AKAIDI dhe KELAMI - El-Hikmeh
AKAIDI dhe KELAMI - El-Hikmeh AKAIDI dhe KELAMI - El-Hikmeh
të bëhet përmes njohjes së argumenteve racionale mbi ekzistencën dhe njësinë e Zotit. Ajetetkur’anore dhe hadithet përbëjnë veçanërisht një burim të pasur për këto argumente.Sipas akaidit islam, Allahu është një dhe i vetëm. Ndërkaq, njësia e Allahut nuk ështënumerike sepse numri ndahet, përpjesëtohet e shumëfishohet. Kurse Allahu s’ka të bëjë me cilësitë tilla. Të qenët e Allahut një dhe i vetëm është te individualiteti i Tij, te atributet, emrat dheaktet e Tij, te të qenët Zot, te pangjashmëria e sundimit të Tij. Ndërsa në suren “Ihlas”(principialiteti) pohohet se Allahu është një i vetëm, se është i përplotësuar dhe ivetëmjaftueshëm në atë nivel që nuk ia ka nevojën askujt dhe asgjëje ndërkaq që çdokush dheçdo gjë ia ka nevojën Atij, se as ka linudr kënd dhe as është i lindur, pra, se asgjë s’është e njëjtae Tij, në suren “Kafirun” pohohet se vetëm Allahu mund të adhurohet dhe theksohet me forcë seProfeti, ashtu si nuk pati adhuruar më parë idhujt e politeistëve, nuk ka për t’i adhuruar as më tej.Njësia dhe pangjashmëria e Allahut theksohet edhe në shumë sure të tjera të Kur’anit. P.sh.:“Allahu s’ka fëmijë. Nuk ka zot tjetër veç Tij. Në të kundërt, çdo zot do të kujdesej dhedrejtonte krijesat e veta dhe, në këtë mes, pa diskutim që njëri prej tyre do të bëhej eprormbi zotat e tjerë. Allahu s’ka të bëjë me cilësimet e tyre!” 70“Po qe se në tokë e në qiej do të kishte zota të tjerë veç Allahut, pa diskutim, toka eqielli do të ishin shkatërruar...” 71Rregullsia në gjithësi është argumenti më i qartë i njësisë së Allahut. Një pjesë e ajeteve,shumica e të cilave ka zbritur në Mekë, e prek çështjen e tevhidit, njësisë së Allahut,drejtpërdrejt.Tevhidi ose njësia e Allahut dhe besimi në të, i cili realizohet duke pohuar njësinë eAllahut dhe duke përjashtuar çdo lloj ortakërie ndaj Tij, është veçoria më e rëndësishme e fesëislame. Me këtë veçori, feja islame ndahet edhe prej idhujtarisë së injorancës, edhe prej formavetë revizionuara dhe të shformuara të feve të tilla si hebraizmi dhe krishterizmi, edhe prejzoroastrizmit.I. Argumentet racionale të ekzistencës së AllahutSipas një pjese të dijetarëve islamë, me që besimi i njeriut te Zoti është i bashkëlindur dhe ipamënjanueshëm, nuk është nevoja për të kërkuar jashtë argumente mbi ekzistencën e Zotit, përtë paraqitur argumente racionale dhe logjike. Njeriu me krijim të padëmtuar, çdo njeri, shpirti i tëcilit nuk është sëmurur, e gjen dhe e kupton se Allahu ekziston dhe është një. Argumentet e kësajfushe janë vetëm për ta ngacmuar njeriun, për ta zhvilluar informacionin e detyrueshëm e tëpashmangshëm në vetveten e tij si dhe vetëdijen e tij. Kur hekuri me magnetin afrohen, magneti etërheq sepse kjo forcë ndodhet në mënyrë të detyrueshme e të pashmangshme te ai, në përbërjen,në natyrën e tij. Nëse përbërja dhe natyra e magnetit nuk ndryshohen, nuk prishen, s’ka asnjëdyshim që ai do ta tërheqë hekurin. Kështu qëndron puna edhe me njeriun. Ai është krijuar i tillëqë mund ta kuptojë ekzistencën e Zotit vetëm duke parë gjërat brenda dhe jashtë botës së vet tëcilat vërtetojnë ekzistencën e Zotit. Në mënyrë të veçantë, vetë krijimi i njeriut është njëargument i hapur i ekzistencës së Zotit.70 Kur’ani, Ibrahim: 10.71 Kur’ani, Enbija: 22.32
