Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Suðurland<strong>1.</strong> <strong>tbl</strong>. <strong>1.</strong> árg. Júní <strong>2008</strong>
2 • Suðurland2. <strong>tbl</strong> 2. árg. Maí <strong>2008</strong>Góðan dag!Suðurland – með sínumblómlegu byggðum,víðáttum <strong>og</strong> fjallasýn,er viðfangsefni okkarað þessu sinni. Þar eruhvað stórbrotnustugöngu-, reið-<strong>og</strong>jeppaleiðir landsins,veiðiár <strong>og</strong> –vötn, einstökgallerí <strong>og</strong> söfn, ríkulegtmenningarlíf, fjölbreyttgistiaðstaða – <strong>og</strong>endalausir möguleikará skemmtilegriafþreyingu. Við tökumhús á allmörgum aðilumí ferðaþjónustunni,auk þess að spjalla viðsveitarstjórnarmenn <strong>og</strong> –konur, sem öll virðast sammála um að áSuðurlandi sé mannlíf gott – enda nógu stutt <strong>og</strong> nógu langt í allt, eins<strong>og</strong> einn af okkar viðmælendum orðar það. Við hefjum yfirlitsferð okkarí Hveragerði <strong>og</strong> Þorlákshöfn <strong>og</strong> endum hana á Kirkjubæjarklaustri <strong>og</strong>erum sannfærð um að hver sá sem heimsækir þennan landshluta ísumar eigi eftir að njóta þess í þaula.Einar ÞorsteinssonSuðurlandÚtgefandi:<strong>Land</strong> <strong>og</strong> Saga ehf.Hallur ÞorsteinssonNýlendugata 21, 101 Reykjavíkhth@hive.is 696 7326Sími 534 0700Gsm 822 0567Haukur Haraldsson<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga@<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga.ishaukur@<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga.is 824 2450www.<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga.isRitstjórn <strong>og</strong> framkvæmdastjóri:Einar ÞorsteinssonEinar@<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga.is 822 0567Markaðsmál:Haukur Haraldssonhaukur@<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga.is 824 2450Ester Sigurðardóttirester@<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga.is 899 7600Erna SigmundsdóttirErna@<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga.is 821 2755Blaðamenn:Súsanna Svavarsdóttirsusannasvava@simnet.is 861 5242Katrín Baldursdóttirkatrin@<strong>Land</strong><strong>og</strong>Saga.is 891 9698Hilmar Karlssonhkarls@simnet.is 695 6681Vala Ósk Bergsveinsdóttirvalaosk@gmail.com 6983979Umbrot <strong>og</strong> ljósmyndun:Ingólfur Júlíussonnn@hive.is 690 3411Prentun:Ísafoldaprentsmiðjan. Prentað í 114.000eintökum.Dreifing: Pósthúsið, Íslandspóstur <strong>og</strong>allir sölustaðir N<strong>1.</strong>Forsíða:Horft yfir Langasjó í ferðalagi Útivistar.Ljósmynd Gunnar S. GuðmudssonÞað er komið sumar!ARGUS 06-0306Fallegar, gróskumiklar plönturTré, sumarblóm, skrautrunnar, berjarunnar, limgerðisplöntur,rósir, fjölærar plöntur, grænmetisplöntur <strong>og</strong> kryddjurtir.Mikið úrval af hengiplöntum.Fagleg ráðgjöf um val á plöntum!Annað nauðsynlegt í garðinnHengikörfur, ker, pottar, mold, áburður, smáverkfæri o.fl.
4 • SuðurlandSæluhús á HellisheiðiSkíðaskálinn í Hveradölumhefur verið sannkallað sæluhúsá miðri Hellisheiði, þarsem hann stendur við þjóðveg<strong>1.</strong>Sérstaða Skíðaskálans íHveradölum endurspeglast ekkiaðeins á staðsetningunni, heldurmiklu fremur í yfirbragði hússins<strong>og</strong> samspili við gamla tímann <strong>og</strong>norræna stemmningu sem gefuröllu húsinu einkar hlýlegan <strong>og</strong>heimilislegan blæ.Í Skíðaskálanum eru fjórir misstórir veislusalir sem taka frá50 - 170 manns. “Gamla stofan”,“Koníaksstofan” <strong>og</strong> “Arinstofan”ásamt “Betri stofunni” eru velbúnir veislusalir, en Skíðaskálinnbýður upp á alþjóðlega matreiðsluásamt því að leggja áhersluá íslenska <strong>og</strong> þjóðlega rétti.Lambakjöts- <strong>og</strong> fiskihlaðborðSkíðaskálans eru til dæmis velþekkt.Fundir <strong>og</strong> ráðstefnurÍ gegnum tíðina hefur þjónustaSkíðaskálans í Hveradölumsífellt verið að aukast <strong>og</strong>aðlagast breyttum tímum.Skíðaskálinn býður fyrirtækjum<strong>og</strong> félagasamtökum fundar- eðakennsluaðstöðu í skálanum alladaga vikunar. Þá er hægt aðhafa Skíðaskálann út af fyrir sig,hálfan eða allan daginn, meðafnot af veitingasölunum fjórum.Mikið hefur verið um að fyrirtækinotfæri sér þessa aðstöðu <strong>og</strong> haldimargskonar gæðastjórnunar<strong>og</strong>vinnufundi. Mikil kyrrð er ástaðnum <strong>og</strong> skapast þar einstaktandrúmsloft sem gerir það aðverkum að fundirnir verða oftárangursríkari <strong>og</strong> ekki er hægtfyrir þáttakendur að “skreppa” frámeðan á fundi stendur.Nýlega var tekið í notkun fullkomiðhljóðkerfi ásamt þráðlausummikrafón <strong>og</strong> þráðlausri nettengingu.Fulkominn skjávarpimeð sýningartjaldi <strong>og</strong> flettitaflaer einnig á staðnum <strong>og</strong> fylgir allurbúnaður með í leiguverði.Sé þess óskað er hægt að fáleigð önnur tæki sem til þarf.Einnig standa til boða hagstæðarrútuferðir fram <strong>og</strong> til baka <strong>og</strong> hægter að útvega tónlistarmenn meðýmsar uppákomur. Fundargestirgeta nýtt sér heita potta semstaðsettir eru við Skíðaskálann <strong>og</strong>í samvinnu við Ævintýraaferðir erboðið upp á margvíslegar ferðir, tildæmis hestaferðir, fjórhjólaferðir,gönguferðir <strong>og</strong> fleira í nágrenniSkíðaskálans í Hveradölum.Boðið er uppá kaffi, te <strong>og</strong> rúnstykkimeð osti <strong>og</strong> skinku viðkomu, en ef hópurinn borðarkvöldmat í Skíðaskálanum þarfekki að borga leigu.Veitingastjóri Skíðaskálansí Hveradölum er Vignir Guðmundsson.Nýr skáli á rústum þess gamlaSkíðaskálinn var reisturárið 1934 af SkíðafélagiReykjavíkur.Uppi í brekkunni fyrirofan skálann eru tveirminnisvarðar. Annarþeirra er til minningarum Ludvig H. Müllerkaupmann, sem varformaður SkíðafélagsReykjavíkur í 26 ár frástofnun þess árið1914,en hinn er til minningarum Kristján Ó. Skagfjörðkaupmann, semvar formaður félagsinsnæstu 11 árin.Í Hveradölum bjó áárunum milli 1930 <strong>og</strong>1940 danskur maðurað nafni A. C. Høyer <strong>og</strong>hafði hann þar greiðasölu.Þá hafði hanngufu- <strong>og</strong> leirböð <strong>og</strong> vísiað gróðurhúsarækt <strong>og</strong>er hann líklega meðþeim fyrstu hér á landisem stundaði þann atvinnuveg.Skíðaskálinn hefur umárabil verið í einkaeign.Gamli Skíðaskálinnbrann árið 1991 ennýr skáli var opnaðurtveimur árum seinna.Það er innflutt norsktbjálkahús sem sett varsaman á staðnum, <strong>og</strong>er það töluvert stærraen gamla húsið. Það erá þremur hæðum <strong>og</strong> íheild sinni er það um<strong>1.</strong>000 fermetrar.Ljósmyndir:Guðmundur Bjarki
6 • SuðurlandFjölvir ehf söluskálinn ÞorlákshöfnÍ blómabúðskreytingameistaransÍ Þorlákshöfn er blómabúðsem býður upp á sérlegafallegar blómaskreytingarfyrir hvers kyns tækifæri.Verslunin heitir BlómabúðBrynju <strong>og</strong> er í eigu GuðrúnarBrynju Bárðardóttursem nýlega tók við starfinámsbrautarstjórablómaskreytingabrautar<strong>Land</strong>búnaðarháskólans aðReykjum í Ölfusi.Guðrún Brynja hóf reksturblómabúðarinnar á Unubakkaárið 2005 en fannst svona fallegbúð eiginleg ekki eiga heima íiðnaðarhverfi <strong>og</strong> flutti sig því umset í Ráðhúsið í Þorlákshöfn fyrireinu <strong>og</strong> hálfu ár. Í versluninni ermikið úrval af pottaplöntum <strong>og</strong>afskornum blómum <strong>og</strong> eigandinntekur að sér allar hefðbundnarblómaskreytingar, eins <strong>og</strong>brúðarvendi <strong>og</strong> útfararkransa,skreytir sali fyrir veislur <strong>og</strong>dansleiki <strong>og</strong> stíliserar skrifstofur.En í Blómabúð Brynju fæstfleira en blóm, því þar er fjölbreyttgjafavara <strong>og</strong> flest sem til þarf til aðrækta pottablóm. Þegar GuðrúnBrynja er spurð hvernig gangi aðreka blómaverslun í þessu miklablómahéraði, segir hún: „Hér varengin blómabúð þegar ég opnaði.Það höfðu tveir eða þrír reyn<strong>tbl</strong>ómabúðarekstur hér áður enég fór af stað, en síðustu búðinnivar lokað í nóvember 2004.“ EnGuðrún Brynja hefur staðið af sérbyrjunarörðugleika <strong>og</strong> lætur vel afsínum rekstri.Hvað gjafavöru varðar, segistGuðrún Brynja bæði vera með ódýravöru en einnig klassagjafavörufrá Rosenthal <strong>og</strong> fleirum. “Ég ermeð glös <strong>og</strong> bolla, vöru sem hefursöfnunargildi <strong>og</strong> hún hefur reynstmjög vinsæl hjá mér. Ég hef líkaverið að selja veski úr roði <strong>og</strong> leðri,sem ég er að vísu ekki með á lager,heldur panta þegar fólk biðurmig um það. Þetta er of dýr vara<strong>og</strong> einstök til að vera með hana álager en það er óskaplega gamanað geta boðið upp á hana. Nú,svo er auðvitað hægt að fá fallegablómavasa, kertastjaka <strong>og</strong> ilmkertií Blómabúð Brynju.”Margir þeirra sem hingaðkoma verða yfirleitt dálítið hissaá því hvað mikla möguleikastaðurinn hefur uppá að bjóða.Við í söluskálanum í Þorlákshöfngerum okkur far um að leiðbeinaþeim sem hingað koma eftirmegni <strong>og</strong> höfum orðið okkur útium efni sem gagnast þeim velsem eru í leit að afþreyingu.Nánari upplýsingar er að finnaá slóðinni www.olfus.is/Default.aspx?ObjectId=6|7&id=77&idx=0, ef þú kemur við á bensínstöðinniþá leiðbeinum við þér meðánægju.Á undanförnum árum hefuröll aðstaða tekið stórstígumframförum <strong>og</strong> má þar nefna nokkuratriði sérstaklega:<strong>1.</strong> Gönguleiðir – eru fjölmargar<strong>og</strong> auðvelt að velja leið við hæfi2. Golf – 18 holu golfvöllur er ínæsta nágrenni (sjá nánar http://www.nat.is/golf/golf_sudurland_thotlakshofn.htm)3. Fugla- <strong>og</strong> fjöruskoðun eralltaf mjög vinsælt, en aðstaða tilfuglaskoðunar er með ágætum.4. Mannlíf við höfnina –Þorlákshöfn er eina góða höfnin áSuðurlandi frá Grindavík að Höfn íHornafirði. Laxdæla<strong>saga</strong> segir frákomu Auðar djúpúðgu til landsins,þegar skip hennar brotnaðiá Vikrarskeiði <strong>og</strong> fé <strong>og</strong> mennbjörguðust. Þar er nú Hafnarskeið<strong>og</strong> Hraunskeið vestan Ölfusárósa.Árið 1718 (5. nóv.) strandaðidanska herskipið Gautaborg áHafnarskeiði <strong>og</strong> bændur björguðu170 manns. Fyrsta hafnargerðhófst 1929 <strong>og</strong> má segja að margtáhugavert sé að gerast við höfninaá degi hverjum.5. Bókasafnið - miðstöð fyrirupplýsingar um golf, gönguleiðir,gistingu,veiðileyfi o.fl.Komdu við hjá okkur <strong>og</strong> viðkomum þér á óvart!Golfhermir af bestu gerðÁhersla á sjávarréttií Rauða húsinuRauða húsið er þekkturveitingastaður á Eyrarbakkasem flutti sig um set í nýrrahúsnæði á staðnum vorið2005. Rauða húsið var umtíma í gamla skólahúsinu,sem byggt var árið 1852 <strong>og</strong> oftnefnt Gunnarshús í daglegutali, en veitingastaðurinnflutti yfir í hús að Búðarstíg4 á Eyrarbakka, sem lengstaf hefur verið kallaðMikligarður.Elsti hlutiþess, þar semveitingasalurRauða hússins er,var reistur 1919af GuðmunduNielsen fyrirverslun hennar,Guðmundubúð,sem þótti einglæsilegasta verslun austanfjalls á sinni tíð.Í Rauða húsinu eru fjórirsalir <strong>og</strong> öll aðstaða til að takaá móti stórum sem smáumhópum eða gestum sem eigaleið um Eyrarbakka. Á matseðlistaðarins er lögð er áherslaá sjávarrétti, en annars ereldhúsið alhliða <strong>og</strong> <strong>og</strong> boðið uppá fjölbreyttan matseðil.Í Þorlákshöfn hefur BennaGolf opnað draumaaðstöðuallra kylfinga, þar sem hægt erað spila golf við bestu aðstæðurinnandyra í golfhermi.Kylfingar hafa löngum kvartaðundan því að geta ekki spilað golfhérlendis að vetri til. Ástæður getaverið ýmsar. Sumir hafa ekki tíma,aðrir hafa ekki áhuga á að fara út íkuldann eða hafa ekki heilsu í það.En nú er komin betri vetrar- <strong>og</strong>veðratíð fyrir kylfinga sem vilja æfasig jafnvel þegar úti er myrkur <strong>og</strong>bálviðri.„Við erum að tala um goflhermisem er, af þeim sem til þekkja,talinn vera einn sá besti sem völ erá,” segir Sófus Árni Þorsteinssonsem rekur Benna golf. Hann notastvið raunverulegar ljósmyndiraf brautum frægustu golfvallaheims <strong>og</strong> gefur þannig kylfingumgríðarlega innsýn í leik þeirrabestu.Golfhermirinn er af gerðinniDouble Eagle 2000 sem erframleiddur af Par T. Golf.Kylfingurinn stillir sér upp ásérstaka mottu, sem ýmist ereftirlíking af venjulegu grasi, háugrasi eða sandglompu, <strong>og</strong> slær í stórttjald sem er fyrir framan hann. Fyrirofan kylfinginn er svo kassi meðþremur innrauðum myndavélumsem nema kúluna <strong>og</strong> taka niðurupplýsingar. Við kassann er svotengd tölva sem reiknar út feril,kraft <strong>og</strong> spuna kúlunnar eftir þeimupplýsingum sem myndavélarnargáfu. Skjávarpi, sem varparljósmyndunum á tjaldið birtir síðantölvureiknaða kúlu sem fer í þá áttsem hún ætti að fara samkvæmtútreikningum tölvunnar.Sófus segir herminn leigðan útá klukkustundina en einnig séhægt að kaupa tímakort. “Flestirfastakúnnar gera það vegna þessað það felur í sér sparnað.” Enginnsérstakur opnunartími er í BennaGolfi, heldur er hægt að hringja tilSófusar <strong>og</strong> hann kemur <strong>og</strong> opnarstaðinn. “En svo er ég ekkert íhúsinu á meðan fólk er að spila,heldur hafa viðskiptavinir okkarsalinn alveg út af fyrir sig,” segirhann. Einhver vandkvæði hafaverið með heimasíðuna hjá BennaGolfi en hægt að nálgast allarupplýsingar um fyrirtækið á www.haflidi.is/bennagolf/index-3.jtml
Suðurrland • 7MetnaðarfulltsýningastarfGott er að fara í heita pottinn að loknum annasömum degi.Gistiheimilið FrumskógarVel staðsett við “skáldagötuna” í HveragerðiGistiheimilið Frumskógar ermiðsvæðis í Hveragerði. Það errekið af hjónunum KolbrúnuBjarnadóttur <strong>og</strong> Morten GeirOttesen. Gistiheimilið er 25ára <strong>og</strong> var til margra ára rekiðaf foreldrum Mortens eða alltþar til Kolbrún <strong>og</strong> Ragnar tókuvið rekstrinum fyrir sjö árum.Kolbrún segir gistiheimiliðákaflega vel staðsett <strong>og</strong> stutt í allaþjónustu <strong>og</strong> svo býður gistihúsiðeinnig upp á dagsferðir <strong>og</strong> sér um aðkoma gestum í lengri ferðir sé þessóskað: “Við bjóðum upp á fimm 40 fm.íbúðir, fjögur tveggja manna herbergi<strong>og</strong> eitt eins manns herbergi <strong>og</strong> teljumokkur vera með notalega aðstöðufyrir ferðamenn, hjón, einstaklingaeða fjölskyldur sem vilja njóta þesssem Hveragerði <strong>og</strong> Suðurland hafaupp á að bjóða. Íbúðirnar eru útbúnarmeð rúmgóðu svefnherbergi, góðubaði, eldhúsi vel útbúnu tækjum<strong>og</strong> stofu með tvíbreiðum svefnsófa.Sjónvarpi, DVD, CD, útvarpi <strong>og</strong>internet tengingu. Þá fylgja íbúðumrúmföt fyrir 2 <strong>og</strong> morgunverður efóskað er. Herbergin sem við erummeð eru björt með vaski <strong>og</strong> sjónvarpi.Fjögur tveggja manna herbergi <strong>og</strong>eitt eins manns herbergi með tveimursameiginlegum baðherbergjum.Gestir Gistiheimilisins Frumskógargeta notið þess að fara í heita potta<strong>og</strong> fátt er betra eftir golfhring, en eittaf því sem Frumskógar býður er fríttgolf: ”Allir þeir sem gista hjá okkurfá ókeypis aðgang að golfvellinum íHveragerði, Gufudalsvelli. Og þessmá geta að við vorum í samstarfivið golfklúbbinn í Hveragerðium ókeypis gofnámskeið helginasem jarðskjálftinn var <strong>og</strong> létu 4%bæjarbúa sig ekki muna um að komaá námskeiðið sem var ákaflega velheppnað <strong>og</strong> skemmtilegt.”Á sumrin eru það mestmegnistúristar sem gista í Frumskógum:”Við erum að bjóða þeim upp á ýmsarferðir á áhugaverða staði sem nóg eraf hér á Suðurlandi <strong>og</strong> er það gert tilgera dvöl þeirra fjölbreyttari <strong>og</strong> aðsýna þeim hvað við teljum merkilegt.Á veturnar er það mestmegnisÍslendingar sem gista hjá okkur.”Að sögn Kolbrúnar hefurreksturinn gengið vel frá því hún<strong>og</strong> Morten tóku við gistiheimilinu:”Þegar við keyptum byrjuðum við áþví að taka húsið alveg í gegn <strong>og</strong> þaðer síðan 2003 sem við byggjum húsfyrir íbúðirnar svo segja má að allurstaðurinn sé nýr eða nýupptekinn.”Hvað varðar sumarið þá lítur þaðvel út fyrir Frumskóga: ”Við erummikið bókuð í sumar <strong>og</strong> lítum björtumaugum til framtíðar.”Að lokum segir Kolbrún að þauhafi tekið sig til á tuttugu ára afmæliFrumskóga <strong>og</strong> gefið út bæklingsem þau kölluðu ”Skáldagatan” <strong>og</strong>var dreift í öll hús í Hveragerði.Í bæklingnum var sagt frá öllumskáldum sem hafa búið við götunaFrumskóga í Hveragerði. Í upphafibæklingsins stendur: ”Á árunum l940<strong>og</strong> þar til um l965, var Hveragerðiþekktast fyrir listamennina semþar bjuggu, en þar voru skáld <strong>og</strong>rithöfundar, tónskáld, listmálarar<strong>og</strong> myndhöggvarar. Allt voru þettaþekktir menn <strong>og</strong> leiðandi í menningar<strong>og</strong>menntamálum þjóðarinnar. Þarmá nefna skáldin <strong>og</strong> rithöfundanaJóhannes úr Kötlum, KristmannGuðmundsson, Kristján fráDjúpalæk, Gunnar Benediktsson <strong>og</strong>einnig hinn landskunna hagyrðing sr.Helga Sveinsson, tónskáldið IngunniBjarnadóttur <strong>og</strong> myndlistarmenninaHöskuld Bjarnsson, KristinnPétursson, Ríkarð Jónsson <strong>og</strong>Gunnlaug Scheving. Í kringum þettafólk var líf <strong>og</strong> fjör <strong>og</strong> þekkt vorugarðyrkju- <strong>og</strong> listamannaböllin þarsem skáldin leiddu saman hesta sína.Skáldin bjuggu flest við götu sem núheitir Frumskógar en var áður nefndSkáldagatan.”Kolbrún segir að bæklingurinnhafi fengið mjög góðar viðtökur <strong>og</strong>nú sé verið að endurprenta hann:”Skáldin voru okkur öllum kunn enþau bjuggu í götunni okkar <strong>og</strong> þvíþykir okkur vert að minnast þeirra<strong>og</strong> halda nöfnum þeirra á lofti.”Listasafn Árnesinga er íHveragerði. Sýningarsalireru fjórir <strong>og</strong> þar eru árlegasettar upp fjórar til fimmmetnaðarfullar sýningar<strong>og</strong> þeim fylgt úr hlaðimeð fræðsludagskrá <strong>og</strong>sýningarskrá. Tilurðsafnsins má rekjatilrausnarlegrarlistaverkagjafar BjarnveigarBjarnadóttur <strong>og</strong> sona, semtelur verk helstu listamannafrá fyrri hluta síðustualdar. Þar á meðal átjánverk efir Ásgrím Jónssonfrumkvöðul í íslenskrimálaralist, en hann varfrændi Bjarnveigar.Listasafn Árnesingavarðveitir einnig tréskurðarsafnHalldórs Einarssonar.Safnið var opnað á Selfossi1975, en flutt í núverandihúsnæði 2003. Það er í eiguHéraðsnefndar Árnesinga,þ.e. allra sveitarfélaganna áttaí Árnessýslu. Safnstjóri er IngaJónsdóttir.Núverandi sýning, sem munstanda til 20. júlí, ber heitiðListamaðurinn í verkinu –Magnús Kjartansson. Að sögnIngu eru þar til sýnis stórpappírsverk sem Magnús vanná árunum 1982-88 <strong>og</strong> hafa fæstverið til sýnis áður. “Í þeim márekja tilraunir Magnúsar meðýmsar ljósprentsaðferðir semgerðu honum kleift að þrykkjahluti, myndir <strong>og</strong> jafnvel eiginlíkama beint á pappírinn. Ímörgum myndunum má síðansjá hvernig Magnús hefurunnið þær áfram, stundummeð kemískum aðferðum enstundum með málningu,” segirInga.Næsta sýning mun standafrá 27. júlí – 28. september,en hún verður á verkumHöskuldar Björnssonar sembjó í Hveragerði frá 1946 –dánardægurs 1963. Inga segirhann einkum vera þekktanfyrir fuglamyndir sínar <strong>og</strong> ásýningunni verður fjölbreyttúrval verka hans til sýnis <strong>og</strong>einnig einstök myndskreyttsendibréf til vina.Síðasta sýning ársinsverður Picasso á Íslandiþar sem sjónum er beint aðbeinum <strong>og</strong> óbeinum áhrifumPicasso á myndlist íslenskramyndlistarmanna allt frá1930 <strong>og</strong> fram til dagsins í dag.Sú sýning mun standa frá 4.október – 14. desember. Ísafninu er notaleg kaffistofa<strong>og</strong> setustofa þar sem skoða máýmis rit um myndlist. Safniðer opið alla daga yfir sumarið,frá maí til september, kl.12–18. Aðra mánuði er opiðfrá fimmtudegi til sunnudagskl. 12–18 en lokað í mánuðyfir jól <strong>og</strong> áramót. Aðgangurer ókeypis.Í Hveragerði hafa þau Grýla <strong>og</strong> Leppalúði hreiðrað um sigÍ Hveragerði er margt markvertað sjá <strong>og</strong> auðveldlega máeyða drjúgum tíma í að skoðaþað sem bærinn hefur upp á aðbjóða. Hveragerðiskirkja gnæfiryfir gestum en rétt handanhverasvæðisins eru skáldagöturnarFrumskógar <strong>og</strong> Bláskógar þar semmörg af stórskáldum þjóðarinnarbjuggu á árdögum byggðar íHveragerði. Rétt hjá kirkjunni erSandhólshverinn <strong>og</strong> ekki er langtí skógræktina undir Hamrinumen þar hafa verið lagðar fallegargönguleiðir um skógi vaxnarhlíðar. Í lystigarðinum ímiðbænum er notalegt að borðanestið sitt um leið <strong>og</strong> tærnar erubleyttar í ylvolgri ánni <strong>og</strong> dáðst aðReykjafossi. Sé gengið yfir brúnaí lystigarðinum <strong>og</strong> upp brekkunahandan árinnar er komið aðsundlauginni Laugaskarði þarsem einkar ánægjulegt er að ljúkadeginum í sjóðheitum pottunumeða heilsusamlegu gufubaðinuáður en einhver hinna fjölmörguveitingastaða bæjarins eruheimsóttir.Grýla, þekktasti goshverinn íHveragerði, er norðan Hamarsins ávinstri hönd rétt eftir að komið er inní Ölfusdal. Grýla gaus allt upp í 15m hæð á klukkustundar fresti þegarhún var upp á sitt besta. Leppalúðier óformlegt nafn á „goshver“ sem erinni í Ölfusdal, við veginn á hægrihönd, rétt áður en komið er að brúnniyfir Varmá á leið að golfvellinumí Gufudal. Í raun er þetta grunnborhola sem áhugavert er að skoðaþví þar er sígos, þriggja til fjögurrametra hátt.Fossflötin markast af Breiðumörk,Skólamörk <strong>og</strong> Varmá. Ræktunskrúðgarðs hófst þar árið 1986 <strong>og</strong> erþar nú fallegur gróður með leiksvæði,bekkjum <strong>og</strong> borðum sem ferðamenngeta nýtt sér til útivistar. Á bakkaVarmár neðan við Reykjafoss másjá leifar af gömlum húsgrunni.Grunnurinn markar upphafbyggðar í Hveragerði því þar varullarverksmiðja sem reist var árið1902 <strong>og</strong> nýtti fallorku fossins. Innarí Varmárgilinu eru uppistandandiveggir rafstöðvar sem gerð var árið1929. Þaðan má rekja undirstöðurfallstokksins að heillegri stíflunnineðan Hverahvamms. Í gilinu eruhinar fegurstu litasamsetningar <strong>og</strong>hveralandslag sem enginn ætti aðláta fram hjá sér fara.Í umhverfisskipulagi fyrirHveragerði <strong>og</strong> nágrenni er lögð áherslaá verndun sérstakra náttúrufyrirbæra<strong>og</strong> uppbyggingu á samfelldu kerfiaðgengilegra <strong>og</strong> innihaldsríkraútivistarsvæða. Hamarinn skiptirbæjarlandinu í tvo hluta. Sunnanhans er byggðin, en að norðan erÖlfusdalur, óbyggður að mestu.Lengra í norður er Hengilssvæðiðen þar hefur opnast samfelltútivistarland með skipulögðum <strong>og</strong>merktum gönguleiðum sem ná fráMosfellsheiði í vestri, Þingvallavatnií norðri <strong>og</strong> að Úlfljótsvatni í austri.Orkuveita Reykjavíkur hefur gefiðút gönguleiðakort af svæðinu semnálgast má á upplýsingamiðstöðvumfyrir ferðamenn.Dalirnir uppaf Ölfusdal heitaReykjadalur <strong>og</strong> Grænsdalur(Grændalur). Gufudalur er nafn ábýli austast í Ölfusdalnum en uppafþví eru dalverpi með skemmtilegumgönguleiðum. Volgar laugar <strong>og</strong> litríkhverasvæði gera landsvæðið aðeinstakri náttúruperlu sem enginnútivistarmaður ætti að láta fram hjásér fara. Um dalina má fara styttri<strong>og</strong> lengri vegalengdir sem byrja <strong>og</strong>enda í Hveragerði. Gott aðgengi erað flatlendinu (Árhólmum) innst innií Ölfusdal <strong>og</strong> nægt pláss fyrir bíla.Þar er kort sem sýnir gönguleiðir umHengilssvæðið.Göngustígakerfi Hveragerðisgegnir mikilvægu hlutverki við aðtengja öll svæðin saman. Upp úrÖlfusdal liggur merkt gönguleiðum Reykjadal inn á gönguleiðakerfiHengilssvæðisins. Ölfusdalur er þvíhlekkur sem tengir saman byggð <strong>og</strong>ósnortna náttúru.Í bænum liggja göngustígarum miðbæjartorgið, skrúðgarðinná Fossflötinni, Sandskeiðið,sunnan undir Hamrinum,Fagrahvammstúnið, HeilsustofnunNLFÍ <strong>og</strong> meðfram Varmá inn íÖlfusdal. Þessi svæði tengjastjafnframt neti göngustíga í landiGarðyrkjuskóla ríkisins, undirReykjafjalli <strong>og</strong> í Ölfusborgum. Þáer tilvalið að ganga upp á Hamaren þaðan sést yfir Hveragerði,Suðurlandsundirlendið<strong>og</strong>Ölfusdalinn í norðri. Vel má merkjajökulrákir frá síðasta jökulskeiðií Hamrinum. Velja má lengri <strong>og</strong>skemmri gönguleiðir allt eftir þörfumhvers <strong>og</strong> eins. Allir ættu því að finnagönguleiðir við hæfi.
8 • SuðurlandUppstoppuð dýr, skotvopnin sem þauvoru veidd með <strong>og</strong> veiðimennirnirZebrahesturinn nýtur sín vel í Veiðisafninu.Í Veiðisafninu á Stokkseyri erhægt að sjá fjölbreytt úrvaluppstoppaðra veiðidýra,skotvopna <strong>og</strong> veiðitengdramuna, auk þess sem hægt er aðfræðast um veiðidýr, skotvopn,veiðar <strong>og</strong> náttúruvernd.Veiðisafnið er einstakt að þvíleytinu til að uppstoppuðudýrin eru frá mörgum löndumí heiminum. Þarna má sjá ljón,zebrahesta, gíraffa, hreindýr,apa, seli, bjarndýr <strong>og</strong> sauðnautauk fjölda annarra dýra.Jafnframt eru á Veiðisafninu tilsýnis munir frá NáttúrufræðistofnunÍslands sem Veiðisafnið hefur tilsýningar samkvæmt sérstökumvarðveislusamningi.Veiðisafniðer sjálfseignarstofnum <strong>og</strong> erustofnendur Páll Reynisson <strong>og</strong> FríðaMagnúsdóttir.Gestir <strong>og</strong> gangandi“Það áttu margir leið til okkar <strong>og</strong>fólkið sagði að það væri eigingirni aðsýna ekki dýrin almenningi. Til aðgera langa sögu stutta þá komu yfir1000 manns í gegnum eldhúsið á sexmánaða tímabili <strong>og</strong> það var annaðhvort að flytja úr landi eða opnahúsið, sem við gerðum <strong>og</strong> búum viðí hluta af safninu.”Að sögn Páls hefur safnið vaxiðhraðar en nokkur átti von á .“Nú eru hjá okkur, ekki aðeinsuppstoppuð dýr <strong>og</strong> skotvopn <strong>og</strong>fleira sem tilheyrir viðfangsefninu,heldur erum við með í láni munifrá Náttúrufræðistofnun Íslands.Þeir lána okkur <strong>og</strong> við lánum þeim.Við höfum til dæmis lánað þeimhvítabjörninn okkar, álft <strong>og</strong> tófu semNáttúrufræðistofnun setti á sýningusem þeir voru með á Hlemmi.”Of lítið frá byrjun“Það má segja að þegar viðstofnuðum Veiðisafnið þá var þaðstrax of smátt í sniðum. Allaráætlanir sem voru gerðar í upphafidugðu ekki til <strong>og</strong> ákvörðun var tekinum að stækka <strong>og</strong> fara í byggingu ánýju húsi <strong>og</strong> þar með bæta við einumsýningarsal þannig að nú er safniðí tveimur rúmgóðum sýningarsölum<strong>og</strong> við erum ánægð með þann árangursem við höfum náð <strong>og</strong> stefnum á aðgera betur.Gestir okkar eru flestir Íslendingar<strong>og</strong> orðspor safnsins hefur spurst út<strong>og</strong> hér koma áhugasamir veiðimenn<strong>og</strong> aðrir sem eru eru forvitnir umsafnið <strong>og</strong> einnig skólanemendurí skipulagðar ferðir <strong>og</strong> eru þeireinstaklega áhugasamir. Við höfumsérstaka fyrirlestra fyrir börn, þauvilja líka heyra veiðisögur eins <strong>og</strong>fullorðnir.”Safninu berast gjafir úr ýmsumáttum: “Fólk sem kemur hingaðtekur eftir því að hér er góðurgeymslustaður fyrir ýmislegt semtilheyrir safninu svo sem skotvopn,uppstoppuð dýr <strong>og</strong> veiðitengda munienda teljum við samsetningunaeinstaka <strong>og</strong> hvergi eins safn að finna.Hér eru dýrin sem hafa verið veidd,“Til að gera langa sögustutta þá komu yfir1000 manns í gegnumeldhúsið á sex mánaðatímabili <strong>og</strong> það varannað hvort að flytjaúr landi eða opnahúsið, sem við gerðum<strong>og</strong> búum við í hluta afsafninu.”skotvopnin sem þau voru veiddmeð <strong>og</strong> svo erum við hér veiðfólkiðsjálft.“Vísundar væntanlegirPáll <strong>og</strong> Fríða eru lengi búin aðstunda skotveiði <strong>og</strong> titla þau sigsem söfnunarveiðimenn: “Við erumalltaf að reyna að hafa þetta semfjölbreyttast <strong>og</strong> viljum vera með dýrfrá sem flestum heimsálfum <strong>og</strong> eruppistaðan dýr sem við höfum veittásamt Jónasi Geir veiðifélaga okkar,hér á Íslandi, Grænlandi, SuðurAfríku,Svíþjóð <strong>og</strong> Bandaríkjunum. Síðastaveiðiferðin var farin í janúar. “Viðfórum saman ég <strong>og</strong> Jónas Geir tilMinnesota í Bandaríkjunum þar semvið veiddum tvo stóra vísunda. Þeireru nú báðir í uppstoppun <strong>og</strong> komaeftir næstu áramót. Ég get lofað þvíað þeir eru flottir <strong>og</strong> eiga eftir aðvekja mikla athygli.”Þegar Páll er spurður hvað séhelsta aðdráttaraflið þá segir hannþað gíraffann <strong>og</strong> ljónin: “Við fáumspurningar daglega um fíl <strong>og</strong> viðmyndum ekki hafa á móti því að getasýnt fíl hér á safninu. Vonandi verðurþað að veruleika.”Fljótlega verða settir upp munir <strong>og</strong>skotvopn í Veiðisafninu frá tveimurlandsþekktum refaskyttum: “Þessartvær skyttur voru Einar Guðlaugssonfrá Þverá <strong>og</strong> Sigurður Ásgeirsson fráGunnarsholti. Það er okkur heiðurað fá að sýna muni frá þeim en þeirlétust báðir með stuttu millibili áþessu ári.”DrífuvinafélagiðVeiðisafnið í samvinnu viðafkomendur Jóns Björnssonarbyssusmiðs frá Dalvík stóðu fyrirstofnun Drífuvinafélagsins árið2005: “Jón Björnsson er án efaafkastamesti byssusmiður er uppihefur verið á Íslandi. Hann nefndibyssur sínar Drífur <strong>og</strong> er einstaktí Íslandssögunni að einn <strong>og</strong> samimaðurinn hafi smíðað á annaðhundrað haglabyssur. “Við erumbúin að finna allar nema fimm afþessum 120 byssum <strong>og</strong> ég hef trúá því að við finnum þær allar áendanum.”Nánari upplýsingar um safnið máfinna á www.veidisafnid.isOpið alla daga frá 15. maí til 15. sept. milli kl 11 - 18. Á öðrum tímum eftir samkomulagi.sími 483 1504 | husid@south.is | www.husid.comVandað er til uppstoppunar á dýrunum í Veiðisafninu eins <strong>og</strong> sjá má á þessari mynd.
