You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
5. Besimi, akti, mëkati i madh: Sipas sunnitëve, besimi është vërtetimi me zemër, kursevërtetimi me gojë është kusht që pranimi me zemër të kuptohet. Akti nuk është pjesë e besimit,prandaj, po qe se njeriu që kryen një mëkat të madh, nuk e quan hallall (të miratuar, të lejuar),është besimtar mëkatar, është njeri i kibles (ehli kible), nuk quhet mohues (kafir). Sipasmutezilitëve, shiitëve <strong>dhe</strong> harixhitëve, akti është pjesë e besimit, shtohet e pakësohet. Personi qëkryen mëkat të madh, sipas mutezilitëve <strong>dhe</strong> shiitëve është mëkatar. Po qe se vdes pa u penduar,mbetet në xhehennem përgjithmonë. Kurse sipas harixhitëve, ky njeri është mohues (kafir).Ndërkaq, murxhitët thonë se ky njeri është besimtar i vërtetë <strong>dhe</strong> se mëkati i kryer nuk i sjell dëmatij vetë.6. Vullneti, kaderi, kazaja (irade, kader, kaza): Ndërsa xhebritët thonë se robi (njeriu) nukka asnjë lloj vullneti <strong>dhe</strong>, prandaj, është i detyruar të veprojë sipas kaderit të përcaktuar nga ana eAllahut, mutezilitët <strong>dhe</strong> shiitët thonë se njeriu e kryen aktin me vullnetin e vet të lirë, pra, njeriu ebën vetë kaderin e vet. Ashtu si në çdo çështje, e<strong>dhe</strong> këtu, sunnizmi ka ndjekur një rrugë tëmesme, ka pranuar se njeriu ka vullnet të lirë, se aktin e zgjedhur prej tij me vullnetin e vet të lirë,e krijon Allahu, se Allahu që e njeh në mënyrë të paraqenë se ç'ka për të zgjedhur njeriu <strong>dhe</strong> që ezbaton atë, e përcakton kaderin e tij.7. E mira <strong>dhe</strong> e keqja: Sipas mutezilitëve <strong>dhe</strong> maturiditëve, akti është në vetvete i mirë apoi keq. Prandaj Allahu ka urdhëruar për mirë <strong>dhe</strong> e ka ndaluar të keqen. Sipas xhebritëve <strong>dhe</strong>esh'aritëve, aktet nuk janë të mirë apo të keq në vetvete. Një gjë është e keqe pse e ka ndaluarAllahu <strong>dhe</strong> është e mirë pse e ka urdhëruar Allahu. Sipas maturiditëve, e mira e një pjese akteshmund të njihet e<strong>dhe</strong> pa ardhur feja, si besimi te Allahu, drejtësia, etj. Një pjesë tjetër mund tënjihen me logjikë <strong>dhe</strong> gjykim, si të qenët e gënjeshtrës një gjë e mirë kur përdoret për ta shpëtuarnjë njeri të pafajshëm. Kurse një pjesë mund të njihen vetëm përmes mësimeve të fesë, si forma<strong>dhe</strong> masa e adhurimeve.8. Imameti, kalifati: Sipas sunnitëve, kryetari i shtetit përcaktohet me anë të këshillimeve<strong>dhe</strong> zgjedhjeve. Kryetari i shtetit nuk është i mbrojtur nga mëkatet. Sipas shiitëve, kryetari ishtetit caktohet ose emërohet. Imamët janë të mbrojtur nga mëkatet <strong>dhe</strong> nuk bien në gabime.9. Urtësia <strong>dhe</strong> shkaku: Sipas mutezilitëve <strong>dhe</strong> maturiditëve, në çdo akt <strong>dhe</strong> në çdo krijim tëAllahut ka një urtësi <strong>dhe</strong> një shkak e<strong>dhe</strong> në se ne nuk mundemi ta rrokim atë. Sipas xhebritëve<strong>dhe</strong> esh'aritëve, nuk ka. Kërkimi i urtësive <strong>dhe</strong> shkaqeve në aktet e Allahut do të thotë t'i vëshkufij vullnetit të Allahut.164