36MAGDALENA SKORCZYKi potrzeby. Nowo powstała przestrzeń możliwości twórczej realizacji kultury ściślezwiązana jest z intelektem człowieka oraz z jego duchowym wkładem. 35 Wszystkieobszary działalności człowieka sprowadzają się do roli kulturotwórczej, symbol,mit, religia odgrywają z tym procesie szczególną rolę „Różnorodne wytwory kulturyduchowej: język, poznanie naukowe, mit, sztuka, religia, stają się w ten sposób –przy całej swojej wewnętrznej odmienności – członami jedynego w swoim rodzajuwielkiego kontekstu problemowego, dyspozycjami, skierowanymi do jednego celu– do przekształcenia biernego świata zwykłych wrażeń, w których duch wydaje sięna razie skrępowany, w świat czystej ekspresji duchowej”. 36Połączenie mitu z symbolem ma odmienną funkcję w mniemaniu UmbertoEco. Pozwalają one przetrwać egzystencjalne rozterki i znieść ból z nimi związany,jak również sprawują kontrolę społeczną. Aby wyjaśnić, na czym ona polega, należyprzybliżyć pojęcie trybu symbolicznego – jest to próba odróżnienia symbolu i znakuod symbolu, metafory i alegorii, a służyć ma do porządkowania doświadczeniaprzez nazywanie, umożliwiając tym samym komunikację. Więź między symbolema przedmiotem symbolizowanym nie powinna mieć charakteru konwencjonalnego.Kontrola społeczna będzie miała miejsce, gdy ograniczy się wolność trybusymbolicznego przez kod; tym samym symbol ulegnie konwencjalizacji, stanie sięośrodkiem manipulacji i władzy, podległy prawom autorytetu rozumu. 37Jest, więc człowiek zawieszony w świecie symboli, mitów, metafor, znakówkonwencjonalnych i naturalnych. Wszystko to składa się na rzeczywistość, w którejżyje, rzeczywistość językową, bo to w niej człowiek się tworzy i realizuje. Językowyobraz świata jest warunkiem jego istnienia. Człowiek nie może istnieć w oderwaniuod tej przestrzeni, w której konstytuuje się jego egzystencja. Życie człowieka jakojednostki społecznej, w wymiarze kulturowym zawiera się w języku. Mowa jestwarunkiem tworzenia się kultury, więzi społecznych i cywilizacji. Ludzie zawszeżyją w jakichś, szeroko rozumianych, społecznościach. Aby pełniej móc w nichfunkcjonować, muszą świadomie posługiwać się językiem. Myśli, słowa zamykająsię w symbolu, to on wiedzie prym w komunikacji miedzy ludźmi. Człowiekw toku ewolucji zaczął świadomie posługiwać się językiem, tworząc coraz bardziejsymboliczne i abstrakcyjne słownictwo, pozwalające mu budować kulturę,cywilizację oraz rozwijać swój indywidualny, wewnętrzny świat. W pewnymmomencie istnienia świata, pisze Mańczyk, „dla człowieka komunikacja zaczęłaoznaczać coś więcej niż tylko porozumiewanie się; stanowiła ona abstrakcyjnei symboliczne przedstawienie świata i jego obrazu w twórczym procesie jego35Z. Kuderowicz, Filozofia ..., s. 230-247.36E. Cassirer, Krytyka rozumu jako krytyka kulturu, [w:] Z. Kuderowicz, Filozofia współczesna,tom 2, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1983, s. 259.37A. Grzegorczyk, Filozofia Nieoczekiwanego. Między fenomenologią a hermeneutyką,Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 2002, s. 263-269.
