1-ci sayı üçün buraya sıxın
1-ci sayı üçün buraya sıxın
1-ci sayı üçün buraya sıxın
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
KЕЙФИЙЙЯТ<br />
БИЗИМ<br />
ЗЯМАНЯТИМИЗДИР!<br />
1 iл<br />
BAKU STEEL COMPANY
"Ìåòàëëóðã" елми-техниkи ъурнал<br />
ÒßÑÈÑ×È<br />
"Baku Steel Company" ММЖ<br />
ÁÀØ ÐÅÄÀÊÒÎÐ<br />
Намиг Ящмядов<br />
ÉÀÐÀÄÛÚÛ ÙÅÉßÒ<br />
Kямаля Рамазанова<br />
Елнаря Щейбятова<br />
Мяммяд Рящимов<br />
Чинэиз Исэяндяров<br />
ßËÀÃß Ö×ÖÍ<br />
ÐÅÄÀÊÑÈÉÀÍÛÍ ÖÍÂÀÍÛ<br />
Дярняэцл шоссеси, Мир-Жялал 15<br />
Е-маил: office@bakusteel.com<br />
www.bakusteel.com<br />
Òåë., ôàêñ: (+994 12) 490 30 70<br />
(+994 12) 490 30 71<br />
“Металлург” ъурналы Азярбайжан<br />
Республиkасынын Ядлиййя Назирлийиндя<br />
гейдиййата алыныб 14.02.11<br />
Рейестр № 3352<br />
ÒÈÐÀÆ - 1000<br />
×ÀÏ ÎËÓÍÓÁ<br />
"Шярг-Гярб" мятбяясиндя<br />
×ÀÏÀ ÈÌÇÀËÀÍÛÁ<br />
08.08.11<br />
РЕKЛАМЛАРЫН МЯТНИНЯ ЭЮРЯ<br />
РЕДАKСИЙА МЯСУЛИЙЙЯТ ДАШЫМЫР.<br />
РЕДАKСИЙАНЫН ИЖАЗЯСИ ОЛМАДАН<br />
ЪУРНАЛДАKЫ МАТЕРИАЛЛАРДАН ВЯ<br />
ЙА ШЯKИЛЛЯРДЯН ИСТИФАДЯ ЕТМЯK<br />
ГАДАЬАНДЫР.<br />
Jurnalda xari<strong>ci</strong> internet resurslardan яldя<br />
olunmuш materiallar yalnыz informasiya<br />
mяqsяdi dasыyыr. Redaksiya tяqdim<br />
olunan materiallara gюrя mяsuliyyяt<br />
dasыmыr. Чap olunan materiallar etibarlы<br />
mяnbяlяrdяn яldя olunsada, redaksiya<br />
onlarыn tamamilя dяqiqliyinя tяminat<br />
vermir.<br />
HÞRMßTLÈ OXUCULAR!<br />
Sizi "Metallurq" jurnalыnыn<br />
ilk sayыnda<br />
salamlamaqdan<br />
чox mяmnunam.<br />
Яvvяla qeyd etmяk istяrdim<br />
ki, bu il шirkяtimizin fяaliyyяtinin<br />
10 ili tamaм olду. Bu jurnalыn da iшыq цzц gюrmяsindя яsas mяqsяdimiz<br />
сизи юlkяmizdя vя dцnyada metaлlurgiya sahяsindя baш verяn yeniliklяrdяn<br />
xяbяrdar etmяklя yanaшы, шirkяtimizin reallaшdыrdыьы layihяlяrlя, еляжя дя бу<br />
сащяйя даир елми мягалялярля yaxыndan tanыш etmяkдир.<br />
Яlavя edim ki, Azяrbaycanda qara metallurgiyanыn flaqmanы Sovet<br />
dюvrцndя Sumqayыt boru-проkат zavodu olub. O zaman zavod ildя 800 min ton<br />
цmуmi tяyinatlы boru istehsal edib. Иndi dя юlkяmizdя polad istehsalыnы<br />
geniшlяndirmяk vя xari<strong>ci</strong> bazarlarda Azяrbaycanы tяmsil etmяk цчцn "Baku<br />
Steel Company" daim чalышыr. Шirkяtimiz 10 il яrzindя 2 milyon 500 min tondan<br />
чох armatur istehsal edяrяk, юlkяnin tikinti sяnayesinin tяlяbatыnы tam юdяmяklя<br />
yanaшы, hяm dя qоnшu юlkяlяrя юz mяhsullarыnы ихраж едиb. Шirkяtin istehsal<br />
etdiyi mяhsullar Bakы-Ceyhan neft kяmяrinin, hяmчinin Bakыya gюzяllik verяn<br />
kюrpцlяrin, bir sыra sяnaye obyektlяrinin, yaшayыш vя ictimai binalarыn tikintisindя<br />
uьurla iсtifaдя olunmaqdadыr.<br />
"Baku Steel Company" sadяcя bir polad istehsalы шirkяti deyil, hяm dя<br />
bюyцk bir ailяdir. Шirkяt юz kadрlarыna чox diqqяtlя yanaшыr vя daim onlarыn<br />
sosial vяziyyяtini yцksяltmяk цчцn чalышыr. Peшяkar mцtяxяssislяrlя yanaшы, biz<br />
hяm dя gяnc kadрlara da юz aramыzda yer veririk. Дцшцnцrцk ki, шirkяtimizin<br />
gяlяcяkdя daha da inkiшafы mяhz elя bu gяnc kadrlardan asыlыdыr.<br />
Mяn "Baku Steel Company" ailяsinin hяr bir цzvцnц 10 illik uьurlu<br />
fяaliyyяtimiz mцnasibяtilя tяbrik edirяm vя hяr birimizя gяlяcяk fяaliyyяtimiзdя<br />
uьurlar arzulamaq istяrdim. Polad kimi mюhkяm olmaq dilяyi ilя.<br />
Íàìèã ßùìÿäîâ,<br />
Баш редаkтор
.. .<br />
MUND ßRICAT<br />
AVQUST, 2011<br />
4 Ñòàíäàðòëàðûí òÿëÿáëÿðè<br />
þäÿíèëìÿçñÿ, ãÿçàëàð<br />
ãà÷ûëìàçäûð...<br />
"Технолоъи базасы олмайан йeni yaradыlan<br />
armatur sexlяrindя standartlarыn<br />
tяlяblяrinя cavab verя bilmяyяn<br />
induksiya sobalarы quraшdыrыlыr..."<br />
8 Сцлейман Мяммядов:<br />
"Êåéôèééÿòñèç ìÿùñóë áàçàðà<br />
éîë òàïìàìàëûäûð"<br />
"Artыq uzun mцddяtdir ki, шirkяtimiz daxili<br />
bazarы keyfiyyяtli armatur yaymalarы vя<br />
pяstahlar ilя tяchiz edir..."<br />
12 10 èë äîñòëàðëà áèðëèêäÿ<br />
14 Poladÿrètmÿ sÿnÿtkarlûüûnûn<br />
sèrlÿrènÿ bèr nÿzÿr<br />
"Elektrik qюvs sobalarыnыn kяшfi dцnyada<br />
polad istehsalыnыn inkiшafыna bюyцk<br />
tяkan verdi..."<br />
32 "Sosial vÿziyyÿtin<br />
yaxøûlaødûrûlmasû bizim<br />
prinsipial mþvqeyimizdir..."<br />
"Шirkяtin istehsal gцcцnцn artыrыlmasы<br />
xeyli sayda yeni iшчi qцvvяsinin<br />
istehsalata cяlb olunmasыna imkan<br />
verir..."<br />
2 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
18<br />
MALÛN<br />
ßN YAXØÛ<br />
REKLAMÛ<br />
ONUN<br />
KEYFÈYYßTÈDÈR<br />
"Armaturlar 5 tona<br />
qяdяr baьlama шяklindя<br />
baьlanыr. Baьlamalarda<br />
armaturun sinfi, diametri,<br />
uzunluьu, чяkisi,<br />
poladыn markasы vя digяr<br />
parametrlяri gюstяrilir.<br />
Hazыr armaturlarda щяр<br />
метрдян бир zavodun<br />
tanыtma niшanlarы<br />
hяkk olunuр..."<br />
22<br />
ÄßÌÈÐÄßÍ<br />
×ÛÕÀÍ ÑßÑ<br />
20 Áèð äþí áèçèì Õÿçÿðÿ áàõ...<br />
""Baku Steel Company" Xяzяr дянизини<br />
aьыr tullantыlardan tяmizlяmяk цчцn bиr<br />
sыra tяdbirlяr gюrцr..."
Фasonlu tюkmя<br />
"Baku Steel Company" иstehsal etdiyi mяhsullarыn чeшidinя vя texniki<br />
imkanlarыna gюrя Zaqafqaziyada yeganя zavoddur. Armatur vя pяstahlarla<br />
bяrabяr istehsal yюnцmц az vя yцksяk legirli poladlardan neft avadanlыqlarыnыn<br />
(fontan armaturlarы, quyu baшlыqlarы vя s.) polad tюkmяlяrinin<br />
hazыrlanmasыdыr. Bu mяhsullar hazыrda щям рespublika daxilindя, щям дя<br />
Иran vя Gцrcцstana satыlыr.<br />
BAKU STEEL COMPANY
ÏÎËÀÄ ÌÞÂÃÅ<br />
ÑÒÀÍÄÀÐÒËÀÐÛÍ<br />
ÒßËßÁËßÐÈ ÞÄßÍÈËÌßÇÑß,<br />
ÃßÇÀËÀÐ ÃÀ×ÛËÌÀÇÄÛÐ...
lkяmizdя aьыr sяnaye sa-<br />
Þ<br />
hяsindя sяrmayя яsasыnda<br />
ilk юzяl mцяssisя<br />
olan "Baku Steel Company"<br />
MMC Qafqaz regionunda birin<strong>ci</strong><br />
mцasir poladяritmя mцяssisяsidir.<br />
2001-жи ilin iyun ayыndan цmummilli<br />
лiderimiz Heydяr Яliyevin iшtirakы vя<br />
xeyir-duasы ilя iшя baшlayan mцяssisя<br />
bu illяrdя iki milyon tondan чox<br />
inшaat armaturu istehsal etmiшdir.<br />
"Baku Steel Company" MMCnin<br />
polad mяhsullarы (inшaat armaturu<br />
vя polad pяstahlar) daxili bazar<br />
ilя bяrabяr, Gцrcцstan, Иran, Qazaxыstan,<br />
Rusiya vя digяr regionlarda<br />
satыlmыш vя inшaatчыlar tяrяfindяn<br />
yцksяk qimяtlяndirilmiшdir.<br />
Respublika iqтisadiyyatыnыn aktiv<br />
inkiшafы irimiqyaslы infrastruktur<br />
layihяlяrini, mцlki vя sяnaye tikintilяrini,<br />
o isя юz nюvbяsindя tikinti<br />
tяyinatlы polad mяhsullara olan tяlяbatы<br />
artыrmaqdadыr. Tikinti tяyinatlы metal<br />
mяhsullar iчяrisindя яn kцtlяvi<br />
istehsal olunan mяhsul isя polad tikinti<br />
armaturlarыdыr. Tяkcя son bir ildя<br />
MDB mяkanыnda istehlak olunmuш<br />
polad yayma mяhsullarыnыn 7-8<br />
milyon tonunu tikinti armaturlarы tяшkil<br />
etmiшdir. Tikinti sektorunda monolit<br />
tikinti texnologiyasыnыn geniш<br />
tяtbiqi ilя яlaqяdar bu rяqяmin яlavя<br />
olaqar 25-30% artmasы gюzlяnilir.<br />
Tяlяbatыn belя artыmы bцtцn юlkяlяri<br />
bu mяhsulun istehsalыnыn artыrыlmasыnдa<br />
vя istehsal sahяlяrиnin geniшlяnmяsinдя<br />
maraqlы edir.<br />
Belя bir vaxtda yeni yaradыlan<br />
istehsal gцclяrinin vя istehsal olunan<br />
tikinti armaturlarыnыn keyfiyyяt vя etibarlыlыq<br />
gюstяri<strong>ci</strong>lяrinin inkiшaf etmiш<br />
юlkяlяrin normalarы vя beynяlxalq<br />
standartlarыn tяlяblяri ilя mцqaйisяdя<br />
qiymяtlяndirilmяsi чox va<strong>ci</strong>bdir.<br />
Keчяn яsrin sonlarыndan baшlayaraq<br />
Avropada yayma prosesindя<br />
termomexaniki цsulla mюhkяmlяndirilmiш<br />
azkarbonlu armaturlarыn<br />
geniш tяtbiqinя baшlanmышdыr. Tяrkibindя<br />
0,4% karbon olan azlegirli -<br />
яsasяn 35QS markalы poladdan isti<br />
Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâ “Áàêó Ñòååë Úîìïàíé” ÌÌÚ-íèí<br />
à÷ûëûø ìÿðàñèìèíäÿ, 2001-úè èë<br />
yayma texnologiyasы ilя hazыrlanmыш<br />
A3 markalы armaturlar isя qaynaq<br />
nюqtяlяrindя яymя vя zяrbя yцklяrinin<br />
tяsirindяn, karbonun vя manqanыn<br />
standartla icazя verilяn maksimal<br />
qiymяtlяrindя isя yцksцz halda<br />
belя kюvrяk sыnmasы vя qяza tяh-<br />
ÏÎËÀÄ ÌÞÂÃÅ<br />
Ùåéäÿð ßëèéåâ: “Azяrbaycanda юzяl sektоr sahяsindя<br />
xari<strong>ci</strong> sяrmayя ilя belя bir metallurgiya zavоdunun yaranmasы<br />
Azяrbaycan dюvlяtinin iqtisadi sahяdя apardыьы<br />
ardыcыl siyasяtin bariz nцmunяsidir”<br />
lцkяsi yaratmasы sяbяbindяn istehsalatdan<br />
чыxarыlmasы tюvsiyя olunmuшdur.<br />
Rusiyanыn paytaxtы Moskva шяhяrindя<br />
nяinki чoxmяrtяbяli binalarda,<br />
цmumiyyяtlя inшaat sahяsindя<br />
A3 markalы armaturlarыn istifadяsi<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 5
ÏÎËÀÄ ÌÞÂÃÅ<br />
Èëùàì ßëèéåâ: “Иqtisadiyyatыn dцzgцn яsaslar цzяrindя<br />
qurulmasы va<strong>ci</strong>b шяrtlяrdяndir. Mцstяqil siyasяt aparmaq,<br />
iqtisadi, o cцmlяdяn enerji sahяsindя mцstяqil tяшяббцсляри<br />
irяli sцrmяk bюyцk imkanlar tяlяb edir - hяm maliyyя,<br />
hяm iqtisadi, hяm siyasi cяhяtdяn. Bu gцn Azяrbaycanыn<br />
iшtirakы olmadan enerji sahяsindя vя hяmчinin nяqliyyat<br />
vя iqtisadiyyat sahяlяrindя heч bir tяшяббцс irяli sцrцlя<br />
bilmяz. Bizim mяqsяdimiz - gцclц iqtisadiyyat vя gцclц<br />
sosial siyasяtdir”.<br />
qadaьan edilяrяk, ancaq termomexaniki<br />
цsulla alыnmыш azkarbonlu poladlardan<br />
istehsal edilmiш AT400C<br />
markalы inшaat armaturlarыnыn tam<br />
olaraq istifadяsi qяbul edilmiшdir.<br />
Azkarbonlu (0,22% max) vя<br />
termomexaniki emal nяticяsindя tяbii<br />
kompozit strukturuna malik armaturlarыn<br />
isя bцtun nюv qaynaq<br />
яmяliyyatlarыndan sonra kюvrяk sыnmasы<br />
istisna olunur vя tяyinatыndan<br />
asыlы olmayaraq bцtцn tikintilяrdя<br />
kцtlяvi istifadя olunur.<br />
Almaniyanыn "Badiшtal ИNJ" Co,<br />
Moldovanыn, Tцrkiyяnin, Rusiyanыn<br />
vя yerli mцtяxяssislяrin sяyi nяticя-<br />
6 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
sindя yaranmыш яn mцasir istehsalat<br />
nцmunяsi olan "Baku Steel Company"<br />
MMC termomexanikи цsul ilя<br />
azkarbonlu poladdan inшaat armaturunun<br />
alыnmasы, nяticя etibaры ilя sцbut<br />
edir ki, qoyulmuш bюyцk сярмайя<br />
юzцnц doьrultdu vя юtяn 10 il<br />
яrzindя heч bir dяfя dя olsun buraxыlan<br />
inшaat armaturlarыna irad olmadы,<br />
яksinя bir sыra beynяlxalq sяrgilяrdя<br />
"Baku Steel Company" MMCnin<br />
mяhsullarы keyfiyyяtя gюrя diplomlara<br />
layiq gюrцldц.<br />
Belя bir halda рespublikada<br />
yeni armatur sexlяrindя A3 markalы,<br />
bir чox hallarda isя heч bir standart-<br />
lara uyьun olmayan armatur istehsalы<br />
gцclяri yaradыlmaqdadыr. Qabaqcыl<br />
