You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
‘Mae’n help mawr’ - grantiau i<br />
brynwyr tro cyntaf adnewyddu<br />
cyn-dai haf yng Ngwynedd<br />
Mae Cyngor Gwynedd wedi lansio<br />
addasiad arloesol i un o’i gynlluniau<br />
tai, er mwyn rhoi’r cyfle i ddod â hyd<br />
yn oed mwy o aneddiadau segur yn ôl i<br />
ddefnydd ac i ddwylo trigolion lleol.<br />
Mewn digwyddiad ar ei stondin yn ystod<br />
Eisteddfod Genedlaethol Llŷn ac Eifionydd,<br />
cyhoeddodd y bydd tai a fu’n arfer bod yn<br />
ail gartrefi bellach yn gymwys am grant<br />
prynwyr tro cyntaf i adnewyddu tai gwag,<br />
gan ehangu’r opsiynau sydd ar gael i bobl<br />
leol gymryd y cam cyntaf ar ysgol eiddo.<br />
Mae’r cynllun ehangach i gynnig grantiau<br />
i adnewyddu tai gweigion wedi bod yn<br />
weithredol ar ei ffurf presennol ers 2021<br />
a daw’r addasiad hwn mewn ymateb i<br />
gynnydd yn y nifer o ymgeiswyr sy’n methu<br />
bodloni’r meini prawf i dderbyn y grant.<br />
‘Mae’n bwysig nodi<br />
nad am y stereoteip<br />
tai haf sydd werth<br />
miliynau ’da ni’n<br />
siarad amdanyn<br />
nhw yma’<br />
Yn flaenorol, nid yw perchnogion<br />
cyn ail gartrefi wedi bod yn gymwys ar<br />
gyfer y grant, er gwaetha’r ffaith eu bod yn<br />
adeiladau segur. Felly, er mwyn ymateb i’r<br />
diffyg hwn, mae’r Cyngor wedi penderfynu<br />
ymestyn meini prawf y cynllun i gynnwys tai<br />
segur a fu’n arfer bod yn ail gartrefi, hynny<br />
yw eiddo a fu’n gymwys i dalu Premiwm<br />
Treth Cyngor.<br />
Mae’n hysbys bod diffyg tai addas i bobl<br />
leol yng Ngwynedd, tra bod bron i 10%<br />
o holl dai’r sir yn ail gartrefi. Mewn rhai<br />
ardaloedd yng Ngwynedd, mae’r ffigwr yn<br />
sylweddol uwch, megis Aberdyfi (43%),<br />
Trawsfynydd (42%) a Llanengan (39.8%).<br />
Mae hyn yn ei dro yn golygu bod yr<br />
opsiynau sydd ar gael i bobl leol gymryd y<br />
cam cyntaf ar ysgol dai yn gyfyngedig iawn.<br />
Hyd yma, mae tua 70 o brynwyr tro cyntaf<br />
o Wynedd wedi cael help i fyw yn lleol<br />
diolch i’r Cynllun Grantiau Prynwyr Tro<br />
Cyntaf i Adnewyddu Tai Gwag, sy’n rhan<br />
allweddol o Gynllun Gweithredu Tai Cyngor<br />
Gwynedd.<br />
Dywedodd y Cynghorydd Craig ab Iago,<br />
Aelod Cabinet Cyngor Gwynedd dros Dai<br />
ac Eiddo: “Tra mae nifer bobl Gwynedd yn<br />
methu canfod eu tŷ cyntaf, mae cannoedd o<br />
dai yng Ngwynedd yn eiddo i berchnogion<br />
sydd eisoes â thŷ arall. Ac yn aml iawn<br />
mae ail dai yn wag am gyfnodau hir o’r<br />
flwyddyn a nifer mewn cyflwr gwael.<br />
Ochr-yn-ochr â hyn, mae 65.5% o<br />
boblogaeth Gwynedd wedi’u prisio allan o’r<br />
