Mirësevini në Luksemburg - OLAI
Mirësevini në Luksemburg - OLAI
Mirësevini në Luksemburg - OLAI
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Mirësevini</strong> <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>
Të jetosh <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong><strong>Luksemburg</strong>u është një vend që tërheq shumë të huaj,sidomos për shkak të nivelit të lartë të pagave, qëështë më i lartë se <strong>në</strong> shumë vende të tjera.Prandaj është e rëndësishme të dini se <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>,standardi i jetesës është i lartë dhe çmimet e banesaveja<strong>në</strong> të larta.Për më tepër, situata e gjuhëve <strong>në</strong> tregun e pu<strong>në</strong>s dhe<strong>në</strong> shkollë është komplekse: tri gjuhë zyrtarebashkegzistoj<strong>në</strong> <strong>në</strong> komunikimin e përditshëm – gjuhaluksemburgeze, gjuha gjermane dhe gjuha frëngekurse sistemi shkollor është i bazuar <strong>në</strong> njohjen eshumë gjuhëve që <strong>në</strong> vitet e para të studimeve ...Të gjithë këta faktorë dhe shumë të tjerë, duhet tëmerren parasysh përpara se të vendosni të jetoni <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong>.Gjuhët që fliten <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>Gjuha luksemburgeze është gjuha e komunikimit tëpërditshëm, duke lejuar një integrim më të mirë <strong>në</strong>vend. Gjuha gjermane dhe frënge ja<strong>në</strong> gjuhët kryesoreadministrative dhe të jetës ekonomike. Sipas vendit tëpu<strong>në</strong>s njëra ose tjetra gjuhë shtesë mund të kërkohetnga pu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>si.Shkollimi i fëmijëveSistemi arsimor është i bazuar <strong>në</strong> katër gjuhë:Gjuha luksemburgeze, e cila është gjuha e ciklit tëparë të arsimit fillor (3-5 vjeç) dhe gjuha e komunikimitndërmjet nxë<strong>në</strong>sve, gjuha gjermane është gjuha eshkrim leximit dhe arsimimit <strong>në</strong> ciklet 2, 3, 4. Mësimi ifrëngjishtes shtohet <strong>në</strong> moshën 7-8 vjeçare dhe ianglishtes <strong>në</strong> shkollat e mesme.Shkolla fillore përfshin <strong>në</strong>ntë vitet e para të shkollimittë ndarë <strong>në</strong> katër cikle të mësimit. Arsimi shkollorështë i detyrueshëm për të gjithë nga 4 vjet deri <strong>në</strong>16 vjet. Regjistrimi <strong>në</strong> shkollë fillore bëhet <strong>në</strong> komu<strong>në</strong>ne vendbaninmit. Për më shumë informacione, personate interesuar mund të kontaktoj<strong>në</strong> me Ministri<strong>në</strong> eArsimit kombëtar (www.men.lu).Fëmija i huaj që arrin <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>, pas mbarimit tëshkollës fillore <strong>në</strong> vendlindjen e tij duhet të kontaktojëNjësi<strong>në</strong> e pritjes shkollore për nxë<strong>në</strong>sit e sapoardhur(Cellule d’accueil scolaire pour élèves nouveauxarrivants -CASNA).Të gjesh një pu<strong>në</strong> <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong>Të gjesh një pu<strong>në</strong> <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>, nuk është e lehtë.Ju mund të gjeni një pu<strong>në</strong> duke iu drejtuar Agjencisëpër zhvillimin e pu<strong>në</strong>simit- ADEM , duke kërkuar <strong>në</strong>internet (p.sh. www.monster.lu), <strong>në</strong>për gazeta ose dukevizituar agjencitë e pu<strong>në</strong>simit të përkohshëm. Duhet tekeni parasysh se <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> është e zakonshmeqë të kërkohen njohuri të të paktën njërës prej trigjuhëve zyrtare – luksemburgushtes, gjermanishtes,frëngjishtes – e ndoshta edhe gjuhëve të tjera.■ 02
Të gjesh strehim <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong>Qiratë e banesave <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> ja<strong>në</strong> te larta.Prandaj është e rëndësishme të informoheni <strong>në</strong> lidhjeme qiratë <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> dhe të mos i <strong>në</strong>nvlerësoni.Ju mund të krijoni një ide mbi çmimet duke konsultuarsitin www.athome.lu ose www. luxbazar.luNëse shkoni <strong>në</strong> një agjenci imobiliare për të marr njëbanesë ose një shtëpi me qira, duhet të dini se përqindjae agjencisë mund t’ju kushtojë sa një qira mujore.Përveç kësaj, një depozitë për garanci ekuivalente e2-3 muajve qira mund të kërkohet paraprakisht ngapronari. (Me fjalë të tjera, <strong>në</strong> qoftë se merrni me qiranjë banesë, për shembull, qiraja e të cilës është 1000 €<strong>në</strong> muaj, ju duhet të paguani menjëherë 4000-5000€, <strong>në</strong>varësi të numrit të muajve që ju kërkohet të parapaguanisi garanci .)Një vështirësi tjetër është se pronarët ja<strong>në</strong> nganjëherëshumë rigoroz <strong>në</strong> lidhje me zgjedhjen e qiramarrësve tëtyre. Ata shpesh refuzoj<strong>në</strong> të japin me qira njerëzve qënuk ka<strong>në</strong> një kontratë pune me afat të pacaktuar (CDI).Disa alternativa ekzistoj<strong>në</strong>, por ja<strong>në</strong> vështirë për tëgjetur dhe / ose nuk ja<strong>në</strong> gjithmo<strong>në</strong> ideale:■ merrni me qira dhoma <strong>në</strong> pensione të menaxhuarkryesisht nga kafenetë (vini re me kujdes gjendjen ekushteve të banimit dhe pyetni <strong>në</strong>se komuna lejondhënien e çertifikatave të banimit)■ ndarja e banesës me të tjerët; për më shumë detajevizitoni faqen www.appartager.lu■ 03
<strong>Mirësevini</strong> <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>Temat e trajtuara:1. Lejëqëndrimi i rregulluar nga ligji mbi emigrimin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 05Llojet e ndryshme të lejëqëndrimit: Viza turistike, leja e qëndrimit për pu<strong>në</strong>torin me rrogë,leja e qëndrimit për pu<strong>në</strong>torin e pavarur, bashkimi familiar prind/fëmijë, bashkimi familiar pasKjo broshurë u destinohet shqiptarëve memartesës, statusi i rezidentit të përhershëm.banim <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.2. E drejta luskemburgeze e pu<strong>në</strong>s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10Ka për qëllim të lehtësojë raportet me ligjetLlojet e ndryshme të kontratës së pu<strong>në</strong>s, rrogat, orët ligjore të pu<strong>në</strong>s etj.dhe administratat kryesore luksemburgeze. 3. Shërbimet që lehtësoj<strong>në</strong> komunikimin <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12Detaje shtesë mbi të gjitha temat e trajtuaraMediatorët e Ministrisë së Arsimit Kombëtar (shërbim falas për çështjet që lidhen memund të gjeni <strong>në</strong> faqen e Internetit tëarsimimin), shërbimi ’Përkthyesi Ndërkulturor’ i Kryqit të Kuq.ASTI: www.bienvenue.lu. Në faqe mund4. Përvetësimi i gjuhës luksemburgeze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13të shkarkoni broshura me informacioneLlojet e ndryshme të kurseve të gjuhës, të mësuarit e një gjuhe <strong>në</strong> linjë, lejet gjuhësore.praktike mbi mënyrën se si të vendosemidhe të jetojmë <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>. Broshurat 5. Shëndeti dhe solidariteti shoqëror . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14ja<strong>në</strong> përkthyer <strong>në</strong> 9 gjuhë (midis tyre dheshqipja).