Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
14<br />
Enillwyd y prif wobrau i ganmoliaeth uchel y<br />
beirniaid, bu llwyddiannau lleol ar y llwyfan ac roedd<br />
awyrgylch hapus ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol<br />
yn Llŷn ac Eifionydd.<br />
Sbardunodd hyn yr alwad gan y trefnwyr lleol, er mor<br />
flinedig yw trefnu a chynnal Prifwyl wyth niwrnod, i’r<br />
Eisteddfod Genedlaethol ddychwelyd i’r ardal mor fuan ag y<br />
bo modd.<br />
“Bu’r Eisteddfod yn Llŷn ddiwethaf yn 1955 ac<br />
Eifionydd yn 1987 ac rwy’n meddwl fod y safle yma ym<br />
Moduan yn fendigedig ac rwy’n edrych ymlaen yn barod i’r<br />
Eisteddfod Genedlaethol ddod ’n ôl yma yn weddol fuan,”<br />
meddai cadeirydd y pwyllgor gwaith, Michael Strain.<br />
Derbyniodd Mr Strain fod yr Eisteddfod wedi cael dechrau<br />
gwael gyda’r tywydd.<br />
“Y tro diwethaf i’r Eisteddfod gael ei chynnal yn<br />
ardal Pwllheli fe’i disgrifiwyd gan un papur newydd fel<br />
‘Steddfod Pwll-haul’, addasiad ar enw’r dref oherwydd y<br />
dyddiau di-ben-draw o heulwen y bu iddynt fwynhau.<br />
“Ond er gwaethaf Storm Antoni fe wnaethon ni barcio mwy<br />
o geir ar y diwrnod soeglyd<br />
hwnnw nag ar ddydd Llun<br />
heulog yn yr Eisteddfod ac<br />
roedd miloedd o bobl ar y<br />
maes.<br />
“Nid yw’r Eisteddfod<br />
wedi datgelu’r presenoldeb<br />
dyddiol ers sawl blwyddyn<br />
ond gallaf ddweud bod<br />
cyfarwyddwr cyllid yr<br />
Eisteddfod wedi bod yn gwenu ar ddiwedd pob<br />
diwrnod yr wythnos hon.<br />
“Mae pobl wedi bod yn dod ata’ i a llongyfarch y<br />
criw cyfan - y pwyllgor gwaith, y gwirfoddolwyr,<br />
y cannoedd sydd wedi cyfrannu at lwyddiant yr<br />
Eisteddfod hon.<br />
“Mae’r staff wedi bod yn gweithio oriau hir ers<br />
misoedd, ac yn gwneud llawer o ymdrech.<br />
“Cydweithio yw’r Eisteddfod, a thrwy’r holl<br />
gydweithio yma fe fyddwn ni’n cyrraedd y<br />
Steddfod lwyddiannus sydd gyda ni.”<br />
Uchafbwynt yr Eisteddfod i Michael Strain,<br />
cyfreithiwr ym Mhwllheli, oedd y<br />
cyngerdd agoriadol, Y Curiad.<br />
“Fe allen ni fod wedi llenwi’r<br />
pafiliwn mawr ddwywaith drosodd.<br />
Hyfryd oedd gweld y côr yn llenwi<br />
cefn y llwyfan a Pedair, pedwar<br />
cerddor proffesiynol, yn canu eu<br />
haddasiadau o ganeuon gwerin<br />
Cymreig. Fe ddechreuon ni’n uchel<br />
a dydy’r safon ddim wedi gostwng<br />
trwy gydol yr wythnos,” meddai.<br />
Roedd Michael Strain yn falch<br />
iawn o weld yr holl brif dlysau,<br />
gwobrau ac ysgoloriaethau a enillwyd<br />
yn ystod yr Eisteddfod.<br />
Dywedodd: “Doedden ni ddim am gael y broblem o<br />
