Amerykańskie Improwizowane Pasy Startowe
Niepozorne, z dziurami jak szwajcarski ser, stalowe blachy o długości ponad 3 metrów i szerokości niemal 40 centymetrów powszechnie znane jako Marston Mat lub PSP (Perforated Steel Planking – Perforowane Stalowe Poszycie) zrewolucjonizowały budowę lotnisk w czasie II wojny światowej. Pozwalały w ciągu kilku dni zamienić trawiaste aeroklubowe lotnisko, pole uprawne, pustynię bądź wykarczowany fragment dżungli w pełnowymiarowe lotnisko operacyjne o utwardzonym podłożu, zdolne do obsługiwania startów i lądowań najcięższych samolotów bombowych aliantów. Marston Mat to słabo znany, wręcz niedoceniony wynalazek, który miał wpływ na przebieg II wojny światowej.
Niepozorne, z dziurami jak szwajcarski ser, stalowe blachy o długości ponad 3 metrów i szerokości niemal 40 centymetrów powszechnie znane jako Marston Mat lub PSP (Perforated Steel Planking – Perforowane Stalowe Poszycie) zrewolucjonizowały budowę lotnisk w czasie II wojny światowej. Pozwalały w ciągu kilku dni zamienić trawiaste aeroklubowe lotnisko, pole uprawne, pustynię bądź wykarczowany fragment dżungli w pełnowymiarowe lotnisko operacyjne o utwardzonym podłożu, zdolne do obsługiwania startów i lądowań najcięższych samolotów bombowych aliantów.
Marston Mat to słabo znany, wręcz niedoceniony wynalazek, który miał wpływ na przebieg II wojny światowej.
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Lotnictwo
który następnie ubijali pneumatycznymi zagęszczarkami.
Naprawę wieńczył montaż
nowych paneli. Cały cykl remontu uszkodzenia
pasa bombą 500-funtową zajmował
zespołowi naprawczemu średnio 40 min
i tyle trwało przywrócenie lotnisku zdolności
operacyjnej.
Jak już wspomniano, panele podczas
wojny znane były pod nazwą Marston Mat.
Wiele osób używających tej nazwy uważało,
że pochodzi ona od nazwiska wynalazcy lub
też, że jest to wynalazek brytyjski, a panele
nazywane są od miejsca ich produkcji
tj. miejscowości Marston Moore w Anglii.
Prawda była inna i wiązała się z miejscem
budowy pierwszego lotniska z ostatecznie
dopracowanych paneli stalowych. Lotnisko
powstało w okolicy niewielkiej stacji
kolejowej linii Seaboard Coast Line Railway
w pobliżu Fort Bragg na polach pomiędzy
słynną trasą US Route 1 a niewielką
miejscowością Marston. W listopadzie
1941 r., jeszcze przed przystąpieniem USA
do wojny, dokonano podczas manewrów
pierwszego próbnego ułożenia mobilnego,
improwizowanego pasa startowego zdolnego
do obsługiwania ciężkich bombowców
lotnictwa USA. W trakcie 11 dni, podczas
których zdobywano pierwsze doświadczenia
oraz wypracowywano praktyczne procedury,
powstał eksperymentalny pas startowy
o długości 3000 stóp (ok. 1000 m) i szerokości
150 stóp (ok. 50 m). Lotnisko funkcjonowało
kilka miesięcy, a następnie panele,
które w międzyczasie ochrzczono Marston
Mat, zostały zdemontowane i wywiezione
do magazynów wojskowych. Ocena dokonana
przez dowódcę lotnictwa USA gen.
H.H. „Chapa” Arnolda była jednoznaczna.
Po zapoznaniu się z rezultatami pracy żołnierzy
Korpusu Inżynieryjnego stwierdził,
że jest to największy wynalazek lotniczy
roku 1941. Warto wspomnieć, że w późniejszym
okresie zdecydowanie przyspieszono
czas budowy improwizowanych pasów
startowych. Rekord wynosił 72 godziny od
momentu rozpoczęcia prac ziemnych do
pierwszego startu samolotu.
W 1941 r. ruszyła produkcja paneli Marston
Mat w dwóch zakładach produkcyjnych,
które dostarczyły ok. 4 000 000 stóp
kwadratowych (370 000 m 2 ), rok później
produkcją zajmowało się już 29 zakładów,
a w 1944 r. amerykańscy producenci wyprodukowali
i wysłali za oceany 180 000 000
stóp kwadratowych (16 500 000 m 2 ) o wadze
477 000 t. Taka ilość paneli wystarczała na
ułożenie 240 pasów startowych o wymiarach
5000 stóp (ok. 1700 m) na 150 stóp (ok.
50 m). Do końca wojny całkowita produkcja
wyniosła ponad 2 000 000 t. Proces produkcyjny
składał się z pięciu etapów. Najpierw
walcowano lub tłoczono poszczególne seg-
Rysunek poglądowy rozkładania mat Hessian
Pozostałość improwizowanego pasa startowego we
wschodniej Polsce
33