Suðurrland • 9SundlaugStokkseyrar„Þetta er lítil <strong>og</strong> elskulegsundlaug <strong>og</strong> það eruallir velkomnir,“ segirRagnar Sigurjónssonforstöðumaður íþróttamannvirkjaá Stokkseyri,,Ég hvet alla sem eiga leiðum Stokkseyri að koma viðí lauginni hjá okkur endameinholt að fara í sund.“Sundlaug Stokkseyrar er yfirsumartímann opin frá klukkaneitt til níu á kvöldin virka daga<strong>og</strong> frá klukkan tíu til fimm umhelgar. Laugin er 90 cm. djúp,16 m. á lengd <strong>og</strong> 8.5 m. á breidd.Á svæðinu eru tveir heitirpottar, vaðlaug fyrir börnin <strong>og</strong>rennibraut. Sundlaugin hefurverið starfandi í um 20 ár <strong>og</strong>að sögn Ragnars er ávallt lögðáhersla á að laugin sé í fínustandi.,,Til gamans má geta þess aðí sundlaugargarðinum höfumvið opnað málverkasýningu. Tilsýnis eru myndir sem börnin áStokkseyri hafa málað,“ segirRagnar.Ferðaþjónusta er vaxandiatvinnugrein í ÖlfusiFerðaþjónusta er vaxandiatvinnugrein í sveitarfélaginuÖlfus, <strong>og</strong> þá sérstaklega ídreifbýlinu. Þar eru ýmsirgistimöguleikar <strong>og</strong> hestaferðir ávegum Eldhesta. Veitingastaðirer á fallegum útivistarsvæðumvið ósa Ölfusár <strong>og</strong> við Hengilinn.Í Þorlákshöfn er hægt að fara ákaffihús, veitingastað <strong>og</strong> síðan erbókasafn <strong>og</strong> upplýsingamiðstöð íRáðhúsi Ölfuss. Við bæjarmörkiner 18 holu golfvöllur <strong>og</strong> víðaer veiði í vötnum <strong>og</strong> í ósumÖlfusár. Rútur ganga fráKvöldstjarnan:Reykjavík til Þorlákshafnar <strong>og</strong>ferja þaðan til Vestmannaeyja.Um verslunarmannahelginaverður Unglingalandsmót UMFÍhaldið í Þorlákshöfn <strong>og</strong> verðurþá lokið byggingu glæsilegraríþróttaaðstöðu með nýrrisundlaug, busllaug <strong>og</strong> spa- <strong>og</strong>líkamsræktaraðstöðu.Sveitarfélagið Ölfus er víðfeðmtsveitarfélag sem flestir leggjaeinhvern tíma leið sína um.Heildarstærð þess er um 750ferkílómetrar <strong>og</strong> eru íbúarnir tæplega2000 talsins. Helstu atvinnugreinareru fiskveiðar <strong>og</strong> vinnsla, verslun<strong>og</strong> þjónusta, landbúnaður <strong>og</strong>iðnaður. Í dreifbýlinu eru margargóðar reiðleiðir, enda er mikið umhrossarækt <strong>og</strong> hestamennsku íÖlfusinu. Heitar uppsprettur eruvið Hengilinn.Þéttbýlisstaður sveitarfélagsinser Þorlákshöfn með um 1500 íbúa.Kauptúnið dregur nafn sitt afÞorláki helga Skálholtsbiskupi(1133-1193). Útræði hófst snemmafrá Þorlákshöfn. Meðan gert varút á áraskipum var ekki óalgengað róið væri á 20-30 skipum fráÞorlákshöfn <strong>og</strong> hafa því íbúarnirþá verið um 3-400 yfir vertíðina.Núverandi þéttbýli myndaðistum <strong>og</strong> upp úr miðja síðustu öldí kjölfar uppbyggingar öflugrarútgerðar á vegum Meitilsins hf.Mikil fólksfjölgun varð einnigá 8. áratugnum eftir eldgosið íHeimaey.Stokkseyri hefur mikið aðdráttaraflHér á árum áður var Stokkseyrieitt stærsta þorp landsins meðverslanir, útgerð, fiskvinnslu,já jafnvel hótel, öll þessi atvinnustarfsemilagðist smátt<strong>og</strong> smátt af. Fyrir nokkrumárum tóku íbúarnir höndumsaman <strong>og</strong> á sér nú stað stórmerkileguppbygging. Frystihúsiðsem áður var miðpunkturatvinnulífsins hefur nú öðlastnýtt hlutverk sem menningarverstöðinHólmaröst, þarsem áður voru fiskvinnslusalireru nú tónleikasalir, sýningasalirlistamanna <strong>og</strong> söfn: álfa,trölla <strong>og</strong> norðurljósasafn,draugasetur, <strong>og</strong> draugabarinn,þar sem haldin eru böll <strong>og</strong>framdir ýmsir tónlistargjörningar,ýmsir tónleikar <strong>og</strong> aðrirlistviðburðir, sem eru þá oftastkynntir á stokkseyri.isEins <strong>og</strong> margir eflaust vitavar tónskáldið Páll Ísólfsson, fráStokkseyri, <strong>og</strong> er því vel við hæfiað tónlistinni sé gert hátt undirhöfði á Sokkseyri.Gistiheimilið Kvöldstjarnan erí húsnæði sem var endurgert, hétáður Ásbyrgi <strong>og</strong> hafði mátt munasinn fífil fegri, efri hæðin varrifin <strong>og</strong> byggð ný, en útveggirnirniðri fengu að halda sér. Ég hittiað máli Margréti <strong>og</strong> sagði hún aðstaðurinn væri í mikilli sókn. Ýmisafþreying svo sem kajaka ferðir,strandskoðun, sjávarloftið o. s.frv.hafi laðað að sér ferðamenn <strong>og</strong>ekki síður ýmiskonar hópa semeru þá jafnvel með vinnufundisem blandað er saman við stuttaviðburði utanhúss.Kvöldstjarnan býður uppá gistirýmifyrir 10 manns, 6 á neðrihæð <strong>og</strong> 4 á efri hæð. Vaskar eru íherbergjum á neðri hæð, setustofameð sjónvarpi, eldhús, baðherbergi<strong>og</strong> wc. Á efri hæð er fullbúiníbúð með tveimur herbergjum.Stórar svalir með frábæru útsýni.Í göngufæri frá Kvöldstjörnunnier hið vinsæla veitingahúsVið Fjöruborðið með sinni margrómuðu“humarsúpu”.Einnig eru áhugaverðirveitingastaðir í næsta nágrennivið okkur eins <strong>og</strong> t.d. Rauða húsiðá Eyrarbakka <strong>og</strong> Hafið bláa viðÓseyrarbrúnna <strong>og</strong> er lítið mál aðtaka leigubíl á báða þessa staði.Nánari upplýsingar er að finnaá slóðinni www.kvoldstjarnan.com
10 • SuðurlandÁlfar, tröll <strong>og</strong> draugar á StokkseyriStokkseyri hefur upp á ýmsilegtað bjóða fyrir þá sem eiga leiðum þetta fallega sjávarþorp.Draugar, álfar <strong>og</strong> tröll hafakomið sér vel fyrir í bænum aukhins skemmtilega Töfragarðs<strong>og</strong> auðvitað eru sívinsælukajakferðirnar á sínum stað.Það er drungaleg stemmningá Draugasetrinu á Stokkseyri <strong>og</strong>aldrei að vita nema gestir rekistá einhverja draugalega náunga.Setrið, sem staðsett er í Lista- <strong>og</strong>menningarverstöðinni á Stokkseyri,er 1000 m skemmtilegt2völundarhús þar sem að finna máfjölmargar skemmtilegar íslenskardraugasögur. Heimsókn á setrið erspennandi upplifun þar sem gestirmega eiga von á draugagangi úrhverju horni.Í sömu húsakynnum er að finnaÁlfa, trölla <strong>og</strong> norðurljósasafnið.Þar geta gestir m.a. heimsóttsannkallað vetrarríki meðísklumpum úr Vatnajökli <strong>og</strong> þá lýsanorðurljósin upp himininn allanársins hring. Gestir safnsins fátækifæri til að heimsækja tröllahelli<strong>og</strong> undraheim álfa <strong>og</strong> huldufólksþar sem hægt er að skyggnast inní líf þessara dularfullu vera.Kajakferðir ehf. bjóða uppánýstárlega <strong>og</strong> spennandimöguleika til að njóta náttúrunará Stokkseyri. Róið er á kajökumum lónin, vatnasvæðið <strong>og</strong>fjöruna í fjölbreyttum ferðum.Kajakferðirnar eru í senn friðsælskemmtun <strong>og</strong> sýn inní heimíslenskrar náttúru- <strong>og</strong> fuglalífs.Töfragarðurinn er fjölskyldu- <strong>og</strong>skemmtigarður í fallegu umhverfiá Stokkseyri. Í garðinum eru ýmisskemmtileg leiktæki <strong>og</strong> þrautir fyriralla aldurshópa. Fjölmörg íslenskhúsdýr eiga heima í Töfragarðinum<strong>og</strong> má þar helst nefna hreindýr,refi, geitur, gæsir, hænur <strong>og</strong> grísi.Það er tilvalið að skella sér íbíltúr á Stokkseyri <strong>og</strong> njóta þesssem bærinn hefur uppá að bjóða.www.draugasetrid.iswww.icelandicwonders.comwww.tofragardurinn.iswww.kajak.is Íslenskt <strong>og</strong>indverskthandverkVið Eyraveginná Selfossi hefurAlda Sigurðardóttirmyndlistarmaðuropnað allsérstæða <strong>og</strong>skemmtilegaverslun. Það erAlvörubúðin – eða Alvara.is,þar sem gefur að líta íslenskthandverk, indverskt handverk,skraut-muni <strong>og</strong> ýmislegt fleiraskemmtilegt <strong>og</strong> vægast sagt,óvænt.„Ég er alin upp í hannyrðum,“segir Alda Sigurðardóttir, eigandiAlvörubúðarinnar, „<strong>og</strong> byrjaðisnemma að framleiða handavinnufyrir verslun sem mamma rekur.Hún var með Hannyrðabúðina íHafnarfirði sem núna er í Garðabæ<strong>og</strong> ég teikna fyrir hana vöggusett<strong>og</strong> aðra áteiknaða hannyrðavöru.Verkstæðið var ég með heima <strong>og</strong>þegar fram liðu stundir flutti égþað alltaf með mér í hvert sinn semég flutti. En þegar ég kom hingað áSelfoss fór mig að langa til að komaverkstæðinu út af heimilinu. Þaðendaði með því að ég keypti húsnæðiðvið Eyraveg, beint á móti hótelinu,húsnæði sem á sér sögu..., var einusinni bakarí <strong>og</strong> þar áður Daddabúð– en var kælitækjaþjónusta þegar égkeypti það.“Ástæðan fyrir því að Alda vildiverkstæðið út af heimilinu – fyrirutan plássið sem það tekur – varsú að hana langaði til að víkka útstarfsemina, gera fleiri tegundiraf handavinnu <strong>og</strong> taka að sérfjölbreyttari <strong>og</strong> stærri verkefni. Húnkeypti húsnæðið árið 2001 <strong>og</strong> áriseinna byrjaði hún að hafa verkstæðiðopið til að selja handavinnuna semhún var að hanna auk þess sem húnfór að selja íslenskt handverk fyrirÞingborgarhópinn <strong>og</strong> fleiri.Alda teiknar meðal annars ávöggusett, dúka, puntuhandklæði íeldhús <strong>og</strong> barnamyndir. Hún hefureinnig hannað nýjar vörutegundirsem hún hefur unnið upp úrSjónabókinni frá Skaftafelli <strong>og</strong> gert úrþeim handavinnupakkningar, bæðiveggteppi <strong>og</strong> púða. Þessar vörur eruseldar á nokkrum stöðum. „Árið 2002fór ég til Indlands <strong>og</strong> keypti inn dálítiðaf vöru sem mig langaði að prófa aðhafa með því sem fyrir var. Þetta erindverskt handverk. Ég byrjaði meðtextílvörur en það hefur þróast yfir íþað að ég er með ýmislegt indverskt,Bollywoodmyndir, te, snyrtivörur,reykelsi <strong>og</strong> krydd, kjóla, pils, dúka <strong>og</strong>sjöl, skartgripi, leðurvörur, leikföngo.s.frv. Þetta fer ótrúlega vel samanmeð íslensku vörunum.”Og það eru hæg heimatökin aðkynna sér það sem er á boðstólumí Alvörubúðinni, því heimasíðan erwww.alvara.is
LAPPSETLEIKTÆKIHJÓLABRETTAGARÐARVATNSRENNIBRAUTIRGIRÐINGARGÚMMÍHELLURGÚMMÍMOTTUR Á GRASHESTAMOTTURRABO/BRIO LEIKSKÓLAVÖRURKÖRFUR OG MÖRKVÖRUR FYRIR GÖTUR OG TORGGLUGGAR OG HURÐIRJóhann Helgi & Co ehf -stofnað 1990-Sími 5651048 - 8208096jh@johannhelgi.is www.johannhelgi.is
12 • Suðurland10.maí 1985, stækkuðum við umheila 7 femetra á sama stað, ekkertklósett var í þessum vagni frekar enþeim fyrri, en við settum rennandivatn, sem var algjör lúxus, samtþurfti að spara heita vatnið. Það varbara rafmagnskútur, sem tæmdistmjög fljótt ef vatnið var látið renna.Á þessum tíma unnu 6 til 8 manns ívagninum.15,júlí 1988, byggðum við hús viðTryggvaskála <strong>og</strong> stækkuðum í 14fermetra, það var sko höll, miðað viðhina vagnana, nú komu klósettinn íPULLARANN, eins <strong>og</strong> unglingarnirkalla staðinn <strong>og</strong> ekki má gleymabílalúgu sem við settum í þetta hús,en það var nýmæli á Selfossi. Við þaðstórjukust viðskiptin.PULLARINNskemmtir sér um helgarPylsuvagninn á Selfossihefur heldur betur tekiðstakkaskiptum í gegnum árin.Þegar ég renni í hlaðið tekurá móti mér vertinn, IngunnGuðmundsdóttir.„Við tókum við Pylsuvagninum 9.júní 1984, en þá var hann hérna viðbrúnna á þessum stað. Hann var 3Gesthús eru þyrping ellefuhlýlegra parhúsa á falleguútivistarsvæði við Engjaveg áSelfossi. Ólafur Guðmundsson<strong>og</strong> Elísabet Jóhannsdóttir, semeiga <strong>og</strong> reka Gesthús, hafa langareynslu af ferðaþjónustu. Þauráku áður gistiheimilið Bitru íFlóa en keyptu þessa sérstæðu<strong>og</strong> skemmtilegu parhúsabyggðfyrir tveimur árum.Þegar Ólafur er spurður hvað hafifengið þau til að færa sig til, segirhann: „Þetta er svo skemmtilegtsvæði, eiginlega sveit í bæ. Þaðer dálítið skondið að þótt maðursé í miðjum bænum, þá er maðurfyrir utan skarkalann vegna þessað í kringum útivistarsvæðið ermikill gróður <strong>og</strong> hér á tjaldstæðinueru sérstakir hraunbollar semeru friðlýstir. Þessir hraunbollarkallast “Grýlupottar” <strong>og</strong> hefur“Grýlupottahlaup” verið hlaupið fráíþróttavellinum umhverfis þessapotta í áratugi.“Tjaldstæði <strong>og</strong> smáhýsiÍ Gesthúsum er boðið upp á mjög gotttjaldsvæði auk gistingar í uppbúnumfermetrar <strong>og</strong> ekkert klósett, það varbara stokkið yfir í gamla Selfossbíó,það var ekkert rennandi vatn ívagninum, allt vatn sem þurfti aðnota í var sett á plastbrúsa, síðanvoru ílátin tekin heim <strong>og</strong> þvegin þar.Ekki veit ég hvað Heilbrigðiseftirlitiðsegði um slíkt núna !”Kyrrðarstaður í miðbænumGesthús á Selfossi eru umlukin gróðri <strong>og</strong> því eins konar sveit í bæherbergjum í smáhýsunum, allstuttugu <strong>og</strong> tvö herbergi. Í hverjuherbergi geta gist tveir til fjórir. „Viðerum með tvenns konar útfærslu áherbergjunum. Annars vegar erumvið með tvíbreitt rúm <strong>og</strong> efri koju, hinsvegar rúm sem er ein <strong>og</strong> hálf breidd,efri koju <strong>og</strong> einbreitt rúm á móti. Þargeta fjórir gist. Þetta er mjög vinsæll<strong>og</strong> hagkvæmur kostur hjá fólki semer að ferðast með börn. Á sumrinbjóðum við upp á morgunmat fyrirþá sem vilja, bæði þá sem gista íhúsunum <strong>og</strong> í tjöldum. Einnig erumvið með mat fyrir hópa.SumarárshátíðÞessa dagana erum við aðtaka í notkun nýja 130 fermetratjaldmiðstöð. Þar er salernis- <strong>og</strong>snyrtiaðstaða <strong>og</strong> einnig eldhús <strong>og</strong>borðsalur þar sem gestir okkargeta eldað sér sjálfir <strong>og</strong> setið tilborðs. Einnig hafa gestir aðgang aðþvottavél <strong>og</strong> þurrkara. Hjá okkur erþráðlaust netsamband <strong>og</strong> sundlauginer í fimm mínútna göngufæri.“Ólafur segir nýtinguna til þessahafa verið mjög góða, einkum ífyrrasumar. Hann segir að meirihlutigestanna sé enn sem komið erÍ febrúar 1995 stækkuðum viðskálann í 22 fermetra <strong>og</strong> opnaði hann4, maí 1995 á þeim stað sem hanner núna, það má segja að hann sékominn heim. Það eru tvær bílalúgur,<strong>og</strong> þetta er sá vagn sem í dag þjónarSelfossbúum, gestum <strong>og</strong> gangandisem um bæinn fara. Í dag starfa 32stúlkur sem reyna að seðja tómamaga viðskiptavinanna.Í augum ferðamannsins semá hér leið er PULLARINN eins<strong>og</strong> hver annar viðkomustaður, enPULLARINN á sér annað líf umhelgar, þá skemmtir hann sér meðbæjarbúum.Verið velkomin við bíðum spenntarað sjá ykkur.Stelpurnar á PULLARANUMútlendingar, kannski vegna þessað Íslendingum finnist þetta ekkinógu langt úti í sveit. „En þó,“ bætirhann við, „Fornbílaklúbburinn hefurhaldið árshátíð sína hér á hverjusumri, <strong>og</strong> mun gera það í fjórðasinn núna í sumar. Þá mæta þeirmeð allan bílaflotann sinn – raðaupp bílunum þannig að úr verðurótrúlega skemmtileg sýning <strong>og</strong> gistaí tvær nætur, sumir í húsum <strong>og</strong> aðrirí tjaldhýsum. Það er mikið líf <strong>og</strong> fjör íkringum þessa árshátíð.“Vel varðveitt leyndarmálÞað má segja að Gesthús séunokkuð vel varðveitt leyndarmál áSelfossi. Þau liggja ekkert í augumuppi þegar komið er í plássið. Þó erauðvelt að finna þau. Íþróttasvæðibæjarins er næst þessari notalegusumarbyggð – en gróður er það mikillað hann skýlir Gesthúsunum bæðifyrir því <strong>og</strong> bænum. „Það er ótrúlegtað bænum hafi tekist að halda svonastóru grænu svæði hér inni í bæ“segir Ólafur. „Þetta er eins konarvin, eða kyrrðarstaður í miðjunni áerilsömu samfélagi. Ég vona bara aðyfirvöld hér beri gæfa til að halda íþessa perlu.“Sælkeraréttirvið fljótiðSkammt frá bökkumÖlfursár, við Eyraveg 8 áSelfossi, er veitinga- <strong>og</strong>gistihúsið Menam. Heitistaðarins, er nokkuðviðeigandi, því Menamþýðir „Við fljótið.“ Menamer tælenskur/alþjóðlegurveitingastaður sem varopnaður í desembe 1997en fyrir níu árum skiptihann um eigendur þegarKristín Árnadóttir tók viðrekstri hans. Þegar húner spurð hvers vegna húnsé með megináherslu átælenskan mat, segir hún aðupphaflega hafi staðurinnverið opnaður af íslenskummanni <strong>og</strong> tælenskri konu.„Þegar ég keypti svostaðinn, ákvað ég að haldatælensku línunni, auk þessað stækka matseðilinntöluvert. Ég bætti við hannkjöti <strong>og</strong> fiski, smáréttum<strong>og</strong> öllu mögulegu. Engu aðsíður er tælenski maturinn ífyrirrúmi hjá okkur.“Menam tekur fimmtíu <strong>og</strong> sexmanns í sæti en Kristín segirhann rúma vel sjötíu manns þegarhún tekur á móti hópum, en aukþess að vera veitingastaður, geturfólk keypt sér þar mat til að takameð sér heim. Ennfremur segirKristín að hún <strong>og</strong> hennar fólk takiað sér veislur, bæði á staðnum <strong>og</strong>úti í bæ. Það er því nóg að gera áþeim bænum. Og nú fer að líða aðsumaropnunartíma, en frá 15. júnítil 15. ágúst er opið á Menam allandaginn <strong>og</strong> til ellefu á kvöldin umhelgar. Á öðrum tímum er lokaðmilli 14.00 <strong>og</strong> 17.00.Fyrsta flokks hráefniÞað er auðvelt að finna Menamþví það er staðsett beint á mótihótelinu á Selfossi, rétt sunnan viðhringtorgið þegar beygt er í átt aðEyrarbakka.“Hvað hráefni varðar“ segirKristín, „þá leggjum við metnaðokkar í að vera alltaf alltaf meðallt ferskt <strong>og</strong> nýtt hráefni <strong>og</strong> hjáokkur er ekkert eldað fyrirfram.Það er hver réttur eldaður fyrir sigþegar hann er pantaður. Við búumallar okkar sósur sjálf <strong>og</strong> erumalmennt ekki með neitt aðkeyptnema tómatsósuna. Ég get fullyrtað ég geti státað mig af fyrstaflokks hráefni <strong>og</strong> framreiðslu.“Kristín segir reksturinn hafagengið misjafnlega á milli ára.Árin 2001 til 2003 var dálítillægð, hér eins <strong>og</strong> annars staðar íþjóðfélaginu <strong>og</strong> það var vissuleganokkurt mál að koma þessu ákoppinn en í dag er staðurinnfarinn að ganga ágætlega. Þaðeru ekki eins miklar sveiflur <strong>og</strong>áður, heldur hefur oðrðið heilmikilaukning á milli ára. Ég hef lítiðauglýst á milli áranna en mínauglýsing hefur verið ánægðirviðskiptavinir. Traffíkin er alltafað aukast, sem betur fer.“Litríkur staðurÞegar Kristín er spurð hverjirséu helstu viðskiptavinir hennar,segir hún, það vera bæjarbúaí Árborg, fólk sem dvelur ísumarbústöðum í kringum Selfoss<strong>og</strong> íslenska sem erlenda ferðamenn.„Það er mjög algengt að fólk semdvelur í sumarbústöðunum hérí kring, komi við hjá mér <strong>og</strong> takimeð sér. Við seljum heilmikið út.Og það sama á við um útseldanmat <strong>og</strong> þann sem er borðaður ástaðnum. Hann er ekki eldaðurfyrirfram, heldur um leið <strong>og</strong> hanner pantaður.“ En eru Íslendingarhrifnir ar tælenskum mat?„Ég myndi segja það <strong>og</strong> það eralveg með ólíkindum hvað krakkareru hrifnir af honum. Þeim finnsthreint ævintýri að koma hingað<strong>og</strong> borða á staðnum. Staðurinn erskrautlegur <strong>og</strong> litríkur <strong>og</strong> þeimfinnst mikið sport að koma hingað,fá sér djúpsteiktar rækjur <strong>og</strong> horfaá allt skrautið.“Kristín rekur einnig gistiheimiliá efri hæð veitingahússins. „Þettaer lítið gistiheimili þar sem leigðeru út fjögur herbergi. Þar ersameiginleg snyrting <strong>og</strong> setustofa,ekki eldunaraðstaða, heldurísskápur <strong>og</strong> kaffikanna, nettenging<strong>og</strong> fjölvarp. Það er auðvelt að látafara vel um sig þar. Þarna er umað ræða þrjú tveggja manna <strong>og</strong>eitt þriggja manna herbergi <strong>og</strong>reksturinn á þeim hefur gengiðmjög vel í gegnum árin, nýtinginverið ótrúlega góð. Einnig áverturna vegna þess hversu mikiðhér hefur verið af iðnaðarmönnumfrá útlöndun.“Svörum óskum viðskiptavinannaFrá því í mars hefur Kristínverið með Þjóðverja <strong>og</strong> Dani semeru að vinna við frístundabyggðinaá gistiheimilinu. Þeir hafa veriðí fæði, húsnæði <strong>og</strong> nestun <strong>og</strong>segjast alsælir. En hvenær opnargistiheimilið fyrir traffík afþjóðveginum? „Iðnaðarmennirnirfara eftir fyrstu viku í júní <strong>og</strong> þáer gistingin opin fyrir gesti <strong>og</strong>gangandi,“ segir Kristín <strong>og</strong> bætirvið: “Við eigum orðið dágóðan hópaf ánægðum viðskiptavinum, endareynum við að svara óskum allraokkar viðskiptavina <strong>og</strong> gera alltsem þeir biðja okkur um, sé það áokkar valdi. Það er okkar stefna.“Og fyrir þá sem eiga leið um Selfoss<strong>og</strong> langar til að prófa staðinn, þá ernetfangið www.menam.is
Suðurrland • 13Allt innan seilingarGistiheimilið Fosstún er í miðbæ Selfoss <strong>og</strong> hefur ýmsa kosti semeru ekki endilega sjálfgefnirÍ miðbæ Selfoss, við Eyraveg, réttsunnan við hringtorgið, við veginní átt að Eyrarbakka er gistiheimliðFosstún. Gistiheimilið er rekið aftveimur fjölskyldum <strong>og</strong> í forsvarieru þær Erna Gunnarsdóttir <strong>og</strong>Erla Þorsteinsdóttir. Erla segirfjölskyldurnar hafa byrjað reksturgistiheimilisins árið 2005 en þaðsé aðeins rekið yfir sumartímann,frá <strong>1.</strong> júní til 15. ágúst.„Okkur finnst þetta vera mjög hentugurkostur fyrir fólk sem til dæmis ferðastum á bílaleigubílum eða eigin bílum.Inni á hverri íbúð er eldunaraðstaða<strong>og</strong> baðherbergi, þannig að gestir okkargeta haft með sér mat <strong>og</strong> eldað sjálfir.“Erla segir að enn sem komið er, séuútlendingar í meirihluta þeirra sem gistaí Fosstúni <strong>og</strong> skýringin sé líklega sú aðÍslendingar ferðist meira með hjólhýsi<strong>og</strong> fellihýsi. Hins vegar fjölgi íslenskumgestum jafnt <strong>og</strong> þétt, enda sé sanngjarntverð á íbúðunum <strong>og</strong> þeir sem gist hafaí Fosstúni séu almennt mjög ánægðir.Slíkt spyrjist út.ÞvottaaðstaðaHvað nýtingu varðar, segir Erla hanahafa verið vaxandi ár frá ári. „Við erumað fá sömu gestina aftur <strong>og</strong> aftur – semvið lítum á sem góð meðmæli. Fyrir utanað geta eldað sjálfir, geta gestir okkar settí þvottavél <strong>og</strong> þurrkara í sameiginleguþvottahúsi. Þetta þykir mikill kostur vegnaþess að fólki finnst gott að geta þvegið afsér á ferðalögum, ekki síst þegar börn erumeð í ferðinni. Það er líka alltaf önnurhvor okkar við, svo það er sólarhringsvaktUm leið <strong>og</strong> komið er yfirÖlfusárbrúna tökum viðhægribeygju út úr hringtorginu<strong>og</strong> höldum beina leið áfram aðnæsta hringtorgi. Þar blasirvið verslunin Penninn TRSþar við hliðina er port þar semvið hittum fyrir listakonunaGuðfinnu Elínu, en Elín eins<strong>og</strong>hún er kölluð er búin að komasér upp galleríi <strong>og</strong> vinnustofu.í húsinu. Við leggjum metnað okkar í aðhafa þetta allt snyrtilegt <strong>og</strong> höfum fengiðorð á okkur fyrir að hafa hreint <strong>og</strong> fínt.“En þótt gestir Fosstúns geti eldaðsjálfir, býður Fosstún upp á möguleika ámorgunverði fyrir þá sem þess óska. Þáútbúum við morgunmat í körfur sem viðsetjum inn í ísskáp <strong>og</strong> fólk getur síðanborðað hann inni á sínu herbergi þegarþví hentar.Erla segir gistiheimilið mjög vel staðsett.„Það er allt innan seilingar hér <strong>og</strong> stuttað ganga í sundlaugina. Hér er einniggolfvöllur rétt við bæjardyrnar. Við höfumlíka verið að senda fólk í hestaferðir hérrétt utan við bæinn. Síðan er hægt að faraniður á Eyrarbakka <strong>og</strong> fá sér veiðileyfi.Eins á Stokkseyri í kajakaferðir. Svo erstutt í Gullfoss <strong>og</strong> Geysi.“Forvitnilegt svæði„Síðan má segja að hér á Selfossi séýmislegt að sjá <strong>og</strong> mikið um skemmtilegar<strong>og</strong> sérstæðar búðir,Hér rétt hjá okkurer antíkverslun <strong>og</strong>í bænum eru tværbútasaumsverslanirþað er dálítið trendhér á Selfossi að vera íbútasaum. Hér skammtfrá er líka Alvörubúðin,sem er með indverskt<strong>og</strong> íslenskt handverk,hannyrðir <strong>og</strong> ýmsahandunna muni. Þettaer mjög skemmtileg <strong>og</strong>sérstæð verslun. Og ekkimá gleyma Ullarsetrinu íÞingborg, hér rétt fyrir austan bæinn.Sjónvarp <strong>og</strong> sími eru á hverju herbergi,sem <strong>og</strong> tölvutengi, eldhúsaðstaða <strong>og</strong> alltsem þú þarft til að elda, auk ísskáps sem<strong>og</strong> flísalagt baðherbergi.Við erum með tvær tegundir af íbúðum,annars vegar tveggja manna, hins vegarfjögurra manna fjölskylduíbúðir. Þáreiknað með að börnin geti sofið í svefnsófainni í stofu. Á hverju herbergi er flísalagtbaðherbergi með sturtu.Erla segir mismunandi hvað fólk dveljilengi hjá þeim. „Sumir koma <strong>og</strong> ferðast útfrá Selfossi, að Gullfossi <strong>og</strong> Geysi, niður áEyrarbakka <strong>og</strong> Stokkseyri, keyra jafnvelmeð ströndinni út í Krýsuvík, eða leggjaleið sína inn í <strong>Land</strong>mannalaugar. Þaðverður æ algengara að gestir okkar hafibækistöð hjá okkur í þrjár til fjórar nætur.Sumir byrja á því að bóka eina nótt enframlengja svo þegar þeir sjá að þeir getanýtt sér þetta sem bækistöð.“Heimasíða Fosstúns er www.fosstun.isVinnustofa Guðfinnu E.Erlenda ferðamannalínan varðvinsæl af ÍslendingumFimmtudagskvöld á Þingvöllum <strong>2008</strong>Á fimmtudagskvöldum í júní <strong>og</strong> júlí býðurþjóðgarðurinn á Þingvöllum fræðimönnum <strong>og</strong> öðrumáhugamönnum um staðinn að fjalla um hugðarefnisín tengd Þingvöllum.Allar gönguferðirnar hefjast kl. 20:00 við fræðslumiðstöðinavið Hakið <strong>og</strong> taka um 2 klst.12.júní Rassgarnarendann merarinnarGuðni Ágústsson alþingismaður fjallar um Þingvelli semörlagastað í Njálu.19.júní Þingmannaleiðir <strong>og</strong> annarraÞór Vigfússon fyrrv. skólameistari ræðir um þingmannaleiðir<strong>og</strong> þjóðleiðir á göngu inn í Skógarkot.26.júní Matur er þingmanns megin!Hildur Hákonardóttir veltir fyrir sér skrínukosti áÞingvöllum frá fornöld til þingloka. Gestir eru beðnir umað koma með nesti sem snætt verður á fallegum stað áþingvellinum að lokinni göngu.3.júlí Sturlungar á ÞingvöllumÍ gönguferðinni mun Guðrún Nordal prófessor í íslenskufjalla um Sturlungu <strong>og</strong> Þingvelli en þingstaðurinn ersögusvið margra minnisstæðustu frásagna sögunnar.10.júlí Heimspeki Rolling Stones <strong>og</strong> ÞingvellirÓlafur Helgi Kjartansson sýslumaður fjallar um heimspekiRolling Stones <strong>og</strong> tengir við sögu <strong>og</strong> náttúru Þingvalla.17.júlí Stefna þjóðgarðsins á Þingvöllum.Björn Bjarnason formaður Þingvallanefndar kynnir störfÞingvallanefndar <strong>og</strong> stefnumörkun fyrir þjóðgarðinn.24.júlí Refsingar á ÞingvöllumÁrni Björnsson þjóðháttafræðingur fjallar um refsingar <strong>og</strong>aftökur á Þingvöllum <strong>og</strong> farið verður á mismunandi staðisem tengjast framkvæmd refsinga.3<strong>1.</strong> júlí Herstöðin á ÞingvöllumEinar Á.E.Sæmundsen fræðslufulltrúi þjóðgarðsinsHann rekur sögu bandaríska hermannsins Charlie Framesem dvaldi í herstöðinni Camp Cornell á Þingvöllum ísíðari heimsstyrjöldinni <strong>og</strong> fylgdi síðar eftir innrásbandamanna inn í Þýskaland.Elín opnar hurðina aðvinnustofunni <strong>og</strong> þegar inn er komiðtekur á móti okkur andrúmslofthandverksins. Ég spyr hvortviðskiptavinirnir vilji ekki komast íbeina snertinguvið frumefnin?Elín svarar þvítil að margir viljikoma á bakviðtil að sjá hvernigframleiðslangengur fyrir sig.Munirnir eru af ýmsum t<strong>og</strong>aen Elín hefur framleitt nokkrarlínur sem hafa verið mjög vinsælart.d.: sveitalínan, leirmyndalínan,bjöllulínan o.s.frv., en munina erauðvelt að skoða á heimasíðunniwww.vinnustofagudfinnue.com – Þaðsem kom skemmtilega á óvart varað sveitalínan sem Elín framleiddiupphaflega fyrir erlenda ferðamennhefur verið mjög vinsæl hjáíslendingum. Aðspurð um framtíðinasagði Elín að hún sé að vinna í því aðkoma vörunum fyrir í vefverslun.Stundum kemur fyrir að Elínframleiði fyrir sérstök tilefni, semgetur verið mjög skemmtilegt t.d. varhún beðin um að framleiða leirkeiluhanda kennara sem var að hættastörfum, en allir nemendurnir komuí vinnustofuna <strong>og</strong> skrifuðu með eiginhendi í blautan leirinn, útkoman varðtilkomumikil <strong>og</strong> vakti mikla athygli.Guðnabakarí SelfossiBreytist í konditorium helgarVið aðalgötuna á Selfossistendur Guðnabakarí <strong>og</strong>hefur verið þar frá árinu1972. Starfsemin hefurbyggst upp jafnt <strong>og</strong> þétt.Við hittum að máli GuðnaAndreasen sjálfan en hannsegir að viðskiptavinirnirséu mjög fjölbreyttur hópurheimamanna, þeirra sem búaí nágreninu, hestamanna,ferðamanna <strong>og</strong> ekki hvaðsíst sumarbústaðafólks.Það er skemmtilegt mannlífí bakaríinu nánast allandaginn, sérstaklega eftir aðveitingaaðstaðan var sett upp, enþað eru sæti fyrir um 18 manns<strong>og</strong> er það mjög vinsælt. Bakaríðier opið alla daga frá kl. 08-18:00<strong>og</strong> laugardaga kl. 08-16:00 <strong>og</strong>sunnudaga kl. 09:30-16:00.“Við höfum gert okkur far umað mæta fjölbreyttum þörfumviðskiptavinanna <strong>og</strong> má segja aðbakaríið breytist í konditori umhelgar, en þá verðum við vör viðað fólk sem er að fara í heimsókn ísumarbústaði tekur með sér kökur<strong>og</strong> brauð. Það er greinilegt að fólker í sumarbústöðunum meira<strong>og</strong> minna allt árið.” Segir Guðnibætir svo við að hestamennirnirkomi orðið allt árið um kring enþeir sækja í hestabrauðið, en þarsé erfitt að anna eftirspurn.“Það má segja að við sjáum hérþverskurð af því sem þjóðin tekursér fyrir hendur í frístundum <strong>og</strong> ermjög gaman að því hversu ólíkarþarfirnar eru.” Segir Guðni aðlokum, en við kveðjum <strong>og</strong> þökkumfyrir “trakteringarnar”.
14 • SuðurlandÖflugt menningar- <strong>og</strong> félagsstarfÍ Skeiða- <strong>og</strong> Gnúpverjahreppi er ferðaþjónusta ört vaxandi atvinnugreinSkeiða- <strong>og</strong> Gnúpverjahreppurtekur við af Flóahreppi <strong>og</strong> liggur aðHrunamannahreppi. Í sveitarfélaginubúa 530 manns <strong>og</strong> flestir stunda þarlandbúnað. Þar eru tveir þéttbýliskjarnar,í Brautarholti <strong>og</strong> í Árnesi.Sveitarstjóri er SigurðurJónsson <strong>og</strong> segir hann landbúnaðhelsta atvinnuveg í Skeiða- <strong>og</strong>Gnúpverjahreppi, auk þess semferðaþjónusta fari ört vaxandi. „Viðerum með tvö öflug atvinnuskapandifyrirtæki, dvalarheimili fyrir aldraða<strong>og</strong> síðan heimili fyrir þroskahefta.Þetta eru sjálfseignastofnanir semskapa þó nokkur atvinnutækifæri,“segir hann <strong>og</strong> bætir við: „Síðan er hérlítils háttar iðnaður, en þó nokkuðstórt fyrirtæki í verktakabransa,jarðvinnslu <strong>og</strong> slíku.“SmábýlalóðirÞegar Sigurður er spurður hverjirséu helstu kostir sveitarfélagsins,segir hann: „Hér er gífurlegnáttúrufegurð, friðsælt <strong>og</strong> stutt í allaþjónustu. Sveitarfélagið veitir mjöggóða þjónustu, bæði hvað varðar skóla,félagslíf <strong>og</strong> menningarstarf, sem ermjög gott hér. Þetta er stórkostlegurstaður fyrir börn til að alast upp á,kórastarf er hér mikið <strong>og</strong> öflugt <strong>og</strong>hér eru starfandi ungmennafélög.Auk þess eru eldri borgarar með afaröflugt starf.“Sigurður segir sveitarfélagið eiganóg af lóðum fyrir þá sem þangaðvilja flytjast. „Við höfum bæði veriðað skipuleggja í þéttbýliskjörnunum<strong>og</strong> á dreifðari svæðum. Eitt afHáifossþví sem er mjög spennandi hér erskipulagsvinna sem farið hefur framfyrir smábýla- <strong>og</strong> sumarhúsalóðir,sem eru að fara í kynningu núnafljótlega. Smábýlalóðirnar eruþriggja til fjögurra hektara lóðir,fyrir fólk sem vill setjast hér að <strong>og</strong>vill geta verið með hesta, hænur, eðasmávegis garðyrkju.“Merkilegir sögustaðir„Hér eru gífurlega merkilegirsögustaðir,“ segir Sigurður þegarhann er spurður hvað ferðamaðurinngeti dundað sér við í sveitarfélaginuhans. „Hér er Þjórsárdalurinn þar semeru Hjálparfoss <strong>og</strong> Háifoss <strong>og</strong> minjarfrá söguöld við Stöng. Nú, svo eruhérna kirkjur á báðum stöðum, bæðiá Skeiðunum <strong>og</strong> í Gnúpverjahreppi<strong>og</strong> það er alltaf gaman að mæta íréttirnar. Í þessum þéttbýliskjörnumeru góð tjaldstæði <strong>og</strong> sundlaugar.Síðan er gistiaðstaða í Árnesi.Það má segja að margir sem leggjaleið sína til okkar, komi til að skoðalandslagið. Hekla er hér mjög nálægt<strong>og</strong> hægt að fara í fjórhjólaferðir þangaðfrá Hólaskógi <strong>og</strong> inn á hálendið. ÍHólaskógi er líka gistiaðstaða. Héreru margar göngu- <strong>og</strong> reiðleiðir. Þaðfer mjög vaxandi að fólk komi hingaðtil að fara í hestaferðir – <strong>og</strong> það erunokkrir aðilar sem bjóða upp á slíkt.Einnig er að aukast að bændur bjóðiþeim sem eru á ferð um svæðið aðkoma til að fylgjast með fólki aðbústörfum. Um síðustu mánaðamótvorum við með „landnámsdag“ þarsem tvö býli buðu gestum <strong>og</strong> gangandiheim. Á öðrum staðnum er mjögfullkomið fjós, þar sem vélmenni sérum að mjólka kýrnar. Í Skaftholti,á heimili fyrir þroskahefta, er síðanostagerð <strong>og</strong> þangað gat fólk fariðtil að kynna sér allt í sambandi viðhana. Ég er alveg sannfærður um aðþað verður áframhald á þessu.“Hvet alla til að koma„Við erum nýbúin að opnamjög gott bókasafn í Brautarholti<strong>og</strong> þar er einnig, samhliða því,félagsaðstaða fyrir eldri borgara<strong>og</strong> önnu félagasamtök. Ég vil baraendilega hvetja alla til að koma íheimsókn til okkar <strong>og</strong> kynnast góðu<strong>og</strong> skemmtilegu sveitarfélagi.“GjáinGamla Borg íGrímsnesiÍ Gömlu Borg í Grímsnesier nú rekið kaffihús. ,,Þaðer vinsælt að halda hérveislur <strong>og</strong> fundi, einnigmálverkasýningar <strong>og</strong>dansleiki. Fólki líður mjögvel í þessu húsi enda erþetta hús með sál. Þetta erkjörinn staður fyrir hópaí óvissuferðum, afmæli,veislur <strong>og</strong> fleira. Það eruallir velkomnir á GömluBorg,“ segir Lisa Thomsenframkvæmdastjóri.Árið 1929 byggðiUngmennafélagið Hvöt þettamyndarlega hús en ÞorleifurEyjólfsson aðstoðarmaðurhúsameistara ríksins teiknaðiþað. Hann hafði teiknað gamlaÞrastalund sem brann <strong>og</strong> var þáfenginn til að teikna þetta hús.Fljótlega réði Ungmennafélagiðekki við húsið <strong>og</strong> hreppurinnyfirtók það. Þá var rekinn skólií húsinu <strong>og</strong> einnig voru allarsamkomur sveitarinnar haldnarí húsinu, leiksýningar, tombólan,að ógleymdum dansleikjum enBorgarböllin voru fræg um alltsuðurland. Um 1960 var farið aðtala um að húsið væri of lítið <strong>og</strong>annað hvort þurfti að byggja viðþað eða byggja nýtt hús sem varðraunin.. Þá var þessu fallega húsibreytt í bílaverkstæði <strong>og</strong> var sústarsemi þar í 30 ár. Þá stóð tilað rífa húsið en því var bjargað afnokkrum einstaklingum sem fóruþess á leit við sveitastjórnina að fáhúsið til að koma því til fyrri vegs<strong>og</strong> virðingar en það var mjög illafarið. Unnið var að viðgerðum <strong>og</strong>árið 1999 var það vígt aftur <strong>og</strong> núer það rekið sem kaffihús.Helgina 28.-29.júní <strong>og</strong> 5.-6.júlíverður metnaðarfull dagskrá áBorgarsvæðinu sem nefnist Brútil Borgar. Dagskráin er helguðstarfseminni í sveitinni á árunum1945-1960. Boðið verður upp áhandverkasýningu,ljósmyndasýningu,b í l a s ý n i n g u ,traktorasýningu <strong>og</strong> margtfleira.Slakki25 stiga hiti <strong>og</strong> l<strong>og</strong>n allt áriðAfþreyingarsetrið Slakki er íLaugarási í Biskupstungum (2km frá Skálholti) eða ca. 100km frá Reykjavík. Það er hægtað velja um tvær leiðir, annarsvegar gegnum Selfoss uppskeiðin eða fara Grímsnesið <strong>og</strong>taka stefnu á Skálholt.Á hlaðinu hitti ég HelgaSveinbjörnsson en hann segir:“Nú verður alltaf gott veður hjáokkur í sumar. Við erum með svæðiinnandyra sem er rúmlega <strong>1.</strong>000fermetrar en það gerir okkur kleift aðhafa sumarblíðu í roki <strong>og</strong> rigningu.Við hönnun aðstöðunnar höfðumvið golfáhugamenn sérstaklegaí huga, Þar er að finna 350 fm 9holu púttvöll, ásamt 250 fm 9 holuminigolfvelli, þá er leiktækjaaðstaðaá staðnum (púlborð, pílukast ásamtfleiri tækjum). Einnig er hægt aðbjóða upp á skjávarpa sem er settur ígang þegar eitthvað sérstakt er um aðvera.” Helgi sagði það færast í vöxt aðfólk nýtti sér aðstöðuna við alls kynstilefni, enda er hægt að finna eitthvaðvið allra hæfi <strong>og</strong> veitingastaðurinnþjónar öllu svæðinu.Garðurinn í Slakka hefur veriðstarfræktur í 14 ár. í dýragarðinumer meðal annars að finna kanínur,hvolpa, kettlinga, kalkúna, ref, geit,gæsir, endur, hænur, gríslinga svoeitthvað sé nefnt, að ógleymdumpáfagaukunum <strong>og</strong> svo er alltafað bætast við eitthvað nýtt. Viðbreytingarnar opnum við líkainnidýragarð, sem margir kunna velað meta þegar rignir.Garðurinn verður opinn alla dagafrá klukkan 11-18 frá <strong>og</strong> með <strong>1.</strong> júnítil <strong>1.</strong> september.
Suðurrland • 15Síðasti bærinní DalnumKaffi KletturKaffi Klettur er notarlegurveitingastaður í Reykholtií Biskupstungum. Húsiðer bjálkahús sem stendur ískógarlundi í holtinu fyrirneðan Aratungu. Frá KaffiKlett tekur um tíu mínúturað aka að Geysi. GuðfinnaJóhannsdóttir, eigandi, segirað í boði sé fjölbreytturmatseðil við allra hæfi, alltfrá hefðbundnum íslenskumréttum í alþjóðlega rétti. Mikiláhersla sé lögð á notalegtumhverfi <strong>og</strong> geti gestir setiðbæði inni <strong>og</strong> úti ef veðurleyfir. Guðfinna segir að góðaðstaða sé fyrir hestafólk aðkoma <strong>og</strong> fá sér hressingu endahestagirðing á lóðinni.Mátulega stutt eðalangt frá ölluKaffi Klettur opnar klukkan tólf áhádegi alla daga á sumrin. Á veturnaer breytilegur opnunnartími en hægter að panta fyrir hópa. Guðfinnasegir að vel sé tekið á móti hópum <strong>og</strong>að hægt sé að taka á móti allt að 50manns í mat.,,Hér á Reykholti er sundlaug <strong>og</strong>því upplagt að koma hingað <strong>og</strong> fara ísund <strong>og</strong> fá sér hressingu hjá okkur,“segir Guðfinna.Í Efsta-Dal er boðið uppá gistingu í rúmgóðumherbergjum, sólverönd <strong>og</strong>heitan pott – <strong>og</strong> þar fástveiðileyfi í BrúaráEfsti-Dalur er austasti bærinní Laugardalnum, eða síðastibærinn í dalnum áður en ekið eryfir Brúará, upp í Biskupstungur.Í Efsta-Dal II reka hjónin BjörgIngvarsdóttir <strong>og</strong> SnæbjörnSigurðsson myndarlegtgistiheimili, þar sem er gistirýmifyrir tuttugu <strong>og</strong> átta manns írúmgóðum <strong>og</strong> skemmtilegumtveggja manna herbergjum.Tíu af herbergjunum eru ísérhúsi <strong>og</strong> eru þau öll með baði, enfjögur herbergi eru síðan á neðrihæðinni, á sveitabænum sjálfum,öll með vaski en sameiginlegubaðherbergi.Í Efst-Dal er áhersla lögð ápersónulega þjónustu, vinalegt<strong>og</strong> notalegt andrúmsloft <strong>og</strong>umhverfi – <strong>og</strong> góðan mat enþar er matsalur fyrir þrjátíu <strong>og</strong>sex manns. Þar er boðið upp ámorgunverðarhlaðborð <strong>og</strong> tveggjatil þriggja rétta kvöldmáltíðir.Auk þess er rúmgóð sólverönd ábænum, sem <strong>og</strong> heitur pottur.Efsti-Dalur II er einstaklegavel staðsettur sveitabær meðkúabúskap, en þar er ennfremurrekin hestaleiga – sem ekki eramalegt, því þaðan er stutt í allarhelstu náttúruperlur landsins.Frá bænum liggur líka fjöldimerktra gönguleiða. En það erfleira hægt að gera en að ganga<strong>og</strong> fara í útreiðatúr. Það er aðeinsátta mínútna akstur frá Efsta-Dal til Laugarvatns, þar sem ersundlaug, gufubað, kajakaróður<strong>og</strong> ýmis önnur skemmtilegafþreying. Það tekur tíu mínúturað keyra að Geysi <strong>og</strong> þaðan fimmmínútur að Gullfossi. Einniger stutt í Skálholt <strong>og</strong> Slakkaþar sem vinsælt er að fara meðbörnin í íslenskan „dýragarð.“Ekki má heldur gleymaGróðurhúsabyggðinni í Reykholtihandan Torfastaðaheiðarinnar<strong>og</strong> þar er hinn vinsælisveitaveitingastaður, Kletturinn.Það má því segja að Efsti-Dalursé mjög miðsvæðis fyrir þá semætla sér að skoða þetta fallegasvæði – <strong>og</strong> vilja gjarnan eiga sérsamastað á meðan.Svo er nú ekki til að skemmafyrir að Efsti-Dalur stendurvið Brúará, sem skilur aðLaugardalinn <strong>og</strong> Biskupstungur.Í Efsta-Dal eru seld veiðileyfií ána en þar er mikill silungur<strong>og</strong> hægt að veiða á allmörgumstöðum í ánni. Heimasíða Efsta-Dals er www.efstadal.isÍ Grímsnes- <strong>og</strong> Grafningshreppier stærsta sumarhúsabyggðá landinu <strong>og</strong> þarer unnið að því að byggja uppþéttbýliskjarna á BorgGrímsnes- <strong>og</strong> Grafningshreppurmarkast landfræðilega af Hvítá íaustri <strong>og</strong> Hengilssvæðinu í vestri.Íbúar voru við síðustu skráningu379 <strong>og</strong> fer fjölgandi. Þéttbýliskjarnareru á Borg, þar sem verið er að búatil heilt þorp <strong>og</strong> fer vel af stað. „Þaðmá líka segja að Sólheimar séubýsna stór þéttbýliskjarni,“ segirsveitarstjórinn, Jón G. Valgeirsson.Það sem einkum setur svip sinná Grímsnes- <strong>og</strong> Grafningshrepper gríðarmikil sumarhúsabyggð.Jón segir rétt um 2.400 bústaðií sveitarfélaginu, sem sé stærstasumarhúsabyggð á landinu í einstökusveitarfélagi. „Við erum aðeins stærrien Bláskógabyggð hérna fyrir ofanokkur,“ bætir hann við.Helsti atvinnuvegur ísveitarfélaginu er landbúnaður.„Hann hefur verið grundvöllurinnhérna alla tíð <strong>og</strong> seinustu árinhefur þjónusta við hann <strong>og</strong> hinamiklu uppbyggingu hér á svæðinuverið að aukast. Þá er ég að talajafnt um jarðvinnu <strong>og</strong> smíðar. Síðanerum við með þetta hefðbundna,stjórnsýslu <strong>og</strong> þjónustu við skóla, þvívið erum bæði með grunnskóla <strong>og</strong>leikskóla. Á Sólheimum er líka vísirað háskólasamfélagi í tengslum viðumhverfismál.“Ferðaiðnaðurinn er mikill <strong>og</strong>vindur stöðugt upp á sig í Grímsnes<strong>og</strong>Grafningshreppi, eins <strong>og</strong> annarsstaðar á Suðurlandi. „Það er geysilegamikið rennsli hér í gegn,“ segir Jón.„Við erum í Gullna hringnum, þannigað það liggur mikil umferð í gegnumhjá okkur <strong>og</strong> við erum með þjónustuvið þá umferð <strong>og</strong> sumarhúsin. Húner stöðugt að aukast.Og nóg er af golfvöllunum ísveitarfélaginu. Átján holu golfvellireru á Kiðabergi <strong>og</strong> í Öndverðarnesi.Einnig er verið að byggja upp nýjanátján holu golfvöll við Borg <strong>og</strong> síðaner minni völlur niðri við S<strong>og</strong>svirkjanir– sem þó er aðallega nýttur af þeimsem þar búa <strong>og</strong> dvelja.„Við liggjum að Lyngdalsheiðinni<strong>og</strong> að Skjaldbreið, þannig að það ermikil fjallaumferð hér um <strong>og</strong> inn áafrétti hjá okkur, bæði að sumri <strong>og</strong>vetri. Þá hafa menn reynt að hafavakandi auga fyrir hestamönnum.Það eru miklar þverleiðir hér <strong>og</strong> mennhafa verið að byggja upp reiðleiðirnartil að tengjast sveitarfélögunum íkringum okkur. Hér er líka splunkunýsundlaug <strong>og</strong> íþróttahús á Borg, þarsem kominn er nýr gervigrasvöllur<strong>og</strong> á síðasta ári var sundlaugin okkarmest sótta sundlaugin á landinu.“Í sveitarfélaginu eru engin hótelsem slík en Jón segir marga aðilareka gistiþjónustu, þeir stærstu áMinni-Borg <strong>og</strong> á Borgarsvæðinu.„Þar eru miklar þyrpingar afskálum <strong>og</strong> sumarhúsum meðþjónustumiðstöðvar. Veitingasalanhefur hingað til verið mest íÞrastarlundi, Golfskálanum <strong>og</strong> áGömlu-Borg <strong>og</strong> stöðugt verið aðbyggja þar upp til að auka við þáþjónustu sem þegar er til staðar.Við erum mjög vel staðsett, <strong>og</strong>búum vel að því að vera í alfaraleiðfyrir alla. Við erum mátulega langteða stutt frá öllu. Ætli það sé ekkibesta lýsingin á okkur.“Vígða laugin
16 • SuðurlandGeymum stærstunáttúruperlur landsinsÍ Bláskógabyggð eru Þingvellir, Laugarvatn, Gullfoss <strong>og</strong> Geysir – <strong>og</strong> framtíðaráætlanirbæði stórar <strong>og</strong> smárBláskógabyggð er sveitarfélagsem var formlega stofnað árið2002 við sameiningu þriggjasveitarfélaga, Laugarvatnshrepps,BiskupstungnaNeðarlega í Flóahreppi fyrirsunnan Selfoss er að finnaforvitnilega búð sem er eittbest geymda leyndarmálSuðurlands. Um er að ræðalitla sveitabúð sem selurfallega gjafavöru víða að úrheiminum. Búðin litla er aðbænum Tungu <strong>og</strong> þangaðtekur tæpa klukkustund aðkeyra frá Reykjavík. Til aðkomast á svæðið er upplagt aðtaka stuttan hring í Flóanum<strong>og</strong> fara meðfram ströndinnifrá Stokkseyri en SveitabúðinSóley er 7 km austur afStokkseyri.Sóley Andrésdóttir opnaðibúðina fyrir tæpum 4 árum síðan.- Í viðtali við fréttamann blaðsinsgreindi Sóley frá því að búðin væriað danskri fyrirmynd en Sóley bjó íDanmörku á sínum tíma <strong>og</strong> stundaðiþar nám ásamt manni sínum <strong>og</strong>dóttur í fimm ár. Sveitabúðin Sóleysérhæfir sig í fallegri gjafavörum <strong>og</strong><strong>og</strong> Þingvallahrepps. ÍbúarBláskógaabyggðar eru rétttæplega þúsund en þarmeð er ekki öll <strong>saga</strong>n sögð,því á svæðinu má ætla aðSveitabúðin Sóleylögð er sérstök áhersla á afslappaðandrúmsloft enda búðin langt fráskarakala borga <strong>og</strong> bæja. Búðin erorðin æ vinsælli stoppistaður fólkssem er á ferð um Flóann <strong>og</strong> margirhópar gera sér sérstaka ferð í hanatil að versla <strong>og</strong> njóta sveitasælunnar<strong>og</strong> jafnvel kíkja á bústofninn <strong>og</strong>njóta góðra veitinga.Sóley er með svokallaðgreiðasöluleyfi <strong>og</strong> tekur því hópa ímat sem er fryrirframpantaður <strong>og</strong>taka þau hjónin í Tungu á mótióvissuhópum sem vilja skemmtasér <strong>og</strong> njóta lífsins. OpnunartímiSveitabúðarinnar er nokkuðóvenjulegur en hún er opin þegareinhver er heima Sveitabúðiner staðsett í einu mesta víðsýnilandsins þar sem fjallasýn er falleg.Sveitabúðin Sóley er staður semer vel þess virði að heimsækja <strong>og</strong>ljóst er að það mun hverjum semþangað kemur koma á óvart hversufjölbreytt úrvalið er <strong>og</strong> hversumarga skemmtilega hluti þar erhægt að finna.sumarbústaða- <strong>og</strong> frístundahússéu að nálgast tvö þúsund.Í Bláskógabyggð eru þrírþéttbýlisstaði; Laugarvatn, Laugarás<strong>og</strong> Reykholt. „Það má kannski segjaað með tilliti til fjölda einstaklingameð fasta búsetu, þá sé Reykholtfjölmennasti byggðakjarninn, með um200 íbúa, síðan komi Laugarvatn meðum 180 til 190 íbúa <strong>og</strong> í Laugarási eruum 160 íbúar,“ segir sveitarstjórinn,Valtýr Valtýsson.„Þetta er að mjög stórum hlutalandbúnaðarsvæði <strong>og</strong> það má segja aðgarðyrkjan sé mjög sterk hjá okkur.Engu að síður er ferðaiðnaðurinnsú atvinnugrein sem hefur verið íhvað örustum vexti á þessu svæði.Við erum með einhverjar mestunáttúrperlur landsins <strong>og</strong> þær hafamikið aðdráttarafl fyrir ferðamenn,til dæmis, Þingvellir, Laugarvatn,Gullfoss, Geysir <strong>og</strong> Skálholt. Það erþví mjög eðlilegt að ferðaiðnaðurinnsé sterkur hér.“Öll skólastigEn landbúnaðurinn er hinhefðbundna atvinnugrein íBláskógabyggð eins <strong>og</strong> í öðrumsveitarfélögum á Suðurlandi <strong>og</strong> segirValtýr hann vissulega setja mark sittá sveitarfélagið. „Einnig eru mörgverktakafyrirtæki starfandi hér,einkum jarðvinnuverktakar <strong>og</strong> aðrirsem eru í þjónustu við þá sem eru íframkvæmdum hér, hvort sem ervið íbúða- eða frístundabyggð. Þeirhafa haft í nógu að snúast vegnaþess að hjá okkur hefur verið mikilgróska á liðnum árum. Árið 2006 varalger sprengja hjá okkur í málumafgreiddum af byggingarnefnd. Álandsvísu voru flest mál afgreidd hjáokkur, eða <strong>1.</strong>900, næst á eftir okkurkom Reykjavík með <strong>1.</strong>400 mál. Þaðhefur því mikið verið í gangi hjáokkur.“Þegar Valtýr er spurður í hvaðfólk sé að sækja í Bláskógabyggð,segir hann: „Hér er afskaplegafallegt, mannlíf gott <strong>og</strong> þjónustanfjölskylduvæn. Við erum með skólasem er starfræktur bæði í Reykholti<strong>og</strong> á Laugarvatni. Í báðum skólunumeru allir bekkir grunnskóla. Við erumeinnig með leikskóla í Reykholti<strong>og</strong> á Laugarvatni, sem <strong>og</strong> alla aðraaðstöðu – til dæmis íþróttahús <strong>og</strong>sundlaug – bæði fyrir skólastarfið<strong>og</strong> almenna notkun íbúanna. Einnighöfum við notið góðs af starfsemiríkisins, til dæmis á Laugarvatni,þar sem er menntaskóli <strong>og</strong> háskóli,það er að segja ÍþróttakennarháskóliÍslands. Á Laugarvatni erum við þvímeð öll skólastig. Þetta gefur okkurákveðna sérstöðu.Á þessum þéttbýlisstöðum öllumnjótum við jarðvarma til upphitunarhúsa <strong>og</strong> nú er stefnt að rekstriheilsulindar á Laugarvatni <strong>og</strong> átakitil að efla ímynd staðarins semheilsubæjar. Gufa ehf. stendur aðuppbyggingu heilsulindarinnar.Þetta er sú ímynd sem við erum mjögánægð með <strong>og</strong> ég held að slíkur bærætti að geta höfðað til breiðs hóps.“Mikilvægi þvertengingaAðspurður hvernig staðan sé ílóðamálum í Bláskógabyggð, segirValtýr: „Á Laugarvatni erum við aðvinna að því að opna nýtt hverfi. Þaðer er búið að auglýsa þrjátíu <strong>og</strong> fjórarlóðir. Við erum að undirbúa okkurfyrir að hafa nógu margar lóðir tilreiðu – á öllum þéttbýlisstöðunum.Við erum með lóðir á Laugarvatni, íReykholti <strong>og</strong> Laugarási <strong>og</strong> erum aðefla þjónustuna á þessum stöðum.Heilbrigðisstofnun Suðurlands rekurheilsugæslu í Laugarási, þar semstarfa læknar <strong>og</strong> hjúkrunarfræðingar.Hún er einnig með útstöð áLaugarvatni þar sem læknar <strong>og</strong>hjúkrunarfólk hefur ákveðna viðveru.Það má því segja að þarna sé öllþjónusta sem nútíma samfélag kallareftir – <strong>og</strong> á mjög háum gæðastaðli.Atvinnuleysi er eitthvað sem viðþekkjum ekki hérna <strong>og</strong> hér hefur íbúmfjölgað, eitthvað nálægt fimm prósentárið 2007. Við lítum því björtumaugum á framtíðina. Reykjavík hefurhaft ákveðið aðdráttarafl, en radíushöfuðborgarsvæðisins er alltaf aðstækka. Það hefur orðið gífurlegfjölgun í Hveragerði <strong>og</strong> Árborgá seinustu árum – <strong>og</strong> það hefuráhrif á allt svæðið í kring. Þettaer allt eitt atvinnusvæði <strong>og</strong> þá erspurningin í hvernig samfélagi viltubúa í <strong>og</strong> hvernig umhverfi, þéttbýlieða dreifbýli. Þá verðum við líka aðhorfa til samgangna, því þær erugrundvallaratriði fyrir búsetu. Þessvegna höfum við í Bláskógabyggð lagtmikla áherslu á að þvertengingarvegakerfisins verði auknar, einkummilli svæða.Sem dæmi um slíka tengingu erGjábakkavegurinn sem nýbúið erað bjóða út <strong>og</strong> er afar mikilvægurfyrir Bláskógabyggðina. Við erumað tengja þarna Þingvallasveitbeint við Laugardalinn <strong>og</strong> sjáumvið fram á að brú yfir Hvítá verðitilbúin bráðlega. Hún mun tengjaBiskupstungur við Hreppana. Þaðeru þessar þvertengingar sem styttavegalengdir <strong>og</strong> auka gæði búsetu.Það er ekki nóg að hafa stofnbrautir ígegnum sveitarfélög, heldur eru vegirtil að tengja byggðirnar gífurlegamikils virði fyrir allan infrastrúktúrbyggðarlaganna.Með þeim framkvæmdum sem eruí gangi innan sveitarfélagsins er veriðað auka lífsgæði þeirra sem búa hér.Þær veita fólki aukna möguleika á aðvelja sér búsetu. “
Suðurrland • 17Hótel Hvítá í nafla ÁrnessýsluÞað má með sanni segja aðHótel Hvítá í Laugarási sénafli Árnessýslu. Þar mætastsjö sveitarfélög auk þess semfjölmargar náttúruperlur máfinna í nágrenni hótelsins.Hótel Hvítá, sem starfrækthefur verið síðan 1997, leggurríka áherslu á gæði <strong>og</strong> gestrisniauk þess sem að hótelið erleiðandi í lágu veitingaverði.Þar eru tólf herbergi, meðbæði uppábúnum rúmum <strong>og</strong>svefnpokaplássi, sem rúma alls 50manns. Níu herbergjanna hafa sérbaðherbergi <strong>og</strong> eru fyrir tvær til fjórarmanneskjur.Á staðnum er veitingastaður <strong>og</strong>tveir salir, fyrir 60 manns annarsvegar <strong>og</strong> 120 manns hins vegar.Aðstaðan hentar vel fyrir alls konarsamkomur, hvort heldur sem er fundi,ráðstefnur, árshátíðir eða hestamót.Að Hótel Hvítá er einnig tjaldstæðisem rúmar 250 tjaldvagna.Hvítárskálinn, veitingastofa<strong>og</strong> grill, var opnaður fyrir þremurárum <strong>og</strong> nýtur gríðarlegra vinsælda.Skálinn er opinn yfir sumartímann <strong>og</strong>þar er boðið uppá glæsilegan matseðilgrillrétta <strong>og</strong> annarra gómsætra rétta.Í sumar verða síðan tertuveislur allarhelgar þar sem boðið verður uppá áttategundir af heimatilbúnum tertummeð eftirmiðdagskaffinu.Í nágrenni Hótels Hvítár má finnamargar af náttúruperlum Íslands,þar á meðal má nefna Gullfoss <strong>og</strong>Geysi, Kerið <strong>og</strong> Þingvelli. Auk þesser Dýragarðurinn í Slakka í næstanágrenni þar sem finna má ýmsaskemmtun fyrir bæði börn <strong>og</strong> fullorðna.Á hverju ári heimsækir fjöldi erlendra<strong>og</strong> innlendra ferðamanna Hótel Hvítáen einnig er mikið um að gestir úrnærliggjandi sumarbústöðum eigi leiðhjá bæði í kaffi <strong>og</strong> grill.Ýmislegt er á döfinni hjá HótelHvítá í sumar <strong>og</strong> ber þar hæstGeirmundarball sem haldiðverður fyrstu helgina í júlí. ÞáverðurHarmonikkuhátíðinað sjálfsögðu á sínum stað umVerslunarmannahelgina líkt <strong>og</strong>síðastliðin 10 ár.Matvöruverslun <strong>og</strong> þjónustustöð N1Verslunin Bjarnabúð erstaðsett við þjóðveginn ,íReykholti í Biskupstungum.Þar hafa margir komið viðí gegnum tíðina ,fengið sérhressingu <strong>og</strong> tekið bensínVið hittum að máli BjarnaKristinsson sem hefur rekið þarnaverslun ásamt eiginkonu sinniOddnýju Kristínu Jósefsdóttur í rúm20 ár. Bjarni nefnir að það sé hefðfyrir verslun á þessum stað, en faðirhans Kristinn Sigurjónsson byrjaðiað selja þarna bensín í litlum skúrfyrir 1950.Margt hefur breyttst á þeim tímasem liðinn er frá því um miðbiksíðustu aldar. Það eru ekki baraferðamenn sem eru viðskiptavinirnirheldur hefur fjöldi fólks sem dvelurað staðaldri í nánasta umhverfimargfaldast <strong>og</strong> þöfrin fyrir þjónustuhefur aukist jafnt <strong>og</strong> þétt.Tími þess að einhver var sendur úrheyskapnum til að afgreiða bensín,ef sást til bíls er liðinn. Það másegja að skúrinn sem faðir Bjarnabyggði hafi tekið stakkaskiptum úr3 fermetrum í rúmlega 100 fermetrahús sem í dag hýsir matvöruverslun,bensínafgreiðslu <strong>og</strong> banka.Nú er opið allan ársins hring <strong>og</strong>áhersla lögð á að hafa sem mest úrvalaf matvöru <strong>og</strong> grænmeti af svæðinu,enda er mjög mikil ræktun allt íkring.Kanarí stemming á ÍslandiFélagsheimilið Árnes er staðursem þeir sem komnir eru til árasinna muna eftir í tengslumvið sveitaböll.Í dag eru þarna glæsileg tjaldstæði,með góðri hreinlætisaðstöðu, heitumpotti , leiktækjum, sundlaug <strong>og</strong>heitum potti, íþróttavöllur, sturtur,hestaleigu, gistingu, verslun,veitingahús með glæsilegar veitingar,frábært morgunverðarborð <strong>og</strong> úrvalsmatseðil, bar <strong>og</strong> stóran samkomusal.Þá er góð aðstaða til veisluhalda alltárið (ættarmót, árshátíðir, þorrablóto.fl.).Ég hitti fyrir Bergleif Joensen semer í forsvari fyrir staðinn, hann segirað það færist sífellt í vöxt að félög <strong>og</strong>ýmiskonar hópar komi <strong>og</strong> nýti sérmöguleikana sem svæðið hefur uppáað bjóða <strong>og</strong> er þá sérstaklega vinsæltað halda veislur <strong>og</strong> dansleiki þar semhópurinn er alveg útaf fyrir sig.Margir hópar koma jafnvel áreftir ár. Til dæmis hefur hópur fólkssem kynntist á Kanaríeyjum komið íÁrnes á hverju sumri í 10 ár <strong>og</strong> haldið“grísaveislu”, en það er feikna “stuð”á þeim samkomum <strong>og</strong> má segja aðandi Kanaríeyja svífi yfir vötnunum.Það eru margir aðrir hópar sem komareglulega svo vandinn er aðallegafólginn í að finna tíma þar semaðstaðan er laus. Nánari upplýsingarer að fá í síma 486 6048 eða á slóðinnihttp://notendur.centrum.is/~bergleif/Möguleikar til afþreyingar erumiklir <strong>og</strong> fjölmargir áhugaverðirstaðir í nágrenninu svo sem margarfallegar gönguleiðir <strong>og</strong> vegurinn íÞjórsárdal liggur rétt hjá, en þarer að finna marga athyglisverðastaði, s.s. Gjána, Gjáarfoss, Háafoss,Hjálparfoss, Þjóðveldisbæinn aðStöng <strong>og</strong> síðast en ekki síst Heklu.Næstu farfuglaheimili: Laugarvatn57 km., Fljótsdalur 50 km.Þá sakar ekki að geta þess að ástaðnum er rekið farfuglaheimili ennánari upplýsingar um það er aðfinna á slóðinni http://www.hostel.is/extern.asp?cat_id=47Beintenging við hestaíþróttinaHrossaræktarbúið aðLækjarbotnum í <strong>Land</strong>ssveithefur verið í hrossarækt fráárinu 1983, þegar hjóninGuðlaugur Kristmundsson <strong>og</strong>Jónína Þórðardóttir festu kaupá jörðinni.Við tókum Guðlaug tali, en hannsagði að stefna Ræktunarbúsins séað rækta viljug, gangrúm <strong>og</strong> fasmikilhross með góða fótalyftu <strong>og</strong> vera meðfá en góð hross. - Það má segja aðþað hafi tekist með miklum ágætumen frá árinu 1995 hafa 16 hross frábúinu fengið fyrstu verðlaun aukfjölda annarra minni verðlauna. –Eins<strong>og</strong> þeir vita sem hafa fengist viðhrossarækt er ekki endilega víst aðbestueiginleikar foreldranna skili sértil afkvæmanna það getur alveg einsfarið á hinn veginn. Guðlaugur taldiað þau hafi verið heppin með hross <strong>og</strong>að flest áform þeirra hafi skilað sér íræktuninni.Þá sagði Guðlaugur að þátttaka íalmennum keppnum skili sér mjögvel þegar um kybótahross sé að ræða.Hafi merinni vegnað vel í keppnumþá þekkja hestamennirnir til hennar<strong>og</strong> eiga þar af leiðandi auðveldarameð að taka ákvörðun um kaup. Íupphafi keyptu þau hjónin merinaHeklu Mjöll sem afmælisgjöf handadótturinni á bænum <strong>og</strong> stóð húnsvo sannarlega undir væntingum.Vorið 1989 var ákveðið halda hennuundir Ljóra frá Kirkjubæ, síðan þáhefur hún verið meira <strong>og</strong> minna íræktun. Hekla Mjöll hefur gefið 5 <strong>1.</strong>verðlauna hryssur <strong>og</strong> úrval af góðumreiðhestum.Dæmi um þetta er þegar þaulánuðu henni Heklu Katrínustúlkunni á næsta bæ merina … <strong>og</strong>hún vann barnaflokkinn 2001 <strong>og</strong>aftur 2002, eftir það var hryssan settí folaldseignir <strong>og</strong> er mjög vinsæl, ekkisíst vegna þess hve þekkt hún er.Þannig skilar þátttaka í almennummótum sér beint til baka.Þau hjónin hafa alltaf lagt mikiðuppúr því að taka á móti áhugafólki,sýna hrossin <strong>og</strong> ráðleggja varðanditamningu, þjálfun hrossanna <strong>og</strong>koma því í samband við réttu aðilana.Hvort sem það er styrkja sjálfa sig íhestamennskunni eða til að taka þáttí keppni. - Einhversstaðar verðuráhuginn að fá tækifæri til að kvikna<strong>og</strong> hvar er það betra en úti í hagahjá sjálfum hrossunum að ég tali núekki um á vorin þegar folöldin erukomin á kreik. – Guðlaugur hveturfólk til að hafa samband en það ernauðsynlegt að hringja á undan sértil að tryggja að einhver sé til staðar.Nánari upplýsingar er að finna áheimasíðunni www.laekjarbotnar.isen þar er einnig að finna myndir afhrossunum.
