ECHO 7
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
7<br />
Język rosyjski<br />
Podręcznik
Beata Gawęcka-Ajchel<br />
7<br />
Język rosyjski<br />
Podręcznik
Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania i wpisany<br />
Podręcznik w wersji testowej, nieprzeznaczony do sprzedaży, zgodny z treścią podręcznika przesłanego do MEN w celu uzyskania<br />
do wykazu podręczników przeznaczonych do kształcenia ogólnego do nauczania języka rosyjskiego na poziomie<br />
dopuszczenia do użytku szkolnego zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe i Rozporządzeniem Ministra<br />
klasy I gimnazjum, na podstawie recenzji rzeczoznawców: dr Anny Ginter, mgr Grażyny Głód i dr. Tomasza Karpowicza.<br />
Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstaw programowych.<br />
Poziom: A1<br />
EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY<br />
Etap edukacyjny: III<br />
Typ szkoły: gimnazjum<br />
Rok dopuszczenia: 2009, 2015<br />
Numer dopuszczenia:<br />
97/1/2009/2015<br />
Podręcznik wpisany do wykazu podręczników MEN dopuszczonych do użytku szkolnego, przeznaczonych do kształcenia<br />
ogólnego, dostosowanych do wieloletniego użytku (na podstawie art. 22ao ustawy z dn. 7 września 1991 o systemie oświaty).<br />
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne<br />
Warszawa 2009<br />
Wydanie I (2017)<br />
ISBN 978-83-02-15074-6<br />
978-83-02-16941-0<br />
Ilustratorzy: Zofia Mróz, Marek Sojka<br />
Opracowanie merytoryczne i redakcyjne: Ewelina Białko (redaktor koordynator, redaktor merytoryczny)<br />
Konsultacja językowa: Hanna Putsiato, Andrei Makhnach<br />
Redakcja techniczna: Jolanta Dąbrowska, Maria Dylewska<br />
Projekt okładki: Joanna Plakiewicz<br />
Opracowanie graficzne: Joanna Plakiewicz<br />
Skład i łamanie: BELLE-AMI<br />
Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna<br />
00-807 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 96<br />
KRS: 0000595068<br />
Tel.: 22 576 25 00<br />
Infolinia: 801 220 555<br />
www.wsip.pl<br />
Druk i oprawa: ArtDruk Zakład Poligraficzny Andrzej Łuniewski<br />
Publikacja, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz<br />
udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj<br />
ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.<br />
Szanujmy cudzą własność i prawo.<br />
Więcej na www.legalnakultura.pl<br />
Polska Izba Książki
1. Rosja znana i nieznana<br />
Spis treści<br />
1. Rosja znana i nieznana ................................................................................... 5<br />
2. Шаг за шáгом ....................................................................................................... 9<br />
Тук-тук! Кто там? .................................................................................................... 9<br />
Кудá пойтԹ? .............................................................................................................. 11<br />
Как тебԾ зовԻт? ....................................................................................................... 13<br />
Друг Жéни живёт в Пóльше! ............................................................................ 16<br />
Жéнщина объяснԾет задáчу ............................................................................. 19<br />
Схвáтка с алфавԹтом! .......................................................................................... 22<br />
ПовторԹтельный урóк ........................................................................................ 24<br />
3. ФИО (фамԹлия, Թмя, óтчество) .............................................................. 26<br />
Привéт, Լто я! ........................................................................................................... 26<br />
Скóлько ей лет? ..................................................................................................... 30<br />
Андрéас говорԹт по-немéцки ......................................................................... 31<br />
Нéсколько слов о себé ....................................................................................... 34<br />
ПовторԹтельный урóк ........................................................................................ 37<br />
4. БԻдьте знакóмы! ............................................................................................... 39<br />
Давáйте познакóмимся! ..................................................................................... 39<br />
ЗапишԹ мне свой áдрес! .................................................................................... 43<br />
Жёлтый как сóлнце ............................................................................................... 48<br />
ПоздравлԾть мóжно по-рáзному ................................................................... 51<br />
ПовторԹтельный урóк ........................................................................................ 55<br />
5. Цéлыми днԾми ................................................................................................... 57<br />
Из дневникá гимназԹста .................................................................................... 57<br />
За шкóльным порóгом ........................................................................................ 61<br />
Шкóльная жизнь ................................................................................................... 65<br />
ПовторԹтельный урóк ........................................................................................ 70<br />
6. Врéмя от врéмени ........................................................................................... 73<br />
ЛисткԹ календарԾ ................................................................................................. 73<br />
На досԻге ................................................................................................................... 76<br />
СлԹшком мнóго занԾтий .................................................................................... 80<br />
ПовторԹтельный урóк ........................................................................................ 83<br />
7. Домáшний очáг ................................................................................................. 85<br />
В семьé ....................................................................................................................... 85<br />
Кто онԹ по профéссии? ...................................................................................... 88<br />
РодԹтели и дéти ..................................................................................................... 91<br />
ПовторԹтельный урóк ........................................................................................ 93<br />
Шпаргáлка по граммáтике ............................................................................. 96<br />
РԻсско-пóльский словáрь ............................................................................... 102<br />
Рабóчая тетрáдь .................................................................................................... 97<br />
3
Pamiętaj! ЭХО 1 jest podręcznikiem wieloletnim, dlatego nie pisz po nim.<br />
Piktogramy, które warto znać<br />
22<br />
Nie pisz w podręczniku! Odpowiedzi podawaj ustnie lub zapisuj w zeszycie przedmiotowym.<br />
Słucham tekstów nagranych na CD.<br />
Czytam i uczę się rozumieć teksty pisane.<br />
Mówię, opowiadam, wyrażam własne opinie.<br />
Piszę po rosyjsku.<br />
Chcę to zapamiętać!<br />
Reguła gramatyczna lub ortograficzna.<br />
Pracuję z koleżanką / kolegą lub w grupie.<br />
Zadania językowe w lekkiej formie.<br />
Ćwiczenie o podwyższonym stopniu trudności.<br />
Dobra rada.<br />
4
1<br />
Rosja znana i nieznana<br />
Po zakończeniu pracy z tym rozdziałem będziesz umieć:<br />
podać kilka informacji o Rosji,<br />
wymienić nazwy kilku ciekawych miejsc w tym kraju,<br />
znaleźć na mapie państwa sąsiadujące z Rosją,<br />
wymienić i odszukać na mapie największe rosyjskie miasta, rzeki, jeziora,<br />
wymienić nazwiska kilku znanych Rosjan.<br />
1 Przeczytaj informacje z podręcznika i uzupełnij je materiałami z encyklopedii lub internetu.<br />
Zdobytą wiedzą podziel się z kolegami i koleżankami z klasy.<br />
Rosja (Federacja Rosyjska) jest największym powierzchniowo państwem świata (17 075 400 km2).<br />
Jest dwukrotnie większa niż Australia i aż 54 razy większa od Polski.<br />
Mieszka tam ponad 142 mln osób. Najwięcej (ok. 80%)<br />
mieszka w europejskiej części Rosji. Najsłabiej zaludnionymi<br />
terenami są Syberia Wschodnia i Daleki Wschód.<br />
Na terytorium Rosji wystpuje a 9 stref<br />
czasowych. Kiedy na zachodzie kraju<br />
zapada wieczór, na wschodzie rozpoczyna<br />
si nowy dzie.<br />
Język rosyjski jest najbardziej rozpowszechnionym językiem słowiańskim. Posługuje się nim<br />
ogółem ok. 300 mln osób. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kazachstanie, Kirgistanie i na Białorusi.<br />
Rosja graniczy bezporednio z 14 pastwami.<br />
Religią dominującą w Rosji jest prawosławie.<br />
Rosja zajmuje jedno z czołowych miejsc w świecie<br />
pod względem posiadanych i wydobywanych zasobów<br />
mineralnych (uran, złoto, srebro) i energetycznych<br />
(gaz ziemny, ropa naftowa).<br />
Dodatkowe informacje na temat Rosji znajdziesz na stronach:<br />
pl.wikipedia.org/wiki/Rosja oraz www.rosjapl.info<br />
5
2 Czy znasz te miejsca? Może już je kiedyś widziałeś/aś? Może coś o nich wiesz?<br />
Jeśli nie, to przeczytaj. Poszukaj dodatkowych informacji w internecie.<br />
Moskiewski Kreml<br />
Gród warowny, pierwotnie drewniany. Jego budowę<br />
rozpoczęto w 1147 roku. Był siedzibą książąt Księstwa<br />
Moskiewskiego, a potem – carów Rosji. Obecnie<br />
moskiewski Kreml otaczają wysokie mury,<br />
a na powierzchni 28 ha znajdują się liczne zabytkowe<br />
pałace, cerkwie, baszty oraz sobory, a także rezydencja<br />
i siedziba prezydenta Federacji Rosyjskiej.<br />
Jezioro Bajkał<br />
Najgłębsze jezioro na świecie (maksymalna głębokość<br />
– 1640 m), a także największy zbiornik wody pitnej<br />
(ok. 22% zasobów światowych). Położone jest na Syberii.<br />
Długość 636 km (porównaj: rozciągłość Polski z północy<br />
na południe wynosi 649 km). Do jeziora wpada 336 rzek<br />
i potoków, a wypływa z niego tylko jedna rzeka – Angara.<br />
Ermitaż<br />
Jedno z największych muzeów na świecie. Mieści się<br />
w centrum Sankt Petersburga. Kolekcja zgromadzona<br />
w Ermitażu została zapoczątkowana przez carycę<br />
Katarzynę II. Obecnie zbiory tego muzeum liczą ponad<br />
3 miliony dzieł sztuki i zabytków kultury światowej,<br />
