Mga Alituntunin ng Ebanghelyo
Mga Alituntunin ng Ebanghelyo
Mga Alituntunin ng Ebanghelyo
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> <stro<strong>ng</strong>>Alituntunin</stro<strong>ng</strong>><br />
<strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo<br />
Makararati<strong>ng</strong> sila sa kaalaman <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> Manunubos<br />
at sa bawat bahagi <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> doktrina, na<strong>ng</strong> malaman<br />
nila ku<strong>ng</strong> paano lalapit sa kanya at maligtas. 1 Nephi 15:14
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> <stro<strong>ng</strong>>Alituntunin</stro<strong>ng</strong>><br />
<strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo<br />
Inilathala <strong>ng</strong><br />
A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw<br />
Salt Lake City, Utah
A<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mga puna at mu<strong>ng</strong>kahi tu<strong>ng</strong>kol sa aklat na ito ay pasasalamatan.<br />
Ipadala lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga ito sa Curriculum Development,<br />
50 East North Temple Street, Salt Lake City, Utah 84150-0024.<br />
E-mail: cur-development@ldschurch.org. Isulat lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>alan, address, ward, at stake. Tiyaki<strong>ng</strong> ibigay a<strong>ng</strong> pamagat <strong>ng</strong> aklat.<br />
Pagkatapos ay ibigay a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mga puna at mu<strong>ng</strong>kahi tu<strong>ng</strong>kol sa mga<br />
kalakasan <strong>ng</strong> aklat at mga bahagi<strong>ng</strong> maaari pa<strong>ng</strong> pagandahin.<br />
© 1978, 2009 <strong>ng</strong> Intellectual Reserve, Inc.<br />
Lahat <strong>ng</strong> karapatan ay nakalaan<br />
Inilimbag sa Estados Unidos <strong>ng</strong> Amerika<br />
Pagsa<strong>ng</strong>-ayon sa I<strong>ng</strong>les: 5/07
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Nilalaman<br />
Pambu<strong>ng</strong>ad. .........................................................1<br />
Kabanata 1 A<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ..........................7<br />
Kabanata 2 A<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Pamilya sa La<strong>ng</strong>it ......................11<br />
Kabanata 3 Si Jesucristo, a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Pinili<strong>ng</strong> Pinuno<br />
at Tagapagligtas ..................................17<br />
Kabanata 4 Kalayaa<strong>ng</strong> Pumili .................................23<br />
Kabanata 5 A<strong>ng</strong> Paglikha .....................................27<br />
Kabanata 6 A<strong>ng</strong> Pagkahulog nina Adan at Eva. ...............31<br />
Kabanata 7 A<strong>ng</strong> Espiritu Santo. ...............................36<br />
Kabanata 8 Pananala<strong>ng</strong>in sa Ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. ............41<br />
Kabanata 9 <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Propeta <strong>ng</strong> Diyos ............................47<br />
Kabanata 10 <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Banal na Kasulatan ..........................53<br />
Kabanata 11 A<strong>ng</strong> Buhay ni Cristo ..............................59<br />
Kabanata 12 A<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala .............................71<br />
Kabanata 13 A<strong>ng</strong> Priesthood ...................................79<br />
Kabanata 14 Organisasyon <strong>ng</strong> Priesthood. .....................85<br />
Kabanata 15 A<strong>ng</strong> Pinagtipana<strong>ng</strong> mga Tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ......95<br />
Kabanata 16 A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo Noo<strong>ng</strong><br />
Una<strong>ng</strong> Panahon .................................101<br />
Kabanata 17 A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo Ngayon .............109<br />
Kabanata 18 Pananampalataya kay Jesucristo .................117<br />
Kabanata 19 Pagsisisi .........................................125<br />
Kabanata 20 Binyag. ..........................................133<br />
Kabanata 21 A<strong>ng</strong> Kaloob na Espiritu Santo ...................141
Kabanata 22 A<strong>ng</strong> mga Kaloob <strong>ng</strong> Espiritu. ....................145<br />
Kabanata 23 A<strong>ng</strong> Sacrament ..................................155<br />
Kabanata 24 A<strong>ng</strong> Araw <strong>ng</strong> Sabbath ...........................161<br />
Kabanata 25 Pag-aayuno ......................................169<br />
Kabanata 26 Sakripisyo .......................................175<br />
Kabanata 27 Pagtatrabaho at Personal na Pananagutan . . . . . . . 183<br />
Kabanata 28 Paglili<strong>ng</strong>kod .....................................189<br />
Kabanata 29 A<strong>ng</strong> Batas <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon Ukol sa Kalusugan ....197<br />
Kabanata 30 Pag-ibig sa Kapwa. ..............................205<br />
Kabanata 31 Katapatan. .......................................213<br />
Kabanata 32 <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Ikapu at mga Handog ......................219<br />
Kabanata 33 Gawai<strong>ng</strong> Misyonero .............................225<br />
Kabanata 34 Pagpapaunlad <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Talento ............233<br />
Kabanata 35 Pagsunod. .......................................237<br />
Kabanata 36 A<strong>ng</strong> Pamilya ay Maaari<strong>ng</strong> Magi<strong>ng</strong><br />
Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>gan ................................245<br />
Kabanata 37 <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Responsibilidad sa Pamilya .................253<br />
Kabanata 38 Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Kasal. ........................259<br />
Kabanata 39 A<strong>ng</strong> Batas <strong>ng</strong> Kalinisa<strong>ng</strong>-Puri ....................267<br />
Kabanata 40 Gawain sa Templo at Family History ............277<br />
Kabanata 41 A<strong>ng</strong> Daigdig <strong>ng</strong> mga Espiritu Pagkatapos<br />
<strong>ng</strong> Buhay na Ito .................................285<br />
Kabanata 42 A<strong>ng</strong> Pagtitipon <strong>ng</strong> Sambahayan ni Israel ........291<br />
Kabanata 43 <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Palatandaan <strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito .......299<br />
Kabanata 44 A<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito ni Jesucristo. ..........305<br />
Kabanata 45 A<strong>ng</strong> Milenyo. ....................................313<br />
Kabanata 46 A<strong>ng</strong> Huli<strong>ng</strong> Paghuhukom .......................319<br />
Kabanata 47 Kadakilaan ......................................325<br />
Listahan <strong>ng</strong> mga Visual ...........................................333<br />
Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .337
Pambu<strong>ng</strong>ad<br />
Isa<strong>ng</strong> Gabay sa Pag-aaral at Isa<strong>ng</strong> Manwal <strong>ng</strong> Guro<br />
A<strong>ng</strong> <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> <stro<strong>ng</strong>>Alituntunin</stro<strong>ng</strong>> <strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo ay isinulat kapwa bila<strong>ng</strong> pansarili<strong>ng</strong><br />
gabay sa pag-aaral at bila<strong>ng</strong> manwal <strong>ng</strong> guro. Kapag pinagaralan<br />
mo ito, na hinaha<strong>ng</strong>ad a<strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, lalago<br />
a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa at patotoo sa Diyos Ama, kay Jesucristo at<br />
sa Kanya<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala, at sa Panunumbalik <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
Mahahanap mo a<strong>ng</strong> mga sagot sa mga tano<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> buhay, magkakaroon<br />
<strong>ng</strong> katiyakan sa iyo<strong>ng</strong> layunin at pagpapahalaga sa sarili,<br />
at haharap sa mga personal na hamon at mga hamon sa pamilya<br />
na<strong>ng</strong> may pananampalataya.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Tagubilin sa Pagtuturo sa Simbahan at sa Tahanan<br />
A<strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong> guro ay isa<strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong> responsibilidad na may<br />