18 • SuðurlandÍslendingar sækja í flúðasiglingar á HvítáFyrirtækið Arctic Rafting hefursafnað mikilli reynslu í rekstriævintýraferða á Suðurlandi<strong>og</strong> eru flúðasiglingar á Hvítaþungamiðjan í rekstrinum.Eigendur Arctic Rafting eruþeir Jón Heiðar Andrésson <strong>og</strong>Torfi Yngvason <strong>og</strong> hafa þeirbáðir mikla reynslu af starfivið ævintýraferðamennsku.Torfi starfaði áður hjá ArcticRafting, sem stofnað var 1997, <strong>og</strong> Jónstarfaði hjá Bátafólkinu, sem átti sérlanga sögu í ævintýraferðamennsku,en árið 2005 keyptu þeir bæðifyrirtækin <strong>og</strong> sameinuðu undirnafni Arctic Rafting. Torfi segir aðfyrirtækið byggi þannig á gömlummerg, en Bátafólkið hóf flúðasiglingará Hvítá frá Drumboddsstöðum fyrir23 árum <strong>og</strong> var frumkvöðullinn íævintýraferðamennsku hér á landi.“Það er mikil samkeppni í dag í allskyns ævintýraferðamennsku <strong>og</strong>afþreyingu, en það eru einungis viðsem bjóðum upp á flúðasiglingar áSuðurlandi,” segir Torfi.Flúðasiglingar á þremurstórfljótumArctic Rafting sér um flúðasiglingará þremur stórfljótum á Suðurlandi,en það eru Hvítá, Markarfljót<strong>og</strong> Hólmsá. Flúðasigling á Hvítáhefur lengi verið ein vinsælastaævintýraferðin sem boðið hefur veriðupp á hér á landi, en siglingar umægifögur gljúfur Markarfljóts <strong>og</strong>ferðir niður Hólmsá njóta sívaxandivinsælda. Torfi segir að um þaðbil helmingur þeirra sem fari íflúðasiglingu á Hvítá séu Íslendingarsem alltaf hafi gaman af að koma<strong>og</strong> spreyta sig á ánni. Í apríl <strong>og</strong> maísé mikið um að starfsmannahóparkomi, <strong>og</strong> í maí koma um 40% af öllumþeim sem eru að útskrifast úr 10.bekk grunnskóla. Yfir sumartímanneru þátttakendur í flúðasiglingunumaðallega ferðamenn sem eru á eiginvegum, en á haustin koma svo stærrihópar á nýjan leik.Fjölbreyttir valkostirÞótt meginþunginn í starfsemiArctic Rafting sé flúðasiglingarnar þábýður fyrirtækið upp á margvíslegaaðra ævintýraferðamennsku. Þanniggeta ferðahópar, starfsmannahópar,fjölskyldufólk <strong>og</strong> erlendir seminnlendir ferðamenn af hvaða tagisem er fundið sér eitthvað semhöfðar til þeirra. Meðal þess semí boði er hjá Arctic Rafting aukflúðasiglinganna eru hellaferðirá Lyngdalsheiði, kanóferðir <strong>og</strong>kajakferðir, klettaklifur í Hvalfirðir,ísklifur í Sólheimajökli, snorkelköfuní Silfru á Þingvöllum, gönguferðir ínágrenni Reykjavíkur <strong>og</strong> hjólaferðirí Reykjavík.Í hellaferðum eru undirheimarhraunbreiðurnnar milli Þingvalla<strong>og</strong> Laugarvatns kannaðir <strong>og</strong> erGjábakkahellir gott sýnishorn afíslenskum hraunhelli. Í ferðinniþurfa þátttakendur að klifra, skríða<strong>og</strong> ganga um hellinn <strong>og</strong> því er þettatilvalin afþreying fyrir þá sem ekkieru myrkfælnir.Kanóferðir á Hvítá eru ný tegundafþreyingar á Íslandi, en kanóarnireru uppblásnir <strong>og</strong> losa sig sjálfiraf vatni <strong>og</strong> er því fyrri reynsla afslíkum siglingum ekki nauðsynleg.Tveir sitja í hverjum bát <strong>og</strong> stýra þeirsjálfir kanóinum niður Hvítá, en meðþim fylgist leiðsögumaður á kajak.Arctic Rafting er fyrst íslenskraævintýrafyrirtækja til að bjóða upp ásnorkelköfun <strong>og</strong> fer þessi afþreyingfram í gjánni Silfru á Þingvöllum, semer einn af fegurstu köfunarstöðumheims. Ferðamenn synda þar ísérstökum þurrgöllum í kristaltærubergvatni með öndunarpípu ímunni sér <strong>og</strong> geta þeir þannig notiðumhverfisins neðan vatnsborðsins.Allir eru með froskalappir <strong>og</strong> eiga þvíauðvelt með sund.Í klifurferðum sem boðið er upp á íEilífsdal í Hvalfirði eru þátttakendurí sérstöku öryggisbelti sem tengir þávið öryggislínu sem leiðsögumaðurstjórnar. Þannig fá allir að reyna aðklifra upp þverhníptan klettavegg ánþess að nokkur hætta sé á ferðum.Hvað erflúðasigling?Í flúðasiglingu sitja fjórirtil tólf saman í upp-blásnum báti ásamtleiðsögumanni <strong>og</strong> í sameininguþræðir hópurinnflúðir <strong>og</strong> gljúfur fljótaSuðurlands. Allir klæðastsérstökum blautgöllum,björgunarvestum <strong>og</strong> hjálmum<strong>og</strong> því til viðbótar fáþátttakendur blautskó <strong>og</strong>gott getur verið að taka meðsér ullarsokka eða góðagöngusokka, en það er þóekki nauðsynlegt. Hægt erað velja á milli mismunandierfiðra siglinga.Í ísklifri á Sólheimajökli klæðastþátttakendur einnig sérstökuöryggisbelti sem tengir þá viðöryggislínu sem leiðsögumaðurstjórnar. Reynt er að klífa uppþverníptan ísvegg með ísöxi í hendiá áhættulítinn hátt <strong>og</strong> allir eru meðmannbrodda svo hægt sé að fóta sigá hjarninu.LeiðsögumannaskóliHjá Arctic Rafting eru 19starfsmenn í föstu starfi <strong>og</strong> um 80manns í hlutastarfi. Torfi segir aðþetta sé allt vant fólk sem gjörþekkifjallamennsku <strong>og</strong> ævintýramennskuaf öllu tagi.“Við höfum líka rekið eiginleiðsögumannaskóla í mörg árþar sem við kennum <strong>og</strong> ölum uppleiðsögumenn framtíðarinnar, <strong>og</strong> aukþess höldum við margvísleg námskeiðsem eru mjög eftirsótt <strong>og</strong> þar hafafærri komist að en vilja,” segir TorfiYngvason.Koma jafnvel tvisvar í sama ferðalaginuVið rennum í hlaðið á DalbæIII sem er bændagistingnúmer 683 <strong>og</strong> hittum að málistaðarhaldara Rut Sigurðardóttur.Það má til sanns vegarfæra að staðsetningin geturvart verið betri með tillititil náttúruperla, gönguleiðireru fjölmargar enda er þettanánast miðjan á “gullnahringnum” <strong>og</strong> örskot er þaðaninn á hálendið (Kjalvegur). –Þegar ferðast er upp Hreppana(frá Selfossi) er staðurinn 4 kmsuður af Flúðum <strong>og</strong> er þá beygttil vinstri af þjóðveginum viðskiltið ... .alltaf í vöxt að Íslendinga komi við<strong>og</strong> gisti eina til tvær nætur, en þaðsem kemur á óvart er að sama fólkiðkemur oft tvisvar í sama ferðalaginu.Þetta er góð hvíld í ferðalaginu <strong>og</strong>gott að komast í aðstöðuna, heitanpott, uppbúið rúm <strong>og</strong> aðstöðu til aðþurrka föt. – Hvenær er opnið þið ávorin? “Við höfum opið allt árið ená veturna hefur það verið vinsælt af“Jeppa-fólki” að koma við hjá okkureina nótt áður en lagt er á hálendið”.– Nánari upplýsingar er að finna áslóðinni http://www.farmholidays.is/disp.asp?num=683Hestasýningar íFriðheimumKnútur Rafn Ármann <strong>og</strong>Helena Hermundardóttireiga <strong>og</strong> reka garðyrkjustöðinaFriðheima í Reykholti <strong>og</strong>undanfarin ár hafa þau veriðað flétta hestamennskuæ meir inn í reksturinn.Þau rækta hross <strong>og</strong> annastreiðkennslu fyrir grunnskólaBláskógabyggðar þar semnemendum í 9. <strong>og</strong> 10. bekker boðinn áfangi í hestamennskusem valgrein.Síðastliðið sumar byrjuðuþau svo að bjóða upp áhestasýningar fyrir ferðamennsem njóta vaxandivinsælda.Knútur Rafn segir að markmiðiðsé að kynna íslenska hestinn fyrirferðamönnum. Þeim sé boðið upp áað sjá, upplifa <strong>og</strong> snerta hrossin <strong>og</strong> íleiðinni öðlast þó nokkra vitneskjuum hesta <strong>og</strong> hestamennsku.“Við erum með 12 mínútnasýningu sem skiptist í fjóra hlutasem hver rennur á eftir öðrum<strong>og</strong> undir sýningunni er leikintónlist <strong>og</strong> tal af geisladisk sem viðeigum til á mörgum tungumálum.Eftir sýninguna er fólki boðiðinn í hesthús <strong>og</strong> þar kemst það ísnertingu við hestinn. Undirtektirsíðastliðið sumar lofa mjög góðu <strong>og</strong>eru margir hópar bókaðir í sumar.Einnig ætlum við að bjóða upp áfastar sýningar alla þriðjudaga <strong>og</strong>fimmtudaga kl. 14:00 í júní, júlí <strong>og</strong>águst,” segir Knútur Rafn.Þau hjónin eiga fimm börn<strong>og</strong> fluttu þau úr Reykjavík fyrir13 árum eftir að þau luku námi<strong>og</strong> keyptu garðyrkljustöðinaFriðheima. Í byrjun var þar aðeinsvinna fyrir annað þeirra en þauhafa byggt stöðina upp <strong>og</strong> erunú sex ársverk við ræktunina.Þau rækta tómata við raflýsingu<strong>og</strong> eru því að uppskera allt árið,en þau rækta venjulega tómata,plómutómata <strong>og</strong> konfekttómata <strong>og</strong>í dag er þessi starfsemi grunnuriní rekstrinum.Fyrir þá sem ekki hafa dvalið áþessum slóðum skaðar ekki að getaþess að veðursæld er óvenju mikil.Þótt það rigni allt um kring er oftþurrt á þessu svæði <strong>og</strong> litadýrðnæturhiminsins á sumrin er mjögsérstök, enda erum við komin inn ímitt land. Rut segir að það komi fólkioft á óvart hvað þessi atriði hegða séröðruvísi en við ströndina.Við spyrjum um hvort Íslendingarséu meðal gestanna? – “Það færist
Viðhaldsfría pallaefnið<strong>og</strong> handriðin frá Correct DeckEngin pallaolíaEkkert viðhaldFúnar ekkiwww.correctdeck.com
20 • SuðurlandFrá vinstri Jón Elías Gunnlaugsson frá Ölvisholti eigandi, Ingveldur Birgissdóttir stafsmaður. Valgeir Valgerisson, bruggmeistari. Bjarni Einarsson frá Miklholtshelli, eigandi.Bjór sem leikur við bragðlaukanaSkjálfti er nýr íslenskursælkerabjór sem kominn er ámarkað hér – <strong>og</strong> í Danmörku.Hann er framleiddur í Flóanum,í Ölvisholti, sem hlýtur að teljastviðeigandiÍ Ölvisholti í Flóahreppi er risinbjórverksmiðjan Brugghús <strong>og</strong> óhætter að segja að fyrirtækið fari vel afstað með fyrstu afurð sína, sem ersækerabjórinn Skjálfti. Hann komtil prufu í verslanir ÁTVR <strong>1.</strong> marssíðastliðinn en hefur þegar náð aðfesta sig í sessi meðal landsmanna.Eigendur Ölvisholts brugghúss hafaverið áhugamenn um bjór í áraraðir.Þá langaði til að eignast brugghús<strong>og</strong> renna á sama tíma stoðum undiratvinnulíf í sveitinni. Uppsetning áverksmiðjunni hófst síðastliðið sumarþegar þeir tóku gamla flatgryfju,hlöðu <strong>og</strong> hesthús <strong>og</strong> breyttu því íbrugghús. Framleiðslan hófst síðan22. desember á síðasta ári.Framkvæmdastjóri fyrirtækisinser Bjarni Einarsson <strong>og</strong> þegar hanner spurður hvort ekki hafi verið tilnægur bjór hér fyrir segir hann:„Ekki sælkerabjór. Okkur fannstvanta sælkerabjór í íslenskabjórmenningu; bjór sem leikur viðbragðlaukana. Við notum bara bestahráefni.Ef við berum þetta saman viðmatreiðslu, þá getur þú alvegkeypt þér skyndirétt út í búð, enþú getur líka fengið þér að borðahjá matreiðslumeistara sem leggurallan sinn metnað í framreiðsluna,þannig að maturinn leikur við hvernbragðlauk. Þetta er svona svipaðhjá okkur. Það er engin sjálfvirknií ferlinu, við erum með sérstakanbruggmeistara sem stýrir ferlinuaf mikilli kostgæfni <strong>og</strong> getur gripiðinn í allt ferlið hvenær sem er, tilað útkoman verði alltaf sú bestamögulega.“Kátir með viðtökurSem fyrr segir fór Skjálfti tilreynslu inn í tvær verslanir ÁTVR<strong>1.</strong> mars síðastliðinn. Það tókfyrirtækið stuttan tíma að ná þvílágmarki í sölu sem til þarf til aðkomast inn í flestar verslanirnar.Það gerðist <strong>1.</strong> apríl. „Við erum aðvonum mjög kátir. með að það skyldibara taka okkur fimm vikur að náþessu lágmarki <strong>og</strong> í skýjunum yfirþví hvað okkur hefur verið vel tekiðá hinum íslenska markaði,“ segirBjarni. Aðspurður hvað Skjalfti hafiumfram aðra íslenska bjóra, segirhann:„Við erum í sjálfu sér ekki aðkeppa við annan bjór, heldur sjáumokkur sem viðbót. Bjórinn okkar erþó að mörgu leyti ólíkur þeim bjórsem fyrir er. Við erum með fimmmismunandi tegundir af korni <strong>og</strong> þaðer þetta sérstaka bragð sem kemuraf bjórnum í öllu ferlinu. Við bætumengum efnum út í hann <strong>og</strong> þetta erfyrsti íslenski sælkerabjórinn.“Það má segja aðBrugghúsið hafifarið af stað ígríðarlegum meðbyr<strong>og</strong> virðist hannmeira að segja hafakomið eigendumBrugghússinsgleðilega á óvart.„Já, við erum ískýjunum yfir þvíhvað Íslendingarhafa tekið vel á mótiokkur <strong>og</strong> að Danirskyldu sjá möguleikaá því að setja bjórinnokkar á markað íDanmörku.Enn sem komið er framleiðirBrugghúsið aðeins Skjálfta en stefnter að því að koma með fleiri tegundirí náinni framtíð. „Við vildum byrjaá því að tryggja fótfestu Skjálftaá íslenskum markaði áður envið héldum áfram – <strong>og</strong> vonum aðÍslendingar séu sammála okkur umað bjórinn okkar sé alveg þess virði,“segir Bjarni.Gæðastimpill fyrir okkur –<strong>og</strong> íslenska vatniðHvað útflutning varðar, þá stefnaBjarni <strong>og</strong> félagar vissulega á hann<strong>og</strong> hafa byrjað hann í smáum stíl.„Við gerðum samning við GourmetBryggeriet í Danmörku. Þeirhjálpuðu okkur við uppsetninguá verksmiðjunni <strong>og</strong> munu kaupahundrað þúsund lítra á ári afokkur.“Það má segja að Brugghúsið hafifarið af stað í gríðarlegum meðbyr<strong>og</strong> virðist hann meira að segja hafakomið eigendum Brugghússinsgleðilega á óvart. „Já, við erum ískýjunum yfir því hvað Íslendingarhafa tekið vel á móti okkur <strong>og</strong> aðDanir skyldu sjá möguleika á þvíað setja bjórinn okkar á markað íDanmörku. Sumir hér vilja meinaað þetta sé eins <strong>og</strong> að flytja kaffitil Brasilíu – en við erum sammálaDönum. Viðtökur Dana eru mikillgæðastimpill fyrir brugghúsið <strong>og</strong>framleiðslu okkar – sem <strong>og</strong> fyriríslenska vatnið.“Boðið upp á kynnisferðirHjá fyrirtækinu eru fjórirstarfsmenn í vinnu. Brugghúsiðframleiðir þrjú hundruð þúsundlítra á ári, enn sem komið er, <strong>og</strong> ermeð trygga sölu á því magni – „svolengi sem Íslendingar halda tryggðsinni við okkur,“ segir Bjarni.Brugghúsið er í Ölvisholti, eins<strong>og</strong> fyrr segir, aðeins tólf kílómetraaustan við Selfoss. Þegar Bjarni erspurður hvort gestir <strong>og</strong> gangandigeti fengið að skoða brugghúsið,jánkar hann því. „Við bjóðum uppá kynnisferðir fyrir hópa í húsið.Það kostar þúsund krónur á mann<strong>og</strong> inn í því felst kynning á þvíhvernig framleiðslan gengur fyrirsig. Síðan fær hver <strong>og</strong> einn aðsmakka almennilega á framleiðslustaðarins. Lágmarksfjöldi sem viðtökum á móti er tíu manns. Annarseru allar nánari upplýsingar á www.brugghus.is“
Suðurrland • 21Blómleg sveit með laxveiði <strong>og</strong>skemmtilegum búðumFlóahreppur er vel staðsettur í túnfæti Selfoss <strong>og</strong> stutt frá ReykjavíkFlóahreppur liggur á milliÞjórsár <strong>og</strong> Hvítár <strong>og</strong> aðhreppamörkum Skeiða- <strong>og</strong>Gnúpverjahrepps <strong>og</strong> Árborgar.Íbúar eru 585 samkvæmtáætlun frá Hagstofu.Enginn þéttbýliskjarni er ísveitarfélaginu „en það másegja að þetta sé þéttbýltsveitarfélag, þótt svæðiðsé nokkuð víðfeðmt,“ segirsveitarstjórinn, MargrétSigurðardóttir.Margrét segir landbúnað ennþáhelstu atvinnugreinina en bætir við:„Hins vegar kýs fólk í auknum mæliað flytja úr þéttbýli <strong>og</strong> setjast að ísveitarfélagi eins <strong>og</strong> Flóahreppi <strong>og</strong>ferðast þaðan til vinnu. Ég sé miklaaukningu á því.“Víðáttan óendanlegÍ Flóahreppi eru bæði leikskóli <strong>og</strong>grunnskóli <strong>og</strong> það er óhætt að segjaað fjölbreytnin sé sífellt að aukasthvað atvinnutækifæri varðar því fyrirrúmu ári var bruggversmiðju hleyptaf stokkunum í Ölvisholti <strong>og</strong> hefurbjórnum þaðan, Skjálfta, verið veltekið af landsmönnum. Margrét segirverksmiðjuna ánægjulega viðbót viðuppbygginguna sem hefur átt sérstað á síðustu misserum. „Hér er líkablikksmiðja, leikfangaverksmiðja<strong>og</strong> allt mögulegt <strong>og</strong> síðan er þaðferðaiðnaðurinn sem er alltaf aðstækka. Þá er það Ullarvinnslaní Þingborg. Hún er mjög vinsællviðkomustaður enda vinna konurnarsem að henni standa sjálfar ullina fráupphafi til enda.“Helstu söfn eru Íslenski bærinní Meðalholti <strong>og</strong> Tré <strong>og</strong> list í Forsæti– en í Flóahreppi eru líka nokkuðsérstæðar verslanir. Þar má nefnalitlu sveitabúðina, Sóley, sem erekki með matvöru, heldur smávörufyrir sumarbústaði <strong>og</strong> heimili, sem<strong>og</strong> íslenskt handverk <strong>og</strong> alls kynslistmuni. „Við erum með frábærttjaldstæði í Þjórsárveri, skemmtilegargönguleiðir <strong>og</strong> frábært útsýni.Myndin er fráleiksýningunni Gilitruttsem var í tengslum viðFjör í Flóa um síðustuhelgi.Víðáttan hjá okkur er óendanleg<strong>og</strong> fjallasýnin frábær. Það nýjastaí ferðaþjónustu hjá okkur er síðanfjárhús sem eru opin ferðamönnum íEgilsstaðakoti.“ segir Margrét.Góðar göngu- <strong>og</strong> reiðleiðirHvað gönguleiðir varðar má tildæmis nefna Ásaveg sem liggurmilli Orrustudals <strong>og</strong> Hnauss, um sexkílómetra löng forn þjóðleið. Einnig erugóðar reiðleiðir í Flóahreppi meðframÞjórsá <strong>og</strong> hestaleiga er á EgilsstöðumI, nærri skemmtilegum reiðleiðum.„Við erum líka með fjórar kirkjur ísveitarfélaginu, ákaflega fallegarlitlar sveitakirkjur í Hraungerði,Villingaholti, Gaulverjabæ <strong>og</strong>Laugardælum.. Heilmikil veiði erbæði í Þjórsá <strong>og</strong> Hvítá, báðar árnareru laxveiðiár<strong>og</strong> bændur erubæði að seljaveiðileyfi <strong>og</strong>selja lax. Hægter að keyraupp að ýmsumbæjum <strong>og</strong> kaupalax.Þá eru hérsögufrægir Margrétstaðir einsSigurðardóttir<strong>og</strong> Kambur,Orrustudalur,Þingdalur <strong>og</strong> Loftsstaðir.“Þegar Margrét er spurð hvaðeinkenni helst Flóahrepp, segir hún:„Það sem fyrst <strong>og</strong> fremst einkennirsveitina er hversu blómlegtlandbúnaðarhérað hún er í nánastanágrenni við þéttbýlið. Við erum ítúnfæti Árborgar <strong>og</strong> það er stutt tilReykjavíkur.“Reynum að verasanngjarnir í verðiVerslanir Kjarvals bjóða uppá allt fyrir ferðamanninn – <strong>og</strong>eru ávallt með „vikutilboð“Tjaldað í útivistarparadísTjaldstæðið á Laugarvatnier eitt elsta <strong>og</strong> þekktastatjaldstæði landsins, hefurverið starfrækt í fjörutíu ár.Í tengslum við tjaldstæðiðer svo TjaldmiðstöðinLaugarvatni – VeitingahúsiðBláskógar. Staðarhaldari segirfyrirtækið hafa síaukið viðsig í veitingasölu <strong>og</strong> þjónustuá þessum áratugum, bæðifyrir tjaldbúa, sem <strong>og</strong> gesti <strong>og</strong>gangandi.Í Tjaldmiðstöðinni er heitur maturí hádegi,virka daga ásamt öðrumveitingum <strong>og</strong> stöku helgi er boðiðupp á útigrill <strong>og</strong> tjútt inn í nóttina.„Tjaldstæðið er paradís í hinumgullna þríhyrningi <strong>og</strong> býður uppá fjölbreytilega útivist,“ segirGuðmundur Óskar, sem ásamtkonu sinni Bryndísi, rekurstaðinn. „Tjaldsvæðið er kjarrivaxið með sínum sléttlendum <strong>og</strong>stutt í íþróttaaðstöðu ríkisins áLaugarvatni; sundlaug, gufubað,golfvöll Golfklúbbs Dalbúa í Miðdal,gönguleiðir merktar <strong>og</strong> ómerktar.Má þar nefna Gullkistu <strong>og</strong>Laugarvatnsfjall með undraheimumhellanna. Hestaleiga er ekki langtundan þessari paradís, að ógleymduLaugarvatninu sjálfu til að róa ákajökum <strong>og</strong> kanóum – þetta er í einuorði sagt útivistarparadís.Sá galli er þó á gjöf Njarðar aðtjaldstæðið er ekki hægt að taka ínotkun fyrr en 10. júní. Vegna legusinnar er það bara markaðssett íjúní, júlí <strong>og</strong> ágúst <strong>og</strong> opnar þetta árið10. júní. Þar er aðstaða fyrir allanferðamáta, frá tjaldinu góða í nýtískuhjólhýsi, vagna <strong>og</strong> bíla.Aldurstakmark er á tjaldstæðinuá Laugarvatni. Það er hátt fyrireinstaklinga í hópum, en fjölskyldurallt niður í ungabörn eru hjartanlega„Tjaldsvæðiðer kjarri vaxiðmeð sínumsléttlendum <strong>og</strong> stuttí íþróttaaðstöðuríkisins áLaugarvatni„velkomin; afi, amma, pabbi <strong>og</strong>mamma, <strong>og</strong> börnin öll. Því miðurhefur æskufólk um tvítugt misstigiðsig í náttúru landsins <strong>og</strong> viðstaðarhaldarar í paradís gróðursinshöfum þurft að sporna við ásóknvegna óhóflegrar notkunar vímugjafahvers konar. Hjá okkur er þrjátíu áraaldurstakmark – en gildir aðeins fyrireinstaklinga í hópum. Fjölskyldan áað geta notið þess að koma til okkar íútilegu. Hún á að fá svefnfrið <strong>og</strong> getaverið óhrædd um eigur sínar á meðanhún nýtur alls þess sem svæðið hefurupp á að bjóða. Enda er það svo aðfjölskyldur koma ánægðar til okkar<strong>og</strong> fara enn ánægðari.“Aðstöðu fyrir útilegur segirGuðmundur Óskar góða. „Hjá okkurer salernisaðstaða, kalt vatn, sturtur,þvottavél <strong>og</strong> þurkari, sléttar gundir<strong>og</strong> kjarr, leiktæki sem mættu þóvera fjölbreyttari, ásamt sparkvelli.Við erum ekki með eldunaraðstöðuinnannhúss. Hjá okkur eldar hvervið sína tjaldskör, eða notfærirsér Veitingahúsið Bláskóga viðþröskuldinn. Fólk fer jú í útilegu tilað komast í snertingu við náttúruna<strong>og</strong> fortíðina.Kjarval er verslunarkeðja semþjónar gestum <strong>og</strong> gangandi víða umsuðurland. Alls eru fimm verslanirstaðsettar þar, í Þorlákshöfn,á Hellu <strong>og</strong> Hvolsvelli, Vík íMýrdal <strong>og</strong> Kirkjubæjarklaustri.Rekstrarstjóri Kjarvalsverslananna,Guðmundur Hafsteinssonsegir þær matvöruverslanirfyrir þessi minni bæjarfélög enmeginuppistaðan yfir sumartímannsé þó þjónusta viðferðamenn, innlenda sem erlenda.„Við erum með matvöru,búsáhöld, verkfæri <strong>og</strong> ýmis konarferðavörur, hvort sem það erugaskútar, gasgrill, ferðastólar,eða dýnur sem við seljum yfirsumartímann. Við reynum aðvera sanngjarnir í verði. Höfumverið að veita tilboð í hverri viku<strong>og</strong> samræmum þau tilboðumKrónunnar – erum, sem sagt, meðlágvörutilboð.Yfir sumartímann lengjum viðopnunartímann, einkum í Vík <strong>og</strong>á Kirkjubæjarklaustri til að mætaþörfum ferðamanna. Það má líkasegja að framboð á matvælumbreytist yfir sumartímann, þvíþá aukum við bæði skyndimat <strong>og</strong>bjóðum upp á grillkjöt <strong>og</strong> slíkt,erum með „allt á grillið“ eins <strong>og</strong>gerist í matvöruverslunum. Viðkeyrum mikið á þeim vöruliðum ávikutilboðum.Samhliða versluninni á Hellurekum við útibú fyrir ÁTVR semvið opnuðum fyrir ári. Svo vorumvið að opna pósthús á Klaustrií síðustu viku í samstarfi viðÍslandspóst.Opnunartíminn er frá tíu aðmorgni til átta á kvöldin, á meðanmesti ferðamannastraumurinner. Það er opið alla daga vikunnaryfir sumartímann <strong>og</strong> hann er svosannarlega kominn hjá okkur.“
22 • SuðurlandNáttúran blíð <strong>og</strong> mannlíf gottSveitarstjóri Hrunamannahrepps segir samfélagið á Flúðum bjóða upp á marga kosti fyrirferðamenn <strong>og</strong> þá sem hyggja á búsetuskipti“Þetta er lifandi <strong>og</strong>skemmtilegt starf, kröftugtsamfélag <strong>og</strong> fjölbreytilegt. ÍHrunamannahreppi er áttahundruð manna samfélag enþað virkar stærra,” segir ÍsólfurGylfi Pálmason sem verið hefursveitarstjóri þar frá <strong>1.</strong> desember2003. “Ástæðan er kannskisú að það er mikil samvinnamilli sveitarfélaganna íuppsveitum Árnessýslu <strong>og</strong>Flóa. Þau hafa sameiginleganferðamálafulltrúa, skipulags<strong>og</strong>byggingafulltrúa, sem<strong>og</strong> félagsmálastjóra. Þettaer mjög þróuð samvinna.Frístundabyggðin er einnigheilmikil hér <strong>og</strong> fólk sækir íbústaðina árið um kring”.Helstu kosti þess að búa íhreppnum segir Ísólfur Gylfináttúruauðlindir eins <strong>og</strong>heita vatnið skipta samfélagiðhöfuðmáli, auk þeirrar mikluverðursældar sem þar ríkir, aðekki sé minnst á náttúrufegurðina<strong>og</strong> þess góða mannlífs sem þar er.“Það sem gerir mannlífið gotter ýmis konar félagsskapursem skiptir miklu máli,” segirÍsólfur Gylfi. “Hér er öflugtungmennafélag, kvenfélag,kíwanisklúbbur <strong>og</strong> síðan erafar sterk sönghefð. Við höfumstarfandi mjög öflugan karlakór,Karlakór Hreppamanna – <strong>og</strong>blandaðan kór, sem heitirVörðukórinn. Síðan erum við meðUppsveitasystur <strong>og</strong> óvenjulegavirkan kirkjukór – <strong>og</strong> eins <strong>og</strong> viðvitum er söngur eitthvert mestahópefli sem hægt er að hugsa sér.Fyrir því er afar löng <strong>og</strong> góð hefðhér í hreppnum.”Fjölbreyttir gistimöguleikarÞeir kostir sem Flúðir búayfir gera samfélagið að einkarskemmtilegum viðkomustaðfyrir þá sem eru á ferð umsuðurland. Og þar ættu allir aðgeta fundið eitthvað við sitt hæfihvað varðar mat <strong>og</strong> drykk. “ÁFlúðum er mjög myndarlegt hótelsem býður upp mat <strong>og</strong> þjónustueins <strong>og</strong> gerist best á Íslandi, þauMargrét <strong>og</strong> Guðmundur kunnasvo sannarlega til verka” segirÍsólfur. “Hér er líka gistiheimiliðGrund, sem er einnig með mjöggóða þjónustu.” Því má bæta viðað á Grund er veitingasla, boðiðupp á almennan heimilismat<strong>og</strong> eru eigendurnir, þau Dagný<strong>og</strong> Kristinn, einstaklega góðirkokkar. Gistiheimilið er fallegt <strong>og</strong>þjónustan skemmtileg. Rétt utanvið Flúðir er síðan bændagistingí Syðra-Langholti þar sem einniger hestaleiga, sem <strong>og</strong> á Dalbæ. ÍSyðra-Langholti er bæði hægt aðleigja hesta í dagstund <strong>og</strong> fara ískipulagðar ferðir.Hestaleiga <strong>og</strong> tveir golfvellir“Það verður líka að teljastmerkilegt að á svæðinu eru tveirgolfvellir,” segir Ísólfur, “annarsvegar átján holu golfvöllur íEfra-Seli <strong>og</strong> hins vegar níu holugolfvöllur í landi Ásatúns. Síðanerum við auðvitað með sundlaug<strong>og</strong> góða íþróttaaðstöðu, sem<strong>og</strong> merktar gönguleiðir allt íkringum byggðina. Á sumrineru skipulagðar gönguferðir umþessar leiðir þar sem heimamenneru leiðsögumenn. Það erufjölbreytilegir staðir í hreppnumsem gengið er um. Þetta eru léttarferðir sem taka mismunandilangan tíma, kannski frá tveimurtímum upp í sex.” Fyrir þá semhyggja á dvöl á Flúðum til að njótaalls þess sem sveitarfélagið hefurupp á að bjóða, skal bent á aðskoða www.fludir.is þar sem finnamá gönguáætlun heimamanna.Það er virkilega þess virði.Ísólfur bendir líka á aðeinnig sé afréttur Hrunamannaákaflega fallegur. “Þar eru leiltarmannaskálarsem eru mjög mikiðnotaðir á sumrinu, sérstaklegaaf hestamönnnum, sem <strong>og</strong>gangandi <strong>og</strong> akandi vegfarendum.Svo eru Kerlingafjöllin íHrunamannahreppi <strong>og</strong> þarÍsólfur Gylfi Pálmason sveitarstjóri.er mikið um að vera á sumriní sambandi við göngur <strong>og</strong>náttúruskoðun.”Listagarður í farvatninuHvað tjaldstæði varðarsegir Ísólfur nýtt tjaldsvæðií uppbyggingu sem verðivæntanlega tekið i notkun vorið2009 en gamla tjaldsvæðið verðiauðvitað nýtt áfram í sumar. “Ágamla tjaldsvæðinu sem er viðfélagsheimlið, er gert ráð fyrirlistagarði í framtíðinni. Þar verðursett upp verk eftir Helga Gíslason,auk þess sem komið hafa upphugmyndir um að tengja verkEinars Jónssonar frá Galtarfellifrekar við svæðið – en það er núþegar komið eitt fallegt listaverkeftir hann við Félagseimilið semheitir Alda aldanna. Garðurinnverður trjágarður, svokallaðtegundasafn, <strong>og</strong> er alvegsérhannaður af landslagsarkitekt,Finni Kristinssyni hjá <strong>Land</strong>slagi.Það var gömul kona, LaufeyIndriðadóttir sem gaf peningatil að þessi garður yrði aðveruleika til minningar umsystkinin frá Ásatúni <strong>og</strong> tengirtrjásafnið við gamalgróna garðasvokallaðan kvenfélagsgarð <strong>og</strong>ungmennafélagsgarð. Tjaldsvæðiðverður flutt niður með Litlu-Laxá<strong>og</strong> er stefnt að því að þar verðifimm stjörnu tjaldstæði. En þaðer ekki sveitarfélagið sem er aðbyggja upp tjaldstæðið nema aðlitlum hluta, heldur einstaklingar<strong>og</strong> þeir koma til með byggjaþað upp <strong>og</strong> reka. Þetta er fólkmeð mismunandi reynslu <strong>og</strong>forsendur <strong>og</strong> hefur alla burði tilað gera þetta vel. Í gegnum tíðinahafa Flúðir verið mjög vinsællviðkomustæður, bæði fyrirferðamenn tjald- <strong>og</strong> hjólhýsi <strong>og</strong>verður það vonandi áfram.Gestir <strong>og</strong> heimamenn koma saman“Á Flúðum geta gestir <strong>og</strong>gangandi gert sér glaðan dagmeð heimamönnum, því hér ersveitakrá sem heitir Útlaginn<strong>og</strong> hefur eigandinn lagt metnaðsinn í að bjóða sem oftast uppá lifandi tónlist. Sem dæmi,þá tóku Hjálmar upp síðustuplötu sína á Flúðum. Við fáummikið af þekktum <strong>og</strong> virtumtónlistarmönnum alls staðar að aflandinu í heimsókn.”Flúðir eru góður kosturfyrir þá sem eru að huga aðbúsetuskiptum. Veðursældin<strong>og</strong> lágur húshitunarkostnaðurverða að teljast miklir kostir, aukþess sem fasteignaverð er gott,svipað <strong>og</strong> á Selfossi. “Við erumnánast búin með þær lóðir semvið höfðum,” segir Ísólfur, “enþað er verið að skipuleggja nýíbúðasvæði í landi Sunnuhlíðar<strong>og</strong> Laxárhlíðar <strong>og</strong> hungsanlega áfleiri stöðum.” Aðspurður hvortáætlanir séu uppi um byggingufjölbýlishúss, segir Ísólfur engaráætlanir um slíkt eins <strong>og</strong> er.“Það eru deildar meiningar umbyggingu fjölbýlishúsa á Flúðumvegna þess að þar hefur ekkiverið fjölbýlishúsastíll frekaren öðrum þorpum á Íslandi enframtíðin verður að skera úr umbyggingarstílinn.”Barnvænt samfélagÞað þarf varla að taka framað það er ákaflega gott að alaupp börn á stað eins <strong>og</strong> Flúðum.“Við erum með fínan, nýjan<strong>og</strong> glæsilegan leikskóla, sem erhugsaður til framtíðar <strong>og</strong> þvínóg rými í honum,” segir Ísólfur.“Í grunnskólanum eru núna umtvö hundruð nemendur. Hannvar byggður um 1970 <strong>og</strong> eitt afframtíðarverkefnum okkar eru aðstækka hann <strong>og</strong> bæta. Við erummeð góða kennara <strong>og</strong> stjórnendur<strong>og</strong> skólinn hefur komið vel út ísamrædum prófum.Íþróttalíf er mjög blómlegt<strong>og</strong> tónlistarskólinn okkaröflugur. Börnin eru mjög virkirþátttakendur í mannlífinu. Viðerum árvisst með samkomurþar sem allar kynslóðir eruþátttakendur, bæði á aðventunnisem <strong>og</strong> Sönghátíðinni okkará vorin. Íþróttafélagið okkar,Ungmennafélag Hrunamanna,er sterkt <strong>og</strong> nú nýlega varkörfuknattleiksdeildin að vinnasig upp í fyrstu deild – semer frábær frammistaða í ekkistærra samfélagi. Þar fyrir utaner æfð knattspyrna, fimleikar,frjálsar íþróttir <strong>og</strong> eiginlega allaríþróttagreinar.”Fjölbreytt flóra í landbúnaðiHvað atvinnulíf varðarsegir Ísólfur að það þyrftiað vera enn fjölbreytilegra.“Í hreppnum er stundaðurhefðbundinn landbúnaður. Þareru mörg nútímafjós, garð- <strong>og</strong>ylrækt <strong>og</strong> iðnaður í gegnumLímtrésverksmiðjuna, verslun<strong>og</strong> þjónusta. Ferðaiðnaðurinner alltaf að aukast <strong>og</strong> eflast. Viðverðum mikið vör við aukninguferðamanna til okkar, bæðiinnlendra <strong>og</strong> erlendra. Svo eruheilmiklar frístundabyggðir mjögvíða í hreppnum.Inni í þorpinu nokkuð mikið afgarðyrkju <strong>og</strong> flóran mjög fjölbreytt.Framleiðsluvaran er mjög góð, sv<strong>og</strong>óð að innflytjendur grænmetisstæla innlendar pakkningar til aðblekkja neytendur.”Íbúa-aukningin á Flúðum <strong>og</strong>í hreppnum öllum hefur fylgtlandsmeðaltali <strong>og</strong> stundum veriðyfir því. Þegar Ísólfur er spurðureftir hverju fólk sé að sækjastþegar það flytur til Flúða, segirhann allan gang á því. “Á Íslandií dag er að verða nokkuð algengtað fólk hafi tvöfalda búsetu, eigiheimili í borg <strong>og</strong> sveit <strong>og</strong> ég ernokkuð viss um að það er ekkertlangt í að fólk geti fengið að skrálögheimili sín á fleiri en einumstað, þannig að tekjur jafnist á millisveitarfélaganna. En á Flúðummundi ég halda að fólk væri aðsækjast eftir fallegu umhverfi,veðursæld <strong>og</strong> vinsamlegu <strong>og</strong> góðumannlífi.”
