200.teh-grad-i-poglavlje5
200.teh-grad-i-poglavlje5
200.teh-grad-i-poglavlje5
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
- dozerski iskop (iskop dozerima 2 bilo gusjeničarima bilo na kotačima, zatim dozerutovarivačima<br />
gusjeničarima, dozer-skrejperima) koji podrazumijeva masovni iskop tla,<br />
trošne stijene ili prethodno minirane stijene struganjem te istovremeno transport iskopanog<br />
sipkog materijala guranjem kao i njegovo gomilanje i/ili razastiranje,<br />
- bagerski iskop (iskop s svim vrstama bagera, zatim iskop rovokopačima ili trenčerima kao i,<br />
u nekim slučajevima, iskop strojeva s otkopnim krakom) koji podrazumijeva različite tehnike<br />
kopanja (ovisno u veličini i obliku prostora iskopa, vrsti i stanju materijala koji se kopa te o<br />
vrsti otkopnog alata bagera odnosno lopate, vedrice itd.) kao i transport (prijenos ili<br />
dodavanje) otkopanog materijala bilo na odlaganje bilo u neko transportno sredstvo, i<br />
- skrejperski iskop (iskop skrejperima) koji podrazumijeva masovni iskop pretežito zemljanih<br />
materijala struganjem te autoprijevoz iskopanih materijala kao i njegovu u<strong>grad</strong>bu<br />
razastiranjem, pri čemu se svi navedeni tehnološki zahvati izvode u neprekinutom kretanju<br />
stroja ikakva stajanja.<br />
Kako se vidi osnovni strojevi (dozeri, bageri, skrejper) za površinski iskop tla pri građenju, ali<br />
i na neki način prethodno prirodno dezinegrirane stijene, izvode uz glavne tehnološke zahvate samog<br />
iskopa također djelomični ili potpuni transport materijala do mjesta utovara, odlaganja ili u<strong>grad</strong>be.<br />
Neke oblike iskopa (skidanje humusa, iskop jaraka i malih kanala, slika 5.2.1) može se izvoditi<br />
grejderima 3 , obzirom na svestranost njihove primjene uslijed velike pokretljivosti njihova temeljnog<br />
alata tj. daske grejdera.<br />
Slika 5.2.1. Iskop jaraka grejderom (uz iskop grejder premješta i razastire iskopani materijal dalje od jarka<br />
(izvor: O&K: Greder im Einsatz, Bedienung und Anwendungs-Beispiele)<br />
Iskop nekih vrsta tla može se izvoditi utovarivačima no oni su prvenstveno utovarno, dakle<br />
transportno, sredstvo. Kombinacija dozera i utovarivača na gusjenicama su tzv. dozer-utovarivači ili<br />
utovarivači gusjeničari (slika 5.2.2) koji se uspješno koriste, osim za utovar (pri čemu su manje<br />
učinkoviti nego utovarivači na kotačima) za iskop u skučenim prostorima i prenos iskopanog materijala<br />
na manje daljine izvan prostora iskopa (slika 5.2.3).<br />
2 Dozer gusjeničar (engl. crawler dozer, njem. Planierraupe, f., pretežito se pojmi samo kao dozer) kao univerzalni<br />
građevinski stroj koristi se također za vuču drugih strojeva, kao nosač raznih postolja, kao cjevopolagač itd. Dozer na kotačima<br />
(engl. wheeled dozer, flywheel dozer, njem. Radplanierer, m.) sličan je utovarivaču s dozerskim nožem.<br />
3 Grejder (engl. <strong>grad</strong>er, motor <strong>grad</strong>er, njem. Strassenhobel, m.), tipičan, vrlo pokretljiv i razmjerno brz, građevinski<br />
stroj za razastiranje, planiranje i oblikovanje svih vrsta sipkih <strong>grad</strong>iva. Grejder čini traktorsko postolje na gumenim kotačima<br />
(dva ili četiri straga te dva sprijeda) na čiji je izduženi središnji okvir (povezuje prednje i stražnje kotače) učvršćena u svim<br />
smjerovima okretna, dugačka i razmjerno uska daska. To je osnovni alat čija (p)okretljivost u razne radne položaje daje grejderu<br />
obilježja univerzalnog građevinskog stroja pa osim navedenih izvodi i niz drugih radnih zahvata pri zemljanim radovima (iskop<br />
jaraka, izvedba bankina, oblikovanje kosina, miješanje kod izvedbe stabiliziranih nosivih slojeva itd.) kao i održavanja osobito<br />
mkadamskih prometnica (ravnanje planuma, čišćenje planuma, čišćenje snijega i sl.). Grejder može biti s prednje strane opskrbljen<br />
manjim dozerskim nožem, a sa stražnje manjim rijačem koji omogućuju olakšani iskop prethodnim razrahljivanjem nekih vrsta<br />
tla.<br />
43