dцnya юlkяlяrindя istehsaldan<br />
чыxarыlmыш mяhsullarыn рespublikada<br />
istehsalыnыn yaradыlmasыna bir<br />
чox hallarda nяzarяt orqanlarыnыn<br />
mяlumatsыzlыьы sяbяbindяn icazя<br />
verilmяsi tяяssцf doьurur.<br />
Йeni yaradыlan metallurgiya<br />
mцяssisяsi, istehsal edяcяyi mяhsulun<br />
beynяlxalq standartlarыn tяlяblяrinя<br />
cavab vermяsi цчцn mцяyyяn<br />
texnologiyaya vя bu texnologiyanы<br />
hяyata keчirяcяk avadanlыqlar<br />
kompleksinя malik olmalыdыr.<br />
Bu o demяkdir ki, poladяritmя<br />
sobalarы kцkцrdsцzlяшdirmя vя fosforsuzlaшdыrma<br />
kimi metallurji proseslяri<br />
hяyata keчirmяk imkanыnda<br />
olmalыdыr. Йeni yaradыlan armatur<br />
sexlяrindя isя yalnыz tяrkibi qabaqcadan<br />
mяlum olan metal tullantыlarыnы<br />
яritmяk цчцn nяzяrdя tutulan,<br />
normal metallurji proseslяri<br />
apararaq zяrяrli elementlяrя gюrя<br />
standartlarыn tяlяblяrinя cavab verя<br />
bilmяyяn induksiya sobalarы quraшdыrыlыr.<br />
Bu armatur sexlяrindя isя maye<br />
metal яn primitiv цsulla, heч bir<br />
texnoloji tяlяbatlar nяzяrя alынmaдан<br />
mцstяvi kanallara tюkцlцr. Nяticяdя<br />
bu gцn tikinti armaturlarы bazarыnda<br />
armatura bяnzяyяn mяhsullar<br />
ucuz qiymяtlя satышa чыxarыlaraq tikintilяrя<br />
yol aчыr.<br />
Bu шяkildя fяaliйyяt gюstяrяn<br />
"mцяssisя" nяticяsindя respublika<br />
sяnayesindя paradoksal bir vяziyyяt<br />
yaraныr. Poladыn яriдилmяsinя<br />
lazыm olan normal metal qыrыntыsыnы,<br />
enerji vя insan resurslarыnы юz<br />
fяaliyyяti nяticяsindя zay bir mяhsula<br />
чevirir vя tikinti sяnayesi цчцn<br />
potensial qяza zяmini yaradыr. Tяяssцflяr<br />
olsun ki belя bir "yaramaz"<br />
vяziyyяt artmaqdadыr. Nяticя etibarы<br />
ilя, belя "mцяssisяlяrin" fяaliyyяti<br />
istяr metal qыrыntыsы, istяrsя dя polad<br />
mяhsullarы bazarыnda hяrc-mяrclik<br />
yaradыr, stabilliyi pozur vя "Baku<br />
Steel Company" MMC kimi bюyцk
ir mцяssisяnin iшinя neqativ tяsir<br />
gюstяrir.<br />
Azяrbaycan Respublikasыnыn<br />
Milli Иnkiшaf proqramыnda gяlяcяkdя<br />
Bakы vя digяr шяhяrlяrdя individual<br />
layihяlяrin hяyata keчirilmяsi nяzяrdя<br />
tutulub. Bunlar unikal чoxmяrtяbяli<br />
binalar, mяdяniyyяt vя idman<br />
mяrkяzlяri, kюrpцlяr, nяqliyyat yollarы,<br />
sяnaye obyektlяri kimi tяkraredilmяz<br />
inшaat nцmunяlяridirlяr.<br />
Belя bir obyektlяrinin Respublikamыzda<br />
hяyata keчirilmяsi inшaatчыlarыn,<br />
inшaat materiallarы vя inшaat<br />
yюnцmlц polad mяhsullarы istehsal<br />
edяn kollektivlяrinin юnцndя qabaqcыl<br />
beynяlxalq texnologiyalarы tяtbiq<br />
etmяk, mяhsulun keyfiyyяtini daha<br />
da yцksяk standartlara, elm vя texnologiyanы,<br />
kadr potensialыnыn intellektual<br />
яmяyi daha da yцksяk normalara<br />
чatdыrmaq kimi mяsuliyyяtli<br />
mяsяlяlяr durur.<br />
Bu strateji mяsяlяlяri rяhbяr tutaraq<br />
"Baku Steel Company" MMC<br />
шirkяti, onun rяhbяrliyi Azяrbaycan<br />
Respublikasыnыn Milli Иnkiшafыnda<br />
layiqli yerini tutmaq цчцn pяrakяndя<br />
fяaliyyяt gюstяrяn metallurji mцяssisяlяri<br />
"Baku Steel Company"<br />
MMC яtrafыnda cяmlяшdirяrяk (Assosiasiya<br />
шяkilindя), цmumi Dюvlяt<br />
proqramы kimi Azяrbaycan metallurgiyasыnыn<br />
inkiшafыnы hяyata keчirmяkdяdir.<br />
Mяrhяlя-mяrhяlя сярмайе<br />
qoyularaq, buraxdыьы mяhsullarыn<br />
чeшidini artыrmaq, рespublikanыn maшыnqayыrma<br />
sяnayesindя va<strong>ci</strong>b olan<br />
dairяvi vя profilli yayma polad mяhsullarыnы,<br />
inшaat цчцn va<strong>ci</strong>b olan<br />
hamar цzlцk kiчik diametrli 5,5÷9<br />
mm. (katanka), cцrbяcцr diametrli<br />
(0,5÷4 mm.) polad mяftillяr, цmumiyyяtlя,<br />
bu gцn daxili vя qonшu юlkяlяrin<br />
tяlяbatыnы юdяmяk цчцn iyirmiyя<br />
yaxыn nюv polad mяhsullarыnыn<br />
istehsalыnы planlaшdыrыr.<br />
Qeyd etmяk va<strong>ci</strong>bdir ki, Azяrbaycan<br />
мetallurgiyasыnыn inkiшafы vя<br />
perspektivi, Daшkяsяn filiz yataqlarыnыn<br />
istehsalыnыn bяrpasы ilя baьlыdыr.<br />
Polad mяhsullarыnыn istehsalыnыn ge-<br />
niшlяnmяsi filiz yataqlarыnыn istehsalыnыn<br />
bяrpasы va<strong>ci</strong>b bir proqram kimi,<br />
mцstяqil Azяrbaycanыn gцndяliyindя<br />
duran mяsяlяlяrdir. Daшkяsяn<br />
filiz yataqlarыnda il-ildяn artan tяbii<br />
qazыn resurslarы imkan yaradыr ki,<br />
dцnyada чox perspektiv sayыlan<br />
"MИDREX" texnologiyanыn яsasыnda<br />
(filizdяn birbaшa dяmirin bяrpasы)<br />
istehsal gцcц ildя ( 500 000 ton DRЫ<br />
Ы mяrhяlя + 500 000 ton DRЫ ЫЫ mяrhяlя)<br />
olan mцяsсiся yaratmaq. Azяrbaycan<br />
мetallurgiyasыnыn kompleks<br />
шяkilindя inkiшafы. Azяrbaycan Dюvlяtinin<br />
iqtisadы qцdrяtini vя tяhlцkяsiziyinin<br />
qat-qat artыrmaq vя yцzlяrlя<br />
bюyцk mяva<strong>ci</strong>blя yeni iш yerlяrinin<br />
aчыlmasы demяkdir.<br />
Hazыrda daxili bazarы xaricdяn<br />
gяlяn mallarыndan asыlыlыьыnы minimuma<br />
endirmяk цчцn <strong>ci</strong>ddi bir proqram<br />
цzяrindя iшlяyirik. 2010-2015-<strong>ci</strong> illяrdя<br />
yeni istehsal sahяlяrinin yaradыlmasыna<br />
vя yenidяnqurma iшlяrinя<br />
milyonlarla manat сярмайе гоймаг<br />
planlaшdыrыlыr.<br />
Ramiz Zadayev,<br />
"BSC" MMC-nin baш direktorunun<br />
texniki мяsяlяlяr цzrя mцшaviri<br />
ÏÎËÀÄ ÌÞÂÃÅ<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 7
À×Ûà ÑÞÙÁßÒ<br />
Sцleyman<br />
Mяmmяdov:<br />
“Êeyfiyyÿtsiz<br />
mÿhsul bazara<br />
yîl tapmamalûdûr”<br />
Azяrbaycan iqtisadiyyatы ildяn-ilя inkишaf edir,<br />
daha da qцdrяtlяnir вя qeyri-neft sahяsinя<br />
gюstяrilяn dяstяk сайясиндя шirkяtlяr юz<br />
mяhsullarы ilя dцnya bazarларыna чыxыrlar. Elя<br />
mяhz bu siyasяtin nяticяsidir ki, "Baku Steel<br />
Company" MMC regionun яn bюyцk vя mцasir<br />
poladяritmя mцяssisяsinя чevrilib vя daha<br />
da inkiшaf etmяkdяdir. Bu gцn mцsahibimiz,<br />
"Baku Steel Company" MMC-nin<br />
baш direktoru Sцleyman Mяmmяdov<br />
юz fikirlяrini bizimlя bюlцшdц...<br />
8 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
Ñ<br />
öleyman möÿllim, "Baku Steel<br />
Company"nin þlkÿmizdÿ aüûr<br />
sÿnaye sahÿsindÿ þzönÿmÿxsus<br />
yeri var. ßvvÿla bu øirkÿtin<br />
yaranma tarixi haqqûnda mÿlumat vermÿyinizi<br />
istÿrdik.<br />
- Илk nюvbяdя xatыrlatmaq istяrdim ki,<br />
Azяrbaycanda metallurgiya sяnayesinin<br />
yenidяn bяrpasы уlu юndяr Heydяr Яliyevin<br />
tяшяbbцsц ilя baш tutub. Mцasir metallurgiyanыn<br />
inkiшaf perspektivlяri isя mяhz<br />
mюhtяrяm prezidentimiz Иlham Яliyevin adы<br />
ilя baьlыdыr. Elя bu siyasяtin nяticяsidir ki,<br />
"Baku Steel Company" MMC Azяrbaycan
iqtisadiyyatыnda yerini daha da<br />
mюhkяmlяtmяkdяdir.<br />
Áÿñ áugönkö fÿaliyyÿtiniz<br />
haqqûnda oxucularûmûza<br />
íÿ ñþéëÿéÿ áèëÿðñèíèç?<br />
- Bu gцn шirkяtdя yцksяk<br />
mяhsuldarlыьa vя яritdiyi metalыn<br />
keyfiyyяt gюstяri<strong>ci</strong>lяrinя gюrя<br />
Almaniya, ABШ vя s. qabaqcыl<br />
юlkяlяrdя istifadя оlunan, alternativ<br />
enerji tяжhizatы ilя tяmin<br />
оlunmuш qюvslц elektrik sоbasы,<br />
metallurji prоseslяrin dяrinliyini<br />
tяmin edяn sоba-чalоv, mцasir,<br />
fasilяsiz tюkmя maшыnы quraшdыrыlmышdыr<br />
vя uьurla istismar edilmяkdяdir.<br />
Pоladяriтmя prоsesindя<br />
яsas gцc aqreqatlarыnыn<br />
iшi kоmpйуterlя idarя оlunmaqla<br />
enerji sяrfinin оptimallыьыnы tяmin<br />
edir. Metallurji prоsesin<br />
яvvяlindяn axыrыna kimi metalыn<br />
kimyяvi tяrkibinя яn mцasir<br />
spektral tяhlil <strong>ci</strong>hazlarы vasitяsi<br />
ilя nяzarяt оlunur. Шirkяtin mцxtяlif<br />
markalы pоlad pяstahlarы<br />
istehsal etmяk imkanы vardыr. Bu<br />
mяhsullar tяkcя шirkяtin daxili<br />
istehsalыnda deyil, eyni zamanda<br />
respublikanыn vя digяr юlkяlяrin<br />
zavоdlarыnda pоlad yayma mяhsullarыna<br />
чevrilir.<br />
Yayma sahяsindя dя pоlad tikinti<br />
armaturlarыnыn istehsalыnda bu<br />
gцn dцnyanыn aparыcы юlkяlяrindя<br />
geniш tяtbiq оlunan termоmexaniki<br />
mюhkяmlяndirmя texnоlоgiyasы tяtbiq<br />
оlunur. Termоmexaniki mюhkяmlяndirmя<br />
texnоlоgiyasы pоladыn kоmpleks<br />
mexaniki xassяlяrini struktur<br />
kоmpоnentlяri hesabыna tяmin etmяklя<br />
оnun kimyяvi tяrkibini nizamlamaьa<br />
vя daha etibarlы qaynaq оluna<br />
bilяn tikinti armaturlarы istehsal<br />
etmяyя tяminat verir. Mexaniki xassяlяrin<br />
yцksяk qiymяtlяrindя, яsasяn,<br />
axma hяddinin 500, 600MPa<br />
qiymяtlяrindя qaynaq оluna bilяn<br />
pоlad armaturlarы яnяnяvi isti yayma<br />
texnоlоgiyasы ilя istehsal etmяk<br />
mцmkцn deyildir. Belя yцksяk kоmpleks<br />
mexaniki xassяlяrя malik ar-<br />
maturlarыn sяnaye vя mцlki tikintilяrdя<br />
istifadяsi isя binalarыn uzunюmцrlц<br />
vя etibarlы оlmaсы ilя yanaшы, hяm<br />
dя vahid tikinti hяcmindя istifadя<br />
оlunan armaturlarыn miqdarыna qяnaяt<br />
etmяklя tikintilяrin maya dяyяrini<br />
aшaьы salmaьa imkan verir. Шirkяt<br />
mцasir metallurgiya sяnayesindя<br />
baш verяn elmi yeniliklяri diqqяtlя<br />
izlяyir vя bu elmi-texniki inkiшafdan<br />
geri qalmamaьa чalышыr. Sоn<br />
vaxtlar daha mцasir vя etibarlы оdadavamlы<br />
mяhsullar istehsalыnda qabaqcыl<br />
yerlяrdяn birini tutan Almaniyanыn<br />
"RHИ" firmasы ilя yeni materiallarыn<br />
tяtbiqi ilя baьlы яmяkdaшlыьa<br />
baшlamышыq. Bu яmяkdaшlыqdan шirkяtimiz<br />
hяm istehsal xяrclяrinin<br />
azalmasыnы, hяm dя mцasir оdadavamlы<br />
materiallarla iшlяmяk tяcrцbяsinin<br />
artmasыnы gюzlяyir.<br />
Onu da qeyd edim ki, шirkяtimizin<br />
gцndяlik 2000-2100 ton tяkrar<br />
À×Ûà ÑÞÙÁßÒ<br />
qara metal tяlяbatы var. Bu tяlяbatы<br />
yerinя yetirmяk цчцn dюvlяt strukturlarыnыn<br />
"Baku Steel Company"yя<br />
kюmяk etmяsi ehtiyacы var.<br />
Söleyman möÿllim, bÿs øirkÿtin<br />
istehsal etdiyi mÿhsullar vÿ<br />
onlarûn keyfiyyÿti haqqûnda nÿ<br />
deyÿ bilÿrsiniz?<br />
- Artыq uzun mцddяtdir ki, шirkяtimiz<br />
daxili bazarы keyfiyyяtli armatur<br />
yaymalarы ilя tяchiz edir. Яvvяllяr<br />
daxili bazarыn tikinti armaturlarыna<br />
tяlяbatы yalnыz kяnardan gяtirilяn<br />
mяhsullar hesabыna юdяnilirdisя,<br />
bu gцn Azяrbaycanda azad bazar<br />
mцnasibяtlяri artыq fоrmalaшыb.<br />
Hяtta xari<strong>ci</strong> bazarlarda da bizim<br />
mяhsula ehtiyac var. Belя ki,<br />
"BSC" keчяn il 100 min ton mяhsul<br />
ixrac olunubsa bu ilin birin<strong>ci</strong> yarыsыnda<br />
bu rяqяm artыq 150 min tona чatdыrыlыb.<br />
Tяbii ki, rяqabяt var vя bazara<br />
kяnardan da mяhsullar gяtirilir,<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 9
À×Ûà ÑÞÙÁßÒ<br />
лаkин "Baku Steel Cоmpany" MMC<br />
yaranan gцndяn bir devizlя iшlяyir:<br />