Suðurrland • 23Þjóðveldisbærinn opnardyr að fortíðinniNeðan Sámsstaðamúla íÞjórsárdal er Þjóðveldisbærinnsem reistur var í tilefni af 1100ára afmæli Íslandsbyggðar<strong>og</strong> er hann opinn gestum <strong>og</strong>gangandi alla daga á tímabilinufrá <strong>1.</strong> júní – <strong>1.</strong> september kl.10:00 - 12:00 <strong>og</strong> 13:00 – 18:00.Við gerð Þjóðveldisbæjarinsvar það einkum haft í hugaað byggja eins nákvæmlega<strong>og</strong> unnt var með hliðsjón afbæjarrústum sem fundisthöfðu við fornleifauppgröft áStöng sem er innar í dalnum.Tilgangurinn með smíðibæjarins var að gera hann aðeins konar safni sýnishorna afsmíði <strong>og</strong> verkmennt sem vitaðer með öruggri vissu að hefurverið iðkuð á þjóðveldisöld .Talið er að í vikurgosi úr Hekluárið 1104 hafi vart færri en 20 bæirí Þjórsárdal farið í eyði. Meðal þeirravar fornbýlið Stöng neðan við Gjánaí Þjórsárdal. Við uppgröft norrænnafornleifafræðinga á staðnum árið1939 fékkst mikill fróðleikur umhvernig skipan bæjarhúsa <strong>og</strong> útihúsahefur verið á seinni hluta 1<strong>1.</strong> aldar.Fljótlega eftir að Þjóðhátíðarnefndhóf störf sín kom fram sú hugmynd aðfá Hörð Ágústsson „fornhúsafræðing“<strong>og</strong> listmálara til að sjá um smíði líkanssem byggðist á rannsóknum hansá fornum húsakosti. Jafnframt varstefnt að því að reistur yrði bær í fullristærð fyrir þjóðhátíðarárið 1974. Svofór að smíði Þjóðveldisbæjarins hófstþað ár en ekki var lokið við að reisahann fyrr en árið 1977. Kostnaðurvið gerð bæjarins var greiddur afforsætisráðuneytinu, <strong>Land</strong>svirkjun<strong>og</strong> Gnúpverjahreppi.Þjóðveldisbænum var valinnstaður í grennd við rústir Skeljastaða<strong>og</strong> skiptist hann í skála, stofu, búr,anddyri, klefa <strong>og</strong> kamar. Skálinn varaðalhúsið á bænum. Þar unnu mennýmis dagleg störf, en öðru fremur varskálinn svefnstaður heimilisfólksins.Hins vegar er talið að stofan hafiverið allt í senn, vinnustaður kvenna,Mynd: Rögnvaldur Guðmundsson - Þjóðveldisbærinndagstofa <strong>og</strong> veisluhús. Bærinn berþess vitni að húsakynni fornmannavoru ekki ómerkilegir moldarkofar,heldur vandaðar <strong>og</strong> glæsilegarbyggingar.Árið 2000 var vígð lítil torfklæddstafkirkja við Þjóðveldisbæinn íÞjórsárdal. Kirkjan var smíðuðmeð hliðsjón af kirkju sem fannstvið fornleifarannsóknir á Stöng1986 - 1998, en við smíði hennarvar einnig stuðst við ýmsar aðrarheimildir um kirkjur á fyrstu öldumStöngkristni á Íslandi. Kirkjan er útkirkjafrá Stóra - Núpsprestakalli. Sömuaðilar kostuðu smíði kirkjunnar<strong>og</strong> gerð Þjóðveldisbæjarins, þ.e.forsætisráðuneytið, <strong>Land</strong>svirkjun <strong>og</strong>Gnúpverjahreppur.Þjóðveldisbærinn <strong>og</strong> kirkjaneru eign íslenska ríkisins <strong>og</strong> ferforsætisráðuneytið með yfirstjórn <strong>og</strong>eigendaforræði yfir þeim. Lengst afbyggðist rekstur Þjóðveldisbæjarinsá innkomnum aðgangseyri <strong>og</strong>aðstoð frá <strong>Land</strong>svirkjun <strong>og</strong>Gnúpverjahreppi eftir atvikum. Meðmáldaga sem forsætisráðuneytið,Þjóðminjasafn Íslands, Skeiða- <strong>og</strong>Gnúpverjahreppur <strong>og</strong> <strong>Land</strong>svirkjungerðu með sér árið 2002 um rekstur<strong>og</strong> viðhald Þjóðveldisbæjarins varmeð formlegum hætti gengið frámálefnum bæjarins með því aðráðuneytið leggur árlega 2/3 tilrekstrar <strong>og</strong> viðhalds bæjarins aukendurbóta <strong>og</strong> <strong>Land</strong>svirkjun leggurfram 1/3 árlega. Þar með lauk þvíóvissuástandi sem ríkt hafði umhann frá upphafi.Einnig kveður máldaginn á um að<strong>Land</strong>svirkjun leggi sem fyrr til ígilditveggja stöðugilda fyrir það tímabilsem Þjóðveldisbærinn er opinngestum í því skyni að veita þeimnauðsynlega fræðslu <strong>og</strong> þjónustueins <strong>og</strong> <strong>Land</strong>svirkjun hefur gertfrá því starfsemi í bænum hófst.Þjóðminjasafnið leggur til ráðgjöf <strong>og</strong>aðra faglega aðstoð vegna viðhaldsbæjarins <strong>og</strong> þeirrar starfsemisem þar fer fram án endurgjalds,<strong>og</strong> Skeiða <strong>og</strong> Gnúpverjahreppurleggur til alla nauðsynlega aðstoðvegna skipulagsmála sem tengjastÞjóðveldisbænum <strong>og</strong> annastallar merkingar <strong>og</strong> uppbyggingugönguleiða. Jafnframt leggurhreppurinn til fjármagn þegarsérstaklega stendur á.Varðveisla <strong>og</strong> dagleg stjórnÞjóðveldisbæjarins <strong>og</strong> kirkjunnarer í höndum hússtjórnar sem hefurumsjón með bænum <strong>og</strong> ber ábyrgðá allri starfsemi í honum, rekstri <strong>og</strong>fjármálum. Í samræmi við máldagafyrir kirkju Þjóðveldisbæjarinsannast hússtjórnin umsjá kirkjunnar,rekstur <strong>og</strong> viðhald. Hússtjórnin erskipuð til fjögurra ára í senn.ÞjóðveldisbærinnÞéttbýlt í ÞjórsárdalÞjórsárdalurTímabilið 870-930 hefur verið kallaðlandnámstímabilið enda staðhæfir Ari fróðií Íslendingabók sinni að landið hafi á þvítímabili orðið albyggt. Blómlegar byggðir risuum allt land <strong>og</strong> var Þjórsárdalur þar enginundantekning en í dalnum var blómleg byggðfyrr á öldum. Til eru heimildir um landnámÞorbjarnar en <strong>Land</strong>náma segir frá honum áeftirfarandi hátt:“Þorbjörn laxakarl nam Þjórsárdal allan <strong>og</strong>ofanverðan Gnúpverjahrepp <strong>og</strong> bjó hinnfyrsta vetur að Miðhúsum. Hann hafði þrjárvetursetur áður en hann flutti í Haga, þarbjó hann til dauðadags. Hans synir voru þeirOtkell í Þjórsárdal <strong>og</strong> Þorkell trandill, faðirGauks á Stöng, <strong>og</strong> Þorgils, faðir Otkötlu,móður Þorkötlu, móður Þorvalds, föðurDöllu, móður Gizurar biskups.”Afkomendur Þorbjarnar voru þannig bæðiauðugir, vel ættaðir <strong>og</strong> að líkindum mestirhöfðingjar í hinum blómlega Þjórsárdal.Þeirra frægastir eru Gissur Ísleifsson biskup<strong>og</strong> Gaukur á Stöng, sem var afkomandiÞorbjarnar laxakarls í þriðja lið <strong>og</strong> aðsögn kappi hinn mesti. Gaukur hefur aðlíkindum verið kvennaljómi en gömul vísa ervarðveitt um ástir Gauks <strong>og</strong> húsfreyjunnar áSteinastöðum í Þjórsárdal, svohljóðandi:Þá var öldin önnur,er Gaukur bjó á Stöng.Þá var ei til Steinastaðaleiðin löng.Þetta ástarævintýri hefur þó sennilega orðiðhonum að fjörtjóni en samkvæmt Njálssöguféll Gaukur fyrir hendi Ásgríms Elliða-Grímssonar fóstbróður síns, að líkindum fyrirað hafa fíflað húsfreyjuna á Steinastöðumsem var einmitt skyld Ásgrími.
24 • Suðurland“Þetta eru nú baranáttúruperlurnarsem allir verðaað skoða,” segirSigurður Ingi.“Sumir komahingað á hverjuári, eða nokkrumsinnum á ári tilað skoða þær.Fyrir utan þessarnáttúruperlurerum við meðsögustaði, Þingvöll<strong>og</strong> Skálholt, sem<strong>og</strong> prestsetureins <strong>og</strong> Hruna <strong>og</strong>Þjóðveldisbæinn íÞjórsárdalNáttúruperlur, sögustaðir <strong>og</strong>fjölbreytt mannlífFimm sveitarfélög í uppsveitum Árnessýsslu hafa samstarf um ferðamál, skipulags- <strong>og</strong>byggingarmál, sem <strong>og</strong> félagsmálSigurður Ingi Jóhannsssondýralæknir <strong>og</strong> oddviti íHrunamannahreppi erí Árnessýslu kallaðuroddviti oddvitanna. Hanner gjarnan í forsvari fyrirþeim fimm sveitarfélögumí uppsveitunum sem hafasameiginleganrekstur. Sveitarfélögineru Bláskógabyggð,Grímsnes- <strong>og</strong> Grafningshreppur,Gnúpverja- <strong>og</strong>Skeiðahreppur, Hrunamannahreppur<strong>og</strong> svo er Flóahreppurkominn í samstarfið sem snýstum ferðamál, skipulags- <strong>og</strong>byggingarmál <strong>og</strong> reyndarfélagsmál líka. Uppsveitirnarfjórar eru 6.300 ferkílómetrar,þannig að sveitarfélögin fimmná yfir um sex prósent landsins– með hálendinu.Það er óhætt að segja aðuppsveitirnar búi yfir sumum helstunáttúruperlum landsins, Þingvöll,Gullfoss, Geysi, Þjórsárdal <strong>og</strong> Kerið.“Þetta eru nú bara náttúruperlurnarsem allir verða að skoða,” segirSigurður Ingi. “Sumir koma hingaðá hverju ári, eða nokkrum sinnumá ári til að skoða þær. Fyrir utanþessar náttúruperlur erum við meðsögustaði, Þingvöll <strong>og</strong> Skálholt,sem <strong>og</strong> prestsetur eins <strong>og</strong> Hruna<strong>og</strong> Þjóðveldisbæinn í Þjórsárdal.Svo geta menn haft áhuga á aðskoða hálendið <strong>og</strong> þá er hægt aðkeyra um allt, fara á Langjökul<strong>og</strong> Skálpanes, Kerlingarfjöll, <strong>og</strong>auðvitað er líka hægt að fara ígangnamannaskálana <strong>og</strong> skoða eitt<strong>og</strong> annað á hálendinu. Við erum meðþó nokkuð af merktum gönguleiðum,bæði á Þingvöllum, ýmsar leiðir áKili <strong>og</strong> í Kerlingarfjöllum eru alltað fimm daga leiðir en núna ereinmitt verið að gefa út göngukortfyrir Hrunamannahrepp. Síðaneru það Þjórsárdalurinn <strong>og</strong>skógræktin <strong>og</strong> auðvitað er hægt aðfara inn Þjórsárdal <strong>og</strong> skoða allarvirkjanirnar. Það er mjög áhugavert<strong>og</strong> þeir eru margir sem leggja leiðsína þangað.”Fjölbreyttirafþreyingarmöguleikar“Byggðin sjálf er einnig afaráhugaverð. Við erum með hestaleigurá þó nokkuð mörgum stöðum,auk annars konar afþreyingar, tildæmis fjórhjólaferðir, flúðasiglingar<strong>og</strong> veiði. Hér er mikið heitt vatn<strong>og</strong> margar sundlaugar svo það erauðvelt að þrífa sig.”Í sveitarfélögunum fimm búaum þrjú þúsund manns. Það ervöxtur á svæðinu <strong>og</strong> í flestumsveitarfélögunum hefur hann veriðviðvarandi í nokkurn tíma, að sögnSigurðar. “Allir þéttbýliskjarnarnir,sem eru þó nokkuð margir, faraört vaxandi. Fólk er að velja sérbúsetu á þessum svæðum til að leitaað sveitakyrrð <strong>og</strong> rómantík, nándvið náttúruna. Hér er stutt í allaþjónustu <strong>og</strong> öflugt menningar- <strong>og</strong>félagslíf.”Sigurður segir fólk flytja íuppsveitirnar hvaðanæva aflandinu, bæði höfuðborgarsvæðinu<strong>og</strong> annars staðar af landinu <strong>og</strong> þettasé fólk á öllum aldri. “Sumir eru aðkoma sér upp tvöfaldri búsetu, aðrirhreinlega að koma sér upp heimilií vinsamlegu <strong>og</strong> góðu umhverfi.Atvinnulíf er ekki fjölbreytt eins<strong>og</strong> er, heldur byggir það á þessumgrunngreinum í landbúnaði <strong>og</strong> síðanskólunum. Í uppsveitinum er hægtað vera allt frá leikskóla <strong>og</strong> upp íháskóla <strong>og</strong> síðan vex ferðaþjónustanalveg gríðarlega. Það merkjum við ámilli ára.”Sterkar hefðir“Við réðum ferðamálafulltrúa 1996<strong>og</strong> fórum af stað með stefnumótun íferðamálum. Síðan tókum við hanaaftur upp 2000 þar sem við fórumyfir stöðuna <strong>og</strong> þá hafði orðið alveggríðarlegur vöxtur <strong>og</strong> eiginlegaallar forsendur <strong>og</strong> væntingar semmenn höfðu gefið sér voru orðnarað veruleika. Þá settum við markiðauðvitað enn hærra. Ein ástæðaþess hversu vel okkur hefur gengiðað marka stefnu í markaðssetningu<strong>og</strong> fylgja henni eftir er sú hvaðvið höfum notið þess að hafaferðamálafulltrúann, ÁsbjörguArnþórsdóttur, lengi í starfi. Hún ermjög öflug kona.Þeir sem vilja koma hingað aftur <strong>og</strong>aftur, kaupa sér gjarnan sumarhús<strong>og</strong> hér eru stærstu sumarhúsabyggðirlandsins, í Grímsnesi, Grafningi <strong>og</strong>Þingvöllum svo eitthvað sé nefnt.Vöxtur sumarhúsabyggðanna hefurlíka færst hinum megin við Hvítá.”Aðspurður í hverju blómlegtmenningarlíf felist, segir Sigurðurgríðarlega sterka sönghefð<strong>og</strong> kórahefð í öllum þessumsveitarfélögum <strong>og</strong> að grunnur gamlabændasamfélagsins, ungmennafélög,kvenfélög, Lionsfélög, búnaðarfélög,<strong>og</strong> leiklistarfélög, hafi haldið áframað dafna <strong>og</strong> blómstra mjög vel.“Íþróttalíf er afar öflugt <strong>og</strong> það másegja að allir sem kæra sig um hafinóg við að vera. Atvinna er nokkuðstöðug <strong>og</strong> okkur hefur oft vantaðfólk. Það er mikið af nýbúum héreða farandverkamönnum erlendum,sem setja svip á byggðina. Hún er aðverða mjög fjölmenningarleg.”Ferðaþjónustan öflugust“<strong>Land</strong>búnaður er auðvitaðsterkasta atvinnugreinin hjásveitarfélögunum austan Hvítár enég hugsa að ferðaþjónusta sé orðinöflugri í vesturhlutanum. En fyrirutan landbúnaðinn <strong>og</strong> ferðaþjónustu,er önnur þjónusta eins <strong>og</strong> skólakerfiðhelsti atvinnuvegur. Svo er iðnaðurmjög öflugur, sérstaklega á Flúðum<strong>og</strong> í Reykholti.Hvað landbúnaðinn varðar, gætiég trúað að um áttatíu prósent afgrænmetisræktuninni á landinu sé áþessu svæði – sem þýðir að landgæði<strong>og</strong> veðurfar er mjög gott.”
KERTO LÍMTRÉFinnsk gæðavaraLétt <strong>og</strong> meðfærilegHátt brunaþolHæð eftir óskumLengd allt að 23 m.Alltaf til á lager16% meira eldþol20% meira brotþolSöluaðilar um allt landKERTO LÍMTRÉ býður upp á ýmsa möguleika.KERTO LÍMTRÉ er frá Finnlandi <strong>og</strong> hefur verið á markaði á Íslandi frá árinu 198<strong>1.</strong>KERTO LÍMTRÉ er það hagkvæmasta <strong>og</strong> besta sem notað er sem burðarbitar.KERTO LÍMTRÉ getur sparað verulega fjármuni í burðarvirki þar semþaksperrur fara yfir 5 metra í lengd, þá er notað KERTO LÍMTRÉ í staðhefðbundinna þaksperra <strong>og</strong> losnað við burðarbita <strong>og</strong> súlur.Einnig er KERTO notað í milliveggjastoðir.KERTO LÍMTRÉ, eitt það besta í tré, til nýbygginga <strong>og</strong> viðhalds.TM MOSFELL EHF • HOLTSBÚÐ 93 • SÍMI 566 6606 • FAX 566 6619 • MOSFELL@MOSFELL.IS • WWW.MOSFELL.IS
26 • SuðurlandFallegt hótel, vönduð þjónustaÁ Hótel Flúðum er einn besti veitingasalurinn á landinuÁ Hótel Flúðum ráða þauríkjum Margrét Runólfsdóttir<strong>og</strong> Guðmundur Sigurhansson.Hótelið, sem var tekið í notkunárið 2000, hefur upp á að bjóðafyrsta flokks aðstöðu fyrir fundi<strong>og</strong> ráðstefnur, herbergin eru flott<strong>og</strong> maturinn... frábær. Alls eruþrjátíu <strong>og</strong> tvö herbergi á hótelinu,öll með baðherbergi, sjónvarpi<strong>og</strong> síma <strong>og</strong> dyrum út í garð.Fundarsalurinn er byggður 2004<strong>og</strong> er hótelið flokkað sem þriggjastjörnu hótel.Margrét <strong>og</strong> Guðmundur hafarekið hótelið frá 2003 <strong>og</strong> segirMargrét herbergjaálmurnar veraSkjólborgin gamla. “En þegarmóttaka, veitingasalur <strong>og</strong> bar vorubyggð, voru allar herbergjaálmurnarteknar í gegn,” segir Margrét. “Þærvoru fyrir í Skjólborg sem HótelEdda rak á sumrin. Auk þess notaðiEddan skólann á sumrin, sem <strong>og</strong>félagsheimilið – en það er ekki tilstaðar lengur.”Mikil aukning á milli áraHótel Flúðir er heilsárshótel<strong>og</strong> leigir Icelandair nafnið. Inni íþessari leigu er bókunarmiðstöð<strong>og</strong> auglýsingar sem rekið er fráReykjavík, er svokallað “franchise”hótel. Engu að síður er HótelFlúðir sjálfstætt hótel fyrir gesti <strong>og</strong>gangandi.Margrét lætur vel af nýtinguhótelsins. “Hér hefur verið stöðugaukning í gegnum árin. Einástæðan er sú að ferðasumarið aðlengjast <strong>og</strong> aukningin hefur veriðum 20 prósent á milli ára. Hér erferðamannastraumur að aukast íuppsveitum Árnessýslu, auk þesssem Hótel Flúðir er að verða vinsællstaður fyrir fundahöld. Hingaðkemur mikill fjöldi af fyrirtækjum tilað halda fundi.Við erum með hótelstærð ásalnum, sem þýðir að við tökum allahótelgestina í sæti. Fundarsalurinner mjög rúmgóður <strong>og</strong> útbúinnfullkomnustu tækjum. Hér ermjög fallegt <strong>og</strong> útsýnið frábært úrfundasalnum. Við erum eitt af fáumhótelum á landsbyggðinni sem ermeð fagfólk í sal <strong>og</strong> eldhúsi. Það ermjög mikill kostur. Þar af leiðandi erþjónustan alveg hundrað prósent.Fyrsta flokksmatreiðslumeistariVeitingasalurinn hjá okkur tekurum 70 manns í sæti. Hann er opinnfyrir gesti <strong>og</strong> gangandi auk þess aðvera fyrir hótelgesti. Þar erum viðmeð a la carte matseðil, þar semer fjölbreytt úrval af réttum, þrírforréttir, fjórir aðalréttir <strong>og</strong> síðaneftirréttur. Þessum seðli er skipt útársfjórðungslega <strong>og</strong> hann er stærri ásumrin.Eins <strong>og</strong> gefur að skilja er alltgrænmetið ferskt. Það kemur alltgrænmetið <strong>og</strong> jarðarberin hérna frásvæðinu svo við notum aldrei frosiðgrænmeti. Það er önnur sérstaðaokkar. Matreiðslumeistari hjá okkurer Björn Ingi Björnsson sem hefurákaflega góðan orðstír <strong>og</strong> ég held aðég geti kinnroðalaust fullyrt að viðséum með betri veitingastöðum álandinu <strong>og</strong> klárlega þann besta miðaðvið sambærileg hótel.”Þegar Margrét er spurð hvaðferðamenn séu að sækja á Flúðir,segir hún afþreyingarmöguleikanaafar margbreytilega. “Við erum meðfrábærar gönguleiðir, bæði í byggð<strong>og</strong> utan, sem <strong>og</strong> einstakt fuglalíf ásumrin. Við erum með hestaleigur <strong>og</strong>tvo golfvelli, annars vegar átján holu,hins vegar níu holu. Við erum meðkaffihús þar sem er líka matur, öðruvísi en við, léttari <strong>og</strong> heimilislegri.Svo erum við hinn margfræga Útlaga,pöbb þar sem eigandinn er ákaflegaduglegur að vera með lifandi tónlist.Við erum með byggðasafn, sundlaug,fína íþróttaaðstöðu – <strong>og</strong> síðan er hægtað heimsækja garðyrkjubændur <strong>og</strong>versla hjá þeim grænmeti.Leyndar gersemarÞað má segja aðHrunamannahreppur sé ríkurbæði af menningu <strong>og</strong> sögu. Því ertil dæmis haldið fram að hér séað finna hverfingu, eða leynirými,sem er 5x5 metrar að stærð <strong>og</strong> talinvera í Skipholtskróki, á afréttiokkar skammt frá Kerlingafjöllum.Í þessari hvelfingu er sagt að ségymduri heilagur kaleikur, eða Gral,sem tengist síðustu kvöldmáltíðinni.Hér á Flúðum er oftar en ekkimargt um manninn, enda staðurinnvíðfrægur fyrir sína miklu veðurblíðu<strong>og</strong> þá góðu aðstöðu sem ferðamönnumstendur til boða. Virk þátttaka þeirragaerir okkur mögulegt að standa fyriröflugu menningar- <strong>og</strong> skemmtistarfiað sumrinu – sem tekur mið af allrifjölskyldunni.”Og fyrir þá sem vilja njóta þessafrábæra hótels, er bent á að vefurinner eilítið langsóttur. Það má finna áwww.Icehotels.isLíf <strong>og</strong> fjör á GeysiFjölbreyttir ferðamöguleikarRæktað alltárið á FlúðumÞað er ekki einungishverasvæðið sem heillaráGeysissvæðinu.Ferðamöguleikar þar eruóteljandi. Frá hverasvæðinueru margar gönguleiðir umHaukadalsskóg. Í skóginumer að finna grillhús <strong>og</strong>fjórhjólaleigu þar sem hægter að fara í klukkustundareða tveggja tíma ferðir upp íhlíðar Haukadalsheiði. Allarupplýsingar um gönguleiðir <strong>og</strong>fleira er að finna í móttökunniá Hótel Geysi. Þess má geta aðbúið er að leggja hjólastólastígaí Haukadalsskógi.Hverasvæðið stendur alltaf fyrirsínu. Þar gýs hverinn Strokkur á5 til 10 mínútna fresti en Geysirsjálfur gýs þrisvar til fimmsinnum á sólarhing en ekki ervitað hvenær.Á Geysi er margmiðlunarsýningí Geysisstofu byggðasafni. Þarer hægt að upplifa Ísland í heildsinni, sögu lands <strong>og</strong> þjóðar.Níu holu krefjandi golfvöllur ernokkra metra frá hverasvæðinu<strong>og</strong> hestaleiga er á Geysi þar semboðið er upp á klukktíma ferðir<strong>og</strong> einnig lengri ferðir.Í hestaferðunum <strong>og</strong>fjóhjólaferðunum er hægt aðupplifa hina fögru Jarlhettur semeru ákaflega kraftmikill fjöll.Hótel Geysir er fyrstiíþróttaskóli landsins byggður1927 en er nú rekin sem hótel <strong>og</strong>veitingaþjónusta sem er opin alltárið. Mábil Másdóttir hótelstjórisegir að mikil áhersla sé lögð áljúffengan mat <strong>og</strong> að upplagtsé að skreppa á Geysi nýta þaralla ferðamöguleikana <strong>og</strong> fá sérsíðan að borða á hótelinu eða ísöluskálanum.Tjaldstæði er inn á svæðinu<strong>og</strong> kostar 800 kr. fyrir fullorðnaað tjalda á svæðinu en ókeypiser fyrir börn. Innifalið í verðinuer ferð í sundlaugina <strong>og</strong> heitupottana.Sundlaugin er opin öllum <strong>og</strong> núer unnið að endurbótum á henni.Mábil segir að mikið líf <strong>og</strong> fjörsé í hótelgarðinum á sumrin.Gjarnan er boðið upp á tapasrétti<strong>og</strong> tónlist. Hún segir að vinsælt séað halda brúðkaup á Geysi.Ýmsar uppákomur er á Geysi.Til dæmis verður hin vinsæliKvennaljómi haldin þann 3<strong>1.</strong>maí <strong>2008</strong>. Konur á öllum aldrikoma saman <strong>og</strong> skemmta sér.Mábil segir að undanfarin árhafi um þrjú til fimm hundruðkonur alls staðar af landinu mætt<strong>og</strong> að rútur séu frá Reykjavík áKvennaljómann. Boðið er uppá kampavín <strong>og</strong> smárétti um allthús, listakonur eru með sýningar<strong>og</strong> einnig er sýnt allt það nýjasta íhártísku <strong>og</strong> förðun.Mábil segir að Geysir sé íraun hurðin að hálendinu.Það er síðasta stoppið í leið áhálendið. I móttökunni er hægtað fá upplýsingar <strong>og</strong> bóka ferðiruppá hálendið. Hægt er að fáupplýsingar um gönguleiðir íKerlingafjöll <strong>og</strong> snjósleðaferðirupp á Langjökul <strong>og</strong> aðraferðamöguleika á hálendinu.Rétt fyrir utan Flúðir er starfræktgrænmetisræktun allt árið.Fyrirtækið heitir Gróður ehf.Og er staðsett á Hverarbakka 2 íHrunamannahreppi. Þorleif-urJóhannesson er þar í forsvari <strong>og</strong>segir hann að ræktunin fari fram í4 þúsund fermetra gróðurhúsumsem öll séu í lýsingu. Tómatareru lýstir allt árið en á sumriner ræktað auk tómata kínakál,blómkál, spergilkál, sellerí <strong>og</strong>rófur.Þorleifur segir það vissulega erfittað rækta allt árið í rysjóttu veðri eins<strong>og</strong> á Íslandi. Sumarið í fyrra hafi aðvísu verið mjög gott en tvö sumurþar á undan hafi verið erfið. Hannsegir þó mjög gefandi að starfa viðþetta. ,,Við værum ekki að þessunema vegna þess að þetta er gaman<strong>og</strong> gefur eitthvað í aðra hönd,“ segirÞorleifur.Útiræktunin er að hluta til í heitumgörðum sem eru heitir af náttúrunnarhendi. Sölufélag garðyrkjumanna sérum alla dreifingu fyrir Gróður ehf <strong>og</strong>til að gefa einhverja vísbendingu umvíðfemi starfseminnar eru framleiddirum 20 tonn á mánuði af venjulegumtómötum. Einnig eru ræktarðirkirsuberjatómatar. Þorleifur segir aðútiræktunin sé mjjög mannfrek <strong>og</strong> aðá veturna starfi um 6 manns en alltupp í um 14 á sumrin.,, Það er yndislegt að vera út ínáttúrunni <strong>og</strong> rækta grænmeti. Ogvið erum ekki að bjóða upp á neitt slorþví íslenska grænmetið er mjög hollt<strong>og</strong> gott. Fullt af vítamínum. Ástæðanfyrir því að íslenska grænmetiðer svona gott <strong>og</strong> kraftmikið er hiðgóða vatn <strong>og</strong> heilnæma loft. Einngverður það kraftmeira <strong>og</strong> betra vegnaþess að ræktunin er svo hæg,“ segirÞorleifur.
Suðurrland • 27Þjónandi forysta – Syngjandi kirkjaSumarstarfið í Skálholti einkennist af námskeiðum <strong>og</strong> ráðstefnum en þar er þó alltaf nóg pláss fyrir gesti <strong>og</strong>gangandi <strong>og</strong> kirkjan alltaf opin!Það er alltaf mikið um aðvera í Skálholti á sumrin <strong>og</strong>varla hægt að hafa tölu áöllum þeim ferðamönnumsem þangað sækja, bæðiinnlendum <strong>og</strong> erlendum. Ogsumarið er vissulega komiðþar eins <strong>og</strong> annarsstaðar íferðaþjónustunni en hófst þómeð öðrum hætti en gengur<strong>og</strong> gerist. Það má segja aðþað hafi gerst um síðustumánaðamót“ segir KristinnÓlason rektor Skálholtsskóla,„<strong>og</strong> afmarkast af því að hingaðkom hópur nemenda, fráMeredith College í NorthCarolina í Bandaríkjunum;fjórtán nemendur, auk tveggjakennara, sem dvelja hér íheilan mánuð.Þau fá sína kennslu í miðaldasöguÍslands <strong>og</strong> skrifa lokaritgerð sína umhana, en hún jafngildir BA-ritgerðhjá okkur. Þau fengu það verkefniað skrifa eitthvað um miðaldasöguEvrópu <strong>og</strong> völdu Ísland. Þetta fermjög vel af stað, en þeim er aðhluta til kennt í gegnum netið fráBandaríkjunum. Svo halda þessirtveir kennarar sem eru með þeimkennslustundir hér. Þar að aukihöfum við fengið nokkra íslenskakennara til að hitta þau.Samband yfirmanns viðstarfsmennNæsta stóra verkefni sem er ádöfinni í Skálholtsskóla er stórdagsráðstefna sem verður haldinþann 20. Júní, um þjónandi stjórnun(Servant Leadership). „Það eráhugahópur um þjónandi stjórnunsem stendur fyrir ráðstefnunni,segir Kristinn. „Í þeim hópi eruséra Auður Eir, Árni Sigfússonbæjarstjóri í Reykjanesbæ, SigrúnGunnarsdóttir á skrifstofu forstjóra<strong>Land</strong>spítalans <strong>og</strong> VilhjálmurEgilsson framkvæmdastjóri Samtakaatvinnulífsins, auk mín. Þetta erdagskrá sem byrjar í hádeginu þann20. júní <strong>og</strong> stendur fram yfir kvöldmat.Hingað koma þrír gestafyrirlesararfrá Bandaríkjunum sem munu fjallaum efnið en þessi dagskrá er einkumætluð stjórnendum á heilbrigðissviði,opinberra stofnana, sveitarfélaga <strong>og</strong>kirkjunnar. Við búumst við um eitthundrað <strong>og</strong> fimmtíu manns á þessaráðstefnu.“ En hvað er þjónandistjórnun?„Þetta er ákveðin aðferðafræði viðað stjórna fyrirtæki <strong>og</strong> skilgreinirmeðal annars samband yfirmannsvið starfsmenn. Þjónandi forystaer meira en ný kenning í stjórnun,heldur má segja að hún verði lífsstíll<strong>og</strong> lífssýn stjórnenda <strong>og</strong> starfsfólks.Vöxtur <strong>og</strong> hagur fyrirtækjannahvílir á því að þjónandi stjórnun séveruleiki daglegs starfs þar semþörfum viðskiptavina <strong>og</strong> starfsfólkser mætt af skilningi <strong>og</strong> einlægumáhuga.“Sumartónleikar í Skálholti<strong>og</strong> SkálholtshátíðSumartónleikarnir í Skálholtisetja svip sinn á sumarstarfið eins<strong>og</strong> endranær en í ár er tónleikaröðinhaldin í þrítugasta <strong>og</strong> fjórða sinn.Kristinn segir sumartónleikana íSkálholti sjálfseignarstofnun. Þeirhafa hér aðstöðu <strong>og</strong> aðgang <strong>og</strong> góðasamvinnu við staðinn. Tónleikahaldiðbyrjar fyrstu helgina í júlí <strong>og</strong> stendurKristinn Ólason rektor Skálholtsskóla.Mynd Ingófram til 10. ágúst. Dagskráin er mjögfjölbreytt í sumar, meðal annarsbarroktónlist <strong>og</strong> blásaratónlistfrá Bæheimi <strong>og</strong> Vínarborg, Öld úrsögu bassafiðlunnar, Náttsöngvar<strong>og</strong> tónlist úr Þorlákstíðum. Síðanverða hér tvennir tónleikar sembera yfirskriftina Öfganna á milliþar sem Kolbeinn Bjarnasonflautuleikari spilar meðal annarsásamt Guðrúnu Óskarsdóttursellóleikara. Fyrri tónleikarnirverða fimmtudagskvöldið 17. júlí <strong>og</strong>framhaldstónleikarnir laugardaginn19. júlí.Á meðan á sumartónleikunumstendur er boðið upp á ferna tónleikaum hverja helgi, frá fimmtudegi framá sunnudag, auk guðsþjónustu <strong>og</strong>fyrirlestra. Sjá nánar á vefsvæðinuwww.sumartonleikar.is.Skálholtshátíð er haldin áÞorláksmessu að sumri, helgina19. til 20. júlí. Þá verður tildæmis gengin pílagrímagangafrá Þingvöllum til Skálholts. Húnhefst á laugardagsmorgni , gist er áLaugarvatni <strong>og</strong> gengið til Skálholtsá sunnudagsmorgni, þar sem áætlaðer að fólkið komi í hátíðarmessunaklukkan 14.00. Á laugardag kl. 18.00verður fluttur Vesper úr Þorlákstíðum<strong>og</strong> það er Voces Thules sem flytur.Á sunnudeginum er, sem fyrrsegir, hátíðarguðsþjónusta klukkan14.00 <strong>og</strong> síðan flytur Már Jónssonsagnfræðingur erindi í tilefni afútkomu nýrrar bókar um dóma ÞórðarÞorlákssonar Skálholtsbiskups, semHáskólaútgáfan gefur út með styrkúr Þorlákssjóði.Námskeið í kórstjórnun <strong>og</strong>orgelleikÍ ágúst verður síðan mikiðnámskeiðahald á staðnum frá 14. til2<strong>1.</strong> ágúst. Námskeiðið ber yfirskriftinaSyngjandi kirkja á ári sálmsins <strong>2008</strong>.Það er söngmálastjóri Þjóðkirkjunnar,Hörður Áskelsson, sem stendur fyrirþremur námskeiðum í Skálholti aðþessu sinni. Í fyrsta lagi námskeiðfyrir barnakórstjóra sem JónStefánsson <strong>og</strong> Þórunn Björnsdóttirsjá um, organistnámskeið semHörður Áskelsson <strong>og</strong> Mattias Wager,organist dómkirkjunnar í Stokkhólmihafa umsjón með <strong>og</strong> í þriðja lagikórstjórnarkennsla sem Hörðurstjórnar sjálfur.Guðsþjónustan 17. ágúst erhugsuð sem afrakstur barnakórstjóranámskeiðsins <strong>og</strong> markar þá upphafhinna námskeiðanna. Þarnahittast því allir sem að taka þátt ínámskeiðunum “Syngjandi kirkja”í Skálholti <strong>og</strong> víst að þennandag verður heilmikil sönggleði íguðsþjónustunni.Veitingar <strong>og</strong> gistingEn þótt mikið verði um dýrðir í leik<strong>og</strong> starfi í Skálholtsskóla sjálfum erstaðurinn enn sem fyrr opinn gestum<strong>og</strong> gangandi. Hér er opin kaffi- <strong>og</strong>matsala. Við opnum yfirleitt klukkanníu á morgnana <strong>og</strong> það er opið til áttaá kvöldin. Við erum með fast hlaðborðí hádeginu, súpu <strong>og</strong> salat <strong>og</strong> síðan ermatseðill hjá okkur á kvöldin. Hanner þó yfirleitt tengdur hlaðborðum þvíhér eru oftast einhverjir gestir í fæði<strong>og</strong> húsnæði. Kirkjan er opin allansólarhringinn allt sumarið <strong>og</strong> hérrétt fyrir sunnan kirkjuna er hægt aðskoða fornminjarnar.Í Skálholti er hægt að fá gistingu,annars vegar í skólanum sjálfum, íherbergjum með salerni <strong>og</strong> sturtu,hins vegar svefnpokagistingu ísvokölluðum sumarbúðum, bæði ískála <strong>og</strong> í þremur sumarhúsum, ení hverju sumarhúsi eru tvö tveggjamanna herbergi; skálinn tekur umtuttugu manns. Tjaldstæðum er hinsvegar ekki til að dreifa í Skálholti sem kemur ekki að sök vegna þessað inni í Laugarási er mjög gotttjaldstæði með afar góðri aðstöðu. Enhvernig sýnist Kristni sumarið líta útmeð tilliti til ferðamanna?„Það lítur mjög vel út. Hingað komafjölmargir hópar, bæði kirkjutengdirhópar <strong>og</strong> almennir ferðahópar semdvelja hér <strong>og</strong> fara dagsferðir héðan.Það er mjög mikið bókað hjá okkurí sumar <strong>og</strong> ljóst að miklar annir eruframundan.”
28 • SuðurlandMargbrotið landslag <strong>og</strong>góðar reiðleiðirÍ Syðra Langholti hefur verið starfrækt hestaleiga <strong>og</strong>gistiheimili í um 20 ár.,,Ég hanna hestaferðir eftirþörfum hvers <strong>og</strong> eins,” segirSigmundur Jóhannesson semrekur hestaleiguna á SyðraLangholti. ,,Sumir vilja faraí klukkustundar ferð, aðrirvilja vera í heila viku. Auðvitaðleiðbeinum við fólki <strong>og</strong> bendumá ýmsa möguleika. Af nægu er aðtaka. Það eru ótal möguleikar <strong>og</strong>nokkrar leiðir um að velja,” segirhann.Reiðleiðir frá Syðra Langholti erumjög góðar <strong>og</strong> vinsælt er að fararíðandi inn í Hrunamannaafrétteða Þjóðsárdalinn <strong>og</strong> inn í<strong>Land</strong>mannahelli. Sigmundur segir aðraun geti fólk valið að fara hvert semer um Suðurland <strong>og</strong> einnig er algengtað fólki óski eftir að fara norður Kjöl.Hann segir að í þessum ferðumupplifi menn fjölbreytt landsslag <strong>og</strong>margbreytileika náttúrunnar.Þegar um klukkustundar ferðirer að ræða er algengt að riðið sémeðfram Stóru Laxá <strong>og</strong> upp áLangholtsfjall þar sem útsýnið er gott.Dagstúr er um 5 klukkustundir <strong>og</strong> þáer gjarnan farið Stóru Laxársbakka íSkálholt. Þá eru stundum riðið aðHreppshólahnjúkum þar sem geturað líta mjög fagurt stuðlaberg.Syðra Langholt er um 10 kmsuðvestur af Flúðum <strong>og</strong> stendur viðStóru Laxá. Þar hefur verið starfrækthestaleiga <strong>og</strong> gistiheimili <strong>og</strong> um þaðbil 20 ár. Sigmundur segir það í rauneinstaka heppni að í öll þessi ár hafistarfsemi gengið framar vonum <strong>og</strong>nánast stórslysalaust. Syðra Langholter opið á sumrin en ekki á veturna.Í Syðra Langholti er mikið úrvalhesta <strong>og</strong> eru þeir valdir eftir getuhvers reiðmanns. Einnig eru dæmium að fólki komi með sína eiginhesta í ferðirnar.Sigmundur bendir á að ekki séeinungis hægt að fara í hestaferðirfrá Syðra Langholti heldur sé einnigfjölda gönguleiða frá staðnum semgaman sé að fara. Þá sé golfvöllurskammt frá staðnum.Gistiheimilið að Syðra Langholtihefur getið sér gott orð fyrir þægindi<strong>og</strong> gott viðmót þeirra er þar starfa.Heiti potturinn sé mjög vinsæll <strong>og</strong>gott að skella sér í hann eftir góðanreiðtúr eða göngutúr um svæðið.Einnig er tjaldstæði á staðnum.Þegar farið er í lengri ferðir tildæmis í vikutúr þá kostar það um15 til 20 þúsund krónur á dag <strong>og</strong> þáer allt innifalið. Sigmundur segir aðþeir bjóði upp á veislumat á hverjumdegi í þessum túrum. Oft sé glatt áhjalla með kvöldvökum <strong>og</strong> söng.Ef fólk velur að fara einnklukkutíma í reiðtúr kostar það um 3þúsund krónur með leiðsögumanni.Ferðirnar eru bæði fyrir hópa <strong>og</strong>einstaklinga Sigmundur segir að bæðiinnlend <strong>og</strong> útlend fyrirtæki bjóðistarfsmönnum sínum hestaferðir aföllum stærðum <strong>og</strong> gerðum.Sigmundur segir að sér finnistalltaf jafn gaman að starfa við þetta<strong>og</strong> segir ánægjulegt hve mikill <strong>og</strong>sívaxandi áhugi sé meðal Íslendingasé á hestaferðum.Golf í fallegu umhverfiGolfvöllur Ásatúns réttvið Flúðir er í dalverpi íLangholtsfjalli. Völlurinner 9 holu. ,,Völlurinner rómaður fyrir góðaumhirðu <strong>og</strong> hér er mikilveðursæld. Aðstaðan er eins<strong>og</strong> best verður á kosið“ segirGuðbjörg Jóhannsdóttirferðaþjónustubóndi <strong>og</strong>umsjónarmaður vallarins.,,Frá vellinum er mjög gottútsýni inn á Kjöl, til Heklu <strong>og</strong>Eyjafjalla <strong>og</strong> niður á Skeið þannigað hér er svo sannarlega hægt aðnjóta þess að skoða sig um ásamtþví að stunda golfið.“Golfvöllurinn er opin fráklukkan 8 að morgni <strong>og</strong> til kl. 22að kvöldi.Veitingaskáli er á staðnummeð léttum veitingum. Mánudagatil fimmtudaga er hann opinnfrá kl. 16 til 20 en föstudaga tilsunnudaga frá 9 til 2<strong>1.</strong>Fögur fjallasýn<strong>og</strong> mikilvíðáttaHlýlegt <strong>og</strong> fallegtgistiheimiliFögur fjallasýn <strong>og</strong> mikilvíðáttaÁ bænum Búðarhóli íaustur <strong>Land</strong>eyjum er rekinbændagisting allt árið. Þarer gisting fyrir 10 manns. Íboði eru uppábúin rúm eðasvefnpokapláss. Morgunmaturer einnig í boði ef óskað er.Uppábúin rúm með morgunmatkostar 4.400 kr. á mann ensvefnpokapláss 2.200 kr. en inní því verði er ekki morgunmatur.Elduraðstaða er fyrir hendi.Búðarhóll er 23 km. fráHvolsvelli í austur átt <strong>og</strong> um 4km. frá flugvellinum á Bakka.Á Búðarhóli er fögur fjallasýn<strong>og</strong> mikil víðátta. Vestmanneyjarsjást í suðri <strong>og</strong> Hekla í norðri.Einnig sjást Tindfjöllin <strong>og</strong>Eyjafjallajökul. Í góður skyggnisést austur í Dyrhólaey.Haraldur Konráðsson bóndi áBúðarhóli segir það kjörið fyrirferðmenn sem eru að ferðast til<strong>og</strong> frá Vestmanneyjum að gistaá Búðarhóli. Hann segir einnigupplagt fyrir þá sem vilja skreppaí Þórsmörk, skoða Seljalandsfosseða fara að Skógum að nýta sérþjónustuna á bænum. Haraldursegir algengt að fólk sem sé áleið á hálendið t.d. í Emstrureða <strong>Land</strong>mannalaugar gisti áBúðarhóli.Golfvöllur er á Strönd áRangárvöllum <strong>og</strong> er hann í um30 km. frá Búðarhóli.Á Búðarhóli er hægt að kaupaveiðileyfi. Hægt er að fara ísilungsveiði eða í sjóbirtingá haustin. Veiðin er í læksem heitir Álar <strong>og</strong> er í landiBúðarhóls.Á Búðarhóli er kúabú <strong>og</strong> eruum 50 kýr á bænum. Haraldurbóndi hefur verið með búskapþarna frá árinu 1984 ásamtkonu sinni Helgu Bergsdóttur.Haraldur segir að búskapurinnhafi gengið vel enda séu<strong>Land</strong>eyjarnar eitt blómlegastalandbúnaðarsvæði á Íslandi.Gistiheimilið Grund á Flúðumvar formlega opnað í Júní 2007. Þareru fimm tveggja manna herbergisem öll eru með handlaug <strong>og</strong>tveimur sloppum. Tvær sturtur <strong>og</strong>salerni eru sameiginleg fyrir gesti,auk setustofu. Í hádeginu alla virkadaga er boðið upp á heimilismat <strong>og</strong>þar fyrir utan matseðil til klukkan22.00 alla daga. Einnig er þar boðiðupp á boltann í beinni, ásamt fleiriíþróttaviðburðum.Á Grund ráða ríkjum þau Kristinn<strong>og</strong> Dagný sem keyptu húsið 2002 <strong>og</strong>fluttust á Flúðir það sama ár. Enhvað kom til að fullorðið fólk afhöfuðborgarsvæðinu fór að ráðast íað reka gistiheimili á Flúðum?“Þetta var þannig að þegardóttir okkar keypti jörði íHrunamannahreppi 2001 fórumvið að keyra hér í gegn,” segirDagný. “Við höfðum aldrei keyrt ígegnum Flúðir til að stoppa framað þessu en nú fórum við oft aðstoppa í versluninni Grund vegnaþess að það vantaði alltaf eitthvaðí sveitina. Þegar maður fór aðstoppa þar <strong>og</strong> fá sér kaffisopa meðköllunum úr sveitinni <strong>og</strong> spjallaum daginn <strong>og</strong> veginn, fundumvið allt í einu samfélag sem viðóskuðum eftir að verða hluti af – envar útdautt í Reykjavík, þar semþú heilsar varla nokkrum manninema þú búir í blokk.Við fórum að tala um að það gætiverið gaman að flytja upp í sveit.Þegar við sáum þetta nokkuð stórahús svo auglýst, vorum við sammálaum að hér gæti verið gaman aðsetja upp gistiheimili <strong>og</strong> kaffihús.Þar með fór boltinn að rúlla.Hér er yndislegt fólk upp tilhópa <strong>og</strong> hefur tekið okkur svo velað það er með eindæmum. Þettaer æðislegur staður. Eldra fólk hérer ekki eins afskipt <strong>og</strong> eldra fólk íReykjavík. Þetta er dásamlegurstaður fyrir börn. Við erum meðlæknisþjónustu í Laugarási <strong>og</strong>þar eru bestu læknar landsins <strong>og</strong>heilbrigðistþjónustan hvergi betri.Ekki er svo veðurfarið til aðskemma það. „Veðrið hér eralveg einstakt. Ég held að það séeitthvert meginlandsloftslag hérá Flúðum. Það getur verið rigningum allt land en þegar þú kemur aðFlúðum er sól. Við erum svo langtinni í landinu að veðrið nær ekki tilokkar.Svo er heilmikið menningarlífhér, heilmikið tónlistarlíf, <strong>og</strong>frábær karlakór. Svo er grunnskólifyrir um tvö hundruð börn. Ég getráðlagt hverjum sem er að flytjaihingað. Enda veit ég um fullt affólki sem er að velta því fyrir mér.Eitt af því sem gerir samfélagiðskemmtilegt er að blöðin eru ekkiborin út til okkar. Það fara allir íbúðina til að sækja blöðin sín. Éger alsæl hérna. Það var rífandimikið að gera í fyrrasumar, enrólegra yfir vetrartímann, en þáhöfum við verið með kostgangara,iðnaðarmenn <strong>og</strong> aðra.”Þegar Dagný er spurð hvernigútlitið sé fyrir sumarið, er hún fljótað svara:“Mjög gott.”
