AKAIDI dhe KELAMI - El-Hikmeh
AKAIDI dhe KELAMI - El-Hikmeh AKAIDI dhe KELAMI - El-Hikmeh
këmbë e, disa, mbi katër këmbë. Allahu krijon ç’të dëshirojë. Ai ka fuqi për çdo gjë!”(Kur’ani, Nur: 44-45)g. Fjalë (kelam): Allahu flet, por e folura e Tij është e ndryshme prej të folurës së krijesave.Me anë të këtij atributi u ka zbritur Allahu libra profetëve, kurse me disa prej tyre ka biseduar. Nenuk mund ta njohim natyrën e të folurit të Allahut, e cila është e paraqenë dhe jo e përbërë prejtingujsh. Nuk mund të mendohet që Allahu të jetë i heshtur e jo në gjendje për të komunikuar.Me atributin e të folurit, Allahu njofton, urdhëron dhe ndalon. Në Kur’an thuhet:“Pasi Musai erdhi kur i thamë dhe Zoti i vet bisedoi me të, tha: “Zoti im, shfaqmu të tëshoh!..” 128“Thuaj: “Sikur të përdornim për bojë ujin e tërë detrave dhe një herë tjetër aq për tëshkruar fjalët e Zotit tënd, nuk do të mjaftonte...” 129h. Krijim (tekvin): Allahu ka aftësi krijuese, domethënë, të bëjë të qenë diçka të paqenë.Allahu është i vetmi krijues. Ai e ka krijuar çdo gjë me fuqinë e tij të pafundme duke e ditur mediturinë e Tij të paraqenë dhe duke e dëshiruar. Nuk ka gjë në gjithësi që të mos e ketë krijuar Ai.Krijimi, furnizimi dhe ushqimi, ringjallja, shkaktimi i vdekjes, dhënia e dhuntive, ndëshkimi dheshpërblimi si dhe trajtësimi janë rezultate të atributit krijim. Në Kur’an thuhet:“Allahu është krijuesi i çdo gjëje. Ai është dorëzanës për çdo gjë!” 130D. AKTET LEGALE TE ALLAHUTAllahu ka akte të posaçme për individualitetin e vet. Lejohet që këto akte t’i kushtohenAllahut edhe me shprehje pozitive, edhe me shprehje negative. Për shembull, ashtu siç lejohet tëthemi, “dikujt i dha fëmijë”, lejohet edhe të themi, “dikujt s’i dha fëmijë”. Po kështu, edhe“dikujt i dha të mira”, edhe “dikujt s’i dha të mira”. Baza e cilësive të akteve është atributi“krijim” i cili është i paraqenë. Aktet e posaçme për individualitetin e Allahut shqyrtohen në pesëpjesë.a. Krijim (halk ve ixhat): Allahu është krijuesi i çdo gjëje. Eshtë legale (lejueshmërisht emundshme) që Allahu të krijojë çdo gjë që mund të na shkojë neve nëpër mend. Po deshi, krijon;po s’deshi, s’krijon. Ai s’është i detyruar të krijojë apo të mos krijojë. Ai krijon edhe të mirën,edhe të keqen. Ndërkaq, pëlqen që ne të zgjedhim të mirën, nuk pëlqen të zgjedhim të keqen.Çfarëdo që të jenë gjërat që krijon, janë domosdoshmëri e dijes dhe urtësisë së Tij. Në çdo gjë tëkrijuar prej Tij ka urtësi edhe në se ne nuk mundemi ta kuptojmë ose konceptojmë. Siç u tha pakmë lart, Allahu nuk e ka të domosdoshme dhe të detyrueshme të bëjë gjëra të caktuara, ndryshe,nuk do të ishte një qenie që bën ç’të dëshirojë: “...Allahu krijon ç’të dëshirojë!..” 131128 Kur’ani, Kehf: 109.129 Kur’ani, ?130 Kur’ani, Zumer: 62.131 Kur’ani, Ali Imran: 47.50