SYMBOL, MIT, METAFORA ...37przekształcania przez znaki, symbole logiki i matematyki. Reprezentacja świataprzez symbole (znaki) oznaczała wszechstronny, wieloaspektowy i nieograniczonydostęp do rzeczy i zjawisk przeszłych i przyszłych, rozumnego ich porządkowaniaw czasie i przestrzeni realnej i wyobrażonej.” 38 Nie wiemy, kiedy nastąpił tenprzełomowy moment w kształtowaniu się języka, nie wiemy również, co było jegoprzyczyną. Człowiek jednak doskonale wykorzystał owo narzędzie, które służymu nie tylko do wyrażania swoich potrzeb, nie jest odruchem, ale świadomym,racjonalnym procesem wyrażania jawnych oraz ukrytych, rozumnych treści naszejświadomości. W tym niekończącym się procesie tworzenia języka, a co za tymidzie – słów i wyobrażeń, znaczącą rolę, oprócz symbolu, odgrywał mit i metafora.Natura i Kultura znajdują swoje odzwierciedlenie w micie–symbolu. „Mockreatywna mitu, a zarazem fenomen spotkania się w nim Natury i Kultury”, piszeAnna Grzegorczyk, „bierze się stąd prawdopodobnie, że ukazuje on w swojejnarracji kształtowanie się podstawowych pojęć egzystencjalnych, takich jak życiei śmierć, które w antropologii odnośnej kultury są zorganizowane w spójną „wizjęświata.” 39 Myślenie mityczne było impulsem zapoczątkowującym wyobrażenia natemat genezy języka, mowy i komunikacji. Również metafory kształtują nasz obrazrzeczywistości, odzwierciedlają, początkują tworzenie znaczeń i pojęć, konstruująświat mówiony. Zdaniem Mańczyka, „metaforyczne formowanie uczuć, myślii przeżyć to stałe wychodzenie z głębi nieświadomości, z niewiedzy i protojęzykado uświadomionych aktów postrzegania i poznania siebie oraz otaczającejrzeczywistości.” 40 Metafora nie jest więc tylko otoczką dla treści ukrytych,niedostępnych bezpośrednio, ale pełni funkcję opisu rzeczywistości, jestpodstawowym składnikiem naszych myśli, słów, języka. Te trzy składnikirzeczywistości językowej: symbol, mit, metafora, nie tylko wyjaśniają struktury,genezę i zastosowanie języka, ale też pełnią poznawczą rolę w życiu człowieka wobecotaczającej go rzeczywistości.38A Mańczyk, Komunikacja myśli, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław2001, s. 39.39A. Grzegorczyk, Filozofia Nieoczekiwanego. Miedzy fenomenologią a hermeneutyką,Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 2002, s. 122.40A Mańczyk, Komunikacja myśli..., s. 93.
- Page 1 and 2: HomoCOMMUNICATIVUSFilozofia - komun
- Page 3 and 4: Redaguje zespółRedaktor naczelny
- Page 5 and 6: Słowo wstępnePrzed kilku laty pow
- Page 7 and 8: Drodzy Czytelnicy,Z radością, ale
- Page 9: Emanuel KulczyckiJęzyk a podróżP
- Page 12 and 13: 12EMANUEL KULCZYCKIrozważając asp
- Page 14 and 15: 14EMANUEL KULCZYCKIjęzykach: „Po
- Page 16 and 17: Łukasz WiśniewskiFilozofia po Aus
- Page 18 and 19: 18ŁUKASZ WIŚNIEWSKIdrodze ,,rozum
- Page 20 and 21: 20ŁUKASZ WIŚNIEWSKImonarchie ich
- Page 22 and 23: 22ŁUKASZ WIŚNIEWSKIJeana - Franç
- Page 24 and 25: 24ŁUKASZ WIŚNIEWSKItylko jedną,
- Page 26 and 27: 26ŁUKASZ WIŚNIEWSKIzaufał człow
- Page 28 and 29: Magadalena SkorczykSymbol, mit, met
- Page 30 and 31: 30MAGDALENA SKORCZYKo języku w kat
- Page 32 and 33: 32MAGDALENA SKORCZYKważnym składn
- Page 34 and 35: 34MAGDALENA SKORCZYKgenezy języka
- Page 38 and 39: Dominika ŁukoszekFood, pets or god
- Page 40 and 41: 40DOMINIKA ŁUKOSZEKan economic suc
- Page 42 and 43: 42DOMINIKA ŁUKOSZEKperson feels an
- Page 44 and 45: 44MAGDALENA FOŁDAkomunikację nie
- Page 46 and 47: 46MAGDALENA FOŁDAi zazwyczaj nale
- Page 48 and 49: 48MAGDALENA FOŁDAdogadują sobie i
- Page 50 and 51: 50MAGDALENA FOŁDAna to nie godzi)
- Page 52 and 53: 52MAGDALENA FOŁDAtego „jak” dz
- Page 54 and 55: Anna KrólArtykulacja i percepcja w
- Page 56 and 57: 56ANNA KRÓLdźwięków, które mog
- Page 58 and 59: 58ANNA KRÓLartykułowane niestaran
- Page 60 and 61: 60ANNA KRÓLneuroakustycznym. Dalej
- Page 62 and 63: Juliusz IwanickiKultura materialna
- Page 64 and 65: 64JULIUSZ IWANICKI• panowanie bry
- Page 66 and 67: 66JULIUSZ IWANICKIwarunków do harm
- Page 68 and 69: 68JULIUSZ IWANICKITak więc, w świ
- Page 70 and 71: 70JULIUSZ IWANICKIMimo wszystko, dy
- Page 72 and 73: 72MARIETTA RADOMSKAexpectations”
- Page 74 and 75: 74MARIETTA RADOMSKAZoosemiotics as
- Page 76 and 77: 76MARIETTA RADOMSKAbetween signifie