Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Chwaraeon<br />
O strydoedd Aberystwyth i<br />
fynyddoedd godidog yr Eidal<br />
Clonc gyda’r beiciwr proffesiynol Stephen Williams<br />
gan Llion Higham<br />
Mae Stephen Williams, 27 oed, yn feiciwr proffesiynol o<br />
Aberystwyth, ac eleni roedd yng nghanol mynyddoedd yr<br />
Eidal yn rasio yn y Giro d’Italia.<br />
Mae dilynwyr beicio yn tyfu o flwyddyn i flwyddyn a<br />
rasio ffordd gwytnwch (endurance road racing) yw un o’r<br />
chwaraeon mwyaf poblogaidd yn y byd. Yng ngeiriau<br />
Stephen Williams: ‘does dim chwaraeon tebyg’.<br />
Mae’r ‘Grand Tours’ yn para 21 o ddiwrnodau<br />
ac yn gofyn i feicwyr wneud yr amhosib. Maen<br />
nhw’n dringo mynyddoedd, yn gwibio i lawr ochrau<br />
clogwyni ac yn rasio i’r diwedd. Does dim llawer o<br />
gampau’n gwthio pobl i’r eithafion hyn yn gorfforol<br />
nac yn feddyliol.<br />
Cefais glonc gyda Stephen Williams i fyfyrio ar<br />
ei daith hyd yma.<br />
Cafodd ei fagu yn Aberystwyth ac yn gyn-ddisgybl<br />
Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig. “Roeddwn i’n dda ar unrhyw<br />
chwaraeon dweud y gwir. Rhaid ‘mod i ‘di cael genynnau da achos<br />
roedd Dad yr un peth.<br />
“Nes i ddim dechrau beicio’n iawn tan ‘o ni tua 15/16. Ro’n i’n<br />
reidio ar ben fy hun i ddechrau, wedyn ‘nes i ymuno ag Ystwyth<br />
Cycling Club - y clwb beicio lleol yn Aber - a ‘nes i gwpwl o time<br />
trials a meddwl ooh dw i’n hoffi hwn. Yna’r ras dynion cyntaf i mi<br />
wneud enillais i hwnna, wedyn enillais i eto, ac eto, a chysylltodd<br />
Beicio Cymru â mi wedyn a jyst gwella a gwella o f’yna.”<br />
Roedd yn amlwg bod ei fagwraeth a’i gefndir yn meddwl lot iddo.<br />
“O ie, rwy’n sicr yn Gymro balch iawn, yn dod o Aberystwyth, tref<br />
fach arfordirol. Dydw i ddim yn treulio llawer o amser yno dim mwy<br />
ond dw i’n mynd yn ôl fel arfer am wythnos neu ddwy dros y Nadolig<br />
ac os ydw i byth yn cael cyfle i fynd yn ôl dw i’n mynd amdani. Dw<br />
i am ddal ymlaen i ‘ngwreiddiau, Aberystwyth a Cheredigion. Mae<br />
rhywbeth arbennig am fod yn Gymro, mae’n rhoi mantais i chi.<br />
“Roedd noson Boxing Day diwethaf yn noson dda ac mae’n dipyn o<br />
draddodiad. Mae pawb yn dod yn ôl ac yn defnyddio’r noson honno i<br />
ddal i fyny a dathlu sy’n hyfryd.”<br />
Er y gallwn ni fod wedi sgwrsio am dafarndai lleol Aberystwyth<br />
drwy’r dydd a nos, roeddwn i am wybod pwy oedd wedi dylanwadu<br />
arno fwyaf ac wedi ei helpu i gyrraedd y lefel uchaf.<br />
“Mae sefydliad a chefnogaeth Beicio Cymru wedi bod yn hanfodol<br />
a nhw sydd wedi helpu fy ngyrfa fwyaf.<br />
“Mae Beicio Cymru yn gyffredinol fel sefydliad yn wych, ac roedd<br />
