Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
sui-istifadə və məcburi sterilləşdirməyə qarşı mübarizəüçün nəzərdə tutulmuş bələdçi rəhbər hazırlamağabaşlamışdır.Müəssisələr və qeyri-mütənasibqayğıBir çox ölkələrdə əlilliyi <strong>olan</strong> uşaqların müəssisələrdəyerləşdirilməsi davam edir. Bu müəssisələrin bütünpotensiallarını inkişaf etdirmələri üçün uşaqlarınehtiyac duyduqları fərdi diqqəti təmin etməsi çox nadirrast gəlinən bir haldır. Müəssisələrdə təmin ediləntəhsil, səhiyyə və reabilitasiya xidmətlərinin keyfiyyətiadətən adekvat səviyyədə olmur, çünki burada əlilliyi<strong>olan</strong> uşaqlar üçün münasib qayğı standartları mövcudolmur və ya mövcud olduqları zaman onlara nəzarətolmur və onlar həyata keçirilmir.Uşaq Hüquqları Konvensiyasına (UHK) əsasən əlilliyi<strong>olan</strong> uşaqların ailələri tərəfindən tərbiyə edilmək(Maddə 7) və bu müvafiq qurum tərəfindən uşağınən ümdə maraqları daxilində hesab edilmədikcə özvalideynlərindən ayrılmama hüququ vardır (Maddə 9).Bu ƏŞHK-nin 23-cü Maddəsində də dəstəklənir vəorada qeyd edilir ki, birbaşa ailəsi əlilliyi <strong>olan</strong> uşağaqayğı göstərə bilmirsə, üzv Ölkələr onları geniş ailəvə ya icma daxilində alternativ qayğı ilə təmin etməküçün tədbir görməlidir.Bir çox ölkələrdə foster (qəyyum) ailələr alternativqayğının ən çox baş vurulan formasını təşkil edir.Foster ailələr dərk etdikləri əlavə qayğı yükü, eləcədə əlavə fiziki və psixoloji tələblərə görə əlilliyi <strong>olan</strong>uşağı öz qayğısına götürməkdə həvəssiz ola bilər.Uşaqların ailələrdə yerləşdirilməsi üzrə çalışantəşkilatlar onları əlilliyi <strong>olan</strong> uşaqları qəyyumluğagötürməyə həvəsləndirə, eləcə də onları müvafiq təlimvə yardımla təmin edə bilərlər.Müvafiq qurumların institusional qayğının xətərlərinigördüyü və bundan sonra uşaqları yenidən özailələrinə və icmalarına geri qaytarmaq üçün hərəkətəkeçdiyi yerlərdə əlilliyi <strong>olan</strong> uşaqlar müəssisələrdənən son çıxarılan və alternativ qayğıya verilən şəxslərarasında yer alır. Bir çox Mərkəzi və Şərqi Avropaölkələrində, o cümlədən Müstəqil Dövlətlər Birliyiölkələrində hal-hazırda institusional qayğı xidmətindəislahatlar aparılır və uşaqlar böyük müəssisələrdənçıxarılaraq daha kiçik evlərə və ya ailə əsaslı qayğıƏlilliyi <strong>olan</strong> uşaqlar və orta təhsilErmənistan, 2011-ci ilAilələri ilə yaşayan əlilliyi <strong>olan</strong> uşaqlar ümumilikdə ortatəhsillərini əsas təhsil məktəblərində alırlar. Kimsəsizlərevində yaşayan əlilliyi <strong>olan</strong> uşaqlar isə orta təhsilə heçgetməməyə meyllidir.Ailələrinin tərbiyəsində <strong>olan</strong> əlilliyi <strong>olan</strong> uşaqlarınməktəbə getməmə səbəbi ailələrinin onların uşaqlarınınməktəbdə oxuya bilməyəcəyini düşünməsidir. 70% 71%67%72% 72% 72%48%47% 57%12% 12% 12%18%21%17%5%8%2%23% 21% 21%4% 4% 3%6% 4%9% 7% 8% 4%19%14%26%34% 37% 29% Mənbə: Ermənistan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafi əsi Nazirliyi və UNICEF, Bu İnklüzivliklə bağlıdır: Ermənistanda əlilliyi <strong>olan</strong> uşaqların təhsil, səhiyyə və sosialmüdafi ə xidmətlərinə çıxışı. UNICEF/Yerevan,2012,.Sorğu seçimində əhatə olunma: ümumi sorğuda 5,707 uşaq; ailə tərbiyəsi altında <strong>olan</strong> 5,322 uşaq; kimsəsizlər evində yaşayan 385 uşaq.Yaş müxtəlifliyi: Ümumi seçmə: 0–18 yaş arasında. Orta təhsil üzrə suallar: 6–18 yaş arasında.422013-cü İL ÜZRƏ DÜNYA UŞAQLARININ VƏZİYYƏTİ: Əlı̇ llı̇ yı̇ <strong>olan</strong> Uşaqlar