Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
aş beyin yarımkürələrinin ayrı-ayrı sahələri (paylar və nahiyyələr)<br />
müəyyən funksional əhəmiyyət daşıyırlar. Yəni hər bir<br />
payın öz funksiyası var.<br />
“Gözlər onu (görüb) dərk etməz”<br />
Gözün quruluşunun və funksiyasının müasir elm tərəfindən<br />
ətraflı öyrənilməsi göstərir ki, o, fotokameraya bənzəyir. Onun<br />
ön hissəsi işıq şüalarını qəbul edən və fokuslaşdırıb torlu qişaya<br />
ötürən şəffaf linzalardan ibarətdir (şək. 10).<br />
Şəkil 9. Baş beyinin sxematik quruluşunun yandan görünüşü.<br />
Alın payı beyin yarımkürələrinin yaxşı inkişaf etmiş payı<br />
sayılır və insan beyninin ümumi sahəsinin 29%-ni təşkil edir.<br />
Bu payda nitqin əsas mərkəzi yerləşir. Onun ən ön hissəsi isə<br />
şəxsiyyətin keyfiyyətinin, yaradıcılığının və əlavə<br />
məşğuliyyətinin formalaşmasında iştirak edir. Hesab olunur ki,<br />
alın payı həm də təcavüz mərkəzidir.<br />
Bir sözlə, baş beyin qabığının alın payı insanın hansı əməl<br />
sahibi olmasını təmin edir. Onun yaxşı və ya pis olması, məhz<br />
bu payın nəzarəti altından gedir. Yəni insanın törətdiyi bütün<br />
əməllərə alın payı nəzarət edir və bu əməlləri törədir.<br />
7-ci əsrdə Qurani-Kərimdə yazılan bu fikrin dürüstlüyü 20-<br />
ci əsrin birinci yarısında müasir alimlər tərəfindən sübut<br />
edilmişdir.<br />
Şəkil 10. Gözün sxematik quruluşu.<br />
Müəyyən edilmişdir ki, insan dölünün embrional inkişafı<br />
dövründə gözün torlu qişası sinir borusundan (bu mərhələdə<br />
insan beyni sinir borusu şəklində olur) əmələ gəlir. Bu sinir<br />
borusundan həm baş beyin, həm də onurğa beyni formalaşır.<br />
Deməli, gözün torlu qişası beyin toxumasından (sinir<br />
hüceyrələrindən) əmələ gəlir.<br />
Gözün torlu qişasının submikroskopik (çox incə) quruluşu<br />
öyrənilib. O, öz quruluşunun mürəkkəbliyinə görə də baş beyin<br />
yarımkürələrinin quruluşunu xatırladır. Onun qalınlığı 0,14 mm<br />
olub bir-biri ilə bağlı olan 3 sırada düzülmüş sinir<br />
hüceyrələrindən (neyronlardan) ibarətdir (şək. 11).<br />
40<br />
41