Rezultati i të gjitha akteve të Allahut u përket robve të Tij. Allahu krijon (në lidhje me robtë,krijesat e Tij me arsye dhe vullnet), atë që zgjedh dhe pëlqen robi. Ndërkaq, Allahu është krijuesiabsolut. S’ka asnjë fuqi apo pengesë që ta pengojë Allahun për të krijuar atë që do dhe kur do.Çdo qenie ekziston në saje të aktit krijues të Allahut dhe vazhdon të ekzistojë vetëm në se Allahui jep mundësi për të ekzistuar.b. Dhurimi dhe ndëshkimi (ten’im dhe ta’zib): Allahu i dhuron të mira cilit të dojë prejrobve të vet dhe e ndëshkon atë rob që të dojë prej atyre që janë fajtorë dhe e kanë merituarndëshkimin. Po deshi, Allahu nuk le pa ndëshkuar edhe mëkatin apo fajin më të vogël, po deshi,fal edhe mëkatin apo fajin më të madh përveç politeizmit (shirk) dhe mohimit (kufr). Këto aktenuk janë të domosdoshme apo të detyrueshme për të. Në një ajet thuhet kështu:“...Ai fal kë të dojë dhe ndëshkon kë të dojë. Pronësia e çdo gjëje që ekziston në tokë enë qiej, i takon Allahut!..” 132c. Orientimi dhe çorientimi, shmangia nga udha e drejtë (hidajet dhe idlal): Eshtë legaleqë Allahu të krijojë orientim për kë do dhe çorientim për kë do. Nuk ka, veç Allahut, ndonjësubjekt real që i orienton njerëzit ose i çorienton, domethënë i shmang nga udha e drejtë. Që tëdyja janë akte të Allahut. Ndërkaq, në se Allahu krijon për një rob çorientim, kjo si rezultat izgjedhjes së keqe të robit, i përdorimit të gabuar e në drejtim të keq nga robi i vullnetit të vet. Përsa kohë që njeriu nuk e drejton vullnetin dhe veten për në drejtim të gabuar, vullneti dhe fuqiahyjnore nuk e shtrëngojnë për në atë drejtim. Sipas dijetarëve sunnitë, kuptimi i ajetit “...Allahu eshmang nga udha kë të dojë dhe e orienton kë të dojë...” 133 , është “Allahu krijon orientiminpër kë të dojë e çorientimin për kë të dojë.”d. Dërgimi i profetëve e i librave: Allahu u ka dërguar njerëzve profetë për t’u treguarrrugën e drejtë, sepse Ai është një qenie që kujdeset për krijesat e Tij, mëshira dhe favori i të cilitrrethon dhe përfshin të gjitha krijesat. Kurse disa herë, me anë të profetëve, Allahu u ka dërguarnjerëzve edhe libra apo shkrime me të cilat u ka treguar se cila është e drejta dhe e vërteta.Ndërkaq, ashtu si dhe për aktet e tjera legale të Allahut, dërgimi i profetëve dhe librave është aktlegal, por jo edhe i domosdoshëm apo i detyrueshëm për Të. Po të dojë, dërgon, po të mos dojë,s’dërgon. Ai ka dërguar profetë dhe libra pse ka mëshirë për robtë e vet:“Ne të dërguam ty vetëm si mëshirë për botët!” 