Suðurrland • 29Rómantískt sveitahótelÁ Hótel Heklu er boðið upp á víðáttu <strong>og</strong> fjallasýn, kyrrð <strong>og</strong> dekurHótel Hekla, sem óhætt er aðsegja að sé lúxus sveitahótel,er staðsett á Skeiðunum, mittá milli Selfoss <strong>og</strong> Flúða, eðanákvæmlega tuttugu <strong>og</strong> fimmkílómetra frá hvorum stað<strong>og</strong> í 70 kílómetra fjarlægð fráReykjavík.„Þetta er hótel með mikinnmetnað,“ segir hótelstýran, SigrúnHauksdóttir. „Við leggjum mikiðupp úr þægindum, góðum mat <strong>og</strong>rómantísku umhverfi <strong>og</strong> okkurfinnst mikilvægt að hlúa vel aðgestunum okkar.“ Þegar Sigrúner spurð hvernig Hótel Hekla erflokkuð samkvæmt alþjóðlegumstöðlum, segir hún: „Við höfum ekkifarið út í alþjóðlega stjörnuúttekt,sem mér finnst mikið aukaatriði,en við myndum flokkast einhversstaðar á milli þess að vera þriggjatil fjögurra stjörnu hótel. Við erumsveitahótel, aðili að Ferðaþjónustubænda; rómantískt sveitahótel meðþægindum <strong>og</strong> dekri enda erum viðí miðju landbúnaðarhéraði, meðöllum þeim dásamlegu ilmum semþví fylgir. Núna snemmsumarshefur ilmur af húsdýraáburði veriðríkjandi <strong>og</strong> þá er stutt í ilminn afnýslegnu heyi.“Fyrsta flokksfundaaðstaðaÞað er óhætt að segja aðnáttúrufegurðin blasi alls staðarvið á Hótel Heklu. Fjallahringurinnumvefur sveitina <strong>og</strong> skýlir henni fyrirveðrum <strong>og</strong> vindum. Þau eru nógunærri til að hægt sé að slaka á viðgluggana, virðandi fyrir sér litbrigðin<strong>og</strong> leikfléttur ljóss <strong>og</strong> skugga, enþó nógu langt í burtu til upplifavíðáttuna. Það er hátt til lofts <strong>og</strong> vítttil veggja í þessum fjallasal. „Já,“segir Sigrún. „Víðáttan hér hjá okkurer yndisleg <strong>og</strong> veðursæld mikil. Endaerum við að fá sama fólkið hingaðaftur <strong>og</strong> aftur. Við erum komin meðstóran <strong>og</strong> góðan hóp af traustumviðskiptavinum sem bæði sækja ífundaaðstöðuna hér, sem <strong>og</strong> matinn<strong>og</strong> kyrrðina.“Á Hótel Heklu er fyrsta flokksfunda- <strong>og</strong> ráðstefnuaðstaða<strong>og</strong> mikið um að fyrirtækin afhöfuðborgarsvæðinu <strong>og</strong> víðarskreppi þangað <strong>og</strong> haldi vinnufundi,sérstaklega yfir vetrarmánuðina.„Það næst svo góð samheldni <strong>og</strong>afköstin verða svo góð þegar ekkerter til að trufla,“ segir Sigrún.„Fundaaðstaðan er í sérbyggingusem er tengd við hótelið. Hún erbúin öllum þeim tækjum <strong>og</strong> tólumsem til þarf; skjávörpum, flettitöflum<strong>og</strong> þráðlausu neti <strong>og</strong> það er reyndarþráðlaus nettenging í öllu hótelinu.Svo eru hérna algerir listakokkar –sem eiga sinn þátt í að menn kjósa aðhalda hér vinnufundi aftur <strong>og</strong> aftur.“Villibráð úr túninuVeislusalurinn á Hótel Heklu rúmar120 manns <strong>og</strong> það er óhætt að segja aðkokkarnir á hótelinu hafi farið sínareigin leiðir í eldamennskunni endahæg heimatökin, þar sem nánast alltsem hægt er að rækta á Íslandi er viðhendina, hvort sem er í hefðbundnumlandbúnaði eða garðyrkju. „Við notummikið það sem sveitin býður upp á<strong>og</strong> höfum fundið nýjar <strong>og</strong> spennandileiðir til að vinna með hinar ýmsuafurðir,“ segir Sigrún. „Við höfum,til dæmis, verið að gera kökur úrbrodd í staðinn fyrir skyri <strong>og</strong> rjóma.Við notum skyrið í Creme Brulée <strong>og</strong>höfum gert það í mörg ár.Síðan bjóðum við mikið upp ávillibráð allan ársins hring. Hún erveidd á túnunum í kringum okkur.Og talandi um villibráð, þá er orðinföst hefð hjá okkur á haustin, frámiðjum október fram í desember,aðkeyra í villibráð sem nýtur svo mikillavinsælda að þegar fólk stendur uppfrá borðunum, bókar það sig aftur ívillibráð að ári. Við erum ekki meðhlaðborð, heldur diskaþjónustu. Þúfærð hvern rétt fyrir sig á borðið enþarft ekki að standa í biðröð. Viðleggjum bara hvert listaverkið áfætur öðru fyrir framan þig.“Auk villibráðarinnar er boðið uppá ótal spennandi rétti úr fiski <strong>og</strong>auðvitað er íslenska fjallalambiðalltaf á boðstólum. Eftir matinn ersíðan hægt að láta fara vel um sig viðarineld í koníaksstofunni.Hér blómstrar alltHvað gistingu varðar þá eru 36tveggja manna herbergi, með baði<strong>og</strong> sjónvarpi hótelinu – „en þau eruekki með síma <strong>og</strong> verða aldrei meðsíma,“ segir Sigrún <strong>og</strong> bætir við: „Þaðer alveg klárt. Það er of mikið ónæðiaf þeim. Fólk á að koma í sveitinatil að slaka á <strong>og</strong> helst að slökkva áfarsímunum sínum.Hótelið er byggt á árunum 1997Auk villibráðarinnarer boðið upp áótal spennandirétti úr fiski <strong>og</strong>auðvitað er íslenskafjallalambið alltafá boðstólum. Eftirmatinn er síðanhægt að láta fara velum sig við arineld íkoníaksstofunni.til 2000 <strong>og</strong> hét fyrst Brjánsstaðir.Sigrún keypti síðan hótelið, ásamteiginmanni sínum, Jóni ÞorsteiniHjartarsyni, árið 2003 <strong>og</strong> breyttuþau þá nafni þess í Hótel Heklu. Húnsegir nýtinguna er mjög góða. „Viðerum sem betur fer vel yfir meðallagiallan ársins hring en ég loka yfirjólin. Þá sinni ég börnunum mínum.Einhvern tímann þarf jú að geraþað, enda börnin alls fimm, það elstatuttugu <strong>og</strong> fimm ára <strong>og</strong> það yngstaeins <strong>og</strong> hálfs árs...Þegar blaðamaður hikstar áþessum eins <strong>og</strong> hálfs árs, segir þessikjarnorkukona: Já, ég réðist í þettaá gamalsaldri. Sveitin hefur þessiáhrif; hér blómstrar allt. Frekariupplýsingar um hótelið má nálgast áwww.hotelhekla.is.Mjög skjólgott tjaldsvæðiGott fjölskyldutjaldstæði er aðLaugalandi í Rangárvallasýslu.Laugaland er í um 6 kílómetrafrá þjóðvegi 1 <strong>og</strong> er beygt hjáVegamótum upp <strong>Land</strong>veg nr.26, sama afleggjara <strong>og</strong> aðGaltalækjarskógi.Á tjaldstæðinu er mjög góðaðstaða fyrir börn <strong>og</strong> unglinga. Tveirsparkvellir eru á staðnum, einngervigrasvöllur <strong>og</strong> einn malarvöllur.Á leiksvæðinu eru ný leiktæki.Sundlaug með heitum pottum,rennibraut <strong>og</strong> gufu er á staðnum.Á tjaldstæðinu eru útigrill,salerni, rotþró fyrir ferðaklósett <strong>og</strong>rafmagn. Það er því kjörið að komaá staðinn með hjólhýsi eða fellihýsi.Rán Jósepsdóttir <strong>og</strong> EngilbertOlgeirsson , eru rekstraraðilartjaldsvæðisins, þau segja mjögalgengt að haldin séu ættarmótá tjaldstæðinu. Hægt sé að leigjaíþróttahúsið á staðnum ef mennvilji.Frá Laugalandi er stutt ágolfvöllinn á Strönd eða um 20km. Rán segir að vinsælt sé aðskoða hellana sem eru að Hellumí <strong>Land</strong>sveit en þar er stærstimanngerði hellir á Íslandi. Rúmlegatíu mínútna akstur er að hellunum.Kirkjujörðin Marteinstunga er ígöngufæri frá Laugalandi. Þá erstutt á Leirubakka í <strong>Land</strong>sveitþar sem Heklusetur er, en það erfallegt safn um Heklu. Hella er um14 km. frá Laugalandi <strong>og</strong> því stuttí alla þjónustu sem þar er veitt. ÁHellu er m.a. handverkshús þarsem hægt er að kaupa ýmis konarhannyrðir. Verslun <strong>og</strong> bensínsala erá <strong>Land</strong>vegamótum í 6 km fjarlægðfrá Laugalandi. Sími tjaldvarðarer 895-6543 <strong>og</strong> netfangið ran@laugaland.is
30 • SuðurlandVið góðar aðstæðurer hægt að komastá öllum bílum tilKerlingafjalla.Áætlunarbílar gangafrá Reykjavík <strong>og</strong>Akureyri yfir Kjölum sumartímann<strong>og</strong> er lagt af stað aðmorgni frá báðumstöðum. Það tekurum þrjár til fjórarklukkustundir aðaka frá Reykjavíkeða Akureyri.Kerlingafjöll eru einstök náttúruperlaKerlingafjöll eru ein afnáttúruperlum landsins.Þar fara saman stórkostlegtlandslag <strong>og</strong> ótrúleg litadýrð.Fagrir dagar í Kerlingafjöllumgleymast seint.Í Kerlingafjöllum var um árabilrekinn skíðaskóli en frá árinu 2000hefur verið einblínt á almennaþjónustu við ferðamenn. FyrirtækiðFannborg rekur aðstöðuna íKerlingafjöllum <strong>og</strong> er Páll Gíslasonframkvæmdastjóri Fannborgar.Í Kerlingafjöllum er opið frá10. júni til 10. september. Einniger opið á veturna í tengslum viðvélsleðamót <strong>og</strong> aðra viðburði. Pállsegir að undanfarin ár hafi veriðunnið að því að bæta aðstöðuna ásvæðinu meðal annars með því aðfjölga tveggja manna herbergjumí húsunum sem þarna eru <strong>og</strong> getaþannig þjónað þeim sem vilja vera útaf fyrir sig. Tveggja manna herbergimeð uppábúnum rúmum kostar4.800 kr. á mann en svefnpokaplásskostar 2.800 krónur á mann. Ísumum húsanna er eldunaraðstaða.Auk þess er þarna ágætt tjaldstæði<strong>og</strong> eru hjólhýsaeigendur velkomnir.Á staðnum er eldsneytissala.Heitir pottar eru á staðnum <strong>og</strong> hægter að kaupa veitingar í aðalskála.Lögð er áhersla á einfaldan <strong>og</strong>kjarngóðan matseðil þar sem meðalannars er boðið upp brauð bakað ájarðhitasvæðinu.Fyrir yngri kynslóðina erutrampólin <strong>og</strong> rólur. Á svæðinu erhestagirðing fyrir þá sem koma áhestum.Við góðar aðstæður er hægtað komast á öllum bílum tilKerlingafjalla. Áætlunarbílar gangafrá Reykjavík <strong>og</strong> Akureyri yfir Kjölum sumartímann <strong>og</strong> er lagt af stað aðmorgni frá báðum stöðum. Það tekurum þrjár til fjórar klukkustundir aðaka frá Reykjavík eða Akureyri.Í Kerlingafjöllum eru bæði merktar<strong>og</strong> ómerktar gönguleiðir. Hægt er aðfá gönguleiðakort á svæðinu. Pállsegir að í Kerlingafjöllum sé hægtað ganga heilu <strong>og</strong> hálfu dagana <strong>og</strong>að fólk geti ávallt séð eitthvað nýtt<strong>og</strong> fagurt. Mjög fallegt sé að gangaupp á fjallið Snækoll því þaðan sémjög mikið útsýni. Þaðan sé hægt aðsjá stóran hluta landsins <strong>og</strong> allt tilsjávar bæði sunnan- <strong>og</strong> norðanlands.Gangan upp á Snækoll tekur um einntil einn <strong>og</strong> hálfan tíma.Kerlingin í Kerlingafjöllumvar samkvæmt gamalli þjóðtrútröllkonuættar. Fjöllin draga nafnsitt af um 25 metra háum drang úrmóbergi sem stendur upp af ljósrilíparítskriðu sunnan í Kerlingartindi ívestanverðum fjöllunum. Samkvæmtgamalli þjóðtrú er talið að þar sékomin tröllkerling sem dagaði uppi<strong>og</strong> varð að steini. Þjóðsögur bendatil þess að Kerlingafjöll hafi fyrrumverið griðarstaður útilegumanna <strong>og</strong>trölla.
HættulegtP IPAR • SÍA • 81224Ónýtar rafhlöður skaða náttúrunaKomdu ónýtum rafhlöðum í réttar hendur <strong>og</strong> leggðu þitt afmörkum til náttúruverndar. Í rafhlöðum eru spilliefni sem getalíka verið hættuleg heilsu okkar. Þú getur farið með ónýtarrafhlöður á bensínstöðvar <strong>og</strong> gámastöðvar sveitarfélaga.Safnaðu ónýtum rafhlöðum í sérstakakassa sem þú getur fengið á gámastöðvum.Spillum ekki framtíðinniVið sækjum! S. 520 2220 www.efnamottakan.is
32 • SuðurlandÆvintýraferðir fyrir fjölskyldunaKálfholt er vel í sveit sett íÁsahreppi, á bökkum Þjórsár.Þar búa þrjár kynslóðir. – Þauleggja mikið uppúr því að aðfjölskyldan öll geti tekið þátt íþví sem fram fer.Á móti mér tekur Eyrún Jónasdóttirsem ætlar að leiða mig í sannleikanum starfsemina. Hún segir ásóknfjölskyldufólks í hestaferðir sé alltafað aukast. Eftir því sem umferðin<strong>og</strong> skarkalinn í þéttbýlinu vex hefurásóknin vaxið en fjölskyldurnar leitaeftir því að komast í ferðir þar sembörn eru líka velkomin.Frá Kálfholti eru skipulagðarfjölmargar ferðir fyrir ýmsa hópa enyfirleitt er það haft að leiðarljósi aðöll fjölskyldan geti notið ferðarinnarsaman.Eftirtaldar ferðir verða farnarsumarið <strong>2008</strong>, nánari upplýsingar erað finna á slóðinni www.kalfholt.is :FjölskylduferðJúní: 18.-19. / 24 - 25. Ágúst: 13.- 14.Tveggja daga ferð í byggð fyrir börn6-12 ára <strong>og</strong> foreldra. Traustir hestar<strong>og</strong> frábærar reiðleiðir utan umferðar.ÆvintýraferðJúlí: 15.-16. / 22.- 23.Tveggja daga hálendisferð fyrirbörn <strong>og</strong> unglinga á aldrinum 10 -14 ára sem hafa nokkra reynslu afhestamennsku.ValkyrjuferðJúlí: 18.- 20. / 25. - 27.Fyrir konur er vilja upplifaskemmtilega helgi á fjöllum.<strong>Land</strong>smót <strong>2008</strong>Einnig munum við skipuleggjasérstaka útreiðartúra í tengslum við<strong>Land</strong>smót hestamanna <strong>2008</strong>, bæðistutta útreiðartúra fyrir börn sem<strong>og</strong> fullorðna. Einnig verður farinsérstök þriggja daga <strong>Land</strong>smótsferðdagana 7. - 9. júlí.TöltferðJúlí: 10. - 12.Þriggja daga helgarferð umHoltamannaafrétt. Þægileg tveggjahesta reið í frábæru umhverfi.VekringaferðÁgúst: 6. - 10.Fimm daga hálendisferð fyrir vanaknapa.Fyrir utan hestaferðirnar er stunduðhrossarækt í Kálfholti, en hún hófstmarkvisst kringum 1985, þegar þaufengu til sín stóðhestinn Byr frá Jónií Skollagróf. Nánari upplýsingarvarðandi hrossaræktina er að finnaá slóðinni http://www.kalfholt.is/Default.asp?Page=255ÓbyggðaferðirGisti <strong>og</strong> ferðaþjónustaÓbyggðaferðir bjóða upp áfjölbreyttar skoðunarferðir ágötuskráðum fjórhjólum.Að sögn þeirra Óbyggðaferðamannaþakka þeir ekki síst staðsetningufyrirtækisins í Hólaskógi réttofan Þjórsárdals í Skeiða<strong>og</strong> Gnúpverjahreppi hversuferðamöguleikar eru margir <strong>og</strong>fjölbreyttir enda Hekla, Háifoss,Gjáin, Stöng, Laxárgljúfur,<strong>Land</strong>mannalaugar <strong>og</strong> margiraðrir áhugaverðir áfangastaðirí næsta nágrenni. Hólaskógurhefur til margra ára verið vinsælláfangastaður hestamanna á ferðumþeirra um hálendið enda aðstaðafyrir þá hin besta á svæðinu. Skálinner stórglæsilegur. Hann er tværhæðir, vel búinn þægindum svo semsturtum <strong>og</strong> tveimur góðum eldhúsum.Gistirými er fyrir 85 manns.Síðastliðinn vetur var bætt viðglæsilegu sánahúsi rétt við skálann.Ættu allir að geta látið ferðaþreytunalíða úr sér þar við lok dags. Rétt erað geta þess að Óbyggðaferðir hafaeinnig rekstur Þjórsárdalslaugar ásinn könnu í sumar.Nánari upplýsingar á heimasíðuokkar www.obyggdaferdir.iseða í síma 661-2503 / 661-2504.Unnar Garðarsson Elínborg, Evelyn <strong>og</strong> Helgi Sigurðsson eigendur óbyggðaferða.
Suðurrland • 33Notalegt andrúmsloft þar semhver gestur er einstakurHestheimar er rótgróið fyrirtækií ferðaþjónustu með áherslu áhestasýningar <strong>og</strong> hestaferðir. ÍHestheimum finnur þú einnighestasölu, hestakaup, hestaræktun,hestaleigu, gistingu, veitingar <strong>og</strong>margt fleira. Verið velkomin!Á Hestheimum búa Lea HelgaÓlafsdóttir <strong>og</strong> Marteinn Hjaltested,ásamt börnunum þremur: Ísak Frey,Sunnevu Eik <strong>og</strong> Hákoni Snæ. Einniger fjöldi hrossa, kindur, lömb, kisa,kanína <strong>og</strong> 2 hundar.Boðið er upp á :- Hestaleigu frá einni klukkustundupp í dagsferðir; skemmtilegar leiðirþar sem náttúrufegurðin nýtur sín- Lengri <strong>og</strong> styttri hestaferðirþar sem allur nauðsynlegur búnaðurer innifalinn- Gistingu í notalegu Gestahúsimeð heitum potti, svo <strong>og</strong> á vinalegusvefnlofti yfir hlöðunni- Veitingar fyrir smærri <strong>og</strong> stærrihópa, heimilislegur sveitamaturþar sem allt brauð <strong>og</strong> kökur erheimabakað <strong>og</strong> gómsætt- Hestasýningar, þar sem fariðer yfir sögu <strong>og</strong> kosti íslenska hestins.Hægt er að fá mat eða kaffiveitingarum leið, ef óskað er.- Hestasölu, þar sem boðið erupp á úrval söluhrossa við allra hæfi- Helgarreiðnámskeið fyrirfullorðna, erum með 10 af bestureiðkennurum landsins á skrá.Alls konar dekur í boði, s.s. nudd,jógakennsla, lifandi tónlist o.fl.- Reiðnámskeið fyrir 8-12ára börn, 11-15. ágúst <strong>og</strong> 18.-22.ágúst <strong>2008</strong>. Aðeins 20 börn komastað. Gisting, fæði, reiðkennsla,útreiðartúrar <strong>og</strong> afþreying innifaliðí verði.- Hvata- <strong>og</strong> óvissuferðir fyrirfyrirtæki. Hægt er að snæða íveitingaaðstöðunni sem tengd erreiðhöllinni, fá lifandi tónlist, <strong>og</strong>taka svo sporið eftir matinn !Línudanskennsla einnig í boði.- Notalegt andrúmsloft þar semhver gestur er einstakurHestheimar, 851 Hellu, sími:487-6666, netfang: hestheimar@hestheimar.is, www. hestheimar.isHestheimar eru við þjóðveg 1,vegur nr. 281, aðeins klukkutímaakstur frá Reykjavík.Galtalækur 2Útivera með fjölskyldunni ínámunda við HekluFyrir þá sem vilja komast í frið<strong>og</strong> ró út á landsbyggðina <strong>og</strong>vilja vera laus við ysið <strong>og</strong> lætin ífjölmenninu er upplagt að gerasér ferð í Galtalæk 2 sem er í<strong>Land</strong>sveit í Rangárvallasýslu.Þar eru hjónin SigurbjörgElimarsdóttir <strong>og</strong> SveinnSigurjónsson að byggja uppferðamannastarfsemi meðgistrými í smáhýsum <strong>og</strong>tjaldsvæði <strong>og</strong> ekki er verraað vera með veiðistönginaí skottinu þar sem er hægtað veiða í nokkurra metrafjarlægð. Auk þess að bjóðaupp á veiði bjóða Sigurbjörn <strong>og</strong>Sveinn upp á skoðunarferðirí ósnortna náttúruna þar semmargt fallegt <strong>og</strong> merkilegt erað sjá.Veiðin er sótt í fallegt lítið vatn semheitir Tangavatn <strong>og</strong> er fiski sleppt ívatnið, en fiskeldisstöð er í Galtalæk2, en vatnið er auk þess sjálfbært. Þaðer því tilvalið að fara með smáfólkið<strong>og</strong> freista þess að veiða á grillið eðabara njóta náttúrufegurðarinnar.Kærleikur, kraftur <strong>og</strong> kyrrðAð sögn Sigurbjargar er kjörorð þeirraKærleikur, kraftur, kyrrð: “Það eruekki nema tvö ár síðan við byrjuðumað byggja upp starfsemina hér íGaltalækur 2 í <strong>Land</strong>ssveit.Galtalæk 2 <strong>og</strong> erum við smám samanað auka við starfsemina. Við erummeð þrjú smáhýsi sem við leigjumút, smáhýsi sem hafa notið vinsælda<strong>og</strong> svo eru við með gott tjaldsvæði. Ísumar erum við að koma upp skálasem er að verða tilbúinn <strong>og</strong> verðurkominn í gagnið í júní. Þar verðurgóð aðstaða fyrir ýmislegt, meðalannars hópa sem vilja halda saman<strong>og</strong> snyrtiaðstaða fyrir þá sem tjalda.Við erum langt komin með skálann<strong>og</strong> bindum miklar vonir við að hanneigi eftir að þétta starfsemi okkar <strong>og</strong>vonandi mun hann hafa áhrifi á þaðað hópar komi til okkar <strong>og</strong> dvelji hjáokkur en í skálanum geta setið 50 til60 manns með góðu móti.”Erum alltaf að læraSigurbjörg <strong>og</strong> Sveinn eru bjartsýná framhaldið: “Hér er margt hægtað gera, skoðanaferðir eru vinsælar<strong>og</strong> ekki er verra að fara í slíka ferðþegar Hekla skartar sínu fegursta.Við tökum á móti öllum <strong>og</strong> það hefursýnt sig að nokkuð jöfn skipting erhjá okkur á milli útlendinga <strong>og</strong>Íslendinga.”Talið berst að Tangavatni semhefur mikið aðdráttarafl. Vatniðliggur í lítilli kvos með Heklusjálfa í bakgrunni til austurs, entil norðurs blasir Búrfell við <strong>og</strong>þetta er sannarlega ekki amalegtumhverfi til að slappa af smá stund<strong>og</strong> leyfa ungum veiðimönnum aðnjóta sín: “Vatnið nýtur mikillavinsælda sérstaklega hjá unguÁnægðir ungir veiðimenn með beiði úr Tangavatni.kynslóðinni. Þurrt er í kringumtjörnina <strong>og</strong> liggur við að hægt sé aðfara á inniskónum til að veiða.Þrátt fyrir að við séum aðbyggja upp svæðið <strong>og</strong> eigumýmislegt eftir til að gera staðinnað þeirri framtíðarsýn sem viðsjáum fyrir okkur þá fengumvið samt viðurkenningu fráumhverfisnefnd sveitarfélagsinsfyrir snyrtimennsku síðastliðiðsumar <strong>og</strong> erum ákaflega ánægðmeð að fá slíka viðurkenningusem segir okkur að við erum áréttri leið. Við erum alltaf að læraeitthvað nýtt en reksturinn hefurgengið framar vonum hingað til<strong>og</strong> við lítum björtum augum tilframtíðarinnar.”Ilmandi brauð <strong>og</strong>ljúffengar kökur„Það er tilvalið fyrir þá semeru að ferðast um suðurlandað koma við í bakarínu hjáokkur <strong>og</strong> byrgja sig upp afnýju brauði eða kökum <strong>og</strong>öðru því sem við höfumupp á að bjóða,“ segir ÓmarÁsgeirsson bakari <strong>og</strong> eigandiað bakaríinu Kökuvali semer til húsa að Þingskálum 4,Hellu.Í bakarínu getur fólk líkastoppað <strong>og</strong> fengið sér kaffi <strong>og</strong>meðlæti. Bakaríið er opið frá kl.8 til klukkan 17:30 virka daga <strong>og</strong>um helgar á sumrin.,,Við erum með mikið úrval <strong>og</strong>allt er nýtt <strong>og</strong> ferskt. Við fylgjumstmeð öllum nýjungum <strong>og</strong> erum aðprófa eitthvað nýtt í hverri viku.Við bökum um 20 til 30 gerðiraf brauðum á hverjum degi, 8tegundir af rúnstykkjum bæðigrófum <strong>og</strong> fínum <strong>og</strong> um 20 til 30tegundir af kökum. Alls erum viðmeð um 300 vöruflokka.PrentsmiðjanAllirViðeygetafundið eitthvað við sitt hæfi hjáokkur,“ segir Ómar.Bakaríið Kökuval selur einnigmjólk <strong>og</strong> aðrar mjólkurvörur,gosdrykki, djús, salöt á brauð <strong>og</strong>annað álegg. „Við seljum einnigkjúklinga tilbúna á grillið,“ segirÓmar.Ómar segir að grófu brauðin<strong>og</strong> heilsusamlegri séu alltaf aðverða vinsælli á kostnað hvítabrauðsins. Speltbrauð sé mjögvinsælt um þessar mundir. ,,Enhið hefðbundna bakkelsi er þóalltaf jafnvinsælt eins <strong>og</strong> snúðar<strong>og</strong> vínarbrauð.“Bakaríið Kökuval tekur einnigað sér að baka tertur fyrir hverskonar veislur.
34 • SuðurlandHestamannamót <strong>og</strong> stórlandbúnaðarsýningÍ Rangárþingi ytra verðurmikið um dýrðir í sumar<strong>og</strong> svæðið einstaklega vel ístakk búið til að taka á mótiferðamönnumÞað er óhætt að segja að líflegt verðií Rangárþingi ytra í sumar. Þar berfyrst að nefna stærsta íþróttaviðburðsumarsins, Hestamannamótið áHellu, sem sveitarstjórinn, ÖrnÞórðarson, reiknar með að dragiað sér fimmtán þúsund gesti, enstór hluti verði erlendir ferðamenn.„Hestamannamótið verður mjögfjölbreytt <strong>og</strong> skemmtilegt <strong>og</strong> þar ættuallir að geta fundið eitthvað við sitthæfi, hvort sem menn hafa áhuga áhestamennsku eða mannlífi, segirhann.Seinni hluta ágústmánaðar verðursíðan stór landbúnaðarsýning á Hellu,sem Örn segir að eigi eftir að draga aðsér ennþá fleiri gesti <strong>og</strong> ætti að höfðatil allra, því landbúnaður sé bæðiáhugaverður <strong>og</strong> mikilvægur. „Þarnaer verið að sýna það sem er að gerast ílandbúnaði. Kynnt verða tæki <strong>og</strong> tól,dýrategundir, framleiðsla <strong>og</strong> afurðir;allt sem tengist landbúnaði. Einnigverður keppt í ýmsum skemmtilegum<strong>og</strong> sérstæðum íþróttagreinum –þannig að hægt verður að gera góðafjölskylduferð á sýninguna. Það eigaallir erindi á hana; mamma, pabbi,afi <strong>og</strong> amma <strong>og</strong> bæði stóru <strong>og</strong> litlubörnin.“Besti golfvöllurinn <strong>og</strong>merkar laxveiðiárÍ sveitarfélaginu búa 1550 manns,þar af helmingur á Hellu. Fyrir utanlandbúnað, þjónustu <strong>og</strong> úrvinnslu,sláturhús <strong>og</strong> kjötvinnslu er einstærsta glerverksmiðja á landinu,Samverk á Hellu, staðsett þar. EinnigKartöfluverksmiðjan í Þykkvabæ,auk þess sem sveitarfélagið er öflugtí ferðaþjónustu.Rangárþing ytra samanstenduraf um það bil sex þúsundferkílómetrum <strong>og</strong> nær frá Þykkvabæ<strong>og</strong> inn á miðhálendið. „Þarna eru<strong>Land</strong>mannalaugar, Veiðivötn<strong>og</strong> Hekla, <strong>og</strong> reiðinnar býsn afgönguleiðum, til dæmis vinsælastagönguleið landsins, Laugavegurinn.Að sama skapi búum við yfir æðimörgum reiðleiðum. Það eru til ágætgöngukort yfir leiðir í okkar héraði <strong>og</strong>ég efast um að gönguleiðir séu einsvel merktar innan sveitarfélags <strong>og</strong>hjá okkur. Um þessar mundir erumvið líka að búa til kort yfir reiðleiðirí Rangárvallasýslu, bæði gamlar <strong>og</strong>nýjar leiðir.“Um sveitarfélagið renna tværbestu laxveiðiár á landinu, Eystri<strong>og</strong>Ytri-Rangá <strong>og</strong> þar er einnigStrandvöllur, besti golfvöllur álandinu. Hann er mitt á milli Hellu<strong>og</strong> Hvolsvallar <strong>og</strong> ástæðuna fyrir þvíað hann er talinn besti golfvöllur álandinu segir Örn vera þá að hannþorni miklu fyrr en aðrir vellir ávorin <strong>og</strong> að nú þegar sé búið aðhalda fyrsta mót sumarsins þar <strong>og</strong>bætir við: „Hann er fyrr í gang áUm sveitarfélagiðrenna tvær bestulaxveiðiár á landinu,Eystri- <strong>og</strong> Ytri-Rangá<strong>og</strong> þar er einnigStrandvöllur, bestigolfvöllur á landinuvorin <strong>og</strong> þar er hægt að spila lengurfram á haustið.“Vísindasamfélag <strong>og</strong>skemmtileg söfn„Við erum með öflugtvísindasamfélag í Gunnarsholti, þarsem lögð er áhersla á landrækt <strong>og</strong>skógrækt. Við erum með Heklusetrið,sem er afar áhugavert safn áLeirubakka. Hér eru líka framsækinhótel, til dæmis Hótel Rangá, semer eitt besta hótel á landinu <strong>og</strong>sem erlend fyrirmenni vilja sækja.Umgjörð hótelsins er ákaflega vönduð<strong>og</strong> metnaður er mikill. Þetta ersveitahótel í fremsta flokki <strong>og</strong> jafnastá við það sem best gerist erlendis.“Örn segir mannlíf vera með öðrumhætti úti á landi en í þéttbýlinu.„Það er annað yfirbragð á mannlífinuhér, mun rólegra. Það er stutt ínærþjónustu sem er öflug, skólar <strong>og</strong>heilbrigðisþjónusta er til fyrirmyndar– en svo njótum við þess að vera mjögnærri höfuðborgarsvæðinu með allriþeirri þjónustu sem þar er í boði.Menn eru því ekki að fara á mis viðneitt hér, tapa engum gæðum.“Stórkostlegt útsýniyfir Ytri-RangáÁrhús er fjölskyldufyrirtækisem rekur veitingastað, smáhúsagistingu<strong>og</strong> stórt <strong>og</strong> gróiðtjaldsvæði í kyrrlátu <strong>og</strong> notaleguumhverfi á bökkum Ytri-Rangár á Hellu. Tjaldsvæðiðþykir eitt það fullkomnasta álandinu. Það er mjög gróið <strong>og</strong>skjólsælt með háum trjám, meðsturtu/salernishúsi, rafmagnifyrir húsbíla, þvottavél/þurrkara<strong>og</strong> leiktækjum. Í tenginguvið tjaldsvæðið er salur <strong>og</strong>grilltjald þar sem gestir getaeldað sér <strong>og</strong> tekur salurinn alltað 100 manns í sæti.Húsin eru 21 eða 28 leigueiningar<strong>og</strong> taka þau allt að 90 manns í gistingu.Flest þeirra eru með sturtu/wc <strong>og</strong> eldunaraðstöðu <strong>og</strong> hægt er aðleigja þau með eða án rúmfata.Veitingastaðurinn er meðfjölbreyttan matseðil <strong>og</strong> erstaðsettur við bakka Ytri-Rangármeð stórkostlegu útsýni yfir ánna.Þar getur fólk komið við hvenærsem er <strong>og</strong> gætt sér á ljúffengu kaffi<strong>og</strong> kökusneið, fengið sér pizzu meðbörnunum eða dýrindis steik ínotalegu <strong>og</strong> heimilislegu umhverfi.Einnig taka eigendur Árhúsa að séralls kyns veislur <strong>og</strong> hópa, allt frábarnaafmælum, ættarmótum <strong>og</strong> uppí 150 manna brúðkaupsveislur.
Suðurrland • 35Rómantík undir EyjafjöllumCountry Hótel Anna erstaðsett að bænum Moldnúpiundir Eyjafjöllum viðÁsólfsskálaveg nr. 246 mittá milli Seljalandsfoss <strong>og</strong>Skógarfoss. Hótelið er minnsta3ja stjörnu hótel á Íslandi. Ísumar verða 7 herbergi í boði.,,Stærð hótelsins gerir okkurkleift að veita persónulegaþjónustu í rólegu, fallegu <strong>og</strong>rómantísku umhverfi. Öllhúsgögnin hjá okkur eru antik.Við höfum náð þeim áfangaað fá umhverfisvottun frákerfi sem heitir Green Globe.Þetta er góður gæðastimil,”segir Eyja Þóra Einarsdóttirhóteleigandi.Tveggja mann herbergi meðmorgunmat kostar 15.600 yfirsumartímann. Hægt er að fákvöldmat á kvöldin. ,,Við erum meðmat úr íslenskri náttúru <strong>og</strong> leggjumáherslu á gott hráefni. Einnig rekumvið kaffihús á sumrin með léttumveitingum.”Gamla fjósinu á bænum hefurverið breytt í 50 manna veitingasalsem hlotið hefur nafnið Önnuhús.Moldnúpur er bernskuheimililistvefarans <strong>og</strong> rithöfundarins Önnufrá Moldnúpi <strong>og</strong> er nafngiftin þaðankomin. Önnuhús er innréttað írómantískum stíl þar sem andi liðinnatíma ræður ríkjum. Veitingastaðurinnhefur verið starfræktur frá árinu2001 <strong>og</strong> hefur getið sér gott orð fyrirskemmtilegt andrúmsloft <strong>og</strong> góðarveitingar. Á sumrin er kvöldmaturí boði fyrir gesti <strong>og</strong> gangandi frá kl.19.00 til 20.30. Betra er að pantafyrirfram ef hægt er.,,Ferðamenn geta notiðkyrrðarinnar sem hér er, farið ígönguferðir eða slappað af í heitapottinum. Við erum einnig meðsauna. Síðan er upplagt að fara ídagsferðir héðan t.d. í Þórsmörk,skoða Seljalandsfoss, heimsækjabyggðasafnið á Skógum <strong>og</strong> skoðaSkógarfoss í leiðinni. Þá er hægtað skreppa til Vestmanneyja fráBakkaflugvelli, skoða Njálusetureða Heklu. Einnig er hægt að fara ívélsleðaferðir eða fljótasiglingu.”Eyja Þóra segir að til standi aðopna sýningu á staðnum um ævi <strong>og</strong>störf Önnu frá Moldnúpi en sú konavar um margt mjög merkileg. Húntók sig upp rétt eftir seinni heimstyrjöldina<strong>og</strong> ferðaðist um heiminn<strong>og</strong> skrifað fjölda ferðabóka um þaðferðalag. Sýningin verður í fjósinu.Á bænum Moldnúpi eru kindur,hross, nokkrar hænur, hundar <strong>og</strong>kettir.Á hestum um hálendiðAð Ási I í Ásahreppi er starfræktferðaþjónustufyrirtækiðÁs/hestaferðir en einnig erþar rekin þjónustumiðstöðfyrir hestamenn, þar semstundaðar eru tamningarásamt kaupum <strong>og</strong> sölu áhrossum. Hjá Ás/hestaferðumer aðallega boðið uppá lengrihestaferðir um hálendið.Farið er í 6 til 9 daga ferðirum <strong>Land</strong>mannalaugasvæðið,Rangárvallaafrétt, Holtamannaafrétt<strong>og</strong> í Þjórsárdalinn.Þá er í sumar boðið upp áferð í Arnarfell hið mikla <strong>og</strong>Kerlingafjöll við jaðar Hofsjökuls<strong>og</strong> riðið um Gnúpverja-<strong>og</strong>Hrunamannaafrétt. <strong>Land</strong>slagá þessum slóðum er víða afarfagurt <strong>og</strong> stórbrotið <strong>og</strong> er velskipulögð hestaferð í góðumselskap, einhver besta leiðin tilað upplifa það.Hestaferðirnar eru hugsaðarfyrir fólk sem hefur a.m.k. einhverjareynslu af hestamennsku. Íverði ferðanna er innifalið; hestar,reiðtygi, reiðhjálmar, regnföt,gisting, <strong>og</strong> sérstök áhersla erlögð á að bjóða upp á gott fæði úrgóðu hráefni. Matseðill dagsinshljóðar upp á; kjarngóðanmorgunverð, hver <strong>og</strong> einn velursér síðan brauð, álegg <strong>og</strong> ávextií nesti fyrir daginn, <strong>og</strong> þegar ínáttstað kemur bíður kokkurinnmeð ljúffengan kvöldverð. Efþess er óskað, býðst akstur áflugrútuna á BSÍ í upphafi <strong>og</strong> lokferðar. Guðmundur Hauksson,tamningamaður, reiðkennari, <strong>og</strong>ferðaþjónustubóndi í Ási, segirNorðulandabúa <strong>og</strong> Hollendingahafa verið fjölmennasta hópinnsem sótt hafi í þessar ferðir hingaðtil, en hann vill gjarnan sjá fleiriÍslendinga. Þátttaka þeirra hefurþó farið vaxandi <strong>og</strong> þá gjarnanmeð eigin reiðhesta sem er aðsjálfsögðu velkomið. Verð pr.mann, á ferðum eins <strong>og</strong> þessum erum tuttugu þúsund krónur fyrirhvern dag.,,Við leggjum áherslu á að veraaðeins með litla, ca. 10 manna hópahverju sinni, <strong>og</strong> gott <strong>og</strong> glaðværtstarfsfólk með mikla þjónustulund.Þannig getum við boðið upp á góða<strong>og</strong> persónulega þjónustu. Til þessað vera viss um að þátttakendurnjóti ferðanna leggjum við metnað ívera með góða, vel töltgenga hesta.Þá stillum við dagleiðunum í hófeins <strong>og</strong> kostur er, 15 til 30 km ádag. Það eru forsendurnar fyrir þvíað hross haldist fersk <strong>og</strong> góðgeng<strong>og</strong> þátttakendur njóti hvers dags;”segir Guðmundur.Íþróttahúsið ÞykkvabæEinkaveröld íÞykkvabænumÞykkvibær er staðursem margir tengja Við ræðum um hvað a fólkvið kartöfluræktþað sé sem aðallega nýti séraðstöðuna, en þá segir Lilja aðenda ekki að ósekju,það sé mikið um hópa af öllumstaðurinn er miðpunkturstærðum <strong>og</strong> gerðum, en oft komikartöfluræktar á landinu,sama fólkið ár eftir ár. Einnhitt vita færri að Þykkvibær aðal kosturinn við staðinn fyrirer elsta sveitaþorp á Íslandi hópa er að hópurinn er útafeins<strong>og</strong> Árni Óla getur um fyrir sig í rólegu <strong>og</strong> barnvænu. –í bók sinni “Þúsund ára Staðurinn er sérstaklega vinsællsveitaþorp”.fyrir ættarmót, fyrirtækjaferðirRétt áður en ég kem að Hellu <strong>og</strong> samkomustaður fyrirbeygi ég niður til hægri <strong>og</strong> heldáfram þennan 16 km spottafélagssamtök.Staðurinn býður uppániður að Þykkvabænum. Þaðfyrsta sem ég sé er íþróttahús<strong>og</strong> tjaldstæði, en í hlaðinu tekurLilja Þrúðmarsdóttir á móti mér.Hún segir mér strax að það sébúið að leggja töluvert í það aðgera aðstöðuna sem besta fyrirgesti á tjaldstæðinu, þannighafa þeir fullan aðgang aðsnyrtiaðstöðunni í íþróttahúsinu<strong>og</strong> sundlaugin er í örskotsfjarlægð (á Hellu).óvenjulega upplifun, ströndin ermjög tilkomumikil á þessum stað<strong>og</strong> ýmislegt hægt að gera þar, þáer þarna miðstöð kartöfluræktareins <strong>og</strong> áður sagði <strong>og</strong> ýmislegtum að vera í sambandi við það.Að lokum benti Lilja okkur áað nánari upplýsingar sé að finnaá slóðinni www.rangarthing.is eða hafa samban í síma 8983056, en það sé vissara að pantameð fyrirvara fyrir hópa.
