WiT 1_2020 (53)promo
Wojsko i Technika 1/2020
Wojsko i Technika 1/2020
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
MEANDRY POSZUKIWAŃ NASTĘPCY BRADLEYA ❙ KRYZYS AMERYKAŃSKO-IRAŃSKI ❙ PÓŁ WIEKU ORP MEWA<br />
Wojsko<br />
i Technika<br />
1/<strong>2020</strong><br />
Styczeń<br />
CENA 14,50 zł<br />
w tym 8% VAT<br />
INDEKS 407445<br />
ISSN 2450-1301<br />
WWW.ZBIAM.PL<br />
BEZPIECZEŃSTWO•UZBROJENIE•PRZEMYSŁ<br />
Pocisk Strategic Fires<br />
w świetle umów<br />
rozbrojeniowych<br />
12 grudnia ubiegłego roku<br />
US Air Force opublikowały<br />
nagranie wideo z próbnego<br />
odpalenia prototypowego<br />
pocisku balistycznego,<br />
rozwijanego dla US Army<br />
w ramach programu<br />
Strategic Fires.<br />
str. 16<br />
Griemiaszczij<br />
– nowa korweta<br />
rosyjskiej floty<br />
20 stycznia próby państwowe<br />
zakończył Griemiaszczij, prototypowa<br />
jednostka projektu 20385.<br />
To okręt porównywalny pod względem<br />
wielkości do ORP Ślązak,<br />
ale znacznie lepiej od niego<br />
wyposażony i uzbrojony.<br />
str. 68
Z P R E N U M E R A T Ą S A M E K O R Z Y Ś C I<br />
Atrakcyjna cena, w tym dwa numery gratis!<br />
Pewność otrzymania każdego numeru w niezmiennej cenie<br />
E-wydania dostępne są na naszej stronie oraz w kioskach internetowych<br />
Wojsko i Technika: cena detaliczna 14,50 zł<br />
Prenumerata roczna: 145,00 zł | zawiera 12 numerów<br />
Lotnictwo Aviation International: cena detaliczna 16,50 zł<br />
Prenumerata roczna: 165,00 zł | zawiera 12 numerów<br />
Wojsko i Technika Historia + numery specjalne: cena detaliczna 18,99 zł<br />
Prenumerata roczna: 190,00 zł | zawiera 12 numerów<br />
Prenumeratę zamów na naszej stronie internetowej www.zbiam.pl lub wpłać należność<br />
na konto bankowe nr 70 1240 6159 1111 0010 6393 2976<br />
Skontaktuj się z nami: office@zbiam.pl<br />
Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o.<br />
Biuro: ul. Bagatela 10/19 00-585 Warszawa
12 grudnia ubiegłego roku<br />
US Air Force opublikowały<br />
nagranie wideo z próbnego<br />
odpalenia prototypowego<br />
pocisku balistycznego,<br />
rozwijanego dla US Army<br />
w ramach programu<br />
Strategic Fires.<br />
20 stycznia próby państwowe<br />
zakończył Griemiaszczij, prototypowa<br />
jednostka projektu 20385.<br />
To okręt porównywalny pod względem<br />
wielkości do ORP Ślązak,<br />
ale znacznie lepiej od niego<br />
wyposażony i uzbrojony.<br />
w tym 8% VAT<br />
INDEKS 407445<br />
ISSN 2450-1301<br />
Spis treści<br />
26<br />
36<br />
Vol. VI, nr 1 (<strong>53</strong>)<br />
STYCZEŃ <strong>2020</strong>, NR 1.<br />
Nakład: 14 990 egzemplarzy<br />
MEANDRY POSZUKIWAŃ NASTĘPCY BRADLEYA<br />
Wojsko<br />
❙ KRYZYS AMERYKAŃSKO-IRAŃSKI ❙ PÓŁ WIEKU ORP MEWA<br />
i Technika<br />
1/<strong>2020</strong><br />
Styczeń<br />
CENA 14,50 zł<br />
WWW.ZBIAM.PL<br />
BEZPIECZEŃSTWO•UZBROJENIE•PRZEMYSŁ<br />
Spis treści <strong>WiT</strong> Styczeń <strong>2020</strong><br />
Nowości z armii świata<br />
Jarosław Brach, Przemysław Juraszek, Andrzej Kiński,<br />
Bartłomiej Kucharski, Adam M. Maciejewski,<br />
Łukasz Pacholski str. 4<br />
NITRO-CHEM podsumowuje rok 2019 i zapowiada<br />
zagraniczną ekspansję w <strong>2020</strong><br />
Z Krzysztofem Kozłowskim, prezesem zarządu Zakładów<br />
Chemicznych NITRO-CHEM S.A., rozmawia Łukasz Prus str. 9<br />
Zmodyfikowana DANA-M z Grudziądza<br />
Tomasz Wachowski str. 10<br />
Pocisk Strategic Fires w świetle umów rozbrojeniowych<br />
Adam M. Maciejewski str. 16<br />
Meandry poszukiwań następcy M2 Bradley<br />
Bartłomiej Kucharski str. 26<br />
Irański system przeciwlotniczy Bawar-373<br />
Tomasz Szulc str. 36<br />
Amerykańsko-irański kryzys na Bliskim Wschodzie<br />
Robert Czulda str. 44<br />
56<br />
System parków pontonowych PFM<br />
Tomasz Wachowski str. 50<br />
Nowości z sił powietrznych świata<br />
Adam M. Maciejewski, Łukasz Pacholski str. 54<br />
Black Hawki już w Wojskach Specjalnych<br />
Andrzej Kiński str. 56<br />
Pierwszy Grey Wolf w USAF<br />
Łukasz Pacholski str. 58<br />
Podpisanie umów offsetowych w programie AW101<br />
Tomasz Wachowski str. 62<br />
Kondor startuje<br />
Łukasz Pacholski str. 64<br />
Nowości z flot wojennych świata<br />
Tomasz Grotnik, Łukasz Pacholski str. 66<br />
Griemiaszczij – nowa korweta Wojenno-Morskowo Fłota<br />
Tomasz Grotnik str. 68<br />
Pół wieku Mewy<br />
Tomasz Grotnik str. 76<br />
76<br />
Pocisk Strategic Fires<br />
w świetle umów<br />
rozbrojeniowych<br />
str. 16<br />
Griemiaszczij<br />
– nowa korweta<br />
rosyjskiej floty<br />
Na okładce: Pierwszy egzemplarz zmodyfikowanej<br />
152 mm haubicoarmaty DANA-M.<br />
Fot. Wojskowe Zakłady Uzbrojenia S.A.<br />
Redakcja<br />
Andrzej Kiński – redaktor naczelny<br />
andrzej.kinski@zbiam.pl<br />
Adam M. Maciejewski<br />
adam.maciejewski@zbiam.pl<br />
Tomasz Grotnik<br />
tomasz.grotnik@zbiam.pl<br />
Łukasz Prus<br />
lukasz.prus@zbiam.pl<br />
Korekta<br />
Monika Gutowska, zespół redakcyjny<br />
Redakcja techniczna<br />
Wiktor Grzeszczyk<br />
Stali współprawcownicy<br />
Piotr Abraszek, Jarosław Brach, Marcin Chała,<br />
Jarosław Ciślak, Robert Czulda, Maksymilian Dura,<br />
Miroslav Gyűrösi, Jerzy Gruszczyński,<br />
Bartłomiej Kucharski, Hubert Królikowski,<br />
Mateusz J. Multarzyński, Krzysztof Nicpoń,<br />
Andrzej Nitka, Łukasz Pacholski, Paweł Przeździecki,<br />
Tomasz Szulc, Tomasz Wachowski,<br />
Michal Zdobinsky, Gabor Zord<br />
Wydawca<br />
Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o.<br />
ul. Anieli Krzywoń 2/155, 01-391 Warszawa<br />
office@zbiam.pl<br />
Biuro<br />
ul. Bagatela 10 lok. 19, 00-585 Warszawa<br />
Dział reklamy i marketingu<br />
Andrzej Ulanowski<br />
andrzej.ulanowski@zbiam.pl<br />
Dystrybucja i prenumerata<br />
office@zbiam.pl<br />
Reklamacje<br />
office@zbiam.pl<br />
Prenumerata<br />
realizowana przez Ruch S.A:<br />
Zamówienia na prenumeratę w wersji<br />
papierowej i na e-wydania można składać<br />
bezpośrednio na stronie<br />
www.prenumerata.ruch.com.pl<br />
Ewentualne pytania prosimy kierować<br />
na adres e-mail: prenumerata@ruch.com.pl<br />
lub kontaktując się z Telefonicznym<br />
Biurem Obsługi Klienta pod numerem:<br />
801 800 803 lub 22 717 59 59<br />
– czynne w godzinach 7.00–18.00.<br />
Koszt połączenia wg taryfy operatora.<br />
Copyright by ZBiAM <strong>2020</strong><br />
All Rights Reserved.<br />
Wszelkie prawa zastrzeżone<br />
Przedruk, kopiowanie oraz powielanie na inne<br />
rodzaje mediów bez pisemnej zgody Wydawcy<br />
jest zabronione. Materiałów niezamówionych,<br />
nie zwracamy. Redakcja zastrzega sobie prawo<br />
dokonywania skrótów w tekstach, zmian tytułów<br />
i doboru ilustracji w materiałach niezamówionych.<br />
Opinie zawarte w artykułach są wyłącznie opiniami<br />
sygnowanych autorów. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności<br />
za treść zamieszczonychogłoszeń i reklam.<br />
Więcej informacji znajdzieszna naszej nowej stronie:<br />
www.zbiam.pl<br />
www.facebook.com/wojskoitechnika<br />
str. 68<br />
www.zbiam.pl Styczeń <strong>2020</strong> • Wojsko i Technika 3
Opinie<br />
NITRO-CHEM podsumowuje rok 2019<br />
i zapowiada zagraniczną ekspansję w <strong>2020</strong><br />
No właśnie, a czego możemy spodziewać się w roku <strong>2020</strong> i kolejnych latach?<br />
Wiem, że bardzo zaawansowane są prace nad elaboracją amunicji mało<br />
wrażliwymi materiałami kruszącymi.<br />
NITRO-CHEM to nie tylko produkcja i sprzedaż, to także ośrodek badawczy,<br />
w którym udoskonalamy technologie i szukamy nowych rozwiązań dla wojska<br />
we współpracy z naszymi partnerami. Takie połączenie stawia nas w światowej<br />
czołówce firm branży zbrojeniowej. Sukces przyniosły prace nad pierwszym polskim<br />
mało wrażliwym materiałem kruszącym K-43. 120 mm pocisk moździerzowy<br />
wypełniony środkiem minimalizującym skutecznie ryzyko niezamierzonej<br />
detonacji otrzymał we wrześniu 2019 r. branżową nagrodę Defender na salonie<br />
MSPO w Kielcach. Technologia wytwarzania kompozycji K-43 jest efektem badań<br />
rozwojowych prowadzonych przez NITRO-CHEM we współpracy z Wojskową<br />
Akademią Techniczną, a także testów wykonanych pierwszy raz w Polsce<br />