"Keyfiyyяtsiz mяhsul bazara yоl tapmamalыdыr!"<br />
Чох tяяssцf ki, bяzяn<br />
istehlakчыlar keyfiyyяtcя bizim mяhsullardan<br />
geridя qalan idxal olunmuш<br />
мящсуллара цstцnlцk verirlяr.<br />
Dцшцnцrяm ki, bu mяsяlя yerli sahibkarlarыn<br />
hamыsыnы narahat edяn bir<br />
mяsяlяdir. Hяtta hюrmяtli prezident<br />
Иlham Яliyev dя bu yaxыnlarda, чыxышlarыnыn<br />
birindя bu mяsяlяyя xцsusi<br />
toxunaraq qeyd etmiшdiр ki, hяr kяs<br />
yerli mяhsulа цстцнлцk версин. Цmid<br />
edirяm ki, bundan sonra istehlakчыlar<br />
bu mяsяlяyя daha чox diqqяt<br />
yetirяcяklяr".<br />
Hazыrda daxili bazarda "Baku<br />
Steel Cоmpany" MMC-nin mяhsullarыna<br />
tяlяbat чоxdur. Mяhsulun<br />
standartlara uyьunluьunu tяmin etmяk<br />
цчцn шirkяtdaxili texniki imkanlar<br />
vя tяcrцbяli kadrlar var. Bu imkanlar<br />
hesabыna keyfiyyяtli mяhsul<br />
istehsalыna <strong>ci</strong>ddi nяzarяt funksiyasы<br />
hяyata keчirilir. Mяhsulun keyfiyyяtini<br />
mцяyyяnlяшdirmяk цчцn respublikamыzda<br />
fяaliyyяt gюstяrяn institut<br />
vя labоratоriyalar da bu iшя cяlb<br />
оlunублар.<br />
Мяhsullarыn satышы "Иntertek<br />
Azяri LTD" шirkяtinin keyfiyyяt цzrя<br />
10 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
zяmanяti ilя hяyata keчirilir. Бu<br />
zяmanяti vermяk цчцn "Иntertek<br />
Azяri LTD" tam mцstяqil оlaraq sыnaqlar<br />
vя юlчmяlяr aparыr, zavоdun<br />
keyfiyyяt sertifikatыnы tяsdiqlяyir.<br />
Maraqlûdûr, dönyada metallurgiya<br />
texnologiyalarû sahÿsindÿ<br />
baø verÿn yeniliklÿri "BSC" necÿ<br />
tÿtbiq edir?<br />
- Yeri gяlmiшkяn qeyd edim ki,<br />
шirkяtin nominal istehsal gцcц ildя<br />
770 min tоndur. Biz buna daha gцclц<br />
elektrik transfоrmatоru alыb quraшdыraraq<br />
nail olmuшuq. Eyni zamanda<br />
bu digяr texnоlоji avadanlыqlarыn daha<br />
yцksяk istehsal gцcц ilя iшlяmяsi<br />
цчцn rekоnstruksiyalarыn aparыlmasы<br />
ilя mцmkцn olub. Son iki onillikdя<br />
dцnya metallurgiyasыnda texnoloji<br />
inqilab mяhsulun buraxыlышыna sяrf<br />
olunan xяrclяri ixtisar etmяyя, яtraf<br />
mцhitя mяnfi tяsiri azaltmaьa imkan<br />
verir. Шirkяtimiz qara metaлlurgiya<br />
sяnayesindя юz liderliyini qorumaq<br />
цчцn mцasir texnoloji nailiyyяtlяri<br />
durmadan tяtbiq edir.<br />
Mяsяlяn, bu il шirkяt Иtaliyanыn<br />
"Вezzani" firmasыndan mцasir metal<br />
qыrыntыsы emal edяn press-qayчы vя<br />
paketlяmя maшыnы alыb. Qeyd edim ki,<br />
tяkrar qara metal qыrыntыlarы metallurgiya<br />
zavodlarы цчцn qiymяtli xam-<br />
maldыr. Чцnki, qara metal qыrыntыlarыnыn<br />
keyfiyyяti aшaьы olarsa, son mяhsulun<br />
keyfiyyяti dя шцbhя altыna alыnacaqdыr.<br />
Mяhz buna gюrя dя, istehsal<br />
olunan mяhsulun keyfiyyяtini<br />
yцksяltmяk цчцn шirkяtimiz metal<br />
qыrыntыlarыnы qeyri-metal яlavяlяrdяn<br />
ilkin tяmizlяmя mexanizminя malik<br />
olan press-qayчы alыb. Bu isя юz nюvbяsindя<br />
mяhsulun keyfiyyяtiniн yцksяlmяsi<br />
demяkdir. Press-qayчыnыn<br />
mяhsuldarlыьы isя saatda 70 tondur.<br />
Mяlumdur ki, mцasir poladяritmя<br />
prosesi kimyяvi tяrkibi, qabaritlяri<br />
vя tюkmя чяkisi baxыmыndan<br />
doldurulan шixtяnin keyfiyyяtinя qarшы<br />
da kifayяt qяdяr yцksяk tяlяblяr<br />
qoyur. Standarta uyьun olmayan<br />
qabaritli metal qыrыntыlarыnыn hazыrlanma<br />
цsulunun seчimi яn mцhцm olan<br />
mяsяlяdir vя bu, birin<strong>ci</strong> nюvbяdя,<br />
zavoda daxil olan metal qыrыntыlarыnыn<br />
nюvцndяn asыlыdыr. Elя buna gюrя dя,<br />
yцngцlчяkili metal qыrыntыlarыnы emal<br />
etmяk цчцn zavodumuz 400x400<br />
mm юlчцlяrdя vя bir kubmetrinin<br />
sыxlыьы 2,2 tonluq press-paketlяr<br />
hazыrlayan maшыn alыb. Bu maшыnыn<br />
mяhsuldarlыьы saatda 30 ton tяшkil<br />
edir. Bu maшыnlarыn tяtbiqi elektrik<br />
qюvslц poladяritmя sobasыna verilяn<br />
metal qыrыntыlarыnыn hazыrlanma prosesindя<br />
qabaqcыl цsullardan<br />
istifadя olunmasыna imkan<br />
verяcяkdir ki, bunun nяticяsindя<br />
dя zяrяrli qatышыqlara<br />
gюrя nisbяtяn tяmiz vя<br />
yцksяk sыxlыьы olan paketlяr<br />
alыnacaqdыr.<br />
Söleyman möÿllim,<br />
øirkÿt qarøûsûna hansû mÿqsÿdëÿð<br />
qoyuð vÿ onlarûn hÿyata<br />
ke÷irilmÿsi ö÷ön hansû<br />
òÿäáèðëÿð nÿzÿrdÿ tutuëóð?<br />
- Biz qarшыmыza mяhsuldarlыьы<br />
artыraraq zavodun<br />
istehsal gцcцnц ildя 1 miлйон<br />
100 мин tona чatdыrmaq<br />
vяzifяsi qoymuшuq. Bunu<br />
hяyata keчirmяk цчцn isя<br />
elektrik qюvs sobasыnыn yenidяn<br />
qurulmasы layihяsini<br />
hazыrlayыrыq ki, bununla da
hazыrki soba Almaniyanыn "Siemens<br />
VAИ" (keчmiш "Fuchs" firmasы) firmasыnыn<br />
istehsalы olan daha mцasir<br />
soba ilя яvяz olunacaq. Onu da<br />
qeyd edim ki, bu soba karbontяrkibli<br />
materiallarыn sobaya vurulmasы<br />
prosesini idarя edяn yeni sistemlяrlя<br />
tяchiz olunub. Bundan яlavя,<br />
kombinя olunmuш RCB odluqlarы<br />
texnologiyasы oksigenin vя karbonun<br />
elektrik qюvslц poladяritmя<br />
sobasыna цfцrцlmя prosesini optimallaшdыrmalыdыr.<br />
Bu texnologiya<br />
elektrik qюvs enerjisinin verilmяsini<br />
sobaya цfцrцlяn yanacaьыn, qazыn,<br />
oksigen vя karbonun ekzotermik<br />
reaksiyalarыndan hasil olunan enerji<br />
ilя mцkяmmяl шяkildя tamamlayыr.<br />
Tяbii ki, layihяnin iшlяnib hazыrlanmasыnda,<br />
metallurgiya zavodlarыnыn<br />
yenidяn qurulmasы sahяsindя<br />
xari<strong>ci</strong> юlkяlяrin qabaqcыl tяcrцbяsindяn<br />
dя istifadя olunacaq vя xari<strong>ci</strong><br />
firmalar cяlb edilяcяk. Zavod erker<br />
tюkmя gюzlцyц olan 60 tonluq elektrik<br />
qюvs sobasы almaьы da planlaшdыrыr.<br />
Цmumiyyяtlя, bцtцn bu addыmlar<br />
gяlяcяkdя gюrяcяyimiz iшlяrin<br />
sadяcя baшlanьыcыdыr.<br />
Ýÿlÿcÿkdÿ daha hansû iølÿr<br />
gþrmÿyi planlaødûrûrsûnûz?<br />
- Planlarыmыz чoxdur vя onlarы<br />
hяyata keчirmяk цчцn durmadan<br />
чalышыrыq. Яvvяla, biz polad mяhsullarыna<br />
daxili vя xari<strong>ci</strong> bazarыn tяlяbatыnы<br />
nяzяrя alaraq 2010-2015-<strong>ci</strong><br />
illяri яhatя edяn 5 illik plan hazыrlamышыq.<br />
Хатырладым kи, 2009-жу ildяn<br />
bu gцnя kimi 45 mln ABШ dollarы<br />
sяrmayя qoyulub, 2012-жи иля гядяр<br />
ися йeni istehsal sahяlяrinin yaradыlmasыna<br />
30 milyon ABШ dollarы<br />
щяжминдя kapital qoyuluшu planlaшdыrыrыq.<br />
Bundan яlavя, 2011-2013-cц<br />
illяrdя mяhsulun чeшidini artыraraq,<br />
yaxыn gяlяcяkdя kцnclцk, шveller,<br />
iki-tavr, katanka, mяftil, metal mяmulatlar<br />
istehsalыna da baшlayacaьыq.<br />
Söleyman möÿllim, ýÿnc mötÿxÿssislÿrin<br />
yetiømÿsindÿ øirkÿt<br />
hansû iølÿri gþrör?<br />
- Biz istehsala baшladыьыmыz<br />
gцndяn юz gяlяcяyimizi yerli kadr-<br />
larla baьlayaraq tяcrцbяli metallurq<br />
mцhяndislяri iшя dяvяt etmяklя yanaшы,<br />
hяm dя gяnc mцtяxяssislяrin<br />
yetiшmяsindя dя iшtirak edirik. Bu<br />
mяqsяdlя Texniki Universitetin Мetallurgiya<br />
fakцltяsinin яlaчы tяlяbяlяriни<br />
шirkяtя dяvяt edib, оnlara zavоdun<br />
prоblemlяrinя uyьun kurs vя<br />
diplоm iшlяri vermяklя оnlarы gяlяcяk<br />
istehsalata hazыrlayыr vя sоnra<br />
da iшlя tяmin edirik. Hazыrda шirkяtin<br />
aparыcы mцtяxяssislяrinin iчяrisindя<br />
belяlяri az deyil.<br />
Bÿs øirkÿtdÿ ÷alûøan iø÷èëÿðèí<br />
peøÿkarlûüûíûn artûrûlmasû yolunda<br />
hansû addûmlar atûlûr?<br />
- Шirkяt nяzdindя tam tяminatlы,<br />
mцasir maddi-texniki tяchizat bazasыna<br />
malik vя yцksяk standartlara<br />
cavab verяn тяlim мяrkяzi tяsis edilmiшdir.<br />
Hal-hazыrda qeyd edilяn tяlim<br />
mяrkяzindя yalnыz шirkяt яmяkdaшlarыnыn<br />
tяlimi aparыlыr, lakin мягсядимиз<br />
Azяrbaycanda мetallurgiya<br />
сяnayesi цчцn yцksяk sяviyyяdя tяlim<br />
keчmiш, mцasir tяlяblяrя cavab<br />
verяn mцtяxяssislяr hazыrlamaqdыr.<br />
Tяlim мяrkяzi юz iшindя bu sahяdя<br />
bюyцk tяcrцbяsi olan xaricdяki юncцl<br />
tяlim mяrkяzlяrinin яldя etdiyi яn mцtяrrяqi<br />
tяcrцbяdяn istifadя edяcяk<br />
vя Avropanыn mцxtяlif tяlim mяrkяzlяri<br />
ilя sыx tяmaslar quracaqdыr. Бу<br />
мяrkяzдя tяlim almыш vя sыnaq imtahanlarыnы<br />
уьурла baшa vurmuш mцdavimlяrя<br />
sertifikatlar verilяcяkdir.<br />
À×Ûà ÑÞÙÁßÒ<br />
Åkologiyanûn qorunmasû ö÷ön<br />
øirkÿt hansû tÿdbirlÿr hÿyata ke÷irir?<br />
- Еkоlоgiyanыn qоrunmasы bizim<br />
daim diqqяtimizdя olan mяsяlяdir.<br />
Мящз buna gюrя, biz respublika<br />
яrazisindя qara metal tullantыlarыnыn<br />
tоplanыb шirkяtя tяhvil verilmяsi, яrazilяrin,<br />
dяniz kяnarыnыn, mцxtяlif yaшayыш<br />
massivlяrinin, bir sыra kюhnяlmiш<br />
sяnaye оbyektlяrinин sюkцlmяsi<br />
ilя ekоlоji tяmizliyя nail olmuшuq.<br />
Tÿqdiredi<strong>ci</strong> haldûr ki, "BSC"<br />
xösusi diqqÿtÿ ehtiyacû olan uøaqlarûmûzdan<br />
da qayüûsûnû ÿsirgÿmir...<br />
- Uшaqlara diqqяt, onlarыn ehtiyaclarыnыn<br />
юdяnilmяsi bizi hяmiшя<br />
narahat edib. Артыг 7 ildir ki, Шцвялан<br />
qяsяbяsindя yerlяшяn 5 saylы Uшaq<br />
Vяrяm Sanatоriyasыnы himayяyя<br />
gюtцrmцшцk. Sanatоriyanыn яsas vя<br />
kюmяkчi binalarыnы яsaslы tяmir etmiшik.<br />
Бurada istifadя оlunan bцtцn<br />
avadanlыqlar da yenilяri ilя яvяzlяnib.<br />
Bundan яlavя, respublika яrazisindя<br />
mяskunlaшan qaчqыn vя mяcburi<br />
kючkцnlяrя kюmяk dя daim<br />
bizim diqqяt mяrkяzimizdяdir.<br />
Ôöðñÿòäÿí èñòèôàäÿ åäèá, biz<br />
dÿ "Ìåòàëëóðã" jurnalûíûí yaradûcû<br />
heyÿti adûndan øirkÿtinizi 10 illik<br />
yubiley mönasibÿti ilÿ tÿbrik edir<br />
vÿ hÿr bir iøinizdÿ uüurëàð arzulayûrûq.<br />
- Чox saь olun.<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 11
ÊÅÉÔÈÉÉßÒ ÍÀÌÈÍß ßÌßÊÄÀØËÛÃ<br />
"Baku Steel Company"nin hюrmяtli iшчilяri, zavodun<br />
istismara verilmяsinin vя tikintisinin iшtirakчыlarыndan biri<br />
kimi sizin цчцn belя яlamяtdar gцndя hяr birinizi sяmimi<br />
qялbdяn tяbrik edirяm. Sizin tцkяnmяz яmяksevяrliyiniz vя<br />
bacarыьыnыz qarшыsыnda baш яyirяm vя sizя dяrin hюrmяt bяslяyirяm.<br />
Arzu edirяm ki, "BSC" fяaliyyяtindя heч bir zaman<br />
qцsurlar olmasыn, sizin яmяyiniz yцksяk qiymяtlяndirilsin vя<br />
ailяlяriniz яn yaxшы шяraitdя yaшasыnlar. Bцtцn istяklяrinizin<br />
heyata keчmяsini arzulayыram. Qoy gяrgin iш gцnцndяn sonra<br />
evdя daim sizi яziz vя sevimli insanlar gюzlяsin. Sizя<br />
mюhkяm can saьlыьы, yaxшы яhval-ruhiyyя, xoшbяxtlik, hяyata<br />
optimist baxыш vя яhяmiyyяtli peшяkar uьurlar arzulayыram!<br />
Назирляр kабинетинин йанында "Нано технолоэийасы" шюбясинин<br />
тexniki direktor mцavini É.Â.Ãðèí, Мосkва<br />
UÜURLARLA DOLU<br />
NÞVBßTÈ<br />
10 ÈLËÈÊLßRß...<br />
"Baku Steel Company" istehsal etdiyi mяhsullarыn yцksяk<br />
keyfiyyяti ilя fяrqlяnir vя bцtцn alыcыlarыn ehtiyaclarыnы tam<br />