kaakibat na marami<strong>ng</strong> oportunidad para palakasin a<strong>ng</strong> iba at<br />
matiyak na sila ay “napa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alagaan <strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> salita <strong>ng</strong> Diyos”<br />
(Moroni 6:4). Magigi<strong>ng</strong> mabisa a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> pagtuturo ku<strong>ng</strong> susundin<br />
mo a<strong>ng</strong> mga tuntuni<strong>ng</strong> ito:<br />
��������������������������������<br />
�������������������������������������<br />
���������������������<br />
���������������������������������������<br />
Mahalin a<strong>ng</strong> mga Tinuturuan Mo<br />
Kapag minahal mo a<strong>ng</strong> mga tinuturuan mo, mas nadarama nila<br />
a<strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Mas nasasabik sila<strong>ng</strong> matuto at magigi<strong>ng</strong><br />
mas handa<strong>ng</strong> makinig sa iyo at sa iba. Sikapi<strong>ng</strong> kilalanin a<strong>ng</strong><br />
mga tinuturuan mo, at ipaalam sa kanila na talaga<strong>ng</strong> may malasakit<br />
ka sa kanila. Magi<strong>ng</strong> sensitibo sa mga hamon na kinakaharap <strong>ng</strong><br />
1
2<br />
mga tao<strong>ng</strong> may espesyal na mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an. Lumikha <strong>ng</strong><br />
komportable<strong>ng</strong> kapaligiran sa iyo<strong>ng</strong> klase para madama <strong>ng</strong> mga<br />
kalahok na mahihi<strong>ng</strong>an ka nila <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> sa anuma<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> nila<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at ku<strong>ng</strong> paano nila ito<br />
maipamumuhay.<br />
Dadalo a<strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kapag may pagmamahalan<br />
at pagkakaisa. Sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Isa<strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong> utos a<strong>ng</strong> sa<br />
inyo’y ibinibigay ko, na kayo’y ma<strong>ng</strong>agibigan sa isa’t isa: na ku<strong>ng</strong><br />
paano<strong>ng</strong> iniibig ko kayo, ay ma<strong>ng</strong>agibigan naman kayo sa isa’t isa”<br />
( Juan 13:34).<br />
Para sa dagdag na kaalaman tu<strong>ng</strong>kol sa paksa<strong>ng</strong> ito, ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Pagtuturo, Wala<strong>ng</strong> Higit na Dakila<strong>ng</strong> Tu<strong>ng</strong>kulin, mga<br />
pahina 39–49.<br />
Magturo sa pamamagitan <strong>ng</strong> Espiritu<br />
A<strong>ng</strong> pinakamahahalaga<strong>ng</strong> bagay na maituturo mo ay a<strong>ng</strong> mga<br />
doktrina ni Cristo ayon sa inihayag <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan at<br />
mga makabago<strong>ng</strong> propeta at ayon sa pagpapatibay <strong>ng</strong> Espiritu<br />
Santo. Para mabisa<strong>ng</strong> magawa ito, dapat mapasaiyo a<strong>ng</strong> Espiritu<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. “A<strong>ng</strong> Espiritu ay ibibigay sa inyo sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in na<strong>ng</strong> may pananampalataya,” sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “at<br />
ku<strong>ng</strong> hindi ninyo nata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> Espiritu kayo ay hindi magtuturo”<br />
(D at T 42:14; ti<strong>ng</strong>nan din sa D at T 50:13–22). A<strong>ng</strong> Espiritu Santo<br />
a<strong>ng</strong> tunay na guro, kaya mahalaga<strong>ng</strong> lumikha <strong>ng</strong> kapaligiran ku<strong>ng</strong><br />
saan madarama a<strong>ng</strong> presensya <strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Para sa dagdag na kaalaman tu<strong>ng</strong>kol sa paksa<strong>ng</strong> ito, ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Pagtuturo, Wala<strong>ng</strong> Higit na Dakila<strong>ng</strong> Tu<strong>ng</strong>kulin, mga<br />
pahina 51–58.<br />
Ituro a<strong>ng</strong> Doktrina<br />
Bago ka magturo mula sa isa<strong>ng</strong> kabanata, pag-aralan ito<strong>ng</strong> mabuti<br />
para matiyak na nauunawaan mo a<strong>ng</strong> doktrina. Pag-aralan din a<strong>ng</strong><br />
karagdaga<strong>ng</strong> mga banal na kasulata<strong>ng</strong> nakalista sa dulo <strong>ng</strong> kabanata.<br />
Makapagtuturo ka na<strong>ng</strong> mas taos at na<strong>ng</strong> may kapa<strong>ng</strong>yarihan<br />
kapag personal ka<strong>ng</strong> naimpluwensyahan <strong>ng</strong> mga turo sa kabanata.
Huwag kailanman magbigay <strong>ng</strong> haka-haka tu<strong>ng</strong>kol sa doktrina <strong>ng</strong><br />
Simbahan. Ituro lama<strong>ng</strong> ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> suportado <strong>ng</strong> mga banal na<br />
kasulatan, <strong>ng</strong> mga salita <strong>ng</strong> mga propeta at apostol sa mga huli<strong>ng</strong><br />
araw, at <strong>ng</strong> Espiritu Santo (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 42:12–14; 52:9).<br />
Ku<strong>ng</strong> natawag ka<strong>ng</strong> magturo sa isa<strong>ng</strong> korum o klase gamit a<strong>ng</strong><br />
aklat na ito, huwag gumamit <strong>ng</strong> mga materyal na gawa sa labas,<br />
kahit kawili-wili a<strong>ng</strong> mga ito. Manatili<strong>ng</strong> nakatuon sa mga banal<br />
na kasulatan at mga salita sa aklat. Ku<strong>ng</strong> naaa<strong>ng</strong>kop, gumamit <strong>ng</strong><br />
mga personal na karanasan at artikulo mula sa mga magasin <strong>ng</strong><br />
Simbahan para idagdag sa mga aralin.<br />
Para sa dagdag na kaalaman tu<strong>ng</strong>kol sa paksa<strong>ng</strong> ito, ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Pagtuturo, Wala<strong>ng</strong> Higit na Dakila<strong>ng</strong> Tu<strong>ng</strong>kulin, mga<br />
pahina 60–72.<br />
Maghikayat <strong>ng</strong> Masigasig na Pag-aaral<br />
Haba<strong>ng</strong> ikaw ay nagtuturo, tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> iba na malaman ku<strong>ng</strong><br />
paano ipamumuhay a<strong>ng</strong> mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa arawaraw.<br />
Hikayatin a<strong>ng</strong> klase na talakayin ku<strong>ng</strong> paano maaapektuhan<br />
<strong>ng</strong> mga alituntuni<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> nadarama tu<strong>ng</strong>kol sa Diyos, sa<br />
ati<strong>ng</strong> sarili, sa ati<strong>ng</strong> pamilya, at sa ati<strong>ng</strong> kapwa. Hikayatin a<strong>ng</strong> mga<br />
kalahok na mamuhay ayon sa mga alituntunin.<br />
Ha<strong>ng</strong>ga’t maaari sikapi<strong>ng</strong> isali a<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> tao sa mga aralin.<br />
Magagawa mo ito sa pamamagitan <strong>ng</strong> pag-anyaya sa kanila na<br />
magbasa na<strong>ng</strong> malakas, sagutin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong>, o magbahagi <strong>ng</strong><br />
mga karanasan, <strong>ng</strong>unit gawin lama<strong>ng</strong> ito kapag tiyak mo<strong>ng</strong> hindi<br />
sila mapapahiya. Makabubuti<strong>ng</strong> bigyan mo <strong>ng</strong> mga espesyal na<br />
asaynment a<strong>ng</strong> mga kalahok haba<strong>ng</strong> inihahanda mo a<strong>ng</strong> mga aralin.<br />
Magi<strong>ng</strong> sensitibo sa mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an at damdamin <strong>ng</strong> iba.<br />
Maaari<strong>ng</strong> may mga tao<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>an mo<strong>ng</strong> kausapin na<strong>ng</strong> sarilinan<br />
bago simulan a<strong>ng</strong> aralin at tanu<strong>ng</strong>in ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> nadarama nila<br />
sa paglahok.<br />
Para sa dagdag na kaalaman tu<strong>ng</strong>kol sa paksa<strong>ng</strong> ito, ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Pagtuturo, Wala<strong>ng</strong> Higit na Dakila<strong>ng</strong> Tu<strong>ng</strong>kulin, mga pahina 75–93.<br />
3
4<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> Tulo<strong>ng</strong> para sa mga Guro<br />
Bawat kabanata sa aklat na ito ay may isa o dalawa<strong>ng</strong> paunawa<br />
para sa mga guro. A<strong>ng</strong> mga paunawa<strong>ng</strong> ito ay may mga ideya<strong>ng</strong><br />
makakatulo<strong>ng</strong> sa pagsisikap mo<strong>ng</strong> mahalin a<strong>ng</strong> mga tinuturuan<br />
mo, magturo sa pamamagitan <strong>ng</strong> Espiritu, ituro a<strong>ng</strong> doktrina, at<br />
hikayatin na masigasig na mag-aral a<strong>ng</strong> mga tinuturuan mo.