farchnad dai, ac mae hynny gymaint â 96%<br />
mewn ardaloedd sydd â nifer o dai gwyliau.<br />
“Mae gwneud cyn ail gartrefi yn gymwys<br />
i dderbyn y grant yma felly yn gwneud<br />
perffaith synnwyr, ac yn un ffordd arall y<br />
gallwn helpu trigolion Gwynedd gymryd y<br />
cam cyntaf i sicrhau cartref yn lleol.<br />
“Mae’n bwysig nodi nad am y stereoteip<br />
tai haf sydd werth miliynau ’da ni’n siarad<br />
amdanyn nhw yma, ond yn hytrach y tai<br />
teras, bythynnod ac ati sydd wedi’u gadael<br />
a’u hanghofio ac wedi mynd i gyflwr gwael<br />
dros amser.<br />
“Mi faswn i’n annog unrhyw un sy’n<br />
berchen ar dŷ a oedd yn arfer bod yn ail<br />
gartref gwag nes iddynt ei brynu, i edrych<br />
ar wefan y<br />
Cyngor am fwy<br />
o fanylion, neu<br />
gysylltu â thîm<br />
Grantiau Tai<br />
Gwag y Cyngor<br />
am sgwrs.”<br />
Dywedodd<br />
Siôn Taylor,<br />
derbynnydd<br />
cyntaf y grant<br />
ar ei newydd<br />
wedd: “Roedd<br />
y tŷ dwi wedi<br />
ei brynu’n<br />
arfer bod yn gartref i fy ffrind a dw i’n cofio<br />
chwarae yma’n hogyn bach. Gwerthwyd<br />
y tŷ rhyw 15 mlynedd yn ôl ac aeth o’n ail<br />
gartref. Roedd o ar lefydd fel Airbnb, sy’n<br />
bechod gan fod gymaint o bobl ifanc, leol<br />
eisiau aros ac eisiau tŷ.<br />
“Mae’r grant yn golygu gymaint i fi. Wnes<br />
i drio amdano fo pan brynais i’r tŷ a ges i<br />
fy ngwrthod. Ro’n i mor falch pan ddaeth y<br />
Cyngor yn ôl mewn cysylltiad i ddeud bod y<br />
telerau wedi newid.<br />
“Mae o am fod yn help mawr cael ail<br />
wneud y tŷ a symud i mewn yn gynt. Fel<br />
arall, fysa wedi cymryd blynyddoedd i neud<br />
o’n hun.<br />
“Swn i’n argymell i rywun drio am y grant<br />
sydd yn yr un sefyllfa â fi, mae o werth ei<br />
gael. Cysylltwch efo’r Cyngor a gweld be<br />
fedran nhw ei neud i chi.”<br />
arlein - Y<strong>Cymro</strong>.Cymru<br />
Yn y byd busnes...<br />
Deallusrwydd artiffisial a’i<br />
oblygiadau i unigolion a<br />
busnesau Cymru<br />
gan Gari Wyn Jones<br />
Ar hyn o bryd mae pob papur newydd, cylchgrawn ac adran newyddion a sianel<br />
radio a theledu yn suddo i fôr cymhlethdod ‘Deallusrwydd Artiffisial’.<br />
Does dim modd gwylio rhaglen newyddion na throi tudalen papur newydd heb wynebu<br />
trafodaeth am oblygiadau a bygythiad y twf technolegol ysgubol hwn ar fywydau pawb.<br />
Boed ni’n cytuno gyda datblygiad AI neu beidio, fedr ’run ohonom osgoi wynebu’r ffaith<br />
y bydd rhaid inni gyd wynebu’r newid a ddaw yn ei sgil.<br />
Mae’n rhaid i bob un ohonom ddysgu delio gyda phob newid mewn cymdeithas er ein<br />
mwyn ein hunain a phawb o’n cwmpas. ’Ryda ni i gyd yn byw mewn byd lle mae’n rhaid<br />