zgodnie z normami NATO przez Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia.<br />
Nie zwalniamy tempa. Planujemy kolejne projekty modernizacyjne i badawcze.<br />
Chcemy zadebiutować także na nowych rynkach. Pracujemy nad tym, aby<br />
w tym roku nasze produkty pojawiły się m.in. w Republice Południowej Afryki,<br />
Arabii Saudyjskiej czy Tajwanie. Liczymy także na zwiększenie dostaw amunicji<br />
dla SZ RP, w tym nabojów do 120 mm moździerza samobieżnego Rak.<br />
Jesteśmy dumni, że jako jeden z zakładów Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A.<br />
uczestniczymy w procesie modernizacji Wojska Polskiego. Praca na rzecz<br />
obronności Polski i jej sojuszników to nasze kluczowe zadanie. Z roku na rok do<br />
jednostek wojskowych i na poligony trafia coraz więcej nowoczesnej polskiej<br />
amunicji i sprzętu. Rozwijanie zdolności krajowej produkcji wpływa realnie na<br />
wzmocnienie bezpieczeństwa państwa.<br />
Z Krzysztofem Kozłowskim, prezesem zarządu Zakładów Chemicznych NITRO-CHEM S.A.,<br />
rozmawia Łukasz Prus.<br />
Panie Prezesie, dziękuję za rozmowę. n<br />
Rozmawiał Łukasz Prus.<br />
Fotografie w artykule NITRO-CHEM.<br />
Panie Prezesie, nie tak dawno skończył się rok 2019, czy może Pan z obecnej<br />
perspektywy ocenić, jaki był on dla NITRO-CHEM-u?<br />
W ciągu ostatnich 12 miesięcy umocniliśmy się na pozycji lidera w polskiej zbrojeniówce,<br />
biorąc pod uwagę eksport. Materiały produkowane przez NITRO-<br />
-CHEM S.A. trafiały nie tylko na rynki europejskie, ale także do Azji czy Stanów<br />
Zjednoczonych. W 2019 r. strona amerykańska potwierdziła dalszą współpracę<br />
i zamówienia w kolejnych latach o wartości około 100 mln USD.<br />
W ostatnich latach w NITRO-CHEM-ie wdrożono kilka nowych procesów technologicznych<br />
i produktów, np. bomby lotnicze Mk 82. Jakie znaczenie ma to<br />
dla zakładów?<br />
Ważnym wydarzeniem dla rozwoju NITRO-CHEM-u było uruchomienie w ubiegłym<br />
roku linii produkcyjnej bomb Mk 82, jednych z najpopularniejszych w swej<br />
kategorii na świecie, a w Siłach Zbrojnych RP wykorzystywanych np. przez samoloty<br />
wielozadaniowe F-16 Jastrząb. Do Sił Powietrznych trafiło już 200 tego typu<br />
bomb. Mk 82 używane są przez niemal wszystkie siły powietrzne państw należących<br />
do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Liczymy więc także na możliwość ich<br />
eksportu.<br />
Rok 2019 był rekordowy również pod względem wydatków na modernizację<br />
przedsiębiorstwa. Remonty i rozbudowa pochłonęły ponad 30 mln PLN. Powstały<br />
m.in. dodatkowe stacje węglowe, które eliminują substancje organiczne<br />
ze ścieków produkcyjnych przekazywanych do oczyszczania. Chcemy utrzymać<br />
w kolejnych latach wysoki poziom wydatków na modernizację i unowocześnianie<br />
zaplecza technologicznego oraz infrastrukturalnego.<br />
www.zbiam.pl Styczeń <strong>2020</strong> • Wojsko i Technika 9
Artyleria<br />
Zmodyfikowana DANA-M z Grudziądza<br />
Pierwsza 152 mm haubicoarmata samobieżna wz. 77 DANA zmodyfikowana w Wojskowych Zakładach Uzbrojenia S.A. do standardu DANA-M.<br />
Tomasz Wachowski<br />
Planowany od kilku lat proces przedłużenia<br />
okresu użytkowania i modyfikacji 152 mm<br />
haubicoarmat samobieżnych wz. 77 DANA<br />
na podwoziu kołowym (w Wojskach Rakietowych<br />
i Artylerii klasyfikowanych jako<br />
armatohaubice – ahs), stanowiących obecnie<br />
uzbrojenie pięciu liniowych dywizjonów<br />
artylerii samobieżnej i pododdziałów<br />
szkolnych Wojsk Rakietowych i Artylerii<br />
Wojsk Lądowych, staje się faktem. W ubiegłym<br />
roku Wojskowe Zakłady Uzbrojenia S.A.<br />
wykonały naprawę główną połączoną z modyfikacją<br />
pierwszego egzemplarza tego typu<br />
sprzętu we współpracy z EG Polska Sp. z o.o.<br />
Pod koniec roku zmodyfikowana DANA-M<br />
przeszła pomyślnie badania typu, co otwiera<br />
drogę do przeprowadzenia analogicznych<br />
prac w kolejnych latach na następnych<br />
egzemplarzach Dan, które poddawane będą<br />
naprawom głównym z modyfikacją<br />
w grudziądzkich zakładach.<br />
Fotografie w artykule: WZU, Excalibur Army,<br />
EG Polska, Andrzej Kiński.<br />
Wojsko Polskie zakupiło w latach 1983–1987<br />
w Czechosłowacji 111 egzemplarzy dział<br />
samobieżnych wz. 77 DANA (Dělo Automobilní<br />
Nabíjené Automaticky, działo na podwoziu<br />
samochodowym z automatycznym systemem ładowania).<br />
W tamtym okresie był to bardzo nowoczesny<br />
sprzęt, niemający odpowiednika w Układzie<br />
Warszawskim i pod wieloma względami przewyższający<br />
samobieżne systemy artyleryjskie kalibru<br />
155 mm państw NATO. W latach 1979–1989 w zakładach<br />
ZTS Dubnica nad Váhom (obecnie Republika<br />
Słowacka) wyprodukowano 672 takich dział. Dziś<br />
Polska jest ich największym użytkownikiem, ponadto<br />
znajdują się one w służbie także w: Azerbejdżanie<br />
(zmodernizowane do standardu DANA-<br />
-M1M), Libii, Czechach i Gruzji.<br />
Dany są bardzo cenione przez polskich żołnierzy,<br />
którzy mają nie tylko kilkudziesięcioletnie doświadczenia<br />
w ich eksploatacji, ale mieli także okazję<br />
wykorzystywać je bojowo. Od końca 2008 r.<br />
– w ramach IV zmiany – cztery Dany realizowały<br />
zadania wsparcia ogniowego Polskiego Kontyngentu<br />
Wojskowego w Afganistanie. Misja polskich<br />
artylerzystów w ramach NATO ISAF zakończyła się<br />
w połowie 2014 r., podczas XIV zmiany kontyngentu.<br />
Artylerzyści chwalą ich celność, niezawodność<br />
i w pełni zautomatyzowany układ zasilania w amunicję,<br />
a także dzielność terenową.<br />
Systemy artyleryjskie cechują się stosunkowo<br />
długim cyklem życia, a w armiach NATO wciąż używanych<br />
jest wiele dział znacznie starszych od Dan<br />
(np. 155 mm haubicoarmaty M109A3). Zatem „Danuśki”<br />
– oczywiście poddawane planowym naprawom<br />
i modyfikacji – mogą pozostać w linii jeszcze<br />
przez wiele lat.<br />
W Polsce za utrzymanie Dan w pełnej sprawności,<br />
poza specjalistami z jednostek wojskowych<br />
i okręgowych warsztatów technicznych, odpowiadają<br />
przede wszystkim Wojskowe Zakłady<br />
Uzbrojenia S.A. w Grudziądzu. W oparciu o dokumentację<br />
oraz autorskie opracowania i z wykorzystaniem<br />
własnej bazy remontowej, zakłady<br />
realizują naprawy główne 152 mm haubicoarmat<br />
samobieżnych DANA. WZU S.A. mają w tej sferze<br />
25-letnie doświadczenie, gdyż pierwsze dwa systemy<br />
artyleryjskie tego typu wyremontowano<br />
w Grudziądzu w 1995 r. Do dziś wykonano 180<br />
napraw głównych Dan, czyli niektóre trafiły do<br />
WZU S.A. już dwa razy.<br />
Naprawa główna kompletnego działa i naprawa<br />
główna podwozia Tatra 815 VP31 realizowana<br />
w WZU S.A. obejmuje m.in. zasadnicze systemy<br />
i podsystemy. Gwarantuje ona przywrócenie pełnej<br />
sprawności eksploatacyjnej, odpowiadającej<br />
wymogom gotowości bojowej. W trakcie wykonywania<br />
naprawy odtwarzana jest nie tylko<br />
sprawność techniczna sprzętu, ale również zostają<br />
przywrócone wszystkie jego parametry techniczno-bojowe,<br />
w tym niezawodność działania.<br />
Według zaleceń producenta okres między planowymi<br />
naprawami głównymi wynosi 10 lat.<br />
Biorąc pod uwagę potrzeby operacyjne związane<br />
ze zmianami w sytuacji geopolitycznej w Europie,<br />
a także harmonogram procesu przezbrajania<br />
jednostek Wojsk Rakietowych i Artylerii w sprzęt<br />
nowej generacji, wysokie walory taktyczne i eksploatacyjne<br />
Dany oraz dostępność amunicji 152 mm,<br />
za celowe należy uznać przedłużenie okresu ich<br />
użytkowania w Siłach Zbrojnych RP na kolejne<br />
lata. To zaś czyniłoby sensownym rozpatrzenie<br />
28 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Broń rakietowa<br />
Pocisk Strategic Fires w świetle<br />
umów rozbrojeniowych<br />
Adam M. Maciejewski<br />
12 grudnia ubiegłego roku US Air Force<br />
opublikowało nagranie wideo z próbnego<br />
odpalenia prototypowego pocisku<br />
balistycznego, rozwijanego dla US Army w<br />
ramach programu Strategic Fires. Mimo<br />
że nie ujawniono zbyt wielu szczegółów<br />
odnośnie testu, jak i samej rakiety, dość<br />
szybko zaczęły pojawiać się coraz<br />
dokładniejsze informacje, gdyż odpalony<br />
pocisk nie jest nową konstrukcją, a rozwój<br />