юdяyir. Bu gцnяdяk sяmяrяli яmяkdaшlыq sayяsindя<br />
qarшыlыqlы uьur яldя etmiшik. Bu isя шirkяtlяrimiz arasыnda<br />
olan qarшыlыqlы anlaшma vя яmяkdaшlыq mцnasibяtlяrinя<br />
olan meylilik sayяsindя mцmkцn olub. "AzИmport" MMC<br />
шirkяti adыndan "BSC"-ни 10 illik yubiley mцnasibяti ilя<br />
tяbrik edirik. Yubiley sadяcя bayram deyil, eyni zamanda<br />
yeni hяdяf vя daha da tяkmillяшmяk цчцn bir bяhanяdir.<br />
Qoy uьur kцlяyi sizin цmid yelkяninizi yeni nяfяslя<br />
doldursun!<br />
ßziz dostlar!<br />
Hюrmяtlя,<br />
Баш диреkтор Ðàôèã Åéâàçîâ<br />
S.Я.Dadaшov adыna Elmi-Tяdqiqat vя Layihя-Konstruktor<br />
Иnшaat Materiallarы Иnstituтуnun kollektivi Sizi 10 иllik yubileyiniz<br />
mцnasibяti ilя цrяkdяn tяbrik edir, gяlяcяk iшlяrinizdя<br />
mцvяffяqiyyяtlяr arzulayыrlar.<br />
"Baku Steel Company" artыq Azяrbaycanыn aьыr sяnaye<br />
sahяsindя юz yцksяk yerini tutmuшdur. Bu isя tяbii ki, шirkяtin<br />
bцtцn яmяkdaшlarыnыn yцksяk sяviyyяdя bacarыьы vя<br />
чalышqanlыьы sayяsindя mцmkцn olmuшdur.<br />
Bir daha Sizi yubiley mцnasibяti ilя tяbrik edir, qoy uьurlar<br />
vя mцkafatlar daim sizi mцшayияt etsin.<br />
Hюrmяtlя,<br />
Иnstitutun direktor mцavini, t.e.f.d Azÿr Xanlarov<br />
10ÈË<br />
ÄÎÑÒËÀÐËÀ<br />
ÁÈÐ ÉÅÐÄß<br />
Hþrmÿtli Ñöëåéìàí ìöÿëëèì,<br />
Азярбайжан Техниkи Университетинин реkторлуьу вя<br />
чохминли kоллеkтиви аdыndan Сизи вя рящбярлиk етдийиниз<br />
kоллеkтивин щяр бир цзвцнц 10 illik yubileyиниз mцnasibяti<br />
ilя sяmimi qяlbdяn tяbrik edirik.<br />
"Baku Steel Company" artыq 10 ildir ki, Azяrbaycanыn<br />
aьыr sяnaye sahяsindя mцbahisяsiz yer tutur. Bu isя<br />
tяbii ki, юz iшinя peшяkarcasыna yanaшan шirkяt яmяkdaшlarыnыn<br />
чalышqanlыьы, paрtnyorlarla yцksяk sяviyyяdя<br />
iшlяmяk bacarыьы sяyяsindя mцmkцn olub. Яminik ki,<br />
bundan sonrada iшляринизи йени технолоэийаларын kюмяйи<br />
иля йцkсяk сявиййядя, peшяkarлыгла, mяqsяdyюnlц<br />
formada davam etdirяcяksiniz. Сизя юлkямиз<br />
цчцн беля ящямиййятли вя мясул ишлярин щяйата<br />
kечирилмясиндя уьурлу лайищяляр, жидди иш бирлийи вя йенийени<br />
наилиййятляр арзулайырыг. Азярбайжан Техниkи<br />
Университетинин мязунларынын Сизин мцяссисялярдя уьурла<br />
чалышмаларындан вя еляжядя бизимля ямяkдашлыьыныздан<br />
чох мямнунуг.<br />
Мцстягил Азярбайжанын инkишафы наминя бундан сонраkы<br />
фяалиййятиниздя бир даща мцвяффягиййятляр арзулайырыг.<br />
Азярбайжан Техниkи Университетинин<br />
реkтору, профессор Ù.ß.Ìÿììÿäîâ<br />
"Металлурэийа" фаkцлтясинин деkаны, досент À.È.Áàáàéåâ<br />
Ne÷ÿ-ne÷ÿ belÿ<br />
10 illiklÿrÿ...<br />
"Baku Steel Company" yarandыьы ilk gцndяn bu gцnя qяdяr<br />
Azяrbaycan iqtisadiyyatыnыn inkiшafыnda xцsusi rol oynayыr. Шirkяtin<br />
mяhsullarы artыq tяkcя Azяrbaycanda deyil, юlkя xari<strong>ci</strong>ndя dя<br />
bюyцk maraq doьurur. Artыq 10 ildir ki, шirkяt mцшtяri mяmnunluьunu,<br />
keyfiyyяti, etibarlыьы vя яmяkdaшlыьы юz iшindя яsas tutur.<br />
Bцtцn illяr яrzindя шirkяtiniz daha da inkiшaf edяrяk чoxlu uьurlar<br />
qazanыb. "Azvirt" MMC шirkяtinin kollektivi adыndan "BSC" yaranmasыnыn<br />
10-cu ildюnцmц vя "Иlin metallurgiya шirkяti" seчilmяsi<br />
mцnasibяtilя tяbrik edir vя шirkяtin iшчilяrinя bundan sonrakы<br />
fяaliyyяtlяrindя yeni zirvяlяri fяth etmяyi arzulayыrыq.<br />
Hюrmяtlя,<br />
Баш диреkтор ßëè ßëèéåâ
ÈÑÒÅÙÑÀË ÈÍÚßËÈÊËßÐÈ<br />
POLADßRÈTMß<br />
SßNßTKARLÛÜÛNÛN<br />
SÈRLßRÈNß BÈR<br />
NßZßR<br />
DßMÈR FÈLÈZÈNDßN<br />
POLADA DOÜRU...<br />
B<br />
ildiyimiz kimi, polad ilkin hallarda<br />
dяmir filizinin emal<br />
olunmasы nяticяsindя alыnыr.<br />
Dяmir filizi яsasяn maqnetit<br />
vя hеmаtiдdяn ibarяt olur. Bu filiz,<br />
yataqlardan daшыnaraq поса иля birlikdя<br />
щиссялярля domna sobasыna<br />
yцklяnir. Sonra isя qыzdыrыlmыш havanыn,<br />
koksun vя qaz yanacaьыnыn istiliyi<br />
hesabыna filizdяn dяmir ayrыlaraq,<br />
domna sobanыn жям (kцrя)<br />
hissяsinя yыьыlыr. Яrinmiш dяmir,<br />
koks laylarыnы keчяrяk жямя<br />
(kцrяyя) чatana qяdяr arтыq karbon-<br />
14 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
Иlk nюvbяdя qeyd edяk ki, Azяrbaycanda metallurgiyanыn tarixi<br />
e. я. ЫV minilliyя tяsadцf edir. Daha sonralar isя, 1850-<strong>ci</strong> illяrdя<br />
milliйyяtcя yunan, ancaq tцrk vяtяndaшlarы olan Mexov qardaшlаrы<br />
Gяdяbяy яrazisindя mis чыxarыlmasыna vя яridilmяsinя<br />
nail olublar. Bundan sonra Almaniyadan olan Siemens qardaшlarы<br />
bu mяdяnlяrin sahibи olublar. Azяrbaycanda ilk polad<br />
istehsal edяn mцяssisя 1894-cц ildя istifadяyя verilяn Sяttarxan<br />
adыna maшыnqayыrma zavodu olub.<br />
la zяnginlяшяrяk чuquna чevrilir.<br />
Kombinat tipli mцяssisяlяrdя яrinmiш<br />
maye halыnda olan чuqun<br />
domna sobasыndan boшaldыlaraq<br />
поладяридян собалара верилир. Бурада<br />
isя oksigendяn istifadя etmяklя<br />
maye чuгunun tяrkibindя olan karbon<br />
oksidlяшdirilir vя hяmin maye<br />
яridilib polada чevrilir. Яvvяllяr<br />
maye polad ахыра kими бир собада<br />
истещсал олунурду. Hal-hazыrda isя<br />
bu maye polad birbaшa сoba-чalov<br />
qurьusuna verilir vя сobadan kяnar<br />
emal edilir. Tяlяblяrdяn asыlы olaraq,<br />
maye чuqunun bir hissяsi isя kцlчя<br />
шяklindя tюkцlяrяk lazыmы sahяlяrя<br />
gюndяrilir.<br />
POLAD NECß<br />
ÈSTEHSAL EDÈLÈR?<br />
Xatыrlatmaq istяrdim ki, Marten<br />
sobasыnda poladыn яridilmяsi юtяn<br />
яsrin яvvяllяrinя tяsadцf edir. Qeyd<br />
edяk ki, Marten prosesindя polad<br />
яridilmяsi цчцn яn azы 25-45%<br />
чuгundan, hяmчinin filiz vя isteh-
salat tullantыlarыndan istifadя olunurdu.<br />
Poladыn яridilmяsi цчцn enerji<br />
mяnbяyi kimi maye yanacaqdan vя<br />
qazdan istifadя olunurdu. Bu isя<br />
aparыlan prosesin mцddяtinin uzanmasыna<br />
vя яlavя qurьularыn istifadяsinя<br />
gяtirib чыxarыrdы. Bununla<br />
yanaшы Marten sobalarыnda standartыn<br />
tяlяb etdiyi istяnilяn marka poladы<br />
almaq mцmkцn deyildi. Bu<br />
sobalarыn odadavamlы hissяsinin<br />
tяmiri uzun mцddяt sobanыn saxlanmаsыna<br />
sяbяb olurdu. Bu isя maya<br />
dяyяrinin yцksяk olmasы вя яl<br />
яmяyinя ehtiyacыn чox olmasы ilя<br />
nяticяlяnirdi.<br />
Elektrik qюvs sobalarыnыn kяшfi<br />
dцnyada polad istehsalыnыn inkiшafыna<br />
bюyцk tяkan verdi. Belя ki, elektrik<br />
qюvs sobalarы istяnilяn marka<br />
poladыn alыnmasыna imkan verir,<br />
poladыn zяrяrli qatышыqlardan tam<br />
tяmizlяnmяsinя (kцkцrdцn vя fosforun<br />
0,01 faizя qяdяr azalmasыna)<br />
imkan verir. Иndi isя soba-чalov deyilяn<br />
qurьudan istifadя olunur.<br />
POLADÛÍ<br />
ÈÑÒÅÙÑÀËÛ<br />
MÖSTßQÈLLÈKDßN<br />
SONRA<br />
Azяrbaycanda elektrik qюvs<br />
sobalarы юtяn яsrin 60-70-<strong>ci</strong> ilляrindя<br />
tяtbiq olunmaьa baшlanыb. Иlk nюvbяdя<br />
Sяttarxan adыna maшыnqayыrma<br />
zavodunda, sonra isя Binяqяdi<br />
poladtюkmя zavodunda elektroqюvs<br />
sobalarы quraшdыrыlыb.<br />
Yeri gяlmiшkяn qeyd edяk ki,<br />
1991-<strong>ci</strong> ildя mцstяqillik яldя etdikdяn<br />
sonra digяr istehsal sahяlяrindя<br />
olduьu kimi metallurgiyanыn<br />
inkiшafыnda da durьunluq yarandы.<br />
Bu durьunluq tяxminяn 10 il davam<br />
etsя dя, Azяrbaycanda bir sыra is-<br />
tehsal mцяssisяlяri yaranmaьa<br />
baшladы. Buna misal olaraq "Baku<br />
Steel Company"nin fяaliyyяtя baшlamasыnы<br />
gюstяrmяk olar. 2001-<strong>ci</strong><br />
ildя fяaliyyяtя baшlayan "BSC" шirkяti<br />
Azяrbaycanda aьыr sяnayenin<br />
inkiшafыnыn tяmяlini qoydu vя halhazыrda<br />
da bu iшi uьurla davam<br />
etdirir. Qeyd edяk ki, bu gцn шirkяt<br />
Qafqazda яn mцasir istehsal mцяsсисяsidir.<br />
Mцяssisяdя Almaniyanыn<br />
"Siemens" (яvvяlki adы "FUCHS)<br />
firmasыnыn istehsalы olan 50 ton elektroqюvs<br />
sobasы vя Azяrbaycanda ilk<br />
dяfя olaraq цч шыrnaqlы pяstah<br />
tюkmя (FPTM) maшыnы quraшdыrыlыb.<br />
2001-<strong>ci</strong> ildя Hindistanda istehsal<br />
olunan 15 MVA transformatorlarыndan<br />
istifadя olunurdu. Hяmin vaxt<br />
sutkalыq istehsal gцcц 4-5 яritмя<br />
olub. Sonralar isя istifadя olunan<br />
elektrik enerjisinin miqdarыnы azaltmaq<br />
vя istehsalыn hяcmini artыrmaq<br />
цчцn 2002-<strong>ci</strong> ildя ABШ istehsalы olan<br />
qaz-oksigen odluqlarы tяtbiq olunmaьa<br />
baшladы. Bu odluqlarыn hяr<br />
birinin gцcц 3,5 MVA -ya bяrabяrdir.<br />
Bu iшlяrlя paralel olaraq transformator<br />
dяyiшdirilяrяk 36 MVA ilя яvяz<br />
olundu. Иlkin zamanlardan fяrqli<br />
olaraq, bu yeniliklяrin tяtbiqi яritмя<br />
sayыnыn 15-я чatmasыna sяbяb oldu.<br />
Artыq tяlяbatdan asыlы olaraq mцяssisяdя<br />
yeni rekonstruksiya iшlяriнин<br />
aparыlmasыna ehtiyac йаранды. 2005<strong>ci</strong><br />
ildя Almaniyanыn istehsalы olan<br />
DOTRF tipli transformator tяtbiq<br />
edildi. Bu transformatorun hesablanmыш<br />
gцcц 40-48 MVA-dыr. Bunun-<br />
ÈÑÒÅÙÑÀË ÈÍÚßËÈÊËßÐÈ<br />
la yanaшы, 2006-cы ilin яvvяllяrindя<br />
yenя dя Azяrbaycanda ilk dяfя olaraq<br />
soba-чalov qurьusu istifadяyя<br />
verildi. Nяticяdя mцяssisяdя edilmiш<br />
bugцnkц dяyiшikliklяr яrinti sayыnы<br />
stabil olaraq 20-yя gяtirib чыxarтdы.<br />
Qeyd edяk ki, soba-чalov qurьusundan<br />
юncя maye metalda olan<br />
zяrяrli qatышыqlar (kцkцrd vя fosfor)<br />
mяhz sobada kяnarlaшdыrыlыrdы. Bu<br />
isя sobanыn yцksяk temperatura<br />
qяdяr qыzdыrыlmasыna vя яlavя olaraq<br />
Elektrik qþvs sobalarûnûn kÿøfi dönyada<br />
polad istehsalûnûn inkiøafûna bþyök<br />
tÿkan verdi<br />
vaxt itkisinя sяbяb olurdu. Soba-чalovun<br />
tяtbiqи isя bu cцr яmяliyyatlarыn<br />
uьurla aradan qaldыrыlmasыna шяrait<br />
yaratdы.<br />
ßRÈTMß PROSESÈ<br />
ADDÛM-ADDÛM...<br />
Иlk nюvbяdя metal шixtяlяr xцsusi<br />
ayrыlmыш sahяdя standartыn tяlяb<br />
etdiyi юlчцlяrя uyьun (1A; 2A;<br />
9A) emal olunaraq nяqliyyat vasitяsi<br />
ilя mцяssisяnin hazыr metal<br />
шixtя saxlanma sahяsinя verilir.<br />
Hяmin sahяdя metal шixtя ilя yanaшы<br />
posa яmяlяgяtiri<strong>ci</strong>lяr (яhяng), karbon<br />
yaradыcыlar (koks, qrafit, antrasit)<br />
vя oksigensizlяшdiri<strong>ci</strong>lяr (ferrosilisium,<br />
silikomanqan, silikokalsium)<br />
saxlanыlыr. Soba yцklяnmяzdяn<br />
яvvяl boш badyalar шixtяdaшыyыcы<br />
arabalar vasitяsilя hяmin шixtя<br />
sahяsinя verilir. Шixtяnin yцklяnmя<br />
qaydasыna uyьun olaraq badyalar<br />
metal шixtя vя поса иля yцklяnir.<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 15
ÈÑÒÅÙÑÀË ÈÍÚßËÈÊËßÐÈ<br />
Qeyd edяk ki, yцklяnmiш metal<br />
шixtяnin чяkisi arabacыqlarda quraшdыrыlmыш<br />
elektron tяrяzi vasitяsilя<br />