inni addasu a mabwysiadu, ac efallai bod hyn ynddo’i hun yn rhywbeth y mae sefydliadau<br />
a busnesau Cymreig yn llawer rhy araf i ddelio gyda nhw.<br />
Mae angen pellach i holl egwyddor gwaith bob un ohonom addasu a newid. Os na<br />
wnawn ni hynny byddwn yn gwneud cam â’r rhai ieuengaf sy’n ein holynu, ac yn atal<br />
datblygiad eu gyrfaoedd a’u bywydau personol.<br />
Ystyr y term ‘addysg gydol oes’ (lifelong learning) yn y pendraw ydi fod angen i bobl<br />
gael eu haddysgu a’u hyfforddi pan fydda’ nhw’n 65 oed yn ogystal â phan fydda nhw’n<br />
20 oed. Os nad yw’r to hŷn yn fodlon ac yn barod i wneud hynny yna oni ddylie nhw<br />
ystyried symud i’r naill ochor a gwneud lle i’r to nesaf?<br />
Mae fy nghenhedlaeth i wedi disgyn i’r rhigol o gredu mai addysg ydy’r hyn ryda’ ni’n<br />
wneud mewn coleg rhwng deunaw a dwy ar hugain oed, ac mae’r meddylfryd hwnnw yn<br />
rhoi rhyw gyfforddusrwydd hunan gyfiawn i’r rhai hynny ohonom a ddechreuodd ar ein<br />
gyrfaoedd dros ddeg mlynedd ar hugain yn ôl.<br />
Yn bersonol rydw’ i wastad wedi credu na ddylai neb lenwi yr un swydd neu<br />
gyflawni yr un gwaith am fwy nag ugain mlynedd. Mae’r sector gyhoeddus at ei gilydd<br />
yn llwyddo i newid rôl unigolion neu yn newid<br />
‘...tydy peidio addysgu<br />
ein hunain a bod yn<br />
amharod i newid, ddim<br />
yn opsiwn’<br />
19<br />
meysydd mae unigolion yn arbenigo ynddyn nhw,<br />
ond edrychwch ar sectorau eraill, er enghraifft, ar y<br />
cyfryngau Cymreig.<br />
Mae’r un bobl yn gneud yr un gwaith ddegawd<br />
ar ôl degawd, ac yn y pendraw be mae hyn yn ei<br />
neud ydy atal cyfleon i’r ifanc drwy”r ffaith bod<br />
y to hŷn am ddal ati i hawlio eu gorseddfainc ar<br />
draul gobeithion a brwdfrydedd y rhai ieuengach. Mae rheolwyr ambell sefydliad a busnes<br />
hefyd yn aml yn gyndyn o wthio y rhai hŷn i’r naill du rhag ofn iddynt gael eu cyhuddo o<br />
‘oedraniaeth’.<br />
Mae’r diffyg newid cyfeiriad yma hefyd yn gallu digwydd o fewn y gyfundrefn addysg,<br />
ac o ganlyniad fe welir diffyg brwdfrydedd ymhlith yr athrawon hynny sydd heb newid<br />
cyfeiriad yn ystod eu gyrfa ac o fewn eu proffesiwn.<br />
Gadewch inni fod yn onest; onid oes modd dadlau na fydd angen prifysgolion mewn<br />
degawd? Mae’r Brifysgol Agored yn profi’r ffaith yma drwy gyfrwng platfform<br />
addysg ‘Open Learn’ sef llwyfan addysgol ble gallwch chi hunan addysgu a gwella eich<br />
cymwysterau heb dalu ceiniog, a gwneud hynny drwy fanteisio fwyfwy ar ddeallusrwydd<br />
artiffisial. Dyma’r ffordd ymlaen i ddatblygu eich gyrfa a thorri lawr ar eich dyled ariannol<br />