ei gynrychioli llynedd yng Ngemau’r Gymanwlad yn fraint. Mae<br />
dod yn ôl a threulio amser gydag athletwyr o Gymru bob amser yn<br />
sbort. Mae’n bwysig rhoi mensh arbennig i Darren Tudor hefyd, prif<br />
hyfforddwr Beicio Cymru. Cafodd effaith enfawr fel mentor, ac<br />
mae’n rhywun y gallaf bigo’r ffôn i fyny i siarad ag ef am unrhyw<br />
beth, stwff beicio a stwff oddi ar y beic.”<br />
Wrth gwrs, i gystadlu ar y lefel uchaf mewn unrhyw chwaraeon mae<br />
angen bod yn gryf yn seicolegol ond does dim dwywaith am hynny<br />
ym myd beicio ffordd.<br />
Mae pob ras yn hynod beryglus. Mae’r beicwyr yn gwibio i lawr<br />
mynyddoedd serth, yn aml mewn peloton o 200 o feicwyr. Yn<br />
anffodus mae damweiniau’n rhan o’r gamp ac fel gwyliwr, mae’n<br />
anodd dygymod â’r meddylfryd o ddringo yn syth yn ôl ar y beic ar ôl<br />
cael damwain cas.<br />
“Ie dw i’n meddwl bod e wedi cael ei ddweud o’r blaen - nes i<br />
chi fod mewn peloton o 200 o ddynion yn mynd i lawr mynydd ar<br />
100kmh+ ‘sdim modd egluro’r peth. Mae’r natur gystadleuol yn<br />
cymryd drosodd. Yn anffodus, bydd damweiniau bob amser yn rhan<br />
o’r gamp. Fel gwelon ni yn ddiweddar, wrth i ni golli Gino Mäder.”<br />
Yn dorcalonnus, bu damwain erchyll yn Tour de Suisse eleni a bu<br />
farw beiciwr 26 oed o’r Swistir, Gino Mäder.<br />
“Roeddwn i arfer rasio gyda fe yn yr un tîm felly gwnaeth y<br />
newyddion daro fi’n eithaf caled, ond ie mae’r damweiniau hyn yn<br />
anochel ac yn rhan drist iawn o’r chwaraeon yn anffodus.”<br />
Er eu bod nhw’n gystadleuwyr ar y beic, gwelsom y gymuned yn<br />
dod at ei gilydd ar gyfer Mäder. Dyna yw<br />
‘Mae’n gamp<br />
galed iawn, brutal a<br />
dweud y gwir’<br />
Stephen yn<br />
ennill Ras Arctig<br />
Norwy mis diwethaf<br />
Lluniau: SprintCycling<br />
gwir ysbryd y gamp ac mae perthynas<br />
unigryw iawn rhwng y beicwyr i gyd.<br />
“O ran fi fy hun, fel yn y Giro eleni,<br />
lle ges i ddamwain ar gam 4, ti’n dod i<br />
arfer efo fe. Mae bob amser y diwrnod<br />
nesaf. Mae’n wahanol i chwaraeon eraill<br />
lle mae modd cael eich eilyddio neu<br />
ofyn am timeout, mae’n rhaid cyrraedd y<br />
llinell derfyn a gorffen y<br />
cam. Does dim opsiwn ond<br />
dringo yn ôl ar gefn eich<br />
beic a chario ymlaen, ac yn<br />
feddyliol rydych chi’n dod i<br />
arfer â hynny.”<br />
Unrhyw gyngor i bobl<br />
ifanc sy’n meddwl beicio o<br />
ddifrif?<br />
“Rwy’n credu mai’r<br />
prif beth i mi yn bersonol<br />
yw sicrhau eich bod yn<br />
mwynhau ac eisiau cystadlu. Mae’n gamp galed iawn, brutal a dweud<br />
y gwir. Does dim chwaraeon tebyg i hwn. I rasio 21 diwrnod yn<br />