■ Sigurimi shëndetësor, rimbursimi, lista përmbledhëse e të gjithë mjekëve;Ndihmat familiare, e drejta për të pasur ndihma sociale, zyrat sociale, strehimet sociale,strehimi urgjent;Kjo broshurë është rezultat i pu<strong>në</strong>s sëAssociation de Soutien aux Travailleurs■ Informimi dhe mbrojtja e të drejtave: Konvertimi i patentës, lista e përkthyesve të betuar,asistenca gjyqësore, shërbimi i informimit dhe pritjes juridike, guichet.lu, sindikatat, etj.Immigrés- ASTI (Shoqata për Mbështetjene Pu<strong>në</strong>torëve Imigrantë) me mbështetjen6. Sistemi shkollor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18Regjistrimi <strong>në</strong> shkollë, funksionimi i shkollës, ndihmat e mundshme për të mbajtur fëmijët.financiare të Fondit Evropian për integrimine rezidentëve me prejardhje nga vendete treta dhe <strong>OLAI</strong> (Office luxembourgeois7. Shtetësia luksemburgeze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21Natyralizimi dhe dyshtetësia.de l'accueil et de l'intégration -Zyra 8. Kontrata e pritjes dhe integrimit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21luksemburgeze e pritjes dhe integrimit)e Ministrisë së Familjes dhe Integrimit. 9. Faqja e Internetit bienvenue.lu dhe faqja e internetitKa marrë mbështetjen e GALA dhe CILA, www.mae.lu e Ministrisë së Pu<strong>në</strong>ve të Jashtme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22dy shoqata shqiptare <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.Një falënderim i madh për këta dy partnerë,pa të cilët publikimi i kësaj broshure nukdo ishte bërë i mundur.10. Shërbimi Info-Migrants i ASTI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2311. CILA dhe GALA shoqëri pa qëllime përfitimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2312. Adresa të tjera të dobishme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
1. Leja e qëndrimit e rregulluar me ligjKa leje qëndrimi të ndryshmeViza turistike për qëndrimpër më pak se tre muajNëse ju jeni qytetar shqiptar nuk jeni i detyruar tëpajiseni me vizë.Për të përmbushur kushtet e hyrjes dhe qëndrimit përmë pak se tre muaj, gjatë hyrjes duhet të paraqisnikëto dokumente:■ Pashaportë të vlefshme, vlefshmëria e së cilës duhetti tejkalojë 3 muajt që nga data e fillimit të udhëtimit;■ dokument sigurimi shëndetësor që mbulon të gjitharreziqet <strong>në</strong> vend;■ dokumente që, <strong>në</strong> rast kontrolli <strong>në</strong> kufirin e jashtëmtë hapësirës Shengen mund të provoj<strong>në</strong>:- qëllimin e udhëtimit;- burime të mjaftueshme si për kohëzgjatjen e qëndrimitashtu edhe për kthimin <strong>në</strong> vendin e orgji<strong>në</strong>s apo përtranzitin drejt një vendi tjetër (shembuj të dokumenteveqë vërtetoj<strong>në</strong> këto burime: para <strong>në</strong> dorë, çeqe udhëtimi,karta krediti, dokument që vërteton mundësi<strong>në</strong> për tëblerë ligjërisht mjetet e nevojshme, letër krediti elëshuar nga një institucion bankar; <strong>në</strong> rast vizitefamiliare apo private kjo provë mund të sillet <strong>në</strong>përmjetnjë dëshmie për marrje <strong>në</strong> ngarkim).Leja e qëndrimit për pu<strong>në</strong>torinme rrogëBëhet fjalë për leje qëndrimi për një person me orgji<strong>në</strong>nga një vend jashtë Bashkimit Evropian, dmth njëvend i tretë apo një vend i asimiluar <strong>në</strong> të (Zvicra,Lishtenshtajni, Islanda, Norvegjia) që dëshiron tëvendoset dhe të ushtrojë një profesion <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.Kushtet që duhen plotësuarPu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>si që pasi ka deklaruar një vend vakantpra<strong>në</strong> Administratës së Pu<strong>në</strong>s, nuk ka pasur asnjë kandidatkomunitar të përshtatshëm mund të lidhë një kontratëpune me një person me prejardhje nga një vend itretë.Pu<strong>në</strong>kërkuesi duhet të bëjë një kërkesë personale përleje qëndrimi duke i dërguar menjëherë kërkesën mepostë nga vendi i orgji<strong>në</strong>s Ministrisë së Pu<strong>në</strong>ve tëJashtme të <strong>Luksemburg</strong>ut ose duke e depozituarkërkesën për leje qëndrimi pra<strong>në</strong> ambasadës apokonsullatës luksemburgeze apo pra<strong>në</strong> një ambasadeapo konsullate që përfaqëson <strong>Luksemburg</strong>un.Duhet pritur vendimi i Ministrisë përkatëse para se tëmund të fillohet pu<strong>në</strong>.■ 05
VlefshmëriaNë fillim leja është e vlefshme për një vit dhe për njësektor ekonomik të caktuar.Kërkesa e lejes së qëndrimit për një pu<strong>në</strong>tor me rrogëduhet të shoqërohet nga dokumentet e mëposhtme:■ kopje e plotë e pashaportës së vlefshme tëkërkesë-bërësit e noterizuar <strong>në</strong> përputhje me orgjinalin;■ çertifikata e lindjes e kërkesë-bërësit;■ çertifikatë e antecedentëve penale apo deklaratë ebetuar e kërkesë-bërësit;■ një curriculum vitae;■ kopje e noterizuar e diplomave apo kualifikimeveprofesionale të kërkesë-bërësit me përkthimin enoterizuar <strong>në</strong> përputhje me orgjinalin <strong>në</strong>se dokumentiorgjinal nuk është redaktuar <strong>në</strong> gjuhën franceze,gjermane, apo angleze ;■ kontratë pune e firmosur dhe e datuar ngapu<strong>në</strong>kërkuesi dhe pu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>si i tij (<strong>në</strong> kuadratin:“data e fillimit të pu<strong>në</strong>s” duhet shkruar:“që prej marrjes së lejes së qëndrimit për pu<strong>në</strong>torinme rrogë”;■ egzistenca e një lidhje familjare të mundshme midispu<strong>në</strong>kërkuesit dhe pu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>sit;■ një letër motivuese <strong>në</strong> mbështetje të kërkesës.Dokumentet duhet të ke<strong>në</strong> vulën dhe pullën e autoritetitlokal të vendit të orgji<strong>në</strong>s, të je<strong>në</strong> te legalizuara ngaautoriteti lokal i vendit të orgji<strong>në</strong>s dhe të autentifikuaranga ambasada. Nëse dokumentet nuk ja<strong>në</strong> redaktuar <strong>në</strong>gjermanisht, frëngjisht apo anglisht duhet bashkëngjiturpërkthimi i tyre i realizuar nga një përkthyes i betuar.Afati maksimal për të marrë përgjigje nga Ministriaështë tre muaj.Në rast përgjigje pozitive kërkesë-bërësi do të marrë njëleje qëndrimi të përkohshme. Pasi është pajisur me të,brenda tre ditësh pas hyrjes <strong>në</strong> territorin luksemburgezduhet të paraqitet <strong>në</strong> administratën bashkiake kudëshiron të fiksojë rezidencën për të bërë një deklaratëmbërritjeje. Leja e qëndrimit për pu<strong>në</strong>torin me rrogë doti lëshohet <strong>në</strong> këtë vend nga Ministria e Pu<strong>në</strong>ve tëJashtme.Në rast se merr përgjigje negative, kërkuesi mundtë bëjë apel <strong>në</strong>përmjet një avokati pra<strong>në</strong> gjykatësadministrative luksemburgeze brenda afatit të tremuajve.Leja qëndrimit për pu<strong>në</strong>torine pavarurBëhet fjalë për një leje qëndrimi për një rezident tënjë vendi të tretë që dëshiron të vendoset <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong> duke pasur një aktivitet ekonomik privat.Duhet të përmbushë të njëjtat kritere kualifikimiprofesional dhe ndershmërie dhe të kryejë të njëjtatproçedura pra<strong>në</strong> Ministrisë së Klasave të Mesme sirezidentët e Bashkimit Evropian.➜ Për informacione më te detajuara shihni:www.mcm.public.luParalelisht me kërkesën për hapjen e aktivitetit privatpra<strong>në</strong> Ministrisë së Klasave të Mesme ai duhet tëkërkojë lejen e qëndrimit si pu<strong>në</strong>tor i pavarur pra<strong>në</strong>Ministrisë së Pu<strong>në</strong>ve të Jashtme.VlefshmëriaLeja e qëndrimit për pu<strong>në</strong>torin e pavarur ështëe vlefshme për jo më shumë se 3 vjet, dhe ështëe rinovueshme <strong>në</strong> fund të ketyre tre viteve.■ 06
