Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
wprowadzenie<br />
8<br />
1982 r. Sejm przyjà∏ (przy 12 g∏osach przeciwnych i 10 wstrzymujàcych si´) ustaw´ o zwiàzkach zawodowych,<br />
która przesàdzi∏a o rozwiàzaniu „SolidarnoÊci”, TKK wezwa∏a do bojkotu majàcych powstaç<br />
zwiàzków, a tak˝e zaapelowa∏a o przeprowadzenie powszechnego strajku protestacyjnego 10 listopada<br />
1982 r., czyli w drugà rocznic´ rejestracji NSZZ „SolidarnoÊç”.<br />
Decyzja Sejmu doprowadzi∏a do nowych demonstracji ulicznych, najpowa˝niejszych w Gdaƒsku,<br />
Wroc∏awiu oraz krakowskiej Nowej Hucie. Jednak odroczenie o ponad miesiàc strajku powszechnego<br />
okaza∏o si´ b∏´dem TKK, da∏o bowiem w∏adzom czas na przeciwdzia∏anie. W zak∏adach pracy uwa˝anych<br />
za bastiony „SolidarnoÊci” funkcjonariusze SB przeprowadzili masowe rozmowy ostrzegawcze,<br />
a przez kraj przesz∏a kolejna fala aresztowaƒ i internowaƒ.<br />
W∏adze nie zaniedba∏y te˝ dzia∏aƒ majàcych na celu popraw´ nastrojów: 8 listopada 1982 r. gen. Jaruzelski<br />
spotka∏ si´ z prymasem Polski Józefem Glempem, a w komunikacie wydanym z tej okazji znalaz∏a<br />
si´ zapowiedê pielgrzymki Jana Paw∏a II do kraju w czerwcu 1983 r. Wszystko to, a nade wszystko<br />
utrwalenie si´ w zm´czonym i zastraszonym spo∏eczeƒstwie apatii i zniech´cenia, sprawi∏o, ˝e protesty<br />
10 listopada 1982 r. sta∏y si´ pora˝kà podziemnej „SolidarnoÊci”. Do krótkich przerw w pracy<br />
(trwajàcych od 10 minut do dwóch godzin – zamiast planowanych oÊmiu) dosz∏o w zaledwie 28 zak∏adach<br />
w trzynastu województwach. Przodowa∏ Wroc∏aw, gdzie odnotowano strajki w dziewi´ciu przedsi´biorstwach.<br />
Ma∏y zasi´g mia∏y te˝ demonstracje uliczne, do powa˝niejszych dosz∏o jedynie we Wroc∏awiu<br />
i w Krakowie Nowej Hucie.<br />
Poza manifestacjami najwa˝niejszym przejawem istnienia opozycji sta∏a si´ podziemna dzia∏alnoÊç<br />
wydawnicza. W 1982 r. ukaza∏o si´ poza zasi´giem cenzury co najmniej osiemset czasopism, wydano<br />
te˝ ponad trzysta broszur i ksià˝ek. Nak∏ad wi´kszoÊci pism oczywiÊcie nie przekracza∏ kilkuset egzemplarzy,<br />
a ich ˝ywot koƒczy∏ si´ cz´sto po kilku numerach. Zdarza∏y si´ wszak˝e gazety, których<br />
nak∏ad liczono w tysiàcach egzemplarzy, a zasi´g wykracza∏ daleko poza jedno miasto. Najbardziej<br />
znany by∏ „Tygodnik Mazowsze”, najwi´ksze znaczenie lokalne posiada∏y krakowski „Biuletyn Ma∏opolski”,<br />
poznaƒski „Obserwator Wielkopolski”, wroc∏awskie „Z dnia na dzieƒ”. Du˝e znaczenie psychologiczne<br />
mia∏y te˝ audycje podziemnego Radia „SolidarnoÊç”, rozpocz´te 12 kwietnia 1982 r.<br />
w Warszawie. W póêniejszym okresie uda∏o si´ równie˝ uruchomiç nadajniki w Krakowie, Wroc∏awiu,<br />
Gdaƒsku i Poznaniu.<br />
Niepowodzenie proklamowanej przez kierownictwo „SolidarnoÊci” listopadowej akcji strajkowej<br />
sk∏oni∏o w∏adze do kolejnego gestu. 11 listopada 1982 r. rzecznik rzàdu Jerzy Urban przedstawi∏ utrzymany<br />
w pojednawczym tonie list przewodniczàcego „SolidarnoÊci” do gen. Jaruzelskiego. Pismo, podpisane<br />
„kapral Lech Wa∏´sa”, oraz rozmowa pomi´dzy nim a gen. Kiszczakiem, która odby∏a si´ w Ar-<br />
∏amowie, zosta∏y uznane za podstaw´ do cofni´cia decyzji o internowaniu Wa∏´sy. 12 grudnia w przemówieniu<br />
telewizyjnym gen. Jaruzelski poinformowa∏, ˝e zdaniem WRON powsta∏y warunki do zawieszenia<br />
stanu wojennego. 19 grudnia Rada Paƒstwa podj´∏a decyzj´ o zawieszeniu 31 grudnia 1982 r.<br />
stanu wojennego. Dzieƒ wczeÊniej Sejm uchwali∏ ustaw´ O szczególnej regulacji prawnej w okresie<br />
zawieszenia stanu wojennego, utrzymujàcà wiele nadzwyczajnych uprawnieƒ w∏adz. Wraz z zawieszeniem<br />
stanu wojennego zwolniono reszt´ internowanych, ale w wi´zieniach pozostali skazani za dzia-<br />
∏alnoÊç opozycyjnà prowadzonà po 13 grudnia 1981 r. (oko∏o 1,5 tys. osób) oraz jedenastu internowanych<br />
dotàd czo∏owych dzia∏aczy „SolidarnoÊci” i dawnego Komitetu Samoobrony Spo∏ecznej „KOR”,<br />
których – nie zwalniajàc – aresztowano pod zarzutem prowadzenia dzia∏alnoÊci antypaƒstwowej przed<br />
13 grudnia 1981 r.<br />
Zawieszenie, a nast´pnie zniesienie 22 lipca 1983 r. stanu wojennego mia∏o w du˝ym stopniu charakter<br />
propagandowy. Wi´kszoÊç przepisów i rygorów ograniczajàcych swobody obywatelskie pozosta∏a<br />
w mocy, a zasadnicze zmiany w tym zakresie nastàpi∏y dopiero w 1989 r.<br />
Antoni Dudek