Sipas shumicës së dijetarëve islamë, njeriu mundet të arrijë në konkluzionin e ekzistencës sëAllahut duke u përqëndruar dhe duke menduar mbi një sërë argumentesh që i përkasin esencës sëqenies së vet si dhe botës së jashtme, të cilat tregojnë për ekzistencën e Allahut. Në Kur’anthuhet: “Sytë Atë s’mund ta shohin, por ai sytë i sheh!” 72 Ky ajet parashtron se Allahu nukmund të përceptohet e njihet drejtpërdrejt me anë të shqisave. Ndërkaq, shqisat i japin “materialfaktik” mendjes dhe zemrës të cilave u takon ta njohin Zotin. Ky material faktik është çdo gjë ekrijuar, është rregullsia dhe harmonia në gjithësi që janë, nga ana e tyre, shenja, gjurmë dheargumente që tregojnë ekzistencën e Zotit. Dhe njeriu, me anë të mendjes së vet, përpiqet ta gjejëKrijuesin duke u nisur nga këto shenja, gjurmë dhe argumente. Në Kur’an urdhërohet:“Ne do t’u tregojmë njerëzve argumentet tona në horizonte dhe në vetveten e tyre që takuptojnë qartë se Ai është i vërtetë!...” 73Argumentet kryesore të parashtruara prej dijetarëve në përfundim edhe të vëzhgimit të botëssë jashtme, edhe të shqyrtimit të krijimit të vetë njeriut, janë këto:a. Argumenti i krijimit. Çdo njeri me natyrë të rregullt, të pashformuar, normalisht pranonekzistencën e një krijuesi me fuqi mbi fuqinë e vet njerëzore. Besimi në ekzistencën e Zotit ështënjë ndjenjë dhe vetëdije e natyrshme. Në formësimin e vetëdijes mbi Zotin nuk ndikojnë zelli dhepërpjekja njerëzore, arsyeja dhe arsyetimi. Kurdo që njeriu të bjerë në situatë të vështirë e nëdëshpërim, mbështetet te një Zot dhe mbetet i detyruar t’i lutet Atij. Lidhur me këtë, në Kur’anthuhet:“Kur njeriut i bie ndonjë e keqe, na lutet Neve në çdo pozicion që të jetë, ndenjur,shtruar apo në këmbë (që t’ia largojmë atë të keqe). Por, kur ia largojmë të keqen, kalonsikur të mos kish ndodhur gjë, sikur të mos na ishte lutur Neve për të keqen që e kishgjetur!...” 74b. Argumenti i akcidencës. 75 Eshtë argumenti më i njohur i dijetarëve të kelamit. Eshtëargumenti që përpiqet ta vërtetojë ekzistencën e Allahut duke u nisur nga ideja se gjithësia dheqeniet që përmbahen në të, janë të krijuara pas, në një pikë kohore të caktuar, prandaj edhe ështënevoja e një krijuesi që i ka krijuar.“A nuk mendon njeriu se Ne e krijuam ndërsa s’ishte asgjë?” 76c. Argumenti i mundësisë. Ky është argumenti më shumë i filozofëve islamë që përpiqen tavërtetojnë ekzistencën e Allahut duke u nisur nga parimi se gjithësia nuk është qenie e72 Kur’ani, En’am: 103.73 Kur’ani, Fussilet: 53.74 Kur’ani, Junus: 12.75 Qenia është esenciale, që ka ekzistuar dhe do të ekzistojë, që është e pavarur nga koha, hapësira dhe shkaqet dhenjë qenie e tillë është Zoti si dhe akcidentale, domethënë e krijuar në një pikë kohore të caktuar, e varur dhe ekushtëzuar nga koha, hapësira dhe shkaqet, pra, e përkohshme, e cila, gjithashtu, do të marrë fund në një pikë kohoretë caktuar. Në qenien akcidentale hyn e gjithë bota materiale e jomateriale e krijuar. Shih edhe shën. 33.76 Kur’ani, Merjem: 67.33