Kabanata 1<br />
A<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
Kabanata 1<br />
Mayroo<strong>ng</strong> Diyos<br />
�������������������������������������������������<br />
mayroo<strong>ng</strong> Diyos?<br />
Isinulat ni Alma, isa<strong>ng</strong> propeta sa Aklat ni Mormon, “Lahat <strong>ng</strong> bagay<br />
ay nagpapatunay na may Diyos; oo, magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mundo, at lahat<br />
<strong>ng</strong> bagay na nasa ibabaw nito, oo, at a<strong>ng</strong> pag-inog nito, oo, at<br />
gayon din a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> planeta<strong>ng</strong> gumagalaw sa kanila<strong>ng</strong> karaniwa<strong>ng</strong><br />
ayos ay nagpapatunay na may Kataas-taasa<strong>ng</strong> Tagapaglikha”<br />
(Alma 30:44). Makakati<strong>ng</strong>ala tayo sa la<strong>ng</strong>it sa gabi at magkakaroon<br />
<strong>ng</strong> ideya sa ibig sabihin ni Alma. Milyun-milyon a<strong>ng</strong> mga bituin at<br />
planeta, lahat ay nasa perpekto<strong>ng</strong> kaayusan. Hindi sila inilagay roon<br />
<strong>ng</strong> pagkakataon. Nakikita natin a<strong>ng</strong> gawa <strong>ng</strong> Diyos sa kala<strong>ng</strong>itan at<br />
sa lupa. A<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> magaganda<strong>ng</strong> halaman, iba’t iba<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong><br />
mga hayop, bundok, ilog, at ulap na nagdudulot sa atin <strong>ng</strong> ulan at<br />
niyebe—lahat <strong>ng</strong> ito ay nagpapatunay sa atin na may Diyos.<br />
Itinuro sa atin <strong>ng</strong> mga propeta na a<strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> Makapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong><br />
Pinuno <strong>ng</strong> sansinukob. A<strong>ng</strong> Diyos ay nakatira sa la<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 20:17). Sa pamamagitan <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Anak na si Jesucristo,<br />
nilikha Niya a<strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it at lupa at lahat <strong>ng</strong> bagay na naroon (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa 3 Nephi 9:15; Moises 2:1). Nilikha Niya a<strong>ng</strong> buwan, mga bituin,<br />
at a<strong>ng</strong> araw. Binuo Niya a<strong>ng</strong> mundo<strong>ng</strong> ito at binigyan ito <strong>ng</strong> anyo,<br />
galaw, at buhay. Pinuno Niya a<strong>ng</strong> himpapawid at tubig <strong>ng</strong> mga<br />
bagay na may buhay. Pinuno Niya a<strong>ng</strong> mga burol at kapatagan <strong>ng</strong><br />
lahat <strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> hayop. Ibinigay Niya sa atin a<strong>ng</strong> araw at gabi, tag-init<br />
at taglamig, panahon <strong>ng</strong> pagtatanim at pag-ani. Nilala<strong>ng</strong> Niya a<strong>ng</strong><br />
Para sa mga guro: Gamitin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa simula <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahagi para magsimula <strong>ng</strong><br />
talakayan at hikayatin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na maghanap sa mga banal<br />
na kasulatan para makakita <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> impormasyon. Gamitin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa dulo <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> bahagi para tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na pag-isipa<strong>ng</strong> mabuti<br />
at talakayin a<strong>ng</strong> kahulugan <strong>ng</strong> nabasa nila at ipamuhay ito.<br />
7
8<br />
Kabanata 1<br />
tao sa sarili Niya<strong>ng</strong> larawan upa<strong>ng</strong> mamahala sa iba pa Niya<strong>ng</strong> mga<br />
nilala<strong>ng</strong> (ti<strong>ng</strong>nan sa Genesis 1:26–27).<br />
A<strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> Kataas-taasan at Ganap na Nilala<strong>ng</strong> na ati<strong>ng</strong> pinaniniwalaan<br />
at sinasamba. Siya a<strong>ng</strong> “Dakila<strong>ng</strong> Magula<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> sansinukob,”<br />
at Siya ay “nakatu<strong>ng</strong>hay sa buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan na<strong>ng</strong> may<br />
pagmamahal at pagmamalasakit <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> ama” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Joseph Smith [2007], 45).<br />
A<strong>ng</strong> Likas na Kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> Diyos<br />
�����������������������������������<br />
Dahil nilikha tayo sa Kanya<strong>ng</strong> larawan (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 2:26;<br />
6:9), alam natin na a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan ay katulad <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
katawan. A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> espiritu ay nasa loob <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> katawa<strong>ng</strong> nahahawakan na may laman at mga buto (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 130:22). Gayunman, a<strong>ng</strong> katawan <strong>ng</strong> Diyos ay perpekto<br />
at niluwalhati, na may kaluwalhatia<strong>ng</strong> hindi kaya<strong>ng</strong> ipaliwanag.<br />
A<strong>ng</strong> Diyos ay perpekto. Siya ay Diyos <strong>ng</strong> kabutihan, na may mga<br />
kata<strong>ng</strong>ia<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong> pag-ibig, awa, pag-ibig sa kapwa, katotohanan,<br />
kapa<strong>ng</strong>yarihan, pananampalataya, kaalaman, at paghatol. Nasa Kanya<br />
a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan. Alam Niya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay. Siya ay<br />
puspos <strong>ng</strong> kabutihan.<br />
Lahat <strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> bagay ay mula sa Diyos. Lahat <strong>ng</strong> ginagawa<br />
Niya ay para tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga anak na magi<strong>ng</strong> katulad<br />
Niya. Sabi Niya, “Masdan, ito a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> gawain at aki<strong>ng</strong> kaluwalhatian—a<strong>ng</strong><br />
isakatuparan a<strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>-kamatayan at buhay na<br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan <strong>ng</strong> tao” (Moises 1:39).<br />
����������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Diyos?