począwszy od epoki kamiennej, na obecnym stuleciu<br />
skończywszy. Ermitaż wciąż gromadzi nowe eksponaty, które<br />
udostępnia także za pośrednictwem wycieczek wirtualnych.<br />
Sankt Petersburg<br />
Miasto założone przez cara Piotra I nad brzegiem Morza<br />
Bałtyckiego w 1703 roku. Od tego czasu wielokrotnie<br />
zmieniało nazwę – początkowo Sankt Petersburg, następnie<br />
Piotrogród, Leningrad i ponownie Sankt Petersburg. Od XVIII w.<br />
do 1922 roku było stolicą imperium rosyjskiego. Miasto jest<br />
uważane za jedno z najpiękniejszych na świecie. Nazywa się je<br />
„Wenecją Północy” lub „miastem na wodzie”. Na przełomie maja<br />
i czerwca występuje tu zjawisko tzw. białych nocy.<br />
Kaukaz – Góra Elbrus<br />
Pasmo górskie pomiędzy Morzem Czarnym i Morzem<br />
Kaspijskim, leżące na terenie Rosji, Azerbejdżanu i Gruzji.<br />
Najwyższy szczyt to góra Elbrus (5642 m n.p.m.), która jest<br />
wygasłym wulkanem. Kaukaz jest zasobny w bogactwa<br />
naturalne, zwłaszcza w ropę naftową, gaz ziemny, węgiel<br />
kamienny, mangan oraz wolfram.<br />
6
1. Rosja znana i nieznana<br />
3 Popracuj z mapą i wyszukaj:<br />
– państwa graniczące z Rosją,<br />
– największe rosyjskie miasta: Moskwę, Sankt Petersburg, Niżny Nowogród, Jekaterynburg, Samarę,<br />
Wołgograd, Omsk, Czelabińsk, Perm, Ufę, Rostów nad Donem, Nowosybirsk, Władywostok,<br />
– najdłuższą rzekę Europy – Wołgę (3690 km) – oraz najdłuższą rzekę Rosji – Ob z Irtyszem (5410 km),<br />
– największe jezioro Rosji i świata – Morze Kaspijskie.<br />
4 Którą z tych osób znasz? A może wiesz, z czego zasłynęła? Dobierz informacje do konkretnych<br />
nazwisk.<br />
a) Władimir Putin<br />
b) Lew Tołstoj<br />
c) Piotr Czajkowski<br />
d) Nikita Michałkow<br />
e) Dmitrij Mendelejew<br />
f) Maria Szarapowa<br />
1. Aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Zasłynął filmami „Spaleni słońcem” oraz<br />
„Cyrulik syberyjski”.<br />
2. Tenisistka, zajmująca obecnie jedno z czołowych miejsc w rankingu Women’s Tennis Association.<br />
3. Powieściopisarz, krytyk literacki i dramaturg. Autor powieści „Wojna i pokój”, „Anna Karenina”.<br />
4. Polityk. W latach 2000–2008 prezydent Federacji Rosyjskiej.<br />
5. Dyrygent i kompozytor muzyki symfonicznej i operowej. Autor m.in. baletów „Jezioro łabędzie”<br />
i „Dziadek do orzechów”.<br />
6. Chemik, odkrywca prawa okresowości pierwiastków chemicznych (1869), które uporządkował<br />
w postaci układu okresowego.<br />
7
5 Czy znasz ich nazwy? Które z nich uważasz za symbole Rosji? Które z podanych symboli Rosji<br />
są ci znane?<br />
Rosja słynie z wielu lokalnych wyrobów. Najbardziej znane są drewniane wyroby<br />
rzemieślników z Chochłomy, utrzymane w czerwono-czarno-złotej kolorystyce i pokryte<br />
warstwą lakieru. Wśród nich najczęściej można spotkać czarki, łyżki, malowane jajka.<br />
Na uwagę zasługują również drewniane lakierowane szkatułki z Palecha,<br />
z namalowanymi różnokolorowymi motywami. Motywy tych zdobień są związane<br />
z rosyjskim folklorem – twórcy czerpią bowiem tematy z rosyjskich podań,<br />
baśni, wierszy, a także historii Rosji.<br />
Inną bardzo popularną pamiątką są biało-niebieskie wyroby ceramiczne z Gżelu.<br />
Są to głównie naczynia domowego użytku lub figurki malowane<br />
w charakterystyczne niebieskie wzory.<br />
Przed przystąpieniem do powtórki materiału wracaj do początku rozdziału i spróbuj<br />
ocenić, co już umiesz, a nad czym warto jeszcze popracować. Sam/a przecież wiesz<br />
najlepiej, co przychodzi ci z łatwością, a co jeszcze sprawia problemy.<br />
8
2<br />
Шаг за шáгом<br />
Po zakończeniu pracy z tym rozdziałem będziesz umieć:<br />
powiedzieć z pamięci alfabet i poprawnie kaligrafować jego litery,<br />
zadawać proste pytania typu: Кто Լто?, Что Լто?,<br />
poprawnie przeczytać tekst drukowany i pisany odręcznie,<br />
przedstawić się i zapytać o imię,<br />
powiedzieć, gdzie kto mieszka (stosować konstrukcję жить в ...),<br />
odmieniać czasowniki należące do I koniugacji, np.: игрáть, знать,<br />
nazywać mieszkańców niektórych państw europejskich,<br />
zadawać pytania i odpowiadać na nie (twierdząco i przecząco).<br />
Тук-тук! Кто там?<br />
1 Słuchaj i powtarzaj.<br />
2<br />
А а О о И и Э э У у ы М м П п Д д К к Т т Н н Ч ч Р р<br />
2 Popatrz na rysunki. Posłuchaj. W każdym dialogu wymień słowa, które pomogły ci<br />
w zrozumieniu tekstu.<br />
3<br />
W tym ćwiczeniu bardzo pomocne jest podobieństwo języka polskiego<br />
i rosyjskiego.<br />
9
– Кто Լто?<br />
– Եто КԹра.<br />
– А Լто кто?<br />
– Եто кот КԹры.<br />
– Тук-тук!<br />
– Кто там?<br />
– Как кто? ДԹма!<br />
– Что Լто?<br />
– Եто дом.<br />
– ДԹма, а Լто что?<br />
– Եто кóмната НԹны.<br />
– А Լто что?<br />
– Եто торт мáмы.<br />
Spółgłoskę ч wymawiamy zawsze miękko – [ć].<br />
W wyrazie что połączenie чт wymawiamy [szt].<br />
Akcent w języku rosyjskim jest ruchomy, tzn. może padać na różne sylaby. Oznaczamy<br />
go ukośną kreską, umieszczając ją nad samogłoską akcentowaną, którą wymawiamy mocniej<br />
i dłużej (мáма, пáрта, онá).<br />
Samogłoski w sylabach nieakcentowanych wymawiamy krótko (ДԹма, Адáм). W wyrazach<br />
jednosylabowych akcentu nie zaznaczamy (np. дом, кот, кто).<br />
Akcent w języku rosyjskim ma ogromne znaczenie. Są słowa, które w formie pisemnej wyglądają<br />
identycznie, a w zależności od akcentu mogą mieć zupełnie inne znaczenie,<br />
np. мукá – mąka i мԻка – męka lub домá – domy, дóма – w domu.<br />
3 Słuchaj i czytaj. Podaj sylaby akcentowane w poniższych wyrazach.<br />
4<br />
Инна, Антон, Нина, Анна, мама, папа, он, она, они, кот, паук, утка, рама,<br />
карта, парта, мука, мука, нора, мода, комната, почта, диктант<br />
4 Słuchaj i powtarzaj. Od czego zależy odpowiedź?<br />
5<br />
1. – Кто там? 3. – Антóн дóма?<br />
– Áнна. – Да, Антóн.<br />
2. – Кто там? 4. – Áнна дóма?<br />
– Там мáма, а тут пáпа. – Да, дóма.<br />
Gdzie? – дóма – w domu<br />
10
2. Шаг за шáгом<br />
5 Uzupełnij dialogi.<br />
1. – Кто Լто? 3. – ...?<br />
– ... Բнна и Антóн. – Եто кáрта.<br />
2. – Եто Рáдом? 4. – Кто ...?<br />
– Да, ... . – Там Áнна.<br />
6 Pracujcie w parach.<br />
Pytajcie i odpowiadajcie.<br />
– Кто Լто?<br />
– Что Լто?<br />
– Кто там?<br />
Кудá пойтԹ?<br />
1 Słuchaj i powtarzaj.<br />
6<br />
Г г Б б С с Ф ф Й й З з Х х В в<br />
2 Słuchaj. Czytaj. Pisz w zeszycie. Zwracaj uwagę, żeby właściwie łączyć litery.<br />
7<br />
1. – Тамáра, кудá нам пойтԹ?<br />
– В кинó.<br />
2. – Антóн дóма?<br />
– Да, он дóма.<br />
3. – Мáрта, ЗԹна, вы кудá?<br />
– Домóй.<br />
4. – ОнԹ идԻт в парк, а вы кудá?<br />
– Мы на стадиóн.<br />
5. – А вы кудá?<br />
– На урóк.<br />
– Какóй?<br />
– ФԹзики.<br />
Кудá пойтԹ?<br />
домóй – do domu в кóмнату – do pokoju<br />
в парк – do parku на стадиóн – na stadion<br />
на пóчту – na pocztę в класс – do klasy<br />
Dokąd? – домóй – do domu<br />
3 Popatrz na rysunki i powiedz swojemu koledze / swojej koleżance, dokąd powinniście pójść.<br />
Нам нáдо идтԹ...<br />
11
4a Słuchaj i czytaj. Przyporządkuj słowa do fotografii. Zacznij od wyrazów, których znaczenia się<br />
8 domyślasz.<br />
2.<br />
1.<br />
ученԹк<br />
нóутбук<br />
часՀ<br />
3.<br />
4.<br />
компáкт-диск<br />
урóк фԹзики<br />
стадиóн<br />
морóз<br />
чай из самовáра<br />
рԻчка<br />
5.<br />
6.<br />
7.<br />
гóрод<br />
8. 9.<br />
10.<br />
4 Przeczytaj jeszcze raz wszystkie wyrazy. Postaraj się zapamiętać te słowa.<br />
5 Słuchaj uważnie i powtarzaj. Zwróć uwagę na wymowę «о» akcentowanego<br />
i nieakcentowanego, a następnie zapamiętaj regułę.<br />
9<br />
O w sylabie akcentowanej wymawiamy tak:<br />
дом, кот, урóк, кинó, дóма, нарóд<br />
О w sylabie nieakcentowanej wymawiamy tak:<br />
Լто, доскá, собáка, онá<br />
твóрог, ворóна, корóва, дорóга, гóрод<br />
Samogłoskę „o” w sylabie akcentowanej<br />
wymawiamy jak długie o –<br />
np. дóма, natomiast w sylabie<br />
nieakcentowanej wymawiamy<br />
jak krótkie, słabe а – np. домá.<br />
12<br />
Jeśli masz problem z głoską „o” akcentowaną i nieakcentowaną, to na początku<br />
możesz zamalowywać „o” nieakcentowane. Proste, a zwykle pomaga.
2. Шаг за шáгом<br />
6 Posłuchaj. Podaj samogłoskę akcentowaną<br />
w każdym wyrazie.<br />
10<br />
Это город Москва. Тут Антон, Вика, мама<br />
и папа. У Антона в руках карта, у папы<br />
открытки и фотоаппарат. У мамы сумка.<br />
А это кто? Это кот Вики. А где их собака?<br />
Она дома.<br />
7 Słuchaj, powtarzaj, czytaj.<br />
11<br />
гóрод _’ _<br />
компот _ _’ вода _ _’<br />
рука _ _’ урок _ _’<br />
окна _’ _ дорога _ _’ _<br />
мама _’ _ корова _ _’ _<br />
буква _’ _ ворота _ _’ _<br />
этот _’ _ собака _ _’ _<br />
окно _ _’ подруга _ _’ _<br />
книга _’ _ картина _ _’ _<br />
нога _ _’ стадион _ _ _’<br />
8 Przetłumacz zdania na język rosyjski<br />
i zapisz je do zeszytu.<br />
Это город Москва.<br />
1. Anton i Ania są w domu.<br />
2. To jest pies Antona.<br />
3. Nina ma długopis, książkę i mapę.<br />
4. To lekcja fizyki.<br />
5. To jest herbata z samowara.<br />
Rosyjskim wyrażeniom: у Антóна,<br />
у мáмы, у пáпы, odpowiadają<br />
w języku polskim: Anton ma,<br />
mama ma, tata ma.<br />
9 Wysłuchaj dialogu i powiedz,<br />
kto z kim rozmawia.<br />
12<br />
10 Jesteś detektywem. Rozszyfruj zdanie.<br />
§ @ <br />
@ @ ¤ <br />
@ @ *<br />
– – – <br />
– – : ¤ – <br />
– – – <br />
@ – – § – <br />
– – * – .<br />
Как тебԾ зовԻт?<br />
1 Słuchaj i powtarzaj.<br />
13<br />
Е е Ё ё Ю ю Я я<br />
13
2 Słuchaj i powtarzaj słowa z literami е, ё, ю, я. Postaraj się je zapamiętać.<br />
14<br />
ребёнок<br />
кредԹтная кáрта<br />
Ծгоды Ծо<br />
éвро<br />
рюкзáк<br />
ягнёнок<br />
Խбка<br />
дерéвня<br />
3 Posłuchaj. Uzupełnij dialogi. Spróbuj zrozumieć wyróżnione wyrażenia.<br />
15<br />
привéт • онԹ • Мáрта • кто • сестрՀ • НԹна • егó<br />
1. – Привéт. Как тебԾ зовԻт?<br />
– ... . МенԾ зовԻт Вéра. Я россиԾнка.<br />
А тебԾ?<br />
– МенԾ зовԻт ... . Я пóлька.<br />
– БԻдем знакóмы.<br />
2. – ... вы?<br />
– Мы россиԾне.<br />
– А ... ?<br />
– ОнԹ чéхи.<br />
3. – У моéй ... зáвтра день рождéния.<br />
– Да, я пóмню – мы ровéсники.<br />
Но не пóмню, как её зовԻт?<br />
– Բнна.<br />
4. – ВԹка, как её зовԻт?<br />
– Её? Я не знáю.<br />
– А ... ?<br />
– Егó зовԻт Զра.<br />
5. – Áня, как их зовԻт?<br />
– Егó зовԻт Макс, а её – ... .<br />
– Кто онԹ?<br />
– Он полԾк, а онá нéмка.<br />
– СпасԹбо тебé.<br />
14<br />
Nazwy narodowości w języku rosyjskim<br />
piszemy małą literą.<br />
её – ją<br />
егó wymawiamy [jewo] – jego<br />
Как её зовԻт? – Jak ona ma na imię?<br />
Как егó зовԻт? – Jak on ma na imię?
