analizy i opinieKraków ma opinię miasta magicznegoi urokliwego. Dziękitym walorom przyciąga wieluturystów z bliska i z daleka. Jeżelinawet ktoś jeszcze nie odwiedził tegomiasta, i tak zna jego uliczki i charakterystycznązabudowę ze zdjęći filmów. Stolica Małopolski jest takżemiejscem stałego zamieszkaniadla setek tysięcy ludzi – uczącychsię, pracujących i korzystającychna co dzień z systemu transportupublicznego. Czy jest on przyjaznyosobom niepełnosprawnym?Fot. Tomasz BieleckiMICHAŁ DĘBIECEkspert FundacjiInstytut Rozwoju RegionalnegoKrakowskakomunikacjaa niepełnosprawni32Mnie – słabowidzącemu – trudno jest poruszać siępo Krakowie. Zauważam jednak także wiele właściwychposunięć władz lokalnych, które w konsekwencjidoprowadzają do zwiększenia stopniadostępności transportu w tym mieście dla osób niepełnosprawnych.Kraków jest trzecim miastem, w którym zamieszkałem(po Gliwicach i Warszawie) i muszę przyznać,że jest zupełnie inny z perspektywy turysty i mieszkańca.Naturalne jest to, że na co dzień praca jest ważniejszaod spacerów po urokliwych zakątkach StaregoMiasta. Spędza się więc dużo czasu w podróży z miejscazamieszkania do pracy lub szkoły. W godzinachszczytu korki na drodze są częste i duże. Zazwyczajbardziej opłaca się poruszanie po mieście tramwajemlub autobusem, zwłaszcza że korzystanie z własnegosamochodu wiąże się z problemami z parkowaniem.Komunikacja miejska odgrywa tu zatem bardzo ważnąrolę. Wystarczy wsiąść rano do autobusu jadącegow pobliżu centrum, aby przekonać się, jak wieleosób korzysta z tej formy transportu. Jako osoba niepełnosprawna,bez szans na własne prawo jazdy, ciąglekorzystam z komunikacji zbiorowej. Posiada onaszereg udogodnień zwiększających dostępność, niestety,ma także wady, które można by wyeliminować,zwracając większą uwagę na zróżnicowane potrzebypasażerów z niepełnosprawnością.Kto tworzysystem przewozów zbiorowych?System transportu publicznego w Krakowie jest zarządzanyprzez komórkę urzędu miasta – ZakładInfrastruktury Komunalnej i Transportu (ZIKiT).Powstają tam plany tras linii, infrastruktury przystankoweji przetargów. Wszystkie kwestie związane z taboremprzekazywane są wykonawcom – największykomunikacja <strong>publiczna</strong>
analizy i opinieNa zdjęciu zmodernizowanywagonEU8N, sprowadzonyz Wiednia. Modernizacjatego wagonupolegała przedewszystkim na zamontowaniuw nimczłonu z niską podłogą.Dzięki niemuo wiele łatwiej mogądo niego wsiąść osobyporuszające sięna wózkach, osobystarsze czy kobietypodróżujące z dzieckiemw wózkuto Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Kraków(MPK Kraków).Przewoźnicy, z którymi współpracuje ZIKiT, zajmująsię obsługą ponad 140 linii autobusowych i 25 tramwajowych.Niestety, kolej regionalna nie wchodziw skład systemu komunikacji miejskiej, nie ma zatemwspólnych biletów ani pociągów z dużą częstotliwościąkursowania do podkrakowskich miejscowości.Wyjątkiem są pociągi do Krzeszowic, którymimożna podróżować z ważnym biletem komunikacjimiejskiej. Z Dworca Głównego kursują też szynowepołączenia z lotniskiem w Balicach, ale mają własnysystem biletowy.Przystanki – które są dostępne,a które przerażają?W Krakowie spotykamy przystanki autobusowe zatokowei przylądkowe. Zatokowe są niedostępne dlaosób niepełnosprawnych, gdyż często autobus nie mieścisię w wydzielonej zatoczce i zatrzymuje się dalekood chodnika. Osoby na wózku mają problem z wsiadaniem,zaś ludzie z dysfunkcjami wzroku – z wysiadaniem.Po wyjściu na jezdnię można się potknąć o krawężnik.Przystanki przylądkowe są znacznie bardziejprzyjazne dla pasażerów, ale (z powodów architektonicznych)nie wszędzie można je tworzyć.Na krańcowych przystankach i pętlach znajdująsię perony do wsiadania. Niestety, ich skrajnie niesą oznaczone kontrastująco, a brak udźwiękowieniasygnalizacji świetlnej między peronami powodujeduże zagrożenie dla osób niewidomych i słabowidzących.Większość przystanków tramwajowychw Krakowie zmusza podróżnych do wysiadania prostona ulicę. Nie ma w takim wypadku mowy o dostępnościdla osób niepełnosprawnych motorycznie.Jest to także frustrujące i niebezpieczne dla ludzize słabszym wzrokiem.Oznaczenia przystanków są zazwyczaj przyjazne– kiedy autobus podjeżdża do przystanku, z jegownętrza można zobaczyć nazwę na wiacie lub słupku.Tablice nazewnicze są białe z czarnym tekstem– nie ma problemu z ich rozpoznaniem, pod warunkiemże wszędzie są takie same. Wyjątkiem jesttutaj na przykład przystanek tramwajowy DworzecGłówny, którego nazwa napisana została czcionkąstylizowaną na pismo ręczne – słabo rozpoznawalnąprzez osoby z dysfunkcjami wzroku. Na szczęście jestto miejsce przesiadkowe, więc można je rozpoznaćpo wzmożonym ruchu pasażerów. Od kiedy jeździtzw. szybki tramwaj, można się przesiadać pod DworcemGłównym na podziemnym peronie, który jestdostępny zarówno dla osób na wózku, jak i dla niewidomych.Niestety, brakuje informacji dźwiękowej,ale znajduje się tam słupek interwencyjny, dostępnyrównież dla osób niesłyszących. Dzięki niemu możnapoprosić o pomoc dyspozytora. Za to rozwiązaniefirma, która je stworzyła, otrzymała w zeszłymroku nagrodę w konkursie na produkt w komunikacjimiejskiej przyjazny osobom z niepełnosprawnością(organizowanym przez <strong>KZK</strong> <strong>GOP</strong> podczas TargówSilesiaKOMUNIKACJA), w kategorii System InformacjiPasażerskiej.33nr 3/2010