IMT - choroby zapomniane
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Zapomniane <strong>choroby</strong> powracają<br />
ODRA<br />
Epidemiologia<br />
Wirus odry należy do wysokozakaźnych wirusów RNA z rodziny Paramyxoviridae. Do zakażenia<br />
dochodzi drogą kropelkową. Obecnie w Polsce obowiązuje dwudawkowy schemat szczepienia<br />
przeciwko odrze, skojarzoną szczepionką MMR (po 13 miesiącu życia oraz w 6 roku życia). Za<br />
bezpieczny uznawany jest 95% poziom wyszczepialności populacji. Obecnie z uwagi na dużą migrację<br />
ludności oraz rezygnację ze szczepień obowiązkowych, wzrasta liczba zachorowań na odrę. W roku<br />
2018 w Polsce zachorowało 339 osób, co stanowi 5 krotny wzrost względem roku 2017.<br />
Objawy<br />
Okres wylęgania trwa 7-21 dni. Po tym czasie u dziecka obserwuje się objawy nieżytowe trwające 3-5<br />
dni: gorączka do 40st.C, nieżyt nosa, kaszel, najczęściej suchy, osłabienie, złe samopoczucie,<br />
dodatkowo może objawom tym może towarzyszyć zaczerwienienie spojówek, światłowstręt. Z<br />
czasem w jamie ustnej, na śluzówce policzków, na wysokości dolnych zębów trzonowych pojawiają<br />
się plamki Koplika – drobne białe plamki, otoczone rumieniem. Następnie pojawia się plamistogrudkowa<br />
wysypka, początkowo pojawiająca się w okolicy karku, za uszami, na twarzy, stopniowo<br />
zstępująca na tułów oraz kończyny, na których zazwyczaj jest mniej wyrażona. W kolejnych dniach<br />
wysypka brunatnieje i ustępuje, łuszcząc się w przeciwnym kierunku, tj. początkowo z kończyn,<br />
tułowia, na końcu z okolicy skóry głowy.<br />
Rozpoznanie<br />
Potwierdzenie zachorowania na odrę stanowi badanie wirusologiczne metodą PCR (pobranie między<br />
1 a 4 dniem od wystąpienia wysypki) oraz badania serologiczne – swoiste przeciwciała w klasie IgG<br />
oraz IgM (powinny zostać pobrane między 7 a 45 dniem od wystąpienia wysypki). W każdym<br />
przypadku podejrzenia zachorowania na odrę należy pobrać materiał kliniczny w celu wykonania<br />
badań potwierdzających rozpoznanie.<br />
Leczenie<br />
Wyłącznie objawowe.<br />
Powikłania<br />
Do najczęstszych należą biegunki, infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych, zapalenia uszu.<br />
Rzadziej dochodzi do zapalenia mięśnia sercowego, wątroby czy powikłań neurologicznych takich jak<br />
ostre zapalenie mózgu, rdzenia kręgowego, opon mózgowo-rdzeniowych, zespół Guillaina-Barrégo,<br />
porażenie połowicze, zapalenie nerwu wzrokowego czy najgroźniejszego - podostre stwardniające<br />
zapalenie mózgu - SSPE, mogące wystąpić nawet po 10 latach od zachorowania.<br />
KRZTUSIEC<br />
Epidemiologia<br />
W ostatnich latach wzrasta liczba przypadków zachorowań wywołanych przez pałeczkę krztuśca<br />
(Bordatella pertussis), a także struktura tych zachorowań – odnotowano większą ilość przypadków<br />
krztuśca wśród nastolatków oraz dorosłych. Związane jest to ze stopniowym wygasaniem odporności<br />
po zastosowanym szczepieniu w dzieciństwie. Obecnie w Polsce obowiązuje 6 dawkowy schemat<br />
szczepienia (w 2, 4, 5-6, 16-18 miesiącu życia oraz 6 i 14 roku życia).<br />
Objawy
Okres wylęgania <strong>choroby</strong> trwa 7 do 21 dni, a zakażenie przebiega w 3 fazach. I faza – nieżytowa trwa<br />
od kilku dni do 2 tygodni. Obejmuje niespecyficzne objawy takie jak: nieżyt nosa, zapalenie<br />
spojówek, zapalenia gardła, złe samopoczucie, suchy kaszel, stan podgorączkowy. II faza –<br />
napadowego kaszlu trwa 2 do 4 tygodni. W tym okresie narasta częstość i intensywność kaszlu,<br />
przybiera ona charakter napadowy, występuje świst wydechowy. Kaszlowi towarzyszy wysiłek,<br />