2. Шаг за шáгом<br />
4 A teraz dyktando – twój kolega / twoja<br />
koleżanka przedyktuje ci pięć słów<br />
z ćwiczenia 2. Postaraj się zapisać je<br />
prawidłowo. Razem poprawcie błędy.<br />
5 Przeczytaj, co powiedzieli o sobie twoi<br />
rówieśnicy. Do każdej wypowiedzi dobierz<br />
fotografię.<br />
1. Привéт, менԾ зовԻт Բнна. Я россиԾнка<br />
из МосквՀ. Я не знáю твоéй странՀ.<br />
2. Здрáвствуйте! МенԾ зовԻт Григóрий.<br />
Я ученԹк гимнáзии в Гермáнии. У менԾ<br />
в РоссԹи – друг БорԹс. Он студéнт,<br />
Իчится в Санкт-ПетербԻрге.<br />
3. Привет! МенԾ зовԻт Кáтя. Я из Крáкова.<br />
Мне нрáвится моё Թмя. А вас как зовԻт?<br />
ПростԹте, но я не пóмню.<br />
6 Odpowiedz ustnie na pytania.<br />
– Как тебԾ зовԻт?<br />
– Кто ты? (полԾк, нéмка, ...)<br />
– Как зовԻт твоегó дрԻга / твоԽ подрԻгу?<br />
я – менԾ МенԾ зовԻт... .<br />
ты – тебԾ А тебԾ как зовԻт?<br />
он – егó А как егó зовԻт? Моегó брáта<br />
/ дрԻга зовԻт... .<br />
онá – её Её зовԻт Вéра. МоԽ подрԻгу<br />
/ сестрԻ зовԻт... .<br />
мы – нас Нас зовԻт Макс и Антóн.<br />
вы – вас РебԾта, как вас зовԻт?<br />
Вас зовԻт БорԹс Антóнович?<br />
онԹ – их Их зовԻт Сергéй и Пéтя.<br />
а)<br />
в)<br />
W formach powitania здрáвствуй /<br />
здрáвствуйте nie wymawiamy litery в.<br />
б)<br />
7 Przeczytaj dialogi. Słów w nawiasach użyj<br />
we właściwej formie.<br />
1 – Привéт, как (ты) ... зовԻт?<br />
– (Я) ... зовԻт Áся.<br />
А (ты) ... ?<br />
– А (я) ... зовԻт КԹра.<br />
2. – Андрéй, как зовԻт (друг) ... Áни?<br />
– (Он) ... зовԻт Макс.<br />
3. – Мáгда, как зовԻт твоԽ (подрԻга)<br />
... ?<br />
– (Онá) ... зовԻт НԹна.<br />
А вы не знакóмы?<br />
– Нет, мы не знакóмы.<br />
8 Wysłuchaj nagrania i określ, czy są to sytuacje oficjalne, czy – nieoficjalne. Jak sądzisz,<br />
16 kto to mówi? Określ po polsku wiek, płeć, zawód osób oraz miejsca, w których można<br />
usłyszeć takie wypowiedzi.<br />
Nie przejmuj się tym, że jeszcze nie wszystko dokładnie rozumiesz.<br />
Do rozwiązania zadania wystarczy, że poprawnie określisz kontekst,<br />
a podpowiedzią mogą być nawet odgłosy w nagraniu.<br />
15
Друг Жéни живёт в Пóльше!<br />
1 Słuchaj i powtarzaj.<br />
17<br />
Ж ж Ш ш Ц ц Л л ь<br />
Znak miękki (ь) jest literą, której nie<br />
można wymówić, gdyż nie odpowiada<br />
jej żaden dźwięk. Znak ten służy przede<br />
wszystkim do zaznaczenia miękkości<br />
spółgłoski, która go poprzedza.<br />
Obecność lub brak znaku miękkiego<br />
często zmienia znaczenie słowa, np.:<br />
ел (jadł) – ель (świerk), Իгол (kąt) –<br />
Իголь (węgiel).<br />
2 Posłuchaj. Dobierz słowa do fotografii. Zwróć uwagę na wymowę słów z жи, ши, ци.<br />
Zacznij od wyrazów, których znaczenia się domyślasz.<br />
18<br />
жёлтый карандáш • жирáф • пожилóй человéк • клáвиша • шить •<br />
цирк • цԹфры • оцéнка<br />
1.<br />
2.<br />
3.<br />
4.<br />
1, 3, 2, 7<br />
8.<br />
5. 6.<br />
7.<br />
16<br />
Rosyjskie spółgłoski ж, ш, ц to tzw. spółgłoski twarde – zawsze wymawia się je twardo.<br />
Literę и występującą po tych spółgłoskach wymawia się jak [y], np.: цирк, шить, жирáф.<br />
Piszemy жи, ши, a wymawiamy [ży], [szy]: пожилóй, шԹшка, стáрший. Piszemy ци,<br />
a wymawiamy [cy]: цирк, цԹфра, циклóн, ale w końcówkach i wyjątkach цы: огурцՀ,<br />
пáльцы, цыплёнок.
2. Шаг за шáгом<br />
3 Słuchaj, a następnie czytaj. Zapamiętuj nowe słowa. Zwróć uwagę na wymowę głosek л i ь.<br />
19<br />
лóдка<br />
половԹна<br />
пóлка<br />
мáльчик<br />
малԹна<br />
мыть<br />
смотрéть фильм<br />
семь<br />
бродԹть по Интернéту<br />
семьԾ<br />
мáленький дóмик<br />
W języku rosyjskim literze л odpowiada twarda głoska [ł], którą wymawiamy przy rozchylonych<br />
i nieruchomych wargach, dotykając końcem języka górnych zębów, a środkowa część języka jest<br />
obniżona.<br />
Jeśli po л występuje: ь, и, е, ё, ю lub я, to spółgłoska ta staje się miękka i wymawiamy ją jak<br />
dźwięk zbliżony do [l], unosząc środkową część języka ku podniebieniu miękkiemu, koniec<br />
języka dotyka zaś górnych zębów.<br />
3 Posłuchaj i przeczytaj. Zwróć uwagę na wyróżnione słowa.<br />
20<br />
1. – МихаԹл, где ты живёшь?<br />
– Я полԾк и живԻ в Пóльше.<br />
– А в какóм гóроде?<br />
– В столԹце – Варшáве.<br />
– А ты, Андрéас, где живёшь?<br />
– Я живԻ в Гермáнии – я нéмец.<br />
3. – ДенԹс, что ты дéлаешь?<br />
– Рабóтаю на компьԽтере. Я прóсто<br />
не знáю, как мóжно без негó жить!<br />
2. – РебԾта, где вы живёте?<br />
– Я живԻ в гóроде Крáков.<br />
– А я живԻ в дерéвне Слóмники.<br />
– А вам нрáвится там жить?<br />
– Конéчно.<br />
17
3 Podaj końcówki czasowników<br />
w czasie teraźniejszym.<br />
я жив...<br />
ты жив...<br />
он, онá живёт<br />
жить – mieszkać, żyć<br />
4 Pracujcie w parach.<br />
Pytajcie i odpowiadajcie.<br />
мы живём<br />
вы жив...<br />
онԹ живԻт<br />
– Где живёт МихаԹл?<br />
– В какóй странé живёт Андрéас?<br />
– Где живԻт ребԾта?<br />
– Им нрáвится там жить?<br />
– Без чегó не мóжет жить ДенԹс?<br />
– А ты где живёшь?<br />
– Где живёт твоԾ тётя?<br />
5 Podaj czasownik жить w odpowiednich<br />
formach.<br />
МоԾ подрԻга ВԹка ... в Пóльше –<br />
в гóроде Кéльце. У неё есть бáбушка<br />
и дéдушка. ОнԹ ... в дерéвне<br />
недалекó от гóрода. РодԹтели ВԹки<br />
... и рабóтают за гранԹцей – в Áнглии.<br />
Стáрший брат ... и Իчится в Гермáнии –<br />
он студéнт и снимáет квартԹру в БерлԹне.<br />
Но мóжно смéло сказáть, что вся семьԾ ...<br />
в ЕвросоԽзе. А вы где ... ?<br />
5 Ułóż cztery pytania do tekstu.<br />
6 Posłuchaj nagrania. Odgadnij, co oznacza czasownik жить w każdej wypowiedzi.<br />
21<br />
Jeśli chcemy wyraźnie podkreślić fakt posiadania lub nieposiadania czegoś,<br />
używamy wymienionych zwrotów, dodając czasownik есть lub przeczenie нет.<br />
У менԾ есть мобԹльник.<br />
У нас нет квартԹры.<br />
У тебԾ есть расписáние урóков?<br />
У вас нет лóдки?<br />
У негó всегдá есть хорóшие фотогрáфии. У них нет проблéм!<br />
У неё есть мáленький дóмик.<br />
W wyrażeniach у менԾ есть... rzeczownik występuje w mianowniku,<br />
natomiast w przeczeniu у менԾ нет... w dopełniaczu.<br />
Aby powiedzieć w języku rosyjskim, że ktoś coś ma lub czegoś nie ma, stosujemy<br />
przyimek у (когó? чегó?). У менԾ есть кредԹтная кáрта. – Mam kartę kredytową.<br />
Patrz ćwiczenie 6. ze str. 13.<br />
18<br />
7 Zadawajcie pytania i odpowiadajcie.<br />
Powiedzcie, kogo lub co mają dane osoby.<br />
Pracujcie według wzoru.<br />
У Áни есть компьԽтер?<br />
– Да, есть.<br />
– Да, у Áни есть компьԽтер.<br />
НԹна – бáбушка<br />
ДԹма – компьԽтер<br />
Жáнна – нóутбук<br />
Мáша – хомԾк<br />
7 Zadawajcie pytania i odpowiadajcie.<br />
Powiedzcie, kogo lub czego nie mają dane<br />
osoby. Pracujcie według wzoru.<br />
У Áни есть компьԽтер?<br />
– Нет, у Áни нет.<br />
– Нет, у Áни нет компьԽтера.<br />
Пáвел Сергéевич – дом<br />
ЛԹда – бԻлка<br />
Ян – рюкзáк<br />
Вóва – лóдка
2. Шаг за шáгом<br />
8 A teraz gimnastyka języka. Posłuchaj łamańców językowych, a następnie sam/a je przeczytaj.<br />
Ciekawe, kto spośród wszystkich uczniów w klasie zrobi to bezbłędnie.<br />
22<br />
Цáпля цéпкая былá,<br />
Цáпля дóлго не грустԹла,<br />
Срáзу «цап» и целикóм<br />
Лягушóнка проглотԹла.<br />
ТԹше, мՀши.<br />
ТԹше, мՀши.<br />
Кот сидԹт на нáшей крՀше.<br />
МՀшка, мՀшка, берегԹсь!<br />
И котԻ не попадԹсь.<br />
Жéнщина объяснԾет задáчу<br />
1 Słuchaj i powtarzaj.<br />
23<br />
Щ щ ъ<br />
Znak twardy (ъ) jest literą, której nie można wymówić, gdyż nie ma ona odpowiednika<br />
dźwiękowego. Pełni on funkcję rozdzielającą, tzn. rozdziela w wymowie spółgłoskę<br />
od następującej po niej samogłoski jotowanej, np.: объéзд, объявлéние, подъéзд,<br />
объяснԹть.<br />
2 Posłuchaj i przeczytaj. Zapamiętaj nowe słowa.<br />
24<br />
Продáм нóвый компьԽтер<br />
с прԹнтером и монитóром LG<br />
– нԹзкая ценá. Гарáнтия 1 год.<br />
Москвá,<br />
тел.112-35-27,<br />
e-mail: boria@google.ru<br />
ogle<br />
r<br />
щенóк<br />
объявлéние<br />
жéнщина<br />
борщ<br />
óвощи<br />
щԻка<br />