Kushtet që duhen plotësuar■ Të zotërosh cilësitë e duhura për aktivitetin■ Të disponosh burimet e duhura për ushtrimin e këtijaktiviteti■ Aktiviteti duhet t’i përgjigjet një nevoje ekonomike <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong>Procedurat që duhen ndjekurKërkesa duhet bërë PARA hyrjes <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong><strong>në</strong>se kërkesë-bërësi nuk është akoma rezident <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong>.➜ Për formularin dhe listën e dokumenteve që duhenbashkëngjitur ju lutemi t’i referoheni faqes sëInternetit: www.bienvenue.lu, seksionit“të vendosesh <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> – rezidenca përpu<strong>në</strong>torin e pavarur” (s’installer au Luxembourg -séjour du travailleur indépendant).Bashkimi familjar pasardhësit /paraardhësitU mundëson rezidentëve të vendeve të treta tëbashkohen me a<strong>në</strong>tarët e familjes për të ruajtur dhembajtur unitetin familjar.Si a<strong>në</strong>tarë të familjes konsiderohen:■ fëmijët beqarë (pasardhësit) më pak se 18 vjeç mekusht të paturit e së drejtës për tu kujdesur dhe patur<strong>në</strong> ngarkim.■ prindërit (paraardhësit direktë) <strong>në</strong> ngarkim të personitqë kërkon bashkimin e që s’mund të merren <strong>në</strong>ngarkim nga a<strong>në</strong>tarët e tjerë të familjes <strong>në</strong> vendine orgji<strong>në</strong>s.Kushtet që duhen plotësuarTë kesh qëndruar gjatë 12 muajve <strong>në</strong> territorinluksemburgez dhe të kesh një perspektivë të justifikuarpër të marrë të drejtën e qëndrimit të përhershëm.Ç’ka do të thotë që rigrupuesi duhet të provojë qëdisponon burime të vazhdueshme, të rregullta dhe tëmjaftueshme për të përmbushur nevojat e veta dhe atotë a<strong>në</strong>tarëve të familjes <strong>në</strong> ngarkim pa u mbështetur <strong>në</strong>sistemin e ndihmës sociale. Përveç kësaj, ai duhet tëdisponojë një banesë të përshtatshme për të pritura<strong>në</strong>tarin apo a<strong>në</strong>tarët e familjes dhe të këtë një sigurimshëndetësor për vete dhe a<strong>në</strong>tarët e tjerë të familjes.Procedurat që duhen ndjekurA<strong>në</strong>tari i familjes duhet ta bëjë kërkesën për të marrënjë leje qëndrimi të përkohshme pra<strong>në</strong> Ministrisë sëPu<strong>në</strong>ve të Jashtme dhe Imigracionit PARA se të hyj<strong>në</strong><strong>në</strong> vend a<strong>në</strong>tarët e familjes. Pas dhënies së lejes tëpërkohshme të qëndrimit, ai duhet të kërkojë vizë hyrjepra<strong>në</strong> ambasadës që përfaqëson <strong>Luksemburg</strong>un <strong>në</strong>vendin e orgji<strong>në</strong>s ç’ ka do ti mundësonte familjes së tijtë bashkohet me të.Për a<strong>në</strong>tarët e familjes që jetoj<strong>në</strong> <strong>në</strong> mënyrë tëligjshme <strong>në</strong> një vend tjetër a<strong>në</strong>tar të BashkimitEvropian apo i asimiluar <strong>në</strong> të, kërkesa duhet bërë ponjëlloj PARA hyrjes <strong>në</strong> vend pra<strong>në</strong> Ministrisë sëPu<strong>në</strong>ve të Jashtme. Sidoqoftë, a<strong>në</strong>tarit të familjes nukdo ti jepet vizë por i kërkohet që të bëjë një deklaratëmbërritje pra<strong>në</strong> administratës bashkiake të vendit kudo të vendoset tre ditë pasi ka hyrë <strong>në</strong> të.➜ Për informacione të detajuara <strong>në</strong> gjuhën shqipeshihni: www.bienvenue.luseksioni: “të vendosesh <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>” ose <strong>në</strong>gjuhën frënge <strong>në</strong> faqen: www.mae.lu■ 07
Për personat qytetarë të KomunitetitEuropian që dëshiroj<strong>në</strong> të bëj<strong>në</strong> bashkimfamiljar me një person me prejardhje ngavëndet e treta, i cili është <strong>në</strong> ngarkim tëtyre ose <strong>në</strong> varësi<strong>në</strong> e tyre përsa i përketpërkujdesjes shëndetësore:Në bazë të modifikimeve ligjore mbi imigrimin të 11dhjetorit 2011, prova e një mardhënie të qëndrueshmelejon bashkimin familjar për personat e mëposhtëm:■ Personi që ka që<strong>në</strong> pjesëtar i familjes ose që ishte<strong>në</strong> ngarkim të personit që ka të drejtën kryesore tëqëndrimit ne <strong>Luksemburg</strong>.■ Personi që dëshiron të bashkohet me familjen <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong> për arsye shëndetësore, përfitonshërbimin shëndetësor <strong>në</strong> ngarkim të personitrezident <strong>në</strong> luksemburg.Bashkimi familjar pas një martese/një kontrate bashkimi civil midis dypersonave jo-komunitare:Martesa midis dy personave me prejardhje nga njëvend i tretë i jep mundësi<strong>në</strong> bashkëshortit apobashkëshortes me të cilin jeni martuar apo keni bërëkontratë bashkimi civil të bashkohet me personin qëjeton legalisht <strong>në</strong> Luksmeburg (që ka një leje qëndrimi<strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>).KushtetPersoni që kërkon bashkimin familjar me prejardhjenga një vend i tretë jo a<strong>në</strong>tar i Bashkimit evropianduhet:■ të ketë një leje qëndrimi me vlefshmëri të paktën1-vjeçare■ të jetë rezident prej të paktën 12 muajsh <strong>në</strong> territorinluksemburgez■ të provojë që ka burime të vazhdueshme, të rregulltadhe të mjaftueshme për të përmbushur nevojat e vetadhe ato të a<strong>në</strong>tarëve të familjes <strong>në</strong> ngarkim pa umbështetur <strong>në</strong> sistemin e ndihmës sociale.Përveç kësaj ai duhet të disponojë një banesë tëpërshtatshme për të pritur a<strong>në</strong>tarin apo a<strong>në</strong>tarët efamiljes dhe të këtë një sigurim shëndetësor për vetedhe a<strong>në</strong>tarët e tjerë të familjes.Për rezidentët evropia<strong>në</strong> që kërkoj<strong>në</strong> tëbashkohen me partnerin apo partneren metë cilin/me të cilën ka<strong>në</strong> një kohë të gjatësëbashku:Si rrjedhim i modifikimeve që iu bë<strong>në</strong> <strong>në</strong> 11 dhjetor të2011 ligjit të 29 gushtit të 2008 mbi qarkullimin e lirëdhe imigrimin, rezidenti i BE nuk mund të vijojë meprocedurat e bashkimit familjar <strong>në</strong>se nuk mund tëprovojë kohëzgjatjen e lidhjes.Lidhja studiohet duke marrë parasysh intensitetin,vjetërsi<strong>në</strong> dhe stabilitetin e marrëdhënieve ndërmjetpartnerëve. Dy prova kryesore vlej<strong>në</strong> për tu marrëparasysh:■ Ose të kesh jetuar <strong>në</strong> të njëjtën adresë <strong>në</strong> një vendcfarëdo të paktën përgjatë një viti para bërjes sëkërkesës■ Ose të paturit e një fëmije të përbashkët për të cilinja<strong>në</strong> ndarë përgjegjësitë prindërore.Sidoqoftë, karakteri stabël dhe i vazhdueshëm i lidhjesmund të provohet p.sh. nga kontaket e rregullta metelefon, me postë apo e-mail si edhe nga kohëzgjatjadhe denduria e takimeve.VËREJTJE: Partnerët nuk duhet të ke<strong>në</strong> lidhjemartese, të ke<strong>në</strong> lidhur kontratë të bashkimit civil apotë ke<strong>në</strong> lidhje te qendrueshme me nje person tjetër tëndryshëm nga ai që kërkon bashkimin familjar.■ 08