tej kategorii pocisków balistycznych trwa<br />
w Stanach Zjednoczonych od dekad.<br />
Wizualizacja wyrzutni na podwoziu Oshkosh PLS. Albo<br />
ta grafika to wczesna koncepcja, albo domysły, że SFM<br />
zbudowano na bazie rakiety Castor IVB są błędne. Gdyż<br />
PLS A1 jest co najmniej 0,5 m za wąski, aby zmieścić<br />
trzy takie pociski w jednym rzędzie. Jest też za krótki,<br />
a same sześć Castorów IVB (bez części bojowych,<br />
pojemników) ważyłoby 68,4 t – o ok. 7 t za dużo.<br />
Prototyp pocisku balistycznego Strategic Fires na stanowisku startowym Test Pad 01 w Vandenberg AFB tuż<br />
przed odpaleniem 12 grudnia 2019 r. Nastąpił już zapłon silnika 1. stopnia.<br />
Pocisk już w powietrzu. Poza filmem, z którego pochodzą te kadry nie ujawniono żadnego innego materiału zdjęciowego,<br />
który zdradzałby detale konstrukcyjne.<br />
Ilustracje w artykule: US Army, US Air Force,<br />
US DoD, US MDA, WSMR, ESA, Orbital ATK/<br />
/Northrop Grumman Innovation Systems,<br />
Aerojet Rocketdyne Coleman Aerospace,<br />
DARPA, Space Vector Corporation/Eric Grabow.<br />
W<br />
ydany przez US Air Force komunikat<br />
był bardzo lakoniczny i ograniczał się<br />
jedynie do podania miejsca i czasu<br />
odpalenia pocisku. Pocisk balistyczny wystrzelono<br />
z terenu Vandenberg Air Force Base w Kalifornii<br />
o 08.30 czasu lokalnego. Rakieta spadła do Pacyfiku<br />
po przeleceniu ok. 310 mil (czyli ponad 500 km).<br />
Baza Vandenberg ma odpowiednie wyposażenie<br />
naziemne, więc służy jako poligon rakietowy,<br />
z którego co pewien czas są wystrzeliwane różnego<br />
typu pociski, np. międzykontynentalne balistyczne<br />
LGM-30G Minuteman III (w ramach okresowych<br />
sprawdzianów ich gotowości bojowej)<br />
czy przeciwbalistyczne GBI (w ramach testów<br />
rozwojowych systemu GMD).<br />
Strzelanie zorganizowano i przeprowadzono siłami<br />
30 th Space Wing (30. Skrzydło Kosmiczne) z bazy<br />
Vandenberg oraz Strategic Capabilities Office (SCO).<br />
Samo SCO jest cokolwiek tajemniczą instytucją, powołaną<br />
w 2012 r., która podlega bezpośrednio Departamentowi<br />
Obrony. SCO ma dysponować rocznym<br />
budżetem ~1,5 mld USD, a jego zadanie polega<br />
na szukaniu i tworzeniu nowego uzbrojenia z wykorzystaniem<br />
już dostępnych (także komercyjnie) rozwiązań<br />
technicznych – taki recykling pomysłów, aby<br />
skrócić czas rozwoju nowej broni.<br />
W ubiegłym roku Pentagon zdradził, że planuje<br />
włączyć SCO do DARPA (Defense Advanced Research<br />
Projects Agency, Agencja Zaawansowanych<br />
Projektów Badawczych w Obszarze Obronności),<br />
głównie w celu połączenia budżetów obu instytucji<br />
(budżet DARPA jest niespełna 2,5× większy). Jednak<br />
nie trudno zauważyć, że DARPA to przeciwieństwo<br />
SCO, czyli prace badawczo-rozwojowe, które<br />
służą weryfikacji pewnych koncepcji lub pomysłów,<br />
ale niekoniecznie prowadzą do wdrożenia<br />
seryjnych wyrobów. Z drugiej strony dotąd nie było<br />
słychać, aby prace prowadzone przez SCO zaowocowały<br />
jakimikolwiek wdrożeniami nowych wzorów<br />
uzbrojenia. Być może prototyp Strategic Fires<br />
Missile będzie pierwszym.<br />
Według oficjalnego komunikatu prototypowy<br />
pocisk miał powstać w dziewięć miesięcy, licząc od<br />
lutego 2019 r., kiedy Stany Zjednoczone „zawiesiły<br />
swoje zobowiązania” w ramach „Układu o całkowitej<br />
likwidacji pocisków rakietowych pośredniego<br />
zasięgu” (ang. Treaty on Intermediate-range Nuclear<br />
Forces – INF Treaty, ros. Dogowor o likwidaciji rakiet<br />
sriedniej i mien‘szej dalnosti – RSMD). W rzeczywistości<br />
Waszyngton jednostronnie wyszedł z INF<br />
w marcu 2019 r.<br />
Strategiczna artyleria US Army<br />
Wraz z wycofaniem po 1988 r. z uzbrojenia pocisków<br />
MGM-31A/B Pershing I/Ia i MGM-31C Pershing II,<br />
US Army utraciła zdolność wykonywania uderzeń<br />
rakietowych na większą głębokość niż taktyczno-<br />
-operacyjna. Obecnie wyjątkiem jest armijne lotnictwo,<br />
które ma do dyspozycji śmigłowce AH-64D/E<br />
Apache/Guardian i bezzałogowce MQ-1C Gray Eagle.<br />
Promień działania tych statków powietrznych przekracza<br />
300 km, jednak są to maszyny o długim czasie<br />
reakcji, lekko uzbrojone i podatne na zestrzelenie.<br />
16 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Wozy bojowe<br />
Meandry poszukiwań następcy M2 Bradley<br />
M2 Bradley przeszedł już kilka modernizacji i pewnie czeka go jeszcze jedna lub dwie, posłuży bowiem do 2050 r. Jego ograniczenia powodują jednak, że potencjał rozwojowy<br />
tej konstrukcji powoli dobiega kresu możliwości.<br />
Bartłomiej Kucharski<br />
Amerykański bojowy wóz piechoty<br />
M2 Bradley jest w służbie od niemal<br />
czterech dekad i pomimo kilku prób<br />
US Army wciąż nie udało się wskazać<br />
jego następcy. Szanse na to jednak rosną,<br />
ponieważ obecnie prowadzone<br />
postępowanie wydaje się nieco lepiej<br />
rokować, aniżeli poprzednie.<br />
Ilustracje w artykule: US Army, BAE Systems,<br />
Rheinmetall, GDLS, Northrop Grumman Innovation<br />
Systems, TARDEC, GVSC, CTC, Cummins, Textron,<br />
QinetiQ, Elbit Systems, Ministerstwo Obrony Izraela.<br />
Bojowy wóz piechoty M2 Bradley wszedł do<br />
służby w 1981 r. jako jeden z elementów<br />
Wielkiej Piątki US Army (obok czołgu podstawowego<br />
M1 Abrams, śmigłowców AH-64 Apache<br />
i UH-60 Black Hawk oraz rakietowego systemu<br />
przeciwlotniczego MIM-104 Patriot). Był owocem,<br />
realizowanego od pierwszej połowy lat 60., programu<br />
nowego pojazdu bojowego piechoty MICV-65<br />
(Mechanized Infantry Combat Vehicle, a później kolejnego<br />
postępowania MICV-70). Od momentu<br />
wdrożenia do służby wyrób FMC (Food Machinery<br />
Corporation, obecnie część BAE Systems) do dziś<br />
pozostaje podstawowym wozem bojowym piechoty<br />
zmechanizowanej amerykańskich wojsk lądowych,<br />
a jako „jądro” tzw. Bradley Family w nieodległej<br />
przyszłości będzie jedną z dwóch głównych<br />
gąsienicowych platform używanych w pancernych<br />
brygadowych zespołach bojowych (Armored Brigade<br />
Combat Team, ABCT). Nie zdobył większej popularności<br />
poza US Army (jedynym poważniejszym<br />
użytkownikiem zagranicznym jest Arabia Saudyjska,<br />
która zakupiła 400 wozów wersji M2A2), ale uchodzi<br />
niewątpliwie za jeden z symboli potęgi US Army.<br />
W ciągu blisko 40 lat służby był wielokrotnie modernizowany,<br />
pojawiło się również kilka pojazdów bliżej<br />
lub dalej z nim spokrewnionych, by wskazać tylko<br />
bojowe wozy rozpoznawcze M3 i M7 czy najnowszą<br />
platformę wielozadaniową AMPV. Niemniej<br />
wiek Bradleya daje już o sobie znać i możliwości modernizacyjne<br />
wiekowego wozu dobiegają powoli<br />
końca. Kolejne modyfikacje nie poprawiły w radykalnym<br />
stopniu, niezbyt korzystnej dla amerykańskich<br />
żołnierzy, sytuacji i dziś Bradley pod wieloma<br />
względami ustępuje analogicznym bwp znajdującym<br />
się w służbie europejskich sojuszników, nie mówiąc<br />
o nowych konstrukcjach. Co prawda pozostanie<br />
w służbie jeszcze długo – w końcu Siły Zbrojne<br />
Stanów Zjednoczonych (Wojska Lądowe i Gwardia<br />
Zanim Bradley wszedł do służby, w ramach programu ASM<br />
US Army zleciła prace nad znacznie potężniejszym wozem,<br />
który jednak ostatecznie nie powstał.<br />
Po krótkiej fascynacji lekkimi platformami (program FCS MGV) US Army wróciła do koncepcji ciężkich wozów bojowych<br />
– GCV. Zbyt ciężkich, a więc i zbyt drogich, jak się okazało.<br />
26 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Obrona przeciwlotnicza<br />
Pierwsza prezentacja kluczowych komponentów systemu Bawar-373 w 2016 r. Wyrzutnia z dwoma pojemnikami i anteną radiolokatora bez modułu interrogatora systemu „swój–obcy”.<br />
Tomasz Szulc<br />
Rzeczywiste możliwości przemysłu<br />
zbrojeniowego Islamskiej Republiki Iranu<br />
były i są przedmiotem licznych dyskusji<br />
wśród analityków. Wiadomo, że Iran,<br />
jeden z liczących się eksporterów ropy,<br />
ma środki finansowe na zakupy gotowych<br />
konstrukcji, technologii i usług<br />
projektantów za granicą, ale liczne<br />
sankcje międzynarodowe utrudniają<br />
dostęp do wszystkich tych możliwości.<br />