36 • SuðurlandÆvintýraferðmeð hertrukkTjald- <strong>og</strong> útivistarsvæðiðGrandavör er staðsett á<strong>Land</strong>námsjörðinni Hallgeirseyí Austur-<strong>Land</strong>eyjum íRangárþingi eystra. Sigursællehf. Rekur Grandavör sem erfyrst <strong>og</strong> fremst tjaldsvæði semer opið á tímabilinu júní tilseptember.Svæðið býður upp á ýmiskonarafþreyingu meðal annars ævintýralegarfjöruferðir á sérstökum hertrukk.,,Það má segja að Grandavör séfjölskylduparadís á suðurstöndinni.Héðan er stórkostleg fjallasýn ínorðri <strong>og</strong> Vestmannaeyjar í suðri.Þetta er tjald-<strong>og</strong> útivistarsvæði meðafþreyingu fyrir börn á öllum aldri.Það er upplagt fyrir einstaklinga,fjölskyldur <strong>og</strong> litla hópa að komahingað <strong>og</strong> dvelja hér. Hér er hægtað halda ættarmót, afmæli, koma íóvissuferðir <strong>og</strong> fleira,” segir SiguðurJónsson umsjónarmaður svæðisins.Grandavör var vígð við hátíðlegaathöfn þann 24.júlí árið 2004 að viðstöddumargmenni. Fornar heimildirgreina frá því að í Hallgeirseyhafi verið stunduð sjósókn af miklumkrafti. Aldrei hvarflaði það aðmönnum að hægt væri að koma uppbryggju á þessum slóðum. Nú er hinsvegar komin bryggja í Hallgeirsey<strong>og</strong> heitir hún Grandavör. Hún er áþurru landi <strong>og</strong> stendur við Púkapyttí gamla kartöflugarðinum. Nokkrirbátar standa þarna í bryggunni <strong>og</strong> ergaman fyrir gesti að skoða þá.Heimsíða tjaldsvæðisins er grandavor.net.NjálunautNjálunaut er nýtt fyrirkomulagvið sölu nautakjöts á Íslandi þarsem neytendum er gefinn kosturá að kaupa úrvals nautakjötbeint frá bónda milliliðalaust.Vörunni er ekið heim að dyrumsé þess óskað. FramleiðslaNjálunauts fer fram á býlinuVestra-Fíflholti í <strong>Land</strong>eyjumsem er um 12 km frá Hvolsvelli.Á býlinu eru jafnan í eldi um 200gripir sem eru að mestu af íslenskumstofni. Slátrun fer fram í löggiltusláturhúsi á Suðurlandi. ViðskiptavinirNjálunauts fá aðeins keyptkjöt úr gæðaflokkunum UN1 <strong>og</strong>UN1A úrval nema annars sé óskað.Kjötið er heilbrigðisskoðað af dýralæknum.,,Njálukjöt er góður valkosturfyrir þann ört stækkandi hóp viðskiptavinasem vill vita hvað er ámatardisknum, hvaðan kjötið kemur,hvernig það hefur verið meðhöndlað<strong>og</strong> hvers sé að vænta,“ segirÁgúst Rúnarsson en fyrirtækið er íeigu hans <strong>og</strong> konu hans RagnheiðarJónsdóttur. Ágúst <strong>og</strong> Ragnheiðurhafa stundað eldi á nautgripum ummargra ára skeið.Ágúst segir að nú sé hægt aðpanta kjötið beint af vefnum www.njalunaut.is.Gistiheimilið áVestri-GarðsaukaReiðtúrar meðfararstjóraÁ bænum Ytri-Skógum, undirEyjafjöllum, er rekin hestaleigasem býður upp á reiðtúra undirleiðsögn fararstjóra. Boðið erupp á klukkutíma eða lengridagsferðir um nágrenni Skógaþar sem hægt er að ríða niður aðsjó, með hlíðum Skóga eða austurundir Sólheimajökul. Hestarnireru traustir <strong>og</strong> góðir <strong>og</strong> hentajafnt byrjendum sem <strong>og</strong> vönumknöpum. Reiðtúrarnir eru frábærskemmtun fyrir alla <strong>og</strong> góð leiðtil að njóta náttúrunnar í fögruumhverfi <strong>og</strong> góðum félagsskap.Upplýsingar fást í eftirfarandisímanúmerum: 4878832 -8447132 - 8481580.Á Vestri-Garðsauka, réttaustan megin við Hvolsvöll,er rekin bændagisting.Gistiaðstaðan er á neðri hæðíbúðarhússins á staðnum. ,,Héreru fjögur björt <strong>og</strong> skemmtilegainnréttuð herbergi, þrjútveggja manna herbergi <strong>og</strong>eitt þriggja manna með koju.Það eru tvö baðherbergi, eitteldhús <strong>og</strong> einnig eldhúskrókur.Við bjóðum einnig uppámorgunmat. Það kostarsjö þúsund krónur að leigjatveggja manna herbergi enmorgunmaturinn kostar fimmhundruð krónur á mann,” segirChristiane L. Bahner sem býrá Vestri-Garðsauka ásamteiginmanni sínum Jóni L<strong>og</strong>aÞorsteinssyni. Gistiheimilið eropið frá <strong>1.</strong>maí til <strong>1.</strong>október árhvert.,,Kosturinn við að gista hjáokkur er hversu stutt við erumfrá Hvolsvelli þar sem hægt erað fá alla þjónustu. Frá okkur erhentugt að fara í dagsferðir t.d.til Vestmanneyja, í Þórsmörk,til <strong>Land</strong>mannalauga eða íÞjórsárdalinn svo dæmi séu tekin.Einnig eru margar skemmtilegargönguleiðir í nágrenningu <strong>og</strong>veiðiár,” segir Christiane.Vestri-Garðsauki er landnámsjörð,rúmlega 500 hektararað stærð. Mestallt landið nýtistsem hagi fyrir rúmlega 100 hross.Á bænum eru kýr, hestar, hundar<strong>og</strong> kettir. Fyrirhugað er að fjölgadýrategundum <strong>og</strong> vera meðhænsni <strong>og</strong> jafnvel svín. Skepnuhalder ekki lengur aðal atvinnugreininá bænum heldur framleiðsla átúnþökum <strong>og</strong> fóðri.Jón L<strong>og</strong>i tók við búinu á Vestri-Garðsauka fyrir 20 árum af afasínum <strong>og</strong> ömmu. Hann talar góðaþýsku, ensku <strong>og</strong> dönsku. Christianeer þýsk <strong>og</strong> sér hún um reksturinná gistiheimilinu. Christiane erlögmaður <strong>og</strong> hefur nýlega opnaðlögmannsstofu á Selfossi. Húner einnig leiðsögumaður fráLeiðsöguskóla Íslands <strong>og</strong> hefurunnið nokkur sumur sem slíkur.Christiane talar íslensku, frönsku<strong>og</strong> ensku.Heimasíða Vestri-Garðsauka erwww.gardsauki.is <strong>og</strong> síminn hjáþeim er 4878078
Suðurrland • 37Rangárþing eystraÖflugt landbúnaðarsvæði <strong>og</strong>vinsælar náttúruperlurSveitarfélagið Rangárþingeystra varð til þann 9. júní árið2002, en þá sameinuðust sexhreppar í austanverðriRangárvallarsýslu í eittsveitarfélag; Hvolhreppur,Fljótshlíðarhreppur, Austur<strong>Land</strong>eyjahreppur, Vestur<strong>Land</strong>eyjahreppur, AusturEyjafjallahreppur <strong>og</strong> VesturEyjafjallahreppur.Rangárþing eystra nær frá Eystri-Rangá í vestri til Jökulsár á Sólheimasandií austri. Sveitarfélagið ermikið landbúnaðarhérað en jafnframter ferðaþjónusta vaxandi atvinnugrein<strong>og</strong> þar er að finna einstakarnáttúruperlur <strong>og</strong> þekkta sögustaði.Ferðaþjónusta í Rangárþingi eystraer í miklum blóma <strong>og</strong> fyrir gestisvæðisins er margt að sjá <strong>og</strong> gera.“Það selst alltsem í boði er,bæði nýjar lóðir<strong>og</strong> húsnæði,<strong>og</strong> skortur áhúsnæði hefurkannski aðeinhverju leytistaðið í vegifyrir því að þeirsem vilja komahingað afturgeti það,” segirÞuríður.Elvar Eyvindsson, settursveitarstjóri Rangárþings eystra,segir að ágætis uppgangur hafiverið í sveitarfélaginu undanfarið<strong>og</strong> fjölgunin í fyrra verið umframlandsmeðaltal.“Við erum með mjög öflugt landbúnaðarsvæðihérna <strong>og</strong> eitt auðræktanlegastasvæðið á landinu.Mjólkurframleiðsla stendur hér mjögtraustum fótum <strong>og</strong> ætli það sé ekkiverið að framleiða tíunda hvern lítraá landinu hér í Rangárþingi eystra,”segir Elvar.“Stóriðjan okkar í augnablikinuverður höfnin í Bakkafjöru, eða<strong>Land</strong>eyjahöfn, sem komin er á kortið.Hins vegar vil ég meina að stóriðjanokkar til framtíðar sé ræktunarlandið,en það kann að vera að ekki séuallir sammála því. En ef fram fer semhorfir <strong>og</strong> mikil aukning verður á matvælaþörfí heiminum þá verðum viðmeð mikla möguleika hér. En við höfumverið hafnlaus hingað til <strong>og</strong> þaðer ekki fyrr en það kemur alvöruhöfnsem stóriðjan kemur.Við erum með portið fyrir ljósleiðaraút í heim <strong>og</strong> núna er að koma einlögn til viðbótar sem gefur kannskimöguleika á því að koma upp tildæmis netþjónabúi eins <strong>og</strong> allir eruað tala um í dag. Hver veit hvað verðuren möguleikarnir eru miklir.”Margar þekktarnáttúruperlurÍ sveitarfélaginu eru margarþekktari náttúruperlur eins <strong>og</strong> t.d.“Stóriðjan okkarí augnablikinuverður höfnin íBakkafjöru, eða<strong>Land</strong>eyjahöfn,sem komin er ákortið. Hins vegarvil ég meina aðstóriðjan okkartil framtíðar séræktunarlandið,en það kann aðvera að ekki séuallir sammála því.Þórsmörk, Tindfjöll, Eyjafjallajökull,Skógarfoss, Seljalandsfoss <strong>og</strong>Paradísarhellir en auk þess erað finna einstakar náttúru- <strong>og</strong>jarðfræðiminjar sem eru minnaþekkt eins <strong>og</strong> Mögugilshelli semtalin er vera stærsti náttúrugerðimóbergshellir í norður Evrópu<strong>og</strong> Drumbabót, þar sem finna máminjar um aldagamlan skóg.Auk þessara minja teygirsögusvið Brennu-Njáls sögu sigum allt svæðið <strong>og</strong> er gestum gefinnkostur á að upplifa söguna á lifandi<strong>og</strong> eftirminnilegan hátt. Þá eruaðstæður í sveitarfélaginu nokkuðeinstakar að því leiti að þaðan erhægt að komast upp á hálendiðaf stuttu færi. Þannig eru menná láglendi í Fljósthlíðinni en getaverið komnir upp á heiðar eftiraugnablik, eða upp á Eyjafjallajökulá innan við klukkustund.Í sveitafélaginu eru margir <strong>og</strong>fjölbreyttir gistimöguleikar. Um erað ræða 22 ferðaþjónustufyrirtæki;tjaldsvæði, gistiheimili, gistiskála,hótel, sumarhús <strong>og</strong> félagsheimili.Afþreying er af ýmsu tagi íRangárþingi eystra <strong>og</strong> hentaröllum aldurshópum, s.s. söfn,sýningar, sundlaugar, hestaleigur,áhugaverðar gönguleiðir,íþróttamiðsstöð, golf, gallerí, veiði<strong>og</strong> margt fleira. Sex félagsheimili eruí sveitarfélaginu með aðstöðu fyrirættarmót <strong>og</strong> aðra viðburði.Mikil uppbygging íferðaþjónustuÞuríður Halldóra Aradóttir,markaðs- <strong>og</strong> kynningarfulltrúiRangárþings eystra, tekur undir meðElvari hvað varðar uppbyggingu ísveitarfélagin <strong>og</strong> segir hana stafabæði af auknum atvinnumöguleikum<strong>og</strong> því að ungt fólk hafi skilað sérheim að loknu námi. Segir hún að íþessu sambandi skipti ekki minnstumáli að góð nettenging sé komin ísveitarfélagið.“Það selst allt sem í boði er, bæðinýjar lóðir <strong>og</strong> húsnæði, <strong>og</strong> skortur áhúsnæði hefur kannski að einhverjuleyti staðið í vegi fyrir því að þeir semvilja koma hingað aftur geti það,” segirÞuríður.Hún segir mikla uppbyggingu hafaverið í ferðaþjónustu í Rangárþingieystra <strong>og</strong> í nágrenninu. Þetta sé orðiðeinn stærsti atvinnuvegurinn á svæðinuauk þess sem landbúnaðurinn séað sjálfsögðu mjög öflugur.“Það eru bæði Íslendingar <strong>og</strong> erlendirferðamenn sem hingað koma<strong>og</strong> það helsta sem dregur fólk að erSeljalandsfoss, Skógarfoss, Þórsmörk<strong>og</strong> Fljótshlíðin, að ógleymduminjasafninu á Skógum. Svo gerumvið líka mikið út á söguna, en Njáls<strong>saga</strong> er nokkuð stór þáttur í ferðaþjónustunni<strong>og</strong> hefur verið það mörgundanfarin ár.Sögusetrið á Hvolsvelli var settupp fyrir 10 árum síðan <strong>og</strong> má segjaað það hafi verið frumkvöðull í menningartengdriferðaþjónustu á sínumtíma. Aðsóknin að því hefur veriðmjög góð <strong>og</strong> í fyrra var 20% aukningá gestafjölda frá árinu þar áður <strong>og</strong> viðsjáum fram á enn meiri aukningu íár. Sögusetrið hefur byggst upp semeinskonar menningarmiðstöð <strong>og</strong> þarer alltaf eitthvað um að vera, nýjarsýningar, tónleikar, uppákomur <strong>og</strong>Njáluerindi,” segir Þuríður.Sex félagsheimiliSem fyrr segir er Rangárþingeystra sameinað sveitarfélag sex eldrisveitarfélaga á þessu svæði <strong>og</strong> fylgdifélagsheimili hverju þeirra. Þuríðursegir að félagsheimilin sex séu leigðút fyrir ýmsan rekstur, auk þess semþau séu að sjálfsögðu nýtt fyrir íbúasveitarfélagsins.“Sveitarfélagið hefur tekið þástefnu að félagsheimilin fái að haldasínu upprunalega þjónustuhlutverkivið íbúana, en jafnframt að hvertþeirra hafi sína sérstöðu. Til dæmishefur verið komið upp aðstöðu íGoðalandi fyrir fjarnám <strong>og</strong> þar erunemar allt árið í skóla. Fossbúð áSkógum hefur verið leigð út fyrirrekstur ferðaþjónustu <strong>og</strong> önnur hafamikið verið leigð út fyrir ættarmót,”segir Þuríður.Stjórnsýslan á HvolsvelliHvolsvöllur er þéttbýliskjarnisveitafélagsins <strong>og</strong> þar er stjórnsýslan.Helstu atvinnuvegir eru iðnaður,verslun <strong>og</strong> þjónusta.
38 • SuðurlandGlæsileg ferðaþjónusta meðfjölbreyttri afþreyinguHellishólar í Fljótshlíð erglæsileg ferðaþjónusta sembýður upp á fjölbreyttaafþreyingu fyrir gesti, gistinguí sumarhúsi <strong>og</strong> fullkomnatjaldaðstöðu. Hellishólar erustaðsettir mitt í sögusviðiBrennu-Njálssögu <strong>og</strong> eruí um klukkutíma fjarlægðfrá Reykjavík. Staðurinner tilvalinn fyrir stóra semsmáa hópa t.d. ættarmót,starfsmannaferðir, afmæli, árshátíðir,brúðkaup, fundarhöld,fermingar ofl.Ýmsa afþreyingu er hægt aðstunda á svæðinu <strong>og</strong> má þar helstnefna glæsilegan níu holu golfvöll,Hellishólavatn til að veiða í, heitapotta, leiksvæði, hestaleigu <strong>og</strong> margtfleira.Þrjár stærðir afsumarhúsumAð sögn Lailu Ingvarsdóttur,framkvæmdastjóra Hellishóla, erboðið upp á þrjár stærðir af notalegum<strong>og</strong> snyrtilegum sumarhúsum áHellishólum, en húsin eru 24 talsinsaf mismunandi stærð. Stærstuhúsin eru 40 m², rúmgóð <strong>og</strong> mjögvel útbúin <strong>og</strong> geta tekið allt að sexmanns í gistingu. 40 m² húsin eru 5talsins. Verðið er 16.500 krónur yfirsumarmánuðina en 12.000 krónurfrá <strong>1.</strong> október. Miðstærð af húsumeru 20 m² <strong>og</strong> geta þau tekið allt aðsex manns í gistingu. 20 m² húsin eru10 talsins. Verðið er 12.500 krónuryfir sumarmánuðina en 8.000 krónurfrá <strong>1.</strong> október. Minnstu húsin eru 15m² <strong>og</strong> geta tekið allt að fimm mannsí gistingu. 15 m² húsin eru 9 talsins<strong>og</strong> er verð þeirra 1<strong>1.</strong>000 krónur yfirsumarmánuðina en 7.000 krónur frá<strong>1.</strong> október.Laila segir að mikið sé lagt upp úrþví að hafa tjaldaðstöðuna á Hellishólumfyrsta flokks. Ný <strong>og</strong> glæsilegsnyrtiaðstaða fyrir gesti hefur veriðtekin í notkun <strong>og</strong> er hún er meðsturtum, heitum pottum, þvottavél<strong>og</strong> þurrkara. Á tjaldsvæðinu er stórtleiksvæði fyrir börnin með trampolíni,rólum <strong>og</strong> köstulum með rennibrautum.Einnig er hægt að spila fótboltaá grasinu við hliðina á leikvellinum,eitt mark er á staðnum. Rafmagnstengier fyrir fellishýsi, hjólhýsi <strong>og</strong>húsbýla. Til að tengja í rafmagn þarftengi skv. evrópskum stöðlum.Veitingaskáli fyrir 180mannsÁ Hellishólum er glæsilegurveitingasalur sem nýlega hefur veriðstækkaður <strong>og</strong> tekur hann nú allt að180 manns í sæti. Salurinn hentarvel fyrir allskyns samkomureins <strong>og</strong> fermingar-, afmælis- <strong>og</strong>brúðkaupsveislur sem <strong>og</strong> vinnuferðir,fundarhöld, óvissuferðir, ættarmótofl. Hópar geta pantað veitingar hjáVeisluþjónustunni á Hellishólum <strong>og</strong>fengið afnot af salnum, en ekki er hægtað leigja salinn án veitinga. Einniger hægt að panta veitingar <strong>og</strong> komakokkarnir frá Hellishólum á staðinnmeð allt sem þarfnast í veisluna, alltfrá litlum fundarbökkum upp í stórar<strong>og</strong> glæsilegar veislur. YfirkokkurHellishóla er Birgir Þór Júlíussonmatreiðslumaður. Birgir hefuráratuga reynslu af matreiðslugerð<strong>og</strong> bakstri. Hann hefur starfað víðahérlendis <strong>og</strong> erlendis. Birgir varyfirkokkur á Hótel Kea í nokkurár, hefur rekið veisluþjónustu íReykjavík <strong>og</strong> séð um veitingar fyrirfjölmiðlafyrirtækið 365.Breskur golfkennariÁ Hellishólum er glæsilegur 9holu golfvöllur sem árnar Þverá <strong>og</strong>Grjótá renna í gegnum. Þverárvöllurer krefjandi <strong>og</strong> skemmtilegur,umkringdur glæsilegri náttúru.Golfklúbburinn Þverá er meðstarfsemi sína á Þverárvelli.Klúbburinn er aðili að GolfsambandiÍslands.Golfskólinn á Hellishólum hefurverið starfsræktur frá árinu 2005.Skólinn býður uppá sérstök kvenna-,hjóna- <strong>og</strong> almenningsnámskeið.Námskeiðin eru haldin í nokkradaga í senn, innifalið er golfkennsla,golfhringir, fullt fæði, gisting <strong>og</strong>kvöldvökur á meðan á dvölinnistendur. Golfkennslan er fyrsta flokkskennd af afbragðs golfkennurum,erlendum <strong>og</strong> innlendum. Skólinner bæði fyrir byrjendur <strong>og</strong> lengrakomna.Sumarið <strong>2008</strong> verða í boði tvönámskeið <strong>og</strong> er hvert þeirra í þrjádaga í senn. Breski PGA golfkennarinnDenise Hastings mun kenna ígolfskólanum á Hellishólum í sumaren hann er heimsklassakennari <strong>og</strong>tekur vel á byrjendum sem lengrakomnum.Saga HellishólaHellishólar voru byggðir árið1952 <strong>og</strong> var hefðibundinn búskapurá jörðinni til ársins 2000. Á árinu2000 ákváðu hjónin sem búið höfðu<strong>og</strong> starfað á bænum frá árinu1990, að hverfa frá hefðbundnumrekstri búskapar <strong>og</strong> fara í reksturferðaþjónustu. Ákveðið var að gerajörðina að ferðaþjónustubýli meðfjölbreytta aðstöðu <strong>og</strong> þjónustu <strong>og</strong> varallur bústofn <strong>og</strong> framleiðslurétturjarðarinnar seldur. Á fyrri hlutaársins 2001 hófst uppbygging áaðstöðu fyrir ferðaþjónustu.Í lok árs 2004 keyptu hjónin LailaIngvarsdóttir <strong>og</strong> Víðir Jóhannssonjörðina af Byggðastofnun sem þáhafði nýlega eignast hana. Ýmsarendurbætur hafa verið gerðar eftir aðþau tóku við rekstri Hellishóla. Lailasegir að starfsfólk Hellishóla hafi þaðað aðalmarkmiði að öllum líði vel ámeðan að dvölinni stendur <strong>og</strong> þauhafi því ávallt augun opin hvernighægt sé að gera staðinn að einnimestu paradís á Íslandi.Hægt er að ná í eftirfarandi starfsmenní síma: 487-8360 eða sendaemail: hellisholar@hellisholar.isLaila Ingvarsdóttir: FramkvæmdastjóriErla Víðisdóttir: Fjármála-<strong>og</strong> markaðsstjóri Birgir ÞórJúlíusson: Matreiðslumaður
Heimagerðar veitingar<strong>og</strong> handgert leirtauEldstó Café & Hús leirkerasmiðsinser heimilislegtkaffihús á Hvolsvelli þar semallt er fullt af fallegum munumsem unnir eru á staðnum <strong>og</strong>þar er hægt að upplifa íslenskafegurð í umhverfinu eins <strong>og</strong>hún gerist best. Eldstó er rekinaf hjónunum Þór Sveinssynileirkerasmið, sem var tilmargra ára hönnuður hjáGlit, <strong>og</strong> G.Helgu Ingadóttur,söngkonu <strong>og</strong> leirlistarkonu.Þau hafa starfrækt Eldstó fráþví árið 1999 <strong>og</strong> vakið athyglifyrir vandaða <strong>og</strong> sérstakaframleiðslu á nytjalist.Þór handrennir hlutina <strong>og</strong> hannarformið á þeim, ásamt því að setjaglerunginn á, en G.Helga kemur aðhönnun með endanlegt útlit hlutaframleiðslunnar þar sem hún handmálarmunina <strong>og</strong> eða blandar <strong>og</strong> býrtil glerungana sem fara á þá, en þeireru unnir úr íslenskum jarðefnum.Eldfjallaglerungar er verkefni semþau Þór <strong>og</strong> G. Helga hafa unnið aðí samstarfi við Bjarnheiði Jóhannsdótturatvinnuráðgjafa, en hún ermeð MA gráðu frá Ungverska listiðnaðarháskólanummeð sérhæfinguí efnafræði glerunga. Notaður erHekluvikur <strong>og</strong> Búðardalsleir í glerungana.G.Helga hefur einnig veriðað þróa hjá sér nýja hönnun, sem erumódelsmíðaðir skartgripir <strong>og</strong> notasthún þá við gler, postulín, silfur, leður<strong>og</strong> fleira.Allar veitingar á Eldtó Café erubornar fram í handgerðu leirtauiþeirra hjónanna Þórs <strong>og</strong> G.Helgu.Boðið er upp á Íslenska kjötsúpu <strong>og</strong>brauð, heimagerðar <strong>og</strong> ljúffengarFarfuglaheimili í torfbæFarfuglaheimilið Fljótsdalur íFljótshlíð er sérstætt fyrir þærsakir að húsið er byggt úr torfií hefðbundnum íslenskum stíl<strong>og</strong> þannig komast gestir í náintengsl við íslenska fortíð. Samtalseru 15 rúm á heimilinu <strong>og</strong>er verðið frá <strong>1.</strong>400 krónum fyrirhvert rúm. Á nútímamælikvarðamá ef til vill segja aðheimilið sé lítið <strong>og</strong> frumstætt,en náttúrufegurðin vegur þaðupp því þaðan má njóta einstaksútsýnis til Eyjafjallajökuls<strong>og</strong> Mýrdalsjökuls.Farfuglaheimilið er 27 kílómetrafrá Hvolsvelli <strong>og</strong> eru gestir minntir áað taka með sér mat því á Hvolsvellier næsta verslun. Á farfuglaheimilinuer eldhús fyrir gesti <strong>og</strong> hægt er að fáleigð sængurföt. Þá er gott safn bókaá heimilinu á ensku um Ísland. Þeirsem ætla yfir Markarfljót eru minntirá að þar er aðeins fært um brýr.Í nágrenni við heimilið eru mjögfjölbreyttar gönguleiðir: Fljótsdalurá Tindafjallajökul, sem er um þaðbil. níu stunda gangur upp í móti,Fljótsdalur á Þórólfsfell, sem er um.þriggja stunda gangur <strong>og</strong> Fljótsdalurá Einhyrningsflatir, sem er um þaðbil átta stunda gangur <strong>og</strong> er farið yfirGilsá á vaði. Gönguleiðin frá Fljótsdalað Markarfljótsgljúfri er tveggjadaga ferð. Frekari upplýsingar umgönguleiðirnar má fá á farfuglaheimilinu.kökur ásamt kaffi te <strong>og</strong> súkkulaði fráTe&Kaffi.Eldstó heldur úti heimasíðu, slóðiner www.eldsto.is <strong>og</strong> síminn er 482101<strong>1.</strong>UppstoppaðirhanarUppstoppaðir hanar <strong>og</strong>aðrar stífar skepnur verðahelsta söluvara verslunar,Uppstoppuðu búðarinnar,sem opnar í Ásgarði áHvolsvelli í sumar.Bjarni Sigurðsson hefurum nokkurra ára skeið rekiðHanasetrið að Torfastöðumí Fljótshlíð ásamt BjarnaBjarnasyni, Þuríði Aradóttur<strong>og</strong> Sigríði Þorsteinsdóttur ená Hanasetrinu hafa lifandi <strong>og</strong>uppstoppaðir hanar af íslenskulandsnámshænsnakyni veriðtil sýnis. “Nýlega tókum viðsvo yfir gamla gistihúsið <strong>og</strong>skólastjórabústaðinn Ásgarðá Hvolsvelli auk níu smáhýsasem eru þar í kring. Þauleigjum við út en erum einnigmeð gistingu í svefnpokaplássi<strong>og</strong> uppábúnum rúmum,” segirBjarni Sigurðsson.Í sumar bætist svo Uppstoppaðabúðin við reksturinn á Hvolsvelli.“Þar munum við selja allt semmá selja af uppstoppuðumskepnum en auðvitað eru ekkifriðaðir fuglar eða önnur friðuðdýr þar á meðal.” Bjarni hefuráður selt uppstoppaða hana áHanasetrinu <strong>og</strong> segir fáa hafahaft trú á uppátækinu þegarsá rekstur hófst fyrir nokkrumárum.Á Torfastöðum eru einnig seldlífrænt ræktuð landnámshænuegg<strong>og</strong> andaregg auk þess semþar er rekin hestaleiga.Fjölbreytt þjónusta hjá Kaffi LangbrókKaffi Langbrók er í Fljótshlíðinni,um það bil 10 km. fráHvolsvelli, við þjóðveg nr. 26<strong>1.</strong>Þar er boðið upp á kaffi <strong>og</strong>heimabakað bakkelsi auk þessstaðurinn er með fullt vínveitingaleyfi.Einnig er boðið upp ákvöldmat fyrir hópa sem pantameð fyrirvara <strong>og</strong> oft skapastskemmtileg pöbbastemmingá kvöldin, en hljóðfæri eru ástaðnum sem fólk getur gripiðí. Sjónvarp er á Kaffi Langbróksvo <strong>og</strong> nettengd tölva sem fólkgetur leigt sér aðgang að.Ágætt tjaldsvæði er umhverfis húsiðmeð salernisaðstöðu, heitu <strong>og</strong> kölduvatni, útivöskum <strong>og</strong> sturtu. Rafmagnfyrir húsbíla er einnig til staðar. FráKaffi Langbrók er hægt að keyra í allaráttir stuttar dagsferðir, t.d. Fjallabak,Emstrur, undir Eyjafjöll eðahoppa yfir til Vestmannaeyja. Einniger bara hægt að slappa af á staðnum<strong>og</strong> njóta náttúrufegurðarinnar íFljótshlíðinni.Á sumrin er boðið upp á léttarævintýragönguferðir fyrir hópa.Allar nánari upplýsingar fást meðfyrirspurn á tölvupóstfanginu langbrok@isl.is.Í nágrenninu er góðbændagisting, hestaleiga, lax-<strong>og</strong>silungsveiði, gönguleiðir <strong>og</strong> nýr níuholu golfvöllur er í göngufæri. Allaþjónustu er hægt að fá á Hvolsvelli,sem er í 10 kílómetra fjarlægð, svosem verslun, banka, snyrtistofu,pizzastað, söfn, verkstæði, sundlaug<strong>og</strong> bókasafn svo eitthvað sé nefnt.
40 • SuðurlandFjölskylduvæn ferðaþjónustaBændur í Stóru-Mörk III erþátttakendur í átakinu „Opinnlandbúnaður“ <strong>og</strong> bjóða upp ágistingu þar sem er einstaktútsýni til fjallaÍ Stóru-Mörk III, síðasta bænumáður en haldið er inn í Þórsmörk rekaþau Ragna Aðalbjörnsdóttir <strong>og</strong> ÁsgeirÁrnason bændagistingu, en þaueru þátttakendur í átakinu „Opinnlandbúnaður,“ sem BændasamtökÍslands hleyptu nýlega af stokkunum.Í því felst að gestir <strong>og</strong> gangandi getaekið heim að bænum, skoðað húsdýrin,leikið við gæludýrin á bænum <strong>og</strong>fengið að fylgjast með heimamönnumvið störf sín, meðal annars skoðaðfjósið <strong>og</strong> fylgst með vélmenni sem þarsér um mjaltir. Í Stóru-Mörk er bæðifjárbúskapur <strong>og</strong> kúabúskapur þarsem eru sjötíu kýr. Það er því líf <strong>og</strong>fjör í fjósinu <strong>og</strong> örugglega hægt að fáað bragða á spenvolgri mjólkinni.Það getur verið býsna skemmtilegtað staldra við á býli eins <strong>og</strong> Stóru MörkIII en þar er boðið upp á gistingu fyrirallt að fjórtán manns í uppábúnumrúmum eða svefnpokagistingu í fimmrúmgóðum herbergjum, með eða ánbaðs.„Gistingin er á neðri hæð í húsinusem við fjölskyldan búum í,“ segirRagna, „en er séríbúð, með eldhúsi,stofu <strong>og</strong> sólstofu. Og víst er að hægt erað njóta útsýnisins, því fallegt útsýnier til fjalla <strong>og</strong> jökla en Eyjafjöllinumvefja þessa efstu jörð áður enhaldið er inn á hálendið.“Þrjú af herbergjunum sem boðið erupp á í Stóru-Mörk III eru með baðien tvö með sameiginlegri snyrtinguframmi. „Síðan á fólk val um það hvortþað vill útbúa sinn morgunverð sjálft,eða fá morgunverð hjá okkur, því viðbjóðum upp á morgunverðarhlaðborð,“segir Ragna. Þegar hún erspurð nánar út í aðstöðuna fyrirfjölskyldufólk, segir hún: „Við erummeð fjölskylduherbergi <strong>og</strong> getumskaffað aukarúm, sem <strong>og</strong> barnarúm.Okkar stefna er að bjóða upp áfjölskylduvæna ferðaþjónustu <strong>og</strong>erum því með leiktæki fyrir utanhúsið. Fólk getur komið með börnin<strong>og</strong> slakað vel á í sveitinni.“Sem fyrr segir er Stóra-Mörkseinasti bærinn áður en haldið er inn íÞórsmörk. „Í sumar munum við bjóðaupp á tveggja tíma ferðir um svæðiðmeð leiðsögn heimamanns,“ segirRagna <strong>og</strong> bætir við: „Áætlunarferðinfrá Reykjavík inn í Þórsmörk stopparlíka hjá okkur á yfir sumarið <strong>og</strong>kemur hingað aftur á kvöldin. ÞaðÁætlunarferðinfrá Reykjavík inn íÞórsmörk stopparlíka hjá okkur áhverjum degi yfirsumarið <strong>og</strong> kemurhingað aftur ákvöldin. Það er þvíhægt að bregða sér ídagsferð þangað.er því hægt að bregða sér í dagsferðþangað.Síðan höfum við merkt gönguleiðirhjá okkur, heiman frá bær <strong>og</strong> þvígeta gestir okkar fengið kort íhendur <strong>og</strong> gengið hringleiðina innað Nauthúsagili <strong>og</strong> Bæjargili, sem erí átt að Þórsmörk. Þá er ekki gengiðmeðfram veginum. Þessi hringleiðhefur notið mikilla vinsælda meðalokkar gesta.“Þegar Ragna er spurð hvað fleiragestir hennar geti dundað sér við,segir hún: „Við mælum alltaf meðþví að fólk fari austur að Skógum<strong>og</strong> að Seljalandsfossi. Erlendumgestum höfum við einnig bent áVestmannaeyjar, því héðan er mjögstutt niður á Bakka. Einnig liggurgamli vegurinn inn í Þórsmörk umhlaðið hjá okkur <strong>og</strong> hann er hægt aðhjóla <strong>og</strong> það er enn hægt að keyrahann.“Áning TjaldstæðiGróðursælt tjaldstæði beintengt við náttúrunaÞegar farið er upp í<strong>Land</strong>ssveit <strong>og</strong> framhjá Skarðier tjaldstæði Áningar, sembýður ágæta aðstöðu: salerni,heitt/kalt vatn, grillaðstaða,rafmang <strong>og</strong> gott rými fyrirhvert fellihýsi/tjald.Ég kem að máli við KristjánÁrnason sem hefur á veg <strong>og</strong> vandaað uppbyggingu svæðisins. Hannhefur lagt áherslu á að hvert svæðisé rúmgott <strong>og</strong> að það sé gróður semaðgreinir svæðin, fyrir vikið verðurheildar svipmótið gróðursælt <strong>og</strong>það býður uppá að vera útaf fyrirsig, enda mikið um rjóður.Tjaldstæðið er í mjög fallegu <strong>og</strong>sérstöku landslagi <strong>og</strong> nálægðinvið Heklu vekur upp tilfinningufyrir óbyggðum, enda stutt aðfara inn á svæði sem ekki eru íalfaraleið. Gróðurinn stuðlar svoað veðursæld <strong>og</strong> kyrrð.Hekluferðir bjóða upp á ferðirað Heklu <strong>og</strong> nágreni. Allar nánariupplýsingar <strong>og</strong> pantanir síma 4876611; GSM 659 0905; tölvupósturer hekluferdir@simnet.is
42 • SuðurlandNóg pláss í ÞórsmörkinniKynnisferðir standa fyrir átakinu „skildu bílinn eftir heima“ <strong>og</strong> bjóða upp á margtskemmtilegt í Húsadal í sumar„Kynnisferðir er alhliðaferðaþjónustufyrirtæki meðáherslur á dagsferðir út fráReykjavík, með gistiaðstöðu íÞórsmörk. Við leigjum einnigrútur í sérverkefni <strong>og</strong> síðanerum við með skoðunarferðirum Reykjavík í tveggja hæðastrætisvögnum í sumar,“ segjaþau Þórarinn Þór sölu- <strong>og</strong>markaðsstjóri <strong>og</strong> HjördísErlingsdóttir sölufulltrúi hjáKynnisferðum.Einn möguleikinn sem Kynnisferðirbjóða upp á er „Hop on – hop offCity Sightseeing,“ þekkt fyrirbæri íferðaþjónustu um alla Evrópu, er tilí áttatíu <strong>og</strong> fimm borgum. „Þetta erstrætóferð um borgina með hljóðritaðrileiðsögn,“ segir Hjördís, „<strong>og</strong> hjá okkurer leiðsögnin á átta tungumálum <strong>og</strong>eitt af þeim er íslenska. Þessi vagngengur á klukkustundar fresti frá10.00 að morgni til klukkan 17.00 alladaga, allt sumarið. Í túrnum eru tíustoppistöðvar <strong>og</strong> hægt er að stökkvaaf hvar sem er <strong>og</strong> koma inn afturhvenær sem þú vilt. Miðinn gildir íeinn sólarhring. Það er, meðal annars,stoppað við sundlaugar, kirkjur,Perluna, <strong>og</strong> söfn. Miðanum fylgirsvo afsláttur í ýmis söfn <strong>og</strong> veitingartengdar stoppum vagnsins.”Frábær aðstaðaÞórsmörk er sá staður semKynnisferðir leggja mesta áherslu áfyrir Íslendinga. „Við erum með mjöggóða gistiaðstöðu í Þórsmörk semtekur allt að 120 manns í gistingu,8 smáhýsi sem eru gistirými fyrir4-5 manna fjölskyldur <strong>og</strong> síðan erugistirými í 3 skálum þar sem tveireru alrými en í einum skálanum ertveggja manna herbergi þar semhægt er að fá gistingu í uppbúnumrúmum. Síðan erum við meðheita laug, sturtur,<strong>og</strong> gufu semhægt er að njóta gegn vægu gjaldi<strong>og</strong> veitingaskála sem tekur 120manns í sæti,“ segja þau Hjördís <strong>og</strong>Þórarinn.Það er mikið bókað í gistingu íÞórsmörk hjá Kynnisferðum í sumar,bæði af einstaklingum <strong>og</strong> hópum.„Það er einnig töluvert um það aðferðaskrifstofur, sem eru að fara íjeppaferðir <strong>og</strong> aðrar ferðir með stórahópa inn á hálendið endi í Húsadal,fái þar grillmat í hádeginu, nýtisér þá snyrtiaðstöðu sem við höfumupp á að bjóða – gufubað, sturtur,heita laug – <strong>og</strong> dvelji hluta úr degi íÞórsmörkinni.“Fjölskylduparadís„Við erum um þessar mundir aðhefja átak sem við köllum “skildubílinn eftir <strong>og</strong> komdu með okkur íÞórsmörk.” Þú getur komið með okkurfrá Reykjavík ef þú vilt, eða hoppaðupp í á Hvolsvelli, við Seljalandsfosseða inni við Krossá – gegn vægugjaldi. Þú getur síðan dvalið í nokkraklukkutíma í Þórsmörkinni <strong>og</strong> fariðtil baka með seinni parts rútunni –eða dvalið þar í nokkra daga i skála,eða í tjaldi <strong>og</strong> átt aðgang að allriaðstöðu. Við erum með sérskála fyrirtjaldsvæðið þar sem er rennandi vatn<strong>og</strong> eldunaraðstaða, þar er allt til allsfyrir um 40 manns bæði leirtau <strong>og</strong>pottar/pönnur <strong>og</strong> sæti fyrir alla.Þórsmörk er mikilfjölskylduparadís. Þar eru margargönguleiðir, langar, stuttar <strong>og</strong> miserfiðar. Það er yndislegt að eyðaþarna þremur til fjórum dögum <strong>og</strong>skoða mismunandi gönguleiðir.Í sumar verða heilmiklaruppákomur í Þórsmörk. Viðverðum með Jónsmessuþema fyrirfjölsklylduna. Þar bjóðum við uppá meðalléttar göngur sem miða viðað sem flestir fjölskyldumeðlimirkomist með. Við verðum meðmiðnæturbál <strong>og</strong> það verður möguleikiá að fara á hestbak. Til okkar mætirharmónikkuleikari <strong>og</strong> við bjóðum uppá grillaðstöðu þar sem fjölskyldursjá um að grilla sjálfar. Það er alltmiðað við að þetta sé fjölskylduferð<strong>og</strong> allt gert til að börnin njótiþess að vera í Þórsmörkinni.Fjölskylduþema á Jónsmessunóttverður dagana 20. til 22. júní meðáherslu á 21 júní með sameiginlegrigrillaðstöðu,miðnæturbáli söng <strong>og</strong>leik. Við viljum benda á að hægter að bóka gistingu <strong>og</strong> eða far meðáætlunarbílnum hvort heldurfrá Reykjavík/Selfossi/Hvolsvelli/Seljalandsfossi eða hafa sambandsímleiðis til að fá aðstoð yfir Krossá.<strong>Land</strong>smóti hestamanna á Hellustendur. „Þá ætlum við að vera meðmiðnæturreið inn í Þórsmörk <strong>og</strong>innifalið í ferðinni er kvöldverður,rútuferðir til <strong>og</strong> frá Hellu, ásamtútreið með leiðsögn. Þann 12. júlíverður Laugavegsmaraþonið <strong>og</strong> þaðer búist við að 200 til 250 manns takiþátt í hlaupinu. Það verður því mjögmikið um að vera í Húsadal 12. júlíþegar við tökum á móti hlaupurunumenda er uppselt í gistingu hjá okkurþá – en hægt að fá tjaldstæði.“Kynnisferðir keyra gífurlegan fjöldadagsferða út frá Reykjavík allan ársinshring. „Hingað til hafa þær aðallegaverið fyrir erlenda ferðamenn, þarsem við einblínum á sögu landsins<strong>og</strong> náttúru,“ segja þau Þórarinn <strong>og</strong>Hjördís. „Íslendingar geta auðvitaðfarið í þessar ferðir en leiðsögnin erá ensku, norðurlandamálum, frönsku<strong>og</strong> þýsku. Það er hægt að fara meðokkur í Gullfoss/Geysisferð, annarsvegar í ferð sem tekur allan daginn,farið að morgni <strong>og</strong> hins vegar, íeftirmiðdagsferð. Við förum einnig áSnæfellsnes, í söguferð um Borgarfjörðþar sem meðal annars Sögusafnið erheimsótt, farið í <strong>Land</strong>námssetrið<strong>og</strong> snædd kjötsúpa þar. Við erummeð ferð um Reykjanesið þar semmeðal annars er farið í Saltfisksetriðí Grindavík, Orkuverið Jörð <strong>og</strong>Duushús í Keflavík. Í nálægumhúsum er kertagerð <strong>og</strong> glerblástur.Í Reykjanesbæ er líka hið frægavíkingaskip Íslendingur.“Þetta er bara lítill hluti af þeimDagsferðum sem við bjóðum uppá.Þegar Þórarinn <strong>og</strong> Hjördís eruspurð hvers vegna í ósköpunumKynnisferðir bjóði ekki líka upp áþessar ferðir fyrir Íslendinga, segjaþau: „Það er því miður ekki hefð fyrirþví að Íslendingar fari í svona ferðirmeð leiðsögn – en okkur langar til aðsetja slíkar ferðir upp <strong>og</strong> ætlum okkurað vinna að því.“ Við erum að sjá umsérferðir fyrir Íslendinga <strong>og</strong> þá oftvinnustaðahópa eða álíka <strong>og</strong> oft meðíslenskri leiðsögn, en það mætti verameiri hugsjón hjá landanum að nýtasér þessa möguleika.FlugrútanFlugrútan er starfrækt allansólarhringinn, alla daga ársins.Flugrútan er til staðar þegaráætlunar- <strong>og</strong> leiguflugvélar lenda áKeflavíkurflugvelli <strong>og</strong> flytur farþegatil <strong>og</strong> frá Umferðarmiðstöðinni áBSÍ. Frá umferðamiðstöðinni erfarþegum ekið að flestum stærrigististöðum höfuðborgarinnar. Áumferðarmiðstöðinni eru leigubílartil taks fyrir þá sem þess óska. Viðbrottför frá Flugstöð Leifs Eiríkssonarer hægt að biðja um að Flugrútanstoppi við Fjörukrána í Hafnarfirði<strong>og</strong> við Aktu Taktu Garðabæ á leiðinnitil Reykjavíkur.Miðnæturreið <strong>og</strong>Laugavegsmaraþon„Þósmörkin spilar líka stórthlutverk hjá okkur á meðan á
44 • SuðurlandÆvintýraheimur fjallannaHjá Útivist geta allir sem á annað borð geta gengið fundið þjálfun <strong>og</strong> ferðir við sitt hæfiFélagið Útivist var stofnað ímars 1975 <strong>og</strong> hefur frá þeimtíma boðið félögum sínum <strong>og</strong>öðrum upp á fjölbreyttar <strong>og</strong>skemmtilegar gönguferðir, alltfrá léttum gönguferðum uppí erfiðar fjallgöngur. Og alltafer möguleikunum að fjölga,því nú eru starfandi bæðihjólaklúbbur <strong>og</strong> jeppaklúbburinnan félagsins.Framkvæmdastjóri Útivistar erSkúli H. Skúlason <strong>og</strong> segir hannáhugann á gönguferðum stöðugtaukast, einkum hafi aukningin veriðáberandi síðastliðin fimm til tíu ár <strong>og</strong>bætir við: „Kannski er aukin umræðaum umhverfismál einn af þeimþáttum sem mest áhrif hafa.“ En þaðer ekki bara áhugi á gönguferðum<strong>og</strong> hálendi Íslands sem hefur aukist,heldur hefur framboð á ferðum líkaaukist til muna. Á þeim þrjátíu <strong>og</strong>fimm árum sem félagið hefur starfaðhefur einnig verið mikil uppbyggingá aðstöðu, til dæmis byggingu skála<strong>og</strong> slíku.Fjölbreytt framboð <strong>og</strong> kostirfélagaðildarÞað er óhætt að segja að framboðferða hjá Útivist í sumar sé aðvanda bæði fjölbreytt <strong>og</strong> spennandi.„Inn að fjallabaki erum við meðFimmvörðuháls, Laugavegsferðir,Sveinstinda <strong>og</strong> Skælinga <strong>og</strong>Strútsstíg,“ segir Skúli. „Það má segjaað við séum með ferðir á þessar leiðirí allar helgar í allt sumar. Þetta erutrúss- <strong>og</strong> gistiskálaferðir sem takaýmist fjóra eða fimm daga. Síðanerum við með nokkrar bakpokaferðir,þar sem menn axla bakpokann <strong>og</strong>tjaldið <strong>og</strong> upplifa hið fullkomna frelsi.Það er ekki stór hópur sem sækir þærferðir – en þeir sem sækja þær erumjög traustir.Það er nú einu sinni þannig að viðerum ákaflega góðu vön <strong>og</strong> þegar viðförum í nokkurra daga ferðir, viljumvið fá dálitla þjónustu. Kannski geristþað samhliða því að hópurinn semsækir í svona ferðir hefur stækkað.Þá koma annars konar kröfur semer hið besta mál. Trússferðir – þarsem er þjónusta, skálar, vatnssalerni<strong>og</strong> slíkt er fyrir hendi, gerir það aðverkum að fleiri njóta náttúrunnar.Það er mjög gott mál.“Í Útivist eru greiðandi félagar velá annað þúsund en þeir eru nokkuðfleiri sem teljast til félagsins. Á bakvið hvern greiðandi félaga segir Skúligeta verið nokkrir einstaklingar <strong>og</strong>líklega annar eins fjöldi tengdurskráðum félögum, vegna þess aðaðeins eitt gjald sé fyrir hvert heimili.Þar fyrir utan segir hann töluvert affólki sem ferðist með Útivist án þessað vera í félaginu. Og það borgar sigvissulega að vera félagi í Útivist, þvíýmis hlunnindi eru í boði. Félagsmennfá góðan afslátt á gistingu í skálumfélagsins <strong>og</strong> í allar ferðir. Auk þessbjóða ýmis fyrirtæki góðan afslátt afvörum <strong>og</strong> þjónustu fyrir félagsmennÚtivistar. Maki félagsmanns <strong>og</strong> börn,18 ára <strong>og</strong> yngri, njóta sömu kjara <strong>og</strong>félagsmaðurinn.Hjólað með hjólastjóraSem fyrr segir eru starfseminsöðugt að aukast <strong>og</strong> skiptist þvíorðið í hinar ýmsu deildir. „Nýjastaafkvæmið okkar er hjólaræktin,“segir Skúli. „Hún hefur starfað ínokkur ár <strong>og</strong> þriðja laugardag hversmánaðar fer hjólaræktin í ferð, alltárið um kring. Yfirleitt er hjólaðeitthvað í nágrenni bæjarins, eðainnanbæjar. Síðan eru teknar lengriGengið úr Jökulgilinu í Strút. Ljósmynd Gunnar S. Guðmundssonferðir, Hvalfjörðurinn til dæmishjólaður, eða hjólað í Grímsnesið <strong>og</strong>endað í heitum potti. Svo er hjólaferðinn í Bása árlegur viðburður. Þá erkeyrt að Stóru-Mörk, hjólin tekinþar <strong>og</strong> hjólað inneftir. Þetta eru umþrjátíu kílómetrar – <strong>og</strong> yfirleitt ekkinema einn til tveir sem detta í árnar íþessum ferðum sem taka þrjá til fjóraklukkutíma,“ bætir hann glettnislegavið.Á leiðinni um Sveinstind <strong>og</strong> Skælinga blasir Eldgjá við sjónum.Ljósmynd Jósef HólmjárnHjólaferðir eru yfirleitt ákveðnarmeð skömmum fyrirvara – eiginlegaeftir veðurspá. „Við erum meðhjólastjóra, Marrit Meintema,sem tekur allar ákvarðanir meðeinræðisvaldi. Hún er frá Hollandien hefur búið hér í allnokkur ár <strong>og</strong>er mikill hjólaforingi. Hjólahópurinnhefur verið svipað stór frá ári til árs –en nú er lag fyrir hjólaræktina til aðvaxa <strong>og</strong> dafna þar sem bensínverð erorðið mjög hátt <strong>og</strong> greinilegt að fólker farið að taka reiðhjólið fram yfirbílinn.“Öflug jeppadeild„Innan félagsins hefur veriðstarfandi jeppadeild í allnokkurár. Hún var upphaflega stofnuð affólki sem hafði verið í gönguferðumum hálendið um árabil, var farið aðferðast á eigin jeppum <strong>og</strong> vildi skapasér vettvang til þess; fara á jeppunumupp á hálendið <strong>og</strong> ganga í samhengivið jeppaferðina. Í sambandi viðþetta hefur bæst við nokuð mikið afjeppaferðum um vetur þar sem keyrter um hálendi <strong>og</strong> jökla. Það hefurverið mikill vöxtur í þessari starfsemiseinustu árin – en svo veit maður ekkihvaða áhrif olíuverð hefur á þennanhluta starfseminnar. Við gerum þóráð fyrir að þörfin fyrir fjallaloftiðverði til þess að áfram verði þörf fyrirþessar ferðir líkt <strong>og</strong> aðrar.Við erum með þrjá flokka afjeppaferðum <strong>og</strong> erum með töflu semsýnir hversu mikið bíllinn þarf aðvera breyttur fyrir hvern flokk.Fyrir minnstu jeppana eru fyrst<strong>og</strong> fremst vor- <strong>og</strong> haustferðir. Tildæmis höfum við verið með ferðirum fjallabak síðla sumars sem hentafyrr þann flokk. Í þá ferð eru allirvenjulegir jeppar gjaldgengir, en ekkijepplingar. Síðan erum við með ferðirsem geta náð nokkuð fram á haustið<strong>og</strong> eitthvað erfiðari leiðir að sumri <strong>og</strong>þarf eitthvað hærri bíla, yfirliett 33til 35 tommur, t.d. ef þarf að krossaerfiðar ár eða fara um torfærarislóðir. Þriðji flokkurinn er yfirleittfyrir 38 tommu bílar <strong>og</strong> stærri. Þá erverið að aka í snjó á hálendinu, eðajöklum.“Skúli segir að í stærstu ferðirnarfari yfirleitt 20 bílar, ekki fleiri. Ofttakmarka skálastærðir hópstærðina,en þar fyrir utan sé ekki æskilegtað fleiri bílar séu í ferðinni, eigifararstjórar að geta haldið utan umhópinn.Útivistarrækt <strong>og</strong> styttri ferðirÞað geta langflestir fundið sérsamastað innan Útivistar. Líka þeirsem eru að taka fyrstu skrefin í aðkoma sér í form eftir að hafa ekkihreyft sig lengi. Meðal þess sem boðiðer upp á er Útivistarræktin. „Þar ergengið mánudaga <strong>og</strong> fimmtudagaallt árið um kring,“ segir Skúli.„Þá er gengið um Elliðarárdalinná mánudögum klukkan 18.00. Áfimmtudögum á sama tíma er mættvið brúnna yfir Kringlumýrarbraut<strong>og</strong> gengið um Öskjuhlíðina <strong>og</strong>Skerjafjörðinn. Þetta er hugsað semtækifæri til að halda sér í formi <strong>og</strong> þaðer gengið nokkuð greitt <strong>og</strong> rösklega.Yfir sumartímann bætastmiðvikudagar við <strong>og</strong> þá er hist viðToppstöðina í Elliðarárdalnum <strong>og</strong>farið á eitthvert fjall í nágrennibæjarins, eða styttri leið. Þá er fariðá eign bílum að göngustað.Í vetur heyrðum við á mörgumsem voru að byrja í mánudags- <strong>og</strong>fimmtudagsgöngunum að það værierfitt að koma inn í þessar göngur,vegna þess að það væri gengið ofgreitt, þeir áttu í erfiðleikum með aðhalda í við hópinn. Við bættum þvívið öðrum hópi á miðvikudögum, semfer öfugan hring í Elliðarárdalnum<strong>og</strong> gengið rólegar heldur en ámánudögum <strong>og</strong> fimmtudögum. Yfir