uczucie duszności, może doprowadzać do wymiotów lub utraty przytomności. III faza – zdrowienia<br />
trwa od 2 do nawet kilkunastu tygodni. W tym okresie zmniejsza się częstość oraz nasilenie napadów<br />
kaszlu, które mogą jednak ponownie się nasilać w czasie wysiłku czy kolejnych infekcji dróg<br />
oddechowych.<br />
Rozpoznanie<br />
Ważne jest dokładne zebranie wywiadu dotyczącego szczepień oraz kontaktu z osobami chorymi na<br />
krztusiec, czy przewlekle kaszlącymi. Do metod diagnostycznych należą hodowla bakterii z<br />
odkrztuszonej wydzieliny lub wymazu z nosogardła, oznaczenie przeciwciał metodą ELISA oraz<br />
wykrywanie DNA B. pertussis metodą PCR w materiale z nosogardła.<br />
Leczenie<br />
W terapii stosowane są makrolidy (klarytromycyna, azytromycyna). W przypadku braku tolerancji<br />
makrolidów - kotrimoksazol. Wspomagająco stosuje się leczenie objawowe, nawadnianie, w ciężkich<br />
przypadkach metody wspomagania oddechu.<br />
Powikłania<br />
Zakażenie pałeczką krztuśca może spowodować zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego. Nasilony<br />
kaszel może wywołać odmę, natomiast duża ilość wydzieliny doprowadzić do wystąpienia niedodmy.<br />
Zwłaszcza u niemowląt mogą wystąpić powikłania neurologiczne – drgawki, obrzęk mózgu,<br />
encefalopatia.<br />
WZW A<br />
Epidemiologia<br />
Ostrą chorobę wątroby wywołuje wirus HAV, którego jedynym rezerwuarem jest człowiek. Od 2017<br />
roku zarejestrowano znaczny wzrost zakażeń HAV w Europie, także w Polsce. Do zakażenia dochodzi<br />
drogą pokarmową. Szczepienie przeciwko WZW A należy do szczepień zalecanych u dzieci, które<br />
dotychczas nie zachorowały - obecnie obowiązuje 2-dawkowy schemat szczepienia.<br />
Objawy<br />
Okres wylęgania trwa od 14 do 21 dni, natomiast zarażony pacjent jest zakaźny 14-21 dni przed<br />
wstąpieniem żółtaczki do 5-7 dni od jej ujawnienia się. Do głównych objawów należą bóle i wzdęcia<br />
brzucha, wymioty, biegunka lub zaparcie, gorączka, osłabienie, brak łaknienia., zażółcenie powłok i<br />
śluzówek, świąd skóry. Niektórzy pacjenci zgłaszają występowanie ciemnego moczu oraz<br />
odbarwionego stolca.<br />
Rozpoznanie<br />
Badaniem potwierdzającym zakażenie wirusem HAV jest badanie serologiczne - obecność przeciwciał<br />
w klasie IgM. Wykrywane są one w surowicy od momentu wystąpienia objawów, utrzymują się we<br />
krwi przez okres 3 –6 miesięcy. W badaniach laboratoryjnych obserwowany jest wzrost transaminaz -<br />
wskaźnik De Ritisa wynosi
Powikłania<br />
Ciężkość przebiegu zakażenia wzrasta wraz z wiekiem pacjenta. Do najcięższych powikłań należy ostra<br />
niewydolność wątroby z encefalopatią oraz supresja szpiku kostnego. Zakażenie HAV może<br />
przyczyniać się do ujawnienia się autoimmunizacyjnego zapalenia wątroby.<br />
Bibliografia:<br />
1. Pediatria Tom 2. W. Kawalec, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013. Rozdział-<br />
Choroby zakaźne - Odra, Krztusiec, Wirusowe zapalenie wątroby<br />
2. Czasopismo Pediatria po Dyplomie 2016/01 - dr n. med. Jolanta Popielska, prof. dr hab. n.<br />
med. Magdalena Marczyńska -Wysypki plamisto-grudkowe w infekcjach wirusowych<br />
3. Biuletyn Akademii Zdrowego Jelita, dr hab.n.med. E.Kuchar, lek. M.Karlikowska-Skwarnik –<br />
Zapomniane <strong>choroby</strong> małych dzieci<br />
4. Program Szczepień Ochronnych na rok 2019 https://gis.gov.pl/wpcontent/uploads/2018/01/akt.pdf<br />
5. http://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/odra/<br />
6. Państwowa inspekcja sanitarna https://psselodz.pl/aktualnosci/2018/05/23/odra--waznykomunikat-dla-lekarzy/