Statusi i rezidentit të përhershëmPersoni me prejardhje nga një vendi i tretë që justifikonnjë qëndrim të rregullt e të pandërprerë prej të paktënpesë vjetësh <strong>në</strong> Dukatën e Madhe të <strong>Luksemburg</strong>utmund të kërkojë marrjen e statusit të rezidentit tëpërhershëm pra<strong>në</strong> Ministrisë së Pu<strong>në</strong>ve të Jashtme.Si të llogaritësh 5 vjetët e rezidencësMerren parasysh periudhat e mbuluara nga një lejeqëndrimi (me përjashtim të personave që ka<strong>në</strong> jetuar<strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> me një leje qëndrimi për studentë).Periudhat gjatë të cilave personi ka pasur njëautorizim për të studiuar apo për të marrë një formimprofesional merren parasysh 50% me kushtin qëpersoni të jetë pajisur me një leje qëndrimi që i lejonqë të kërkojë satusin e rezidentit të përhershëm.(depozitojeni kërkesën me një shënim <strong>në</strong> fund të faqesse cilat ja<strong>në</strong> këto leje qëndrimi).Kushtet që duhen përmbushurPërveç kushtit të 5 vjetëve të rezidencës legale duhetprovuar që:■ keni burime stable, të rregullta dhe të mjaftueshme,■ keni një banesë të përshtatshme,■ keni sigurim shëndetësor që ju mbulon ju dhea<strong>në</strong>tarët e familjes suaj,■ nuk paraqisni rrezik për rendin publik.Gjithashtu, një kusht thelbësor është të paraqisniprova të integrimit të mjaftueshmëm (kurse gjuhe,dëshmi, kontratë pritje dhe integrimi etj.)Procedurat që duhen ndjekurKjo kërkesë bëhet <strong>në</strong>përmjet një formulari.➜ Për formularin dhe listën e dokumenteve që duhenbashkëngjitur, ju lutemi ti referoheni faqes sëinternetit: www.bienvenue.lu,seksionit “si të vendoseni <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>”“autorizimi i qëndrimit si rezident i përhershëm”(“s’installer au Luxembourg” “autorisation deséjour du résident de longue durée”).Mungesat <strong>në</strong> vend nuk mund të tejkaloj<strong>në</strong> maksimumine 6 muajve rrjesht dhe totalin e 10 muajve gjatë gjithëperiudhës së 5 vjetëve si rezident (me përjashtim tëdisa rasteve te jashtëzakonshme).Mund të kontaktoni:Direction de l’Immigration26, route d’ArlonB.P. 752 ■ L-1140 Luxembourg.■ 09
2. E drejta luksemburgeze e pu<strong>në</strong>sLlojet e ndryshme të kontratave të pu<strong>në</strong>sKontrata me kohëzgjatjetë caktuar (CDD)Duhet bërë me shkrim maksimumi <strong>në</strong> momentine fillimit të shërbimit nga punonjësi me rrogë.■ KohëzgjatjaKohëzgjatja e kontratës nuk mund ti kapërxejë24 muajt, përfshirë dhe rinovimin.Ka përjashtime për klubet sportive, federatat etj.Për një kohëzgjatje të caktuar mund të rinovohetmaksimalisht dy herë.Kontrata me kohëzgjatje të caktuar (CDD) mund tëshoqërohet nga një periudhë prove që nuk mund tëjetë me e shkurtër se dy javë dhe me e gjatë se 6 muaj.■ Skadon me ligj kur mbaron afatiMund të anullohet para afatit, pas rënies dakort midispu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>sit dhe punonjësit me rrogë me kusht qëmarrëveshja për zgjidhjen e parakohshme të jetëpërpiluar me shkrim dhe të jetë firmosur nga të dy palët.Nëse kontrata me kohëzgjatje të caktuar (CDD) zgjidhetnga pu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>si para skadimit të afatit kjo shkonkundër ligjit dhe i hap rrugën të drejtës për zhdëmtime interesa dhe shuma e dëmshpërblimit është e njëjtëme pagesat që punonjësi me rrogë do të kishte marrëderi <strong>në</strong> fund të afatit (me përjashtim të kryerjes së njeshkeljeje të rëndë).Në rast se kontrata me kohëzgjatje të caktuar (CDD)zgjidhet nga punonjësi me rrogë, ligji i jep të drejtënpu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>sit të kërkojë dëmshpërblim <strong>në</strong> përputhjeme dëmin real të pësuar dhe dëmshpërblimi nukmund të tejkalojë shumën e rrogës gjatë afatit tëparalajmërimit <strong>në</strong>se kontrata do të ishte lidhur mekohëzgjatje të papërcaktuar.Kontrata me kohëzgjatje tëpapërcaktuar- CDIKontrata e pu<strong>në</strong>s lidhet pa e fiksuar kohëzgjatjen e saj.Kontrata me kohëzgjatje të papërcaktuar (CDI) mund tëshoqërohet nga një periudhë prove që s’ mund të jetëmë e shkurtër se dy javë dhe me e gjatë se sa 6 muaj.■ Zgjidhja e njëanshmePunonjësi me rrogë mund të zgjidhë kontratën pa qe<strong>në</strong>i detyruar të përcaktojë motivet, por duhet tërespektojë një afat paralajmërimi që varion <strong>në</strong> varësitë vjetërsisë së punonjësit me rrogë <strong>në</strong> ndërrmarrje.Afati i paralajmërimit:Më pak se 5 vjet 1 muaj paraMë shumë se 5 vjet 2 muaj paraMe shumë se 10 vjet 3 muaj paraPër punonjësit me vjetërsi më të lartë afati mbetet3 muaj.■ Pushimi nga puna nga ana e pu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>sitPu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>si që vendos të pushojë pu<strong>në</strong>torin me rrogë,duhet të bëjë të ditur motivin e vërtetë dhe tërëndësishëm të pushimit nga puna të punonjësit merrogë <strong>në</strong>përmjet një letre rekomandé.■ 10
Kontrata përfundon pas skadimit të afatit tëparalajmërimit kohëzgjatja e të cilit është <strong>në</strong> funksiontë vjetërsisë.Afati i paralajmërimit:Më pak se 5 vjet 2 muajMë shumë se 5 vjet 4 muajMë shumë se 10 vjet 6 muajPër punonjësit me vjetërsi më të madhe afati mbetet6 muaj.Rrogat e rregulluara me ligj■ Paga minimale mujore për një person të pakualifikuar(18 vjeç apo më shumë) është 1874.19 euro <strong>në</strong> 1 janartë 2013.■ Paga minimale mujore për një person të kualifikuar(18 vjeç apo më shumë) është 2249.03 Euro <strong>në</strong>01 janar të 2013.Orët e pu<strong>në</strong>s me ligjKohëzgjatja me ligj e pu<strong>në</strong>s për pu<strong>në</strong>torët me rrogë tëangazhuar me kohë të plotë është 40 orë <strong>në</strong> javë.Si të veprosh <strong>në</strong>se pu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>sinuk i respekton këto kushte?Në këtë rast mund të kontaktoni me sindikatën <strong>në</strong> tëcilën jeni a<strong>në</strong>tar për të marrë mbështetje falas.Nëse nuk jeni a<strong>në</strong>tar sindikate mund të shkoni tëmerrni takim me një avokat të specializuar <strong>në</strong> tëdrejtën e pu<strong>në</strong>s.Mund të konsultoni gjithashtu shërbimin einformacioneve juridike të Ministrisë së Drejtësisë:http://www.justice.public.lu/fr/aides-informations/accueil-info-juridique/ose të telefononi <strong>në</strong> numrin +352 221846.■ 11