ac fe allwch ddilyn y system yma hyd yn oed os ydych chi’n 80 oed!<br />
Rydw i wedi bod yn chwarae hefo’r GPT AI dros yr wythnosau diwethaf (ar ôl i un o fy<br />
meibion ei gyflwyno imi uwchben potel o win!)<br />
Mi benderfynais sgwennu cerdd i ddisgrifio ‘Bywyd yn Ceir Cymru’. Ar ôl bwydo’r<br />
wybodaeth angenrheidiol a chlicio’r botwm, mi gefais ddarn o farddoniaeth (Saesneg)<br />
pum pennill o hyd.<br />
Sioc ac anghrediniaeth! Gofynnwch i AI lunio safle we ichi ar sail nifer o ganllawiau<br />
syml ac fe wnaiff hynny mewn eiliadau. Rydw i bellach wedi dechrau credo y gallwn i<br />
gyflwyno podlediad lleisiol artiffisial yn trafod ceir ail law. Ond beryg bod yna ormod o<br />
bobl bellach wedi blino ar glywed fy llais dros y degawdau!<br />
Ynghanol dryswch y dechnoleg newydd yma mae un peth yn hollol glir. Mae’r newid yn<br />
mynd i ddigwydd. Bydd newid yn parhau i’n herio. Felly tydy peidio addysgu ein hunain a<br />
bod yn amharod i newid, ddim yn opsiwn, boed ni’n 20 oed neu’n 70 oed. Efallai’n wir ei<br />
bod hi’n amser i holl sefydliadau a busnesau Cymru wynebu’r realiti di-droi ’n ôl yma er<br />
mwyn parhad ac esblygiad Cymreictod.<br />
Cofio dyddiau 40 gradd 2022? ....wel, mae llawer mwy ar y ffordd<br />
Mae’n debyg bod haf poeth y llynedd yn<br />
arwydd o’r hyn sydd i ddod ac yn dystiolaeth<br />
o gynhesu byd eang, yn ôl adroddiad gan y<br />
Swyddfa Dywydd.<br />
Haf 2022 oedd yr un poethaf yn y Deyrnas Unedig<br />
yn ôl cofnodion, gyda’r tymheredd mor uchel â 40<br />
gradd ar un adeg.<br />
Arweiniodd hyn at effeithiau dinistriol mewn<br />
sawl achos, gan gynnwys tanau gwyllt mewn rhai<br />
rhannau o’r wlad.<br />
Er yr holl law eleni dywed y Swyddfa Dywydd fod<br />
y tymheredd wedi bod yn codi uwchben 36 gradd yn<br />
fwy rheolaidd nag erioed o’r blaen.<br />
Yn ôl rhagamcanion hinsawdd, mae ‘hafau<br />
poethach a sychach’ ar y gweill.<br />
Dywedodd Oli Claydon o’r Swyddfa Dywydd fod<br />
cyrraedd 40 gradd yn cael ei ystyried yn enghraifft o<br />
‘dywydd eithafol’, ond mae’n debygol iawn y daw’n<br />
ddigwyddiad mwy cyson dros y blynyddoedd nesaf.<br />
Er hynny, mae pump allan o’r deg o flynyddoedd<br />
gwlypaf sydd wedi’u cofnodi ers 1836 yn y Deyrnas<br />
Unedig yn ystod y ganrif hon.<br />
Yn yr un modd, mae lefelau’r môr yn<br />
parhau i godi wrth i rew ddadmer yn<br />
y pegynau ar gyfradd o bron i ddwbl<br />
yr hyn yr oedd hi yn ystod yr ugeinfed<br />
ganrif.<br />
Ychwanegodd Fritha West,<br />
gwyddonydd ymchwil gyda Choed<br />
Cadw, bod tywydd 2022 wedi bod yn<br />
arwydd o wanwyn cynnar, gyda Hydref<br />
cynnes a Chwefror mwyn.