34MAGDALENA SKORCZYKgenezy języka z Biblii jest zabiegiem prostym, Bóg dał nam życie, dał też i język.Ciekawy jest natomiast symboliczny wymiar tego stanowiska. Symboliczny nietylko ze względu na to, że przedstawione Stworzenie ukazane jest w sposóbsymboliczny, ale na samą wymowę symbolu. Biblijny obraz Stworzeniai wyprowadzone zeń wnioski stanowią fundament wiary chrześcijańskiej, jest ongłęboko zakorzeniony w świadomości wielu ludzi.Jednak, pomimo iż Pismo Święte stanowi podstawę wiary, Ojcowie Kościołanakazują bezwzględnie ufać Bogu, a wiara nie potrzebuje racjonalnych przesłanek,to przeciwników koncepcji boskiego pochodzenia mowy było w historii wielu.Herder uznał, że początek języka leży w ludzkiej naturze, Bóg dał tylko możliwośćzaistnienia takiej sytuacji. To człowiek sam poprzez swoją pracę, w toku ewolucjinauczył się mowy. To właśnie odróżnia nas od zwierząt, które potrafią wyrażaćswoje uczucia, ale nie wykształciły w sobie umiejętności języka. Tym samymczłowiek stał się istotą myślącą, świadomie posługującą się mową, nastąpiłouczłowieczenie człowieka. Nie urodził się on z już gotową mową, nie byłwyposażony w owe zdolności, musiał sam je sobie wypracować, aby odróżniło goto od zmysłowości, która charakteryzuje zwierzęta. 28 Człowiek nie otrzymał darumowy od czynnika zewnętrznego, nie było tu ingerencji boskiej. Musiał samodnaleźć go w sobie, ale była to zarazem konieczność dziejowa, przysługująca muz samej natury, jako rozumnej istocie ludzkiej. Podobnie Humboldt odrzuca poglądo boskim, nadprzyrodzonym pochodzeniu języka. Pisze on: „język bowiem jestjak iskra drzemiąca w krzemieniu. Zanim się nauczono, jak ją wywołać, istnieniejej zdawało się być wyjaśnialne tylko cudem. Raz jednak wykrzesana,rozprzestrzeniła się z niewiarygodną łatwością” 29 Myśliciel ten zaadoptowałosiągnięcia Kanta, tworząc własną, oryginalną koncepcję. Humboldt wyprowadzaźródło języka z apriorycznych predyspozycji podmiotu. Język jest pewną formąsiły duchowej, zwanej „zasadą życia”, to z niej wywodzi się on w sposób koniecznyi naturalny. Język jest przejawem zarówno potrzeby zewnętrznej, dążącej dokomunikowania się między ludźmi, jak i wewnętrznej, służącej do rozwojuduchowego i intelektualnego. 30 Język jest przyczyną i składnikiem człowieczeństwa,„Człowiek jest człowiekiem tylko przez język; aby jednak język wynaleźć, musiałbyjuż być człowiekiem”. 31 Ważny jest proces tworzenia się języka, nie jest on tworemskostniałym, ale wciąż zmienia się i na nowo dostosowuje do warunków panującychw świecie, „język działa w sposób z góry wykluczający wszelką stagnacjęw osiągniętym punkcie”. 32 Zatem nie można przyjąć jednego, ostatecznego wytworu28A. Mańczyk, Krótka...,s. 108.29Humboldt, O myśli ..., s. 158.30B. Andrzejewski, Przyroda i język filozofia wczesnego romantyzmu w Niemczech, PaństwoweWydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań 1989, s. 39-42.31Humboldt, O myśli ..., s. 211.32Tamże, s. 270.