benderfynu beth i’w wneud pe bai’r Goron, y Fedal Ryddiaith<br />
neu’r Gadair wedi eu hatal. Roeddwn yn hynod o hapus i weld<br />
Alan Llwyd yn ennill y gadair.<br />
“Treuliodd ei blentyndod yn Abersoch a mynychodd Ysgol<br />
Botwnnog sydd hefyd yn hen ysgol i mi.<br />
“Roedd yn amlwg yn arwr i Emyr Pritchard, yr athro<br />
Cymraeg yn yr ysgol, oherwydd erbyn diwedd fy wythnos<br />
gyntaf ym Motwnnog roeddwn i’n gwybod lle’r oedd Alan<br />
Llwyd wedi eistedd. Roeddwn i’n gwybod ei fod wedi<br />
arlein - Y<strong>Cymro</strong>.Cymru<br />
‘ G ŵ y l d e i t h i o l y w ’ r E i s t e d d f o d<br />
Genedlaethol yn ei hanfod<br />
ac mae hynny’n sylfaenol iddi’<br />
Edrych ’n ôl ar ’Steddfod<br />
Llŷn ac Eifionydd<br />
- gan Eryl Crump<br />
Alan Llwyd yn ennill<br />
Y Gadair ac (islaw)<br />
Rhys Iorwerth yn<br />
ennill Y Goron<br />
‘...gallaf ddweud bod cyfarwyddwr<br />
cyllid yr Eisteddfod wedi bod yn<br />
gwenu ar ddiwedd pob diwrnod’<br />
ysgrifennu ei ysgrif gyntaf erbyn iddo gyrraedd y drydedd<br />
ddosbarth, blwyddyn naw fel mae’n cael ei hadnabod erbyn<br />
hyn, a thra roeddwn yn y chweched dosbarth eisteddais yn<br />
wynebu’r wal oedd â thudalen flaen Y <strong>Cymro</strong> gyda llun Alan<br />
Llwyd a stori o’r amser enillodd y goron a’r gadair yn 1976.”<br />
Nofel am fam a’i merch 16 oed ag anghenion arbennig<br />
enillodd y fedal Ryddiaith i Meleri Wyn James o Aberystwyth<br />
mewn cystadleuaeth a ddenodd 16 cais.<br />
Dywedodd ei bod wedi dechrau ysgrifennu’r nofel Hallt yn<br />
syth ar ôl Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion gyda’r bwriad<br />
o geisio rhoi llais i blant a rhieni sy’n byw gyda heriau a’r holl<br />
bleser o lywio taith bywyd ag anghenion ychwanegol.<br />
Wrth draddodi’r feirniadaeth o’r llwyfan ar ran ei chydfeirniaid,<br />
dywedodd Menna Baines: “Dyma stori afaelgar o’r<br />
dechrau sy’n adeiladu i uchafbwynt dramatig. Mae’r portread<br />
o Cari yn un hyfryd.<br />
Meleri Wyn James yw awdur y gyfres boblogaidd i<br />
blant ‘Na, Nel!’ yn ogystal â’r sioe lwyfan o’r un enw a<br />
lwyfannwyd ym Mhafiliwn Eisteddfod Genedlaethol<br />
Ceredigion yn Nhregaron y llynedd ac a ailadroddwyd yn<br />
Eisteddfod Genedlaethol Llŷn ac Eifionydd eleni.<br />
Drama sy’n canolbwyntio ar<br />
y berthynas rhwng bachgen<br />
niwroamrywiol 12 oed a’i fam<br />
gipiodd y Fedal Ddrama i Cai<br />
Llewelyn Evans o Gaerdydd.<br />
Cyflwynwyd y Fedal Ddrama<br />
am ddrama lwyfan heb unrhyw<br />
gyfyngiad hyd a’r ddrama sy’n<br />
dangos y mwyaf o addewid<br />
ac sydd â’r potensial i gael ei<br />
datblygu ymhellach drwy weithio<br />