Na dodatek władze Iranu starają się<br />
uniknąć uzależnienia od dostaw<br />
uzbrojenia i jego komponentów<br />
z zagranicy, co jest jak najbardziej<br />
zasadne, a z drugiej strony, ze względów<br />
propagandowych chciałyby, aby wszelka<br />
nowa irańska broń uchodziła za dzieło<br />
lokalnych inżynierów. Względy propagandowe<br />
mogą także popychać decydentów<br />
do organizowania mistyfikacji i dlatego<br />
nie wszystko, co demonstrują irańskie<br />
media, z pewnością jest działającą bronią.<br />
W takich okolicznościach bardzo trudno<br />
obiektywnie ocenić możliwości nowego<br />
irańskiego uzbrojenia, kierując się jedynie<br />
medialnymi relacjami.<br />
Zdjęcia w artykule: Defa Press, Fars, IRNA,<br />
ISNA, SNN, Internet.<br />
Irański system przeciwlotniczy<br />
Bawar-373<br />
Obrona przeciwlotnicza ma dla władz<br />
w Teheranie priorytetowe znaczenie.<br />
Lądowy atak na to duże państwo jest<br />
mało prawdopodobny i zupełnie niemożliwy<br />
bez długotrwałego przygotowania, gromadzenia<br />
sił w basenie Zatoki Perskiej i indoktrynowania<br />
światowej opinii publicznej przeciw Iranowi.<br />
Natomiast atak z powietrza jest możliwy niemal<br />
w każdej chwili, przede wszystkim siłami lotnictw<br />
Arabii Saudyjskiej i Stanów Zjednoczonych.<br />
Irańskie lotnictwo myśliwskie jest słabe<br />
i rozproszone – trudno byłoby mu zapewnić<br />
skuteczną ochronę przestrzeni powietrznej, nawet<br />
w przypadku ataku o ograniczonym charakterze.<br />
Dlatego obrona przeciwlotnicza musi<br />
opierać się na naziemnych stacjach radiolokacyjnych<br />
i rakietowych systemach przeciwlotniczych.<br />
Niezależnie od tego władze Iranu zdecydowały<br />
się najpierw na rozbudowę rakietowego<br />
potencjału ofensywnego.<br />
W „spadku” po czasach szacha Mohammada Rezy<br />
Pahlawiego w Siłach Zbrojnych Islamskiej Republiki<br />
Iranu znalazły się liczne systemy MIM-23 HAWK,<br />
które do dziś pozostają w linii bez zauważalnych<br />
modernizacji (choć Irańczycy chwalą się takową,<br />
określaną Mersad) i zestawy Rapier. I jedne, i drugie<br />
są obecnie zupełnie przestarzałe i w najlepszym<br />
przypadku mogłyby uzupełniać strukturę<br />
obrony przeciwlotniczej zwalczając najłatwiejsze<br />
cele. Obronę najpierw wzmocniono sprzętem<br />
zakupionym w Chińskiej Republice Ludowej.<br />
Były to bardzo już wtedy przestarzałe<br />
systemy HQ-2 (kopie radzieckich S-75), które<br />
z czasem nieznacznie zmodernizowano i nazwano<br />
Sajjad-1 oraz trochę nowocześniejsze<br />
FM-80 (Crotale), znane w Iranie jako JaZahra.<br />
Nieco nowszy sprzęt sprowadzono z Rosji, począwszy<br />
od lat 90. Były to systemy dalekiego<br />
zasięgu S-200WE, w których liczbę kanałów celu<br />
zwiększono, kupując dodatkowe stacje naprowadzania<br />
rakiet (system Fadżr-8) i 29 samobieżnych<br />
zestawów 9K331 Tor-M1. I jednych, i drugich<br />
kupiono jednak tak mało, że mogły<br />
posłużyć do ochrony dosłownie kilku obiektów.<br />
Dopiero niedawno, bo w listopadzie 2016 r., dostarczono<br />
pierwsze systemy S-300PMU-2, ale<br />
w zupełnie symbolicznej liczbie (dwa zestawy<br />
pułkowe) w stosunku do potrzeb.<br />
Gdy pojawiły się pierwsze zdjęcia oryginalnych<br />
irańskich rakietowych systemów przeciwlotniczych,<br />
analitycy nie mieli właściwie żadnych wątpliwości<br />
– były to dość prymitywne makiety, zarówno<br />
wyrzutni, jak i samych pocisków. Bodaj tylko<br />
nośniki były w miarę autentyczne, a co najmniej<br />
36 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Polityka obronna<br />
W irańskim systemie władzy za politykę bezpieczeństwa – w tym kontrolowanie Korpusu Strażników Rewolucji – nie odpowiada wybierany w wyborach powszechnych prezydent,<br />
lecz polityczno-duchowy najwyższy przywódca, który jest równocześnie zwierzchnikiem sił zbrojnych.<br />
Robert Czulda<br />
W pierwszych dniach stycznia trwający od<br />
czterech dekad konflikt pomiędzy Stanami<br />
Zjednoczonymi a Islamską Republiką Iranu<br />
wszedł w nową i niezwykle niebezpieczną<br />
fazę – niespodziewane zabicie przez<br />
Pentagon czołowego irańskiego generała<br />
doprowadziło ze strony Teheranu do retorsji<br />
– ostrzelania rakietami balistycznymi baz,<br />
w których stacjonują w Iraku amerykańscy<br />
żołnierze. Chociaż do eskalacji ostatecznie<br />
nie doszło, to sytuacja pozostaje napięta.<br />
Fotografie w artykule: FARS News, IRNA, ISNA,<br />
Khamenei.ir, Ambasada Iranu w Warszawie, Biuro<br />
Prasowe Premiera Iraku, Planet Labs Inc.<br />
Amerykańsko-irański<br />
kryzys na Bliskim Wschodzie<br />
Na dzisiejszym Bliskim Wschodzie jest wiele<br />
osi napięcia, a jedną z nich są złe relacje<br />
pomiędzy Stanami Zjednoczonymi<br />
a Islamską Republiką Iranu. Składają się na to zaszłości<br />
historyczne i współczesne problemy,<br />
w tym odmienne cele strategiczne w regionie.<br />
Stosunek irańskich władz do Stanów Zjednoczonych<br />
przedstawił najwyższy przywódca Iranu Ali<br />
Chamenei, który w 2015 r. stwierdził: Ameryka jest<br />
zagrożeniem. Obecnie największym zagrożeniem<br />
na świecie jest amerykański reżim, który bez żadnych<br />
oporów dokonuje destabilizujących interwencji,<br />
jeśli uzna je za konieczne. Stany Zjednoczone<br />
uczyniły świat niebezpiecznym miejscem. Według<br />
retoryki decydentów w Teheranie za wszelkie<br />
problemy w regionie odpowiada „międzynarodowa<br />
arogancja”, na czele której stoi Ameryka,<br />
gdzie władzę sprawuje „najokrutniejszy z rządów”,<br />
jedynie udający wsparcie dla praw człowieka,<br />
a w rzeczywistości spiskujący razem z „syjonistycznym<br />
reżimem”, Arabią Saudyjską i Zjednoczonymi<br />
Emiratami Arabskimi. Waszyngton jest również<br />
oskarżany o stworzenie i wspieranie tzw. państwa<br />
islamskiego.<br />
Pomimo otwarcie antyamerykańskiej retoryki,<br />
Teheran na ogół działa pragmatycznie i wyrażał<br />
gotowość rozmów. Kilkukrotnie w ostatnich latach<br />
pojawiała się szansa na zbliżenie. Przykładowo,<br />
po atakach z 11 września 2001 r., Irańczycy –<br />
trzy lata wcześniej rozważający jednostronną<br />
inwazję na Afganistan – zaproponowali Amerykanom<br />
współpracę przy obalaniu reżimu talibów.<br />
Tak się jednak nie stało, na co wpłynęła antyirańska<br />
polityka prezydenta George’a W. Busha, a kilka<br />
lat później także antyamerykańska prezydenta<br />
Mahmuda Ahmadineżada. Dopiero w czasach<br />
Baracka Obamy – za pośrednictwem tajnego,<br />
omańskiego kanału negocjacyjnego – nawiązano<br />
rozmowy, czego efektem było podpisanie porozumienia<br />
nuklearnego w 2015 r. Iran ograniczył<br />
wówczas najbardziej kontrowersyjne elementy<br />
swojego cywilnego programu jądrowego (konsekwentnie<br />
zaprzeczając jakoby istniał wojskowy)<br />
w zamian za zniesienie sankcji gospodarczych<br />
oraz zapowiedź zdjęcia embarga na import broni<br />
konwencjonalnej w ciągu następnych lat. Doszło<br />
do ocieplenia relacji dwustronnych, ale<br />
również zwiększonej obecności polityczno-militarnej<br />
Iranu w regionie, co pozwoliło urzeczywistnić<br />
przedstawioną w dalszej części artykułu<br />
koncepcję „osi oporu”. W pewnym momencie<br />
Irańczycy – między innymi dzięki działalności zabitego<br />
w styczniu <strong>2020</strong> r. gen. Ghasema Sulejmaniego<br />
– zdobyli niezwykle silne wpływy w Syrii, Iraku,<br />
Libanie i Jemenie. Iran nadal prowadził również<br />
Kluczowym obszarem z perspektywy Iranu jest Zatoka Perska – Teheran wielokrotnie<br />
groził jej zamknięciem dla ruchu zbiornikowców.<br />
Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej dysponuje obecnie około czterema brygadami<br />
piechoty morskiej. Korpus kontroluje również irańską obronę wybrzeża, w tym<br />
lądowe wyrzutnie kierowanych pocisków przeciwokrętowych.<br />
44 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Sprzęt inżynieryjny<br />
System parków pontonowych PFM<br />
Samobieżny prom powstały na bazie mostu pontonowego PFM, transportujący trzy kołowe bojowe wozy piechoty VBCI, z dobrze widocznymi długimi rampami najazdowymi.<br />
Tomasz Wachowski<br />
Francuska grupa przemysłowa CNIM<br />
rozwija od ponad 40 lat zaawansowane<br />
technicznie środki przeprawowe<br />
dla wojsk lądowych. Konstrukcja i duża<br />