mцяyyяn olunur. Badyalar doldurulduqdan<br />
sonra dolu badyalarыn saxlanma<br />
stendindя yerlяшdirilir. Daha<br />
sonra isя, kюrpцlц kran vasitяsilя<br />
doldurulmuш badyalar nюvbя ilя<br />
sobanыn iшlяk sahяsinя daxil edilir.<br />
Hяr yцklяmяdяn яvvяl, hidravlik sistemlя<br />
tяchiz olunmuш tavan юz oxu<br />
яtrafыnda fыrlanaraq sobanыn цzяrindяn<br />
чяkilir vя kran vasitяsilя metal<br />
шixtя sobaya yцklяnir. Metal шixtяnin<br />
xцsusi чяkisindяn asыlы olaraq soba<br />
2-6 dяfя шixtя ilя yцklяnir (tяqribi 60<br />
ton чяki alыnana qяdяr) vя яritmя<br />
prosesi sona чatdыrыlыr.<br />
Tяbii ki, яritmя zamanы intensiv<br />
olaraq qaz oksigen odluqlarыndan<br />
<strong>ci</strong>ddi шяkildя istifadя olunur. Bu<br />
isя яritmя dюvrцnцn 15%-я qяdяr<br />
azalmasыna gяtirib чыxarыr vя elektrik<br />
enerjisinin sяrfini xeyli azaldыr. Bundan<br />
яlavя, buraxыlan maye metalыn<br />
tяrkibindяki kimyяvi elementlяrin<br />
miqdarыnы tяyin etmяk цчцn maye<br />
metaldan iki dяfяdяn az olmayaraq,<br />
mцxtяlif vaxtlarda nцmunя gюtцrцlцr.<br />
Spektrometrin kюmяyi ilя qыsa<br />
mцddяt яrzindя (tяxminяn 2 dяqiqяyя)<br />
maye metalda olan 13 elementin<br />
miqdarы haqqыnda avtomatik cavab<br />
alыnыr. Иstehsal edilяcяk poladыn<br />
kimyяvi tяrkibindяn asыlы olаraq oksigensizlяшdiri<strong>ci</strong>lяrin<br />
(FeSiMn, Fesi)<br />
цmumi miqdarы avtomatlaшdыrыlmыш<br />
sistemdя чяkilяrяk xцsusi bunkerlяrя<br />
yыьыlыr. Яriдилмиш metal 1640-<br />
1650 dяrяcя temperatura чatdыqda<br />
elektrodlar qюvsdяn ayrыlыr, soba<br />
sюndцrцlцr vя poladburaxыcы deшik<br />
16 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
aчыlaraq maye metal чаlоva boшaldыlыr.<br />
Metal tюkцlяn zaman onun<br />
tяrkibindяki karbonun miqdarыndan<br />
asыlы olаraq чalova tюkцlяn maye<br />
metala karbonlaшdыrыcы verilir vя<br />
hazыrlanmыш oksigensizlяшdiri<strong>ci</strong>lяr<br />
xцsusi qurьu ilя чalova boшaldыlыr.<br />
Яriдилмиш metal чalova boшaldыlmasы<br />
mцddяtindя чalovun alt hissяsindя<br />
Ïÿstahlarûn uc vÿ arxa òÿðÿôëÿðè emal<br />
olunduqdan sonra yayma ö÷öí ãûçäûðìà<br />
sobasûna daxil edilir vÿ armatur<br />
istehsalûna yþnÿldilir<br />
quraшdыrыlmыш furma vasitяsilя arqon<br />
qazы цfцrцlцr. Bu isя verilmiш materiallarыn<br />
metalыn tяrkibindя bяrabяr<br />
paylanmasыna vя temperaturun bя-
abяrlяшmяsinя gяtirib чыxarыr. Maye<br />
metalla dolu чalov, soba-чalov мювгейисиня<br />
verilir. Soba-чalovda polad<br />
tяxminяn 40 dяqiqя mцddяtindя<br />
emal prosesinя uьradыlыr. Щяmin<br />
metal soba-чalova 1550-1580C-дя<br />
daxil olur. Qurьuda maye metal<br />
yenidяn qыzdыrыlыr vя dayanmadan<br />
arqon qazы ilя цfцrцlmя яmяliyyatы<br />
aparыlыr. Bu, metalыn tяrkibindя qalan<br />
qeyri-metal birlяшmяlяrin kяnarlaшdыrыlmasыnda<br />
bюyцk яhяmiyyяt daшыyыr.<br />
Bundan sonra, metalыn temperaturu<br />
1620 dяrяcяyя qяdяr чatdыrыlыr,<br />
standartlarыn tяlяb etdiyi kimyяvi tяrkib<br />
tam шяkildя alыnыr (mцxtяlиf vaxtlarda<br />
нцмуняляр gюtцrmяklя) vя tam<br />
hazыrlыq яmяliyyatы aparыldыqdan sonra<br />
fasilяsiz tюkmя maшыnыna verilir.<br />
Fasilяsiz tюkmя maшыnыnda maye<br />
metal aralыq чalova tюkцlцr vя orada<br />
yerlяшdirilmiш 3 шыrnaqdan axaraq kristallaшdыrыcыya<br />
daxil olur vя intensiv<br />
soyuma nяticяsindя 120х120mm,<br />
140х140mm vя 150х150mm юlчцlяrdя<br />
pяstah formalaшыr. Sonra isя<br />
bu pяstahlar 6 vя 12 mert uzunluqda<br />
kяsilяrяk, soyuducunun цzяrinя<br />
yюnяldilir. Metalыn temperaturu normal<br />
hяddя чatdыqda isя soyuducunun<br />
цzяrindяn gюtцrцlяrяk emal<br />
sahяsinя verilir. Daha sonra pяstahlarыn<br />
uc vя arxa тяряфляри emal<br />
olunduqdan sonra yayma цчцн гыз-<br />
ÈÑÒÅÙÑÀË ÈÍÚßËÈÊËßÐÈ<br />
дырма sobasыna daxil edilir vя nяhayяt,<br />
armatur istehsalыna yюnяldilir.<br />
Bildiyimiz kimi, bцtцn metallurgiya<br />
mцяssisяlяrindя atmosferя<br />
kцllи miqdarda zяrяrli qazlar vя toz<br />
tullantыlarы atыlыr. Atmosferi чirklяndirяn<br />
bu cцr zяrяrli tullantыlarыn qarшыsыnы<br />
almaq цчцn "BSC" шirkяti qabaqlayыcы<br />
tяdbirlяr gюrцb. Belя ki,<br />
Иtaliyanыn "TECOAER" firmasыnыn<br />
istehsalы olan qaz-toz tutucu qurьu<br />
mцяssisяdя quraшdыrыlaraq istifadяyя<br />
verilib. Bu isя юz nюvbяsindя,<br />
mцяssisяnin fяaliyyяtinin ekologiyaya<br />
mяnfi tяsirini yox dяrяcяsinя чatdыrыr.<br />
Îðõàí Ìÿììÿäîâ,<br />
Елеkтриk поладяритмя сехинин ряиси<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 17
ÄßÌÈÐ ÑÒÐÀÒÅÝÈÉÀ<br />
Hazûrda ixrac ö÷ön istehsal olunan mÿhsullarûn<br />
satûøû Èngiltÿrÿnin "Èntertek" Beynÿlxalq Nÿzarÿt<br />
Øirkÿtinin kÿmiyyÿt vÿ keyfiyyÿt özrÿ<br />
zÿmanÿti ilÿ hÿyata ke÷irilir
Malûn ÿn yaxøû reklamû<br />
onun keyfèyyÿtèdèr<br />
2001-<strong>ci</strong> ildя yaradыlmыш qara metallurgiya sяnayesinin flaqmanы<br />
olan "Baku Steel Company" 10 ildir ki, Azяrbaycan<br />
iqtisadiyyatыna юz layiqli tюhфясini verir...<br />
Ø<br />
irkяt mцasir poladяritmя<br />
vя fasilяsiz<br />
poladtюkmя<br />
texnologiyasыna<br />
malik olub, standartlara uyьun<br />
karbonlu vя legirli poladdan<br />
armatur yaymalarы vя<br />
pяstahlar istehsal edir. Иstehsal<br />
edilяn mяhsullar xaricя vя<br />
юlkя daxilindя metal mяmulatы<br />
istehsal edяn mцяssisяlяrя,<br />
inшaat vя tikinti-quraшdыrma<br />
tяшkilatlarыna satыlыr. Armatur<br />
yaymalarы DЦИST 10884-94<br />
vя DЦИST 5781-82 standartlarыna<br />
uyьun istehsal olunur.<br />
Qeyd edяk ki, poladыn яridilmяsi Almaniyanыn<br />
"FUCHS" firmasыnыn istehsalы olan elektrik qюvslц<br />
poladяritmя sobalarыnda aparыlыr. Яridilmiш polad чalov<br />
qurьusu vasitяsilя qыsa mцddяt яrzindя kimyяvi tяrkibi<br />
dяqiqlяшdirilяrяk fasilяsiz poladtюkmя maшыnыna verilir.<br />
Poladяritmя prosesindя яsas gцc aqreqatlarыnыn iшi verilmiш<br />
proqramla avtomatik idarя olunur. En kяsiyi<br />
120x120 mm, 140x140 mm vя 150x150 mm, uzunluьu<br />
12000 mm olan mцxtяlif markalы polad pяstahlar, 8-32<br />
mm diametrindя 6000-12000 mm uzunluьunda armaturlar<br />
istehsal edilir.<br />
Armaturlar alыcыlarыn sifariшinя uyьun olaraq 5 tona<br />
qяdяr baьlama шяklindя baьlanыr vя hazыr mяhsul anbarыna<br />
gюndяrilir. Baьlamalarda armaturun sinfi, diametri,<br />
uzunluьu, чяkisi, poladыn markasы vя digяr parametrlяri<br />
gюstяrilir. Hazыr armaturlarda щяр метрдян бир<br />
zavodun tanыtma niшanlarы hяkk olunuр.<br />
ÁÑÚ ÀÒ400Ú<br />
(8 ÿäÿä ãàáûðüà) (3 ÿäÿä ãàáûðüà)<br />
ÄßÌÈÐ ÑÒÐÀÒÅÝÈÉÀ<br />
Mяhsulun keyfiyyяtinя<br />
nяzarяt poladыn tяrkibini spektral<br />
vя kimyяvi цsullarla tяyin<br />
edяn tяhlil vя mexaniki<br />
sыnaq laboratoriyasыnda aparыlыr.<br />
Poladыn tяrkibi 13 kimyяvi<br />
element цzrя yцksяk dяqiqliklя<br />
tяyin edilir vя tюkmя<br />
maшыnыna verilmяzdяn яvvяl<br />
ferroяrinti vя digяr elementlяr<br />
яlavя edilяrяk tяnzimlяnir. Belяliklя,<br />
hazыr armaturun kimyяvi<br />
tяrkibi vя mexaniki xassяlяri<br />
ilя standartlarыn яn yцksяk<br />
tяlяblяri юdяnilir.<br />
Onu da qeyd etmяk lazыmdыr<br />
ki, mцяssisя istehsala baшladыьы gцndяn dцnyanыn<br />
114 юlkяsindя ofisi olan Иsveчrяnin "SGS" вя<br />
"BSИ" (Britaniya Standartlarы Иnstitutu) шirkяtляринин keyfiyyяt<br />
zяmanяti ilя iшlяyib.<br />
Hazыrda ixrac цчцn istehsal olunan mяhsullarыn satышы<br />
Иngiltяrяnin "Иntertek" Beynяlxalq Nяzarяt Шirkяtinin<br />
kяmiyyяt vя keyfiyyяt цzrя zяmanяti ilя hяyata keчirilir.<br />
Dцnyanыn 100-dяn artыq юlkяsindя nцmayяndяliklяri olan<br />
bu шirkяt zяmanяt vermяk цчцn tam mцstяqil sыnaqlar<br />
aparыr, zavodun verdiyi keyfiyyяt sertifikatыnы tяsdiqlяyir.<br />
Bununla yanaшы, Azяrbaycan Respublikasы Dюvlяt<br />
Standartlaшdыrma, Metrologiya vя Patent Agentliyi dя<br />
istehsal olunan polad armaturlara milli uyьunluq sertifikatы<br />
verib. 2002-<strong>ci</strong> ildя Azяrbaycan hюkumяtinin tяшяbbцsц<br />
ilя bu agentlik, Azяrbaycan Neft vя Maшыnqayыrma<br />
Иnstitutu шirkяtin istehsal avadanlыьыnыn vяziyyяtini<br />
юyrяnиb, istehsal olunan mяhsullarыn keyfiyyяtini respublikadan<br />
kяnarda - Rusiyada (Moskva Dяmirbeton<br />
Konstruksiyalarы Иnstitutu) vя Belorusda (Minsk Politexnik<br />
Akademiyasы) fяaliyyяt gюstяrяn institutlarыn laboratoriyalarыnda<br />
nяzarяt qaydasыnda yoxlayыb vя mцsbяt<br />
nяticяlяr яldя edib.<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 19
ÑßÐÂßÒÈÌÈÇ<br />
Mavi Xяzяr, gah sakit,<br />
gah da чыlgыn dяniz…<br />
Kцlяklяr шяhяrinin<br />
dяnizi… Иnsanlar sяninlя<br />
sevin<strong>ci</strong>ni vя kяdяrini<br />
bюlцшцr, sяninlя birgя<br />
xяyala dalыr. Kimisi<br />
sяninlя sakitlik tapыr,<br />
kimisi dя sяndяn ilham<br />
alыr. Bяzilяri цчцn sяn<br />
яn yaxыn sirdaш, bяzilяri<br />
цчцn dя яlчatmazsan.<br />
Bakы sahillяrini sяnsiz<br />
tяsяvvцr etmяk mцmkцn<br />
deyil, sяn kцlяklяr шяhяrinin<br />
bяzяyisяn. Sяni sevmяmяk,<br />
dяrdinя laqeyd qalmaq olarmы?<br />
цnyanыn яn bюyцk qapalы<br />
D<br />
su hюvzяsi юz gюzяlliyi,<br />
sehrliliyi ilя mяшhur sяyyahlarыn,<br />
dюvlяt xadimlяrinin<br />
hяmiшя diqqяtindя olub. Elя bu<br />
gцndя Xяzяr dцnya bazarыnda юz<br />
nemяtlяri ilя mяшhurdur. Amma bu<br />
qяdяr sevilяn vя mяшhur olan dцnyanыn<br />
яn bюyцk gюlцnцn dя юzц<br />
qяdяr bюyцk dяrdi var.<br />
Иndi Xяzяrin яn bюyцk dяrdi<br />
dяniz sularыnыn tяrkibindя zяrяrli<br />
kimyяvi maddяlяr olan tullantыlarla<br />
чirklяnmяси vя ekoloji шяraitin korlanmasыdыр.<br />
Son mяlumatlara gюrя, hazыrda<br />
Xяzяr дянизинин dibindя 450-dяn<br />
20 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
Bir dþn<br />
bizim<br />
Xÿzÿrÿ<br />
artыq gяmi, tяxminяn 200 kater, 10<br />
bяrя, 45 tяyyarя, habelя 300 tondan<br />
artыq kimyяvi maddя vя yцzlяrlя<br />
sistern neft, mazut, benzin daшыyan<br />
tankerlяr var. Bundan яlavя onlarыn<br />
iчindя mцxtяlif tяhlцkяli kimyяvi<br />
birlяшmяlяrin olduьunu nяzяrя alsaq,<br />
dяniz dibinin nя qяdяr fa<strong>ci</strong>яli<br />
vяziyyяtdя olduьunu gюrяrik. Cцnki,<br />
bцtцn bunlar Xяzяri чirklяndirmяklя<br />
яtraf mцhitя <strong>ci</strong>ddi ziyan vurmaqla<br />
yanaшы, hяm dя onun gюzяlliyini<br />
pozur.<br />
Mяhz buna gюrя dя "Baku<br />
Steel Company" ekologiyanыn qorunmasыnы<br />
daim diqqяt mяrkяzindя<br />
saxladыьы цчцn Xяzяri aьыr tullantы-<br />
bax…<br />
lardan tяmizlяmяk цчцn bиr sыra tяdbirlяr<br />
gюrцr. Fяaliyyяt gюstяrdiyi<br />
tяkcя 10 il яrzindя шirkяt tяrяfindяn<br />
3 milyon ton metal qыrыntыlarынын mцxtяlif<br />
yaшayыш massivlяrindяn, o cцmlяdяn<br />
dя Xяzяr dяnizindяn toplanmasы<br />
ilя ekoloji tяmizliyя nail oluнуб...