объяснԹть задáчу<br />
тащԹть<br />
19
3a Posłuchaj i przeczytaj. Wymień słowa z literami щ i ъ.<br />
25<br />
1. – Мáма, что сегóдня на обéд?<br />
– На пéрвое – борщ украԹнский.<br />
– А на вторóе?<br />
– ЩԻка с овощáми.<br />
2. – Áнна Сергéевна, тепéрь я ужé ничегó<br />
не понимáю... Не знáю, как решԹть<br />
Լту задáчу.<br />
– Мáша, я тебé всё ещё раз объяснԽ.<br />
3. – СкажԹте мне, пожáлуйста, как зовԻт<br />
Լту жéнщину в очкáх?<br />
– Я не знáю. Եто нóвая ассистéнтка<br />
дирéктора.<br />
4. – Вéра, что ты дéлаешь?<br />
– В Интернéте я нашлá óчень интерéсное<br />
объявлéние. Я хочԻ купԹть прԹнтер.<br />
5. – ДенԹс, кудá ты идёшь?<br />
– Я идԻ покупáть щенкá. РодԹтели обещáли,<br />
что когдá мне испóлнится 13 лет,<br />
онԹ позвóлят мне купԹть собáку.<br />
– А какԻю собáку ты хóчешь?<br />
– Кавкáзскую овчáрку.<br />
W słowie пожáлуйста nie wymawiamy -й-.<br />
3 Dialogi z ćwiczenia 3a dobierz do poniższych fotografii.<br />
в)<br />
б)<br />
а)<br />
г)<br />
д)<br />
Jeśli w 2. os. lp występują końcówki -ешь lub -ёшь, wówczas jest to czasownik I koniugacji<br />
i odmienia się według poniższego wzoru. Więcej informacji w „Ściągawce z gramatyki”<br />
na str. 99.<br />
знать – wiedzieć, umieć, znać<br />
идтԹ – iść<br />
я знáю мы знáем я идԻ мы идём<br />
ты знáешь вы знáете ты идёшь вы идёте<br />
он знáет онԹ знáют он идёт онԹ идԻт<br />
Zapamiętaj, że w 2. os. lp końcówka (-ешь, -ёшь) zawsze jest zakończona miękkim znakiem.<br />
20
2. Шаг за шáгом<br />
4 Wstaw czasownik игрáть, знать lub идтԹ w odpowiedniej formie.<br />
1. Я ... домóй.<br />
2. МԹша, а ты ... в футбóл?<br />
3. Андрéй, ты ..., как решԹть Լту задáчу?<br />
4. Друг Пáвла ... на стадиóн.<br />
5. Мы ... НԹну Алексéевну.<br />
6. Сергéй и Нáдя ужé неплóхо ... на гитáре.<br />
5 Popatrz na ogłoszenia i powiedz po polsku, kto może być nimi zainteresowany.<br />
ОБЪЯВЛÉНИЯ<br />
Журнáл «Рыболóв»<br />
объявлԾет кóнкурс<br />
для молодёжи на лԻчшую<br />
фотогрáфию «ЩԻка и я»<br />
Информáция: www.rybalov1.ru<br />
Продáм нóвый компьԽтер<br />
с прԹнтером и монитóром LG<br />
– нԹзкая ценá. Гарáнтия 1 год.<br />
Москвá,<br />
тел.:112-35-27,<br />
e-mail: boria@google.ru<br />
Znasz już wszystkie litery<br />
alfabetu rosyjskiego.<br />
Teraz możesz swobodnie<br />
czytać i pisać po rosyjsku. <br />
W razie potrzeby korzystaj<br />
z alfabetu na skrzydełku<br />
okładki.<br />
Как я ненавԹжу граффԹти!!!<br />
Кудá же тепéрь éхать???<br />
21
Схвáтка с алфавԹтом!<br />
1 Przeanalizuj schemat. Powiedz do jakiej rodziny językowej należą język rosyjski i polski.<br />
Jak sądzisz, czy przynależność języków do jednej rodziny ułatwia czy utrudnia naukę?<br />
Języki słowiańskie<br />
zachodniosłowiańskie (polski, czeski, słowacki)<br />
południowosłowiańskie (serbski, chorwacki, bułgarski, słoweński, macedoński)<br />
wschodniosłowiańskie (rosyjski, białoruski, ukraiński)<br />
Współczesny alfabet rosyjski pochodzi od cyrylicy, czyli alfabetu stworzonego na przełomie IX i X w.<br />
na bazie alfabetu greckiego oraz głagolicy. Za twórcę cyrylicy uznaje się uczniów Cyryla – greckiego<br />
misjonarza, który wspólnie z Metodym zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański (głagolica).<br />
Kolejne zmiany w alfabecie wprowadzono na początku XVIII w. – za panowania cara Piotra I. Wówczas<br />
uproszczono alfabet rosyjski, tzn. usunięto część liter, zmodernizowano grafikę, przez co upodobniono<br />
litery do łacińskich. Nowy alfabet nazwano grażdanką. W obecnej formie alfabet, liczący 33 litery<br />
(10 samogłosek, 21 spółgłosek i 2 znaki – twardy i miękki), funkcjonuje od 1918 roku.<br />
2 Posłuchaj, a następnie przeczytaj wszystkie litery alfabetu rosyjskiego (patrz: skrzydełko okładki).<br />
26 Postaraj się zapamiętać nowe wyrazy. Naucz się alfabetu na pamięć. To ci się przyda w pracy<br />
ze słownikiem.<br />
Aby opanować alfabet, warto powtarzać go 2–3 razy dziennie przez kilka kolejnych dni.<br />
To da ci gwarancję, że w pracy ze słownikiem zawsze znajdziesz wyraz, którego szukasz.<br />
3 Spróbuj zmienić osobę w wierszyku.<br />
АлфавԹт я ужé знáю,<br />
Ужé пишԻ и читáю<br />
И все бԻквы по порԾдку<br />
Без ошԹбки назывáю...<br />
A teraz mów tak:<br />
«АлфавԹт ты ужé знáешь...»<br />
«АлфавԹт мы ужé знáем...»<br />
4 Wymień rosyjskie samogłoski i znaki.<br />
5 Popatrz, jak polscy gimnazjaliści zapisali swoje imiona po rosyjsku, a następnie napisz<br />
w zeszycie swoje imię.<br />
22
2. Шаг за шáгом<br />
6 Pracujcie w parach. Przeliterujcie swoje<br />
imiona i nazwiska. Litery wymawiajcie tak,<br />
jak one brzmią w alfabecie. Pytajcie<br />
i odpowiadajcie według wzoru.<br />
– Как нáдо написáть твоԽ фамԹлию?<br />
– Żak – [же], [а], [ка].<br />
– А твоё Թмя?<br />
– Małgorzata [эм], [а], [эл], [гэ], [o], [жэ], [а],<br />
[тэ], [а]<br />
– ПовторԹ, пожáлуйста, ещё раз.<br />
– Małgorzata [эм], [а], [эл], [гэ], [o], [жэ], [а],<br />
[тэ], [а]<br />
– СпасԹбо.<br />
7 Przeczytaj nazwy zwierząt, zwracając<br />
uwagę na akcent. Następnie zapisz je<br />
w zeszycie w porządku alfabetycznym.<br />
кузнéчик, гепáрд, рак, павлԹн, медвéдь,<br />
бегемóт, жирáф, акԻла, пчелá, слон,<br />
воробéй, хамелеóн, осá, дикобрáз, ёж,<br />
цáпля, лягԻшка, свиньԾ, уж, лещ,<br />
носорóг, червԾк, таракáн, змеԾ, гиéна,<br />
кабáн, пингвԹн, журáвль, паԻк, мԻха,<br />
зéбра, корóва<br />
8 Znasz już wiele słów. Utwórz słowniki<br />
tematyczne. Podaj po pięć przykładów<br />
do każdej kategorii.<br />
1. Шкóла (szkoła): ...<br />
2. Предмéты (przedmioty): ...<br />
3. Живóтные (zwierzęta): ...<br />
9a Przeczytaj wiersz. Powiedz, jakich liter<br />
alfabetu brakuje w spisie.<br />
МԹша профессионáл<br />
МԹша с друзьԾми не хотéл игрáть<br />
Ведь не мог решԹть, кем он хóчет стать.<br />
Однáжды малՀш отказáлся спать –<br />
СпԹсок профéссий стал приготовлԾть.<br />
МԹшка алфавԹт немнóжко уж знал,<br />
Затéм спԹсок сдéлал и всем читáл:<br />
А – актёр,<br />
Б – билéтный контролёр,<br />
В – ветеринáр,<br />
Г – гид-перевóдчик,<br />
Д – дирéктор<br />
Е – естéственник,<br />
Ж – железнодорóжник,<br />
З – зубнóй врач,<br />
И – инстрԻктор,<br />
К – кондԻктор,<br />
Л – лаборáнт,<br />
М – музыкáнт,<br />
Н – нотáриус,<br />
О – огорóдник<br />
П – программԹст,<br />
Р – репортёр,<br />
С – строԹтель,<br />
Т – таксԹст,<br />
У – учԹтель,<br />
Х – хранԹтель,<br />
Ч – чемпиóн по всемԻ,<br />
Ш – шахтёр,<br />
Э – экономԹст,<br />
Ю – юрԹст,<br />
Я – языковéд японԹст.<br />
9 W grupach po pięć osób wykonajcie<br />
kolaż, w którym przedstawicie wybrane<br />
zawody wymienione w wierszu.<br />
Następnie zaprezentujcie swoje prace<br />
na forum klasy.<br />
23
ПовторԹтельный урóк<br />
1 Ułóż słowa w porządku alfabetycznym. Zapisz je w zeszycie. (4 p.)<br />
Москвá, бԻква, шкóла, алфавԹт, жéнщина, знать, óвощи, пожáлуйста, очкԹ,<br />
задáча, цыплёнок, зелёный, хлеб, компьԽтер<br />
2 Z podanych słów ułóż zdania. Zapisz je w zeszycie. (12 p.)<br />
1. брат, футбóл, мой, игрáет, в, чáсто<br />
2. что, обéд, мáма, на, сегóдня<br />
3. тебԾ, есть, у, мобԹльник<br />
4. шкóлу, и, Вéра, идԻт, Мáша, в<br />
5. ученикԹ, живԻт, клáсса, в, нáшего, из, Варшáве<br />
6. идԻ, покупáть, я, щенкá<br />
3 Słowa z nawiasów podaj w odpowiedniej formie. (8 p.)<br />
1. ... (Я) зовԻт Ян, а как ... (ты) зовԻт?<br />
2. Я ... (жить) в Варшáве. Áня, а где ... (жить) ДенԹс?<br />
3. ОнԹ ... (идтԹ) в шкóлу, а кудá вы ... (идтԹ)?<br />
4. Мы не ... (знать), где бáбушка. А ты ... (знать)?<br />
4 Odpowiedz na pytania. Odpowiedzi zapisz w zeszycie. (10 p.)<br />
1. Где ты живёшь?<br />
2. Как зовԻт твоегó дрԻга?<br />
3. Ты знáешь рԻсский алфавԹт?<br />
4. У тебԾ есть прԹнтер и компьԽтер?<br />
5. У тебԾ есть кредԹтная кáрта?<br />
5 Powiedz po rosyjsku, że: (12 p.)<br />
24<br />
– masz na imię Sasza i mieszkasz w Sankt Petersburgu,<br />
– masz chomika i psa, ale nie masz kota,<br />
– idziesz do domu,<br />
– znasz tę panią w okularach,<br />
– nie możesz żyć bez komputera,<br />
– nie pamiętasz, jak ona ma na imię.