Kabanata 1<br />
Pagkilala sa Diyos<br />
�����������������������������������<br />
Napakahalaga<strong>ng</strong> makilala a<strong>ng</strong> Diyos kaya sinabi <strong>ng</strong> Tagapagligtas,<br />
“Ito a<strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, na ikaw ay makilala nila na<br />
iisa<strong>ng</strong> Dios na tunay, at siya<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> sinugo, sa makatuwid baga’y<br />
si Jesucristo” ( Juan 17:3).<br />
A<strong>ng</strong> una at pinakadakila<strong>ng</strong> utos ay “Iibigin mo a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
mo<strong>ng</strong> Dios [na]<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> puso mo” (Mateo 22:37).<br />
Kapag higit nati<strong>ng</strong> kilala a<strong>ng</strong> Diyos, higit natin Siya<strong>ng</strong> minamahal<br />
at sinusunod a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga utos (ti<strong>ng</strong>nan sa I Ni Juan 2:3–5).<br />
Sa pagsunod sa Kanya<strong>ng</strong> mga utos magigi<strong>ng</strong> katulad Niya tayo.<br />
Makikilala natin a<strong>ng</strong> Diyos ku<strong>ng</strong> tayo ay:<br />
1. Maniniwala na Siya ay buhay at mahal Niya tayo (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Mosias 4:9).<br />
2. Mag-aaral <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan (ti<strong>ng</strong>nan sa II Kay<br />
Timoteo 3:14–17).<br />
3. Magdarasal sa Kanya (ti<strong>ng</strong>nan sa Santiago 1:5).<br />
4. Susunod sa lahat <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> utos sa abot <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> makakaya<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Juan 14:21–23).<br />
Kapag ginawa natin a<strong>ng</strong> mga bagay na ito, makikilala natin a<strong>ng</strong><br />
Diyos at magkakaroon tayo <strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan sa huli.<br />
����������������������������������������������������������������<br />
sa Diyos.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
���������������������������������������������<br />
������������������������������������������<br />
�����������������������������������������<br />
���������������������������<br />
9
10<br />
Kabanata 1<br />
�����������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
magkabukod na mga nilala<strong>ng</strong>)<br />
�����������������������������������������<br />
�������������������������������������������������<br />
��������������������������������������<br />
��������������������������������<br />
�������������������������������
A<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Pamilya<br />
sa La<strong>ng</strong>it<br />
Kabanata 2<br />
Tayo ay mga Anak <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
����������������������������������������������������������������peta<br />
sa mga huli<strong>ng</strong> araw tu<strong>ng</strong>kol sa kaugnayan natin sa Diyos?<br />
A<strong>ng</strong> Diyos ay hindi lama<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Pinuno at Tagapaglikha; Siya rin<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Lahat <strong>ng</strong> lalaki at babae ay tunay na mga<br />
anak <strong>ng</strong> Diyos. “A<strong>ng</strong> tao, bila<strong>ng</strong> espiritu, ay isinila<strong>ng</strong> sa mga magula<strong>ng</strong><br />
na nasa la<strong>ng</strong>it, at inaruga ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa sumapit sa sapat na<br />
gula<strong>ng</strong> sa mga wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> mansiyon <strong>ng</strong> Ama, bago pumarito<br />
sa mundo sa isa<strong>ng</strong> katawa<strong>ng</strong>-lupa” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong><br />
Simbahan: Joseph F. Smith [1998], 400).<br />
Bawat tao<strong>ng</strong> isinila<strong>ng</strong> sa mundo ay ati<strong>ng</strong> espiritu<strong>ng</strong> kapatid. Dahil<br />
tayo ay mga espiritu<strong>ng</strong> anak <strong>ng</strong> Diyos, namana natin a<strong>ng</strong> potensyal<br />
na magkaroon <strong>ng</strong> mga banal na kata<strong>ng</strong>ian na Kanya<strong>ng</strong> taglay.<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> Pagbabayad-sala ni Jesucristo, maaari tayo<strong>ng</strong><br />
magi<strong>ng</strong> katulad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it at tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> lubos na<br />
kagalakan.<br />
�������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga iniisip, sinasabi, at ginagawa?<br />
Nagkaroon Tayo <strong>ng</strong> mga Personalidad at Talento Noo<strong>ng</strong><br />
Naninirahan pa Tayo sa La<strong>ng</strong>it<br />
�������������������������������������������������������<br />
Para sa mga guro: Hindi mo kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ituro<strong>ng</strong> lahat a<strong>ng</strong> nasa bawat kabanata. Haba<strong>ng</strong><br />
mapanala<strong>ng</strong>in ka<strong>ng</strong> naghahanda<strong>ng</strong> magturo, ha<strong>ng</strong>arin a<strong>ng</strong> patnubay <strong>ng</strong> Espiritu upa<strong>ng</strong><br />
malaman ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> mga bahagi <strong>ng</strong> kabanata a<strong>ng</strong> dapat mo<strong>ng</strong> ituro at alin a<strong>ng</strong> mga dapat<br />
mo<strong>ng</strong> itano<strong>ng</strong>.<br />
11
Kabanata 2<br />
Itinuturo sa atin sa mga banal na kasulatan na inihanda <strong>ng</strong> mga<br />
propeta a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili na magi<strong>ng</strong> mga pinuno sa daigdig<br />
noo<strong>ng</strong> sila ay mga espiritu pa sa la<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 13:1–3).<br />
Bago sila isinila<strong>ng</strong> sa mga katawa<strong>ng</strong> mortal, inorden (pinili) sila <strong>ng</strong><br />
Diyos na magi<strong>ng</strong> mga pinuno sa daigdig. Ilan lama<strong>ng</strong> sina Jesus,<br />
Adan, at Abraham sa mga pinuno<strong>ng</strong> ito. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Abraham<br />
3:22–23.) Itinuro ni Joseph Smith na “bawat lalaki na may tu<strong>ng</strong>kuli<strong>ng</strong><br />
magli<strong>ng</strong>kod sa mga tao sa daigdig ay inordenan [noon pa man]<br />
sa mismo<strong>ng</strong> layuni<strong>ng</strong> iyon” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan:<br />
Joseph Smith [2007], 598). Gayunman, lahat <strong>ng</strong> tao sa mundo<br />
ay malaya<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>gapin o ta<strong>ng</strong>gihan a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong><br />
magli<strong>ng</strong>kod.<br />
Magkakaiba tayo<strong>ng</strong> lahat sa la<strong>ng</strong>it. Alam natin, halimbawa, na tayo<br />
ay mga anak <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> sa la<strong>ng</strong>it—mga lalaki at babae (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa “A<strong>ng</strong> Mag-anak: Isa<strong>ng</strong> Pagpapahayag sa Mundo,” 35602 893).<br />
Nagtaglay tayo <strong>ng</strong> iba’t iba<strong>ng</strong> talento at kakayahan, at inatasa<strong>ng</strong><br />
gumawa <strong>ng</strong> iba’t iba<strong>ng</strong> bagay sa lupa. Lalo nati<strong>ng</strong> malalaman a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> “mga wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> posibilidad” kapag nata<strong>ng</strong>gap natin<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga patriarchal blessi<strong>ng</strong> (ti<strong>ng</strong>nan sa Thomas S. Monson,<br />
sa Conference Report, Okt. 1986, 82; o Ensign, Nob. 1986, 66).<br />
Natatakpan <strong>ng</strong> lambo<strong>ng</strong> o tabi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> alaala tu<strong>ng</strong>kol sa ati<strong>ng</strong><br />
buhay sa la<strong>ng</strong>it bago tayo isinila<strong>ng</strong>, <strong>ng</strong>unit alam <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa<br />
La<strong>ng</strong>it ku<strong>ng</strong> sino tayo at ano a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> ginawa roon bago tayo<br />
pumarito. Pinili Niya a<strong>ng</strong> panahon at lugar ku<strong>ng</strong> saan isisila<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
bawat isa sa atin para matutuhan natin a<strong>ng</strong> mga aral na kaila<strong>ng</strong>an<br />
natin mismo at magawa a<strong>ng</strong> pinakamabuti sa ati<strong>ng</strong> kani-kanya<strong>ng</strong><br />