olynol, mewn clwstwr, mae’n rhaid eich bod eisiau gwneud hyn a<br />
sicrhau eich bod bob amser yn mwynhau.”<br />
Beth nesaf i ti?<br />
“Mae’r calendr beicio yn llawn dop gyda chyfleoedd i gystadlu<br />
drwy’r flwyddyn gyfan ond ie, Tour de France yw’r ras mwyaf<br />
eiconig a hanesyddol, ac mae pobl yn gwylio o gwmpas y byd i gyd,<br />
ac nid cefnogwyr beicio yn unig ond y cyhoedd yn gyffredinol. Felly,<br />
byddai’n freuddwyd i mi’n bersonol cael rasio yn y Tour a gobeithio<br />
ga’ i gyfle yn y flwyddyn neu ddwy nesaf.”<br />
Dros lais annibynnol cryf i Gymru...<br />
Mae’r aros<br />
drosodd felly -<br />
dydd Sul amdani!<br />
Dyma’r garfan a gafodd ei gadarnhau gan y Prif<br />
Hyfforddwr Cymru, Warren Gatland ar gyfer<br />
cystadleuaeth Cwpan Rygbi’r Byd.<br />
Fe fydd gem gyntaf Cymru yn erbyn Fiji ddydd Sul<br />
(<strong>Medi</strong> 10)<br />
BLAENWYR (19)<br />
Taine Basham - Dreigiau (13 cap)<br />
Adam Beard - Gweilch (47 cap)<br />
Elliot Dee - Dreigiau (43 cap)<br />
Corey Domachowski - Caerdydd (2 gap)<br />
Ryan Elias - Scarlets (34 cap)<br />
Taulupe Faletau - Caerdydd (100 cap)<br />
Tomas Francis - Provence (72 cap)<br />
Dafydd Jenkins - Caerwysg (7 cap)<br />
Dewi Lake - Gweilch (9 cap)<br />
Dillon Lewis - Harlequins (51 cap)<br />
Dan Lydiate - Dreigiau (71 cap)<br />
Jac Morgan - Gweilch (11 cap)<br />
Tommy Reffell - Caerlŷr (10 cap)<br />
Will Rowlands - Dreigiau (25 cap)<br />
Nicky Smith - Gweilch (44 cap)<br />
Gareth Thomas - Gweilch (22 cap)<br />
Henry Thomas - Montpellier (2 gap)<br />
Christ Tshiunza - Caerwysg (7 cap)<br />
Aaron Wainwright - Dreigiau (39 cap)<br />
OLWYR (14)<br />
Josh Adams - Caerdydd (50 Cap)<br />
Gareth Anscombe - Tokyo Suntory Sungoliath (35 cap)<br />
Dan Biggar -Toulon (109 Cap)<br />
Sam Costelow - Scarlets (4 cap)<br />
Gareth Davies - Scarlets (69 Cap)<br />
Rio Dyer - Dreigiau (9 cap)<br />
Mason Grady - Caerdydd (4 cap)<br />
Leigh Halfpenny - heb glwb (100 Cap)<br />
George North - Gweilch (114 Cap)<br />
Louis Rees-Zammit - Caerloyw (27 cap)<br />
Nick Tompkins - Saraseniaid (28 cap)<br />
Johnny Williams - Scarlets (6 cap)<br />
Liam Williams - Kubota Spears (85 Cap)<br />
Tomos Williams - Caerdydd (48 cap)<br />
Mae barn Llion Higham ar<br />
obeithion Cymru yn Ffrainc - a’r<br />
timau i’w hosgoi! - i’w ddarllen<br />
ar wefan Y <strong>Cymro</strong><br />
https://ycymro.cymru/category/chwaraeon/<br />
Chwaraeon<br />
Un gêm ar y tro mae mynd ymhell ...llwybr<br />
Cymru yng Nghwpan Rygbi’r Byd <strong>2023</strong><br />
Llion Higham sy’n craffu’n fanwl ar wir obeithion ein gwlad yn Ffrainc fis nesaf<br />
Gyda Chwpan y Byd <strong>2023</strong> yn prysur agosáu, a phob tîm yn dal ei anadl drwy<br />