3. Shërbimet që lehtësoj<strong>në</strong> komunikimin<strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>Mediatorët ndërkulturorë<strong>në</strong> shkollaMinistria e Arsimit Kombëtar vë <strong>në</strong> dispozicion tëshkollave dhe prindërve të nxë<strong>në</strong>sve, pas kërkesëstelefonike apo me shkrim, mediatorë ndërkulturorë që,midis të tjerave, flasin dhe shqip.Mediatorët mund të ndërhyj<strong>në</strong> gjatë mbledhjeveinformative për prindërit e nxë<strong>në</strong>sve, për intervistaindividuale midis mësuesve, nxë<strong>në</strong>sve dhe prindërvetë nxë<strong>në</strong>sve, për regjistrimin <strong>në</strong> një shkollë, përpërkthimin e dokumenteve shkollorë, etc.➜ Mund të kontaktoni: Ministère de l'Educationnationale et de la Formation professionnelle(Ministria e Arsimit Kombëtar dhe FormimitProfesional)Service de la scolarisation des enfants étrangers(Shërbimi i shkollimit për fëmijët të huaj)29, rue Aldringen L 2926 LuxembourgTel: 2478 5100 ■ Fax: 2478 5113E-mail: mediateurs@men.luFaqja e internetit: www.men.public.luPërkthyesit ndërkulturorëKeni probleme për tu kuptuar apo komunikuar me njëadministratë, mjek, spital apo shërbim social?Keni vështirësi për të kuptuar atë qe pritet nga ju?Në këto raste, Kryqi i Kuq vë <strong>në</strong> dispozicion përkthyesndërkulturorë që ja<strong>në</strong> trajnuar për përkthiminndërkulturor, për teknikat e komunikimit dhe trajtimine kodeve të ndryshme kulturore. Ky shërbim ështëkrijuar <strong>në</strong> 2009 nga ASTI dhe rimarrë më 2013 ngaKryqi i Kuq.Përkthyesit zotohen të ruaj<strong>në</strong> sekretin profesional dheneutralitetin.Ata ndërhyj<strong>në</strong> me kërkesën e institucioneve apoadministratave luksemburgeze, mjekëve, shërbimevesociale dhe mjekësore <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.Përkthyesit ndërkulturorë mund:■ të vij<strong>në</strong> <strong>në</strong> shërbimet/administratat që i ka<strong>në</strong> kërkuar.■ të përgjigjen me telefon për urgjenca dhe <strong>në</strong> situatat<strong>në</strong> të cilat prezenca fizike e përkthyesit nuk është enevojshme.➜ Mund të kontaktoni:Me telefon: 27 55-3610Me e-mail: interpretariat@croix-rouge.lu■ 12
4. Përvetësimi i gjuhës luksemburgezeKa një sërë kursesh gjuhe që ofrohen <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.Shërbimi i Formimit për të Rritur i Ministrisë së ArsimitKombëtar dhe Formimit Profesional organizon, qoftëdirekt <strong>në</strong> disa gjimnaze, qoftë me ndërmjetesi<strong>në</strong> ekomunave apo shoqërive pa qëllim përfitimi, një sërëkurse gjuhësh.➜ Programi i kurseve mund të konsultohet <strong>në</strong>:www.men.public.lu.(Ministère de l’Education nationale-Ministria eArsimit Kombëtar)www.lifelonglearning.lu(Formation professionnelle continue-Formimiprofesional i vazhdueshëm)www.insl.lu(Institut national des langues-Inistituti kombëtari gjuhëve)Egziston gjithashtu mundësia të mësosh luksemburgishtonline <strong>në</strong> Internet.➜ Ja disa adresa të dobishme:http://www.quattropole.org/fr/e-learninghttp://www.vdl.lu/Lëtzebuergesch+léiere+mat+MP3+_+Fichiers+audio-p-64712.htmlLeja për mësimin e gjuhësLeja për mësimin e gjuhës është një leje e veçantështesë e destinuar për tu mundësuar punonjësve merrogë të të gjitha kombësive (si edhe personave qëushtroj<strong>në</strong> një aktivitet profesional të pavarur apo liberalqë prej të paktën 6 muajve) të mësoj<strong>në</strong> apoperfeksionoj<strong>në</strong> njohuritë e tyre <strong>në</strong> gjuhën luksemburgezepër të lehtësuar integrimin e tyre <strong>në</strong> shoqëri.➜ Për informacione më të gjera konsultoni faqene internetit: www.bienvenue.lu ose adresojuniMinistrisë së Pu<strong>në</strong>s:26, rue Zithe L-2939 LuxembourgTel: (+352) 24 78 61 00 ■ Fax: (+352) 24 78 61 08E-mail: info@mte.public.luFaqja e internetit: www.mte.public.luFjalorth i vogël shqip - luksemburgishtMirëdita ➜ MoïenSi jeni? ➜ Wéi geet et?U<strong>në</strong> quhem ➜ Ech heeschen...Faleminderit dhe mirupafshim ➜ Merci an äddiJu uroj një ditë të mbarë / mbrëmje të mbarë / javë të mbarë➜ Ech wënschen Iech e schéinen Dag / Owend / WeekendU<strong>në</strong> nuk kuptoj shumë luksemburgisht ➜ Ech verstin net villLëtzebuergeschMirupafshim së shpejti ➜ Bis geschwënnSa është ora? ➜ Wéivill Auer ass et?Cilin autobus duhet të marr? ➜ Wéien Bus muss ech huelen?■ 13
5. Shëndeti dhe solidariteti shoqërorSigurimi shëndetësorA<strong>në</strong>tarësimi <strong>në</strong> sigurimet shëndetësore ështëi detyrueshëm. Shërbimet mjekësore (vizitat mjekësore,blerja e medikamenteve, shtrimi <strong>në</strong> spital, etj.) do tërimbursohen pjesërisht vetëm <strong>në</strong>se përmbushen disakritere:■ Nëse kontribuesi ka firmosur një marrëveshje meSigurimet Shëndetësore (Caisse Nationale de la Santé)■ Nëse <strong>në</strong> statutet e Sigurimeve Shëndetësoreparashikohet rimbursimi■ Nëse shërbimet figuroj<strong>në</strong> <strong>në</strong> listën e shërbimevemjeksore të rimbursueshmePu<strong>në</strong>dhë<strong>në</strong>si eshte gjithashtu i detyruar të a<strong>në</strong>tarësojëpunonjësin me rrogë <strong>në</strong> Sigurimet Shëndetësore.A<strong>në</strong>tarët <strong>në</strong> ngarkim të familjes të një të siguruari ja<strong>në</strong>automatikisht të siguruar.Personat që jetoj<strong>në</strong> <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> dhe nuk mund tëpërfitoj<strong>në</strong> mbrojtje përsa i përket sigurimit shëndetësormund të a<strong>në</strong>tarësohen vullnetarisht duke ia drejtuarkërkesën e tyre Qendës së Përgjithshme të SigurimitShoqëror (shihni adresën më poshtë).Si të veprojmë për tu rimbursuar ngasigurimi shëndetësor?Fatura e mjekut duhet dërguar me poste (pa pullë)por duke bërë të ditur konton tuaj bankare <strong>në</strong> adresëne mëposhtme:> Caisse Nationale de SantéL-2980 LuxembourgNë mungesë të një kontoje bankare, mund të shkonitë kërkoni rimbursimin me para <strong>në</strong> dorë <strong>në</strong> adresën emëposhtme:> 125, route d'EschL-1741 Luxembourg VilleOrari: nga e hëna <strong>në</strong> të premte,nga ora 8:00 deri <strong>në</strong> ora 16:00Për ilacet mjekesore pjesa e marrë përsipër ngasigurimi shëndetësor zbritet menjëherë nga tarifa <strong>në</strong>momentin e blerjes së ilaceve.■ 14
Lista grupuese e të gjithë mjekëveNë faqet e para të numratorit telefonik EDITUS.lu, do tëgjeni një listë të të gjithë mjekëve që ushtroj<strong>në</strong> <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong>, të grupuar sipas specializimit dhe lokalitetit.Gjithashtu do të gjeni një listë të profesioneve të tjera tëshëndetit, të spitaleve, të shtëpive të konvaleshencëssi edhe shërbimet që ja<strong>në</strong> dezhurn.