mga talento at personalidad.<br />
����������������������������������������������������������<br />
mapagpapala <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga talento at kaloob a<strong>ng</strong> iba?<br />
13
14<br />
Kabanata 2<br />
Naglahad <strong>ng</strong> Plano a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it para Tayo ay<br />
Magi<strong>ng</strong> Katulad Niya<br />
����������������������������������������������������������<br />
magi<strong>ng</strong> katulad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it?<br />
Alam <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na may ha<strong>ng</strong>ganan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagunlad<br />
maliban ku<strong>ng</strong> aalis tayo sa Kanya<strong>ng</strong> pili<strong>ng</strong> sa loob <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong><br />
panahon. Nais Niya<strong>ng</strong> magkaroon tayo <strong>ng</strong> mga makadiyos na kata<strong>ng</strong>ia<strong>ng</strong><br />
taglay Niya. Para magawa ito, kinaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> lisanin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> tahanan sa la<strong>ng</strong>it para subukin tayo at magkaroon <strong>ng</strong> karanasan.<br />
Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> madamitan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga espiritu <strong>ng</strong> pisikal na<br />
katawan. Kakaila<strong>ng</strong>anin nati<strong>ng</strong> lisanin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pisikal na katawan<br />
pagkamatay natin at muli<strong>ng</strong> sasanib dito sa Pagkabuhay na Mag-uli.<br />
Pagkatapos ay tata<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> mga katawa<strong>ng</strong> imortal tulad <strong>ng</strong> sa<br />
ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Ku<strong>ng</strong> malalampasan natin a<strong>ng</strong> mga pagsubok,<br />
tata<strong>ng</strong>gapin natin a<strong>ng</strong> lubos na kagalaka<strong>ng</strong> nata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 93:30–34.)<br />
Tumawag <strong>ng</strong> Malaki<strong>ng</strong> Kapulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it upa<strong>ng</strong><br />
ilahad a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> plano para sa ati<strong>ng</strong> pag-unlad (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Joseph Smith, 242, 598). Nalaman<br />
natin na ku<strong>ng</strong> susundin natin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> plano, magigi<strong>ng</strong><br />
katulad Niya tayo. Mabubuhay tayo<strong>ng</strong> mag-uli; tataglayin natin a<strong>ng</strong><br />
lahat <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan sa la<strong>ng</strong>it at lupa; magigi<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong><br />
tayo sa la<strong>ng</strong>it at magkakaroon <strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak na katulad<br />
Niya (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 132:19–20).<br />
Nalaman natin na maglalaan Siya <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> mundo para sa atin<br />
ku<strong>ng</strong> saan patutunayan natin na karapat-dapat tayo (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Abraham 3:24–26). Matatakpan <strong>ng</strong> lambo<strong>ng</strong> o tabi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> alaala,<br />
at malilimutan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> tahanan sa la<strong>ng</strong>it. Kakaila<strong>ng</strong>anin<br />
ito para magamit natin a<strong>ng</strong> kalayaan nati<strong>ng</strong> pumili <strong>ng</strong> mabuti o<br />
masama na<strong>ng</strong> hindi naiimpluwensyahan <strong>ng</strong> alaala <strong>ng</strong> pamumuhay<br />
sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Sa gayon masusunod natin Siya<br />
Para sa mga guro: Mas malama<strong>ng</strong> na makapagbigay <strong>ng</strong> maganda<strong>ng</strong> sagot sa isa<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya ku<strong>ng</strong> bibigyan sila <strong>ng</strong> oras upa<strong>ng</strong> pag-isipan a<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> sagot. Halimbawa, matapos magtano<strong>ng</strong>, masasabi mo<strong>ng</strong>, “Pag-isipan ninyo sandali<br />
a<strong>ng</strong> isasagot ninyo, at saka ko hihi<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> mga sagot ninyo.” Pagkatapos ay bigyan<br />
sila <strong>ng</strong> panahon na makapag-isip na mabuti.
Kabanata 2<br />
dahil sa ati<strong>ng</strong> pananampalataya sa Kanya, hindi dahil sa ati<strong>ng</strong> kaalaman<br />
o alaala tu<strong>ng</strong>kol sa Kanya. Tutulu<strong>ng</strong>an Niya tayo<strong>ng</strong> makilala<br />
a<strong>ng</strong> katotohanan kapag muli natin ito<strong>ng</strong> narinig sa mundo (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Juan 18:37).<br />
Sa Malaki<strong>ng</strong> Kapulu<strong>ng</strong>an nalaman din natin a<strong>ng</strong> layunin para sa<br />
ati<strong>ng</strong> pag-unlad: upa<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> lubos na kagalakan. Gayunman,<br />
nalaman din natin na a<strong>ng</strong> ilan ay malilinla<strong>ng</strong>, pipiliin a<strong>ng</strong><br />
iba<strong>ng</strong> landas, at maliligaw. Nalaman natin na lahat tayo ay magkakaroon<br />
<strong>ng</strong> mga pagsubok sa buhay: karamdaman, kabiguan, sakit,<br />
kalu<strong>ng</strong>kutan, at kamatayan. Ngunit naunawaan natin na ibibigay sa<br />
atin a<strong>ng</strong> mga ito para sa ati<strong>ng</strong> karanasan at ikabubuti (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 122:7). Ku<strong>ng</strong> pahihintulutan natin, dadalisayin tayo <strong>ng</strong> mga<br />
pagsubok na ito sa halip na daigin tayo. Tuturuan tayo nito<strong>ng</strong> magtiis,<br />
magtiyaga, at ibigin a<strong>ng</strong> kapwa (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Spencer W. Kimball [2006], 17–19).<br />
Sa kapulu<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ito nalaman din natin na dahil sa ati<strong>ng</strong> kahinaan,<br />
lahat tayo maliban sa maliliit na bata ay magkakasala (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 29:46–47). Nalaman natin na maglalaan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
upa<strong>ng</strong> madaig natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan at a<strong>ng</strong> kamatayan<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagkabuhay na mag-uli. Nalaman natin<br />
na ku<strong>ng</strong> sasampalataya tayo sa Kanya, na sinusunod a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
salita at sinusundan a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> halimbawa, tayo ay dadakilain at<br />
magigi<strong>ng</strong> katulad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Tata<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> ganap<br />
na kagalakan.<br />
������������������������������������������������������������������<strong>ng</strong>an<br />
<strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> kaligtasan na magkaroon <strong>ng</strong> mga kata<strong>ng</strong>ia<strong>ng</strong> ito?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�����������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������������<br />
15
16<br />
Kabanata 2<br />
���������������������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
mga nilikha)<br />
�����������������������������������������������<br />
��������������������������������������������
Si Jesucristo, a<strong>ng</strong><br />
Ati<strong>ng</strong> Pinili<strong>ng</strong> Pinuno<br />
at Tagapagligtas<br />
Kabanata 3<br />
Kaila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> Isa<strong>ng</strong> Tagapagligtas at Pinuno<br />
����������������������������������������������������������������<br />
Bakit kaila<strong>ng</strong>an natin a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> Tagapagligtas?<br />
Na<strong>ng</strong> ilahad sa atin a<strong>ng</strong> plano para sa ati<strong>ng</strong> kaligtasan sa daigdig<br />
<strong>ng</strong> mga espiritu bago tayo isinila<strong>ng</strong>, napakasaya natin kaya’t naghiyawan<br />
tayo sa galak (ti<strong>ng</strong>nan sa Job 38:7).<br />
Naunawaan natin na kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> lisanin sa loob <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong><br />