ПовторԹтельный урóк<br />
6 Posłuchaj nagrania i dobierz rzeczy do osób. (6 p.)<br />
27<br />
ВԹка БорԹс Բнна<br />
газéты молокó фотоаппарáт очкԹ<br />
компьԽтер банáны фотогрáфии телефóн<br />
óвощи клубнԹка объявлéние<br />
7 Wskaż właściwą reakcję językową. (3 p.)<br />
1. Chcesz się dowiedzieć, jak ma na imię 3. Chcesz się dowiedzieć, czy Masza<br />
twój kolega.<br />
idzie do domu.<br />
a) Как вас зовԻт? a) Мáша, ты дóма?<br />
б) Как тебԾ зовԻт? б) Я идԻ домóй.<br />
в) Кто ты? в) Мáша, ты идёшь домóй?<br />
2. Chcesz się dowiedzieć, czy Ania mieszka<br />
na wsi.<br />
a) Где живёт Áня?<br />
б) Áня живёт в дерéвне?<br />
в) А онԹ где живԻт – в гóроде Թли в дерéвне?<br />
0–16 Nie opanowałeś/aś materiału <br />
17–27 Musisz wziąć się do nauki <br />
28–38 Nieźle <br />
39–49 Dobrze <br />
50–55 Super <br />
25
3<br />
ФИО (фамԹлия, Թмя, óтчество)<br />
Po zakończeniu pracy z tym rozdziałem będziesz umieć:<br />
przywitać się i pożegnać stosownie do okoliczności i pory dnia,<br />
tworzyć krótkie warianty imion i tzw. óтчество, czyli imię odojcowskie,<br />
odmieniać rzeczowniki rodzaju żeńskiego, np.: мáма, пáрта, пéсня,<br />
liczyć do 30,<br />
zadawać pytania o wiek, pochodzenie, miejsce zamieszkania i odpowiadać na nie,<br />
wymienić i zapisać nazwy krajów i stolic europejskich w języku rosyjskim,<br />
nazywać obywateli tych krajów i języki, jakimi się posługują,<br />
powiedzieć kilka słów o sobie i innych.<br />
Począwszy od tego rozdziału, polecenia będą podawane w dwóch językach –<br />
rosyjskim i polskim. Postaraj się korzystać z rosyjskich poleceń, a tylko<br />
w naprawdę uzasadnionych przypadkach posiłkuj się wersją polską. <br />
Привéт, Լто я!<br />
1 Прочитáй рéплики. ПрослԻшай зáпись и скажԹ, котóрые из них появԹлись в ней.<br />
28 Что онԹ означáют?<br />
Przeczytaj zwroty. Posłuchaj nagrania i powiedz, które z nich się w nim pojawiły. Co one oznaczają?<br />
26<br />
Привéт!<br />
Дóброе Իтро!<br />
Как твоԹ делá?<br />
Спокóйной нóчи!<br />
Дóбрый день!<br />
Здрáвствуй!<br />
У менԾ всё в порԾдке.<br />
До встрéчи!<br />
Дóбрый вéчер!<br />
Как в шкóле?
3. ФИО<br />
2 Прочитáй. Запóмни дáнные словá и выражéния.<br />
Przeczytaj. Zapamiętaj podane słowa i wyrażenia.<br />
Przy powitaniu używamy następujących<br />
zwrotów:<br />
Здрáвствуй(те)!<br />
Дóброе Իтро!<br />
Дóбрый день!<br />
Дóбрый вéчер!<br />
Óчень рад тебԾ / вас вԹдеть!<br />
Привéт! Какóй сюрпрԹз!<br />
Какáя встрéча!<br />
Здорóво!<br />
Przy zapoznawaniu się mówimy:<br />
РазрешԹте предстáвиться...<br />
Я óчень рад / рáда познакóмиться с тобóй / с вáми!<br />
Przy pożegnaniu mówimy:<br />
До свидáния!<br />
До встрéчи!<br />
Покá!<br />
Спокóйной нóчи!<br />
До зáвтра!<br />
3 ПрослԻшай зáпись, а затéм прочитáй диалóги.<br />
29 ПодберԹ их к рисԻнкам.<br />
Posłuchaj nagrania, a następnie przeczytaj dialogi. Dobierz je do rysunków.<br />
а)<br />
1. – НԹна, какáя встрéча! Скóлько лет, скóлько зим!<br />
– Привéт! СмотрԹ, какóй сюрпрԹз!<br />
2. – Здрáвствуйте, Áнна Сергéевна!<br />
Я óчень рад Вас вԹдеть!<br />
– Мне тóже óчень приԾтно!<br />
3. – Андрéй! Как делá? Всё в порԾдке?<br />
– Да, у менԾ всё нормáльно.<br />
4. – Вáнда, здорóво! Кудá ты так спешԹшь?<br />
– Привéт, ГрԹша! В шкóлу. Я проспалá...<br />
5. – Покá, Բра!<br />
– Покá, Кáтя, до зáвтра!<br />
6. – До свидáния, Áнна Алексéевна!<br />
– До свидáния, ВԹктор Сергéевич!<br />
б) в)<br />
г) д) е)<br />
3 СкажԹ, какԹе фóрмы привéтствий / прощáний официáльны, а какԹе неофициáльны.<br />
Powiedz, które formy powitań / pożegnań są oficjalne, a które – nieoficjalne.<br />
3 Рабóтай с дрԻгом / подрԻгой. Состáвьте похóжие мԹни-диалóги.<br />
Pracuj z kolegą / koleżanką. Ułóżcie podobne minidialogi.<br />
27
W kontaktach nieoficjalnych Rosjanie stosują krótkie warianty imion:<br />
Áнна – Áня Алексáндра – Сáша Ивáн – Вáня<br />
Óльга – Óля ЛюдмԹла – ЛԽда Николáй – Кóля<br />
Елéна – Лéна<br />
ДмԹтрий – ДԹма<br />
ЕкатерԹна – Кáтя Алексáндр – Сáша Евгéний – Жéня<br />
Натáлья – Натáша ВԹктор – ВԹтя Զрий – Զра<br />
Любóвь – ЛԽба Пáвел – Пáша БорԹс – Бóря<br />
Елизавéта – ЛԹза<br />
4 Прочитáй текст, заменԾя пóлные именá уменьшԹтельно-ласкáтельными.<br />
Przeczytaj tekst, zamieniając pełne imiona na zdrobnienia.<br />
Рáно Իтром гимназԹстка Áнна вошлá в зал дéтского сáда, в котóрый ходԹл её млáдший брат<br />
Николáй. Крóме учԹтельниц, там ужé бՀли: Любóвь, Елéна, ЛюдмԹла и Алексáндра. Вдруг<br />
в дверԾх появԹлись трéнер и друзьԾ Николáя: ВԹктор, Ивáн и егó стáрший брат Զрий.<br />
На полԻ сидéли Пáвел, Алексáндр и Евгéний. ОнԹ рисовáли. Тогдá Áнна вспóмнила,<br />
как Լто бՀло, когдá ей бՀло 3 (три) гóда.<br />
Óтчество to imię odojcowskie, czyli forma powstała od imienia ojca danej osoby. Posługują się<br />
nim obywatele Rosji i krajów Wspólnoty Niepodległych Państw. Przedstawiając się, podają imię,<br />
imię odojcowskie i nazwisko, np.: Áнна Сергéевна Ухвáнова, Пётр Николáевич Иванóв.<br />
Лев Николáевич Толстóй<br />
Թмя óтчество (Թмя отцá – Николáй) фамԹлия<br />
Zwracając się do jakiejś osoby w sposób oficjalny, możemy użyć tylko jej imienia i imienia<br />
odojcowskiego, co jest uważane za formę grzecznościową, np. uczeń może powiedzieć<br />
do swej nauczycielki: Áнна Сергéевна, скажԹте мне, пожáлуйста, ... .<br />
Բмя отцá Óтчество сՀна Óтчество дóчери<br />
Пётр Петр + -óвич Петр+ -óвна<br />
Алексéй й Алексé + -евич Алексé + -евна<br />
Զрий ий = ь Զр + ь + -евич Զр + ь + -евна<br />
ВасԹлий ий = ь ВасԹл + ь + -евич ВасԹл + ь + -евна<br />
Բгорь ь Բгор + -евич Բгор + -евна<br />
5 CкажԹ, как их зовԻт официáльно и неофициáльно.<br />
Powiedz, jak ich nazywają oficjalnie i nieoficjalnie.<br />
28<br />
Натáлья (отéц Алексéй) – Натáлья Алексéевна, Натáша<br />
1. Óльга (отéц Сергéй) – ... 4. БорԹс (отéц Զрий) – ...<br />
2. ЕкатерԹна (отéц Пётр) – ... 5. Николáй (отéц ВԹктор) – ...<br />
3. Алексáндра (отéц Ивáн) – ... 6. Евгéний (отéц Բгорь) – ...
3. ФИО<br />
6 Как ты скáжешь Լто по-рԻсски?<br />
Jak powiesz to po rosyjsku?<br />
– witasz kolegę / koleżankę;<br />
– pytasz kolegę / koleżankę, jak się ma;<br />
– witasz się z nauczycielem;<br />
– żegnasz się z panią Kuzniecową;<br />
– witasz nauczycielkę, którą spotkałeś /<br />
spotkałaś na ulicy;<br />
– mówisz Annie Pietrownie, że miło<br />
ją widzieć.<br />
7 НайдԹ словá мáма, пáрта, пéсня<br />
в «Шпаргáлке по граммáтике» на стр. 96<br />
и вՀучи их, а затéм сдéлай слéдующие<br />
упражнéния.<br />
Znajdź słowa мáма, пáрта, пéсня w „Ściągawce<br />
z gramatyki” na str. 96 i naucz się ich, a następnie<br />
zrób kolejne ćwiczenia.<br />
Porównaj odmianę rzeczownika<br />
мама w języku rosyjskim<br />
i polskim. Podobne, prawda? <br />
8 Прочитáй предложéния, обратԹ внимáние<br />
на выражéния с о и об. Запóмни<br />
прáвило, котóрое нахóдится нԹже.<br />
Przeczytaj zdania, zwróć uwagę na wyrażenia z о<br />
i об. Zapamiętaj regułę, która znajduje się poniżej.<br />
1. МоԹ подрԻги чáсто разговáривают<br />
по телефóну об Ивáне. Он им нрáвится.<br />
А тебé? Ты так рéдко говорԹшь о нём.<br />
2. На геогрáфии мы читáли интерéсные<br />
истóрии о КолԻмбе.<br />
3. Мой друг всё врéмя говорԹт о своéй<br />
дéвушке ИрԹне. Мы ужé всё знáем<br />
об Լтой Բре.<br />
4. Я написáл сочинéние о мáме.<br />
W miejscowniku używamy przyimka о lub об:<br />
о – jeśli następujące po nim słowo zaczyna się<br />
od spółgłoski (np. о мáме),<br />
об – jeśli następujace po nim słowo zaczyna się<br />
od samogłoski (np. oб Áфрике).<br />
9 Закóнчи предложéния. Испóльзуй словá дáнные нԹже.<br />
Dokończ zdania. Wykorzystaj słowa podane niżej.<br />
кóмнату • стенé • подрԻгу • Пóльше • Амéрике •<br />
Áфрике • пéсен • дéвушек<br />
1. В моём клáссе нет ... .<br />
2. Я óчень люблԽ Լту ... .<br />
3. Пóлка висԹт на ... .<br />
4. ВԹка, я покажԻ тебé своԽ ... .<br />
5. Я никогдá нé был в ... .<br />
6. ВԹка, твоԹ знакóмые так мнóго знáют о ... .<br />
7. КолԻмб расскáзывал об ... . Եто бՀли óчень интерéсные истóрии.<br />
8. Мы не знáем Լтих ..., котóрые вы нашлԹ на сáйте www.pesni.ru.<br />
29
Скóлько ей лет?<br />
1 Посчитáй с дԹктором, а затéм прочитáй самостоԾтельно.<br />
Policz z lektorem, a następnie przeczytaj samodzielnie.<br />
30<br />
0 ноль 6 шесть 12 двенáдцать 18 восемнáдцать<br />
1 одԹн 7 семь 13 тринáдцать 19 девятнáдцать<br />
2 два 8 вóсемь 14 четՀрнадцать 20 двáдцать<br />
3 три 9 дéвять 15 пятнáдцать 21 двáдцать одԹн<br />
4 четՀре 10 дéсять 16 шестнáдцать 22 двáдцать два<br />
5 пять 11 одԹннадцать 17 семнáдцать 30 трԹдцать<br />
W liczebnikach głównych: 0, 5–20 i 30 piszemy znak miękki na końcu.<br />