➜ Për më shumë detaje konsultoni:http://www.sante.public.lu/fr/index.htmlNdihmat familjareNdihmat familjare mund të konsiderohen si njëmbështetje financiare për çdo person që ka fëmijë<strong>në</strong> ngarkim.Kushtet që duhen plotësuar për të pasur të drejtë përndihmat familjare që i destinohen fëmijës suaj ja<strong>në</strong>:■ Të kesh një leje qëndrimi të vlefshme;■ Fëmija duhet të ketë vendbanim ligjor <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>dhe të jetojë aty vazhdimisht me përjashtim tëmungesës për një periudhë më të shkurtër se tre muaj;■ Minore<strong>në</strong>t duhet ta ke<strong>në</strong> vendbanimin ligjor meprindërit e tyre. Nëse prindërit jetoj<strong>në</strong> jashtë dhefëmijët jetoj<strong>në</strong> p.sh <strong>në</strong> shtëpi<strong>në</strong> e tezes/hallës <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong> nuk ka<strong>në</strong> të drejtë për ndihma familjare.Nëse plotësohen kushtet, duke filluar që nga muajivijues pas deklarimit legal të fëmijës <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>,prindi do marrë ndihmat familjare.Për të marrë këto ndihma duhet plotësuar një formulari cili mund të shkarkohet <strong>në</strong> faqen e internetitguichet.lu dhe të dërgohet <strong>në</strong> Arkën Kombëtare tëNdihmave Familjare <strong>në</strong> adresën e mëposhtme:> Caisse Nationale des Prestations Familiales34, av. de la Porte Neuve ■ L-2227 LuxembourgGjithashtu mund të paraqiteni <strong>në</strong> adresën e mësipërmepër të marrë vetë formularin.Deri <strong>në</strong> ç’datë maksimale jepen ndihmatfamiljare?Ndihmat familjare jepen deri <strong>në</strong> moshën 18 vjeçare.Nëse fëmija ndjek studimet sekondare apo një formimprofesional që tejkalon këtë kufi moshe, ndihma zgjatet<strong>në</strong> maksimum deri <strong>në</strong> fund të moshës 27 vjeç.E drejta për ndihma socialeNë <strong>Luksemburg</strong> ka një RMG(të ardhurat minimale të garantuara)Kushtet për të pasur të drejtë për RMG■ Të kesh të drejtën e qëndrimit <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>,të kesh adresën dhe të jetosh realisht aty;■ Të kesh mbushur të paktën 25 vjeç;■ Shuma e të ardhurave që disponon të jetë më e ulëtse sa kufiri i parashikuar;■ Të jesh i gatshëm të përdorësh të gjitha mundësitë epashfrytëzuara që synoj<strong>në</strong> përmirësimin e situatës.Kushti i rezidencës për të pasur të drejtë për RMG:Çdo person rezident nga një vend i tretë për të pasurtë drejtë për RMG, duhet të ketë jetuar të paktën 5 vjet<strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> gjatë 20 vjetëve të fundit, mepërjashtim të atyre që ja<strong>në</strong> a<strong>në</strong>tarë familje të njëqytetari të Bashkimit Europian (bashkëshorti, partneri).Përjashtohen gjithashtu nga ky kusht qytetarët e njëvendit të asimiluar <strong>në</strong> Bashkimin Evropian (Zvicra,Lishtenshtajni, Islanda) si edhe personave meprejardhje nga një vend i tretë të cilëve u është njohurstatusi i refugjatëve apo i njerëzve pa shtetësi.■ 15
Zyrat sociale të komunaveShërbimi social i drejtohet kujtdo personi që qëndron<strong>në</strong> mënyrë ligjore <strong>në</strong> territorin e komu<strong>në</strong>s që kazgjedhur. Duke marrë parasysh këtë, komuna mund t’ipropozojë një ndihmë sociale, materiale apo financiarepersonit <strong>në</strong> nevojë.Ja disa shembuj ndihmash:■ Trajtimi i kërkesës për të ardhurat minimale tëgarantuara (RMG) dhe ndjekja sociale e përfituesve;■ Mundesi per të drejta të tjera sociale; këshilladhe/ose ndjekje <strong>në</strong> rast problemesh familiare apomarrëdhë<strong>në</strong>sore;■ Këshilla shoqërore dhe psikologjike;■ Ndihmë administrative, për shëmbull për të mbushurformularët, për të shkruar letra…;■ Orientim dhe udhëheqje për shërbime të tjera;■ Ndihma të ndryshme për personat e moshuar.➜ Për më shumë informacion kontaktoni administratëne njësisë bashkiake të vendbanimit tuaj.Strehat socialeNëse kini të ardhura modeste dhe kërkoni një banesëme qira me çmim të pranueshëm ju mund të kontaktoni:➜ Fonds du logement (Fondi i banesave)74, Mühlenweg ■ L-2155 - LuxembourgTel: (+352) 26 26 44-1Fondi i banesave vë <strong>në</strong> dispozicion banesa sociale meçmim të ulët.Nëse jeni pronar i një banese <strong>në</strong> një vend tjetër ju nukkeni të drejtë për një banesë sociale.Strehimi urgjentRezidenca Ulysse i drejtohet çdo burri apo gruaje pastrehë apo <strong>në</strong> rrezik për të mbetur i pastrehë.Rezidenca ofron një strehim të pranueshëm, <strong>në</strong> dhomatë vogla gjumi të përbashkëta apo dyshe ku përfshihetmëngjesi për persona që ja<strong>në</strong> rezidentë ligjorë <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong>.➜ Adresa:Caritas Accueil et Solidarité (Pritja dhe solidaritetii Caritas) - Foyer Ulysse3, Dernier Sol ■ L-2543 LuxembourgTel: 26 49 68 1 ■ Celulari: 621 49 27 97Fax: 26 49 68 401Te informohesh e të mbroshtë drejtatKonvertimi i patentësÇdo person me prejardhje nga një vend i tretë qëvendoset <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong> duhet të konvertojë patentën,dmth. ta shkëmbejë kundrejt një patente luksemburgeze<strong>në</strong>se dëshiron të ngasë maki<strong>në</strong>n <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.Konvertimi mund të kërkohet pas 185 ditésh rezidenceefektive <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>. Duke filluar nga ky moment,ju dispononi një vit kohë për të konvertuar patentëntuaj të huaj.➜ Për çdo informacion drejtohuni ShoqërisëKombëtare të Kontrollit Teknik (Société Nationalede Contrôle Technique (SNCT):Service Permis de conduire (Shërbimi i Patentës)2a, Kalchesbruck ■ L-1852 - LuxembourgTel: (+352) 35 72 14 - 1Fax: (+352) 35 72 14 - 210E-mail: info@snct.lu■ 16
Transporti i përbashkëtPër tu informuar mbi linjat dhe oraret e trenave dheautobusave ju lutemi të konsultoni faqen e mëposhtmetë Internetit:> Esch-sur-Alzette: Place de la Résistance,L-4002 Esch/Alzette, Tel: 54 15 52.➜ http://www.justice.public.lu/fr/index.html➜ www.mobiliteit.luLista e përkthyesve të betuarÇdo dokument zyrtar (çertifikatë lindje, akt marteseetj.) që i bashkëngjitet një kërkese pra<strong>në</strong> një shërbimipublik duhet përkthyer nga një përkthyes i betuar, mëpërjashtim të rastit kur dokmentet <strong>në</strong> fjalë ja<strong>në</strong>redaktuar <strong>në</strong> gjuhët luksemburgeze, frënge, gjermanedhe angleze.➜ Lista e përkthyesve të betuar mund të shkarkohet<strong>në</strong> faqen e Ministrisë së Drejtësisë:www.mj.public.luAsistenca gjyqësorePër të siguruar aksesin <strong>në</strong> drejtësi çdo person që katë ardhura finaciare modeste ka të drejtë të përfitojëndihmë gjyqësore ç’ka do të thotë që ka të drejtë tëasistohet falas nga një avokat. Ndihma gjyqësoremund të jepet për procedura lidhur me hyrjen <strong>në</strong> vend,rezidencën, vendosjen dhe largimin si edhe përcështje civile dhe komerciale.Në Luxembourg ka një shërbim pritje dhe informacionijuridik falas:> Cité Judiciaire: Bâtiment BC ■ L-2080 - LuxembourgTel : 22 18 46> Diekirch: bei der Aler Kiirch, B.P.66 ■ L-9201 - Diekirch,Tel: 80 23 15www.guichet.luFaqja e internetit guichet.lu ofron informacione tëthjeshta dhe praktike <strong>në</strong> frëngjisht dhe gjermanishtmbi çështjet e ndryshme që ka<strong>në</strong> të bëj<strong>në</strong> me rubrikate mëposhtme:Tatimet, taksat, pu<strong>në</strong>n, pu<strong>në</strong>simin, familjen, arsimimin,formimin, shtetësi<strong>në</strong>, banesën, transportin,lëvizshmëri<strong>në</strong>, shëndetin, çështjet sociale, çertifikatat,dëshmitë, organizmat, formularët.SindikatatSindikatat luksemburgeze mund t’ju këshilloj<strong>në</strong> <strong>në</strong>sekeni probleme të lidhura me pu<strong>në</strong>n tuaj.A<strong>në</strong>tari i sindikatës ka të drejtë për ndihmë falas <strong>në</strong>proceset gjyqësore që ka<strong>në</strong> të bëj<strong>në</strong> me të drejtëne pu<strong>në</strong>s dhe cështjet e pu<strong>në</strong>s.Ja dy sindikatat kryesore:> OGBL (www.ogbl.lu)146, boulevard de la Pétrusse ■ L-2330 LuxembourgBP 2031 ■ L-1020 LuxembourgTel: (+352) 2 65 43 777> LCGB (www.lcgb.lu)11, rue du Commerce ■ L-1351 LuxembourgTel: 49 94 24-1Ka sindikata të tjera si:SYPROLUX, NGL, ALEBA,…■ 17