gemau’r haf, dyma gipolwg ar y llwybr sydd o flaen Cymru eleni.<br />
Gêm 1: Cymru v Fiji - Dydd Sul, <strong>Medi</strong> 10, 20:00 (amser y DU)<br />
Aeth ias i lawr cefn pob cefnogwr Cymru wrth glywed Fiji yn cael eu henwi yn yr un grŵp â<br />
ni eto eleni. Collodd Cymru yn eu herbyn yng ngemau grŵp Cwpan y Byd 2007 (yn Ffrainc!)<br />
34-38 a anfonodd y tîm adref yn waglaw.<br />
Arweiniodd hyn at Gareth Jenkins, prif hyfforddwr Cymru, yn colli ei swydd ac ers hynny<br />
maen nhw wedi byw yn hunllefau chwaraewyr, hyfforddwyr a chefnogwyr Cymru.<br />
Dyw mynd ben ben â’r ynyswyr byth yn hawdd,<br />
ac mae eu hysbryd o gyd-chwarae yn ysbrydoledig.<br />
Maen nhw’n mynd o nerth i nerth, flwyddyn ar ôl<br />
blwyddyn.<br />
Mae tîm Fijian Drua bellach yn bodoli ac yn<br />
cystadlu yng nghystadleuaeth y Super Rugby, sy’n<br />
golygu bod mwy o chwaraewyr yn chwarae ac yn<br />
cael eu hyfforddi ar lefel uwch yn rheolaidd. Mae<br />
23 o chwaraewyr Fijian Drua yn rhan o’r 45 yng<br />
ngharfan Fiji ar hyn o bryd.<br />
Mae’r garfan yn llawn enwau fydd yn poeni<br />
unrhyw hyfforddwr, Levani Botia sydd wedi ennill Cwpan y Pencampwyr gyda La Rochelle,<br />
Semi Radradra, cyn-ganolwr Bristol Bears, a chyn-ganolwr Seland Newydd, Seta Tamanivalu.<br />
Eu natur gorfforol sy’n frawychus, a gyda Josua Tuisova fel canolwr bydd rhaid i Gatland<br />
ddewis yn ddoeth*, yn enwedig yng nghanol cae.<br />
Cyfieithydd – Caerdydd (£27,650 - £29,728)<br />
Diolch byth bod mwy o amse rhwng gemau eleni. Gyda thua wythnos rhwng gemau Cymru i<br />
gyd.<br />
Yr 80 munud cyntaf yma all brofi’n dyngedfennol. Curo Fiji, ac mae’n edrych yn debygol y<br />
bydd modd cyrraedd rownd yr wyth olaf.<br />
Gêm 2: Cymru v Portiwgal – Dydd Sadwrn, <strong>Medi</strong> 16, 16:45 (amser y DU)<br />
Portiwgal fydd nesaf, a dyma fydd yr ail waith iddynt gystadlu mewn Cwpan y Byd.<br />
Gyda’r llysenw ‘Os Lobos’ (Y Bleiddiaid) maen nhw’n dîm anodd ei guro, yn angerddol a<br />
phenderfynol.<br />
Gwnaethant lwyddo i gadarnhau eu lle yng Nghwpan y Byd â chic gosb munud olaf yn erbyn<br />
UDA.<br />
Roedd y dathlu’n dangos arwyddocâd a phwysigrwydd y cyflawniad<br />
i’r garfan, a gyda rhai chwaraewyr megis Anthony Alves a Samuel<br />
Marques yn brofiadol bellach yn y ProD2 yn Ffrainc, ewn nhw y tu<br />
hwnt i’w gallu i wneud bywyd yn anodd i weddill y grŵp.<br />
Gêm 3: Cymru v Awstralia - Dydd Sul, <strong>Medi</strong> 24, 20:00<br />
(amser y DU)<br />
Heb os, Awstralia yw’r enw mwyaf yn y grŵp.<br />
Nhw yw’r tîm gorau yn hanesyddol ac yn ôl safleoedd y<br />
byd (Awstralia 7fed, Cymru 8fed), ond a oes angen eu hofni<br />
gymaint ag o’r blaen?<br />