- Page 1: AKAIDIdheKELAMITekst mësimor për
- Page 5 and 6: 5. Duke shtresuar ndër zemra besim
- Page 7 and 8: PJESA IIBESIMI DHE MOHIMIÇESHTJETA
- Page 9 and 10: Profeti ka bërë të ditur se edhe
- Page 11 and 12: Fjala e Dëshmisë:“Esh’hedu en
- Page 13: “Ata që besojnë dhe kryejnë pu
- Page 16 and 17: “Po, hyn në xhennet edhe në se
- Page 18 and 19: këtë jetë, Allahu i Lartë, po t
- Page 20 and 21: pohimi me gojë si dhe veprimi, dom
- Page 22 and 23: person është musliman!” 51 Në
- Page 24 and 25: Gjatë trajtimit të temave dhe ç
- Page 26 and 27: PJESA IIIBESIMI TE ALLAHUÇESHTJETA
- Page 28 and 29: mendjes dhe arsyes. Sepse, në saje
- Page 30 and 31: Prandaj grindja mes nesh u bë shpe
- Page 34 and 35: domosdoshme, por e mundshme dhe, p
- Page 36 and 37: II. Argumentet mbi ekzistencën e A
- Page 38 and 39: Xhubejr b. Mut’im prej parësisë
- Page 40 and 41: “O ju që keni besuar, kush prej
- Page 42 and 43: “Allahu e do aksh njeri, edhe ti
- Page 44 and 45: “(Allahu im!) Të lutem Ty me çd
- Page 46 and 47: Atributet e domosdoshme të Allahut
- Page 48 and 49: 2. Atributet qenësore ose pozitive
- Page 50 and 51: këmbë e, disa, mbi katër këmbë
- Page 52 and 53: “Thuaj: “Ata do t’i ringjall
- Page 54 and 55: PJESA IVBESIMI TE ENGJEJTÇESHTJETA
- Page 56 and 57: “... E ata që janë pranë Tij (
- Page 58 and 59: 3. Israfili. Si njëri prej katër
- Page 60 and 61: mundshme ekzistencën e engjëjve.
- Page 62 and 63: Shejtani, i cili, megjithëse ashtu
- Page 64 and 65: - Po ta shihnin?- Do të iknin me v
- Page 66 and 67: “O ju që keni besuar! Besojeni A
- Page 68 and 69: Kur’an ka dy ajete që flasin pë
- Page 70 and 71: 1. Ungjilli i Mateut. Shën Mateu
- Page 72 and 73: Kur’ani qe shkruar i plotë dhe q
- Page 74 and 75: Në Kur’an urdhërohen njerëzit
- Page 76 and 77: të shohin modelin që duhet ndjeku
- Page 78 and 79: 4. Kur’ani është mrekullia më
- Page 80 and 81: analizoi që të tre. Më në fund,
të bëhet përmes njohjes së argumenteve racionale mbi ekzistencën <strong>dhe</strong> njësinë e Zotit. Ajetetkur’anore <strong>dhe</strong> hadithet përbëjnë veçanërisht një burim të pasur për këto argumente.Sipas akaidit islam, Allahu është një <strong>dhe</strong> i vetëm. Ndërkaq, njësia e Allahut nuk ështënumerike sepse numri ndahet, përpjesëtohet e shumëfishohet. Kurse Allahu s’ka të bëjë me cilësitë tilla. Të qenët e Allahut një <strong>dhe</strong> i vetëm është te individualiteti i Tij, te atributet, emrat <strong>dhe</strong>aktet e Tij, te të qenët Zot, te pangjashmëria e sundimit të Tij. Ndërsa në suren “Ihlas”(principialiteti) pohohet se Allahu është një i vetëm, se është i përplotësuar <strong>dhe</strong> ivetëmjaftueshëm në