gyda chwmni proffesiynol cafodd ei<br />
gwobrwyo.<br />
Clywodd y gynulleidfa yn y<br />
pafiliwn fod 26 o ddramâu wedi eu<br />
derbyn a dywedodd y beirniaid mai<br />
Eiliad o Ddewiniaeth gan Wasabi (Cai<br />
Llewelyn Evans) oedd y ddrama orau.<br />
Magwyd y dramodydd ym<br />
Mhontarddulais ac ar hyn o bryd<br />
mae’n byw yng Nghaerdydd.<br />
Mae’n aelod o Wasanaeth<br />
Cyfieithu a Chofnodi’r<br />
Senedd fel cyfieithydd ar<br />
y pryd.<br />
Yn ystod yr wythnos<br />
trosglwyddwyd Tlws<br />
yr Eidalwyr, yr arwydd<br />
gweledol sy’n dynodi pwy<br />
sy’n trefnu’r Eisteddfod<br />
Genedlaethol ganlynol, i<br />
arweinwyr Cyngor<br />
Rhondda Cynon Taf.<br />
Bydd Eisteddfod 2024<br />
yn cael ei chynnal ym<br />
Mharc Ynysangharad ym<br />
Mhontypridd.<br />
Mae Michael Strain yn gobeithio y bydd yr un brwdfrydedd<br />
tuag at Eisteddfod Llŷn ac Eifionydd yn ymestyn i Eisteddfod<br />
Genedlaethol 2024 yn Rhondda Cynon Taf.<br />
“Gŵyl deithiol yw’r Eisteddfod Genedlaethol yn ei hanfod<br />
ac mae hynny’n sylfaenol iddi. Bydd yr Eisteddfod yn ymweld<br />
â rhan wahanol iawn o Gymru’r flwyddyn nesaf ac yn cael ei<br />
chynnal mewn lleoliad hollol wahanol.<br />
“Rwy’n dymuno’n dda iddi ac yn gobeithio y bydd pawb<br />
sydd wedi gwirfoddoli yn yr Eisteddfod hon yn mynd tua’r de<br />
fis Awst nesaf ac yn gwirfoddoli unwaith eto.”<br />
Cymdeithas yr Iaith yn lansio<br />
partneriaeth efo TUC Cymru<br />
Mae Cymdeithas yr Iaith wedi lansio partneriaeth gyda<br />
Chyngres Undebau Llafur Cymru (TUC Cymru) mewn<br />
cam i hyrwyddo ac amddiffyn hawliau i ddefnyddio’r<br />
Gymraeg yn y gweithle.<br />
Cynrychiola TUC Cymru 48 undeb llafur a 400,000<br />
o weithwyr yng Nghymru, ac mae ‘Cynnig Cymraeg’<br />
Comisiynydd y Gymraeg wedi ei ddyfarnu iddo.<br />
Mae’r Gymdeithas wedi dadlau am yn hir bod<br />
cymunedau iach, wedi’u seilio ar waith cynaliadwy, cyflogau<br />
teg, ac amodau byw rhesymol, yn amodau hanfodol i’r<br />
Gymraeg ffynnu yn y tymor hir fel iaith naturiol ac mae’r ddau<br />
fudiad yn cydnabod bod y Gymraeg wedi bod yn ymylol yn y<br />
gweithle am yn rhy hir.<br />
Dywedodd Siân Howys, Cadeirydd Grŵp Hawl i’r<br />
Gymraeg Cymdeithas yr Iaith: “I wireddu’r nod o<br />
normaleiddio’r Gymraeg mewn gweithleoedd, rydym<br />
wedi cytuno ar amcanion cyffredin, gan gynnwys codi<br />
ymwybyddiaeth i weithwyr a chyflogwyr o hawliau i<br />
ddefnyddio’r Gymraeg yn y byd gwaith gan geisio diogelu’r<br />
rhyddid hwnnw, cefnogi gweithwyr sydd wedi profi annhegwch<br />
neu anghyfiawnder yn sgil eu defnydd o’r Gymraeg yn<br />
ogystal â hyrwyddo cyfleoedd i weithwyr ddysgu ac uwchsgilio<br />