nośność mostów pontonowych pozwala<br />
na szybką przeprawę ciężkich pojazdów<br />
przez różnego typu przeszkody wodne.<br />
Wielokrotnie sprawdzone w warunkach<br />
operacyjnych parki pontonowe<br />
zwiększają mobilność taktyczną podczas<br />
wykonywania operacji wojskowych<br />
czy humanitarnych. System parków<br />
pontonowych PFM pierwszej generacji<br />
firmy CNIM jest od wielu lat w użyciu<br />
sił zbrojnych: Francji, Włoch, Szwajcarii<br />
oraz Malezji i w pełni odpowiada<br />
oczekiwaniom Sił Zbrojnych RP.<br />
Ilustracje w artykule: CNIM,<br />
Ministerstwo Sił Zbrojnych Francji.<br />
Pont flottant motorisé (PFM) – Zmotoryzowany<br />
Most Pontonowy – został opracowany<br />
na początku lat 80., kiedy stwierdzono,<br />
że używany wówczas park pontonowy produkcji<br />
amerykańskiej, wykorzystujący kutry, nie odpowiadał<br />
już potrzebom operacyjnym pod względem<br />
czasu ustawienia przeprawy i możliwości<br />
przemieszczania się w terenie. W rzeczy samej,<br />
systemy przeprawowe wywodzące się z okresu<br />
II wojny światowej nie gwarantowały wystarczającej<br />
elastyczności użycia, biorąc pod uwagę wymagany<br />
czas dojazdu do przeszkody i budowy<br />
przeprawy, aby zminimalizować możliwość przeciwdziałania<br />
przeciwnika. Ponadto systemy przeprawowe<br />
wykorzystujące kutry wymagają bardzo<br />
licznej obsługi.<br />
Projektując system parku pontonowego PFM<br />
założono opracowanie wysokomobilnej konstrukcji,<br />
łatwej i prostej do rozkładania oraz zwijania<br />
niezależnie od typu przeszkody do pokonania,<br />
aby zapewnić własnym oddziałom przewagę<br />
taktyczną nad przeciwnikiem.<br />
Cechy charakterystyczne parku<br />
pontonowego PFM<br />
❚ Szybkie ustawianie dzięki zaburtowym silnikom<br />
zintegrowanym z pontonami i systemami<br />
mocowania. Przeciętnie potrzeba 30 minut<br />
do ustawienia 100-metrowego mostu niezależnie<br />
od rodzaju brzegu. W terenie umożliwiającym<br />
wodowanie kilku pontonów równocześnie<br />
czas ustawienia przeprawy może zostać skrócony<br />
do 15 minut.<br />
❚ Przeprawa szybka i bezpieczna dzięki sztywnej<br />
wstędze. W przeciwieństwie do parków pontonowych<br />
typu Ribbon Bridge, park pontonowy<br />
PFM nie deformuje się podczas przeprawy pojazdów<br />
i pozostaje całkowicie sztywny (równy)<br />
niezależnie od prędkości nurtu. PFM umożliwia<br />
przeprawę ciągłą ponad 200 pojazdów na godzinę<br />
zarówno w dzień jak i w nocy, niezależnie<br />
od panujących warunków meteorologicznych.<br />
❚ Brak potrzeby przygotowania brzegu przeszkody<br />
dzięki rampie taktycznej. System PFM<br />
może zostać dostosowany do naturalnych<br />
brzegów rzek o wysokości do 3 m i w związku<br />
z tym nie wymaga żadnych prac adaptacyjnych<br />
ani inżynieryjnego przygotowania brzegów.<br />
Cecha ta została potwierdzona podczas<br />
wielokrotnego użycia parku pontonowego<br />
PFM, w przeciwieństwie do innych parków<br />
pontonowych, które były ustawiane dopiero<br />
po przygotowaniu nabrzeża rzeki przez pododdziały<br />
inżynieryjne, co bardzo wydłuża<br />
czas budowy przeprawy.<br />
❚ Rozwinięcie i zwinięcie parku pontonowego<br />
dostosowane do rejonu przeprawy – swobodne<br />
rozwinięcie (free launching) i rozwinięcie<br />
w trybie kontrolowanym na płytkich wodach<br />
w celu zagwarantowania integralności pontonów.<br />
Podejmowanie pontonów parku PFM jest<br />
możliwe z wody o silnym nurcie i na rzekach<br />
o wysokości brzegu do 1,8 m.<br />
❚ Wysoka mobilność parku PFM – PFM jest transportowany<br />
przez zestaw składający się z ciągnika<br />
w układzie 6×6 i ze zmotoryzowanej naczepy.<br />
Typ ciągnika 6×6 może być wybrany przez<br />
klienta. W przypadku Polski może nim być<br />
np. Jelcz C662D.43 6×6, przewożący także czterech<br />
członków obsługi. Naczepa została wyposażona<br />
w hydrostatyczny napęd tylnych osi, co<br />
umożliwia szybki dojazd do dowolnego rejonu<br />
przeprawy, niezależnie od terenu czy stanu<br />
brzegów.<br />
Wdrożenie systemu PFM daje możliwość zmniejszenia<br />
liczebności obsługi i uproszczenia logistyki,<br />
ponieważ do ustawienia 100-metrowej przeprawy<br />
wymaga tylko 11 pojazdów zamiast 20,<br />
jak w przypadku parku pontonowego rodziny<br />
Ribbon Bridge. PFM nie potrzebuje kutrów do<br />
ustawienia i utrzymania przeprawy, zatem wymaga<br />
nielicznej obsługi (42 osoby, wliczając kierowców<br />
ciągników, do 100 m przeprawy i 26 osób do<br />
promu klasy MLC100W). PFM jest więc rozwiązaniem<br />
ekonomicznym.<br />
Prom<br />
Zaawansowany konstrukcyjnie i niezawodny park<br />
pontonowy PFM może zostać rozwinięty jako<br />
most pływający lub jako prom typu roll-on/roll-off.<br />
W trybie promu zestaw silników zaburtowych<br />
zapewnia dużą mobilność na wodzie.<br />
Może on osiągnąć prędkość nawet 3,5 m/s w lichtowaniu<br />
i 3 m/s przy obciążeniu maksymalnym.<br />
50 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Wiroplaty wojskowe<br />
Trzy z czterech śmigłowców Sikorsky S-70i Black Hawk przekazanych Wojskom Specjalnym 20 grudnia 2019 r.<br />
Black Hawki już w Wojskach Specjalnych<br />
Andrzej Kiński<br />
20 grudnia 2019 r., w 1. Bazie Lotnictwa<br />
Transportowego na warszawskim<br />
Okęciu odbyło się uroczyste<br />
przekazanie Siłom Zbrojnym RP<br />
czterech śmigłowców wielozadaniowych<br />
Sikorsky S-70i Black Hawk,<br />
które wesprą działania<br />
Wojsk Specjalnych.<br />
Fotografie w artykule: Andrzej Kiński,<br />
Leszek Chemperek/CO MON.<br />
Generał brygady Sławomir Drumowicz, dowódca Komponentu Wojsk Specjalnych i Janusz Zakręcki, prezes zarządu Polskich<br />
Zakładów Lotniczych Sp. z o.o. z Mielca, wymieniają się uprzednio podpisanymi aktami przekazania śmigłowców.<br />
Akt przekazania śmigłowców, w obecności<br />
m.in. prezydenta RP Andrzeja Dudy<br />
i ministra obrony narodowej Mariusza<br />
Błaszczaka, podpisali gen. bryg. Sławomir Drumowicz,<br />
dowódca Komponentu Wojsk Specjalnych,<br />
i Janusz Zakręcki, prezes zarządu Polskich Zakładów<br />
Lotniczych Sp. z o.o. z Mielca, które wyprodukowały<br />
wiropłaty.<br />
Black Hawki dla Wojsk Specjalnych zostały zamówione<br />
25 stycznia 2019 r. Zawarta wówczas<br />
umowa z należącymi do korporacji Lockheed<br />
Martin zakładami z Mielca dotyczyła dostawy<br />
czterech maszyn wraz z pakietem logistycznym<br />
i szkoleniowym. W skład pakietu logistycznego<br />
wchodzi zapas części zamiennych i eksploatacyjnych<br />
oraz sprzęt niezbędny do obsługi naziemnej<br />
śmigłowców. Pakiet szkoleniowy obejmuje<br />
z kolei kompleksowe szkolenie pilotów i personelu<br />
technicznego. Śmigłowce zostały zamówione<br />
w konfiguracji do prowadzenia powietrznych<br />
operacji specjalnych, w której oprócz standardowego<br />
wyposażenia producenta wejdą m.in.: wyposażenie<br />
do lotów nocnych bez widzialności,<br />
uzbrojenie i wyposażenie specjalistyczne zgodne<br />
z wymaganiami użytkownika, wyposażenie<br />
umożliwiające transport ładunków, wyposażenie<br />
wspomagające ewakuację rannych, systemy<br />
łączności i transmisji danych zgodne z wymaganiami<br />
NATO, systemy nawigacyjne zgodne z wymaganiami<br />
ICAO/NATO, systemy samoobrony<br />
oraz osłony balistyczne śmigłowca i załogi.<br />
Szczegółowe informacje dotyczące uzbrojenia<br />
i specjalistycznego wyposażenia śmigłowców są<br />
niejawne.<br />
Całkowita wartość umowy wyniosła 683,4 mln<br />
PLN brutto, a koszt pojedynczego śmigłowca<br />
wraz z podstawowym wyposażeniem wynosi ok.<br />
75 mln PLN brutto.<br />
Dostawca sprzętu zobowiązał się do zapewnienia<br />
należytej sprawności technicznej śmigłowców<br />
przez cały okres ich eksploatacji.<br />
Realizacja umowy podzielona została na kilka<br />
etapów i ostatecznie zakończyć ma się w 2024 r.,<br />
kiedy wykonane zostaną ostatnie przedsięwzięcia<br />
szkoleniowe oraz związane ze wsparciem logistycznym.<br />
Przekazanie śmigłowców 20 grudnia 2019 r.<br />
kończyło pierwszy etap umowy, związany z dostawą<br />
maszyn, które otrzymały dotąd tylko<br />
niektóre elementy zaplanowanego wyposażenia<br />
specjalistycznego oraz zestawu uzbrojenia.<br />
Na pierwszy rzut oka widać było, że nie mają<br />
one systemów samoobrony, głowic optoelektronicznych,<br />