6. Sistemi shkollor, shkollimi i fëmijëve dhe mënyrate mbajtjes së fëmijëveMundesi arsimimiNë <strong>Luksemburg</strong> fëmijët ndërmjet moshës 4 vjet dhe16 vjeç duhet të frekuentoj<strong>në</strong> detyrimisht shkollën.Në shkollat publike mësimdhënia është falas ndërkohëqë <strong>në</strong> shkollat private është me pagesë. Nxë<strong>në</strong>sitndjekin fillimisht arsimin 9 vjeçar para se të vijoj<strong>në</strong> mearsimin që pason atë themelor. Për të regjistruar çdofëmijë më pak se 12 vjeç <strong>në</strong> shkollë drejtojuni shërbimitshkollor apo komu<strong>në</strong>s ku banoni.Gjuhët zyrtare të vendit ja<strong>në</strong> luksemburgishtja,frëngjishtja dhe gjermanishtja.Shërbimi (CASNA)Njësi shkollore pritje për nxë<strong>në</strong>site sapoardhurNxë<strong>në</strong>sit me moshë nga 12 <strong>në</strong> 17 vjeç që dëshiroj<strong>në</strong>të ndjekin studimet <strong>në</strong> arsimin pas themelor duhet t’idrejtohen CANSA (njësisë shkollore së pritjes përnxë<strong>në</strong>sit e sapoardhur) që informon mbi sisteminshkollor luksemburgez dhe masat e ndihmës tëparashikuara për fëmijët <strong>në</strong> gjuhë të huaj.Është e domosdoshme të lësh takim.➜ CASNAMaison de l’orientation (Shtëpia e orientimit)58, bd Grande Duchesse CharlotteL-1330 LuxembourgTel : + 352 247-85277 / -75277casna@men.luNdihmat për nxë<strong>në</strong>sit që vij<strong>në</strong>nga familje me të ardhuramodeste që frekuentoj<strong>në</strong>arsimin secondaire (gjimnazin).PërfituesitÇdo nxë<strong>në</strong>s që frekuenton me kohë të plotë një shkollëtë arsimit secondaire (gjimnazin apo arsimit secondairetechnique (gjimnazin teknik).Nxë<strong>në</strong>si duhet të banojë <strong>në</strong> Dukatën e Madhe të<strong>Luksemburg</strong>ut. Do të propozohet si përfitues i ndihmës<strong>në</strong> bazë të kritereve sociale.Kriteret e dhëniesShuma e ndihmës përcaktohet duke u nisur nga njëtregues shoqëror i llogaritur mbi bazën e te ardhuravefamiljare neto si edhe <strong>në</strong> numrin e fëmijëve <strong>në</strong>ngarkim.FormularëtAto mund të tërhiqen <strong>në</strong> fillim të vitit <strong>në</strong> Shërbimine Psikologjisë dhe Orientimit Shkollor (SPOS) tëinistitucionit që frekuenton nxë<strong>në</strong>si.Afati për dorëzimin e dosjeveAfati për dorëzimin e dosjeve fiksohet nga vetë gjimnazi.■ 18
Arsimimi i diferencuarPër fëmijët me nevoja edukative të veçanta(p.sh që ka<strong>në</strong> një handikap) ose është i integruar <strong>në</strong>arsimin normal ose merret <strong>në</strong> ngarkim nga një institutapo shërbim arsimimi i diferencuar.Për më shumë informacione, ju lutemi t’ i drejtoheni:➜ Ministère de l'Education Nationale et de laFormation Professionnelle (Ministria e arsimitKombëtar dhe e Formimit Profesional)Service de l'Education différenciée (Shërbimi iArsimimit të diferencuar)29, rue Aldringen ■ L-2926 LuxembourgTel: (+352) 247-85178/85181 ■ Fax: (+352) 460 105direction@ediff.lu ou admin@ediff.luwww.ediff.luFormimi përgjatë gjithë jetësU mundëson të rriturve të ke<strong>në</strong> mundesi<strong>në</strong> e një formimprofesional të vazhdueshëm, <strong>në</strong> kurse përgatitje përdiploma dhe çertifikata kombëtare si edhe <strong>në</strong> kurse tëinteresit të përgjithshëm.Kohëzgjatja maksimale e lejës për formim është80 ditë për çdo përfitues gjatë gjithë karrierës së tijprofesionale.➜ www.lifelonglearning.luÇeqet për shërbime(chèques services)Çeqet për shërbime u adresohen të gjithë fëmijëve mëpak se 13 vjeç dhe/ose atyre që nuk ka<strong>në</strong> mbaruarshkollë fillore. Është e detyrueshme të kesh rezidencë<strong>në</strong> Dukatën e Madhe të <strong>Luksemburg</strong>ut për të përfituarnga këto çeqe.Çeku i Shërbimit të Pritjes (CSA) përbën një ndihmë tëShtetit e të komunave <strong>në</strong> favor të fëmijëve e tëprindërve. Nuk bëhet fjalë për një ndihmë <strong>në</strong> para porpër një ndihmë të tipit si: mbajtja e fëmijëve <strong>në</strong> njëçerdhe, mbështetja për fëmijët <strong>në</strong> insititucionet emësimdhënies muzikore etj.Qëllimi i këtij mjeti është të nxisë dhe të transmetojëshancet e integrimit për fëmijët pavarsisht mjedisit tëtyre socio-kulturor.Procedurat që duhen ndjekurPër të përfituar avantazhet e çekut për shërbimet,fëmijët (ose tutori ligjor) bëj<strong>në</strong> kërkesë pra<strong>në</strong> komu<strong>në</strong>ssë rezidencës për një kartë aderimi individual për çdofëmijë. Kjo kartë lëshohet falas.➜ Call Center për Çekun e Shërbimit të Pritjes mundtë kontaktohet gjatë javës nga ora 9:00 deri <strong>në</strong> 12:00dhe nga ora 13:00 <strong>në</strong> 17:00 <strong>në</strong> 8002-1112(Administratat bashkiake dhe ndihmëdhë<strong>në</strong>se <strong>në</strong>8002-1113) ose me e-mail <strong>në</strong>helpdesk@chequeservice.luose <strong>në</strong> faqen http://www.cheque-service.lu■ 19
Mënyrat e ndryshme përmbajtjen e fëmijëveMbajtja <strong>në</strong> një strukturë pritje mundëson që tëlehtësohet pajtimi i jetës familjare me jetën profesionaleme garanci<strong>në</strong> e një kuadri edukativ të përshtatshëmpër fëmijët dhe <strong>në</strong> infrastruktura që u përshtatennevojave të tyre. Për çdo informacion si edhe përregjistrimin e fëmijëve tuaj duhet të drejtoheni <strong>në</strong>administratën bashkiake të vendbanimit tuaj.Për t’i mbajtur fëmijët me një person të veçantë, mundt’i drejtoheni asistencës për prindërit. Prindërit mundtë informohen mbi egzistencën e një strukture të tillëpra<strong>në</strong> vendit ku banoj<strong>në</strong> <strong>në</strong> njësi<strong>në</strong> bashkiake tërezidencës apo të shkarkoj<strong>në</strong> listën e asistentëve tëdisponueshëm <strong>në</strong>:➜ http://www.guichet.public.lu/citoyens/fr/publications/famille/liste-assistantes-parentales/liste-assistantes-parentales.pdfMundesia <strong>në</strong> strukturat e mbajtjesÇdo prind mund të përfitojë nga infrastruktura embajtjes së fëmijëve pavarsisht kombësisë dhe tëardhurave.Sidoqoftë, struktura të caktuara pranoj<strong>në</strong> vetëmfëmijët që jetoj<strong>në</strong> <strong>në</strong> komu<strong>në</strong>n lokale apo që ja<strong>në</strong>shkolluar <strong>në</strong> shkollën lokale.ShpenzimetPjesmarrja financiare e prindërve për regjistrimin efëmijës apo fëmijëve të tyre përcaktohet duke u nisurnga një sërë faktorësh (situata, të ardhurat e familjes,radha e fëmijës).Sistemi i bursave dhe huavepër studimet post-secondaires(pas-gjimnazit)Nëse fëmija juaj më i rritur dëshiron të kryejë studimepas-gjimnazit, sistemi i bursave dhe i huave egzistuesei jep mundësi<strong>në</strong> çdo të riu që është rezident <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong> t’ë ndjekë lirisht arësimin e lartë pavarsishtnga fuqia financiare apo vullneti i prindërve të tij dhepavarisht moshës së fëmijës.Kërkesën mund ta bëni pra<strong>në</strong> Qendrës së dokumentimitdhe informimit mbi arsimin e lartë (CEDIES)➜ CEDIES:209, route d'Esch ■ L 1471 LuxembourgTel: (+352) 247 88650 ■ Fax: Accueil: (+352) 26 19 01 04Tel: Aide financière: (+352) 45 56 56E-mail: info@cedies.public.luFaqja e internetit: http://www.cedies.public.lu■ 20
