200.teh-grad-i-poglavlje5
200.teh-grad-i-poglavlje5
200.teh-grad-i-poglavlje5
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Slika 5.1.5: Bagerski iskop pomoću otkopne (dubinske) lopate sa zubima za iskop tla odnosno miješanih zemljanih<br />
materijala (sličica lijevo) i dozerski iskop s prethodnim razrahljivanjem (ripanjem) tla trostrukim riperom (sličica desno)<br />
Kod dozera ili grejdera oblik noža tj. daske omogućava uz (površinski) iskop i prenos<br />
guranjem iskopanog materijala bez većih gubitaka na nekoj optimalnoj duljini guranja.<br />
Način razaranja tla prilikom prodiranja i provlačenja alata ovisi o temeljnim fizičkomehaničkim<br />
odnosno mikro- i makro- strukturnim obilježjima tla, osobito o veličini, obliku i sastavu<br />
zrna, te količini vode među njima. Zbog toga se za različite materijale rabe različiti oblici alata, tj.<br />
različiti oblici bilo noža (daske) dozera (slika 5.1.6 desno), bilo rijača (ripera) dozera ili dozerutovarivača<br />
ili grejdera, bilo zubi na lopati ili vedrici bagera (slika 5.1.6 sličice desno), odnosno<br />
rovokopača, bilo noža grejdera itd. Otpor tla na prodiranje alata za rezanje srazmjeran je većoj dubini<br />
zahvata iskopa i većoj brzini kretanja alata. Zbog toga postoji uvijek određeni odnos između snage<br />
stroja, dubine iskopa, oblika alata te vrste i stanja materijala koji se kopa.<br />
Slika 5.1.7: (Sličice lijevo) mogući oblici lopata na kraku bagera (lijevi red od gore prema dolje): univerzalne<br />
dubinska lopata sa zubima za iskop u teškom tlu i miniranoj stijeni i (desni red od gore prema dolje) utovarne lopate bagera za<br />
teži, srednji i laki iskop sutovarom (sličice desno) te dozerski noževi (redom od gore prema dolje) za teški, srednjei i laki iskop<br />
miniranog stijenskog masiva odnosno tla kao i za planiranje sipkih <strong>grad</strong>iva (najdoljnja sličica)<br />
Za razliku od tla, iskop odnosno razaranje tvrde i čvrste stijene u užem smislu (iskop u<br />
stijenskom masivu) moguć je na tri osnovna načina odnosno kao –<br />
- uvjetno rečeno, “mehanički” (“fizikalni”) iskop stijena pretežito vrlo tanke slojevitosti ili<br />
velike raspucalosti ali u svakom slučaju male čvrstoće, primjenom nekog (u tehničkom i<br />
41