radarów pogodowych, a zestaw<br />
zamontowanych anten systemów łączności<br />
był standardowy dla maszyn wersji S-70i. Brakujące<br />
elementy (nie jest powiedziane, że<br />
wszystkie wspomniane wcześniej systemy<br />
znajdą się w jego zestawie) wyposażenia mają<br />
56 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Wiroplaty wojskowe<br />
Pierwszy Grey Wolf w USAF<br />
Pierwszy seryjny MH-139A Grey Wolf podchodzi do lądowania na lotnisku Duke Field bazy lotniczej Eglin na Florydzie, gdzie do końca lutego trafią cztery egzemplarze<br />
w celu realizacji programu prób.<br />
Łukasz Pacholski<br />
19 grudnia ubiegłego roku na lotnisku<br />
Duke Field bazy lotniczej Eglin<br />
na Florydzie miała miejsce ważna<br />
uroczystość – Boeing, będący głównym<br />
wykonawcą umowy z Departamentem<br />
Obrony Stanów Zjednoczonych,<br />
dostarczył US Air Force pierwszy seryjny<br />
egzemplarz wielozadaniowego<br />
śmigłowca transportowego MH-139A.<br />
Jednocześnie nadano mu nazwę –<br />
– Grey Wolf (wilk szary). Co warte<br />
podkreślenia, pomimo odpowiedzialnych<br />
zadań, jakie przewidziano<br />
dla tego wiropłata, nie jest on dziełem<br />
Amerykanów, którzy – kolejny<br />
raz – oddali pole europejskim<br />
rywalom.<br />
Fotografie w artykule: USAF.<br />
Nowy nabytek US Air Force trafi do Air Force<br />
Global Strike Command (AFGSC), dowództwa<br />
odpowiadającego za odstraszanie<br />
nuklearne, któremu podlegają bombowce strategiczne<br />
zdolne do przenoszenia broni jądrowej<br />
(8. Armia Powietrzna), a także bazy międzykontynentalnych<br />
pocisków balistycznych (20. Armia Powietrzna).<br />
Do ich ochrony AFGSC nadal dysponuje,<br />
największą w strukturach Departamentu Obrony,<br />
flotą śmigłowców Bell UH-1N Huey. To właśnie one<br />
będą zastępowane przez nowe maszyny, czyli Boeingi<br />
MH-139A Grey Wolf. Oferta amerykańskiego<br />
potentata pokonała w rozpisanym w 2016 r. przetargu<br />
Common Vertical Lift Support Platform (CVLSP)<br />
propozycje dwóch innych oferentów, którzy proponowali<br />
Departamentowi Obrony śmigłowce rodziny<br />
UH-60 Black Hawk (Lockheed Martin z modelem<br />
HH-60U, a także Sierra Nevada z używanymi i zmodernizowanymi<br />
UH-60L). Decyzję o wyborze propozycji<br />
Boeinga zakomunikowano 24 września 2018 r.<br />
Sukces Boeinga nie byłby możliwy bez nawiązania<br />
współpracy przemysłowej z europejskim koncernem<br />
Leonardo. MH-139A to bowiem nic innego<br />
jak jeden z najpopularniejszych wiropłatów kategorii<br />
średniej na rynku, czyli AW139, choć dostosowany<br />
do wymagań zamawiającego. Jednocześnie był<br />
to drugi duży sukces, pomijając fiasko programu<br />
VH-71A Kestrel, europejskich producentów śmigłowców<br />
na amerykańskim rynku wojskowym. Szlak został<br />
przetarty przez Airbusa (w zasadzie pierwszym<br />
takim przypadkiem był zakup 102 francuskich śmigłowców<br />
Aérospatiale SA.366 Dauphin 2, które jako<br />
HH-65 Dolphin weszły w 1985 r. do służby w US Coast<br />
Guard), który w ramach programu Light Utility<br />
Helicopter dostarczył od 2007 r. ponad 300 wielozadaniowych<br />
maszyn UH-72A Lakota, czyli H145.<br />
Jednocześnie jest to pierwszy w ostatnim półwieczu<br />
przypadek, gdy zupełnie nowy typ wiropłata<br />
jest wdrażany do eksploatacji najpierw w US Air<br />
Force – wcześniej ten rodzaj amerykańskich sił<br />
zbrojnych kupował specjalistyczne wersje śmigłowców<br />
eksploatowanych już wcześniej przez<br />
US Army czy US Navy.<br />
Jak wspomniano, zwycięstwo Boeinga i Leonardo<br />
zostało ogłoszone 24 września 2018 r. Wówczas<br />
wybrano nie tylko finalistę, ale zawarto też wstępny<br />
kontrakt o wartości 375,55 mln USD, obejmujący<br />
dostawę czterech pierwszych maszyn, integrację<br />
wyposażenia specjalistycznego i pakiet logistyczny.<br />
W opcji umowy jest zakup 80 kolejnych. Całość<br />
ma pochłonąć ok. 2,4 mld USD, a dostawy zostać<br />
zrealizowane do września 2031 r. Program ma także<br />
„polski ślad”, bowiem struktury płatowców są dostarczane<br />
do amerykańskiej montowni Leonardo<br />
Helicopters w Filadelfii w stanie Pensylwania z Europy,<br />
m.in. z należącej do Leonardo Wytwórni Sprzętu<br />
Komunikacyjnego „PZL-Świdnik” S.A., a później<br />
gotowe MH-139A trafiają do zakładów Boeinga<br />
w Ridley Park, koło Filadelfii, gdzie montowane<br />
jest wyposażenie wojskowe.<br />
Pierwsze cztery maszyny dotrą na Florydę do<br />
końca lutego tego roku, gdzie wejdą w skład, sformowanego<br />
18 grudnia 2019 r., 7. klucza 413. Eskadry<br />
Doświadczalnej USAF, jedynej jednostki<br />
doświadczalnej specjalizującej się w testach nowych<br />
typów śmigłowców amerykańskiego lotnictwa<br />
wojskowego. Zadaniem jej personelu będzie<br />
przeprowadzenie cyklu prób, oceny i wypracowania<br />
procedur eksploatacji MH-139A. Później maszyny<br />
trafią do bazy lotniczej Malmstrom w stanie<br />
Montana w celu kontynuacji testów, tym razem<br />
operacyjnych. Jest to jedno z docelowych<br />
58 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Przemysł obronny<br />
Tomasz Wachowski<br />
8 stycznia <strong>2020</strong> r. w łódzkich<br />
Wojskowych Zakładach Lotniczych nr 1<br />
odbyło się uroczyste podpisanie umów<br />
offsetowych pomiędzy dostawcami<br />
śmigłowców AW101 ASW/CSAR dla<br />
Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej<br />
a polskimi podmiotami, które będą<br />
realizować wsparcie eksploatacji<br />
zamówionych śmigłowców.<br />
Podpisanie umów offsetowych<br />
w programie AW101<br />
Ilustracje w artykule Leonardo.<br />
Podpisanie umów offsetowych z ich wykonawcami stało się okazją do zaprezentowania kilku nowych wizji<br />
śmigłowca AW101 w konfiguracji dla Marynarki Wojennej, w tym maszyny uzbrojonej w torpedy POP MU90.<br />
Bazowa umowa offsetowa pomiędzy Skarbem<br />
Państwa, reprezentowanym przez Ministerstwo<br />
Obrony Narodowej, a Leonardo<br />
MW Ltd. została podpisana 8 kwietnia ubiegłego<br />
roku, miała wartość 395 882 751 PLN i będzie obowiązywać<br />
przez 10 lat. Jej parafowanie otworzyło<br />
drogę do zawarcia 26 kwietnia przez MON umowy<br />
– z należącą do koncernu Leonardo – Wytwórnią<br />
Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Świdnik” S.A. na<br />
dostawę czterech śmigłowców AW101, przeznaczonych<br />
do zadań zwalczania okrętów podwodnych<br />
(ZOP), jednocześnie dysponujących funkcją<br />
wykonywania bojowych misji poszukiwawczo-ratowniczych<br />
(Combat Search And Rescue – CSAR).<br />
AW101 mają zastąpić w Brygadzie Lotnictwa Marynarki<br />
Wojennej najstarsze i najbardziej wyeksploatowane<br />
maszyny Mi-14PŁ. Wraz ze śmigłowcami<br />
zakupiono pakiety logistyczny i szkoleniowy. Koszt<br />
transakcji wyniósł 1,65 mld PLN (380 mln EUR). Dostawa<br />
śmigłowców, których montaż finalny zrealizują<br />
zakłady Leonardo w Yeovil, nastąpić ma do<br />
2022 r. W produkcji maszyn uczestniczyć będą także<br />
zakłady ze Świdnika, które od kilku lat dostarczają<br />
wiele elementów i zespołów do AW101, m.in.:<br />
zespoły owiewek silników i przekładni, płyty sufitowe,<br />
części kabiny pilotów, przegrody nosowe,<br />
owiewki nosowe, przedziały awioniki z półkolami<br />
i drzwiczkami po lewej oraz prawej stronie, płyty<br />
tablic rozrządu, konsole pulpitu środkowego<br />
i bocznego, tylne części kadłuba, rampy tylne do<br />
ładowni.<br />
Jeśli chodzi o umowę offsetową, obejmuje ona<br />
dziewięć zobowiązań, podzielonych na trzy obszary.<br />
Licencjodawcami są w niej, oprócz Leonardo<br />
MW Ltd., także Thales DMS France SAS i Meccanica<br />
per L’Elettronica e Servomeccanismi S.p.A.<br />
Głównym beneficjentem umowy offsetowej stały<br />
się, należące do Polskiej Grupy Zbrojeniowej,<br />
Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 1 S.A. w Łodzi,<br />
które zrealizują większość projektów, i w których<br />
powstanie licencjonowane Centrum Wsparcia<br />
Eksploatacji Śmigłowców Sił Zbrojnych RP. Będzie<br />
ono odpowiedzialne za:<br />
❚ administrowanie, kierowanie i koordynowanie<br />
wykonywania czynności obsługiwania technicznego,<br />
serwisowania i napraw śmigłowców<br />
ZOP/CSAR wyposażonych w interaktywną elektroniczną<br />