7. Shtetësia luksemburgezeMarrjaPër të marrë shtetësi<strong>në</strong> luksemburgeze ju duhet tëpërmbushni kushtet e mëposhtme:■ Të kini mbushur 18 vjeç <strong>në</strong> momentin e depozitimittë kërkesës;■ Të keni qëndruar ligjërisht dhe pa ndërprerje <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong> gjatë 7 vitesh rrjesht;■ Të kini frekuentuar 3 seanca të edukimit qytetar;■ Të pëmbushësh kërkesat e një reputacioni të mirë;■ Të marrësh provimin me gojë <strong>në</strong> gjuhën luksemburgeze;■ Testi i gjuhës përfshin të shprehurit dhe të kuptuaritme gojë. Niveli i provimit me gojë përkon me nivelinA2 të kuadrit europian të përbashkët që merret sireferencë për gjuhët <strong>në</strong> lidhje me të shprehurit dhe tëkuptuarit me gojë.Procedurat që duhen ndjekurDuhet të depozitohet një kërkesë me shkrim pra<strong>në</strong>komu<strong>në</strong>s së rezidencës por kjo kërkesë duhet t’idrejtohet Ministrisë së Drejtësisë. Komuna do t’jakalojë atë Ministrisë së Drejtësisë. Formulari i kërkesësështë i disponueshëm pra<strong>në</strong> Ministrisë së Drejtësisë.➜ Service de l'indigénatL-2934 LuxembourgTel: (+352) 247-84547 / 84538➜ Bureaux: Centre administratif Pierre Werner,13, rue Erasme, Luxembourg-KirchbergE-mail: nationalite@mj.public.luDyshtetësiaQë prej 1 janarit të 2009, <strong>Luksemburg</strong>u e pranondyshtetësi<strong>në</strong>. Shqipëria e pranon gjithashtu sistemine dyshtetësisë.8. Kontrata e pritjes dhe integrimit(Contrat d’accueil et d’intégration - CAI)Zbuloni histori<strong>në</strong>, zakonet, gjuhët dhe vlerat e Dukatës së Madhe të <strong>Luksemburg</strong>ut!A e dinit se?Qeveria luksemburgeze ka krijuar një mekanizëm që jukrijon mundësi<strong>në</strong> të bëheni aktor i integrimit tuaj, dhekjo <strong>në</strong>përmjet Kontratës së Pritjes dhe Integrimit (CAI)Një kontratë për ju■ për të mësuar një nga gjuhët e vendit■ për të ndjekur një trajnim për edukatën qytetare■ për të marrë pjesë <strong>në</strong> një ditë orientimi■ 21
CAI ju adresohet ju <strong>në</strong>se ju■ jeni një person më prejardhje nga një vend i huaj■ qëndroni <strong>në</strong> mënyrë të ligjshme <strong>në</strong> territorin eDukatës së Madhe të <strong>Luksemburg</strong>ut dhe dëshironi tëqëndroni për një kohë të gjatë■ jeni të paktën 16 vjeçAvantazhet për ju■ reduktimi i tarifës së regjistrimit për kurset e gjuhëve■ trajnimi për edukatën qytetare dhe dita e orientimitja<strong>në</strong> falas■ mundësia për të moskryer njërin prej kurseve fakultativetë edukatës qytetare të parashikuara për tëmarrë kombësi<strong>në</strong> luksemburgeze■ CAI merret parasysh gjatë shqyrtimit të kërkesës përtë marrë statusin e rezidentit të përhershëm9 a . www.bienvenue.luKjo faqe interneti u adresohet si personave meprejardhje të huaj ashtu edhe personave me profesion <strong>në</strong>sektorin social dhe të shëndetësisë. Ajo centralizon <strong>në</strong>mënyrë të përmbledhur informacione të rëndësishmepër tu vendosur dhe integruar <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.Faqja e internetit është <strong>në</strong> dy gjuhë, <strong>në</strong> frëngjisht dheanglisht. Do gjeni skeda informative praktike për tushkarkuar <strong>në</strong> 9 gjuhë (shqip, anglisht, arabisht, kinezçe,spanjisht, frëngjisht, portugalisht, serbisht dhe rusisht).Do të gjeni gjithashtu:■ Të dhënat dhe adresat e internetit të organizmave qëka<strong>në</strong> lidhje me temën e trajtuar■ Dokumente dhe formularë për tu shkarkuar■ Adresat e internetit drejt faqeve të specializuara dhereferenca ligjore mbi temat e trajtuara➜ Për më shumë informacion?Office luxembourgeois de l’accueil etde l’intégration (<strong>OLAI</strong>):7-9, avenue Victor Hugo ■ L-1750 LuxembourgTel: (+352) 2478-5785 ■ Fax: (+352) 2478-5730E-mail: cai@olai.public.luwww.olai.public.lu9 b . www.mae.luNë seksionin “visa et immigration (viza dhe imigrimi)”i faqes së Internetit së Ministrisë së Pu<strong>në</strong>ve të Jashtmedo të gjeni të gjitha informacionet e nevojshme mbilejet e qëndrimit, vizat etj.Të gjithë formularët e duhur për kërkesat përkatëse dhetë gjitha skedat e informacionit ja<strong>në</strong> të aktualizuaradhe mund të shkarkohen.■ 22
10. Shërbimi informativ për emigrantët i ASTINë sportelin e informacionit jepen informacione mbilegjislacionin lidhur me qëndrimin e rezidentëve ngavendet e treta <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.Shërbimi ofron:■ Aktivitete informative <strong>në</strong> ASTI të cilat u drejtohenpersonave me prejardhje nga vendet e treta <strong>në</strong><strong>Luksemburg</strong> <strong>në</strong> bashkëpunim të ngushtë me shoqatattona partnere.■ Aktivitete informative të decentralizuara <strong>në</strong> lokalet eshoqërive partnere.■ Seanca informative mbi ligjin e ri të imigrimitpër partnerët ta<strong>në</strong>, për shoqatat aktive <strong>në</strong> fushënshoqërore dhe organizma të tjerë të interesuar.Shërbimi vë <strong>në</strong> dispozicion:material informativ mbi legjislacionin lidhur merezidentët nga vendet e treta.➜ Si të informohemi?Gjatë informimeve të përhershme <strong>në</strong> zyrënqendrore <strong>në</strong> ASTI, të cilat mund t’i konsultoni metelefon <strong>në</strong> numrin 43 83 33 - 1ose me e mail <strong>në</strong> adresen partenariat@asti.lu11. Shoqatat tona partnereCILA asblQendra NdërkulturoreShqiptaro - <strong>Luksemburg</strong>ezeQendra Ndërkulturore Shqiptaro- <strong>Luksemburg</strong>eze,është një shoqatë pa qëllim përfitimi e krijuar më 2009me qëllim nxitjen e shkëmbimeve ndërkulturore dhesociale ndërmjet <strong>Luksemburg</strong>ut, Shipërisë, Kosovësdhe krahinave të tjera shqipfolëse.Qëllimi i saj është gjithashtu tu japë shtysë aktiviteteveqë kontribuoj<strong>në</strong> për një njohje më të mirë të kulturës,historisë dhe shoqërisë së trevave shqipfolëse.➜ Tel: (+352) 691 247 647 ■ Fax: 26 56 11 82www.cila.luGALA asblShoqata kulturore Gala u themelua <strong>në</strong> shkurt të 2010dhe organizon aktivitete <strong>në</strong> fushat kulturore, shoqëroredhe qytetare.Së pari dëshiron të nxisë shprehjet kulturore dheartistike të krijuara apo të frymëzuara <strong>në</strong> botënshqiptare njëkohësisht me synimin për të kontribuar<strong>në</strong> integrimin dhe mirëqënien sociale të popullatavetë reja shqiptare <strong>në</strong> <strong>Luksemburg</strong>.Pra, shoqata projekton diversitetin e diasporës shqiptare<strong>në</strong> diversitetin e një <strong>Luksemburg</strong>u me orgjina tëndryshme. Ja përse Gala e ka për nder dhe ndihetkrenare të mirëpresë persona me prejardhje të ndryshme.➜ Tel: (+352) 691 801 010 ■ E-mail: artan.vigani@tango.lu■ 23
12. Adresa të tjera të dobishme➜ Linke interneti të dobishme:www.asti.luwww.bienvenue.luwww.guichet.luwww.justice.public.luwww.luxembourg.luwww.mae.luwww.mobiliteit.luwww.olai.public.lu■ 24