Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
fengið úr útflutningstölum dönsku hagstofunnar. Tölur hennar eru <strong>á</strong>n kostnaðar við að flytja<br />
þær úr landi (miðað er við verð <strong>á</strong> hafnarbakka í Danmörku, FOB), en flutningskostnaður<br />
hingað til lands er hér <strong>á</strong>ætlaður með hliðsjón af gögnum Hagstofu Íslands um innflutning <strong>á</strong><br />
mjólkurvörum (horft er <strong>á</strong> mun <strong>á</strong> FOB <strong>og</strong> CIF verði). Gert er r<strong>á</strong>ð fyrir að kostnaður við að<br />
flytja hingað mjólk <strong>og</strong> rjóma sé 30% af innkaupsverði í Danmörku. Þetta er n<strong>á</strong>lægt mesta<br />
kostnaði við að flytja mjólk til Íslands, samkvæmt upplýsingum Hagstofunnar. Þ<strong>á</strong> er <strong>á</strong>ætlað<br />
að <strong>á</strong> súrmjólk <strong>og</strong> jógúrt sé flutningskostnaður 10% af verði í Danmörku <strong>og</strong> <strong>á</strong> öðrum vörum sé<br />
hann 2-5%. Að síðustu bætast við tollar. Eins <strong>og</strong> sj<strong>á</strong> m<strong>á</strong> <strong>á</strong> mynd 7.2 fer því yfirleitt fjarri að<br />
danskur innflutningur sé samkeppnisfær við íslenskar búvörur eins <strong>og</strong> m<strong>á</strong>lum er nú h<strong>á</strong>ttað,<br />
nema hvað dönsk jógúrt virðist vera heldur ódýrari en íslensk, komin hingað til lands. Árið<br />
2014 var verðlag enn óvenjul<strong>á</strong>gt <strong>á</strong> <strong>Íslandi</strong> miðað við helstu viðskiptalönd, en að jafnaði leitar<br />
hlutfallslegt verðlag, raungengi krónunnar, aftur í sama far ef það sveiflast fr<strong>á</strong> meðaltali. Ekki<br />
er ólíklegt að íslenskt verðlag muni í ,,meðal<strong>á</strong>ri“ verða liðlega 10% hærra en það var <strong>á</strong>rið<br />
2014 miðað við helstu viðskiptalönd. Flestar íslenskar mjólkurvörur munu þ<strong>á</strong> <strong>á</strong>fram standa af<br />
sér samkeppni við danskar vörur.<br />
120%<br />
100%<br />
80%<br />
60%<br />
40%<br />
20%<br />
%<br />
Mjólk<br />
Súrmjólk<br />
Rjómi<br />
Jógúrt<br />
Smjör<br />
Ostar<br />
Undanrennuduft<br />
Nýmjólkurduft<br />
Mynd 7.3: Hlutfall verðs <strong>á</strong> íslenskum mjólkurvörum af<br />
líklegu verði <strong>á</strong> vörum fr<strong>á</strong> Danmörku<strong>á</strong>rið 2014 ef tollar<br />
hefðu verið felldir niður <strong>og</strong> markaðsstuðningi breytt í<br />
greiðslur til vinnslustöðva.<br />
Heimildir: Bændasamtökin, Hagstofa Íslands, Danmarks<br />
statistik, eigin útreikningar <strong>og</strong> <strong>á</strong>ætlanir.<br />
Hægt er að ímynda sér ýmsar breytingar<br />
<strong>á</strong> fyrirkomulagi stuðnings við mjólkurframleiðslu<br />
<strong>á</strong> <strong>Íslandi</strong>. Einn kosturinn er<br />
að tollar séu með öllu felldir niður, en<br />
ígildi markaðsstuðnings sem þeir veita<br />
nú íslenskum bændum yrði bætt við<br />
stuðning úr ríkissjóði við framleiðsluna.<br />
Framkvæmdin getur að vísu reynst<br />
erfið, því að markaðsstuðningurinn er<br />
mismikill fyrir hinar ýmsu tegundir<br />
mjólkurvara. Ígildi markaðsstuðningsins<br />
yrði því að fara til<br />
vinnslustöðva, en ekki beint til bænda.<br />
Útkomuna m<strong>á</strong> sj<strong>á</strong> <strong>á</strong> mynd 7.3. Sem fyrr<br />
segir var markaðsstuðningurinn <strong>á</strong>rið<br />
2014 minni en í meðal<strong>á</strong>ri. Fyrir mjólk <strong>og</strong> súrmjólk var hann enginn, hann var 190 krónur <strong>á</strong><br />
lítra af rjóma, rúmar 50 krónur <strong>á</strong> kíló af jógúrt <strong>og</strong> 150 krónur <strong>á</strong> kíló af algengum ostum. Að<br />
meðaltali hefðu mjólkurvörur lækkað í verði um tæp 10% <strong>á</strong>rið 2014 ef þessi leið hefði verið<br />
farin. 137<br />
Verðlækkunin yrði meiri í meðal<strong>á</strong>ri, þegar gera m<strong>á</strong> r<strong>á</strong>ð fyrir að innlendur kostnaður hafi<br />
hækkað meira en framleiðslukostnaður í grannlöndunum. Við sömu aðstæður <strong>og</strong> voru <strong>á</strong>rið<br />
2014 yrði heildarstuðningur við kúabændur hins vegar um það bil jafnmikill <strong>og</strong> <strong>á</strong>ður. Við<br />
breytinguna yrði stuðningur við mjólkurframleiðslu sýnilegri. Hann kæmi allur fram <strong>á</strong><br />
137 Eigin útreikningar.<br />
64