publikację techniczną oraz zapewnienie<br />
kontynuacji asysty technicznej przez producenta<br />
do końca umowy offsetowej, czyli przez<br />
okres 10 lat;<br />
❚ wykonywanie obsług technicznych na poziomie<br />
O (Organizational Level) i I (Intermediate<br />
Level) poprzez przeprowadzanie czynności<br />
przygotowawczych, wstępnych, przedlotowych,<br />
startowych i polotowych, jak również demontażu,<br />
montażu i sprawdzania systemów, instalacji<br />
i układów śmigłowca AW101;<br />
❚ pozyskanie technologii i know-how do zdejmowania<br />
oraz nanoszenia powłok malarskich śmigłowca<br />
AW101, pozyskanie technologii i know-<br />
-how do wyważania śmigłowca oraz określania<br />
jego środka ciężkości.<br />
Kolejnym odbiorcą offsetu będzie Centrum Morskich<br />
Technologii Militarnych Politechniki Gdańskiej,<br />
które uzyska zdolności: wykonywania obsług<br />
technicznych do poziomu D (Depot Level)<br />
śmigłowcowego systemu hydroakustycznego,<br />
wykonywania obsług technicznych do poziomu<br />
D systemu sygnalizacyjnego i wykonywanie<br />
obsług technicznych do poziomu D systemu<br />
pław hydroakustycznych.<br />
Wartość projektów offsetowych realizowanych<br />
przez WZL-1 to ponad 350 mln PLN, zaś przez Politechnikę<br />
Gdańską ok. 40 mln PLN.<br />
Warto w tym miejscu wspomnieć, że jeszcze<br />
6 grudnia ubiegłego roku koncern Leonardo poinformował<br />
o wykonaniu przez zakłady w Świdniku<br />
pierwszej partii zespołów struktury płatowca<br />
do pierwszego śmigłowca AW101 dla Marynarki<br />
Wojennej – dolnej przedniej części kadłuba (podłoga<br />
kabiny pilotów) i płyty sufitowej. <br />
n<br />
6 grudnia 2019 r. koncern Leonardo poinformował o wykonaniu przez WSK „PZL-Świdnik” S.A. pierwszej partii zespołów struktury płatowca do pierwszego śmigłowca<br />
AW101 dla Marynarki Wojennej – płyty sufitowej (po lewej) i dolnej przedniej części kadłuba (podłoga kabiny pilotów, po prawej).<br />
62 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Lotnictwo morskie<br />
Łukasz Pacholski<br />
31 grudnia Inspektorat Uzbrojenia<br />
poinformował o zainicjowaniu fazy<br />
analityczno-koncepcyjnej kolejnego<br />
projektu związanego z modernizacją<br />
lotnictwa morskiego. Celem programu<br />
Kondor będzie wybór następcy obecnie<br />
eksploatowanych śmigłowców<br />
pokładowych Kaman SH-2G Super<br />
Seasprite, będących pierwszymi<br />
maszynami tej klasy w historii<br />
polskiego lotnictwa.<br />
Fotografie w artykule: Grzegorz Waletko/MW RP,<br />
Tomasz Grotnik, US Navy, Airbus,<br />
MoD/Crown Copyright.<br />
Wzamieszczonym ogłoszeniu, zapraszającym<br />
do udziału w planowanym dialogu<br />
technicznym, Inspektorat Uzbrojenia<br />
upublicznił kilka wstępnych informacji<br />
opisujących przedmiot zamówienia. Kluczową jest,<br />
że zamawiający planuje zakup od czterech do<br />
ośmiu wielozadaniowych śmigłowców pokładowych<br />
o maksymalnej masie startowej nie większej<br />
niż 6500 kg. Podmioty zainteresowane udziałem<br />
w dialogu technicznym mają czas na składanie<br />
swych deklaracji do 21 stycznia tego roku, natomiast<br />
sam dialog miałby nastąpić w okresie od<br />
maja do lipca <strong>2020</strong> r. Ten termin może jednak ulec<br />
wydłużeniu w przypadku, gdy zakładane cele nie<br />
zostaną osiągnięte. Potencjalny następca SH-2G ma<br />
dysponować zdolnością poszukiwania, śledzenia<br />
i zwalczania okrętów podwodnych, a także radiolokacyjnego<br />
wskazywania celów. Dodatkowo Inspektorat<br />
Uzbrojenia chce zebrać informacje dotyczące<br />
wsparcia logistycznego i szkolenia personelu.<br />
Dialog techniczny ma w szczególności objąć ocenę<br />
możliwości spełnienia przez oferowany sprzęt wojskowy<br />
wstępnie określonych wymagań w zakresie:<br />
systemów uzbrojenia, systemów łączności, systemów<br />
ochrony, systemów identyfikacji, systemów<br />
nawigacyjnych, systemów walki radioelektronicznej;<br />
oszacowanie kosztów pozyskania, eksploatacji<br />
i wycofania sprzętu; oszacowanie potrzeb czasowych<br />
pozyskania sprzętu; sprecyzowanie uwarunkowań<br />
dotyczących zabezpieczenia logistycznego,<br />
bezpieczeństwa dostaw i szkolenia; określenie<br />
zasad odbioru i nadzorowania jakości sprzętu. Jak<br />
zatem widać, to dialog techniczny ma odpowiedzieć<br />
na pytanie, jaki powinien być harmonogram<br />
programu. Zgodnie z ramowymi zapisami zawartymi<br />
w Planie Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych<br />
RP na lata 2021–2035 śmigłowce Kondor powinny<br />
znaleźć się w służbie ok. 2025 r.<br />
Bazując na powyższych informacjach, a szczególnie<br />
uwzględniając limit maksymalnej masy startowej,<br />
lista potencjalnych dostawców śmigłowców<br />
nie jest długa. Może objąć spółki Leonardo i Airbus<br />
Helicopters oraz – ewentualnie – General Dynamics<br />
Mission Systems Canada. Pierwsza z nich ma<br />
w swojej ofercie wiropłat AW159 Wildcat, druga<br />
Wśród zadań stawianych Kondorowi wymienia się m.in. zwalczanie okrętów podwodnych, zapewne z użyciem kierowanych<br />
torped MU90, znajdujących się w arsenale Marynarki Wojennej.<br />
Kondor startuje<br />
może zaproponować dwa rozwiązania – maszynę<br />
rodziny AS565 Panther lub, aktualnie rozwijany, śmigłowiec<br />
H160M. Trzeci potencjalny uczestnik dialogu<br />
może przedstawić Inspektoratowi Uzbrojenia<br />
koncepcję gruntownej modernizacji używanych<br />
przez Brygadę Lotnictwa Marynarki Wojennej<br />
(BLMW) maszyn Kaman SH-2G Super Seasprite (szerzej<br />
w <strong>WiT</strong> 11/2019). Nieoficjalnie mówi się jednak,<br />
że ostatnia z opcji ma najmniejsze szanse na realizację.<br />
W każdym razie przedstawiciele Dowództwa<br />
Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych i BLMW w listopadzie<br />
2018 r. gościli w Peru, gdzie uzyskali<br />
szczegółowe informacje na temat prowadzonego<br />
tam programu modernizacji śmigłowców SH-2G,<br />
w którym głównym wykonawcą jest kanadyjska<br />
firma. To zaś oznaczałoby, że program Kondor ukierunkowany<br />
jest na pozyskanie fabrycznie nowych<br />
wiropłatów, co zawęża wybór do wspomnianych<br />
europejskich producentów. Pomimo swoich zalet,<br />
taka decyzja może przynieść również pewne problemy,<br />
o czym dalej.<br />
Obecny potencjał BLMW w zakresie poszukiwania,<br />
śledzenia i zwalczania okrętów podwodnych<br />
oraz wskazywania celów (te ostatnie metodą „foniczną”,<br />
bez zaawansowanych systemów transmisji<br />
danych) obejmuje cztery wspomniane śmigłowce<br />
pokładowe SH-2G (wyprodukowane w latach 1992–<br />
–1993 na zamówienie Departamentu Obrony Stanów<br />
Zjednoczonych, a dostarczone Polsce w ramach<br />
procedury EDA w latach 2002–2003), a także<br />
osiem maszyn bazowania lądowego Mi-14PŁ. 26<br />
kwietnia 2019 r. Inspektorat Uzbrojenia zawarł kontrakt<br />
z Leonardo, w wyniku czego BLMW wzbogaci<br />
się do 2022 r. o cztery wielozadaniowe śmigłowce<br />
morskie AW101. Wartość transakcji to 1,65 mld PLN.<br />
Zakup ten ma pozwolić na zastąpienie najbardziej<br />
wyeksploatowanych Mi-14 wersji ratowniczej PŁ/R<br />
i ZOP-owskiej PŁ.<br />
Bezpośrednią przyczyną zainicjowania programu<br />
Kondor są spodziewane trudności związane<br />
z dalszym utrzymaniem w sprawności maszyn<br />
produkcji amerykańskiej. Na początku tego roku<br />
zakończyło się bowiem wsparcie techniczne producenta,<br />
które realizowane było za pośrednictwem<br />
procedury FMS. Dotąd gotowość SH-2G<br />
wynosiła ok. 50%. Jak będzie obecnie, zobaczymy<br />
w najbliższych miesiącach. Oczywiście Kaman<br />
i firmy z nim współpracujące dalej będą wspierać<br />
eksploatację pozostających w użyciu śmigłowców<br />
SH-2G (poza Polską mają je: Nowa Zelandia,<br />
Egipt i Peru), ale już na zasadach komercyjnych.<br />
Dalsze utrzymanie w linii może być ważne z jednego<br />
powodu – klucz tych śmigłowców zapewnia<br />
komponent lotniczy obu fregatom rakietowym<br />
typu O. H. Perry. Wybór ich ewentualnego<br />
następcy może pociągnąć za sobą dodatkowe<br />
koszty związane z adaptacją wyposażenia, związanego<br />
z bazowaniem śmigłowców na tych okrętach.<br />
Jeszcze bardziej zastanawiająca jest kwestia<br />
ograniczenia maksymalnej masy startowej śmigłowców.<br />