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
DÖNYA POLAD ÈSTEHSALÛ<br />
Britaniya mяslяhяt agentliyi<br />
"MEPS Ыnternational Ltd"nыn<br />
mяlumatыna gюrя, 2011-<strong>ci</strong><br />
ildя global xam polad istehsalы 7,2<br />
faiz artaraq 1.57 milyard tona yцksяlib.<br />
"MEPS"я gюrя, polad<br />
istehsalыnda 8,3% sяviyyяsindя<br />
artыm proqnozlaшdыrыlan Чin polad<br />
istehsalы artыmыnыn yarыdan чoxunu<br />
tяmin eдяrяk dцnya polad<br />
istehsalыnda aparыcы qцvvя<br />
olaraq qalacaq.<br />
Чin polad mяhsullarы istehsalы цzrя<br />
dцnya bazarыnda яn yaxшы yeri<br />
tutur. Son illяrdя dцnya polad<br />
istehsalыnыn 46%-i onun payыna<br />
dцшmяsi ilя yanaшы artыq neчя on<br />
illikdir ki, юz dinamikasыna gюrя,<br />
dцnyanыn яn yaxшы, stabil bazarы<br />
hesab olunur. Иlk 5 ay цчцn, yenя<br />
dя 8.6% яlavя edib. Bir sюzlя,<br />
qlobal polad sяnayesinin mцsbяt<br />
dinamikasыna bюyцk tюhfя<br />
vermяyя davam edir.<br />
Lakin, 2011-<strong>ci</strong> ilin yayыnda чinlilяrя<br />
fasilя lazыm idi. Иyun ayыnda Чin<br />
Xalq Respublikasыnыn 27 iri polad<br />
шirkяtlяri iyul tяcщizatы цчцn<br />
qiymяtин aшaьы dцшdцyцnц bяyan<br />
etdilяr. Bu azalma чox deyil, (3-<br />
14%-i), lakin aчыq-aшkar yerli polad<br />
bazarыnыn pislяшmяsi vяziyyяtini<br />
gюstяrir. Чin Dяmir vя Polad<br />
Assosiasiyasыnыn mяlumatlarыna<br />
gюrя (CЫSA), 11-20 iyun 2011-жи<br />
dюvr цчцn Чindя orta gцndяlik<br />
polad iсtehsalы яvvяlki onilliklя<br />
mцqayisяdя 0.67% azalыb. Юlkяdя<br />
nюvbяti dяfя kredit siyasяti vя<br />
enerji qяnaяtindя sыxыntы var. Vя яn<br />
яsasы - Чinя vaxtыndan яvvяl<br />
bюyцk daшqыnlarla mцшayiяt olunan<br />
yaьыш mюvsцmц gяldi ki, bu da tikinti<br />
sяnayesindя tяlябатын nisbяtяn<br />
azalmasыna sяbяb oldu.<br />
Rusiyaнын bir чox polad istehsalы<br />
шirkяtlяri iyulda qiymяtlяrin azaldыlmasыnы<br />
planlaшdыrmыrlar. Onlarыn<br />
geri чяkilmяsi artыq aprel-iyun<br />
22 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
aylarыnda baш vermiшdi. Bundan<br />
яlavя, bu dцzяliш Rusiya яrazisinin<br />
bюyцk hissяsindя tikinti<br />
mюvsцmцnцn baшlamasыna vя<br />
mцnasib hava шяraitinя baxmayaraq<br />
baш verdi.<br />
Xatыrladaq ki, Rusiyada aprel ayы<br />
цчцn metal mяhsullarыnыn цmumi<br />
qiymяt gюtяri<strong>ci</strong>si hяtta 2,73%, may<br />
ayыnda 0,29% aшaьы dцшmцш vя<br />
yalnыz iyun ayыnda stabillяшmяyя<br />
baшladы. (+1,08%)<br />
Metal ta<strong>ci</strong>rlяrin yazla яlaqяdar<br />
qиymяt salmasыna polad istehsalы<br />
шirkяtlяrinин buraxыlыш qiymяtlяri<br />
tяsir etdi. (-1,72% apreldя; -<br />
4,32% mayda; -1,85% iyunda).<br />
Daha чox kцtlяvi vя mюvsцmц<br />
mяhsul, polad armatur mцsbяt<br />
qiymяt dinamikasыnы<br />
saxlaya bildi.<br />
Иyunda onun qiymяti<br />
4,4% artdы. Bununla<br />
belя, яldя olunan<br />
nailiyyяt kifayяt<br />
deyиldi, чцnki mяhsulun<br />
mцxtяlif istifadячilяri<br />
arasыnda<br />
rяqabяt artыr.<br />
Bu yay sinklяшdirilmiш<br />
tяbяqя<br />
materialы da yцksяk<br />
qiymяtlяri saxladы. Mayыn яvvяli -<br />
iyun aylarыnda sinkin qiymяtinin<br />
qalxmasы bu artыma tяsir etdi.<br />
Xяrclяrя baxmayaraq, qiymяt<br />
dinamikasыnda bяzi istisnalar da<br />
vаr. Belя ki, Magnitoгorsk мetallurgiya<br />
kombinatы iyun ayыnda<br />
(MMK), gюzlяnilmяdяn tikinti<br />
mяqsяdlяri цчцn istehsal olunan<br />
polad boru qiymяtlяrini kяskin<br />
aшaьы saldы.<br />
Яgяr bir neчя ay яvvяl, apreldя<br />
MMK 20% illik istehsal artыmы<br />
proqnozlaшdыrыrdыса, indi ися<br />
buraxыlышы mяhdudlaшdыrыb.<br />
Aшaьыda pяstahlarыn London metal<br />
birjasыndakы gюstяrilяn tarix цчцn<br />
qiymяt dяyiшikliklяri эюстярилир<br />
Steel Billet ãèéìÿò úÿäâÿëè. Èéóë 2008 - Èéóë 2011:
DÖNYA METAL BAZARÛNDA<br />
Nß BAØ VERÈR?<br />
Bugцn aparыcы polad istehsalчыlarыnы<br />
яsas narahat edяn amil<br />
dцnya bazarlarыnda metalыn<br />
qiymяtinin qeyri-stabil olmasыdыr.<br />
Hяtta bu barяdя bir sыra шirkяtlяr юz<br />
proqnozlarыnы da verirlяr.<br />
Hazыrda metal istehsalы цzrя dцnya<br />
bazarlarыnda sakitlik hюkm sцrцr<br />
vя polad istehsalчыlarы iyun mяhsullarыnыn<br />
daшыnmasыnы davam etdirirlяr.<br />
Metal birjalarыnda qiymяtlяrdя iyulda<br />
da o qяdяr dя dяyiшiklik olmayacaьы<br />
gюzlяnilir. Amma aparыcы polad istehsalчыlarыnыn<br />
proqnozlarыna gюrя, bu<br />
sakitlik iyuldan sonra bitяcяk vя bazarda<br />
canlanma mцшahidя olunacaq.<br />
Bu isя istяr-istяmяz юz nюvbяsindя<br />
qiymяtlяrя tяsir edяcяk. Ekspertlяr,<br />
bununla яlaqяdar olaraq hяm tяlяbatыn,<br />
hяm dя qiymяtlяrin artacaьыnы<br />
deyirlяr. Цmumilikdя, 2011-<strong>ci</strong> ildя<br />
qiymяtlяrdяki qeyri-stabiлliyin davam<br />
edяcяyi gцman edilir. "Metal Bulletin"<br />
analitiklяrinin rяyinя gюrя isя, yalnыz<br />
2012-13-cц illяrdя bazarda artыm<br />
mцшahidя olunacaq. Amma bazarыn<br />
dюvrц ilя яlaqяdar olaraq qiymяtlяrin<br />
aшaьы dцшяcяyi istisna olunmur.<br />
Proqnozlara gюrя, yaxыn illяrdя<br />
polad qiymяtlяrinin artmasыna tяsir<br />
edяn яsas amil xammalыn dяyяri olacaq.<br />
Belя ki, bu gцn dяniz yolu ilя daшыnan<br />
dяmir filizinin цчdя iki hissяsinя<br />
yerindяcя qoyulan qiymяtlяrя<br />
яsasяn mцqavilя baьlanыlыr. Bu isя hazыr<br />
mяhsulun qiymяtinя яlavя olaraq<br />
tяsir edir. Daь-mяdяn sяnayesi цzrя<br />
aparыcы mцtяxяssis olan Boris Krasnojenovun<br />
fikrinя gюrя, burada Чin<br />
dя xцsusi rol oynayыr. Чцnki, 2010cu<br />
ildя dцnya bazarыndakы metalыn 45<br />
faizi yяni, 630 milyon ton polad mяhz<br />
Чinin payыna dцшцr. Bununla belя,<br />
ekspertlяr hesab edirlяr ki, nюvbяti<br />
illяrdя Чin iqtisadiyyatыnda durьunluq<br />
yaranaчaьы gюzlяnilir. Buna sяbяb<br />
kimi iш<strong>ci</strong> qцvvяsinin dяyяrinin<br />
artmasы vя investisiya fяaliyyяtlяrinin<br />
"qыzышmasы" gюstяrilir. Bu isя Чindяn<br />
чox asыlы olan dцnya metal bazarыnda<br />
durьunluq yarada bilяr.<br />
DßMÈRÈN QEYRÈ-STABÈL<br />
QÈYMßTÈ<br />
Иyun ayыnda metal bazarlarыnda<br />
qiymяtlяrin aшaьы dцшmяsi aparыcы<br />
polad istehsalчыsы olan юlkяlяrя mцxtяlif<br />
cцr tяsir edib. Mяsяlяn, Braziliya<br />
metal bazarы milli mяzяnnяnin<br />
mюhkяmlяnmяsinя vя xammal xяrclяrinin<br />
artmasыna baxmayaraq, qiymяtlяrin<br />
kяskin dяyiшkяnliyindяn qaчa<br />
bildi. Юlkяdя keчяn il eyni sяbяbdяn<br />
xari<strong>ci</strong> istehsala olan tяlяbat artmышdы.<br />
Bu ildя Braziliya polad istehsalчыlarы<br />
eyni hadisяnin baш verяcяyindяn<br />
чяkinirlяr. Hazыrda proqnozlara<br />
gюrя, metal ticarяti ilя mяшьul<br />
olan Braziliya шirkяtlяrinин ehtiyatlarы<br />
aylыq tяlяbat 3,8 sяviyyяsindя yцksяlib.<br />
Hindistan poladчыlarы isя, iyunda<br />
mussonlar mюvsцmцndяn яvvяl<br />
qiymяtlяrin dяyiшяcяyindяn чяkinяrяk<br />
чox ehtiyatlы hяrяkяt etdilяr. O ki,<br />
qaldы Avropaya, mяlumatlara gюrя,<br />
Иtaliyanыn poladяriтmя шirkяtlяrindяn<br />
biri metalыn qiymяtini ton baшы 40<br />
evro aшaьы salыb. Иspaniyanыn metal<br />
bazarыnda isя tяlяbatla baьlы vяziyyяt<br />
depressiv olaraq qalыr.<br />
MDB юlkяlяrinя gяlincя isя, burada<br />
da qiymяtlяrdяki qeyri-stabillik<br />
юzцnц gюstяrir. MDB armaturlarыna<br />
tяlяbatыn artmasы polad istehsalчыlarыna<br />
qiymяtlяri artыrmaьa яsas yaradыb.<br />
Amma bunu tam artыm hesab etmяk<br />
olmaz. Чцnki, qiymяt tяyin olunmasы<br />
real sяviyyяyя dцшmяyincя polad istehsalчыlarыnын<br />
qiymяt artыmы ilя baьlы<br />
цmidlяri юzцnц doьrultmayacaq.<br />
Цmumiyyяtlя, Skandinaviya, o<br />
cцmlяdяn bir sыra Avropa юlkяlяrindя<br />
tяlяbatыn mюvsцmi olaraq artmasы,<br />
Tцrkiyя юlkяlяrindя daxili bazarыn<br />
шяraitinin yaxшыlaшdыrыlmasы, Ramazan<br />
габаьы ehtiyatlarыn artmasы,<br />
elяcя dя MDB юlkяlяrindя stabil tя-<br />
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
lяbatla яlaqяdar olaraq armaturуn<br />
ixrac qiymяti 710 dollara qalxыb. Bununla<br />
yanaшы, bюyцk bazarlarda armatura<br />
olan tяlяbatыn vя qiymяtlяrin<br />
artmasы ilя yanaшы bir sыra pessimistik<br />
proqnozlar da mюvcuddur. Ekspertlяrin<br />
fikrinя gюrя, alыcыlar юz ehtiyatlarыnы<br />
artыrdыqdan sonra cari artыm<br />
durьun mяrhяlяsi ilя яvяz olunacaq.<br />
Qeyd edяk ki, Ukraynanыn aparыcы<br />
metallurgiya шirkяtlяri iyun ayыnda<br />
polad istehsalыnы 13 faiz, yяni 2,4<br />
milyon ton azaldыblar. Buna яsas sяbяb<br />
isя texniki vя eyni zamanda xammal<br />
tяminatы ilя baьlы ortaya чыxan<br />
problemlяrdir. Rusiyada isя tikinti vя<br />
sяnaye sahяsindя poladа tяlяbat artmaqda<br />
davam edir. Mцsbяt dinamika<br />
xцsusilя armatur seqmentindя saxlanыlыr.<br />
Qiymяtlяri nяzяrя alaraq, indi<br />
яsas metal ticarяtчilяri яsas diqqяti<br />
ehtiyatlarыnы artыrmaьa yюnяldiblяr.<br />
Daha яvvяl verilяn mяlumata<br />
gюrя isя, armaturуn qiymяti 3,5-4,5<br />
faiз artыb. Bцtцn dцnyada, elяcя dя<br />
Ukraynada armatur bazarыnыn artmasыnda<br />
яsas sяbяb yeni tikинтиляр<br />
vя tяbii fяlakяtlяrdяn sonra bяrpa<br />
iшlяrinin aparыlmasыdыr.<br />
Иngiltяrяnin "LN Metals" шirkяtinin<br />
mяlumatыna gюrя, 2011-<strong>ci</strong> ildя<br />
qlobal polad istehsalы 3 faiz artacaq.<br />
Eyni zamanda, "ArcelorMittal"ыn proqnozlarыna<br />
gюrя isя, bu il - qlobal polad<br />
tяlяbatы 6.5-7% yяni, 1,5 milyon<br />
ton artacaq. Bu artыm isя qяrb bazarlarыnda<br />
istehlakыn tяdricяn bяrpa<br />
olunmasы vя BRИC юlkяlяrindя gцclц<br />
iqtisadi inkiшaf sayяsindя mцmkцn<br />
olacaq. 2015-<strong>ci</strong> ilя poladяritmяnin<br />
цmumi hяcmi hazыrki 1,9 milyard<br />
tondan 2 milyard tona qяdяr artacaq.<br />
Bununla yanaшы, Чindя polad<br />
istehlakынын nisbяtяn zяiflяmяsinя<br />
baxmayaraq, proqnozlara gюrя, юlkяdя<br />
polad tяlяbatы 7 faiz artacaq.<br />
AB vя ABШ-da isя polada olan tяlяbat<br />
nisbяtяn aшaьы dцчяcяk.<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 23
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
"<br />
×BPZ<br />
Чelyabinsk boru-prokat zavodu"<br />
ASC Azяrbaycanыn<br />
boru bazarыnda daha aktiv<br />
iшtирak etmяyi planlaшdыrыr. Bu<br />
barяdя шirkяtin mяlumatыnda<br />
bildirilir. "Azяrbaycanыn yanacaqenergetika<br />
kompleksi mцяssisяlяrinin<br />
iш шяrtlяri daha mцasir<br />
texnologiyalarыn cяlb olunmasыnы<br />
tяlяb edir. Nюvbяti illяr яrzindя<br />
Azяrbaycan ilя яmяkdaшlыьыmыzы<br />
яsas prioritetlяrimizdяn biri hesab<br />
edirik", - deyя шirkяtin шюbя rяhbяri<br />
Maksim Blinovski bildirib.<br />
Mяlumatda o da qeyd olunub ki,<br />
2009-2010-cu illяrdя "ЧBPZ" 2 milyar<br />
dollar miqyasыnda sяrmayя layihяlяrini<br />
hяyata keчirib. Hяmчinin,<br />
bюyцk diametrli boru istehsal etmяk<br />
цчцn dцnyada яn bюyцk sexi<br />
istismara veriб. Шirkяtin bцtцn mяhsullarы<br />
ya beynяlxaq standartlara<br />
cavab verir, ya da ki onlarы<br />
цstяlяyir. "ЧBPZ" юz mяhsullarыnы<br />
Azяrbaycanda яsaslы boru kяmяrlяrinin<br />
o cцmlяdяn, "Шaщdяniz 2",<br />
"Sяnqячal-Azadkяnd-Astara" layihяlяrinin<br />
tikilmяsindя istifadя olunacaьыnы<br />
bildirir. Qeyd edяk ki,<br />
"Rimera" шirkяti ("ЧBPZ" neft xidmяti<br />
divizionu) Azяrbaycan bazarыn-<br />
24 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
Azÿrbaycan bazarûnda<br />
geniølÿnmÿk<br />
niyyÿtindÿdir<br />
da uьurlu fяaliyyяt gюstяrir. Son цч<br />
il яrzindя ixrac edilяn buruq<br />
nasoslarыnын hяcmi 3 dяfя artыb.<br />
Bugцn "Rimera" Azяrbaycandakы<br />
istehlakчыlara boru kяmяri vя boru<br />
kяmяri armaturlarыnыn, o cцmlяdяn,<br />
neftin mexaniklяшdirilmiш formada<br />
яldя edilmяsi цчцn avadanlыqlarыn<br />
tяcщizi sahяsindя яmяkdaшlыьы artыrmaьы<br />
tяklif edir. Hazыrda "Azneft"я<br />
daxil olan batыrыlma qurьularыnыn<br />
kirayяsi vя tяmirini nяzяrdя tutan<br />
ekсperimental istehsalat mцяssisяsinin<br />
mцasirlяшdirilmя layihяsi<br />
iшlяnib hazыrlanыr. Иndi bununla baьlы<br />
mцzakirяlяr aparыlыr. Mцяssisяnin<br />
yenidяn qurulmasы цчцn lazыmi sяrmayяnin<br />
sяviyyяsi tяxminяn 10<br />
milyon dollardыr. "Biz Azяrbaycan<br />
bazarыnыn inkiшafыnda maraqlыyыq vя<br />
buna gюrя dя Rusiya tяrяfinin bu<br />
layihяdя iшtirakы цчцn mцxtяlif variantlarы<br />
mцzakirя edirik. Biz<br />
"Rиmera" mцяssisяlяrindя tяtbiq<br />
olunan texnologiyalarыmыzы<br />
paylaшmaьa hazыrыq" - дейя<br />
шirkяtin ixrac шюbяsinin<br />
rяhbяri Иqor Melnikov bildiрib...<br />
Xatыrladaq ki, "ЧBPZ" Rusiyada<br />
metallurgiya kompleksindя aparыcы<br />
sяnaye qruplarыndan biridir.<br />
Azÿrbaycanda<br />
metallurgiya<br />
sÿnayesindÿ<br />
artûm möøahidÿ<br />
olunur<br />
Bu ilin yanvar-fevral aylarы яrzindя<br />
Azяrbaycanda metallurgiya<br />
sяnayesi vя hazыr mяmulatlarыn<br />
istehsalы mцяssisяlяrindя<br />
41,8 mln. manatlыq mяhsul istehsal<br />
olunub vя xidmяtlяr gюstяrilib ki,<br />
bu da юtяn ilin analoji dюvrц ilя<br />
mцqayisяdя 2,1 dяfя artыqdыr.<br />
Dюvlяt Statistika Komitяsindяn<br />
verilяn mяlumata gюrя, hesabat<br />
dюvrцndя istehsalыn hяcmi metallurgiya<br />
sяnayesindя 68,7% artыb,<br />
hazыr metal mяmulatlarыnыn<br />
iсtehsalы sahяsindя isя 26% azalыb.<br />
Yanvar- fevral aylarы яrzindя<br />
sahяdя 40,1 min ton vя ya 2 dяfя<br />
чox poladtюkmя mяhsullarы,<br />
36 min ton vя ya 64,2% чox<br />
armatur istehsal edilib.