panahon a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> tahanan sa la<strong>ng</strong>it. Hindi tayo maninirahan sa<br />
pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Haba<strong>ng</strong> malayo tayo sa Kanya, lahat<br />
tayo ay magkakasala at ilan sa atin a<strong>ng</strong> maliligaw <strong>ng</strong> landas. Kilala<br />
at mahal <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> bawat isa sa atin. Alam Niya<strong>ng</strong><br />
ma<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong>, kaya nagplano Siya <strong>ng</strong> paraan<br />
para matulu<strong>ng</strong>an tayo.<br />
Kaila<strong>ng</strong>an natin <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> Tagapagligtas para magbayad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan at turuan tayo<strong>ng</strong> makabalik sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it.<br />
Sabi <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama, “Sino a<strong>ng</strong> isusugo ko?” (Abraham 3:27). Sabi ni<br />
Jesucristo, na tinawag na Jehova, “Narito ako, isugo ako” (Abraham<br />
3:27; ti<strong>ng</strong>nan din sa Moises 4:1–4).<br />
Si Jesus ay handa<strong>ng</strong> pumarito sa mundo, ibuwis a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
buhay para sa atin, at akuin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan. Nais Niya,<br />
tulad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, na mamili tayo ku<strong>ng</strong> susundin natin<br />
a<strong>ng</strong> mga utos <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Alam Niya na kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong><br />
magi<strong>ng</strong> malaya sa pagpili para mapatunaya<strong>ng</strong> karapat-dapat tayo<br />
17
Kabanata 3<br />
sa kadakilaan. Sabi ni Jesus, “Ama, masusunod a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kalooban,<br />
at a<strong>ng</strong> kaluwalhatian ay mapasainyo magpasawala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan”<br />
(Moises 4:2).<br />
Lumapit din si Satanas, na tinawag na Lucifer, na sinasabi<strong>ng</strong>,<br />
“Masdan, naririto ako, isugo ninyo ako, ako a<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong><br />
anak, at aki<strong>ng</strong> tutubusin a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan, upa<strong>ng</strong> wala ni<br />
isa ma<strong>ng</strong> katao a<strong>ng</strong> mawala, at tiyak na akin ito<strong>ng</strong> magagawa; kaya<br />
<strong>ng</strong>a, ibigay ninyo sa akin a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kara<strong>ng</strong>alan” (Moises 4:1).<br />
Nais tayo<strong>ng</strong> piliti<strong>ng</strong> lahat ni Satanas na gawin a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> kalooban.<br />
Sa kanya<strong>ng</strong> plano, hindi tayo papayaga<strong>ng</strong> makapili. Aalisin<br />
niya a<strong>ng</strong> kalayaa<strong>ng</strong> pumili na ibinigay sa atin <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama. Gusto<br />
ni Satanas na mapasakanya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kara<strong>ng</strong>alan para sa ati<strong>ng</strong><br />
kaligtasan. Sa kanya<strong>ng</strong> panukala o mu<strong>ng</strong>kahi, a<strong>ng</strong> layunin <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
pagparito sa mundo ay mabibigo (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: David O. McKay [2003], 237).<br />
Si Jesucristo a<strong>ng</strong> Napili<strong>ng</strong> Magi<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Pinuno at<br />
Tagapagligtas<br />
���������������������������������������������������������������<br />
para sa Tagapagligtas.<br />
Matapos marinig na ma<strong>ng</strong>usap a<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> anak, sinabi <strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it, “Aki<strong>ng</strong> isusugo a<strong>ng</strong> una” (Abraham 3:27).<br />
Si Jesucristo a<strong>ng</strong> napili at inorden noon pa man na magi<strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
natin. Marami<strong>ng</strong> kuwento sa mga banal na kasulatan<br />
tu<strong>ng</strong>kol dito (ti<strong>ng</strong>nan, halimbawa, sa I Ni Pedro 1:19–20; Moises<br />
4:1–2). Ikinuwento sa atin sa isa<strong>ng</strong> banal na kasulatan na noo<strong>ng</strong><br />
bago isila<strong>ng</strong> si Jesus, nagpakita Siya sa isa<strong>ng</strong> propeta <strong>ng</strong> Aklat ni<br />
Mormon na kilala bila<strong>ng</strong> kapatid ni Jared at sinabi<strong>ng</strong>: “Masdan, ako<br />
a<strong>ng</strong> siya<strong>ng</strong> inihanda mula pa sa pagkakatatag <strong>ng</strong> daigdig upa<strong>ng</strong><br />
tubusin a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> mga tao. Masdan, ako si Jesucristo. . . . Sa akin<br />
a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan ay magkakaroon <strong>ng</strong> buhay, at yao<strong>ng</strong><br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, magi<strong>ng</strong> sila na maniniwala sa aki<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan”<br />
(Eter 3:14).<br />
Na<strong>ng</strong> mabuhay si Jesus sa lupa, itinuro Niya: “Bumaba ako<strong>ng</strong> mula<br />
sa la<strong>ng</strong>it, hindi upa<strong>ng</strong> gawin ko a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> kalooban, kundi<br />
19
20<br />
Kabanata 3<br />
a<strong>ng</strong> kalooban <strong>ng</strong> nagsugo sa akin. . . . Sapagka’t ito a<strong>ng</strong> kalooban<br />
<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Ama, na a<strong>ng</strong> bawa’t nakakakita sa Anak, at sa kaniya’y<br />
sumampalataya, ay magkaroon <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> buhay; at akin<br />
siya<strong>ng</strong> ibaba<strong>ng</strong>on sa huli<strong>ng</strong> araw” ( Juan 6:38, 40).<br />
A<strong>ng</strong> Digmaan sa La<strong>ng</strong>it<br />
Dahil pinili <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it si Jesucristo na magi<strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
natin, nagalit si Satanas at naghimagsik. Nagkaroon <strong>ng</strong><br />
digmaan sa la<strong>ng</strong>it. Nilabanan ni Satanas at <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kampon<br />
si Jesucristo at a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga tagasunod. A<strong>ng</strong> mga tagasunod<br />
<strong>ng</strong> Tagapagligtas ay “dinaig [si Satanas] dahil sa dugo <strong>ng</strong><br />
Cordero, at dahil sa salita <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> patotoo” (Apocalipsis 12:11).<br />
Sa malaki<strong>ng</strong> himagsika<strong>ng</strong> ito, si Satanas at lahat <strong>ng</strong> espiritu<strong>ng</strong><br />
sumunod sa kanya ay pinaalis sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Diyos at pinalayas sa<br />
la<strong>ng</strong>it. Ikatlo<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> hukbo <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> pinarusahan sa<br />
pagsunod kay Satanas (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 29:36). Pinagkaitan sila<br />
<strong>ng</strong> karapata<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga katawa<strong>ng</strong> mortal.<br />
Dahil narito tayo sa lupa at may mga katawa<strong>ng</strong> mortal, alam natin<br />
na pinili nati<strong>ng</strong> sundin si Jesucristo at a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it.<br />
Narito rin sa lupa si Satanas at a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kampon, <strong>ng</strong>unit<br />
bila<strong>ng</strong> mga espiritu. Hindi nila nalilimutan ku<strong>ng</strong> sino tayo, at nasa<br />
paligid natin sila araw-araw, tinutukso at inaakit tayo<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong><br />
mga bagay na hindi kasiya-siya sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Sa buhay<br />
bago tayo isinila<strong>ng</strong>, pinili nati<strong>ng</strong> sundin si Jesucristo at ta<strong>ng</strong>gapin<br />
a<strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> Diyos. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> patuloy nati<strong>ng</strong> sundin si Jesucristo<br />
dito sa lupa. Sa pagsunod lama<strong>ng</strong> sa Kanya tayo makababalik sa<br />
ati<strong>ng</strong> tahanan sa la<strong>ng</strong>it.<br />
������������������������������������������������������<br />
sa La<strong>ng</strong>it?