Suðurrland • 45sumartíman taka fjallaferðirnarvið af þessum ferðum en við gerumráð fyrir að byrja aftur á þessumrólegu göngum í Elliðarárdalnumum miðjan september. Þetta hefurgefist mjög vel. Þegar við vorum aðbyrja á Útivistarræktinni óttuðustmargir að þetta myndi grafa undandagsferðunum sem eru á sunnudögum– vegna þess að þarna væri verðað bjóða upp á ókeypis göngur, enreyndin hefur verð þveröfug; þátttakaí sunnudagsgöngum hefur stóraukist<strong>og</strong> það er ljóst að við erum að stækkahópinn með þessu.“Vel þjálfaðir leiðsögumennÞegar Skúli er spurður hversvegna fólk fari í skipulagðar göngureins <strong>og</strong> þær sem Útivist býður uppá í stað þess að rölta bara á eiginvegum eftir öllum þeim gönguleiðumsem hlykkjast um fjöll <strong>og</strong> firnindi hérá landi, segir hann margar ástæðurfyrir því.„Í fyrsta lagi held ég að það vegiþungt að vera með leiðsögn. Oft eruleiðsögumenn með ýmsan fróðleikum svæðið sem gengið er um, aukþess að sjá um rötunina; þeir vitahvert á að fara. Við höfum verið svolánsöm að leiðsögumenn hjá okkureru búnir þeim hæfileika að geragönguna skemmtilega. Síðan erskipulagsþátturinn mikilvægur; aðþað sé einhver sem sér um aksturá staðinn <strong>og</strong> að panta skálaplássef því er til að dreifa. Þetta erlíka öryggisþáttur vegna þess aðleiðsögumaður veitir þeim hjálp semaðstoð þurfa. Það getur ýmislegtkomið upp á í svona ferðum, fólkgetur misstigið sig <strong>og</strong> snúið eða þurftaðstoðar við varðandi búnað o.þ.h.Við erum með heilmikla fræðslufyrir fararstjóra okkar, námskeiðí rötun, skyndihjálp <strong>og</strong> slíku til aðtryggja öryggi hópanna.“ Skúlisegir ekki mikið um að fólk sé aðörmagnast – en í Jónsmessuferðinniyfir Fimmvörðuháls sé félagið meðÍ dagsferð með Útivist. Ljósmynd Kristján E. Þórðarsonþarf þó ekki oft að grípa til ráðstafana<strong>og</strong> þá helst ef eitthvað er að veðri.“Einir, tvennir, þrennir eða fernirskórÞað er einfalt að reikna út hvortmaður á erindi í þær ferðir sem Útivisthefur upp á að bjóða. Erfiðleikastigferðanna er merkt með allt frá einumskó <strong>og</strong> upp í fjóra.Einir skór þýða létta <strong>og</strong> þægilegagöngu sem henta öllum sem á annaðborð geta gengið. Yfirleitt er um aðræða styttri dagsferðir.Tvennir skór þýða að gönguleiðinsé farin að lengjast eitthvað. Undirþetta falla lengri gönguferðir þarsem er trússað, það er að segja, fólker ekki að bera allan farangur á millináttstaða. Undir þriggja skóa ferðirfalla allar almennar bakpokaferðir <strong>og</strong>þegar kemur að fjögurra skóa ferðum,er yfirleitt um að ræða jöklaferðir eðaverulega erfiðar ferðir sem krefjastþess að fólk sé í góðu formi.Þórsmerkursvæðinu <strong>og</strong> við vorum svolánsöm að fá þennan frábæra stað íGoðalandi,“ segir Skúli. „Þar erutveir skálar. Sá stærri tekur sextíumanns <strong>og</strong> sá minni tuttugu <strong>og</strong> þrjá.Síðan er þar tjaldsvæði <strong>og</strong> á góðrihelgi geta verið 800 til 1000 manns átjaldsvæðinu, án þess að manni finnistneitt sérlega margt þar. Þar er góðsalernisaðstaða <strong>og</strong> fín sturtuaðstaða– en hvað varðar afþreyingu þá er þaðauðvitað náttúran sjálf, því þarna erufjölmargar stórbrotnar gönguleiðir,bæði lengri <strong>og</strong> skemmri.Næsti skáli sem félagið byggði vará Fimmvörðuhálsi. Þar var raunarendurgerður skáli sem Fjallamennhöfðu byggt <strong>og</strong> var kominn í veruleganiðurníðslu. Síðan hefur félagiðbyggt upp skála í tengslum viðgönguleiðirnar Sveinstind-Skælinga<strong>og</strong> Strútsstíg. Skálinn i Sveinstindi,Skælingum <strong>og</strong> Álftavötnum, erugamlir gangnamannakofar sem voruendurbyggðir – en 2002 var byggðurnýr skáli við Strút sem svarar öllumnútímakröfum. Sá sjöundi, sem er ífæðingu, er svokallaður Dalakofi. Þaðer skáli sem við erum að endurbyggja<strong>og</strong> var upphaflega byggður af RudolfStolzenwald, sem var formaðurflugbjörgunarsveitarinnar á Hellu <strong>og</strong>mikill frumkvöðull í hálendisferðum.Þessi skáli er í Reykjadölum, réttnorðan við Laugafell. Auk þessa erumvið að bæta við starfsmannaskála íBásum til að bæta aðstöðuna þar.“Svo er bara að drífa sig afstaðÞað er ekki margt sem jafnast ávið þá upplifun að ganga um fjöllin<strong>og</strong> þarf ekki að fara í margar ferðisttil að ánetjast þessari einstöku íþrótt.Það bíður sjónrænt ævintýri handanvið hvert leiti <strong>og</strong> sú þreyta semmaður upplifir í náttstað að kvöldier heilbrigð <strong>og</strong> góð þreyta. Fyrir þásem áhuga hafa á að byrja að takastá við sjálfa sig <strong>og</strong> fjöllin skal bent áheimasíðu útivistar www.utivist.isþar sem finna má allar upplýsingarum ferðir sumarsins <strong>og</strong> starfsemihinna ýmsu deilda, auk upplýsingaum útbúnað, fjölda mynda, frásagna<strong>og</strong> frétta.Framkvæmdastjóri Útivistar, Skúli H.Skúlasonviðbúnað. „Jónsmessuferðin okkaryfir Fimmvörðuháls er einn stærstiviðburðurinn í dagskránni hvert ár.Það er oftast mikill földi sem tekurþátt í þessari göngu. Þá er gengiðalla nóttina <strong>og</strong> þá viljum við veravið öllu búin. Þess vegna gerum viðráðstafanir til aðstoða fólk sem ekkitreystir sér til að klára gönguna. ÞaðAðspurður segir Skúli ekki mikiðum að fólk ætli sér um of <strong>og</strong> trelji sigí betra formi en raun ber vitni – en þókomi það fyrir. „Það má kannski segjaað þegar fólk ætli sér í nokkurra dagagönguferð án þess að hafa hreyft sigí langan tíma, þá sé það að ætla sérum of <strong>og</strong> það kemur fyrir. Hins vegarer eðlilegt í svona ferðum að komaþreyttur í náttstað. Það þýðir ekki aðferðin sé of erfið fyrir þig, heldur aðþú sért að vinna á í þjálfun.“Vel búnir skálarÚtivist er með skála á sex stöðum<strong>og</strong> sá sjöundi er að bætast við.Flaggskipið er auðvitað í Básum.Þar slær hjarta Útivistar. „Fljótlegaeftir stofnun félagsins fóru mennað huga að byggingu skála áSlakað á í Strútslaug. Ljósmynd Kristinn AtlasonHorft yfir Langasjó. Ljósmynd Gunnar S. Guðmundsson
46 • SuðurlandÚtilega með rómantísku ívafiÞær eru víða náttúruperlurnarsem ekki liggja í augumuppi við þjóðveginn. Einþeirra er í Þakgili, staðsettá Höfðabrekkuafréttimilli Mýrdalsjökuls <strong>og</strong> Mýrdalssands.Til að komastþangað er ekið fimm kílómetrasutur fyrir Vík í Mýrdal, beygt ínorður hjá Hótel Höfðabrekku<strong>og</strong> keyrt um fimmtán kílómetrainn í landið.Í Þakgili reka þau Bjarni JónFinnsson <strong>og</strong> Helga Ólafsdóttirferðaþjónustu, þar sem boðið er upp átjalsvæði <strong>og</strong> gistingu í smáhýsum enþað er bara byrjunin.Það var árið 2001 sem þau Bjarni<strong>og</strong> Helga hófu undirbúning að því aðgera svæðið byggilegt fyrir tjaldbúa.Þá þegar höfðu þau farið í ótalsunnudagsbíltúra inn á afréttina tilað fullvissa sig um að það væri góðhugmynd að gera svæðið aðgengilegtfyrir ferðamenn. Í Þakgili var ágættpláss fyrir tjaldstæði, gott skjól fyrirflestum áttum, lækur sem hægt varað virkja <strong>og</strong> hellir sem hægt var aðbreyta í matsal. Það var ekki umannað að ræða en að slétta tjaldstæði,byggja snyrtiaðstöðu <strong>og</strong> laga hellinn.Tjaldsvæðið var opnað á miðju sumri2002. Í fyrravor reistu þau Bjarni <strong>og</strong>Helga síðan níu smáhýsi á svæðinu.En hvers vegna í Þakgili?Tröllavegir„Það er auðvitað umhverfiðþarna í kring sem er stórbrotið <strong>og</strong>fallegt,“ segir Helga. „Þetta er inniá Höfðabraekkuafrétti þar sem ermikið af skemmtilegum gönguleiðum<strong>og</strong> einnig hægt að keyra um á jeppum.Það er hægt að fara hringinn inn aðHeiðarvatni <strong>og</strong> síðan er smalastígursem liggur inn að jöklinum. Þetta erualgerir tröllavegir – <strong>og</strong> sjálf mæli égfastlega með því að fólk gangi þessaleið til að vera ekki svo upptekiðaf veginum að það gleymi að njótanáttúrunnar.“Þegar Helga er spurð hversulangan tíma taki að ganga þessa leið,svarar hún: „Ef ég myndi ganga innað jölklinum <strong>og</strong> til baka að Þakgili,tæki ég daginn í það. Það eru svomargir staðir á þessari leið sem ervel þess virði að staldra við, njóta <strong>og</strong>taka myndir. Síðan er hægt að faraFerðaþjónustan VöllumHestamaður í viku ánþess að eiga hest!Að Völlum undir Mýrdalsjökliupp við Pétursey hafaSigurbjörg Gyða Tracey<strong>og</strong> Einar Einarsson komiðupp ferðaþjónustu meðmegináherslu á hestamennsku.– “Ég fékk hugmyndinaþegar fjölskylda,hjón með unglingsstúlkuhafði verið hjá okkur í þriggjadaga hestaferð, en þetta varfermingargjöf fjölskyldunnartil stúlkunnar. Þau voru svoánægð eftir þessa þrjá daga aðnæsta sumar voru þau öll búinað eignast hest <strong>og</strong> fullgildirhestamenn <strong>og</strong> eru það enn.Þetta var árið 1998”.Í dag hefur starfsemin þróastþannig að í sumar verður fjölgaðum 20 gistirúm í nýjum gisti- <strong>og</strong>veitingaskála, en þegar það bætistvið tvö sumarhús sem eru fyrir,verður mögulegt að taka á mótihópum í hestaferðir, sem alltaf vardraumurinn.Fyrirkomulagið er þannig að þúgetur pantað hestaferð sem geturverið 1-5 dagar <strong>og</strong> er þá allt innifalið.Þetta er upplagt fyrir vinahópa,vinnustaði, félög, stjórnir o.s.frv..Algeng hópstærð er á bilinu 5-10manns. Allar nánari upplýsingarer að finna á slóðinni http://www.islandia.is/f-vellir/default.htmlÞegar rætt var um fyrirkomulagiðvildi Sigurbjörg endilega bæta við aðþað sé opið allt árið <strong>og</strong> þá er einnigboðið uppá hestaferðir, sem erumjög spennandi <strong>og</strong> heillandi á þeimárstíma.Umhverfið þarna undirMýrdalsjökli er hreint óborganlegt,göngu- <strong>og</strong> reiðleiðirnar eru til allraátta. Þú getur farið eftir svartriströndinni <strong>og</strong> verið í eigin heimi,eða farið upp í gilin sem eru alltum kring, en þar er nálægðin viðjökulinn kynngimögnuð. Norðurljós<strong>og</strong> litabrigði jökulsins eru endalausí fjölbreytni sinni. Það sakar ekki aðgeta þess að álfabyggðir eru þarnavíða, en ein tilkomumesta kirkjaþeirra stendur við hlið Péturseyjar<strong>og</strong> eru margar sögur til um þannstað.í styttri gönguferðir í Remundargil. Það er gilið austan við Þakgil <strong>og</strong>gangan þangað er létt, í henni enginnbratti sem talandi er um.“Matsalur í helliTjaldstæðið í Þakgili er nokkuðstórt <strong>og</strong> segir Helga svæðið alvegbera fimm til sex hundruð manns ítjöldum, fellihýsum <strong>og</strong> húsbílum, ensjaldnast séu svo margir á svæðinu.Þar er hreinlætisaðstaða ágæt,fimm salerni <strong>og</strong> ein sturta, auk þesssem húsbílar geta tæmt tankana.„Svo er hellir á svæðinu þar sem ergrill <strong>og</strong> borð <strong>og</strong> bekkir,“ segir Helga.„Þar er líka kamína inni sem hægter að kveikja upp í <strong>og</strong> við lýsumhellinn upp með sprittkertumsem hengd eru á hellisveggina ákvöldin.Þetta er mjög kósí <strong>og</strong> það myndastoft mjög skemmtileg stemmningí hellinum á kvöldin. Oft er líkamikið fjör þar á daginn, því þaðer mikið um að hópar komi hér aðdeginum til <strong>og</strong> borði nestið sitt íhellinum.Í smáhýsunum er boðið upp ásvefnpokagistingu. Í hverju húsi ersalerni <strong>og</strong> smá eldunaraðstaða. Þareru ekki sturtur. „Reynsla okkarer sú að þeir gestir sem gista hér íÍ Vík í Mýrdal rekur fyrirtækiðE. Guðmundsson Víkurskál <strong>og</strong> áKirkjubæjarklaustri Skaftárskála.Báðir skálarnir eru eru N1 stöðvar,en E. Guðmundsson sér einnig umrekstur á Hótel Vík í Mýrdal, semhefur tuttugu <strong>og</strong> eitt herbergi, aukfimm sumarhúsa. Hótelið er rekiðundir merkjum Eddu <strong>og</strong> er Edduplús hótel.Forsvarsmaður fyrirtækisins erSigurður Elíasson sem segir að ískálunum sé boðið upp á alla almennaþjónustu. „Fyrir þá sem eru á hraðferðeru hér ís <strong>og</strong> pylsur <strong>og</strong> hraðbúðmeð hreinlætis- <strong>og</strong> snyrtivörum,grillkolum, gosdrykkjum, súkkulaði<strong>og</strong> slíku. Hér fyrir innan erum viðsvo með grill, eða hamborgarastað,þar sem boðið er upp á hamborgara<strong>og</strong> djúpsteiktan fisk. Svo er þaðeiginlega gullmolinn okkar, Ströndin,syðsti hlutinn í skálanum hér í Vík.Þetta er bistrobar/veitingastaðurþar sem hægt er að setjast niðurí rólegheitum <strong>og</strong> fá sér virkilegagott kaffi <strong>og</strong> tertusneiðar, eðavalið af matseðli alls kyns rétti. Íþessum sal er stórfenglegt útsýnieina til tvær nætur, eða lengur, gerimikið af því að skreppa niður tilVíkur til að fara í sund. Þetta eruekki nema tuttugu kílómetrar <strong>og</strong>fólk fer gjarnan þangað til að verslamat <strong>og</strong> aðrar nauðsynjar <strong>og</strong> bregðasér þá í sund í leiðinni. Í hverjuhúsi eru tvær tvíbreiðar kojur,þannig að þar er gistiaðstaða fyrirfjóra. Auk þess er í þeim ísskápursem fær rafmagn frá dísilstöð semhefur verið reist á staðnum.Góð bækistöð fyrirgöngufólkÞegar Helga er spurð hvernigreksturinn hafi gengið ár frá ári,segir hún hann hafa gengið ágætlega.„ Ferðamannatíminn er stuttur héren að traffíkin hefur verið alvegprýðileg. Aukningin var mest fyrstuþrjú árin á meðan staðurinn var aðspyrjast út <strong>og</strong> síðustu þrjú árin hefurtraffíkin verið mjög stöðug.· En hverskonar fólk gistir í Þakgili?„Það er langmest göngufólk <strong>og</strong>fólk sem vill fara í góða, gamaldagsútilegu með rómantísku ívafi. Síðaner nokkuð mikið um jeppamenn enlítið um hestamenn.“Heimasíðan hjá Þakgili er www.thakgil.isAllt frá pylsum upp ínautasteikurÍ Víkurskála eru fjölbreyttar veitingar <strong>og</strong> óviðjafnanlegt útsýniyfir ströndina okkar, Reynisdranga<strong>og</strong> þorpið. Útsýni er til suðurs <strong>og</strong>vesturs <strong>og</strong> hefur ákaflega fallegansjóndeildarhring. Það er virkilegatilkomumikið að sitja þar þegar brimer mikið.Hótelið er Edduhótel, eins <strong>og</strong> égsagði. Edda plús sem þýðir hæstastaðal í Eddunni. Öll herbergi erumeð baði <strong>og</strong> sturtu, sjónvarpi <strong>og</strong> síma<strong>og</strong> þarna er morgunverðarsalur, enallar aðrar veitingar tengdar hótelinueru bornar fram á Ströndinni. Áhótelinu er ekki bar, en léttvínsleyfi.Á kvöldin geta gestir okkar sest niðurí morgunverðarsalnum <strong>og</strong> fengiðsér kaffi <strong>og</strong> það nýta erlendir gestirsér mikið. Sitja heilu kvöldin yfirkaffibolla <strong>og</strong> skrifa póstkort.“Sigurður segir að mun fleiriútlendingar en Íslendingar gistií Hótel Vík. „Hins vegar notaÍslendingar dálítið sumarhúsin. Íþeim eru tvö tveggja manna herbergi.Þar er sérbað <strong>og</strong> sturta fyrir hvortherbergi <strong>og</strong> sjónvarp. Þar er ekkieldhús, heldur er þetta hugsað semhús til dvalar eina nótt, rétt eins <strong>og</strong>hótelherbergin.“
Suðurrland • 47Mögnuð náttúra í MýrdalnumMögnuð náttúra einkennirMýrdalinn. Náttúrufariðer mjög fjölbreytt þarsem beljandi jökulfljót <strong>og</strong>víðáttumiklir sandar myndamótvægi við grasi grónar heiðar<strong>og</strong> láglendi. Í norðri gnæfirMýrdalsjökull í öllu sínu veldi.Það má segja að í Mýrdalnumsé öll flóran í náttúru landsinsnema jarðhiti.Mýrdalshreppur nær frá Jökulsá áSólheimasandi í vestri að Blautukvíslá Mýrdalssandi í austri <strong>og</strong> upp ámiðjan Mýrdalsjökul í norðurátt.Í suðurátt blasir við Atlandshafiðvið. Í sjónum standa Dyrhólaey <strong>og</strong>Reynisfjall sem ramma inn hinneiginlega Mýrdal. Ströndin við Vík<strong>og</strong> Reynisfjara vestan Reynisfjallseru taldar með fegurstu ströndumí Evrópu með Reynisdröngum íaustri <strong>og</strong> Dyrhólaey í vestri <strong>og</strong> eruþví vinsæll staður kvikmynda- <strong>og</strong>auglýsingargerðarmanna, bæðiinnlendra <strong>og</strong> erlendra.Af öðrum náttúruperlum mánefna Hjörleifshöfða, Kötlu,Heiðardalinn, Höfðabrekkuheiði <strong>og</strong>Höfðabrekkuafrétt.Aðalatvinugreinin í Mýrdalnumhefur í gegnum árin veriðlandbúnaður <strong>og</strong> þjónusta við hann envaxtarbroddurinn á undanförnumárum hefur verið í ferðaþjónustu.Um tvö hundruð þúsund ferðamennheimsækja Mýdalinn á ári hverju,aðallega erlendir ferðamenn.“Erlendum ferðamönnum virðistþað ljóst hversu mögnuð náttúran erþarna. Innlendir ferðamenn mættunýta sér betur þá ferðamöguleikasem hér eru,” segir Sveinn Pálssonsveitarstjóri í Mýrdalshreppi.Vélsleðaferðir á Mýrdalsjökulhafa notið vinsælda en færri vitaaf því að einnig er boðið upp áhundasleðaferðir á jökulinn. Þáer hægt að fara í hjólabátaferðir íkringum Dyrhólaey. Víða eru góðargönguleiðir <strong>og</strong> að sögn Sveins er núverið að skipuleggja <strong>og</strong> kortleggjagönguleiðir um afrétti <strong>og</strong> heiðarlönd<strong>og</strong> vonast hann til að gönguleiðakortverið komið út í sumar. Fuglalífið erfjölskrúðugt í sveitinni <strong>og</strong> er kjörið aðfara þar í fuglaskoðun. Sveinn segirað fínar aðstæður séu til að fylgjastmeð sjófuglum svo sem lundanum,fýlnum <strong>og</strong> kríunni.Nýleg sundlaug er í Vík <strong>og</strong>golfvöllur er í göngufæri frá bænum.Þakgil er á Höfðabrekkuafrétti <strong>og</strong> másegja að það sé Þórsmörk Mýrdalsins.Þar eru tjaldstæði.Sveinn segir að hótel- <strong>og</strong>gistiaðstaða sé góð í Mýrdalshreppi.“Hér er hótel Höfðabrekka, sem ermeð stærri landsbyggðarhótelum áÍslandi, hótel Dyrhólaey <strong>og</strong> í Vík erutvö hótel, gistiheimili <strong>og</strong> tjaldstæði.Þá er líka ferðaþjónusta á nokkrumbæjum í sveitinni.”Að sögn Sveins er mannlífið mjögblómlegt <strong>og</strong> félagslífið öflugt. Þráttfyrir að í sveitafélaginu búi aðeinsum fimm hundruð manns eru þarstarfandi kvenfélög, búnaðarfélög,lionsklúbbur, kirkjukór <strong>og</strong>gólfklúbbur svo dæmi séu tekin.Öflungur tónlistarskóli setur svipsinn á menningarlífið.Sveinn segir að ungt fólk hafi veriðað flytjast á svæðið enda séu þarnagóðar aðstæður fyrir fjölskyldufólk.Áhersla hafi verið lögð á barna- <strong>og</strong>unglingastarf af ýmsu tagi.Sveinn segir að ungtfólk hafi verið aðflytjast á svæðiðenda séu þarnagóðar aðstæðurfyrir fjölskyldufólk.Áhersla hafi veriðlögð á barna- <strong>og</strong>unglingastarf afýmsu tagi.Í Vík er verið að endurbyggjamörg gömul hús <strong>og</strong> í einu slíku semkallast Brydebúð er sýning semnefnist Mýrdalur mannlíf <strong>og</strong> náttúra.Á sýningunni er stiklað á því helstaí mannlífinu <strong>og</strong> náttúrufarinu <strong>og</strong> erKatla þar í forgrunni enda eru 90ár frá síðasta Kötlugosi. Í húsinuer einnig sýningin “Gott strand eðavont.” Á þeirri sýningu er gerð greinfyrir skipsströndum, björgunum <strong>og</strong>hrakförum á strandlengjunni fráSólheimastandi <strong>og</strong> austur í Öræfi.Heimasíða Mýrdalshrepps er www.vik.is.
48 • SuðurlandOpinbera leyndardómaöræfannaArcanum hefur það aðmarkmiði að opinberaleyndardóma öræfanna fyrirgestum sínum, segir BenediktBragason , sem á <strong>og</strong> rekurfyrirtækið ásamt sambýliskonusinni, Andrínu GuðrúnuErlingsdóttur <strong>og</strong> hann bætirvið: „Enda merkir Arcanumleyndardómur <strong>og</strong> á því vel viðstarsemina.“Benedikt byrjaði að vinna viðfyrirtækið árið 1992 <strong>og</strong> segist aðeinshafa ætlað að vera í tvær vikurí upphafi. „Svo lengdi ég það umviku, síðan mánuð– <strong>og</strong> er hér enn.Þetta er eins <strong>og</strong> flensa sem ekki erhægt að losna við, nema hvað þettaer skemmtilegt. Við höfum fariðmeð mikið af þakklátum gestum ísnjósleðaferðir inn á Mýrdalsjökul,kynnst aragrúa af skemmtilegu fólki<strong>og</strong> þetta er bara ævintýri.“Þau Benedikt <strong>og</strong> Andrína Guðrúnhöfðu unnið hjá hinum ýmsufyrirtækum á Mýrdalsjökli framtil 2001 „Maður var orðinn eins <strong>og</strong>nátttröll hér innfrá,“ segir hann, „puðandi endalaust, sama hver áttifyrirtækið. En árið 2001 ákváðumvið bara að kaupa það sjálf <strong>og</strong> reka <strong>og</strong>sjáum ekki eftir því.“Með allan útbúnaðArcanum á í dag um fjörutíuvélsleða, auk þess að reka stóransnjótroðara. „Í honum keyrumvið fólk sem vill ekki fara á sleða.Við erum með samning við breskaferðaskrifstofu sem kemur meðmörg þúsund börn á hverju vori<strong>og</strong> hausti til okkar. Við förum meðþau upp á jökulinn í jökulfræðslu<strong>og</strong> skemmtilegheit. Þessar ferðirskólabarna frá Bretlandi hafa veriðað aukast ár frá ári, enda fundu núBretarnir upp jöklafræðina í seinniheimsstyrjöldinni. Við fórum í fyrstasinn með breska skólakrakka ájökulinn árið 2001 <strong>og</strong> núna eru þaufarin að koma aftur sem fullorðiðfólk í heimsókn. Þau tala mikið umferðina sem þau komu hingað þegarþau voru skólakrakkar <strong>og</strong> það finnstokkur ákaflega skemmtilegt.“Arcanum er eingöngu ísnjósleðaferðum á Mýrdalsjökul <strong>og</strong>bjóða upp á áætlunarferðir á jökulinnfjórum sinnum á dag, klukkan 10.00,12.00, 14.00 <strong>og</strong> 16.00. Hver ferð tekurum klukkustund. Og ekki þarf aðhafa áhyggjur af útbúnaði því þauBenedikt <strong>og</strong> Andrína eru með alltsem þarf til að fara í ferð á jökulinn.„Við erum með alla galla, bomsur,vettlinga <strong>og</strong> hjálma, lambúshettur<strong>og</strong> flíspeysur. Allt sem til þarf. Fólkgetur þess vegna komið á stuttbuxum<strong>og</strong> sandölum. Það er eins gott fyrirokkur að vera með góðan útbúnaðfyrir alla, því það er algengt aðhingað komi útlendingar sem eruí óvissuferðum <strong>og</strong> engan veginnútbúnir til að fara á jökla.“Einbeitum okkur aðjöklinumBenedikt segir fyrirtækiðeinnig eiga dálítið af jeppum <strong>og</strong>trukkum vegna þess að það geristað til þeirra komi fólk sem langarí smá jeppaferð á jökulinn. „Þágræjum við það, förum í stuttarferðir bara til að leyfa fólki aðupplifa tilfinninguna en við erumekki í þessum jeppaferðum semmargir eru í. Við skiljum alveg ámilli. Menn eru að reyna að sinnaþessum jöklaferðum frá A til Ö meðrútuferðum frá Reykjavík en viðerum ekkert í því. Hins vegar erumvið í samstarfi við Kynnisferðirsem koma til okkar fimm sinnumí viku. Við einbeitum okkur baraað jöklinum <strong>og</strong> dettur ekki í hug aðvera í samkeppni við þá sem eru aðkoma með farþega til okkar.“Og fyrirtækið er rekið allanársins hring vegna þess að hægter að fara á jökulinn allt árið.„Þessi jökull hefur góðar aðstæðursíðsumars <strong>og</strong> snemma á haustin,“segir Benedikt. „Hins vegar ervon á öllum veðrum í desember <strong>og</strong>janúar, auk þess sem dagar eru þástuttir. Þá lokum við, til að geravið tækin <strong>og</strong> stússa í viðhaldi <strong>og</strong>einhvern tímann verðum við aðtaka okkur frí. Við tókum þá stefnuað loka á þessum tíma vegna þessað það gerðist of oft að ekki varhægt að fara á jökulinn vegnaveðurs. Það veldur svo miklumvonbrigðum þegar fólk er mætt ástaðinn, svo við hættum ferðum yfirþessa tvo erfiðustu mánuði.“Bækistöð Arcanum er á heimiliBenedikts <strong>og</strong> Andrínu í Sólheimakoti,sem er síðasti bærinn áður en komiðá jökulinn, tuttugu <strong>og</strong> þremurkílómetrum vestan við Vík í Mýrdal.En þangað er auðvelt að rata þvíþetta er fyrsti bærinn sem komiðer að þegar ekið er yfir Jökulsá áSólheimasandi. Frekari upplýsingarmá finna á www.snow.isHótel Höfðabrekka nýtur sín vel í stórbrotnu landslaginu, rétt austan við Vík í Mýrdal.Hótel Höfðabrekka- vinalegt sveitahótel nærri VíkHótel Höfðabrekka erskemmtilegt <strong>og</strong> vinalegtsveitahótel sem stendur viðþjóðveginn, um 5 km austanvið Vík í Mýrdal. Hótelið,sem nýtur sín vel í ægifögruumhverfi Víkur, býður uppá 62 vel útbúin tveggjamanna herbergi með baði <strong>og</strong>sjónvarpi.Á Hótel Höfðabrekku er 120manna veitingastaður þar semboðið er uppá morgunverð fyrirDyrhólaeyjarferðirDyrhólaeyjarferðir eru eins <strong>og</strong>nafnið bendir til með hjólabáta<strong>og</strong>landferðir út í Dyrhólaey.Dyrhólaey er syðsti hluti landsins<strong>og</strong> er um 120 metra há.Úti fyrir eru klettadrangar semeru sérstæð náttúrusmíð. Þar gefurað líta mjög fjölskrúðugt fuglalíf,má þar nefna, fýl, langvíu, álku,súlu, lunda <strong>og</strong> ýmsar mávategundir.Talið er að Dyrhólaey hafi myndastá hlýskeiði seint á ísöld við gos í sjó.Vesturhluti hennar nefnist Háey<strong>og</strong> er úr móbergi en austurhlutihennar er oft nefndur Lágey semað meginstofni er úr grágrýti. Áðurfyrr var útræði frá Dyrhóley <strong>og</strong>réru flestir bændur úr sveitinni tilfiskjar að sækja sér björg í bú. Ásíðari árum hafa bændur byggt uppmyndarlegt æðarvarp í eynni semnytjað er til dúntekju.Í sjóferðunum er farið fráDyrhólum, ekið niður sandinn <strong>og</strong>austur eftir brimströndinni þar semDyrhólaeyjargatið <strong>og</strong> drangarnir útigesti <strong>og</strong> kvöldverðarhlaðborð yfirsumartímann. Við hótelið eru svoheitir pottar þar sem notalegt erað slaka á eftir góðan dag <strong>og</strong> njótasveitakyrrðarinnar.Ýmsa afþreyingu er að finnaí næsta nágrenni við HótelHöfðabrekku. Þar á meðal eru snjó<strong>og</strong>hundasleðaferðir á Mýrdalsjökli,siglingar við Dyrhólaey <strong>og</strong> golfvöllur íVík. Hægt er að njóta landslagsins <strong>og</strong>sveitasælunnar með göngutúrum umfyrir blasa við suður undan eynni.Þaðan er sjósett, síðan siglt í gegnumgatið á Dyrhólaey <strong>og</strong> meðframnokkrum stærstu dröngunumúti fyrir eynni, þar á meðalKambi, Háadrang, Lundardrang<strong>og</strong> Mávadrang. Í klettadröngumþessum er mikið <strong>og</strong> iðandi fuglalíf<strong>og</strong> stundum sést einnig selur á sundieða uppi á skerjum. Mikið er lagtupp úr öryggi farþega um borð <strong>og</strong>eru öryggiskröfur eftir ströngustureglum.Fyrir þá sem vilja frekar faralandleiðina en siglingu eða ef ekkier hægt að sigla vegna öldu ersvæðið <strong>og</strong> er t.d. afar skemmtilegurhellir, Skipahellir, í hömrunumaustur af bænum. Þá er fuglalíf afarfjölskrúðugt á svæðinu, í hömrum <strong>og</strong>á söndum við sjóinn.Hótel Höfðabrekka871 VíkSími: 487-1208www.hofdabrekka.ishotel@hofdabrekka.isboðið upp á skemmtilega landferð.Þá er einnig ekið frá Dyrhólumniður sandanna milli melhólanna<strong>og</strong> ekið eftir flæðarmálinu austurbrimströndina að Dyrhólaeyþar sem gatið fræga <strong>og</strong> stærstudrangarnir blasa vel við augum. Þarer áð um stund <strong>og</strong> gefst farþegumþá gott tækifæri til að njóta frábærsútsýnis, skoða bergmyndanir vestaní Dyrhólaey, taka myndir <strong>og</strong> gangaum hina fornu Dyrhólahöfn. Einniger farið á bátnum að Hildardrangþar sem er gömul fjárrétt <strong>og</strong> lítilhellisskúti þar sem boðið er upp áhressingu.
Suðurrland • 49Eins <strong>og</strong> Páll segir þá eruHornstrandir stór þáttur íferðaáætlun Ferðafélagsins.„Við erum með tíu ferðir í boði áHornstrandir á hverju ári <strong>og</strong> erumað fara með tvö til þrjú hundruðmanns á ári þangað. Þar göngum viðum eyðibyggðir <strong>og</strong> ákaflega falleg<strong>og</strong> heillandi svæði. Í þessari ferðgistum við í skálum <strong>og</strong> þeim húsumsem eru fyrir á svæðinu.“Skálar <strong>og</strong> deildirSkálar Ferðafélags Íslands <strong>og</strong>deildanna úti um land eru þægilegiráningarstaðir á ferðalagi umóbyggðir Íslands. Þeir eru á þrjátíu<strong>og</strong> átta stöðum víðsvegar um land<strong>og</strong> allur almenningur getur nýtt þáóháð aðild að Ferðafélaginu. „Á Kilierum við starfandi með fimm skála<strong>og</strong> gönguleið sem heitir Kjalvegurhinn forni,“ segir Páll. „Þetta ergömul þjóðleið sem naut mikillavinsælda til langs tíma. Vonandiá hún eftir að koma inn vinsælaftur, því þetta er ákaflega fallegleið um hrjúft <strong>og</strong> eyðilegt landslag<strong>og</strong> miklum söguslóðum þar semýmsar hörmungar í Íslandssögunnigerðust.“Félag allra landsmannaÁ þeim áttatíu árum sem Ferðafélag Íslands hefur starfað, hefur það staðið fyrir um tvö þúsundgönguferðum með um tvö hundruð þúsund þátttakendumFerðafélag Íslands var stofnaðí nóvember 1927 <strong>og</strong> hefurstarfað óslitið í áttatíu ár.Félagið er áhugamannafélag<strong>og</strong> tilgangur þess að stuðlaað ferðalögum um Ísland<strong>og</strong> greiða fyrir þeim. Strax íupphafi voru kjörsvið félagsinsskálarekstur, ferðir <strong>og</strong> útgáfa<strong>og</strong> er svo enn í dag.„Félagið byggir á traustum grunnisem mjög margir, bæði sjálfboðaliðar<strong>og</strong> aðrir, leggja lið með vinnueða ýmsum stuðningi,“ segir PállGuðmundsson framkvæmdastjóriFerðafélags Íslands. „Starf félagsins ídag er mjög fjölbreytt <strong>og</strong> blómlegt. Þaðer mikill meðbyr með félaginu í dag,enda nýtur útivist, fjallamennska<strong>og</strong> ferðir um hálendið sífellt meirivinsælda.“Glæsileg útgáfaÁ hverju ári gefur FerðafélagÍslands út árbók <strong>og</strong> nýlega kom útárbókin <strong>2008</strong>. Hún er eftir HjörleifGuttormsson <strong>og</strong> fjallar um Úthérað,ásamt Borgarfirði eystra, Víkum <strong>og</strong>Loðmundarfirði. Bókin í ár er sú þriðjasem Hjörleifur ritar um Austfirði, enárið 2005 kom út árbókin Austfirðirfrá Reyðarfirði til Seyðisfjarðar <strong>og</strong>2002, Austfirðir frá Álftafirði tilFáskrúðsfjarðar. Bókin í ár er númer81 í röðinni, því árbækurnar hafakomið út óslitið í áttatíu <strong>og</strong> eitt ár <strong>og</strong>er einstök ritröð um land <strong>og</strong> náttúru.Nú þegar er verið að vinna að næstufjórum til fimm árbókum.Það er óhætt að segja að árbækurFerðafélags Íslands séu einstakar.Í þeim eru ítarlegar upplýsingarum svæðið sem þær fjalla um;jarðfræði, gróður, fugla- <strong>og</strong> dýralíf,sögur <strong>og</strong> sagnir, mannlíf, menningu,atvinnuhætti, göngu-, reið- <strong>og</strong>akstursleiðir, svo eitthvað sé nefnt.Þær eru skemmtilega skrifaðar afhöfundum sem gerþekkja til aðstæðna,ríkulega myndskreyttar <strong>og</strong> frágangurá þeim allur til fyrirmyndar. Reyndarættu þær að vera til á hverju heimili.Í útgáfunni er einnig fjöldi smárita,handhægir litlir bæklingar sem fjallaum afmörkuð svæði <strong>og</strong> gott að hafameð sér í bakpokanum, til dæmis,gönguleiðir í Hvalfjarðarbotni,á Hellisheiði, Laugavegurinn,Gönguleiðir á Kili, gönguleiðir íÞórisdal. Auk þess gefur félagið útgöngukort.Flaggskipið – vinsælastagönguleið landsinsFerðaáætlun ársins kemur alltafút í byrjun árs. Í henni er að finnafjölbreytt úrval ferða þar sem allirættu að finna eitthvað við sitt hæfi,allt frá léttum kvöldferðum, uppí jöklaferðir. „Frá upphafi hefurfélagið staðið fyrir yfir tvö þúsundferðum, með yfir tvö hundruð þúsundþátttakendum,“ segir Páll, „<strong>og</strong> starfarí dag á fjölmörgum svæðum <strong>og</strong>leiðum. Þar má nefna Laugaveginn,vinsælustu gönguleið landsins, semliggur frá <strong>Land</strong>mannalaugum <strong>og</strong>niður í Þórsmörk.Á þessari leið hefur félagið byggtupp sex skála, í Hrafntinnuskeri, viðÁlftavatni, í Hvanngili, Emstrum <strong>og</strong>Þórsmörk. Laugavegurinn er einstökgönguleið <strong>og</strong> má segja að sé gengiðí mjög fjölbreyttu landslagi, allt frálíparítsvæði, yfir jökulsvæði, umeyðimerkursanda <strong>og</strong> niður í skógivaxna Þórsmörk. Á leiðinni þarf aukþess að vaða yfir nokkrar ár.Á hverju sumri ganga á milli sex<strong>og</strong> átta þúsund manns Laugaveginn<strong>og</strong> nýta sér aðstöðu í skálumfélagsins. Í öllum skálunum eruskálaverðir sem sinna þjónustu <strong>og</strong>viðhaldi. Einnig eru tjaldstæði <strong>og</strong>salernisaðstaða við alla skálana,sem <strong>og</strong> aðgangur að eldhúsi <strong>og</strong>eldhúsáhöldum. Þetta eru stórirskálar með svefnpokaplássi, en þóekki með rafmagni <strong>og</strong> á stórum hlutaleiðarinnar er ekkert símasamband.Laugavegurinn er okkar flaggskip,ásamt Hornströndum – sem er stórþáttur í ferðaáætlun okkar.“Félagsaðild borgar sigÞað eru allir velkomnir íFerðafélagið, ungir sem aldnir <strong>og</strong>fjölskyldan öll. Það er fátt betra en aðvera úti með fjölskyldunni í gönguferð<strong>og</strong> upplifa íslenska náttúru. Maðurhvílist hvergi betur en í hreinufjallaloftinu með alla þessa stórbrotnunáttúru í kringum sig. Félagsmennnjóta umtalsverðra fríðinda í formiveglegrar árbókar ár hvert <strong>og</strong> verulegsafsláttar af gistingu í skálum <strong>og</strong>fargjaldi í ferðum félagsins <strong>og</strong> deildaþess. Þar að auki veita fjölmörgfyrirtæki félagsmönnum afslátt afþjónustu sinni. Árgjaldið er því fljóttað skila sér, því það er aðeins 4.900krónur í ár.Innan Ferðafélags Íslands erustarfandi 9 sjálfstæðar deildir víðsvegar um landið, sem starfa í andaFÍ. Deildirnar standa fyrir eiginferðaáætlun, eiga <strong>og</strong> reka ferðaskála<strong>og</strong> standa fyrir útgáfustarfi af ýmsutagi. Þeir sem eru í Ferðafélaginu getanýtt sér allt sem þessar deildir hafaupp á að bjóða. Einnig njóta félagarbetri kjara meðal ferðafélaganna íNoregi, Svíþjóð <strong>og</strong> Finnlandi. Pállsegir félagsmenn hafa gert heilmikiðaf því að taka sig saman um að fara íferðir til Norðurlandanna án þess aðFerðafélagið sem slíkt væri aðili aðþeim ferðum. „Hins vegar erum viðnúna að endurvekja okkar samböndvið ferðafélögin á Norðurlöndum,“segir hann, „<strong>og</strong> verðum þá væntanlegameð skipulagðar ferðir þangað ánæstu árum.“Innan Ferðafélags Íslands erjeppadeild sem starfar allt árið umkring, fer í dagsferðir, helgarferðir <strong>og</strong>lengri ferðir. Páll segir að sá hópur séalltaf að stækka, „enda sífellt fleirisem eiga jeppa <strong>og</strong> ferðast á eiginvegum. Síðan má segja að við séummeð starfandi skíðaferðadeild. Þegargott er veður <strong>og</strong> færi gott, þá bjóðumvið upp á gönguskíðaferðir.“Matur <strong>og</strong> draugarÞegar Páll er spurður hvað berihæst í áætlun Ferðafélags Íslands áþessu sumri, segir hann félagið verameð nokkrar ferðir sem vakið hafaathygli. „Þar má til dæmis nefnaferð sem við köllum „MatarkistuBreiðafjarðar,“ þar sem heimamennbjóða upp á sjávarréttarhlaðborðtengdar gönguferðum.Síðan er draugaferð í Hvitárnes –en þar hefur verið reimt <strong>og</strong> við ætlumað fara á fund draugsins.Við erummeð styttri helgarferðir sem njótamikilla vinsælda. Þar má nefna „Ávit fossanna í Djúpárdal“. Síðan erFimmvörðuhálsinn sífellt vinsæll,auk þess sem Laugavegurinn erokkar vinsælasta ferð.Ég vil líka nefna nýja leið hjáokkur sem fær mjög góðar viðtökur.Hún er frá Bláfjallahálsi <strong>og</strong> niður aðLaugarvatni, fjögurra daga gönguferðum Jarðhettudal, suður fyrir Hlöðufell<strong>og</strong> Skjaldbreið, yfir Klukkudal niðurað Laugarvatni. Í sumar verða tværslíkar ferðir hjá okkur – sem erufullbókaðar, auk sérferða sem fólk erað fara sjálft.“Heimasíða Ferðafélags Íslands erwww.fi.isPáll Guðmundsson framkvæmdastjóriFerðafélags Íslands
50 • SuðurlandÞar sem þögnin hefur hljómSkaftárhreppur er land andstæðna, þar mætast ís <strong>og</strong> eldur, skóglendi <strong>og</strong> sandur, hraun <strong>og</strong> blómleg byggð,stórbrotin <strong>saga</strong> <strong>og</strong> kyrrlátt mannlífSkaftárhreppur varð til meðsameiningu fimm hreppaárið 1990 <strong>og</strong> nær frá miðjumMýrdalssandi, út á miðjanSkeiðarársand <strong>og</strong> upp ámiðhálendi. Sveitarstjórinn,Bjarni Daníelsson, segirvissulega komna langa reynsluá samstarfið – en bætir glettinnvið: „Á sjómannadaginnvorum við með róðrarkeppniá Hæðagarðsvatni þar semgömlu hrepparnir kepptu<strong>og</strong> það var greinilegt að þeirhöfðu ekki gleymt neinu hvaðvarðar hrepparíginn.“Skaftárhreppur er næst stærstasveitarfélag á Íslandi að flatarmáli,eitthvað yfir 7000 ferkílómetrar <strong>og</strong>víst er að innan sveitarfélagsins erueinhverjar stórbrotnustu náttúruperlur landsins. Þekktastir eru líklegaLakagígar, 25 kílómetra löng gígaröðá Síðumannaafrétti. Lakagígarurðu til í einhverju mesta hraungosiá jörðinni á sögulegum tímum – <strong>og</strong>einu frægasta gosi á Íslandi fyrr <strong>og</strong>síðar, Skáftáreldunum árið 1783.Ennfremur má nefna Langasjó,stöðuvatn suðvestan Vatnajökulssem er 27 ferkílómetrar að flatarmálien svo gott sem allt umhverfivatnsins er gróðurlaus auðn. Margareyjar eru í vatninu <strong>og</strong> landslag er,vægast sagt, stórbrotið. EnnfremurEldgjáin, um 40 kílómetra lönggossprunga á Skaftártunguafrétti,einstakt náttúrufyrirbæri semtalið er hafa myndast í stórgosi íkringum árið 900. Það myndi líklegaæra óstöðugan að ætla að geragrein fyrir þeim ótal náttúrperlursem liggja í Skaftárhreppi – en þóverður að minnast á Kirkjugólfið,Sönghelli, Systrafoss, Systrastapa– en fjölmörg örnefni í hreppnumeru frá tíma klausturhalds áKirkjubæ <strong>og</strong> í Álftaveri. Einnigeru þar Dverghamrar, Fagrifoss,Fjaðrárgljúfur, Núpsstaðaskógur<strong>og</strong> Meðallandsfjara, svo eitthvað sénefnt.Vaxtarbroddurinn er íferðamennskuÞað má því segja að í sveitarfélaginuséu í boði allar tegundir af landslagisem finnast á Íslandi, fjöll <strong>og</strong> sandar,blómleg byggð, beljandi jökulfljót,gróðurlausar auðnir, eldgígar <strong>og</strong>jöklar – <strong>og</strong> hraunið með öllumsínum litbrigðum. „Þetta svæðieinkennist allt af mjög sérstökumnáttúrufyrirbærum, “segir Bjarni.„Hér er sjálft eldhraunið, gífurlegastórt svæði af gervigígum íBjarni Daníelsson sveitarstjóriSkaftárhrepps<strong>Land</strong>brotinu <strong>og</strong> svo auðvitaðSkaftáin, það mikla vatnsfall semsetur svip sinn á sveitina <strong>og</strong> gerirstundum usla.“Skaftárhreppur er svo ægifagurað þegar ekið er um svæðið ámaður til að gleyma að hér eraðalatvinnugreinin hefðbundinnlandbúnaður <strong>og</strong> eini þéttbýliskjarninner á Kirkjubæjarklaustri. „Enn í dagbýr aðeins einn þriðji af íbúunum íþéttbýli <strong>og</strong> tveir þriðju í sveitum – semer líklega nokkuð óvenjulegt hlutfall,“segir Bjarni. „Það sem hefur veriðvaxtarbroddurinn í uppbygginguhér er ferðamennskan. Hér hafarisið mörg hótel <strong>og</strong> gististaðir áundanförnum árum <strong>og</strong> hér eru margirvinsælir viðkomustaðir ferðamanna.Hér eru mörg náttúruvætti semferðamenn koma til að skoða. Viðerum að vinna að því hægt <strong>og</strong> sígandiað gera þetta að aðgengilegra svæðifyrir ferðamenn <strong>og</strong> vekja athygli á því.Það má segja að við séum að reynaað fá fólk til að stoppa lengur hér enþað hefur gert.“ Og víst er að enginnverður svikinn af því að staldra við<strong>og</strong> virða fyrir sér öll þau undur sem ísveitarfélaginu er að sjá.Margar ágætar veiðiár„Lakagígasvæðið tilheyrirSkaftafellsþjóðgarði en varð nýveriðhluti af Vatnajökulsþjóðgarði. Þaðstendur til að innan árs verði Langisjór<strong>og</strong> töluvert landsvæði í kringum hanneinnig hluti af Vatnajökulsþjóðgarði.Ein af gestastofum þjóðgarðsinsmun rísa á Kirkjubæjarklaustri <strong>og</strong>verður sennilega risin hér 2010 <strong>og</strong>menn binda auðvitað miklar vonirvið stofnun þjóðgarðsins í sambandivið uppbyggingu ferðaþjónustu áþessu svæði. Menn eru reyndar líkasvolítið kvíðnir fyrir vaxandi umferðvegna þess að stórir hlutar af þessulandi, sérstaklega inni á hálendinu,eru mjög viðkvæmir fyrir umferð.Það verður reynt að vinna að þvíá næstu misserurm að umferð umþetta viðkvæma land verði ekki til aðspilla náttúrunni.Hér er ekki bara Skaftá, heldureru margar ár á þessu svæði <strong>og</strong>margar hverjar ágætar veiðiár <strong>og</strong> þvíhefur þetta verið vinsæll staður tilað veiða sjóbirting <strong>og</strong> bleikju. Núnaer verið að endurskoða aðalskipulagSkaftárhrepps. Í því sambandi ferfram umræða um þá framtíðarsýnsem menn vilja velja sér fyrir þettasveitarfélag <strong>og</strong> takast óneitanlega ánokkuð ólík sjónarmið. Það má segjaað á öðrum endanum séu sjónarmiðfullkominnar náttúruverndar <strong>og</strong> áhinum endanum þau sjónarmið aðvið þurfum að lifa af þessu landi<strong>og</strong> nýta þau landsgæði sem héreru, meðal annars orkuna sem er íþessum mörgu fallvötnum hér – <strong>og</strong>síðan eru auðvitað margir á því aðgera eigi eitthvað þarna mitt á milli.Þetta er mjög áhugaverð umræða <strong>og</strong>skilar vonandi einhverri sýn á þaðhvað best sé að gera hér áður en yfirlýkur.“Góðviðrissvæði meðgríðarlega möguleikaÞegar Bjarni er spurður um aðraratvinnugreinar en landbúnað <strong>og</strong>ferðamennsku, segir hann: „Það erhér fiskeldi, m.a. stöð sem framleiðirhina víðfrægu Klausturbleikju.Síðan eru hér byggingafyrirtæki<strong>og</strong> allmörg þjónustufyrirtæki – enþað hefur lítill vöxtur verið í öðrumgreinum en ferðaiðnaði. Það fækkaðií sveitarfélaginu á síðustu tveimuráratugum eða svo um 250 manns<strong>og</strong> nú er íbúafjöldinn rétt innan viðfimm hundruð. Einhvers staðar þarliggja sársaukamörk fjölbreyttrarþjónustu <strong>og</strong> þess vegna er mikillhugur í mönnum núna að snúa vörní sókn.“Hvað veðráttu varðar, segir BjarniSkaftárhrepp vera góðviðrissvæði.„Auðvitað er hér allra veðra voneins <strong>og</strong> annars staðar á Íslandi –en hér eru sumur mild <strong>og</strong> veturyfirleitt líka, þannig að við erummeð mjög ákjósanlegt svæði til aðbyggja upp. Hér er alveg gríðarlegagóðir möguleikar til uppbyggingar ámörgum sviðum. Það sem við þurfumá að halda er atorkusamt fólk semvill fylgja eftir góðum hugmyndum“.Ríkulegt menningarlíf <strong>og</strong>góð þjónustaOg víst er að hvorki heimamennné gestir þurfa að láta sér leiðast.Í Skaftárhreppi eru einhverjarflottustu göngu- <strong>og</strong> reiðleiðirlandsins, sem <strong>og</strong> akstursleiðir inná hálendið. „Hér eru ótæmandiútivistarmöguleikar. Við erum líkameð nýja sundlaug, ágæta laug meðheitum pottum. Hér er félagsheimiliþar sem haldnir eru tónleikar.Við erum með Kammertónleika áKirkjubæjarklaustir aðra helgina íágúst, fastur liður sem hefur verið íátján ár <strong>og</strong> í sumar verðum við þarað auki með tónleika allar helgarí júlí <strong>og</strong> jafnvel oftar, ásamt fleirimenningarviðburðum. Síðan erfastur liður hjá ferðaleikhópum<strong>og</strong> tónlistarmönnum að koma hérvið, þannig að það er heilmikið afmenningarlífi hér á staðnum. Fyrirþá sem hér vilja setjast að þá er hérafbragðs góður skóli, heilsugæsla,leikskóli, hjúkrunar- <strong>og</strong> dvalarheimili– þannig að hér er hægt að njótagóðrar þjónustu frá æsku til efriára.”“Það sem margir upplifa hér er aðþað er eins <strong>og</strong> hér ríki einhver friðurí náttúrunni <strong>og</strong> himininn hér er stór.Það var það fyrsta sem ég veittiathygli þegar ég kom hingað – <strong>og</strong>þögnin hefur hljóm.”