atë nivel që nuk ia ka nevojën askujt <strong>dhe</strong> asgjëje ndërkaq që çdokush <strong>dhe</strong>çdo gjë ia ka nevojën Atij, se as ka linudr kënd <strong>dhe</strong> as është i lindur, pra, se asgjë s’është e njëjtae Tij, në suren “Kafirun” pohohet se vetëm Allahu mund të adhurohet <strong>dhe</strong> theksohet me forcë seProfeti, ashtu si nuk pati adhuruar më parë idhujt e politeistëve, nuk ka për t’i adhuruar as më tej.Njësia <strong>dhe</strong> pangjashmëria e Allahut theksohet e<strong>dhe</strong> në shumë sure të tjera të Kur’anit. P.sh.:“Allahu s’ka fëmijë. Nuk ka zot tjetër veç Tij. Në të kundërt, çdo zot do të kujdesej <strong>dhe</strong>drejtonte krijesat e veta <strong>dhe</strong>, në këtë mes, pa diskutim që njëri prej tyre do të bëhej eprormbi zotat e tjerë. Allahu s’ka të bëjë me cilësimet e tyre!” 70“Po qe se në tokë e në qiej do të kishte zota të tjerë veç Allahut, pa diskutim, toka eqielli do të ishin shkatërruar...” 71Rregullsia në gjithësi është argumenti më i qartë i njësisë së Allahut. Një pjesë e ajeteve,shumica e të cilave ka zbritur në Mekë, e prek çështjen e tevhidit, njësisë së Allahut,drejtpërdrejt.Tevhidi ose njësia e Allahut <strong>dhe</strong> besimi në të, i cili realizohet duke pohuar njësinë eAllahut <strong>dhe</strong> duke përjashtuar çdo lloj ortakërie ndaj Tij, është veçoria më e rëndësishme e fesëislame. Me këtë veçori, feja islame ndahet e<strong>dhe</strong> prej idhujtarisë së injorancës, e<strong>dhe</strong> prej formavetë revizionuara <strong>dhe</strong> të shformuara të feve të tilla si hebraizmi <strong>dhe</strong> krishterizmi, e<strong>dhe</strong> prejzoroastrizmit.I. Argumentet racionale të ekzistencës së AllahutSipas një pjese të dijetarëve islamë, me që besimi i njeriut te Zoti është i bashkëlindur <strong>dhe</strong> ipamënjanueshëm, nuk është nevoja për të kërkuar jashtë argumente mbi ekzistencën e Zotit, përtë paraqitur argumente racionale <strong>dhe</strong> logjike. Njeriu me krijim të padëmtuar, çdo njeri, shpirti i tëcilit nuk është sëmurur, e gjen <strong>dhe</strong> e kupton se Allahu ekziston <strong>dhe</strong> është një. Argumentet e kësajfushe janë vetëm për ta ngacmuar njeriun, për ta zhvilluar informacionin e detyrueshëm e tëpashmangshëm në vetveten e tij si <strong>dhe</strong> vetëdijen e tij. Kur hekuri me magnetin afrohen, magneti etërheq sepse kjo forcë ndo<strong>dhe</strong>t në mënyrë të detyrueshme e të pashmangshme te ai, në përbërjen,në natyrën e tij. Nëse përbërja <strong>dhe</strong> natyra e magnetit nuk ndryshohen, nuk prishen, s’ka asnjëdyshim që ai do ta tërheqë hekurin. Kështu qëndron puna e<strong>dhe</strong> me njeriun. Ai është krijuar i tillëqë mund ta kuptojë ekzistencën e Zotit vetëm duke parë gjërat brenda <strong>dhe</strong> jashtë botës së vet tëcilat vërtetojnë ekzistencën e Zotit. Në mënyrë të veçantë, vetë krijimi i njeriut është njëargument i hapur i ekzistencës së Zotit.70 Kur’ani, Ibrahim: 10.71 Kur’ani, Enbija: 22.32