SYMBOL, MIT, METAFORA ...35językowego, jest on procesem, w którym konstytuuje się wciąż na nowo,z uwzględnieniem w szczególności poszczególnych aktów mowy, określa się onw każdorazowej wypowiedzi. Genezy języka należy doszukiwać się w pierwszymprzebłysku świadomości ludzkiej. Człowiek postawiony przed nieznanym muobiektem musiał go określić, nazywając. Czynność ta była formą przeciwstawieniasię reszcie przyrody. 33 Powstanie mowy ludzkiej zostało odarte z tajemniczej mocysprawczej, nie było on związane z władzą nadprzyrodzonej siły. Człowiek dziękiswojej pracy intelektualnej, w duchu racjonalnego namysłu sam wypracował sobienarzędzie doskonalące jego osobowość, tworząc coraz to bardziej abstrakcyjne,symboliczne i doskonalsze formy językowe. Przy takim założeniu to jednostkajest przyczyną sprawczą, warunkiem i skutkiem wytworzenia się języka jakonieodłącznego elementu jej człowieczeństwa.Najbardziej zaskakujący i najistotniejszy jest symboliczny obraz świata,przejawiający się w języku. Każde nasze słowo, gest, mimika, myśl zawiera sięw pojęciu symbolu. Nie ma komunikacji między ludźmi oderwanej od treścisymbolicznej. To dzięki niej zaznacza się nasza odrębność jako jednostki ludzkiej,posiadającej możliwość abstrakcyjnego ujmowania myśli, w przeciwieństwie donic nieznaczących dźwięków. Język nierozerwalnie łączy się z kulturą, rozumianąszeroko, we wszystkich wielopłaszczyznowych wymiarach działalności ludzkiej.Analiza mechanizmów językowych oraz towarzyszących im zmian historycznychstanowić może podstawę badań socjologicznych. Edward Sapir uznaje więc językza „symboliczny przewodnik po kulturze”. 34 Łącząc język z kulturą, a tym bardziejz symbolem, nie sposób nie wspomnieć o Cassirerze, neokantyście, twórcykoncepcji form symbolicznych. Występował on przeciwko koncepcjomnaturalistycznym, które sytuowały kulturę w kontekście wyznaczonym przeznaturalne potrzeby społeczeństwa, dające się przy tym zbadać za pomocą metodwypracowanych w przyrodoznawstwie. W jego ujęciu człowiek nie jest zespołemfizjologicznych i biologicznych popędów, a tym bardziej jego zachowanie niesprowadza się wyłącznie do nich. Człowiek jest istotą twórczą, która kształtuje sięw procesie tworzenia kultury, według mechanizmów całkowicie odmiennych odtych, którymi kierują się zwierzęta. Tworzy on swoistą, odmienną rzeczywistość,nową płaszczyznę przeżywania i odczuwania, określaną mianem systemusymbolicznego, w którym rozwój duchowy jednostki, a nie jej biologizm, odgrywazasadniczą rolę. Człowiek jest czynnikiem sprawczym kultury, realizuje swojezamierzenie poprzez ustanowienie symboli. Nie jest to przypadkowy fenomen,lecz świadoma, racjonalna praca, podlegająca pewnym regułom, określonym jakoformy symboliczne, nawiązuje tym samym do kantowskiego aprioryzmu. Językzajmuje w jego koncepcji miejsce szczególne. Człowiek tworząc nazwy otwieranowy horyzont abstrakcji i symbolu, realizując jednocześnie swe cele praktyczne33Tamże, s. 270.34E. Sapir, Kultura, język,..., s. 88.
- Page 1 and 2: HomoCOMMUNICATIVUSFilozofia - komun
- Page 3 and 4: Redaguje zespółRedaktor naczelny
- Page 5 and 6: Słowo wstępnePrzed kilku laty pow
- Page 7 and 8: Drodzy Czytelnicy,Z radością, ale
- Page 9: Emanuel KulczyckiJęzyk a podróżP
- Page 12 and 13: 12EMANUEL KULCZYCKIrozważając asp
- Page 14 and 15: 14EMANUEL KULCZYCKIjęzykach: „Po
- Page 16 and 17: Łukasz WiśniewskiFilozofia po Aus
- Page 18 and 19: 18ŁUKASZ WIŚNIEWSKIdrodze ,,rozum
- Page 20 and 21: 20ŁUKASZ WIŚNIEWSKImonarchie ich
- Page 22 and 23: 22ŁUKASZ WIŚNIEWSKIJeana - Franç
- Page 24 and 25: 24ŁUKASZ WIŚNIEWSKItylko jedną,
- Page 26 and 27: 26ŁUKASZ WIŚNIEWSKIzaufał człow
- Page 28 and 29: Magadalena SkorczykSymbol, mit, met
- Page 30 and 31: 30MAGDALENA SKORCZYKo języku w kat
- Page 32 and 33: 32MAGDALENA SKORCZYKważnym składn
- Page 36 and 37: 36MAGDALENA SKORCZYKi potrzeby. Now
- Page 38 and 39: Dominika ŁukoszekFood, pets or god
- Page 40 and 41: 40DOMINIKA ŁUKOSZEKan economic suc
- Page 42 and 43: 42DOMINIKA ŁUKOSZEKperson feels an
- Page 44 and 45: 44MAGDALENA FOŁDAkomunikację nie
- Page 46 and 47: 46MAGDALENA FOŁDAi zazwyczaj nale
- Page 48 and 49: 48MAGDALENA FOŁDAdogadują sobie i
- Page 50 and 51: 50MAGDALENA FOŁDAna to nie godzi)
- Page 52 and 53: 52MAGDALENA FOŁDAtego „jak” dz
- Page 54 and 55: Anna KrólArtykulacja i percepcja w
- Page 56 and 57: 56ANNA KRÓLdźwięków, które mog
- Page 58 and 59: 58ANNA KRÓLartykułowane niestaran
- Page 60 and 61: 60ANNA KRÓLneuroakustycznym. Dalej
- Page 62 and 63: Juliusz IwanickiKultura materialna
- Page 64 and 65: 64JULIUSZ IWANICKI• panowanie bry
- Page 66 and 67: 66JULIUSZ IWANICKIwarunków do harm
- Page 68 and 69: 68JULIUSZ IWANICKITak więc, w świ
- Page 70 and 71: 70JULIUSZ IWANICKIMimo wszystko, dy
- Page 72 and 73: 72MARIETTA RADOMSKAexpectations”
- Page 74 and 75: 74MARIETTA RADOMSKAZoosemiotics as
- Page 76 and 77: 76MARIETTA RADOMSKAbetween signifie