You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Fascinantni, antiratno angažovani performans "Balkan Baroque" koji je Marina Abramović izvela naovogodišnjem venecijanskom Bijenalu u okviru glavnog programa "Buduće, sadašnje, prošlo"izazvao je nepodeljene pozitivne - čak ushićene reakcije i publike i stručne kritike. Pri tome,"Balkanski barok" je koncipiran za izvođenje u jugoslovenskom Paviljonu gde bi, po svojimkarakteristikama uz potpunu estetičku afirmaciju dobio i punu ideološku kontekstualizaciju velikog,snažnog krika-protesta zbog krvavog raspadanja jedne evropske države.Predistorija ovog famoznog i već sada se može reći - antologijskog rada, i u pogledu Marininedvadesetpetogodišnjice bavljenja body-artom koji ima jasnu liniju kontinuiteta, a dakako i u svetludogađaja koji su neposredno prethodili, upravo nepotrebne i nesrećne zavrzlame koja je izbila narelaciji jugoslovenski selektor - ministarstvo za kulturu Crne Gore, pokazuje se kao opšte i tipičnomesto naših ukupnih društvenih i idejnih procesa koji su praktično ostali isti za sve to vreme.U delovanju jugoslovenskih konceptualnih umetnika, a u njegovom najužem jezgru nalazila se iMarina Abramović, na samom početku, ranih sedamdesetih godina utemeljen je primetni - poredumetničkog, i socijalni kriticizam koji je vremenom dobijao drugačije forme i prolazio kroz različitefaze u zavisnosti od nekih neposrednih društvenih i idejnih podsticaja, a danas je upravo ovimaktuelnim radom kulminirao do nepoznatog inteziteta.Nakon kratkog perioda bavljenja <strong>slika</strong>rstvom neposredno po završetku likovne Akademije, MarinaAbramović je odpočela jednu specifičnu umetničku praksu koja se u prvoj fazi odigravala isključivou beogradskom Studentskom kulturnom centru. CKC je bio otvoren kao odgovor tadašnjih vlasti našezdesetosmašku studentsku pobunu i bio je programiran za mesto koje će podržati aktuelneumetničke projekte, one koji nisu nalazili mesto u postojećem oficijelnom muzejsko-galerijskomsistemu. Prva urednica Galerije SKC-a i kasnija direktorka ovog Centra Dunja Blažević, oslanjajućise na svoje saradnice, pre svega Biljanu Tomić i nešto kasnije i Bojanu Pejić, potpuno se posvetilaprogramskom profilisanju ove ustanove onom umetničkom aktivizmu koji je u stvaralačkoj praksibio izrazito radikalan, a u širem društvenom kontekstu zauzeo je poziciju koja se čitala kao 'novalevica' i bila je saglasna procesima karakterističnim za tadašnje jugoslovensko samoupravljanje,socijalizam sa 'ljudskim likom', 'treći put' nesvrstanih, autentičnu filozofiju Praxisa, reafirmisaneideje mladog Marksa i Markuzea, itd.Kritika koja je tih godina pratila zbivanja na ovoj umetničkoj sceni oprezno je, i čini se nevoljno,govorila o njenoj politizaciji. I to pre svega u najužem kontekstu kada je njen idejni angažmanusmeravan isključivo na postojeće kulturne uslove i umetničke tokove. Dakle, oštrica kriticizma"Nove umetničke prakse" sedamdesetih godina više je bila okrenuta prema samom umetničkomsistemu, prema muzejskim i galerijskim institucijama idejno se zalažući za formiranje jednepermanentne stvaralačke alternative. Tako je u tekstu "Kritički odnos umetnika prema institucijimuzeja" Ješa Denegri 1978. godine najpre utvrđujući istorijsku ulogu muzeja napisao: "Pojammuzeja u ovim suprotstavljanjima (mislio je na aktivnost futurista i dadaista - prim. J.D.) ima jedansasvim uopšten karakter: radi se, zapravo, o muzeju kao simbolu odbrane nekih vanvremenskih ivanistorijskih vrednosti koje se kao takve svesno isturaju kao prepreka zasnivanju i društvenomafirmiranju vitalnih i aktuelnih umetničkih iskaza." Na istom mestu, sada govoreći o aktuelnomstanju muzejskih institucija, stoji i sledeća konstatacija: "... muzeji su se iskazivali i kao mehanizmione kulturne <strong>politike</strong> koja je težila idejnoj i ideološkoj pasivizaciji, a u određenim momentimaotkrivali su se i kao direktni pokazatelji sprege političke i ekonomske vlasti s jedne i kulturne iumetničke birokratije s druge strane." Ovime je praktično utvrđeno sasvim opipljivo reperkusiranješirih političkih poteza u društvu na jednu specifičnu i osetljivu mikro sredinu, njene tokove i proceseu užem domenu kulture i umetničkog stvaralaštva. Da bi ovakav uticaj izbegli, neki umetnici surazvili brojne "post-objektne" strategije unutar vlastitog umetničkog rada i delovanja čestoprepličući idejne i političke poruke sa estetičkim i plastičkim.Među mnogim radovima koje je tokom sedamdesetih godina Marina Abramović realizovala nalazise i onaj pod nazivom "Događaj s vatrom" ("Ritam 5") koji pokazuje tačno te aspekte. U prostoruoko velike plamene zvezde ona je izvela jednu ritualnu, body-art radnju koja se sastojala od sečenjaU suprotnom, kao i ranije, potopiće ih upravo oni procesi koji će zasigurno temeljito izmeniti slikusadašnjeg stanja.Sa njima ili bez njih - za Magnet i drugu ozbiljnu umetnost, nebitno je.Naša borba, 2-3. avgust 1997.Bloody Balkan Baroque"Fin de siecle" - balkanska varijanta