Mae Eddie Jones,<br />
cyn-hyfforddwr Lloegr, yn<br />
ôl wrth y llyw ac nid yw<br />
wedi cael y dechreuad gorau yn y<br />
Bencampwriaeth Rygbi.<br />
Ar adeg ysgrifennu’r<br />
erthygl hon, maen nhw wedi<br />
colli dwy gêm o ddwy. Roedd<br />
De Affrica’n llawe rhy bwerus<br />
iddynt** yn y penwythnos cyntaf a gollon nhw yn y munud olaf yn<br />
erbyn yr Ariannin, a oedd yn llwyr haeddiannol o’r fuddugoliaeth.<br />
Ar bapur, roedd gan Awstralia chwaraewyr mwy pwerus na’r<br />
Ariannin, gyda Will Skelton, Rob Valetini ac Allan Ala’alatoa yn<br />
arwain y ffordd, ond roedd yr Ariannin yn barod am hyn. Dechreuon<br />
nhw dri blaenasgellwr yn eu rheng ôl, a nhw ddominyddodd ardal y<br />
dacl.<br />
Tanysgrifiwch am flwyddyn i bapur cenedlaethol<br />
ein gwlad - tud 29<br />
ISSN 0964-0770<br />
9 770964 077028<br />
05<br />
‘Mae’r garfan<br />
yn llawn enwau<br />
fydd yn poeni<br />
unrhyw hyfforddwr’<br />
Rydym yn chwilio am unigolyn brwdfrydig a chryf ei gymhelliad i ymuno â’n tîm<br />
yng Nghaerdydd. Dyma gyfle i ddefnyddio’ch sgiliau a’ch profiad i gynhyrchu<br />
cyfieithiadau o’r radd flaenaf i CThEF.<br />
Bydd gennych sgiliau iaith rhagorol (Cymraeg a Saesneg), a naill ai gradd yn y<br />
Gymraeg, cymhwyster Cymraeg cyfatebol neu brofiad o gyfieithu i’r Gymraeg.<br />
Dylech hefyd feddu ar brofiad o brosesau, meddalwedd ac adnoddau cyfieithu<br />
Cymraeg, a gallu cynhyrchu a phrawf-ddarllen cyfieithiadau i safon uchel.<br />
Cewch gyfle i ddefnyddio pecynnau meddalwedd modern i gyfieithu dogfennau ac i<br />
fod yn rhan o brosiectau cyfieithu allweddol. Cewch gyfle hefyd i drafod terminoleg<br />
ac arddull ysgrifennu newydd a phenderfynu arnyn nhw.<br />
I gael gwybodaeth am y buddion a sut i wneud cais, chwiliwch am<br />
swydd rhif 302111 ar borth Swyddi’r Gwasanaeth Sifil drwy fynd i<br />
www.civilservicejobs.service.gov.uk<br />
Fel arall, cysylltwch â jennifer.needs@hmrc.gov.uk ar 03000 591276.<br />
Ymysg y mawrion ...Fffrainc v Seland Newydd (Llun:James Coleman)<br />
- trowch i dudalen 31<br />
* Yn ôl Matt Giteau, pan oedd Tuisova yn Toulon gofynnwyd<br />
iddo stopio codi pwysau gan ei fod yn mynd yn rhy fawr. Mae’n<br />
5 troedfedd 11 modfedd ac yn pwyso 17.5 stôn, ond rhywsut,<br />
mae’n gallu rhedeg 21mya.<br />
** Cymharodd Drew Mitchell, cyn-asgellwr Awstralia, y gêm i<br />
Space Jam, gan fod Awstralia’n edrych fel eu bod yn chwarae yn<br />
erbyn bwystfilod mwy na dwbl eu maint.<br />
Dros lais annibynnol cryf i Gymru...<br />
‘Curo Fiji, ac<br />
mae’n edrych yn<br />
debygol y bydd<br />
modd cyrraedd<br />
rownd yr wyth olaf’<br />
Tanysgrifiwch am flwyddyn i bapur cenedlaethol<br />
ein gwlad - tud 29