134e. Ringjallja dhe mbledhja (ba’th dhe hashr): Allahu do t’i ringjallë njerëzit pas vdekjesdhe do t’i mbledhë për t’u kërkuar llogari. Në Kur’an thuhet:“Pastaj, pa dyshim, do të ringjalleni përsëri ditën e kiametit...” 135Në ajetet si më poshtë, bëhet e ditur se Allahu do t’i ringjallë dhe do t’i mbledhë bashkë:132 Kur’ani, Maide: 18.133 Kur’ani, Fatir: 8.134 Kur’ani, Enbija: 107.135 Kur’ani, Mu’minun: 16.51
- Page 1: AKAIDIdheKELAMITekst mësimor për
- Page 5 and 6: 5. Duke shtresuar ndër zemra besim
- Page 7 and 8: PJESA IIBESIMI DHE MOHIMIÇESHTJETA
- Page 9 and 10: Profeti ka bërë të ditur se edhe
- Page 11 and 12: Fjala e Dëshmisë:“Esh’hedu en
- Page 13: “Ata që besojnë dhe kryejnë pu
- Page 16 and 17: “Po, hyn në xhennet edhe në se
- Page 18 and 19: këtë jetë, Allahu i Lartë, po t
- Page 20 and 21: pohimi me gojë si dhe veprimi, dom
- Page 22 and 23: person është musliman!” 51 Në
- Page 24 and 25: Gjatë trajtimit të temave dhe ç
- Page 26 and 27: PJESA IIIBESIMI TE ALLAHUÇESHTJETA
- Page 28 and 29: mendjes dhe arsyes. Sepse, në saje
- Page 30 and 31: Prandaj grindja mes nesh u bë shpe
- Page 32 and 33: të bëhet përmes njohjes së argu
- Page 34 and 35: domosdoshme, por e mundshme dhe, p
- Page 36 and 37: II. Argumentet mbi ekzistencën e A
- Page 38 and 39: Xhubejr b. Mut’im prej parësisë
- Page 40 and 41: “O ju që keni besuar, kush prej
- Page 42 and 43: “Allahu e do aksh njeri, edhe ti
- Page 44 and 45: “(Allahu im!) Të lutem Ty me çd
- Page 46 and 47: Atributet e domosdoshme të Allahut
- Page 48 and 49: 2. Atributet qenësore ose pozitive
- Page 52 and 53: “Thuaj: “Ata do t’i ringjall
- Page 54 and 55: PJESA IVBESIMI TE ENGJEJTÇESHTJETA
- Page 56 and 57: “... E ata që janë pranë Tij (
- Page 58 and 59: 3. Israfili. Si njëri prej katër
- Page 60 and 61: mundshme ekzistencën e engjëjve.
- Page 62 and 63: Shejtani, i cili, megjithëse ashtu
- Page 64 and 65: - Po ta shihnin?- Do të iknin me v
- Page 66 and 67: “O ju që keni besuar! Besojeni A
- Page 68 and 69: Kur’an ka dy ajete që flasin pë
- Page 70 and 71: 1. Ungjilli i Mateut. Shën Mateu
- Page 72 and 73: Kur’ani qe shkruar i plotë dhe q
- Page 74 and 75: Në Kur’an urdhërohen njerëzit
- Page 76 and 77: të shohin modelin që duhet ndjeku
- Page 78 and 79: 4. Kur’ani është mrekullia më
- Page 80 and 81: analizoi që të tre. Më në fund,
- Page 82 and 83: PJESA VIBESIMI TE PROFETETÇESHTJET
- Page 84 and 85: “Ky është një favor i Allahut.