2 ПрослԻшай диалóги. СкажԹ, скóлько лет их герóям.<br />
Posłuchaj dialogów. Powiedz, ile lat mają ich bohaterowie.<br />
31<br />
1. – Мáша, я хорошó пóмню, у тебԾ есть кóшка?<br />
– Да, её зовԻт МԻрка.<br />
– Скóлько ей лет?<br />
– МԻрке четՀре гóда.<br />
2. – Мáрта, скóлько тебé лет?<br />
– Мне одԹннадцать лет. А тебé, Сáша?<br />
– Мне тóже одԹннадцать.<br />
– Знáчит, мы ровéсники.<br />
3. – Андрéй, сегóдня у твоегó брáта<br />
день рождéния?<br />
– Да. ЕмԻ ужé 21 год.<br />
– Ты купԹл емԻ подáрок?<br />
– Конéчно.<br />
А скóлько тебé лет?<br />
Скóлько тебé / емԻ / ей / нам / вам / им лет?<br />
1 год 2, 3, 4 гóда 5, 6, 7, ... лет<br />
КомԻ скóлько лет?<br />
Мáрта Мáрте 11 лет. друг ДрԻгу 15 лет.<br />
сестрá Сестрé 33 гóда. брат Брáту 21 год.<br />
подрԻга ПодрԻге 6 лет. БорԹс БорԹсу 12 лет.<br />
кóшка Кóшке 1 год. хомԾк ХомякԻ 3 гóда.<br />
3 Cкóлько им лет? СкажԹ, а затéм напишԹ в тетрáди. ЧислԹтельные запишԹ прóписью.<br />
Ile oni mają lat? Powiedz, a następnie zapisz do zeszytu. Liczebniki zapisz słownie.<br />
30<br />
Мой брат – 2 Мáма Пáвла – 37 Сын ДенԹса – 3<br />
Сестрá Вéры – 15 Пáпа Áни – 21 ХомԾк Мáшки – 1<br />
Я – 13 ПодрԻга Антóна – 13 Собáка Дорóты – 5
3. ФИО<br />
3 Состáвь вопрóсы к Լтим предложéниям.<br />
(Իстно).<br />
Postaw pytania do tych zdań (ustnie).<br />
4 ПрослԻшай зáпись и запишԹ в тетрáди<br />
32 все числԹтельные.<br />
Posłuchaj nagrania i zapisz w zeszycie<br />
wszystkie liczebniki.<br />
5 СкажԹ, скóлько лет:<br />
Powiedz, ile mają lat wymienione osoby.<br />
– твоéй мáме / подрԻге?<br />
– твоемԻ пáпе / брáту?<br />
– твоéй рՀбке / собáке?<br />
– твоемԻ компьԽтеру / телефóну?<br />
6 СкажԹ дрԻгу / подрԻге, что:<br />
Powiedz koledze / koleżance, że:<br />
– живёшь в дóме нóмер...<br />
– нóмер твоéй квартԹры...<br />
– твой нóмер телефóна...<br />
7 Отвéть на вопрóсы.<br />
Odpowiedz na pytania.<br />
Скóлько тебé бՀло лет, когдá ты:<br />
– пошёл / пошлá в детсáд / в шкóлу?<br />
– нáчал / началá учёбу в гимнáзии?<br />
– научԹлся / научԹлась катáться<br />
на велосипéде?<br />
– получԹл/а сóтовый телефóн?<br />
Андрéас говорԹт по-немéцки<br />
1.<br />
1 ПрослԻшай и прочитáй. ПодберԹ фотогрáфию к зáписи.<br />
Posłuchaj i przeczytaj. Dobierz zdjęcie do nagrania.<br />
33<br />
2.<br />
ПосмотрԹте на фотогрáфию. Моегó дрԻга<br />
зовԻт Андрéас. Он живёт в Гермáнии и Իчится<br />
в немéцкой шкóле. Андрéасу 13 лет. Он говорԹт<br />
по-немéцки, потомԻ что Լто егó роднóй язՀк.<br />
Но мой друг знáет тáкже рԻсский язՀк.<br />
Он пԹшет мне электрóнные сообщéния<br />
по-рԻсски.<br />
3.<br />
1 СкажԹ по-пóльски, что ты узнáл/а об Андрéасе.<br />
Powiedz po polsku, czego dowiedziałeś/aś się o Andreasie.<br />
2 НапишԹ в тетрáди нéсколько слов о своём дрԻге / своéй подрԻге.<br />
Испóльзуй подскáзки.<br />
Napisz w zeszycie kilka słów o swoim koledze / swojej koleżance.<br />
Skorzystaj z podpowiedzi.<br />
МоԽ подрԻгу / Моегó дрԻга зовԻт ... . Онá / Он живёт в ... и знáет ... язՀк. Ей / ЕмԻ ... лет.<br />
... говорԹт ... , потомԻ что Լто её / егó роднóй язՀк. Но мой друг / моԾ подрԻга знáет тáкже<br />
... язՀк.<br />
31
2 А тепéрь приготóвь такóй же расскáз Իстно. Ведь Լто нетрԻдно.<br />
A teraz przygotuj takie opowiadanie ustnie. Przecież to łatwe.<br />
3a ПосмотрԹ на флáги, а затéм назовԹ странՀ Еврóпы. Испóльзуй словá, дáнные нԹже.<br />
Popatrz na flagi, a następnie nazwij państwa Europy. Wykorzystaj słowa podane niżej.<br />
Фрáнция, Пóльша, РоссԹя, Чéхия, РумՀния, Великобритáния, Болгáрия, Áвстрия, Грéция, Гeрмáния<br />
Флаг Странá ЯзՀк<br />
ЖԹтели<br />
Լтой странՀ<br />
ОнԹ говорԾт<br />
(PL)<br />
пóльский<br />
язՀк<br />
он – полԾк<br />
онá – пóлька<br />
онԹ – полԾки<br />
по-пóльски<br />
(RU)<br />
рԻсский<br />
язՀк<br />
он – россиԾнин<br />
онá – россиԾнка<br />
онԹ – россиԾне<br />
по-рԻсски<br />
(DE)<br />
немéцкий<br />
язՀк<br />
он – нéмец<br />
онá – нéмка<br />
онԹ – нéмцы<br />
по-немéцки<br />
(UK)<br />
англԹйский<br />
язՀк<br />
он – англичáнин<br />
онá – англичáнка<br />
онԹ – англичáне<br />
по-англԹйски<br />
(FR)<br />
францԻзский<br />
язՀк<br />
он – францԻз<br />
онá – францԻженка<br />
онԹ – францԻзы<br />
по-францԻзски<br />
3 Мóжешь ли ты назвáть все Լти стрáны по-англԹйски Թли по-немéцки?<br />
СравнԹ, как звучáт их назвáния.<br />
A może umiesz nazwać te kraje po angielsku lub po niemiecku? Porównaj brzmienie ich nazw.<br />
Czy wymawia się je podobnie, jak w języku rosyjskim, czy – nie?<br />
4 ПрослԻшай и прочитáй.<br />
Posłuchaj i przeczytaj.<br />
34<br />
У Клáры – дóллары, у Áнки – фрáнки, у Բры – лԹры, у Лéны – иéны, у Нóны – крóны,<br />
у Тáни – юáни, у Нáты – лáты и манáты, у Дорóты – злóтые, а у Éнса – éвро.<br />
4 НайдԹ в Интернéте Թли словарé Լти валԽты и скажԹ, из какԹх стран Լти молодՀе лԽди.<br />
Znajdź w internecie lub słowniku te waluty i powiedz, z jakich krajów pochodzą ci młodzi ludzie.<br />
У Клáры – дóллары.<br />
Онá из США Թли из Канáды.<br />
32
3. ФИО<br />
Канáда – из Канáды<br />
Китáй – из Китáя<br />
Лáтвия – из Лáтвии<br />
Словáкия – из Словáкии<br />
CША (Соединённые Штáты<br />
Амéрики) – из США<br />
Туркменистáн – из Туркменистáна<br />
ТԻрция – из ТԻрции<br />
Чéхия – из Чéхии<br />
Швейцáрия – из Швейцáрии<br />
Япóния – из Япóнии<br />
Пóльша – из Пóльши<br />
Гермáния – из Гермáнии<br />
5 Рабóтайте в пáрах. СкажԹте друг дрԻгу, какԹе языкԹ вы знáете.<br />
Pracujcie w parach. Powiedzcie, jakie języki znacie.<br />
ГимназԹсты знáют инострáнные языкԹ: англԹйский, немéцкий, рԻсский и францԻзский.<br />
Я знáю пóльский язՀк и англԹйский язՀк.<br />
Вéра знáет францԻзский и рԻсский языкԹ.<br />
6 ПосмотрԹ на фотогрáфии и скажԹ, кто онԹ по национáльности.<br />
Popatrz na fotografie i powiedz, jakiej oni są narodowości.<br />
ЗинедԹн Зидáн<br />
Кáйя<br />
ДԼниэл РԼдклифф<br />
Лех Валéнса<br />
А кто ты по национáльности?<br />
A ty jakiej jesteś narodowości?<br />
Елизавéта II (вторáя)<br />
МарԹя Шарáпова<br />
Жюльéтт Бинóш<br />
7 ПрослԻшай зáпись и скажԹ, какԹе языкԹ онԹ ужé знáют.<br />
Posłuchaj nagrania i powiedz, jakie języki oni już znają.<br />
35<br />
1. Вéра 2. Хéльмут 3. Жюльéтт<br />
33
8 Прочитáй диалóг и скажԹ.<br />
Przeczytaj dialog i powiedz.<br />
1. Скóлько человéк учáствует в диалóге?<br />
2. КакԹе стрáны Еврóпы Натáша ужé<br />
вԹдела?<br />
– Натáша, в какԹх стрáнах Еврóпы<br />
ты ужé былá?<br />
– Во Фрáнции – я вԹдела ПарԹж и Бордó.<br />
Я также былá в Чéхии и Гермáнии.<br />
– А Пóльшу ты вԹдела?<br />
– Нет, но я мнóго читáла о Крáкове.<br />
Мне нрáвится Լтот гóрод.<br />
– Да, он всегдá нрáвится инострáнцам.<br />
А мóжет ты приéдешь со своԹми<br />
родԹтелями, и мы вмéсте поéдем<br />
в Крáков?<br />
– Конéчно, я мечтáла об Լтом!<br />
gdzie? – где?<br />
Фрáнция – во Фрáнции<br />
Гермáния – в Гермáнии<br />
РоссԹя – в РоссԹи<br />
Пóльша – в Пóльше<br />
9 Состáвьте похóжие диалóги с дрԻгом /<br />
подрԻгой по пáрте. Вам помóгут дáнные<br />
нԹже выражéния<br />
Utwórzcie podobne dialogi z kolegą / koleżanką<br />
z ławki. Pomogą wam podane niżej wyrażenia.<br />
Я ещё нé был / былá за гранԹцей.<br />
Знáю мнóго интерéсных мест в нáшей<br />
странé.<br />
Чáсто éзжу в гóры.<br />
Мы с родԹтелями éздим на экскԻрсии<br />
в другԹе городá.<br />
Я ужé вԹдел/а ... .<br />
ХочԻ увԹдеть ещё ... .<br />
Мне нрáвится ... .<br />
10 Отвéть на вопрóс.<br />
Odpowiedz na pytanie.<br />
Ты говорԹшь по-пóльски /<br />
по-немéцки / ...?<br />
– Да, немнóжко.<br />
– Нет, не говорԽ.<br />
– Да, Լто мой роднóй язՀк.<br />
– Я хорошó говорԽ по-...<br />
Нéсколько слов о себé<br />
1 ПрослԻшай выскáзывания молодՀх людéй из рáзных стран мԹра. СкажԹ по-пóльски,<br />
36 о чём онԹ говорԾт.<br />
Posłuchaj wypowiedzi młodych ludzi z różnych krajów świata. Powiedz po polsku, o czym oni mówią.<br />
Zapamiętaj ten zwrot, abyś mógł / mogła powiedzieć, gdzie się uczysz lub gdzie się uczy<br />
twój kolega / twoja koleżanka.<br />
Я учԻсь в гимнáзии / лицéе. – Uczę się w gimnazjum / liceum.<br />
34<br />
Кáмиль, 13 лет<br />
МенԾ зовԻт Кáмиль. Моя фамԹлия<br />
– Козлóвский. Я полԾк – живԻ<br />
в Пóльше, в Пóзнани. Мне 13 лет.<br />
Я ученԹк гимнáзии № 5. В моéй<br />
шкóле мы Իчим инострáнные<br />
языкԹ: рԻсский и англԹйский.<br />
Я ужé немнóго говорԽ по-рԻсски,<br />
но писáть мне ещё трԻдно.<br />
Блáнка, 15 лет<br />
Хай! МенԾ зовԻт Блáнка.<br />
Мне 15 лет. Я чéшка, живԻ<br />
в столԹце Чéхии – Прáге,<br />
где учԻсь в лицéе. Чéшский<br />
– это мой роднóй язՀк,<br />
но я тáкже хорошó говорԽ<br />
по-англԹйски.