Azÿrbaycana<br />
qara metal<br />
idxalû artûb<br />
Azяrbaycan qara metallar vя<br />
ondan hazыrlanan mяmulatlarыn<br />
idxalыnы keчяn illя mцqayisяdя<br />
35,9% artыrыb. Belя ki, keчяn ilin ilk<br />
yarыm ilindя 383 milyon 385,62 min<br />
olduьu halda bu il iyulun 1-nя<br />
qяdяr bu rяqяm 521 milyon<br />
028,01 min dollar olub.<br />
Юtяn ilin ilk 5 ayы яrzindя<br />
Mal qruplarû özrÿ èdxal<br />
Keчяn ilin mцfaviq dюvrц ilя mцqayisя olunmaqla, min ABШ dollarы ilя<br />
Идхал Malыn adы 2010-cу ilin ilk<br />
5 ayы яrzindя<br />
Qara metal вя ондан hazыrlanan mяmulatlar<br />
Azяrbaycan 312 958,40 min dollar<br />
hяcmindя metallurgiya mяhsullarы<br />
idxal etdiyi halda, bu ilin ilk<br />
rцbцndя isя 439400,41 min dollar<br />
mяblяьindя idxal edib.<br />
Qara metal vя ondan hazыrlanmыш<br />
mяmulatlarыn idxalыnын цmumi<br />
hяcmi 11,99 % tяшkil edib. Иyunun<br />
birindя bu rяqяm 12,59 %, mayыn<br />
1-dя isя 12,58 % olub.<br />
Bundan яlavя 2011-<strong>ci</strong> ilin yanvariyuн<br />
айларыnda Azяrbaycan<br />
107 mln. 705,43 min dollar<br />
mяblяьindя qara metal vя<br />
onlardan hazыrlanmыш mяmulatlar<br />
ixrac edib. Dюvlяt Statistika<br />
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
2011-<strong>ci</strong> ilin ilk<br />
5 ayы яrzindя<br />
312 958,40 439400,41<br />
Komitяsindяn verilяn xяbяrя gюrя,<br />
bu 2010-cu ilin analoji dюvrц цzrя<br />
gюstяri<strong>ci</strong>dяn 99, 63 % чoxdur (pul<br />
ekvivalentindя). Bununla yanaшы,<br />
bu mяhsulun Azяrbaycanыn<br />
hesabat dюvrц яrzindяki ixracat<br />
hяcmindя payы 0,82 % tяшkil edib.<br />
Eyni zamanda mяlumata gюrя, bu<br />
ilin ilk 4 ayы яrzindя юlkяyя 4758<br />
nюvdя mal idxal, 1 175 яdяd mal<br />
ixrac olunub. Yanvar-mart aylarы<br />
яrzindя idxal 1,892 milyard dollar<br />
tяшkil edib ki, bu da юtяn ilin<br />
analoji dюvrц ilя mцqayisяdя<br />
63,1 faiz чoxdur. Иdxal<br />
яmяliyyatlarыnda dюvlяt<br />
sektorunun payы 0,706 milyard<br />
dollar (37,3 %), юzяl sektorun payы<br />
1,094 milyard dollar<br />
(57,83 %), fiziki шяxslяrin<br />
payы isя 92,187 milyon dollar<br />
(4,87 %) tяшkil edib.<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 25
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
Èranda mÿsamÿli dÿmir<br />
istehsal edÿn zavod<br />
a÷ûlûb<br />
Иranыn Yezd яyalяtindя mayыn 16-da prezident Mahmud<br />
Яhmяdinecatыn iшtirakы ilя "Qadire Иranian" mяsamяli dяmir<br />
istehsal edяn zavodun aчыlышы olub. Zavodun istehсal gцcцнцн<br />
ildя 800 min ton olacaьы nяzяrdя tutulub. "Иribnews" аэентлийинин<br />
mяlumatыna gюrя, зavodun tikintisinя 175 milyard tцmяn<br />
(tяxminяn 175 milyon dollar) vя 70 milyon evro sяrmayя qoyulub.<br />
Zavodun iшя dцшmяsi isя ildя 300 milyon dollarа qяnaяt<br />
etmяyя imkan verяcяk. "Qadire Иranian" zavodu mцrяkkяb polad<br />
istehsal edяn mцяssisяlяrin, Yezd vilayяtinin tюkmя zavodlarыnыn<br />
vя digяr metallurgiya шirkяtlяrinin<br />
ehtiyaclarыnы юdяyяcяk<br />
tюkmя polad istehsal<br />
edir. Onu da qeyd edяk ki,<br />
mяsamяli dяmir istehсalы<br />
цzrя dцnyada birin<strong>ci</strong> yer<br />
Hindistanыn payынa dцшцr.<br />
Bundan sonra Иran, daha<br />
sonra isя Venesuela vя<br />
Meksika gяlir.<br />
26 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
"Sumitomo"<br />
yeni texnologiya<br />
hazûrlayûb<br />
Yaponiyanыn aparыcы polad<br />
istehsalчыlarыndan olan "Sumitomo<br />
Metal Иndustries" nюvbяti texnologiya<br />
iшlяyib hazыrlayыb. Yaxыn gцnlяrdя<br />
metalluрqlar korroziyaya davamlы polad<br />
istehsala buraxacaqlar. Bu hяm dя,<br />
aqressiv, o cцmlяdяn, dяniz mцhitinя<br />
davamlы polad olacaq. Yeni texnologиya<br />
bиr sыra xяrclяri, mяsяlяn kюrpцlяrin<br />
saxlanmasыna sяrf olunan vяsaiti<br />
azaltmaьa imkan verяcяk. Hяmчinin,<br />
rяnglяnmя intervalы yцksяk olduьundan<br />
daha az rяng tяlяb olunacaq. Hazыrda<br />
"Sumitomo" hяr hansы цzlяmя olmadan<br />
korroziyaya davamlы poladdan istifadя<br />
imkanlarыnы юyrяnir.<br />
"ThyssenKrupp"<br />
Omskda yeni<br />
zavod tikÿcÿk<br />
Almaniyanыn яsas sяnaye konsernlяrindяn<br />
olan "ThyssenKrupp" Omsk<br />
vilayяtindя zavodun tikiнtisindя iшtирak<br />
edяcяk. Layihя federal PARK proqramы<br />
чяrчиvяsindя "Titan" ilя birlikdя<br />
2013-cц ildя hяyata keчirilяcяk.<br />
Mцяssisя metallurji silisium istehsalы<br />
цzrя ixtisaslaшacaq. Bu tipli zavod<br />
"Titan" tяrяfindяn 2010-cu ildя<br />
Qazaxыstanda istifadяyя verilib.<br />
"ThyssenKrupp" ilя mцqavilяnin<br />
yekun imzalanmasы 2011-<strong>ci</strong> il<br />
sentyabrыn 1-dя baш tutacaq.
"Liepàjas metalurgs"<br />
102,73 milyon evro girovu<br />
qanunilÿødirdi<br />
"Liepаjas metalurgs"<br />
sяhmdar cяmiyyяti Латвийанын<br />
Maliyyя Нazirliyinя 102,73<br />
milyon evro hяcmindя<br />
kommersiya girovunu<br />
tяqdim edib.<br />
"Kurzemes Vards" regional<br />
nяшrinин yazdыьыna gюrя,<br />
hюkуmяt "Liepаjas<br />
metalurgs" шirkяtinя mюhtяшяm poladяritmя istehsalыnын<br />
mцasirlяшdirilmяsi layищяsini hяyata keчirmяsi цчцn kredit almasыna<br />
zяmanяt verib. Mцasirlяшdirmяni bu ilin payыzыnda bitirilmяsi<br />
planlaшdыrыlыr. Baltik юlkяlяri arasыnda yeganя qara metallurgiya<br />
шirkяtinin kecяnilki dюvriyyяsi 276,46 milyon evro, zяrяri isя 8,96<br />
milyon evro tяшkil edib. Bununla belя, шirkяtиn maliyyя hesabatыna<br />
gюrя, keчяn il mцяssisя 43,11 milyon evro investisiya qoyub.<br />
"ArcelorMittal<br />
Temirtau"<br />
istehsalû 30% artûrûb<br />
Qazaxыstanыn nяhяng<br />
metallurgiya mцяssisяsi olan<br />
"ArcelorMittal Temirtau" 2011-<strong>ci</strong><br />
ilin ilk rцbцndя metal mяhsullarыn<br />
istehsalыnы яhяmiyyяtli<br />
dяrяcяdя artыrыb. Belя ki, 784,3<br />
min ton mяhsul istehsal edяn<br />
шirkяt 2010- cu ildяki nяticяni<br />
19 % цstяlяyib.<br />
Шirkяt yanvar-mart aylarыnda<br />
963,3 min ton xam polad<br />
istehsal edib ki, bu da юtяnilki<br />
gюstяri<strong>ci</strong>dяn 32% чoxdur.<br />
Dюvlяt Statistikasыnыn mяlumatыna<br />
gюrя, Qazaxыstanda istehsal<br />
olunan xam poladыn 80%, hazыr<br />
mяhsulun isя 90%-и<br />
"ArcelorMittal Temirtau" шirkяtinin<br />
payыna dцшцr. Qazaxыstanda<br />
xam poladыn цmуmi istehsal<br />
hяcmi 1,2 milyon ton olub ki, bu<br />
da яvvяlki ilля mцqayisяdя 35%,<br />
чуqun istehsalы 822,2 min<br />
ton olaraq 2010-cu il yanvar-mart<br />
ayыndakы gюstяri<strong>ci</strong>dяn<br />
29% чoxdur.<br />
Иlin sonunа qяdяr mцяssisя<br />
3,8 milyon ton xam<br />
polad vя 3,1 milyon ton<br />
hazыr mяhsul istehsal<br />
etmяyi planlaшdыrыr.<br />
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
Moldovanûn<br />
metallurgiya<br />
zavodu<br />
istehsalû bÿrpa<br />
edib<br />
Moldovanыn metaлlurgиya zavodu<br />
2010-cu ilin iyul ayыndan sonra yalnыz<br />
indi istehsal prosesini bяrpa<br />
edib. Шirkяtdяn verilяn mяlumata<br />
gюrя, poladяritmя sobasыnыn ilk<br />
buraxыlышыndan sonra завод artыq<br />
prokat istehsalыna da yenidяn<br />
baшlayыb.<br />
Mяlumata gюrя, uzunmцddяtli<br />
fasilяni gюrяn bяzi mцtяxяssislяr<br />
шirkяti tяrk ediblяr. "Иndi rяhbяrliyin<br />
qarшыsыnda duran яsas mяsяlя<br />
шirkяtdя qalan mцtяxяssislяri saxlamaq<br />
vя yenilяrini cяlb etmяkdir".<br />
Qeyd edяk ki, шirkяtin fяaliyyяtini<br />
dayandыrmasыna sяbяb dцnya metal<br />
istehsalы bazarыndakы vяziyyяtin<br />
gяrginlяшmяsi olub. 2011-<strong>ci</strong> ilin<br />
aprel ayыnda шirkяt istehsalы bяrpa<br />
etmяyя hazыr olsa da, metal qыrыntыlarыn<br />
idxalы ilя baьlы эюmrцkdя olan<br />
problemlяr buna mane oldu.<br />
1985-<strong>ci</strong> ildя яsasы qoyulan Moldova<br />
metallurgiya zavodu keчmiш SSRИ<br />
яrazisindя яn mцasir шirkяtlяrdяn<br />
biridir. Zavodun gцcц ildя 1 milyon<br />
ton polad vя prokat istehsal etmяyя<br />
imkan verir.<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 27
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
"POSCO" Hindistanda<br />
zavod tikmÿê icazÿsini aldû<br />
Hindistan Cяnubi Koreya шirkяti olan "POSCO"-ya Orissa шtatыnda<br />
mцяssisя yaratmaьa icazя verdi. "France-Presse"-in verdiyi<br />
mяlumata gюrя, layihяyя nяzяrdя tutulmuш sяrmayя 12 milyarд<br />
doлlardыr. Xatыrladaq ki, 1991-<strong>ci</strong> ildя Hindistanda яn bюyцk xari<strong>ci</strong><br />
sяrmayя olan bu zavodun tikilmяsi kяnd tяssяrrцfatы yerlяrinin vя<br />
meшяlяrin saxlanmasыnы tяlяb edяn yerli sakinlяrin etirazы ilя<br />
qarшыlanмышdы. Mяlumata gюrя, artыq bцtцn narazыlыqlar hяll olunub.<br />
Gцman olunur ki, ilk mяrhяlяdя zavod ildя 3 milyon ton polad<br />
istehsal edяcяk. Sonrakы mяrhяlяdя istehsalыn 12 milyon tona<br />
qяdяr artacaьы нязярдя тутулур.<br />
Livan armatur<br />
istehsalûna<br />
baølayacaq<br />
Livanыn "Kfoury Metals" шirkяti kiчik<br />
yayma dяmir istehsal edяn zavod tikmяyi<br />
planlaшdыrыr. Зavod юlkяnin<br />
шimalыnda tikilяcяk vя шirkяt 2012-<strong>ci</strong><br />
ilin yayыnda zavodu istifadяyя vermяk niyyяtindяdir. Шirkяt ildя 300<br />
min ton armatur istehsal edяcяk. Bu gцnя qяdяr daxili tяlяbat<br />
xaricdяn gяlяn mallar hesabыna юdяnilirdi, она эюря дя zavod daha<br />
чоx daxili alыcыlarыn ehtiyaclarыnы юdяmяk цчцn nяzяrdя tutуlub.<br />
Иstehsal sяviyyяsindяn asыlы olaraq шirkяt xari<strong>ci</strong> bazarlara da чыxmaьы<br />
planlaшdыrыr. Шirkяtdяn verilяn mяlumata gюrя, bu юlkяdя armatur<br />
istehsal edяn ilk zavod olаcaq.<br />
28 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
Yaponiya<br />
ïîëàä èõðàúûíû<br />
àðòûðûá<br />
Yaponiya may ayы ilя mцqayisяdя iyun<br />
ayыnda polad istehsalыnы 4,9 faiz yяni,<br />
3,478 milyon ton artыrыb. Bu barяdя<br />
Yaponiyanыn Maliyyя Naziрliyi xяbяr<br />
verib. Yaponiya Asiya юlkяляrinя 2,814<br />
milyon ton polad ixrac edib ki, bu da<br />
keчяn ilin analoji dюvrц ilя mцqayisяdя<br />
13,1 faiz azdыr. Bundan яlavя Yaponiya<br />
703 min ton polad mяhsullarы idxal edib.<br />
Бu da keчяn illя mцqayisяdя 4 faiz чox,<br />
bu ilin may ayы ilя mцqayisяdя isя 9,4<br />
faiz azdыr. Чindяn Yaponiyaya idxal<br />
olunan polad mяhsullarыnыn hяcmi<br />
170 min ton тяшkил едиб, bu da 2010-cu il<br />
iyun ayы ilя mцqayisяdя 2,9 faiз чoxdur.<br />
Yaponiyanыn dяmir vя polad<br />
federasiyasыnыn mяlumatыna gюrя,<br />
2011-<strong>ci</strong> ilин iyun ayыnda polad istehsalыnыn<br />
hяcmi 2010-cu ilин iyun ayы ilя mцqaйisяdя<br />
5 faiз azalыb vя 8.88 milyon ton olub.<br />
Яvvяlki ayla mцqayisяdя юlkяdя polad<br />
istehsalы 1,8 % azalыb. Daha яvvяl<br />
Yaponiyanыn dяmir vя polad<br />
federasiyasыnыn rяhbяri bildirmiшdi ki,<br />
юlkяdя polad istehsalы 2011-<strong>ci</strong> ildя<br />
108 milyon tona qяdяr vя daha чox arta<br />
bilяr. Onun sюzlяrinя gюrя, Yaponiyada<br />
iqtisadiyyatыn bяrpa olunmasы<br />
gюzlяnildiyindяn daha sцrяtlя getsя,<br />
юlkяdя poladяritmя arta bilяr.
