VUKOVARSKA TRAGEDIJA 1991
VUKOVARSKA TRAGEDIJA 1991
VUKOVARSKA TRAGEDIJA 1991
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Vukovarska tragedija <strong>1991</strong><br />
navodnom budjenju neofažizma i ponavlajanju istorije, odnosno na tome da je<br />
srpski narod ponovo izložen genocidnim namerama. U tom cilju Vojna<br />
kontraobaveštajna služba (KOS) je organizirala niz incidenata (na primer,<br />
skrnavljenje jevrejskog groblja ili napad na srpsku pravoslavnu crkvu) koji su<br />
trebali izazvati strah kod, pre svega, Srba, a istovremeno skrenuti pažnju<br />
svetske javnosti na karakter novog hrvatskog režima. U medijima je stvarana<br />
slika da svaka nezavisna hrvatska država može biti samo ustaška. Takodje je<br />
promovisana teza da su antifašisti bili samo Srbi i da je učešće hrvatskog<br />
naroda u antifašističkom pokretu bilo marginalno. Iz takve interpretacije<br />
Drugog svetskog rata proizašla je srpska politička filozofija da “pobednik”<br />
odredjuje uvjete mira u čemu je Srbija u suštini imala i podršku medjunarodne<br />
zajednice. Slobodan Milošević je to i izričito naglasio “da najjači odredjuju<br />
granice”. Medjutim, na talasu antikomunizma nakon kolapsa SSSR i pada<br />
Berlinskog zida, srpski nacionalisti su istovremeno promovisali i tezu da su<br />
Srbi antikomunisti, što je otvorilo prostor promociji četničkog pokreta kao<br />
antifašističkog, a marginalizaciji partizanskog.<br />
Grupa istoričara i pravnika, medju kojima je se najviše isticao Vasilije<br />
Krestić, Milorad Ekmečić, Smilja Avramov, Budimir Košutić, ali i sam Dobrica<br />
Ćosić se isključivo bavila Hrvatima i Hrvatskom. Razočarani Jugosloven i<br />
komunista, Ćosić je o Hrvatima isključivo govorio kao o šovenima, koji nikada<br />
nisu osećali Jugoslaviju kao svoju, već kao tudju tj. srpsku državu. Isticao je da<br />
hrvatski separatizam datira još od ujedinjenja (1918) i da su se Hrvati stalno u<br />
miru trudili da otkinu što više teritorije za svoju “banovinu”. Jovan Rašković,<br />
psihijatar iz Šibenika, najodgovorniji za pobunu Srba u Hrvatskoj, je tada dao<br />
svoju “stručnu” eksplikaciju hrvatskog nacionalnog karaktera ističući da su<br />
“Hrvati feminizirani katoličanstvom, te da zato pate od kompleksa kastracije,<br />
čije je porjeklo vezano za primarnu hordu u kojoj sva zadovoljstva i svu vlast<br />
ima otac. Sinovi su povinovani do trenutka dok ne reše da smaknu oca – kako<br />
bi se oslobodili kastracionog straha i za sebe prigrabili vlast i zadovoljstva.” 10<br />
Prvi demokratski izbori u Hrvatskoj doživljeni su kao obnavljanje NDH,<br />
odnosno kontrarevolucija. U tom kontekstu i Milorad Ekmečić, akademik, ističe<br />
da će ključnu ulogu u odredjivanju srpske budućnosti imati evropsko priznanje<br />
hrvatske nezavisne države. On naglašava da “koliko god danas izgledala nova<br />
kao demokratski odgovor na komunizam, hrvatska idelogija je samo staro vino u<br />
novim mehovima.” Prerušeni u novo ruho, nošeni na plećima bivših hrvatskih<br />
marksista i klerikalaca, kaže Ekmečić, “svi su elementi stare ideologije preneseni<br />
10 Jovan Rašković, Luda zemlja, Akvarijus, Beograd, 1990.<br />
12<br />
Vukovarska tragedija <strong>1991</strong><br />
u novo vreme. Istorijski uzeto, to je samo još jedan trijumf srednjeevropskog<br />
klerikalizma. kao svaki trijumf, zaneo je intelektualce i vernike” 11 .<br />
Radovan Karadžić ponavlja iste teze i u Bosni tako mobilišući Srbe iz<br />
Bosanske krajine za Srpsku demokratsku stranku (SDS). Ističe da je “srpska<br />
inteligencija vidjela da je vrag odnio šalu i da je mogućnost NDH ili NDBiH<br />
sasvim realna, te da je jedina brana tome SDS”. Otuda je, kaže Karadžić, u stranci<br />
mnoštvo univerzitetskih profesora, slobodnih intelektualaca, ajkademika..I borci<br />
su masovno prilazili SDS jer su videli da se “pred njihovim očime tope svi<br />
rezulati njihove borbe i uspostavlja NDH, protiv koje su dizali ustanak”. 12<br />
Mobilisanje Srba izvsan Srbije<br />
Srpska pravoslavna crkva je aktivno učestvovala u mobilisanju srpskog<br />
naroda; sa moštima kneza Lazara krenula je u narod, od mesta do mesta, sa<br />
do u tančine razradjenim verskim i nacionalnim ponašanjem, jer Srbi su<br />
‘nebeska duša’ i jedini Božiji izabrani poslanici. Crkvene procesije i nosenje<br />
moštiju kneza Lazara Hrebljanovića bilo je u okviru priprema za obeležavanje<br />
600 - godišnjice Kosovske bitke (1389). Paralelno sa proslavom na Kosovu,<br />
organizovana je i svečanost kod crkve Lazarice na dalmatinskom Kosovu<br />
(1989), što je istovremeno poslužilo i rehabilitaciji četnistva. Još 1982. godine<br />
SPC je bila veoma aktivna u mobilisanju domaće i inostrane janosti u vezi sa<br />
dogadjajima na Kosovu. 21 sveštenik je potpisao Apel za “zaštitu duhovnog i<br />
biološkog bića srpskog nsroda na Kosovu i Metohiji”. 13 Vladika Atanasije<br />
Jeftić je krajem 1983 objavljivao svoj feljton “Od Kosova do Jadovna” koji je u<br />
fokusu imao isključivo stradanja srpskog naroda u Jugoslaviji. Sabor SPC je<br />
1990. tražio od nadležnih organa dozvolu za otkopavanje jama iz Drugog<br />
svetskog rata zbog dostojanstvenog sahranjivanja pobijenih. Tokom cele te i<br />
<strong>1991</strong>. godine u Bosni i Hrvatskoj su organizovana opela žrtvama genocida. O<br />
tome se široko obaveštava u svim medijima, posebno elektronskim. Sve to je<br />
bilo u funkciji mobilisanja Srba u Hrvatskoj na stereotipu Hrvata kao<br />
genocidnog naroda.<br />
Štampaju se specijalna izdanja pojedinih časopisa, kojima se Srbi<br />
upozoravaju na opasnost od asimilacije. U specijalnom izdanju lista Duga ‘Srbi<br />
11 Milorad Ekmečić, Srbija izmedju srednje Evrope i Evrope, (Srbi i jugoslovensko<br />
pitanje), “Politika”, Beograd, 1992.<br />
12 Radovan Karadžić, intervju NIN-u, Srbi izvan bosanskog lonca, 9. novembra<br />
1990.<br />
13 Pravoslavlje, 1982.<br />
13