3. ФИО<br />
БорԹс, 17 лет<br />
Привéт! Եто я – БорԹс! Я живԻ в Санкт-ПетербԻрге.<br />
Я прóжил здесь ужé 17 лет, и мне нрáвится мой гóрод.<br />
Я ученԹк лицéя № 156 в ПԹтере. В шкóле мы Իчим инострáнные<br />
языкԹ: немéцкий и англԹйский. Я ужé хорошó говорԽ и пишԻ<br />
по-англԹйски, но немéцкий для менԾ трԻдный. А ты какԹе<br />
языкԹ знáешь? Ты говорԹшь по-рԻсски?<br />
2 Прочитáй выскáзывания из<br />
упр. 1 и скажԹ, Լто прáвда<br />
Թли нет.<br />
Przeczytaj wypowiedzi z ćwiczenia 1.<br />
i powiedz, czy to prawda, czy – nie.<br />
звать<br />
я зовԻ<br />
ты зовёшь<br />
он, онá зовёт<br />
мы зовём<br />
вы зовёте<br />
онԹ зовԻт<br />
1. Кáмиль – россиԾнин.<br />
2. ЕмԻ 13 лет.<br />
3. Блáнка живёт в Брно.<br />
4. Онá знáет пóльский язՀк.<br />
5. БорԹс – россиԾнин из МосквՀ.<br />
6. БорԹсу нрáвится гóрод<br />
Санкт-ПетербԻрг.<br />
3 Прочитáй диалóги. ОбратԹ внимáние на<br />
все фóрмы слóва звать. Угадáй значéния<br />
Լтого слóва.<br />
Przeczytaj dialogi. Zwróć uwagę na wszystkie<br />
formy słowa звать. Odgadnij znaczenia tego<br />
słowa.<br />
1. – Давáйте знакóмиться! МенԾ зовԻт<br />
Тиккирéй.<br />
– А менԾ ДԹма. Как я могԻ звать тебԾ?<br />
– ЗовԹ менԾ Тик.<br />
2. – Вы ужé слՀшали обо мне?<br />
– Да, мне говорԹл о вас Пётр Пáвлович.<br />
Но я не пóмню, как вас зовԻт?<br />
– МарԹя, но мóжете звать менԾ,<br />
как в Лóндоне – МԼри.<br />
– А мóжно звать тебԾ Мáшей?<br />
– Я прóсто не выношԻ, когдá менԾ<br />
Мáшей назывáют! ЗовԹте менԾ<br />
МА-РԲ-Я! И никáк инáче!<br />
3. – ДԹма, Áня, мáма зовёт нас к столԻ!<br />
– Идём.<br />
4. – ВԹктор, что ты дéлаешь?<br />
– СмотрԽ прогрáмму «Мóре зовёт».<br />
3 Ты пóмнишь, как звáли тебԾ в дéтстве<br />
родԹтели, друзьԾ? А как онԹ зовут<br />
тебԾ сейчáс?<br />
Czy pamiętasz, jak w dzieciństwie nazywali cię<br />
rodzice lub przyjaciele? A jak zwracają się do ciebie<br />
teraz?<br />
В дéтстве менԾ назывáли<br />
Ясь, а родԹтели звáли<br />
Сóлнышко.<br />
Сейчáс менԾ назывáют<br />
Էнэк, а друзьԾ<br />
и рóдственники зовԻт<br />
менԾ ЖԻжик, потомԻ что<br />
я бՀстро говорԽ.<br />
4 CлԻшай и повторԾй за дԹктором.<br />
Słuchaj i powtarzaj za lektorem.<br />
37<br />
Я полԾк. Я пóлька. Пóльша – Լто моԾ<br />
рóдина.<br />
Я живԻ в гóроде.<br />
Я ужé нéсколько лет живԻ в дерéвне.<br />
Мне нрáвится мой гóрод / моԾ дерéвня.<br />
Я ученԹк гимнáзии / лицéя.<br />
Я учԻсь в гимнáзии.<br />
Я учԻсь в лицéе.<br />
Я ужé студéнт / студéнтка.<br />
Скóлько тебé лет?<br />
Мне 15 лет.<br />
35
4 Рабóтайте в пáрах. Задавáйте вопрóсы и отвечáйте на них.<br />
Pracujcie w parach. Zadawajcie pytania i odpowiadajcie na nie.<br />
– Как тебԾ зовԻт?<br />
– Как твоԾ фамԹлия?<br />
– Ты ученԹк?<br />
– Скóлько тебé лет?<br />
– Где ты живёшь (дом / квартԹра, гóрод / дерéвня, странá)?<br />
– КакԹе языкԹ ты знáешь?<br />
– Тебé нрáвится твой гóрод / твоԾ дерéвня Թли нет?<br />
5 СкажԹ нéсколько слов о себé (6–7 предложéний).<br />
Powiedz kilka słów o sobie (6–7 zdań).<br />
6 Ты хóчешь найтԹ дрԻга / подрԻгу в РоссԹи. НапишԹ крáткую информáцию о себé,<br />
котóрую ты поместԹшь на сáйте «Знакóмство». ПосмотрԹ на Լтот примéр.<br />
Chcesz znaleźć kolegę / koleżankę w Rosji. Napisz krótką informację o sobie, którą zamieścisz<br />
na stronie «Znajomość». Popatrz na ten przykład.<br />
Привéт всем!<br />
МенԾ зовԻт Милéна. Мне 13 лет. Я весёлая и дружелԽбная. У менԾ мнóго реáльных друзéй,<br />
но покá ещё нет виртуáльных.<br />
ПишԹте milena13@rambler.ru Թли звонԹте! +48 (095) 547-93-93<br />
7 Допóлни предложéния так, чтóбы онԹ имéли смысл.<br />
ЗапишԹ их в тетрáди.<br />
Dokończ zdania w taki sposób, by miały sens. Zapisz je w zeszycie.<br />
где ... .<br />
как ... .<br />
ДенԹс знáет, скóлько ... .<br />
кто ... .<br />
когдá ... .<br />
ДенԹс знáет, где живёт егó друг МԹша.<br />
36<br />
8 Zaprojektujcie plakat. Przedstawcie znanego Rosjanina / znaną Rosjankę, zilustrujcie jego / jej<br />
osiągnięcia. Uwzględnijcie imiona, nazwisko, datę urodzenia i miejsce zamieszkania.<br />
Możecie także umieścić inne informacje, które potraficie sformułować w języku rosyjskim.
ПовторԹтельный урóк<br />
ПовторԹтельный урóк<br />
1 Познакóмься с дáнными ситуáциями. ПодберԹ соотвéтствующую языковԻю реáкцию. (3 p.)<br />
Zapoznaj się z opisami sytuacji. Wybierz właściwą reakcję językową.<br />
1. Żegnasz się ze swoją koleżanką.<br />
а) Привéт!<br />
б) Покá!<br />
в) Здорóво!<br />
2. Pan wita się z panią.<br />
а) Здрáвствуйте, Áнна Алексéевна!<br />
б) Дóбрый день, Բра!<br />
в) Привéт, Сáша!<br />
3. Zapoznajesz się z nowym kolegą z Rosji.<br />
а) Скóлько лет, скóлько зим!<br />
б) Я óчень рад / рáда Вас вԹдеть!<br />
в) Я óчень рад / рáда познакóмиться<br />
с тобóй!<br />
2 СкажԹ, как их зовԻт официáльно и неофициáльно. (4 p.)<br />
Powiedz, jak ich nazywają oficjalnie i nieoficjalnie.<br />
1. БорԹс (отéц Пётр)<br />
2. Óльга (отéц Ивáн)<br />
3. Пáвел (отéц Николáй)<br />
4. ЕкатерԹна (отéц ВԹктор)<br />
3 ВՀбери прáвильный отвéт.<br />
Wybierz właściwą odpowiedź.<br />
1. Это вáша подрԻга? Как ... зовԻт?<br />
а) онá б) ей в) её<br />
2. Скóлько ... лет?<br />
а) тебԾ б) тебé в) ты<br />
3. Мне 21 ... .<br />
а) лет б) год в) гóда<br />
ЕкатерԹна Алексáндровна Бóброва<br />
и ДмԹтрий ВладԹмирович Соловьёв<br />
4. ... зовԻт ВадԹм.<br />
а) Мой пáпа в) Моегó пáпу<br />
б) МоемԻ пáпе<br />
5. ... 18 лет. Онá взрóслая.<br />
а) Моéй сестрé в) МоԽ сестрԻ<br />
б) МоԾ сестрá<br />
(5 p.)<br />
4 Ты хóчешь познакóмиться с нóвым дрԻгом / нóвой подрԻгой из РоссԹи. (10 p.)<br />
Задáй емԻ / ей 5 вопрóсов.<br />
Chcesz zapoznać się z nowym kolegą / nową koleżanką z Rosji. Zadaj mu / jej 5 pytań.<br />
5 ПрослԻшай зáпись и скажԹ, кто лԽбит инострáнные языкԹ, а кто нет. (3 p.)<br />
Wysłuchaj nagrania i powiedz, kto lubi języki obce, a kto – nie.<br />
38<br />
1. Свéта 2. Жéня 3. Кáтя<br />
37
Шпаргáлка по граммáтике<br />
Rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki i zaimki odmieniają się przez przypadki.<br />
W języku rosyjskim jest ich 6 – nie ma bowiem wołacza. Zamiast niego Rosjanie używają mianownika.<br />
Porównaj:<br />
M. кто? что?<br />
Aniu, co ty robisz? D. кого? чего?<br />
Аня, что ты делаешь? C. кому? чему?<br />
B. кого? что?<br />
N. (с) кем? (с) чем?<br />
Ms. (о) ком? (о) чём<br />
Rzeczownik<br />
W języku rosyjskim w liczbie pojedynczej rzeczowniki, podobnie jak w języku polskim, występują<br />
w trzech rodzajach:<br />
męskim – najczęściej zakończone są na spółgłoskę lub spółgłoskę i znak miękki<br />
(город, друг, учитель),<br />
żeńskim – najczęściej zakończone są na -а, -я, -ия (мама, школа, тётя, гимназия),<br />
nijakim – najczęściej zakończone są na -о, -е, -ие (окно, поле, море, солнце, упражнение).<br />
Deklinacja I<br />
Do pierwszej deklinacji należą rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na -а, -я (парта,<br />
мама, тётя, песня) oraz nieliczne, wyłącznie osobowe rzeczowniki rodzaju męskiego<br />
zakończone na -а, -я (мужчина, дядя, Коля). Odmieniają się one w następujący sposób:<br />
lp lm lp lm lp lm<br />
M. парта парты мама мамы песня песни<br />
D. парты парт мамы мам песни песен<br />
C. парте партам маме мамам песне песням<br />
B. парту парты маму мам песню песни<br />
N. партой партами мамой мамами песней песнями<br />
Ms. парте партах маме мамах песне песнях<br />
Rzeczowniki żywotne (osoby i zwierzęta) we wszystkich rodzajach mają biernik liczby mnogiej<br />
równy dopełniaczowi liczby mnogiej, np.: У меня не было ваших мам. (dopełniacz, lm),<br />
Я вижу мам. (biernik, lm).<br />
Rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na -ия odmieniają się według następującego wzoru:<br />
M. экскурсия экскурсии<br />
D. экскурсии экскурсий<br />
C. экскурсии экскурсиям<br />
B. экскурсию экскурсии<br />
N. экскурсией экскурсиями<br />
Ms. экскурсии<br />
экскурсиях<br />
96<br />
Warto zapamiętać, że nazwy państw zakończone na -ия nie mają form liczby mnogiej, gdyż jest<br />
tylko jedna Rosja (Россия), jedne Niemcy (Германия), Włochy (Италия).