Hindistanda daha effektiv vя<br />
yeni texnologiyalara qoyulan<br />
sяrmayяlяrin artmasы<br />
dцnyada polad istehsalы sahяsindя<br />
юlkяnin lider ola bilяcяyini<br />
dцшцnmяyя яsas verir.<br />
"Ernst and Young" шirkяtinin<br />
dцnyada poladtюkmя sяnayesinin<br />
2010 vя 2011-<strong>ci</strong> illяrin mцqayisяli<br />
araшdыrmasыnыn nяticяlяrinя gюrя,<br />
Hindistan iqtisadiyatыnda artыm<br />
qeyd olunur.<br />
"Ernst and Young" beynяlxaq<br />
шirkяtinin rяhbяri, Mayk Elliotun<br />
sюzlяrinя gюrя, daxili iqtisadiyyatыn<br />
inkiшafы sayяsindя polada olan<br />
daxili tяlяbat nюvbяti iki il яrzindя<br />
12 faiz artacaq. Bu isя Hindistana<br />
dцnya poladtюkmя sяnayesindя<br />
aparыcы yer tutmaьa kюmяk edяcяk.<br />
2005-<strong>ci</strong> ildяn 2010-cu ilяdяk<br />
istehsal hяcmi 8,7 faiz arтmышdырsa,<br />
bu dюvrdя daxili tяlяbat daha<br />
yцksяk olaraq 11 faiz tяшkil edib.<br />
"Bu gюrцnmяmiш artыm юlkяyя<br />
dцnya polad istehsalчыlarыnыn cяlb<br />
olunmasыna imkan yaratdы ki,<br />
onlardan bяzilяri yeni istehsalla<br />
baьlы layihяlяri hяyata keчirmяyя<br />
baшladыlar. Digяr шirkяtlяr isя<br />
Hindistan polad istehsalчыlarы ilя<br />
birgя mцяssisяlяrin yaradыlmasыnы<br />
planlaшdыrыrlar. Eyni zamanda,<br />
xari<strong>ci</strong> poladtюkmя шirkяtlяrinin<br />
Hindistan bazarыna axыnы artыb".<br />
Amma bununla belя, Mayk Elliot<br />
qeyd edir ki, Hindistandakы<br />
sяrmayя canlanmasы xammala<br />
olan xяrclяrin artmasы ilя mцшayiяt<br />
olunacaq. Bu isя bцtцn dцnayda<br />
poladtюkmя шirkяtlяrinin gяlirlяrinin<br />
azalmasыna sяbяb olacaq.<br />
"Bir neчя il davam edяcяk bu<br />
prosesdя яn gцclц poladtюkmя<br />
шirkяtlяri yaranmыш vяziyyяtdяn<br />
чыxa bilяcяklяr", - deyя Elliot onu<br />
da vurьulayыb ki, "bцtцn polad<br />
istehsalчыlarы цчцn gяlirin<br />
artmasыnda яsas kюmяkчi faktor,<br />
яmяliyyat vя mцhцm xяrclяrin<br />
daha effektiv idarя edilmяsi<br />
olacaq".<br />
Elliot onu da qeyd edib ki, qlobal<br />
maliyyя bюhranыndan sonra iki il<br />
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
Hèndèstan polad<br />
èstehsalûnda dönyada<br />
lider ola bilÿr<br />
яrzindя poladtюkmя шirkяtlяri чяtin<br />
vяziyyяtdя idilяr. "Tяlяbatыn vя<br />
xammal qiymяtlяrinin dяyiшkяnliyi,<br />
poladtюkmя шirkяtlяrinin яn чox<br />
цzlяшdiyi problemlяrdir".<br />
Иnkiшaf etmiш bazarlarda polada<br />
olan tяlяbatыn bяrpa olunmasы hяlя<br />
dя чox lяng gedir, amma inkiшaf<br />
etmяkdя olan bazarlarda yцksяk<br />
tяlяbat isя infrastrukturanыn, tikinti<br />
vя maшыnqayыrma sяnayesinin<br />
hesabыna baш verir.<br />
Buna gюrя dя, yeni vя daha<br />
effektiv poladtюkmя zavodlarыnыn<br />
istismara verilmяsi Hindistanda<br />
mяnfяяtin azalmasыna sяbяb<br />
olacaq. Eyni zamanda, kokslaшan<br />
kюmцrцn defisiti, xamal<br />
qiymяtlяrinin dяyiшkяnliyi vя enerji<br />
daшыyыcыlarыnыn qiymяtinin artmasы<br />
gяlirlяrin azalmasыna tяsir edяcяk.<br />
"2011-<strong>ci</strong> ildя biz gяlirlяrin<br />
sяviyyяsinin azalmasыnыn qarшыsыnы<br />
almaq цчцn poladtюkmя<br />
шirkяtlяrindяn tяdbirlяrin<br />
gцclяndirilmяsini gюzlяyirik" -<br />
deyя Elliot bildirib.<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 29
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
Ukraynanûn radiaktiv îëàí<br />
ìåòàë ãûðûíòûëàðû hara gedir?<br />
Ukrayna яrazisindя radiaktivliyi<br />
olan metal qыrыntыlarы ilя dolu vaqon<br />
saxlanыlыb. Mяlumata gюrя, bu<br />
vaqondakы metal qыrыntыlarыnыn<br />
tяdarцkчцsц Ukraynanыn<br />
"Ukrmet" шirkяtidir.<br />
Ukraynanыn ekoloji nяzarяt<br />
komitяsinin rяhbяri Pavel Jila<br />
bildirиб ki, tяkcя bu il яrzindя radiaktivliyi<br />
olan materiallarыn 20 dяfя<br />
юlkяdяn чыxarыlmasы cяhdi olub.<br />
Bundan яlavя Tцrkiyя dя<br />
Ukraynadan gяlяn qara metal<br />
qыrыntыlarыnda yцksяk radiaktivlik<br />
aшkar edib. 2008-<strong>ci</strong> ilin aprel<br />
ayыnda bir sыra Rusiya kцtlяvi infor-<br />
masiya vasitяlяrindя Ukraynadan<br />
gяlяn metal mяhsullarыnыn radiaktivliyi<br />
barяdя mяlumatlar yayыlmышdы.<br />
Xцsusilя dя, elя mяhz Rusiya<br />
qяzetlяrindя, 2006-cы ildя Ukrayna<br />
metallurgiya шirkяtlяrinin Чernobыl<br />
radiaktiv metal qыrыntыlarыndan<br />
istifadя etdiyi xяbяri чыxmышdы.<br />
Rusiya tяrяfinin ittihamlarыndan<br />
sonra Kцveyt vя Иordaniya Ukrayna<br />
metal mяhsullarыnыn radiaktivlik<br />
30 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
cяhяtdяn tяhlцkяsiz olduьunu<br />
gюstяrяn sertifikat tяlяb etdilяr. Юz<br />
nюvbяsindя, Ukrayna Сяnaye<br />
Нazirliyi юlkя яraziсиndяn чыxarыlan<br />
mяhsullara nяzarяt olunduьunu<br />
bildirdi. Bununla belя, bu gцn dя<br />
kцtlяvi infoрmasiya vasitяlяrindя<br />
dяfяlяrlя radiaktivliyi olan metal<br />
qыrыntыlarыnыn юlkяdяn чыxarыlma<br />
cяhdlяri ilя baьlы mцxtяlif hцquq<br />
iшчиlяrinin saxlanmasы xяbяrlяrinя<br />
rast gяlinir. 2009-cu ildя яrazinin<br />
ekoloji mцdafiя batalyоnуnun polislяri<br />
25 ton metal qыrыntыsыnы Чernobыl<br />
яrazисиndяn чыxararkяn tutulmuшdular.<br />
Щяmin qыrыntыlarыn radiaktivlik<br />
sяviyyяsi qяbul olunmuш normadan<br />
13 dяfя чox idi. Чыxarыlmыш metal<br />
konstruksiyalarыn Kiyevdя<br />
satыlacaьы nяzяrdя tutulurdu.<br />
Ukraynanыn "Korrespondent" jurnalыnыn<br />
yazdыьыna gюrя, gцn яrzindя<br />
100 ton metal qыrыntыsы Чernobыl<br />
яrazиsиndяn daшыnыr. Bu mяhsullarыn<br />
yarыsы юlkя яraziсиndя paylanыlыr,<br />
yarыsы isя dцnya bazarыna чыxarыlыr.<br />
("Росинвест")<br />
Rustavi<br />
metallurgiya<br />
zavodu boru<br />
istehsalûnû<br />
bÿrpa edib<br />
Rustavi metallurgiya zavodu boru<br />
istehsalыnы bяrpa edib. Belя ki,<br />
iyunуn 9-da zavodda tюkmя sexinin<br />
aчыlышы olub. Tяdbirdя Gцrcцstanыn<br />
iqtisadiyyat naziri Vera Kobaliya,<br />
Kvemo-Kartli bюlgя qubernatoru<br />
David Kirkitadze vя digяr rяsmi<br />
шяxslяr iшtirak edib.<br />
Vera Kobaliya bildirib ki, yeni<br />
istifadяyя verilяn tюkmя sexindя<br />
istehsal olunan boru mцxtяlif tяyinatlы<br />
olacaq vя Zaqafqaziyada yeganя<br />
obyekt kimi fяaliyyяt gюstяrяcяk.<br />
"Bu sexin aчыlышы yalnыz Rustavi<br />
цчцn yox, elяcя dя Gцrcцstan цчцn<br />
va<strong>ci</strong>bdir. Sexdя istehsal olunan<br />
mяhsullar bцtцn Avropa<br />
masшtabыna ixrac olunacaq".<br />
Bюlgя qubernatoru David Kirkitadze<br />
isя bu zavodda yerli яhalinin<br />
чalышacaьыnы qeyd edib. Onun<br />
sюzlяrinя gюrя, zavodda ilk gцnlяr<br />
500 nяfяrlik iш yeri aчыlыb. "Sonralar<br />
burada iш yerlяrinin sayы 1200<br />
nяfяrя чatdыrыlacaq."<br />
Zavod direktoru Qivi Qiqineiшviliнин<br />
sюzlяrinя gюrя isя, Rustavi<br />
metallurgiya zavodu ildя 350 ton<br />
mяhsul istehsal edяcяk. Qeyd<br />
edяk ki, yeni istehsal obyektinя<br />
152 milyon dollar sяrmayя yatыrыlыb.<br />
Xatыrladaq ki, Rustavi шяhяrindя<br />
tяxminяn 14 min azяrbaycanlы<br />
yaшayыr. Eyni zamanda Rustavi<br />
шяhяri yaxыnlыьыnda azяrbaycanlыlarыn<br />
kompakt yaшadыьы Qardabani rayonu<br />
yerlяшir. Yerli sakinlяrin qeyd<br />
etdiyinя gюrя, zavodun юz fяaliyyяtini<br />
yenidяn bяrpa etmяsi nяticяsindя<br />
azяrbaycanlыlar цчцn dя iш<br />
yerlяri aчыlacaq.
Yaxыn beш il яrzindя "Иliч"<br />
adыna metallurgiya kombinatы<br />
("Metinvest"in mцяssisяsi)<br />
"Azovstal"ыn ardыnca marten<br />
sobalarыndan imtina edяrяk,<br />
tamamilя poladыn konvertor<br />
istehsalыna keчяcяk. Bunun<br />
sayяsindя kombinat xammalыn<br />
alыnmasыna olan xяrclяri azaldacaq.<br />
Mяlumata gюrя, artыq kюhnяlmiш<br />
texnologiyadan daha iki<br />
Ukrayna metalлurgiya<br />
mцяssisяsi, "Zaporojstal" vя<br />
"Doneтсkstal" da imtina etmяk<br />
niyyяtindяdir. Rusiyada sonuncu<br />
marten sobalarы 2010-cu ildяn<br />
Ukrayna<br />
marten<br />
sobalarûndan<br />
imtina<br />
åäèð<br />
istismardan чыxarыlsada,<br />
Ukraynada bu hяlя dя<br />
davam edir. Keчяn il bu<br />
sobalarda 27,6 % mяhsul<br />
iсtehsal olunub. Hazыrda<br />
dцnyada marten sobalarыnda<br />
2-3% polad istehsal olunur".<br />
MMK Törkiyÿdÿ metallurgiya<br />
kombinàòûnû<br />
istifadÿyÿ verib<br />
"Maqnitoгоrsk Metallurgiya Kombinatы" davamlы isti sinklяmя<br />
aqreгatыnы (DИSA) iшя salaraq Tцrkiyяdя metallurgiya zavodunun<br />
tikintisini baшa чatdыrыb. "DИSA-nыn buraxыlmasы iki sяnaye meydanыnda,<br />
Иsgяndяrun vя Иstanbulda tikilяn MMK-Atakas metallurgiya<br />
kompleksinin tikintisinin baшa чatdыьыna iшarяdir", - шirkяtin<br />
mяlumatыnda bildirilir. MMK-Atakas kompleksinin tikilmяsi haqqыnda<br />
qяrar 2007-<strong>ci</strong> ilин may ayыnda verilib. Layihянин цmуmi investisiya<br />
hяcmi 2,1 milyarddыr. Layihяnin maliyyяlяшdirilmяsi hяm<br />
шirkяtin sяhmlяri, hяm dя borc vяsaitlяri hesabыna hяyata keчirilir.<br />
Avadanlыqlarыn яsas tяcщizatчыsы Иtaliyanыn "Danieli" шirkяtidir.<br />
MMK-Atakas metallurgiya kompleksinin illik istehsal gцcц 2,3<br />
milyon isti katanlы rulon, 750 min ton soyuq katanlы rulon, 900 min<br />
ton sinklяnmiш rulon vя 400 min ton polimer юrtцlц rulondur.<br />
2011-<strong>ci</strong> ildя hazыr polad mяhsullarыnыn istehsal hяcmi 800 min<br />
tondan чox, 2012-<strong>ci</strong> ildя isя 2 milyon tonu keчяcяyi planlaшdыrыlыr.<br />
MMK direktorlar шurasыnыn sяdri Viktor Raшnikov bildirib kи,<br />
bu kompleksin иstehsal gцcц Tцrkiyя bazarlarыnda metal mяhsulлara<br />
olan tяlяbatы юdяmяklя yanaшы, hяm dя xari<strong>ci</strong> юlkяlяrя<br />
ixrac etmяyя kюmяk edяcяk.<br />
ÄßÌÈÐÄßÍ ×ÛÕÀÍ ÑßÑ ÕßÁßÐËßÐ<br />
"×erMK" "×erMK"<br />
yeni nþv<br />
metal metal<br />
mÿhsulu mÿhsulu<br />
istehsal istehsal<br />
edib<br />
2011-<strong>ci</strong> iliн ilk rцbцndя "Чerepoveтс" metallurgiya<br />
kombinatы ("Severstal Rusiya polad"<br />
mцяsсisясиnin divizionu) 115 min tondan<br />
чox yeni nюv mяhsul istehsal edib. "Praym<br />
TASS" информасийа аэентлийинин шirkяtin baш<br />
mцhяnidisi Andrey Luтсenkoya istinadяn<br />
verdiyi mяlumata gюrя, bu цmуmi mяhsul<br />
istehsalыnыn щяcmindяn 5 % чoxdur. "Yeni<br />
nюv mяhsullar яn чox "2000" yayma<br />
maшыnыnda istehsal olunub. TMK-а ilя<br />
яmяkdaшlыq sayяsindя biz 13ХFА markalы<br />
polad istehsal etmяyi mяnimsяmiшik. Bu<br />
markadan hazыrlanmыш metal prokat isя чox<br />
unikaldыr. Belя ki, ondan яldя olunmuш son<br />
mяhsul, mяsяlяn boru, Шimalda чяtin iqlim<br />
шяraitindя yцksяk hidrogen sulfidli tяrkibli<br />
neft mяhsullarыnыn daшыnmasыnda istifadя<br />
etmяyя imkan verir", - шirkяtin mяlumatыnda<br />
belя deyilir. Bundan яlavя, ilin ilk 3 ayыnda<br />
"ЧerMK" sortluq dяmir yayan sexdя yeni<br />
mяhsul - 65 Q poladы titanla яvяzlяyяrяk<br />
hazыr mяhsulu mюhkяmlik vя az maya<br />
dяyяri ilя tяmin edяn yeni marka 70 Q<br />
poladdan 100 mm diametrli dairяvi prokat<br />
istehsal edib.<br />
AVQUST, 2011 METALLURQ 31
ÈØËßÉßÍ ÄßÌÈÐ ÏÀÑËÀÍÌÀÇ<br />
“Sosial vÿziyyÿtin yaxøûlaødûrûlmasû<br />
bizim prinsipial mþvqeyimizdir...”<br />
"<br />
шindяn zюvq alan insan<br />
È<br />
юz fяaliyyяtindя dя mцkяmmяl<br />
olmaьa can<br />
atar". Bunu Aristotel demiшdir.<br />
Mяn dя bu fikirlя razыyam<br />
vя bir qabaqcыl шirkяt kimi<br />
юz gцndяlik fяaliyyяtimizdя bunu<br />
unutmuruq. Elя ona gюrяdir<br />
ki, "Baku Steel Company" шirkяti<br />
hяr bir iшчinin problemlяrinin<br />
hяllini юzцnцn цmdя vяzifяsi<br />
hesab edir. Kadrlarыn seчilibyerlяшdirilmяsi,<br />
onlarыn iш effektivliyinin<br />
artыrыlmasы, sosial vяziyyяtinin<br />
yaxшыlaшdыrыlmasы bizim<br />
prinsipial mюvqeyimizdir.<br />
Yeri gяlmiшkяn, qeyd etmяliyяm<br />
ki, 2001-<strong>ci</strong> ildя bizim<br />
шirkяt 400 nяfяr iшчi иля fяaliyyяtя<br />
baшlaсаda, щал-щазырда bu rяqяm<br />
3600-я чatыб. Eyni zamanda,<br />
шirkяtdя aparыlan yenidяnqurma<br />
iшlяri vя yeni istehsal<br />
sahяlяrinin yaradыlmasы bu sahяdя<br />
daha bюyцk iшlяr aparыldыьыndan<br />
xяbяr verir. Daha<br />
sadя dillя desяk, шirkяtin istehsal<br />
gцcцnцn artыrыlmasы xeyli<br />
sayda yeni iшчi qцvvяsinin istehsalata<br />
cяlb olunmasыna imkan<br />
32 METALLURQ AVQUST, 2011<br />
vermiшdir vя bu gяlяcяkdя dя<br />
inkiшaf etdirilяcяkdir.<br />
Иkin<strong>ci</strong> mцhцm mяsяlя mцяssisяyя<br />
iшчi kadrlarыn seчilmяsidir.<br />
Bu olduqca va<strong>ci</strong>b vя mяsuliyyяtli<br />
bir mяsяlяdir. Чцnki<br />
aьыr sяnayenin bu sahяsindя<br />
чalышan insanlar o qяdяr diqqяtli<br />
vя mяsuliyyяtli olmalыdыrlar ki,<br />
gяlяcяkdя hяr hansы bir bяdbяxt<br />
hadisя ilя цzlяшmяsinlяr. Bunu<br />
nяzяrя alaraq шirkяtdя Saьlamlыq,<br />
Яmяyin Tяhlцkяsizliyi vя<br />
Яtraf Mцhitin Mцhafizяsi цzrя<br />
Tяdris-Tяlim Mяrkяzi yaradыlmышdыr.<br />
Ишя gюtцrцlяn hяr bir iшчi<br />
burada tяdris prosesindя iшtirak edir,<br />
aldыqlarы tяlimatlar цzrя imtahan verirlяr vя<br />
imtahanыn uьurlu nяticяsindяn sonra onlarla<br />
tяhlцkяsizlik haqqыnda mцqavilя baьlanыlыr<br />
vя yalnыz bundan sonra sяlahiyyяtli iшчi kimi<br />
шirkяtdя iшя baшlayыrlar.<br />
Onu da qeyd etmяk lazыmdыr ki, bu gцn<br />
юlkяmizdя yeni iш yerlяrinin aчыlmasы ilя<br />
яlaqяdar чox geniш miqyaslы iшlяr aparыlыr.<br />
Юlkяdя son 7 ildя 900000-dяn artыq iш yeri<br />
aчыlыb vя insanlar iшlя tяmin olunub. Bu isя<br />
ilk nюvbяdя юlkя iqtisadiyyatыnыn sцrяtlя<br />
inkiшaf etdiyini, insanlarыn maddi rifahыnыn vя<br />
sosial vяziyyяtinin yцksяldiyini gюstяrяn<br />
amildir. Mяn чox sevinirяm ki, polad istehsalы<br />
шirkяti kimi fяaliyyяtdя olduьumuz bu 10<br />
ildя yeni iш yerlяrinin aчыlmasыnda vя insanlarыn<br />
iшlя tяmin olunmasыnda bizim dя юz<br />
payыmыz vardыr. Ишчilяrimizi bu mцnasibяtlя<br />
tяbrik edirяm, чцnki bu bцtцn kollektivin<br />
uьurudur.<br />
Fÿridÿ Aüayeva,<br />
Иnsan qaynaqlarы шюbяsinin rяhbяri