Kabanata 3<br />
Nasa Atin a<strong>ng</strong> mga Turo <strong>ng</strong> Tagapagligtas para Sundin<br />
�����������������������������������������������������������<br />
Tagapagligtas.<br />
Sa simula pa lama<strong>ng</strong>, inihayag na ni Jesucristo a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo,<br />
na nagsasabi ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> dapat nati<strong>ng</strong> gawin para makabalik<br />
sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Sa takda<strong>ng</strong> panahon pumarito Siya Mismo<br />
sa lupa. Itinuro Niya a<strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> kaligtasan at kadakilaan sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> salita at pamumuhay. Itinatag Niya a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> Simbahan at Kanya<strong>ng</strong> priesthood sa lupa. Inako Niya a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga kasalanan.<br />
Sa pagsunod sa Kanya<strong>ng</strong> mga turo, magmamana tayo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
lugar sa kaharia<strong>ng</strong> selestiyal. Ginawa Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> bahagi<br />
para tulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> makabalik sa ati<strong>ng</strong> tahanan sa la<strong>ng</strong>it. Nasasaatin<br />
na <strong>ng</strong>ayon ku<strong>ng</strong> gagawin natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> bahagi at magigi<strong>ng</strong><br />
marapat sa kadakilaan.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
buhay bago tayo isinila<strong>ng</strong>)<br />
�������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������������tas<br />
si Satanas sa Digmaan sa La<strong>ng</strong>it dahil sa dugo <strong>ng</strong> Cordero at<br />
sa kanila<strong>ng</strong> patotoo)<br />
����������������������������������������������<br />
Para sa mga guro: Sabihan a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na pag-aralan a<strong>ng</strong><br />
“Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan” na<strong>ng</strong> mag-isa, dalawahan, o bila<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> grupo.<br />
21
Kalayaa<strong>ng</strong> Pumili<br />
Kabanata 4<br />
A<strong>ng</strong> Kalayaan ay Isa<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> <stro<strong>ng</strong>>Alituntunin</stro<strong>ng</strong>><br />
�������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> kalayaan, ano a<strong>ng</strong> sasabihin ninyo?<br />
“Ikaw ay maaari<strong>ng</strong> mamili para sa iyo<strong>ng</strong> sarili, sapagkat ito ay<br />
ibinigay sa iyo” (Moises 3:17).<br />
Sinabi sa atin <strong>ng</strong> Diyos sa pamamagitan <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga propeta<br />
na malaya tayo<strong>ng</strong> mamili sa pagitan <strong>ng</strong> mabuti at masama. Maaari<br />
nati<strong>ng</strong> piliin a<strong>ng</strong> kalayaan at buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pagsunod kay Jesucristo. Malaya rin tayo<strong>ng</strong> piliin a<strong>ng</strong><br />
pagkabihag at kamatayan sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagsunod kay Satanas.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 2:27.) A<strong>ng</strong> karapata<strong>ng</strong> pumili sa pagitan<br />
<strong>ng</strong> mabuti at masama at kumilos para sa ati<strong>ng</strong> sarili ay tinatawag<br />
na kalayaan.<br />
Sa buhay bago tayo isinila<strong>ng</strong> mayroon tayo<strong>ng</strong> kalayaa<strong>ng</strong> moral.<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> layunin <strong>ng</strong> buhay sa lupa ay ipakita ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga pipiliin (ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 2:15–16). Ku<strong>ng</strong> napilitan tayo<strong>ng</strong><br />
piliin a<strong>ng</strong> tama, hindi natin maipapakita ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> pipiliin<br />
natin para sa ati<strong>ng</strong> sarili. Gayundin, mas masaya tayo<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong><br />
mga bagay-bagay kapag tayo mismo a<strong>ng</strong> nagpasiya.<br />
Kalayaan a<strong>ng</strong> isa sa pinakamahahalaga<strong>ng</strong> usapi<strong>ng</strong> tinalakay sa<br />
Kapulu<strong>ng</strong>an sa La<strong>ng</strong>it. Isa ito sa mga pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> dahilan <strong>ng</strong> alitan<br />
sa pagitan <strong>ng</strong> mga tagasunod ni Cristo at <strong>ng</strong> mga tagasunod ni Satanas.<br />
Sabi ni Satanas, “Masdan, naririto ako, isugo ninyo ako, ako a<strong>ng</strong><br />
magigi<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> anak, at aki<strong>ng</strong> tutubusin a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan,<br />
upa<strong>ng</strong> wala ni isa ma<strong>ng</strong> katao a<strong>ng</strong> mawala, at tiyak na akin ito<strong>ng</strong><br />
magagawa; kaya <strong>ng</strong>a, ibigay ninyo sa akin a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kara<strong>ng</strong>alan”<br />
(Moises 4:1). Sa pagsasabi nito, siya ay “naghimagsik laban sa<br />
[Diyos] at nagha<strong>ng</strong>ad na wasakin a<strong>ng</strong> kalayaan <strong>ng</strong> tao” (Moises 4:3).<br />
23
24<br />
Kabanata 4<br />
Tina<strong>ng</strong>gihan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> alok, at pinalayas siya sa la<strong>ng</strong>it kasama<br />
a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kampon (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 29:36–37).<br />
A<strong>ng</strong> Kalayaan ay Mahalaga<strong>ng</strong> Bahagi <strong>ng</strong> Plano <strong>ng</strong> Kaligtasan<br />
Kalayaan a<strong>ng</strong> nagbigay-daan para magi<strong>ng</strong> panahon <strong>ng</strong> pagsubok<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay sa lupa. Na<strong>ng</strong> planuhin a<strong>ng</strong> paglikha <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
mga anak sa lupa, sinabi <strong>ng</strong> Diyos, “Susubukin natin sila upa<strong>ng</strong><br />
makita ku<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> gagawin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay anuman a<strong>ng</strong><br />
iutos sa kanila <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon nila<strong>ng</strong> Diyos” (Abraham 3:25). Ku<strong>ng</strong><br />
wala a<strong>ng</strong> kaloob na kalayaan, hindi sana natin maipapakita sa<br />
ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ku<strong>ng</strong> gagawin natin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ipinag-utos<br />
Niya sa atin. Dahil nakakapili tayo, tayo a<strong>ng</strong> mananagot sa ati<strong>ng</strong><br />
mga kilos (ti<strong>ng</strong>nan sa Helaman 14:30–31).<br />
Kapag pinipili nati<strong>ng</strong> mamuhay ayon sa plano <strong>ng</strong> Diyos para sa<br />
atin, lalo<strong>ng</strong> tumatatag a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kalayaan. A<strong>ng</strong> mga tama<strong>ng</strong> pagpili<br />
ay nakadaragdag sa kakayahan nati<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong> marami pa<strong>ng</strong><br />
tama<strong>ng</strong> mga pasiya.<br />
Kapag sinusunod natin a<strong>ng</strong> bawat utos <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama, nadaragdagan<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> karunu<strong>ng</strong>an at tumitibay a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagkatao. Lumalago<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya. Mas madali tayo<strong>ng</strong> nakakagawa<br />
<strong>ng</strong> mga tama<strong>ng</strong> pasiya.<br />
Nagsimula tayo<strong>ng</strong> magpasiya bila<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak sa pili<strong>ng</strong><br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Dahil sa mga pasiya natin doon kaya<br />
nagi<strong>ng</strong> karapat-dapat tayo<strong>ng</strong> pumarito sa lupa. Nais <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it na lumago a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya, kakayahan, kaalaman,<br />
karunu<strong>ng</strong>an, at lahat <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>ian.<br />
Ku<strong>ng</strong> susundin natin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga utos at gagawa tayo <strong>ng</strong><br />
mga tama<strong>ng</strong> pasiya, matututo tayo at makauunawa. Tayo ay magigi<strong>ng</strong><br />
katulad Niya. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 93:28.)<br />
�����������������������������������������������������������<br />
paggawa <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga tama<strong>ng</strong> pasiya?
