Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
að mjólkurframleiðslu, því að þær falla niður ef úr henni dregur að nokkru r<strong>á</strong>ði.<br />
Breytingin sem hér er lýst er af tvennum t<strong>og</strong>a. Í fyrsta lagi munu greiðslur sem tengjast<br />
mjólkurframleiðslu falla niður <strong>og</strong> í öðru lagi verða tollar sem nú eru lagðir <strong>á</strong> mjólkurvörur úr<br />
sögunni. Við þetta hækka mjólk, súrmjólk, smjör <strong>og</strong> skyr í verði en verð annarra mjólkurvara<br />
lækkar. Árið 2014 hefði verð <strong>á</strong> mjólkurvörum til íslenskra neytenda að jafnaði hækkað<br />
lítillega við þessa breytingu, en í meðal<strong>á</strong>ri mætti gera r<strong>á</strong>ð fyrir 5-10% verðlækkun <strong>á</strong><br />
mjólkurvörum af þessum sökum.<br />
Ef marka m<strong>á</strong> þ<strong>á</strong> útreikninga sem liggja að baki mynd 7.5 verður aðeins hagkvæmt að<br />
framleiða mjólk <strong>og</strong> súrmjólk hér <strong>á</strong> landi ef allir styrkir til mjólkurframleiðslu verða úr<br />
sögunni. Landsmenn munu að auki halda <strong>á</strong>fram að kaupa íslenskt skyr. Ef gert er r<strong>á</strong>ð fyrir að<br />
Íslendingar haldi <strong>á</strong>fram að neyta íslenskrar nýmjólkur, léttmjólkur, undanrennu, súrmjólkur<br />
<strong>og</strong> skyrs munu hérlendir bændur framleiða um 35% af þeirri mjólk sem þeir leggja nú inn hj<strong>á</strong><br />
mjólkurbúum. Þ<strong>á</strong> er gert r<strong>á</strong>ð fyrir að neysla <strong>á</strong> einstökum tegundum mjólkurafurða skiptist í<br />
svipuðum hlutföllum <strong>og</strong> 2013. 141 En ýmislegt bendir til þess að framleiðslan dragist minna<br />
saman ef opinber stuðningur hverfur. Í fyrsta lagi er reynsla fr<strong>á</strong> öðrum löndum sú að<br />
landsmenn vilji greiða meira fyrir innlendar búvörur en erlendar. 142 Í öðru lagi eru kúabú<br />
mishagkvæm. Ef verð <strong>á</strong> mjólk til bænda fellur heltast óhagkvæmustu búin fyrst úr lestinni.<br />
Þau sem eftir standa standast betur samkeppni við ódýran innflutning. Fræðimenn eru ekki <strong>á</strong><br />
einu m<strong>á</strong>li um það hvernig framboð <strong>á</strong> mjólk breytist til langs tíma litið þegar verð lækkar. Í 9.<br />
kafla eru nefnd dæmi um mat <strong>á</strong> langtímaframboðsteygni í mjólkurframleiðslu sem eru <strong>á</strong><br />
bilinu fr<strong>á</strong> 0,2 upp í 2,5 <strong>og</strong> jafnvel hærra. Ef lægra matið er rétt minnkar framboð aðeins um<br />
10-15% ef verð til kúabænda lækkar um helming. Ef teygnin er 2 er samdr<strong>á</strong>tturinn nær þrem<br />
fjórðu hlutum. Samdr<strong>á</strong>ttur í heildarframleiðslu mundi breyta forsendum söfnunar <strong>og</strong><br />
frumvinnslu mjólkur <strong>og</strong> forsendum um fjölda búa <strong>og</strong> stærð þeirra. Ekki er víst að<br />
kostnaðarforsendur héldust óbreyttar ef stór hluti mjólkurafurða yrði fluttur inn.<br />
Tollar sem lagðir eru <strong>á</strong> í stórum löndum hafa ekki aðeins <strong>á</strong>hrif <strong>á</strong> verðlag heima fyrir, heldur<br />
draga þeir svo að um munar úr eftirspurn eftir innflutningsvörunni <strong>á</strong> heimsmarkaði. Þannig<br />
þokast verð <strong>á</strong> heimsmarkaði niður <strong>á</strong> við <strong>og</strong> viðskiptakjör heimalandsins batna. Þess vegna<br />
vilja yfirvöld í stórum löndum oft ekki lækka tolla hj<strong>á</strong> sér nema tollar séu einnig lækkaðir í<br />
viðskiptalöndum þeirra. Að öðrum kosti eru kjör í viðskiptum við útlönd í hættu. Með<br />
þessum rökum er oft mælt gegn því að lönd sem eru stórveldi í viðskiptum lækki tolla<br />
einhliða. Þau eigi fremur að semja um gagnkvæmar tollalækkanir. Slík rök eiga síður við um<br />
lönd eins <strong>og</strong> Ísland, sem lítið munar um í heimseftirspurn. Fyrir slík sm<strong>á</strong>ríki borgar sig jafnan<br />
að lækka innflutningstolla, hvort sem það er gert einhliða eða með samningum við önnur ríki<br />
141 Byggt <strong>á</strong> tölum fr<strong>á</strong> Auðhumlu um framleiðslu einstakra tegunda.<br />
142 Sj<strong>á</strong> til dæmis skýrslu Daða M<strong>á</strong>s Kristóferssonar <strong>og</strong> Ernu Bjarnadóttur (<strong>á</strong>rtal vantar): <strong>Staða</strong> íslensks<br />
landbúnaðar gagnvart aðild að Evrópusambandinu.<br />
68