Suðurrland • 51Óþrjótandi möguleikar fyrirnáttúruunnendurÁ Hunkubökkum á Síðu hefur veriðrekin ferðaþjónusta óslitið síðan1974. Núverandi eigendur eru PálmiHreinn Harðarson <strong>og</strong> Jóhanna Jónsdóttir.Á jörðinni er stunduð ferðaþjónusta<strong>og</strong> sauðfjárbúskapur.Ferðaþjónustan býður upp á gistinguí smáhýsum sem eru tveggjaeininga hús með eldunaraðstöðu íflestum herbergjum. Einnig eru 3herbergi án baðs í þjónustuhúsinu.Þar er einnig boðið upp á morgunverðarhlaðborð<strong>og</strong> hægt að fá þarkvöldverð eftir pöntun. Í þjónustuhúsier tveir matsalir sem rúma 40–50 manns í mat.Veitingaaðstaða með bar er tilstaðar á bænum í þjónustuhúsi semtekur 40 til 50 manns í sæti. Þarer borinn fram morgunverður <strong>og</strong>kvöldverður fyrir gesti eftir pöntun.Óþrjótandi möguleikar eru fyrirnáttúruunnendur að sjá eitthvaðnýtt í nágrenni Hunkubakka, endaandstæður miklar í náttúrunni. Mikiðer um athyglisverðar gönguleiðirí grenndinni <strong>og</strong> fallegt útsýni, aukþess sem mikið fuglalíf er á svæðinu.Hunkubakkar eru einn kílómetrafrá þjóðvegi 1 á leiðinni að Lakagígum.Af áhugaverðum stöðum ínágrenninu má nefna Systrastapa,Systravatn, Kirkjugólf, Núpstað,Jökulsárlón, <strong>Land</strong>sbrotshóla, Fjarðarárgljúfur,Dverghamra <strong>og</strong> Núpsstaðaskóg.Systrastapi <strong>og</strong> Systravatneru þekktar söguslóðir <strong>og</strong> nú hefurbæst við nýr áfangastaður því nýlegafannst stór <strong>og</strong> áður óþekktur hraunhellirskammt frá Klaustri sem fróðlegter að kanna. Í Fjaðrárgljúfur eru2 km, að Fagrafossi 20 km, í Lakagíga44 km, í þjóðgarðinn í Skaftafellieru 78 km, að Skálafellsjökli 150 km<strong>og</strong> í Eldgjá eru 67 km. Daglegar rútuferðirmeð Kynnisferðum eru á þessastaði á sumrin.Skaftáreldar <strong>og</strong> móðuharðindinÁrið 1783 rann mikið hraunflóð úrLakagígum á Síðumannaafrétti, þekkt sem“Skaftáreldar”. Er það talið eitt hið mestahraunflóð sem runnið hefur á Jörðinni í einugosi. Hraunstraumarnir fylltu gljúfur Skaftár<strong>og</strong> Hverfisfljóts <strong>og</strong> runnu þar til byggða ítveimur hraunfljótum <strong>og</strong> breiddust svo útyfir láglendið. Hraunið tók af marga bæi<strong>og</strong> eyddi stórum landsvæðum í byggðinni.Öskufall varð mikið <strong>og</strong> afleiðingar eldgossinsurðu skelfilegar fyrir íbúa héraðsins <strong>og</strong>landsmenn alla. Þetta tímabil hefur veriðnefnt „Móðuharðindin”.Askan barst um mikinn hluta landsins, enöskulag varð hvergi þykkt, jafnvel ekki í nærsveitum.Öskuryk barst yfir til meginlandsEvrópu <strong>og</strong> mistur sást í lofti austur til Altaifjallaí Kína. Ofursmáar gasagnirnar ásamtörfínu öskudufti bárust upp í heiðhvolfið.Það kemur ekki á óvart þegar horft er til þessað í öflugustu hrinunum hafi kvikustrókarnir,yfir gígunum, náð 800 - 1400 metrahæð, verið á hæð við Esjuna eða jafnvel Snæfellsjökul.Magnið öskunnar er samt óverulegtmiðað við hraunið, eða aðeins tæpt eittprósent af því heildarefnismagni sem uppkom í gosinu. Samt sem áður er um verulegtgjóskulag að ræða, til dæmis er það fjórumsinnum efnismeira en gjóskulagið úr Heklugosinu1980.Áhrifum Skaftárelda má skipta í tvennt.Annars vegar hraunrennslið sem hafði aðeinsstaðbundin áhrif í nágrenni eldstöðvanna,en alls fóru 18 jarðir <strong>og</strong> ein hjáleigaí Skaftafellssýslu undir hraun <strong>og</strong> hins vegaráhrif ösku <strong>og</strong> eiturefna, sem voru munvíðtækari en áhrif hraunrennslisins, því aðþeirra gætti um allt land. Meðal annars varflúor í öskunni, en það er mjög eitrað í miklumagni.Í Móðuharðindunum fækkaði íbúum landsinsúr 48.884 fyrir gos niður í 38.368 árið1786 eða um tæpan fjórðung. Í Fljótshverfi,Meðallandi <strong>og</strong> á Síðu dóu tæp 40% íbúanna.Sumarið 1785 lauk Móðuharðindunum eftirtveggja ára hörmungar. Fólki tók samt semáður ekki að fjölga fyrr en 1787, <strong>og</strong> tóku þájarðir í Vestur-Skaftafellssyslu <strong>og</strong> víðar aðbyggjast upp aftur.Hægt að baða sig í fossiTjaldsvæðið Kleifar stendurvið Geirlandsveg um 2.5 km.frá Kirkjubæjarklaustri. Viðtjaldssvæðið er fallegur fosssem heitir Stjórnarfoss <strong>og</strong>á góðvirðisdögum verðurvatnið í Stjórninni svo heittað hægt er að baða sig <strong>og</strong> fásér sundsprett. Á tjaldsvæðinueru tvö vatnssalerni <strong>og</strong> kaltrennandi vatn, bekkir <strong>og</strong> borð<strong>og</strong> beint á móti tjaldsvæðinu erfótboltavöllur. Það kostar 500kr. nóttin pr. mann en ekkertfyrir börn yngri en 13 ára.Stutt er á Kirkjubæjarklausturþar sem hægt er að komast ímatvöruverslun, á veitingastaði,<strong>og</strong> í sund svo eitthvað sér nefnt.Mikið er af skemmtilegum merktumgönguleiðum í nágrenni tjaldsvæðisins<strong>og</strong> fallegum stöðum tilað skoða. Þar má til dæmis nefnaKirkjugólfið sem er í túninu réttaustan Kirkjubæjarklausturs <strong>og</strong>skammt frá Hildishaug. Þarnahefur aldrei staðið kirkja en þaðer engu líkara en að flöturinnhafi verið lagður af manna völdum.Þekktasta gönguleiðin er hinsvokallaða Ástarbraut sem liggurfrá Systrafossi yfir Klaustuheiði,þar sem vel sést yfir Kirkjubæjarklaustur,<strong>og</strong> að Kirkjugólfinu.Þetta er um það bil klukkutímaganga.Fyrir þá sem gista átjaldsvæðinu er einniggaman að skoða Kapelluna áKirkjubæjarklaustri sem var vígðárið 1974 <strong>og</strong> byggð í minningu sr.Jóns Steingrímssonar en hannsöng hina frægu Eldmessu þann20.júlí 1783 í kirkjunni á Klaustri.Sögur herma að Eldmessan hafistöðvað hraunstrauminn sem þáógnaði byggðinni. Systrastapi erklettastapi vestan við Klaustur.Þjóð<strong>saga</strong>n segir að uppi ástapanum sé legstaður tveggjaMikið er afskemmtilegummerktumgönguleiðumí nágrennitjaldsvæðisins <strong>og</strong>fallegum stöðumtil að skoða. Þarmá til dæmis nefnaKirkjugólfið sem erí túninu rétt austanKirkjubæjarklausturs<strong>og</strong> skammt fráHildishaug.klaustursystra sem áttu að hafaverið brenndar á báli fyrir brot ásiðareglum. Klifurfært fólk kemstupp á stapann en þaðan er mikiðútsýni með jöklasýn.
52 • SuðurlandFræðslu- <strong>og</strong> menningarsetur áKirkjubæjarklaustriKirkjubæjarstofa varstofnuð árið 1997 semrannsókna- <strong>og</strong> menningarseturá Kirkjubæjarklaustri aðfrumkvæði heimamanna meðdyggum stuðningi nokkurraáhugasamra vísindamanna,sem hafa stundað hlutaaf rannóknum sínum ávettvangi í héraðinu. Markmiðstarfseminnar er að efla <strong>og</strong>styðja rannsóknir <strong>og</strong> lifandifræðslu um náttúrufar, sögu <strong>og</strong>menningu héraðsins.Samkvæmt upplýsingum ÓlafíuJakobsdóttur, verkefnisstjóra áskrifstofu Kirkjubæjarstofu, hefurKirkjubæjarstofa allt frá stofnunmeðal annars sinnt hlutverki sínumeð því að halda árlegar ráðstefnur<strong>og</strong> fræðslufundi <strong>og</strong> stuðla að eðataka þátt í rannsóknarverkefnumsem tengjast áherslumstarfseminnar.Kirkjubæjarstofa er staðsett íelsta hluta þéttbýlisins á Klaustri ífögru umhverfi rétt við Systrafoss.Húsið var áður gistihús en hýsir núskrifstofur nokkurra stofnana <strong>og</strong>sýningarsal Kirkjubæjarstofu.Mikill ferðamannastaðurKirkjubæjarklaustur er mikillferðamannastaður <strong>og</strong> flestirferðamenn sem dveljast á svæðinuleggja leið sína að Systrafossieða ganga upp í skógi vaxnahlíðina upp að Systravatni semer upp á Klausturfjalli skammtfrá brún þess. Ólafía segir aðþað sé því tilvalið að koma viðBreyting á lífsstíl“Við leggjum áherslu álífsstílsbreytingar hjá fólki meðáherslu á útivist, hreyfingu <strong>og</strong>breytt mataræði,” segir EvaBjörk Harðardóttir hótelstýraHótels Laka.Hótel Laki, sem er staðsett um 5km. suður af Kirkjubæjarklaustri,er nú í mikilli uppbyggingu. Veriðer að leggja lokahönd á splunkuný24 herbergi en nýlega voru tekin ínotkun 16 ný herbergi, matsalur <strong>og</strong>bar. Jafnframt er verið að hanna <strong>og</strong>fjármagna heilsulind sem verður í400 fm. rými. Í heilsulindinni verðameðferðarherbergi, heilsuböð, sauna,gufa, heitir pottar <strong>og</strong> aðstaða fyrirnuddara <strong>og</strong> snyrtifræðinga.,,Við reynum að dekra við fólk áalla lund <strong>og</strong> veita því ógleymanlegaupplifun í faðmi sunnlenskra jökla.Í bland við staðarmenningu okkargetur fólk fengið fræðslu <strong>og</strong> tekiðþátt í margvíðslegum mannbætandinámsskeiðum sem styrkja bæðilíkama <strong>og</strong> sál, fengið aðstoð við aðbreyta um lífsstíl <strong>og</strong> vinna bug áhinum ýmsu kvillum. Þá er hægtað komast í veiði, fara í golf, blak<strong>og</strong> stafgöngu svo dæmi séu tekin.Síðan er upplagt að slappa af í heitapottinum.Frá Hótel Laka er gott útsýnitil jökla. Við blasa Öræfajökull <strong>og</strong>Mýrdalsjökull. ,,Þeir teygja sig stoltirtil himins <strong>og</strong> til suðurs hvílir augaðá óendanleika himins <strong>og</strong> hafs, segirEva Björk.Hótel Laki er heilsárshótel. Núeru 40 herbergi <strong>og</strong> 15 smáhýsií notkun á hótelinu. Nánast erfullbókað í sumar. Tveggja mannaherbergi með morgunmat kostar14.500 kr en smáhýsin eru á 1<strong>1.</strong>500með morgunmat. ,,Hjá okkur geturfólk valið um það hvort það gistir áhótelinu eða í smáhýsunum. Ráðgjöfer í boði hjá helstu sérfræðingum ásviði andlegrar <strong>og</strong> líkamlegrar heilsu.Á skrá hjá okkur eru 20 sérfræðingarsem hafa sérhæft sig í óhefðbundnumá Kirkjubæjarstofu <strong>og</strong> fræðastum stórbrotna náttúru, sögu <strong>og</strong>menningu svæðisins á sýningusem opin er yfir sumartímann íjúní, júlí <strong>og</strong> ágúst, en utan þesstíma samkvæmt samkomulagi.Sýningin “Sagan í sandinum-Klaustrið í Kirkjubæ” kynnirniðurstöður fornleifarannsóknaá rústum nunnuklaustursins áKirkjubæ sem fram fóru árin 2002-2006. Nunnuklaustrið á Kirkjubævar stofnað 1186 <strong>og</strong> stóð þar alltfram til siðaskipta um 1554. Margtforvitnilegt hefur komið í ljósvið rannsóknirnar <strong>og</strong> munir semfundist hafa eru á sýningunni.Sýningin “Á slóðum Skaftáreldaeldfjall,maður, náttúra” segir fráLakagígagosinu eða Skaftáreldumlækningum. Hjá okkur er upplagt aðupplifa kyrrð sveitarinnar, náttlausarsumarnætur eða vetrarmyrkur <strong>og</strong>norðurljós.Hótel Laki er í útjaðriVatnajökulsþjóðgarðs sem er orðinnað veruleika <strong>og</strong> er alltaf að stækka.Við teljum að þetta svæði sé vaxandií ferðaþjónustu, segir Eva Björk semrekur hótelið ásamt fjölskyldu sinni.,,Þetta er fjölskyldufyrirtæki. Við þaðstarfa auk mín, maðurinn minn <strong>og</strong>foreldrar mínir. Systir mín sem ermeistari í nuddi mun einnig starfavið hótelið <strong>og</strong> maðurinn hennar.1783 – 1784 <strong>og</strong> séra JóniSteingrímssyni á Prestsbakka semkallaður hefur verið „eldpresturinn“.Sr. Jón var sóknarpresturá tíma Skaftáreldanna <strong>og</strong> fluttihann hina frægu „Eldmessu“ þann20 júlí 1783 sem talin var hafastöðvað rennsli hraunsins yfir bæ<strong>og</strong> kirkju á Kirkjubæjarklaustri.Staðurinn þar sem hrauniðGamla gistihúsiðá Klaustristöðvaðist heitir Eldmessutangi<strong>og</strong> er hann skammt vestan viðSystrastapa, leiðin þangað liggurum Klausturhlaðið þar sem húsKirkjubæjarstofu stendur. Umþessar mestu nátttúruhamfarirÍslandssögunar <strong>og</strong> afleiðingarþeirra er hægt að fræðast um ásýningu Kirkjubæjarstofu.<strong>Land</strong>námsjörðin Kirkjubær á Síðu hefur frá upphafi veriðstórbýli í þjóðbraut <strong>og</strong> þar hafa húsakynni löngum verið reistaf meiri stórhug en annarsstaðar í Skaftárhreppi. Eftir aðbærinn í Holti var tekinn niður <strong>og</strong> fluttur á byggðasafnið íSkógum er gamli bærinn á Klaustri elsta bæjarhús hreppsins,en hann var byggður árið 1885 <strong>og</strong> þá sem sýslumannssetur;sýslumenn Skaftfellinga sátu á Klaustri til 1904 er embættiðvar flutt til Víkur. Lárus Helgason keypti Kirkjubæjarklausturárið 1905 <strong>og</strong> bjó þar til dauðadags 1941, hin síðari ár í félagivið syni sína, einkum þá Siggeir <strong>og</strong> Valdimar, en eftir fráfallLárusar var stofnað hlutafélag um búreksturinn.Jafnan var mikið um gestakomur á Klaustri því þar fóruflestir um sem áttu leið um sýsluna hvora leiðina sem var.Kom þar að Klausturbærinn var of lítill til að taka við öllumsem beiddust gistingar.Því réðst Lárus heitinn í að byggja gistihús gegnt bæ sínumárið 1939, reisulegt hús að þeirra tíma mælikvarða <strong>og</strong> varþað vígt á verslunarmannahelgi sama ár. Af því tilefni varslátrað nauti <strong>og</strong> af því snæddu liðlega hundrað gestir en aukþess voru að jafnaði milli 20 <strong>og</strong> 30 manns heimilisfastir áKlaustri. Fyrstu árin var einungis gisting í húsinu en matseld<strong>og</strong> borðhald fóru fram inni í bæ.Árið 1942 voru innréttuð eldhús <strong>og</strong> matsalur á neðri hæðhússins. Gistiherbergi voru ellefu. Gistihúsið var alla tíðstarfsrækt allt árið en starfsemin breyttist eftir árstímum.En þar kom að stærri <strong>og</strong> nýtískulegri hús risu á Klaustri.Unglingaskóli tók til starfa í nýbyggingu 1970-71, raunarmeð tilstuðlan Ferðaskrifstofu ríkisins sem hóf reksturEdduhótels í húsinu 197<strong>1.</strong> Ekkert mötuneyti var í skólanumfyrstu árin en notast var við aðstöðuna í gamla gistihúsinusem síðar varð um árabil einskonar útibú frá Edduhótelinu<strong>og</strong> síðan Hótel Kirkjubæjarklaustri.Árið 1996 samdist svo um að hið nýstofnaða menningar-<strong>og</strong>fræðasetur, Kirkjubæjarstofa, yrði til húsa í gistihúsinu <strong>og</strong> másegja að þetta merka hús hafi þar með fengið nýtt hlutverk,þegar hún opnaði árið 1997. Á efri hæð hússins, þar semáður voru gistiherbergi, eru nú skrifstofur. Þar er skrifstofaKirkjubæjarstofu, þar sem landupplýsingakerfið ARFUR ervistað, Þar eru einnig með skrifstofuaðstöðu; BúnaðarsambandSuðurlands, Héraðssetur <strong>Land</strong>græðslunnar, Suðurlandskógar<strong>og</strong> Þjóðgarðurinn Skaftafell. Á neðri hæð hússins erusýningarsalir Kirkjubæjarstofu <strong>og</strong> gestamóttaka meðvinnuaðstöðu fyrir gæslumann.Notalegtkaffihús áKlaustriSystrakaffi er notalegtfjölskyldurekið kaffihús áKirkjubæjarklaustri sem varstofnað árið 200<strong>1.</strong> Eigendurþess eru Guðmundur VignirSteinsson <strong>og</strong> Sigurður ElíasGuðmundsson. Systrakaffi erkaffihús, veitingastaður <strong>og</strong> bar.Þar er fjölbreyttur matseðilll,vínseðill <strong>og</strong> kaffiseðill.Meðal annars er boðið uppá pizzur, hamborgara, lamb,Klaustursbleikju, ýmsa smárétti,salöt, súpur <strong>og</strong> fleira.Einnig er boðið upp á ýmiskonar kaffi <strong>og</strong> kökur.Staðurinn tekur um 55 mannsí sæti. Systrakaffi er opið yfirsumartímann, þ.e. frá maí <strong>og</strong> framí september, frá 11-23 virka daga <strong>og</strong>11-02 um helgar. Yfir vetrartímanner opið eina helgi í mánuði. Yfirsumarið er af <strong>og</strong> til lifandi tónlist umhelgar.Frá Systrakaffi er stutt að gangaupp á Systrastapa <strong>og</strong> upp meðSystrafossi. Á fjallinu fyrir ofan bæinner mikið <strong>og</strong> fallegt vatn, Systravatn,sem hefur að geyma merkilega sögu.Hressandi göngu má svo ljúka meðkaffi <strong>og</strong> tertusneið á Systrakaffi.
Suðurrland • 53Áning í faðmi fjallannaFélagsheimilið í Tunguseli hentar vel til ættarmóta <strong>og</strong> fyrir hópa af öllum stærðumÍ Tunguseli í Skaftártungu eráhugavert félagsheimili fyrirættarmót <strong>og</strong> aðra hópa semvilja æja áður en þeir halda áhálendið – eða eru að komaniður af hálendinu. Þar erhúsráðandi Jón Geir Ólafssonsem segir félagsheimiliðhafa verið leigt út semsvefnpokapláss <strong>og</strong> fyrir hópaá sumrin. „Þetta er einn salur,þar sem eru fjörutíu dýnur,eldhús <strong>og</strong> sturtur. Síðan höfumvið leigt þetta út um helgarfyrir ættarmót <strong>og</strong> slíkt. Ágætistjaldaðstaða er hérna fyrir utan<strong>og</strong> þeir sem eru á tjaldstæðinuhafa aðgang að öllu í húsinu.En þetta er ekki tjaldstæði íþeim skilningi að það eru ekkisnyrtingar úti, heldur leigðmeð húsinu.“Félagsheimilið er um það bil fjórakílómetra frá þjóðveginum á milliVíkur <strong>og</strong> Kirkjubæjarklausturs, þónær Klaustri. „Fjallabaksleiðirnarkoma báðar hér niður, þannig að þaðmá segja að við séum við austurendannbæði á syðri <strong>og</strong> nyrðri Fjallabaksleið,“segir Jón Geir <strong>og</strong> bætir því við aðsvona hafi félagsheimilið í Tunguseliverið rekið frá upphafi, eða í tuttuguár, „þótt í rauninni hafi aldrei veriðgert út á þetta.“Í Geirlandi, um þrjá kílómetrafrá Kirkjubæjarklaustri,er notalegt <strong>og</strong> vel búiðsveitahótel sem samanstenduraf tveggja manna herbergjummeð baði, góðu veitingahúsi,persónulegri þjónustu <strong>og</strong>„fögru umhverfi, rólegheitum,ótakmarkaðri náttúrufegurð<strong>og</strong> veðursæld, gönguleiðumhvert sem þú vilt, skoðunarferðumupp um fjöll <strong>og</strong>firnindi, þjóðgarðinum okkar,Jökulsárlóni, traktorsferðumá Ingólfshöfða <strong>og</strong> jöklaferðumá Mýrdalsjökul.,“ eins <strong>og</strong> ErlaÍvarsdóttir segir en hún rekurHótel Geirland ásamt mannisínum, Gísla Kjartanssyni.Hótel Geirland rúmar 65 manns íþrjátíu <strong>og</strong> tveimur herbergjum <strong>og</strong> eropið allt árið. Sum herbergjanna erumeð sjónvarpi, 28 með sérbaðherbergi<strong>og</strong> öll með kaffibakka, þannig aðfólk getur hitað sér kaffisopa áherberginu.Á öllum tímum innanlöglegs ramma„Þetta er samt sveitabýli,“ segirErla. „Við erum sauðfjárbændur<strong>og</strong> ræktum hross <strong>og</strong> gestir okkargeta fylgst með okkur við búverkin.En það er fleira áhugavert hér.Tungusel er um þrjátíu kílómetrarfrá Kirkjubæjarklaustri þar sem erný sundlaug, verslun <strong>og</strong> öll þjónusta– en slíku er ekki til að dreifa ástaðnum. Tungusel er einkumætlað þeim sem vilja dvelja meðsínum hópi í algerri kyrrð – í faðmifjallanna í orðsins fyllstu merkingu.En allt í kring eru náttúruperlur,til dæmis í Hólaskjóli <strong>og</strong> Eldgjá <strong>og</strong>Hólsárlóni <strong>og</strong> Rauðabotni inni áFjallabaksleið, sem <strong>og</strong> Axlarfoss.„Þetta eru náttúruperlur sem eruekki í alfaraleið en mjög auðvelter að komast að þeim,“ segir JónGeir. „Útfallið úr Hólsárlóni er mjögsérstakt. Það fellur út í þrengslum <strong>og</strong>fossum <strong>og</strong> er ákaflega fallegt. Það eralveg tvímælalaust uppáhaldsstaðurminn á afréttinum.“Jón Geir segir Félagsheimilið íTunguseli kjörinn stað fyrir þá semeru að halda ættarmót <strong>og</strong> mjög vinsæltsem slíkt – „enda geta leikandi veriðtvö hundruð manns á tjaldstæðinu <strong>og</strong>í húsinu – við tökum á móti um 170manns á Þorrablótum.“Þægilegt sveitahótel meðþjóðlegu eldhúsiHótel Geirland er vel staðsett <strong>og</strong> hótelhaldarar leitast við að að þjónagestum sínum vel <strong>og</strong> fræða þá um söguna <strong>og</strong> markverða staðiVið fætur okkar liggur <strong>saga</strong>Skaftárelda, nunnuklaustursinsá Kirkjubæjarklaustri <strong>og</strong> fleirisögufrægra staða <strong>og</strong> við veitumupplýsingar um þetta allt eftir bestugetu.“Á hótelinu er veitingahús meðmatseðli <strong>og</strong> bar. Þar er að sjálfsögðuframreiddur morgunmatur <strong>og</strong> síðaner matseðillinn nokkuð fjölbreyttur.„Við reynum að hafa þjóðlegan <strong>og</strong>góðan mat <strong>og</strong> reynum að koma tilmóts við þarfir allra í því sambandi,við bjóðum upp á lambakjöt <strong>og</strong>auðvitað Klausturbleikjuna sem erþjóðarréttur hér á svæðinu. Einnigerum við með grænmetisrétti fyrirþá sem ekki borða kjöt <strong>og</strong> fisk. Viðleitumst við að koma til móts viðþarfir sem flestra.Veitingastaðurinn tekur áttatíumanns í sæti með góðu móti, semfer þó eftir því hvernig er raðað uppí hann eins <strong>og</strong> Erla segir. „Síðanerum við með litla koníaksstofu íframhaldi af veitingasalnum. Hvaðopnunartíma varðar, þá er hann ekkiákveðinn, við sinnum okkar gestumá öllum mögulegum <strong>og</strong> ómögulegumtímum – innan löglegs ramma.“Við eigum að hlusta áferðamanninnErla er orðin nokkuð reynd í rekstrisíns fyrirtækis vegna þess að tuttuguár eru liðin frá því að hún opnaðifyrst ferðaþjónustu í Geirlandi. „Þaðvar í smáum stíl,“ segir hún. „Þettahefur verið að byggjast upp hjá okkursmám saman <strong>og</strong> traffíkin alltaf aðaukast. Ferðatíminn er alltaf aðlengjast <strong>og</strong> við erum með opið alltárið.“ En þótt reksturinn í Geirlanditelji aðeins tvo tugi, hefur Erla starfaðvið ferðaþjónustu í yfir fjörutíu ár <strong>og</strong>segist lítið annað kunna. „Reynslaner orðin dálítið löng. Það hefur veriðgaman að fylgjast með þróuninni ígegnum tíðina <strong>og</strong> breytingum semhafa orðið á móttöku ferðamanna <strong>og</strong>mynstri ferðamanna sjálfra, það er aðsegja, hvernig þeir ferðast.“ En finnsthenni við Íslendingar vera á leiðinnií rétta átt?„Það mundi ég segja. Maður geturkannski haft áhyggjur af einstakastöðum á landinu. Sumir staðirþarfnast meira eftirlits en aðrirvegna gífurlegs fjölda ferðamannasem koma þangað – en ég myndisegja að við stefnum í rétta átt. Viðeigum afskaplega fallegt land – enþurfum að átta okkur á því hvaðferðamaðurinn vill sjá. Við þurfumað reyna að horfa á ferðamennskunameð augum ferðamanna. Þetta rannupp fyrir mér fyrir nokkrum árumþegar ég var að spjalla við þýskastúlku sem dvaldi hér á hótelinu hjámér. Ég spurði hana hvaða staður áÍslandi henni hefði þótt fallegastur.Það fallegasta sem hún hafði séðhér á landi voru Möðrudalsöræfin <strong>og</strong>svörtu sandarnir.“Koma til að hvílast„Þá hrökk ég í kút vegna þessað þetta var eitthvað sem okkur áÍslandi fannst ekki fallegt. Svo eigumvið kannski að notfæra okkur þaðað fólki finnst svo gott að upplifakyrrðina. Fólk sem kemur fyrir utanháannatímann segist hvílast svo velvið að geta verið eitt út af fyrir sig,upplifa norðurljósin <strong>og</strong> stjörnurnar.Það eru ekki allir ferðamenn að leitaað djammi <strong>og</strong> góðu veðri.“Friður, fegurð <strong>og</strong>frábær náttúraHótel Klaustur áKirkjubæjarklaustri hefur fyrir margtlöngu getið sér góðan orstír, enda áþað sér orðið nokkuð drjúga sögu.Í núverandi mynd hefur það veriðrekið frá 1993 en á Klaustri hefurverið hótelresktur á ársgrundvelli frá1974. Hótelstjóri er Karl Rafnsson,sem segir öll herbergin með helstuþægindum; síma, sjónvarpi, fjölvarpi<strong>og</strong> sturtu, auk þess sem þráðlaustnet sé í öllu hótelinu.Á Hótel Klaustri eru 47 tveggjamanna herbergi, þar af 21 svokallaði„superior-herbergi,“ ein svíta <strong>og</strong>níu eins manns herbergi, svo þaðer úr nógu að velja. – <strong>og</strong> ekki erveitingasala hótelsins til að skemmafyrir.„Við erum með veitingasölu semer opin alla daga <strong>og</strong> tekur hundrað<strong>og</strong> þrjátíu manns í sæti,“ segir Karl.„Þetta er „a la carte“ staður <strong>og</strong> viðleggjum mikla áherslu á það semvið fáum hér í heimabyggð, eins <strong>og</strong>til dæmis Klausturbleikjuna sem ermjög vinsæl hjá okkur. Á haustinerum við síðan með villibráðarveislurallar helgar í nóvember <strong>og</strong> þær erumjög vinsælar. Þá flykkist fólkhingað víða að úr heiminum.“Veitingasalan er opin í hádeginufrá 12. 13.30 <strong>og</strong> síðan frá 19.00til 2<strong>1.</strong>30 á kvöldin. Síðan er bar áhótelinu sem er opinn alla daga, lítillVinsælt tjaldsvæði áKirkjubæ IIfundarsalur <strong>og</strong> setustofa. Í nágrennivið hótelið, í aðeins tvö hundruðmetra fjarlægð er svo splunkunýsundlaug með heitum pottum.Þegar Karl er spurður hvað þaðsé á Kirkjubæjarklaustri sem helsthefur aðdráttarafl fyrir ferðamenn,segir hann: „Það sem er kannskiokkar aðall er sú friðsæld semhér ríkir. Það má segja að „friður,fegurð <strong>og</strong> frábær náttúra“ séu okkareinkunnarorð.Við erum dálítið lykillinn aðnýjum Vatnajökulsþjóðgarði. Hjáokkur er hliðið að þeim perlum semeru hér rétt fyrir austan okkur, <strong>og</strong> ínæsta nágrenni. Þá er ég að tala umSkaftafellsþjóðgarð, Jökulsárlónið<strong>og</strong> allt Lakasvæðið með allri sinnifegurð. Við erum dálítil vin íeyðimörkinni á milli sandanna.Það er líka mjög mikiðaf skemmtilegum, stuttumgönguleiðum frá Klaustri. Síðan erukammertónleikarnir fastur liður hérí ágústmánuði. Svo höfum við veriðað leggja áherslu á uppákomur íkringum mat fram undir jól. Einniggefum við okkur úr fyrir þorrablóteftir áramótin. Þetta er mjögþægilegur staður fyrir minni hópatil að koma saman <strong>og</strong> ef þú kemstupp Ártúnsbrekkuna, þá kemstu allaleið.“Á Kirkjubæjarklaustri er að finna sérstaklega snyrtilegttjaldsvæði með góðri hrenilætisaðstöðu. Þar er um að ræðatjaldsvæðið Kirkjubæ II <strong>og</strong> er boðið upp á tvö þjónustuhús ásvæðinu, við hlið hvors annars. Í þeim er góð hreinlætisaðstaða,10 salerni, fimm sturtur auk wc <strong>og</strong> sturtu fyrir hreyfihamlaðfólk. Úti <strong>og</strong> innivaskar með heitu <strong>og</strong> köldu vatni, þvottavél<strong>og</strong> þurrkara Auk þess eru útisnúrur/þurrkhús, nokkurkolagrill, þá er einnig húsbílatæming, aðstaða til að tæmaferðasalerni <strong>og</strong> aðgangur að rafmagni fyrir nokkra bíla. Vatner eingöngu í <strong>og</strong> við þjónustuhúsið. Tvær rólur <strong>og</strong> sandkassiásamt einu gormatæki eru á svæðinu. Svæðið er vaktað allansólarhringinn, <strong>og</strong> leggja eigendur metnað sinn í að láta gestumsínum líða sem best á allan hátt.
54 • SuðurlandMilljónir fugla <strong>og</strong> stórbrotiðViking Tours í Vestmannaeyjum bjóða upp á ógleymanlegar siglingar um eyjarnar <strong>og</strong> leiðsögn um HVestmannaeyjar eru án efa einnaf fallegustu <strong>og</strong> stórbrotnustustöðum á Íslandi <strong>og</strong> víst er aðþað er ógleymanleg reynslaað eyða nokkrum dögumaf sumarfríinu í heimsóknþangað. Fyrir utan það líf <strong>og</strong>fjör sem einkennir heimamenn,er þar ótrúlega margtað sjá <strong>og</strong> skoða <strong>og</strong> til að fá semmest út úr heimsóknni liggurbeinast við að hafa samband viðViking Tours sem býður upp ásiglingar um eyjarnar, sem <strong>og</strong>rútuferðir um Heimaey.Eigandi Viking Tours erSigurmundur Einarsson, alltafkallaður Simmi, <strong>og</strong> þegar hanner spurður hvenær sumarvertíðinhefjist hjá Eyjamönnum, segir hannhana löngu byrjaða. „Hún byrjaði írauninni í mars, þegar við fengumbreska skólahópa í heimsókn. Þettaer orðinn árviss viðburður sem hefurlengt tímabilið hjá okkur. Núna ímaí höfum við svo verið með íslenskaskólahópa. Þetta eru krakkarúr 10. bekk, útskriftarnemar úrgrunnskólum, sem koma alls staðarað af landinu.“Sumarvertíðin alltaf aðlengjastSumarvertíðin sem hefst í mars hjáViking Tours stendur fram í október.Upphaflega bauð fyrirtækið aðeinsupp á bátsferðir, en árið 2002 varbætt við sex rútum, ári seinna opnaðifyrirtækið kaffihús, Kaffi Kró sem erað auki upplýsingamiðstöð <strong>og</strong> 2006var svo bætt við veitingahúsi. Það máþví segja að starfsemin sé stöðugt aðbólgna.Þegar Simmi er spurður hversvegna Viking Tours hafi bætt öllumþessum rútum við fyrirtækið,segir hann ástæðuna vera þá aðtil Vestmannaeyja komi mikið affarþegaskipum á hverju sumri. Ísumar eigum við von á nítján skipum<strong>og</strong> það er nú einu sinni þannig aðþegar ferðamenn eru komnir hingað,þá vilja þeir fá eins mikið út úrheimsókninni <strong>og</strong> hægt er. Við bjóðumupp á um 220 sæti í rútum <strong>og</strong> förummeð fólk í þriggja tíma ferðir um nýjahraunið <strong>og</strong> eldfjallið, Stórhöfða, <strong>og</strong>Herjólfsdal <strong>og</strong> auðvitað sýnum viðalltaf sprang í lok ferðarinnar. Viðerum vel í stakk búin til að taka á mótiferðamönnum sem koma með skipumþví við getum boðið upp á leiðsögná ensku, norðurlandamálunum <strong>og</strong>þýsku þegar á þarf að halda. Allirokkar leiðsögumenn eru fólk semþekkir söguna <strong>og</strong> staðhætti vel.“Bátsferð <strong>og</strong> tónleikar íhelliBátsferð með Viking Tours hlýturþó að teljast toppurinn á heimsókntil Vestmannaeyja. Þar er Simmisjálfur skipstjóri <strong>og</strong> leiðsögumaður<strong>og</strong> ferð með honum gleymist seint.Blanda farþega sem taka sér ferðá hendur með honum er líka ofteinkar skemmtileg. Þar er ekki
Suðurrland • 55land í stöðugri mótuneimaey sem er stöðugt í mótunSigurmundur Gísli Einarsson forstjóriVið erum meðþrjátíu prósentaf lundastofniheimsins íVestmannaeyjum.Það eru um tíumilljónir sjófuglahér í Eyjum <strong>og</strong> hægtað dunda sér lengivið að fylgjast meðþeim.mjög áhugasamir. Hingað kemurmikið af Bretum <strong>og</strong> við fáum mikiðaf gestum frá háskólum víða umheim. Jarðfræðin er mjög sérstökhér <strong>og</strong> við höfum farið í sérstakarjarðfræðiferðir líka. Heimaey erenn í mótun eftir gosið <strong>og</strong> Surtseyer stöðugt að breytast. Hrauniðþar hefur minnkað um 200 metra áseinustu árum, var 2.8 ferkílómetrarí lok gossins, 1967 en er í dag <strong>1.</strong>2ferkílómetri. Það er rosalegt landbrot.Það er þó ekki talið að hún fari niðurfyrir 0.7 ferkílómetra. Þetta er svipuðþróun <strong>og</strong> á hinum eyjunum hér íkring. Surtseyjargosið var týpísktVestmannaeyjagos. Það er talið aðallar eyjarnar hér hafi orðið til eins<strong>og</strong> Surtsey.“Hvað veitingahúsið varðar, segirSimmi þar boðið upp á dæmigerðaskyndibitarétti, ásamt kínaréttumen auk þess sé allur almennur maturí boði, til dæmis „þjóðarréttir okkarhér í Eyjum; humar <strong>og</strong> lundi <strong>og</strong> súla<strong>og</strong> svartfugl. Þegar við erum meðopið bjóðum við upp á þessa rétti.Veitingahúsið er að sjálfsögðu opiðallt sumarið en á veturna er lokaðnema fyrir hópa. Og að sjálfsögðuhefur Kaffi Kró nú þegar verið opnaðfyrir sumartraffíkina. En þar eru ekkibara hádegis- <strong>og</strong> kvöldverðarréttitil sölu, heldur er alltaf hægt að fáeitthvað gott með kaffinu. Í boði erualltaf býbakaðar mömmutertur <strong>og</strong>kökur, kleinur <strong>og</strong> vöfflur.Goslokahátíðin flottastahátíðinEyjamenn kunna öðrumÍslendingum betur að gera sér glaðandag, eins <strong>og</strong> sannast hefur en þegartalið berst að hinni annáluðu Þjóðhátíðum verslunarmannahelgina, segirSigurmundur það alls ekki bestuhátíðina í bænum. “Flottasta hátíðinhér í Eyjum er goslokahátíðin semhaldin er á fimm ára fresti <strong>og</strong> égget fullyrt að í ár verði hún ennþábetri <strong>og</strong> skemmtilegri en nokkrusinni fyrr, vegna þess að nú eru35 ár liðin frá goslokum. Það erufáir aðrir en Vestmannaeyingarbúnir að uppgötva þessa hátíð ená hana mæta fjölmargir brottfluttirVestmannaeyingar, eiginlega munfleiri en mæta á Þjóðhátíð í Eyjum.Þá er mikið stuð hér um allan bæ.Við störtum hátíðinni á Kaffi Kró áfimmtudagskvöldið fyrir goslok. Þáverða hérna hjá okkur Eyjamennað spila skemmtileg Eyjalög. Viðhöfðum opið í fyrra <strong>og</strong> buðum þeimsem gengu framhjá að koma inn aðspila. Það voru um hundrað inni íhúsi <strong>og</strong> þrjú hundruð fyrir utan <strong>og</strong>allir sungu með sínu nefi.“Simmi segir traffíkina í Eyjummjög mikla á sumrin <strong>og</strong> hún sésífellt að aukast. “Íslendingum finnstrosalega gaman að koma á KaffiKró,“ segir hann, „því hér er mikiðaf útlendingum á öllum tímum. Hérer alltaf verið að tala býsna mörgtungumál <strong>og</strong> það skapast mjögalþjóðlegt umhverfi.“Undir þetta er hægt aðtaka heilshugar. Heimsókn tilVestmannaeyja <strong>og</strong> Viking Tours er,eins <strong>og</strong> fyrr segir, nokkuð ógleymanleg<strong>og</strong> hægt að kynna sér allt sem í boðier hjá fyrirtækinu á heimasíðunniwww.vikingtours.isaðeins að finna ólík þjóðerni, heldurer alltaf vænn hópur fuglaskoðara,jarðfræðiáhugafólks <strong>og</strong> náttúruunnendasem sjá hlutina ferskariaugum en við sem höfum þettastórbrotna land fyrir augum allaævi. Það er ekki laust við að maðuröðlist nýja sýn á þau undur semmaður fram að þessu taldi sjálfsögð,jafnvel hversdagsleg. En hvað telurSigurmundur að geri sjóferðir hanseins merkilegar <strong>og</strong> raun ber vitni?Við erum með þrjátíu prósentaf lundastofni heimsins íVestmannaeyjum. Það eru um tíumilljónir sjófugla hér í Eyjum <strong>og</strong> hægtað dunda sér lengi við að fylgjast meðþeim. Svo förum við í Hellana þarsem undirritaður tekur upp lúðurinn<strong>og</strong> spilar fyrir farþegana.Við höfum bætt einni ferð í vikuút í Surtsey. Í þá ferð förum viðeftir klukkan 17.00 á föstudögum<strong>og</strong> skoðum fjórtán eyjar. Surtseyjarferðirnartaka fjóra tíma <strong>og</strong> eru straxorðnar mjög vinsælar. Við siglum íkringum eyjuna <strong>og</strong> segjum frá henni en það er alveg bannað að fara þarí land. Ef veðrið er fallegt siglumvið síðan inn að Súlnaskeri þar semer næststærsta súlnabyggð í heimi,næst á eftir Eldey.“Surtseyjarferðir <strong>og</strong>veitingahús fyrir sælkeraSimmi segir Íslendinga sem komi íSurtseyjarferðirnar jafn áhugasamirum fuglalíf <strong>og</strong> útlendingar sem eru
Fáðu Sælureitinn sendanheim þér að kostnaðarlausuSjá www.husa.iseða hringdu í 525 3000Sælureitinn færðueinnig í verslunumHúsamiðjunnar <strong>og</strong> BlómavalsNýr <strong>og</strong> glæsilegurSælureiturLestu allt umsumarblóminbls. 122- 125Þú getur fundið verð á vörumsælureitsins á www.husa.isLestu allt umtrjáklippingarbls. 140-146