ORP Ślązak, a więc jeden z potencjalnych<br />
nosicieli nowych wiropłatów (w ograniczonym zakresie<br />
wynikającym z braku hangaru) dysponuje<br />
pokładem lotniczym certyfikowanym do przyjmowania<br />
śmigłowca o masie do 10,6 tony. Potencjalni<br />
następcy leciwych „generałów”, a więc fregaty<br />
Miecznik (dwie, najwyżej trzy jednostki), znajdują się<br />
na tak wczesnym etapie prac analitycznych, że<br />
64 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Okręty wojenne<br />
Projekt 20385 bazuje na sprawdzonym poprzedniku głównie w zakresie platformy. Odmienioną sylwetkę determinuje maszt zintegrowany IBMK, nowa, dłuższa nadbudówka,<br />
spłaszczona pawęż i brak nadburcia na dziobie. Cechy te sprawiają, że Gremiaszczij wygląda smuklej od Stirieguszczego.<br />
Griemiaszczij – nowa korweta<br />
Tomasz Grotnik<br />
Miał podnieść banderę Wojenno-<br />
-Morskowo Fłota Federacji Rosyjskiej<br />
25 grudnia ubiegłego roku, ale jego<br />
testy na Północy przedłużyły się<br />
do 20 stycznia. Chodzi<br />
o Griemiaszczego, prototypową<br />
jednostkę projektu 20385, stanowiącego<br />
rozwinięcie dobrzej już znanej<br />
i sprawdzonej konstrukcji –<br />
– 20380 Korwiet-1. Logiczny krok<br />
mający na celu wyeliminowanie<br />
wad protoplastów powinien<br />
doprowadzić do rozpoczęcia produkcji<br />
seryjnej tych średniej wielkości<br />
wielozadaniowych okrętów bojowych,<br />
jakże potrzebnych WMF do zastąpienia<br />
licznych i zupełnie już przestarzałych<br />
małych okrętów ZOP oraz dozorowców,<br />
zaprojektowanych i w większości<br />
zbudowanych w czasach ZSRS i NRD.<br />
Zamiast tego rosyjską banderę<br />
podniosą… dwie takie korwety.<br />
Ilustracje w artykule: Iwan Borodulin, Marcin Chała,<br />
Aleksandr Karpienko, Said Aminow, SNSZ, Siewiernaja<br />
Wierf’, Ministerstwo Obrony FR, forums.airbase.ru.<br />
Wojenno-Morskowo Fłota<br />
Korwety proj. 20380 były pierwszymi średniej<br />
wielkości nawodnymi jednostkami du udokumentowania większych możliwości in-<br />
„Bałtycką”, wygrała „Północna”, głównie z powo-<br />
bojowymi zaprojektowanymi i zbudowanymi<br />
westycyjnych i rozwojowych firmy. Kontrakt<br />
w Federacji Rosyjskiej po rozpadzie<br />
ZSRS. Opracowało je petersburskie Centralne<br />
Morskie Biuro Konstrukcyjne „Ałmaz” pod kierownictwem<br />
Igora N. Iwanowa. Projekt wstępny<br />
uzyskał akceptację komisji WMF na początku<br />
2001 r., zaś projekt techniczny korwety<br />
został przyjęty 14 grudnia tegoż roku. W tym<br />
samym czasie trwał przetarg mający wskazać<br />
producenta okrętów. Kontrakt na budowę jednostki<br />
prototypowej, a potem serii korwet, został<br />
rozstrzygnięty na korzyść Zrzeszenia Produkcyjnego<br />
Stocznia Północna z Petersburga<br />
z Ministerstwem Obrony Federacji Rosyjskiej<br />
podpisano 1 listopada 2001 r. Prototyp otrzymał<br />
numer stoczniowy S-1001 i historyczną<br />
nazwę Stierieguszczij. Jego stępkę położono<br />
21 grudnia 2001 r., co było możliwe dzięki<br />
wcześniejszemu przygotowaniu dokumentacji<br />
technicznej niektórych partii kadłuba, przed<br />
zatwierdzeniem projektu technicznego. Jednostki<br />
zostały sklasyfikowane oficjalnie jako<br />
wielozadaniowe okręty nawodne II rangi (bliskiej<br />
strefy morskiej) w podklasie korwet.<br />
Stierieguszczij okazał się okrętem uniwersalnym,<br />
(OAO Sudostroitielnyj Zawod Siewiernaja uzbrojonym i wyposażonym wszechstronnie – jak<br />
Wierf`), które pokonało m.in. petersburską<br />
Stocznię Bałtycką (OAO Bałtijskij Zawod),<br />
Stocznię Nadbałtycką „Jantar” z Kaliningradu<br />
(OAO Pribałtijskij Sudostroitielnyj Zawod) i Stocznię<br />
Zielonodolską im. A. M. Gorkiego (OAO Zielienodolskij<br />
Zawod im. A. M. Gorkowo) z Zielonodolska.<br />
Pomimo zaoferowania niższej ceny przez<br />
na jednostkę tej wielkości. Nie przymierzając, był<br />
odpowiednikiem naszego niedoszłego Gawrona.<br />
Szczególny akcent położono na walkę podwodną,<br />
instalując rozbudowany system hydrolokacyjny,<br />
uzbrojenie torpedowe i przeciwtorpedowe,<br />
jak też hangar śmigłowca ZOP. Nie oznacza to bynajmniej,<br />
że okręt był pozbawiony wad.<br />
Griemiaszczij w sierpniu 2019 r. W ujęciu burtowym widać nową koncepcję „jedynego masztu”. Podobne są realizowane na Zachodzie, np. we Francji czy Hiszpanii. Sensory zintegrowane<br />
w IBMK „widzą” w zakresie 360° bez martwych stref wynikających z instalacji przeszkód – innych masztów czy kominów.<br />
68 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl
Okręty wojenne<br />
Mewa miała intensywną służbę. Przebyła ponad 800 000 Mm, dowodziło nią 20 oficerów, czterokrotnie wchodziła w skład zespołów NATO. Wbrew potocznemu nazewnictwu,<br />
okrętów proj. 206FM nie klasyfikowano formalnie jako niszczyciele min. Do końca pozostały trałowcami bazowymi. 11 i 12 czerwca 1987 r. okręt przewoził<br />
papieża Jana Pawła II z Gdyni do Sopotu i stamtąd do Gdańska. Wydarzenie to przyczyniło się do ochrzczenia Mewy „papieskim okrętem”.<br />
Pół wieku Mewy<br />
Tomasz Grotnik<br />
30 grudnia ubiegłego roku w Porcie<br />
Wojennym w Gdyni po raz ostatni<br />
spuszczono banderę wojenną i proporzec<br />
z flagsztoków trałowca bazowego<br />
ORP Mewa. Ten zasłużony okręt nosił je<br />
przeszło 52 lata. Choć z powodu<br />
krótkiego epizodu przylgnęło do niego<br />
emocjonalne określenie „papieski”,<br />
to powinien zostać zapamiętany<br />
z innych powodów. Stał się bowiem<br />
pierwszym przekutym w metal<br />
wcieleniem nowoczesnego okrętu<br />
przeciwminowego w Marynarce<br />
Wojennej RP, a także pierwszym<br />
polskim okrętem w składzie<br />
Sił Odpowiedzi NATO.<br />
Fotografie w artykule: Tomasz Grotnik,<br />
zbiory autora, SMW, CTM.<br />
ORP Mewa służył w 13. Dywizjonie Trałowców<br />
im. adm. floty Andrzeja Karwety,<br />
wchodzącym w skład 8. Flotylli Obrony<br />
Wybrzeża w Świnoujściu i bazującym w Gdyni.<br />
8 lipca 2019 r. okręt wyszedł w morze po raz<br />
ostatni, w pożegnalny rejs, zabierając na pokład<br />
m.in. swoich poprzednich dowódców. Mewę wycofano<br />
na podstawie rozkazu nr 195/DG RSZ szefa<br />
Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z 2 kwietnia<br />
2019 r. Obecnie kontynuowane są przygotowania<br />
do przekazania jednostki Agencji Mienia<br />
Wojskowego, która podejmie próby jej zbycia<br />
– zapewne w celu złomowania.<br />
Mewa była przedostatnim z 12 trałowców<br />
bazowych proj. 206F, zbudowanych w latach<br />
1961–1967 w gdyńskiej Stoczni im. Komuny Paryskiej.<br />
Stały się one pierwszymi jednostkami<br />
przeciwminowymi polskiej konstrukcji powstałymi<br />
w okresie powojennym. Opracowano je<br />
w Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych<br />
nr 2 w Gdańsku. Była to udana konstrukcja, przewyższająca<br />
wieloma parametrami eksploatacyjnymi<br />
używane wówczas trałowce bazowe sowieckiego<br />
proj. 254K/M. Nowe okręty miały<br />
konstrukcję stalową, długość całkowitą 58,2 m<br />
i wyporność pełną 470 t. Napęd stanowiły dwa<br />
silniki wysokoprężne Fiat 2312SS (stąd „F” w numerze<br />
projektu), zapewniające prędkość 18,4 w.<br />
Wyposażono je w stację hydrolokacyjną Tamir-<br />
-11M do wykrywania min kotwicznych i okrętów<br />
podwodnych, trały mechaniczne, akustyczne<br />
oraz elektromagnetyczne; uzbrojono w trzy<br />
25 mm armaty 2M-3M, dwie zrzutnie bomb głębinowych<br />
B-1; miały także możliwość stawiania<br />
min morskich.<br />
Zgodnie z projektem powinny służyć ok. 20 lat.<br />
W wyniku wyeksploatowania ich mechanizmów<br />
i sukcesywnego wprowadzania do linii 12 małomagnetycznych<br />
trałowców redowych (przeklasyfikowanych<br />
na bazowe) o konstrukcji z laminatu<br />
poliestrowo-szklanego proj. 207P Indyk, a po nich<br />
czterech w zmodernizowanej wersji 207M, w latach<br />
1989–1994 spuszczono bandery na siedmiu<br />
jednostkach proj. 206F. Proces ten jednak wstrzymano<br />
w przypadku kolejnej piątki. Był to w naszym<br />
kraju okres trudności ekonomicznych<br />
i zmian politycznych. Okazało się, że na budowę<br />
dalszych „plastusiów” w wersji 207M nie ma<br />
środków, a tym bardziej na szybką realizację<br />
planów produkcji okrętów przeciwminowych<br />
76 Wojsko i Technika • Styczeń <strong>2020</strong><br />
www.zbiam.pl