- Page 86 and 87: Profetit hadithet e shenjta (hadith
- Page 88 and 89: 1. Drejtësia (sidk). Çdo profet
- Page 90 and 91: E ngjashme me mrekullinë është
- Page 92 and 93: I. HZ. MUHAMMEDI, PROFETI I FUNDITP
- Page 94 and 95: "Nuk ka profet që të mos i jetë
- Page 96 and 97: * Vishej e jetonte thjesht.* Nuk u
- Page 98 and 99: PERMBLEDHJE1. Parashtroni mendimet
këmbë e, disa, mbi katër këmbë. Allahu krijon ç’të dëshirojë. Ai ka fuqi për çdo gjë!”(Kur’ani, Nur: 44-45)g. Fjalë (kelam): Allahu flet, por e folura e Tij është e ndryshme prej të folurës së krijesave.Me anë të këtij atributi u ka zbritur Allahu libra profetëve, kurse me disa prej tyre ka biseduar. Nenuk mund ta njohim natyrën e të folurit të Allahut, e cila është e paraqenë <strong>dhe</strong> jo e përbërë prejtingujsh. Nuk mund të mendohet që Allahu të jetë i heshtur e jo në gjendje për të komunikuar.Me atributin e të folurit, Allahu njofton, urdhëron <strong>dhe</strong> ndalon. Në Kur’an thuhet:“Pasi Musai erdhi kur i thamë <strong>dhe</strong> Zoti i vet bisedoi me të, tha: “Zoti im, shfaqmu të tëshoh!..” 128“Thuaj: “Sikur të përdornim për bojë ujin e tërë detrave <strong>dhe</strong> një herë tjetër aq për tëshkruar fjalët e Zotit tënd, nuk do të mjaftonte...” 129h. Krijim (tekvin): Allahu ka aftësi krijuese, domethënë, të bëjë të qenë diçka të paqenë.Allahu është i vetmi krijues. Ai e ka krijuar çdo gjë me fuqinë e tij të pafundme duke e ditur mediturinë e Tij të paraqenë <strong>dhe</strong> duke e dëshiruar. Nuk ka gjë në gjithësi që të mos e ketë krijuar Ai.Krijimi, furnizimi <strong>dhe</strong> ushqimi, ringjallja, shkaktimi i vdekjes, dhënia e dhuntive, ndëshkimi <strong>dhe</strong>shpërblimi si <strong>dhe</strong> trajtësimi janë rezultate të atributit krijim. Në Kur’an thuhet:“Allahu është krijuesi i çdo gjëje. Ai është dorëzanës për çdo gjë!” 130D. AKTET LEGALE TE ALLAHUTAllahu ka akte të posaçme për individualitetin e vet. Lejohet që këto akte t’i kushtohenAllahut e<strong>dhe</strong> me shprehje pozitive, e<strong>dhe</strong> me shprehje negative. Për shembull, ashtu siç lejohet tëthemi, “dikujt i dha fëmijë”, lejohet e<strong>dhe</strong> të themi, “dikujt s’i dha fëmijë”. Po kështu, e<strong>dhe</strong>“dikujt i dha të mira”, e<strong>dhe</strong> “dikujt s’i dha të mira”. Baza e cilësive të akteve është atributi“krijim” i cili është i paraqenë. Aktet e posaçme për individualitetin e Allahut shqyrtohen në pesëpjesë.a. Krijim (halk ve ixhat): Allahu është krijuesi i çdo gjëje. Eshtë legale (lejueshmërisht emundshme) që Allahu të krijojë çdo gjë që mund të na shkojë neve nëpër mend. Po deshi, krijon;po s’deshi, s’krijon. Ai s’është i detyruar të krijojë apo të mos krijojë. Ai krijon e<strong>dhe</strong> të mirën,e<strong>dhe</strong> të keqen. Ndërkaq, pëlqen që ne të zgjedhim të mirën, nuk pëlqen të zgjedhim të keqen.Çfarëdo që të jenë gjërat që krijon, janë domosdoshmëri e dijes <strong>dhe</strong> urtësisë së Tij. Në çdo gjë tëkrijuar prej Tij ka urtësi e<strong>dhe</strong> në se ne nuk mundemi ta kuptojmë ose konceptojmë. Siç u tha pakmë lart, Allahu nuk e ka të domosdoshme <strong>dhe</strong> të detyrueshme të bëjë gjëra të caktuara, ndryshe,nuk do të ishte një qenie që bën ç’të dëshirojë: “...Allahu krijon ç’të dëshirojë!..” 131128 Kur’ani, Kehf: 109.129 Kur’ani, ?130 Kur’ani, Zumer: 62.131 Kur’ani, Ali Imran: 47.50