You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Í þessu tilliti verður þó að athuga að til að f<strong>á</strong> bæði l<strong>á</strong>gmarksverð mjólkur <strong>og</strong> aðra fj<strong>á</strong>rhagslega<br />
styrki er nauðsynlegt að búa yfir greiðslumarki. Líta m<strong>á</strong> <strong>á</strong> greiðslumark sem eins konar kvóta<br />
sem veitir aðgang að innlendum markaði, fyrirfram<strong>á</strong>kveðnu l<strong>á</strong>gmarksverði <strong>og</strong> greiðslum úr<br />
ríkissjóði. Mjólk sem framleidd er umfram greiðslumark er ekki bundin l<strong>á</strong>gmarksverði <strong>og</strong> f<strong>á</strong><br />
bændur ekki beingreiðslur úr ríkissjóði fyrir hana. Sé greiðslumarkið skynsamlega sett mun<br />
það draga úr þeirri óhagkvæmni sem getur myndast af völdum styrkja. Í því samhengi m<strong>á</strong><br />
geta þess að heildargreiðslumark <strong>á</strong> að endurspegla heildarmjólkurþörf þjóðarinnar.<br />
Hér eru því að verki tveir kraftar sem verka í gagnstæðar <strong>á</strong>ttir. Fj<strong>á</strong>rhagsstyrkir ýta undir<br />
framleiðslu en framleiðslukvóti dregur úr henni. Óljóst er hvor vega þyngra. Miðað við<br />
mjólkurskort undanfarinna tveggja <strong>á</strong>ra virðist þó sem greiðslumarkið hafi takmarkað<br />
framleiðslu um of. Þetta hefur leitt til þess að greiðslumark <strong>á</strong>rsins 2015 er 12% hærra en<br />
greiðslumark <strong>á</strong>rið 2014.<br />
Innflutningstollar ýta upp verði <strong>á</strong> mjólkurvörum <strong>á</strong> innlendum markaði. Þó að opinbert h<strong>á</strong>mark<br />
sé <strong>á</strong> heildsöluverði sumra mjólkurvara eru þær dýrari en ef um frj<strong>á</strong>ls utanríkisviðskipti væri<br />
að ræða. Tollar <strong>á</strong> mjólkurvörum eru jafnan svo h<strong>á</strong>ir að innflutningur er óverulegur eða jafnvel<br />
enginn <strong>á</strong> viðkomandi vörum. Þetta dregur úr neyslu <strong>á</strong> þessum vörum <strong>og</strong> leiðir til minna<br />
vöruúrvals.<br />
Sem stendur eru almennir tollar <strong>á</strong> flestum mjólkurvörum svo h<strong>á</strong>ir að ólíklegt er að erlend<br />
framleiðsla verði nokkru sinni ódýrari en innlend <strong>á</strong> íslenskum markaði. Sveiflur <strong>á</strong><br />
heimsmarkaði snerta því ekki innlendan markað. Þetta færir íslenskum framleiðendum<br />
öryggi, en um leið hlýtur stuðningurinn sem felst í innflutningsverndinni að sveiflast mikið,<br />
auk þess sem hann er ófyrirsj<strong>á</strong>anlegur. Stuðningur neytenda við íslenska bændur eykst þegar<br />
verð lækkar <strong>á</strong> erlendum mörkuðum, <strong>á</strong>n þess að nein <strong>á</strong>kvörðun hafi verið tekin um slíkt.<br />
Annað einkenni tollstuðnings er að hann er ógegnsær. Efnahags- <strong>og</strong> framfarastofnunin,<br />
OECD, <strong>og</strong> fleiri reikna út hvað tollstyrkur við bændur er mikill mældur í peningum, en hann<br />
blasir ekki við í fj<strong>á</strong>rlögum, eins <strong>og</strong> greiðslur til bænda. Þetta ógegnsæi gerir það að verkum að<br />
erfitt er að <strong>á</strong>tta sig <strong>á</strong> hve stuðningurinn er mikill í raun <strong>og</strong> veru.<br />
Að öllu samanlögðu m<strong>á</strong> leiða líkur að því að inngrip hins opinbera leiði til þess að<br />
búvöruverð sé hærra en ella, innflutningur <strong>og</strong> neysla minni, en <strong>á</strong>hrif laganna <strong>á</strong> það hve mikið<br />
er framleitt eru óljós.<br />
19