eu Cymraeg yn y gweithle.”<br />
Dywedodd Dr Mandy James ‘...amodau hanfodol<br />
o TUC Cymru: “Dw i’n<br />
i’r Gymraeg ffynnu yn y<br />
hynod gyffrous ynghylch y tymor hir fel iaith naturiol’<br />
bartneriaeth hon. TUC Cymru<br />
yw llais Cymru yn y gweithle.<br />
Yn ei hanfod, mae’r bartneriaeth yn canolbwyntio ar<br />
gefnogi a hyrwyddo - gyda’r nod o ddiogelu - rhyddid a<br />
hawliau gweithwyr i ddefnyddio’r Gymraeg yn y gweithle a<br />
dyfodol y Gymraeg fel iaith fyw mewn gweithleoedd a<br />
chymunedau ar draws Cymru fel rhan o agenda ehangach<br />
gwaith teg, cydraddoldeb a chyfiawnder cymdeithasol. Mae’r<br />
bartneriaeth hefyd yn mynegi’r egwyddorion a’r nodau<br />
a rannwn yn nhermau cefnogi a hwyluso’r defnydd o’r<br />
Gymraeg yn y gweithle.”<br />
Llais gennych? ...wel dyma’r<br />
tiwns a’r geiriau ar eich cyfer<br />
Mae sianel carioci Cymraeg newydd wedi ei lansio ar<br />
safle YouTube Noson Lawen.<br />
Mae dewis o 20 o ganeuon mwyaf poblogaidd Cymru ar y<br />
sianel, clasuron fel Yma o Hyd, Anfonaf Angel, Strydoedd<br />
Aberstalwm a Calon Lân.<br />
Lansiodd y grŵp gwerin Bwncath y sianel ym mhabell<br />
S4C ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol gan ganu yn y bŵth<br />
carioci a pherfformio set acwstig.<br />
Yn ystod wythnos yr<br />
Eisteddfod roedd croeso i<br />
bawb ymweld â phabell S4C i<br />
ganu rhai o’u hoff ganeuon yn<br />
y bŵth.<br />
Daw’r datblygiad newydd<br />
yma gan Cwmni Da, sy’n<br />
cynhyrchu Noson Lawen<br />
wedi i’r gyfres ddathlu ei<br />
phen-blwydd yn 40 y llynedd.<br />
Noson Lawen yw’r rhaglen adloniant ysgafn sydd wedi<br />
rhedeg hiraf ar deledu yn Ewrop, ac mae hi wedi cyrraedd<br />
carreg filltir arall eleni wrth ddathlu’r ffaith bod fideos ar ei<br />
sianel YouTube wedi’u gwylio 10 miliwn o weithiau.<br />
Yn ôl Olwen Meredydd, Cynhyrchydd Noson Lawen:<br />
“Noson Lawen yw un o’r sianeli YouTube Cymraeg mwyaf<br />
poblogaidd yn y byd ac roedden ni’n cael ceisiadau o hyd<br />
am eiriau i’r caneuon. Dyna oedd yr ysgogiad i greu’r sianel<br />
Carioci.<br />
“’Da ni’n gobeithio y bydd yn adnodd i gantorion<br />
ifanc ddysgu caneuon ar gyfer cyngherddau, clyweliadau<br />
a chystadlaethau; cyfle i ddysgwyr Cymraeg ymarfer drwy<br />
gyfrwng cân a chyfle i bawb fwynhau canu carioci Cymraeg<br />
mewn partïon, priodasau, nosweithiau cymdeithasol, yn y<br />
dafarn neu hyd yn oed adre’ o flaen y drych!<br />
“Bydd dewis o ugain cân ar y cychwyn ond y gobaith yw<br />
ychwanegu mwy; byddwn felly’n annog pobl i gysylltu<br />
gydag awgrymiadau o ganeuon yr hoffen nhw glywed, felly<br />
dewch â’ch awgrymiadau.”