Шпаргáлка по граммáтике<br />
Rzeczowniki rodzaju żeńskiego o temacie zakończonym na: г, к, х, ч, щ, ж, ш, ц odmieniają się<br />
w następujący sposób:<br />
lp lm lp lm<br />
M. дача дачи ученица ученицы<br />
D. дачи дач ученицы учениц<br />
C. даче дачам ученице ученицам<br />
B. дачу дачи ученицу учениц<br />
N. дачей дачами ученицей ученицами<br />
Ms. даче дачах ученице ученицах<br />
Rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na -ья odmieniają się w następujący sposób:<br />
lp<br />
lm<br />
M. семья семьи<br />
D. семьи семей<br />
C. семье семьям<br />
B. семью семьи<br />
N. семьёй семьями<br />
Ms. семье семьях<br />
Deklinacja II<br />
Do drugiej deklinacji należą rzeczowniki rodzaju męskiego z tematem zakończonym na spółgłoskę<br />
(пенал, друг, праздник, адрес, город). Odmieniają się według następującego wzoru:<br />
lp lm lp lm<br />
M. праздник праздники театр театры<br />
D. праздника праздников театра театров<br />
C. празднику праздникам театру театрам<br />
B. праздник праздники театр театры<br />
N. праздником праздниками театром театрами<br />
Ms. празднике праздниках театре театрах<br />
Niektóre rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na spółgłoskę mają w mianowniku liczby mnogiej<br />
końcówkę -а, np. адрес – адресá, дом – домá, город – городá. Końcówka ta jest zawsze akcentowana.<br />
Rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na -ь, -й.<br />
Rzeczowniki rodzaju męskiego z tematem zakończonym na г, к, х, ч, щ, ж, ш, ц.<br />
lp lm lp lm<br />
M. учитель учителя музей музеи<br />
D. учителя учителей музея музеев<br />
C. учителю учителям музею музеям<br />
B. учителя учителей музей музеи<br />
N. учителем учителями музеем музеями<br />
Ms. учителе учителях музее музеях<br />
lp<br />
lm<br />
M. ученик ученики<br />
D. ученика учеников<br />
C. ученику ученикам<br />
B. ученика учеников<br />
N. учеником учениками<br />
Ms. ученике учениках<br />
97
Warto zapamiętać, że rzeczowniki żywotne (osoby, zwierzęta) rodzaju męskiego mają biernik równy<br />
dopełniaczowi, natomiast rzeczowniki nieżywotne (przedmioty, rośliny) – biernik równy mianownikowi.<br />
Niektóre rzeczowniki rodzaju męskiego, np. друг, сын, муж, tworzą liczbę mnogą w szczególny sposób.<br />
W tej grupie rzeczowników znak miękki rozdzielający piszemy we wszystkich przypadkach liczby<br />
mnogiej z wyjątkiem dopełniacza i równego mu biernika.<br />
lp<br />
lm<br />
M. друг друзья<br />
D. друга друзей<br />
C. другу друзьям<br />
B. друга друзей<br />
N. другом друзьями<br />
Ms. друге друзьях<br />
Przymiotnik<br />
W liczbie pojedynczej przymiotnik, podobnie jak w języku polskim, występuje w trzech rodzajach:<br />
męskim, żeńskim i nijakim.<br />
rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj nijaki<br />
Какой? Какая? Какое?<br />
белый шар белая юбка белое окно<br />
большой дом большая кошка большое здание<br />
хороший врач хорошая идея хорошее предложение<br />
весенний день весенняя погода весеннее утро<br />
Liczba mnoga jest taka sama dla wszystkich trzech rodzajów.<br />
Какие?<br />
белые куртки<br />
большие поля<br />
хорошие ученики<br />
весенние дни<br />
Wyróżniamy przymiotniki twardotematowe i miękkotematowe. Do twardotematowych należą<br />
przymiotniki rodzaju męskiego z końcówką -ый, -ой, rodzaju żeńskiego -ая, rodzaju nijakiego -ое.<br />
Do miękkotematowych należą przymiotniki rodzaju męskiego z końcówką -ий, rodzaju żeńskiego<br />
-яя, nijakiego -ее.<br />
Zaimek<br />
Zaimki wskazują na osoby, przedmioty i cechy bez ich nazywania. Mogą zatem zastępować<br />
rzeczowniki oraz przymiotniki. W tym roku poznałeś/aś następujące zaimki:<br />
98<br />
osobowe (я, ты, он, она, оно, мы, вы, они), np.: Как тебя зовут? Меня зовут Паша.<br />
Её зовут Тамара, а моего брата зовут Михаил.<br />
У него всегда хорошие отметки.<br />
У вас есть скутер?<br />
У нас нет проблем!
Шпаргáлка по граммáтике<br />
dzierżawcze (мой, твой, свой, его, её, наш, ваш, их), np.: Это мой друг. Вера, это твоя ручка?<br />
pytające (кто, что, какой, чей, сколько), np.: Кто это? Что это? Сколько тебе / ему / ей / нам /<br />
вам / им лет?<br />
я – меня, у меня мы – нас, у нас<br />
ты – тебя, у тебя вы – вас, у вас<br />
он – его, у него они – их, у них<br />
она – её, у неё<br />
Po dodaniu przyimka do zaimków osobowych он, она, оно, они należy po przyimku wstawić<br />
literę н, np.:<br />
его – у него, с ним, о нём,<br />
её – у неё, с ней, о ней,<br />
их – у них, с ними, о них<br />
Czasownik<br />
Czasownik oznacza czynność lub stan. Bezokolicznik to nieodmienna forma czasownika.<br />
Bezokoliczniki w języku rosyjskim zazwyczaj są zakończone na: -ть (работать), -ти (идти), -чь (помочь).<br />
W języku rosyjskim, podobnie jak w polskim, czasowniki mają formy czasu: teraźniejszego, przeszłego<br />
i przyszłego.<br />
Czas teraźniejszy<br />
Czasowniki, w zależności od końcówek czasu teraźniejszego, dzielą się na dwie koniugacje.<br />
O przynależności do danej koniugacji decydują końcówki osobowe 2 os. lp.<br />
Koniugacja I<br />
Należą do niej czasowniki mające w 2. os. lp – końcówki -ешь lub -ёшь. Według koniugacji<br />
pierwszej odmienia się większość czasowników zakończonych na -ать (читать, отвечать, знать).<br />
читать<br />
я читаю<br />
ты читаешь<br />
он, она читает<br />
мы читаем<br />
вы читаете<br />
они читают<br />
нести<br />
я несу<br />
ты несёшь<br />
он, она несёт<br />
мы несём<br />
вы несёте<br />
они несут<br />
Koniugacja II<br />
Należą do niej czasowniki mające w 2. os. lp – końcówkę -ишь. Według koniugacji drugiej odmienia<br />
się większość czasowników zakończonych na -еть i -ить (смотреть, учить, говорить, готовить).<br />
говорить спешить сидеть<br />
я говорю я спешу я сижу (д:ж)<br />
ты говоришь ты спешишь ты сидишь<br />
он, она говорит он, она спешит он, она сидит<br />
мы говорим мы спешим мы сидим<br />
вы говорите вы спешите вы сидите<br />
они говорят они спешат они сидят<br />
99
W tego typu odmianie niekiedy występuje wymiana spółgłosek w temacie w formie 1. os. lp:<br />
я готовлю, ты готовишь, он готовит... (в : вл).<br />
Zapamiętaj!<br />
Charakterystycznymi końcówkami I koniugacji są:<br />
ты – -ешь<br />
они – -ют, -ут<br />
Charakterystycznymi końcówkami II koniugacji są:<br />
ты – -ишь<br />
они – -ят, -ат<br />
W 2. os. lp czasu teraźniejszego na końcu wyrazu zawsze piszemy znak miękki (-ешь, -ёшь, -ишь).<br />
Czasowniki zwrotne<br />
Odmieniają się podobnie jak niezwrotne, z tą różnicą, że oprócz końcówek osobowych dodajemy:<br />
-сь – po samogłoskach, a -ся – po spółgłoskach.<br />
увлекаться учиться катáться<br />
я увлекаюсь я учусь я катáюсь<br />
ты увлекаешься ты учишься ты катáешься<br />
он, она увлекается он, она учится он, она катáется<br />
мы увлекаемся мы учимся мы катáемся<br />
вы увлекаетесь вы учитесь вы катáетесь<br />
они увлекаются они учатся они катáются<br />
Polskiej partykule zwrotnej się w języku rosyjskim odpowiada -ся lub -сь.<br />
Czas przeszły<br />
rodzaj męski -л<br />
rodzaj żeński -ла<br />
rodzaj nijaki -ло<br />
liczba mnoga -ли<br />
я, ты, он играл, говорил, сидел, был<br />
я, ты, она играла, говорила, сидела, была<br />
я, ты, оно играло, говорило, сидело, было<br />
мы, вы, они играли, говорили, сидели, были<br />
W języku rosyjskim w liczbie mnogiej nie rozróżniamy rodzaju męskoosobowego<br />
i niemęskoosobowego. Dlatego dla osób płci męskiej, żeńskiej i grupy osób, w której<br />
znajdują się przedstawiciele obu płci, czasownik ma taką samą formę i kończy się na -ли.<br />
Павел и Борис бродили по Интернету.<br />
Вика и Наташа бродили по Интернету.<br />
Вика и Павел бродили по Интернету.<br />
Czas przyszły złożony<br />
Składa się z czasownika быть w formie osobowej oraz drugiego czasownika w bezokoliczniku.<br />
Я буду знать.<br />
Ты будешь делать.<br />
Он будет отдыхать.<br />
100<br />
Мы будем заниматься.<br />
Вы будете писать.<br />
Они будут учиться.
Шпаргáлка по граммáтике<br />
Liczebnik<br />
Liczebniki główne określają liczbę osób lub przedmiotów i odpowiadają na pytanie сколько?<br />
один год, мальчик, музей<br />
два, три, четыре года, мальчика, музея<br />
пять, шесть, ... лет, мальчиков, музеев<br />
Pamiętaj o znaku miękkim w liczebnikach głównych!<br />
W liczebnikach 0, 5–20, 30 znak miękki piszemy na końcu.<br />
W liczebnikach 50–80, 500–900 znak miękki piszemy w środku.<br />
Liczebniki porządkowe określają miejsce osoby lub przedmiotu wśród innych. Odpowiadają<br />
na pytanie который?, которая?, которое?, которые?.<br />
Liczebniki porządkowe tworzy się od tematu liczebników głównych, dodając końcówki<br />
przymiotników.<br />
пять – пятый, пятая, пятое, пятые<br />
Zapamiętaj!<br />
три– третий, третья, третье, третьи<br />
cемь – седьмой, седьмая, седьмое, седьмые<br />
восемь – восьмой, восьмая, восьмое, восьмые<br />
ale: один – первый, первая, первое, первые<br />
два – второй, вторая, второе, вторые<br />
Какое число?<br />
первое, второе, третье, четвёртое, пятое, шестое, седьмое, восьмое, девятое, десятое,<br />
одиннадцатое, двенадцатое, тринадцатое, четырнадцатое, пятнадцатое, шестнадцатое,<br />
семнадцатое, восемнадцатое, девятнадцатое, двадцатое,<br />
но: двадцать первое, двадцать второе, двадцать третье, тридцать первое<br />
101
7<br />
7<br />
Język rosyjski<br />
Podręcznik<br />
Język rosyjski<br />
Zeszyt ćwiczeń<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
e-poradnik<br />
<br />
Gramatyka<br />
© Copyright<br />
języka rosyjskiego z ćwiczeniami<br />
CD–ROM<br />
by Wy Wydawnictwa Szkolne<br />
W dawnictwa Szkolne i Pe<br />
i Pedagogiczne<br />
P<br />
ed<br />
sp. z<br />
wersja 1.1<br />
R–119–2<br />
o.o., Warszawa 2005–2010<br />
NA DOBRY START<br />
PORADNIK<br />
NAUCZYCIELA<br />
<br />
<br />
7