Kabanata 4<br />
Kaila<strong>ng</strong>an sa Kalayaan na May Mapagpilian<br />
����������������������������������������������<br />
Hindi natin mapipili a<strong>ng</strong> kabutihan maliban ku<strong>ng</strong> iharap sa atin<br />
a<strong>ng</strong> mga kasalu<strong>ng</strong>at <strong>ng</strong> mabuti at masama. Sinabi ni Lehi, isa<strong>ng</strong><br />
dakila<strong>ng</strong> propeta sa Aklat ni Mormon, sa anak niya<strong>ng</strong> si Jacob na<br />
para maisakatuparan a<strong>ng</strong> mga wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> layunin <strong>ng</strong> Diyos,<br />
dapat ay may “pagsalu<strong>ng</strong>at sa lahat <strong>ng</strong> bagay. Ku<strong>ng</strong> hindi, . . . a<strong>ng</strong><br />
kabutihan ay hindi ma<strong>ng</strong>yayari, ni a<strong>ng</strong> kasamaan, ni a<strong>ng</strong> kabanalan<br />
o kalu<strong>ng</strong>kutan, ni mabuti o masama” (2 Nephi 2:11).<br />
Tinutulutan <strong>ng</strong> Diyos si Satanas na salu<strong>ng</strong>atin a<strong>ng</strong> mabuti. Sabi <strong>ng</strong><br />
Diyos tu<strong>ng</strong>kol kay Satanas:<br />
“Aki<strong>ng</strong> pinapa<strong>ng</strong>yari<strong>ng</strong> siya ay mapalayas;<br />
“At siya ay nagi<strong>ng</strong> si Satanas, oo, magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> diyablo, a<strong>ng</strong> ama <strong>ng</strong><br />
lahat <strong>ng</strong> kasinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>an, upa<strong>ng</strong> linla<strong>ng</strong>in at bulagin a<strong>ng</strong> mga tao,<br />
at akayin sila<strong>ng</strong> bihag sa kanya<strong>ng</strong> kagustuhan, magi<strong>ng</strong> kasindami<br />
<strong>ng</strong> hindi makikinig sa aki<strong>ng</strong> tinig” (Moises 4:3–4).<br />
Ginagawa ni Satanas a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> makakaya niya para wasakin<br />
a<strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Diyos. Ha<strong>ng</strong>ad niya “a<strong>ng</strong> kalu<strong>ng</strong>kutan <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong><br />
sa<strong>ng</strong>katauhan. . . . Hinaha<strong>ng</strong>ad niya na a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> tao ay magi<strong>ng</strong><br />
kaaba-aba<strong>ng</strong> katulad <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> sarili” (2 Nephi 2:18, 27). Hindi<br />
niya tayo mahal. Ayaw niya <strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> bagay para sa<br />
atin (ti<strong>ng</strong>nan sa Moroni 7:17). Ayaw niya tayo<strong>ng</strong> lumigaya. Nais<br />
niya tayo<strong>ng</strong> gawi<strong>ng</strong> mga alipin niya. Gumagamit siya <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong><br />
pagbabalatkayo para alipinin tayo.<br />
Kapag nagpapatukso tayo kay Satanas, nililimitahan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga pagpipilian. Ipinaliliwanag <strong>ng</strong> sumusunod na halimbawa ku<strong>ng</strong><br />
paano na<strong>ng</strong>yayari ito. Kunwari nakakita ka <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> karatula sa baybay-dagat<br />
na ganito a<strong>ng</strong> nakasaad: “Mapa<strong>ng</strong>anib—may uliuli [whirlpool].<br />
Bawal luma<strong>ng</strong>oy dito.” Maiisip natin na iyon ay restriksyon.<br />
Pero gayon <strong>ng</strong>a kaya? Marami pa tayo<strong>ng</strong> pagpipilian. Malaya tayo<strong>ng</strong><br />
luma<strong>ng</strong>oy sa iba<strong>ng</strong> lugar. Malaya tayo<strong>ng</strong> maglakad-lakad sa dalampasigan<br />
at mamulot <strong>ng</strong> mga kabibe. Malaya tayo<strong>ng</strong> panoorin a<strong>ng</strong><br />
paglubog <strong>ng</strong> araw. Malaya tayo<strong>ng</strong> umuwi. Malaya rin tayo<strong>ng</strong> balewalain<br />
a<strong>ng</strong> karatula at luma<strong>ng</strong>oy sa mapa<strong>ng</strong>anib na lugar. Ngunit sa<br />
25
26<br />
Kabanata 4<br />
sandali<strong>ng</strong> mahigop tayo <strong>ng</strong> uliuli at mahila sa ilalim, kakaunti<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagpipilian. Maaari nati<strong>ng</strong> subuka<strong>ng</strong> makahulagpos,<br />
o tumawag <strong>ng</strong> saklolo, pero maaari tayo<strong>ng</strong> malunod.<br />
Kahit malaya tayo<strong>ng</strong> piliin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> gagawin, hindi naman tayo<br />
malaya<strong>ng</strong> piliin a<strong>ng</strong> mga ibubu<strong>ng</strong>a niyon. A<strong>ng</strong> mga bu<strong>ng</strong>a, mabuti<br />
man o masama, ay resulta <strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> pagpili<strong>ng</strong> ginagawa natin<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Galacia 6:7; Apocalipsis 22:12).<br />
Nasabi na sa atin <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ku<strong>ng</strong> paano takasan a<strong>ng</strong> pambibihag<br />
ni Satanas. Dapat tayo<strong>ng</strong> mag-i<strong>ng</strong>at at manala<strong>ng</strong>in tuwina,<br />
na humihili<strong>ng</strong> sa Diyos na tulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> mapaglabanan a<strong>ng</strong><br />
mga tukso ni Satanas (ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 18:15). Hindi tayo tutulutan<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na matukso na<strong>ng</strong> higit sa makakaya<br />
natin (ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 10:13; Alma 13:28).<br />
Inilalayo tayo sa pa<strong>ng</strong>anib <strong>ng</strong> mga utos <strong>ng</strong> Diyos at inaakay tu<strong>ng</strong>o sa<br />
buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan. Sa matalino<strong>ng</strong> pagpapasiya, magtatamo<br />
tayo <strong>ng</strong> kadakilaan, uunlad na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, at magtatamasa<br />
<strong>ng</strong> lubos na kaligayahan (ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 2:27–28).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
mga pagpipilian? Ano a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> halimbawa <strong>ng</strong> mga gawai<strong>ng</strong><br />
nagbibigay sa atin <strong>ng</strong> higit na kalayaan?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
��������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������<br />
����������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������<br />
Para sa mga guro: Makakatulo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> simple<strong>ng</strong> larawan para maituon a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
pansin. Ku<strong>ng</strong> tatalakayin mo a<strong>ng</strong> analohiya <strong>ng</strong> karatula <strong>ng</strong> babala na inilahad sa kabanata<strong>ng</strong><br />
ito, maaari mo<strong>ng</strong> idrowi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> karatula<strong>ng</strong> iyon sa pisara o sa malaki<strong>ng</strong> papel.
A<strong>ng</strong> Paglikha<br />
Kabanata 5<br />
A<strong>ng</strong> Plano <strong>ng</strong> Diyos para sa Atin<br />
������������������������������������������<br />
Noo<strong>ng</strong> nabubuhay tayo bila<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> sa la<strong>ng</strong>it, sinabi sa atin <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> plano para lalo tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> katulad Niya. Naghiyawan<br />
tayo sa galak na<strong>ng</strong> marinig natin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> plano (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Job 38:7). Nasabik tayo sa mga bago<strong>ng</strong> karanasan. Para ma<strong>ng</strong>yari<br />
a<strong>ng</strong> mga bagay na ito, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> lisanin a<strong>ng</strong> pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
Ama at tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga katawa<strong>ng</strong> mortal. Kaila<strong>ng</strong>an natin <strong>ng</strong><br />
iba<strong>ng</strong> lugar na titirhan ku<strong>ng</strong> saan makapaghahanda tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong><br />
katulad Niya. A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong> tahanan ay tinawag na daigdig.<br />
������������������������������������������������������������<br />
natin a<strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> kaligtasan?<br />
Nilikha ni Jesus a<strong>ng</strong> Mundo<br />
Nilikha ni Jesucristo a<strong>ng</strong> mundo<strong>ng</strong> ito at lahat <strong>ng</strong> narito. Lumikha rin<br />
Siya <strong>ng</strong> marami pa<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> mundo. Ginawa Niya ito sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> priesthood, sa ilalim <strong>ng</strong> pamamahala <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Sabi <strong>ng</strong> Diyos Ama, “<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> daigdig na di mabila<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> nilala<strong>ng</strong>; . . . at sa pamamagitan <strong>ng</strong> Anak aki<strong>ng</strong> nilala<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> mga ito, na siya<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Bugto<strong>ng</strong> na Anak” (Moises 1:33).<br />
May iba pa tayo<strong>ng</strong> mga patotoo sa katotohana<strong>ng</strong> ito. Nakita nina<br />
Joseph Smith at Sidney Rigdon si Jesucristo sa isa<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>itain. Nagpatotoo<br />
sila “na sa kanya, at sa pamamagitan niya, at mula sa kanya,<br />
a<strong>ng</strong> mga daigdig ay nililikha at nalikha, at a<strong>ng</strong> mga naninirahan dito<br />
ay mga isinila<strong>ng</strong> na anak na lalaki at babae <strong>ng</strong> Diyos” (D at T 76:24).<br />
Para sa mga guro: Maaari<strong>ng</strong> hindi komportable a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya sa<br />
pagbasa na<strong>ng</strong> malakas. Bago sila hili<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magbasa na<strong>ng</strong> malakas, maaari mo<strong>ng</strong> itano<strong>ng</strong>,<br />
“Sino a<strong>ng</strong> gusto<strong>ng</strong> magbasa?” Pagkatapos ay tawagin a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> nagboluntaryo.<br />
27
Kabanata 5<br />
Pagsasagawa <strong>ng</strong> Paglikha<br />
����������������������������������<br />
A<strong>ng</strong> mundo at lahat <strong>ng</strong> bagay na naroon ay nilikha muna<strong>ng</strong> espirituwal<br />
bago nilikha<strong>ng</strong> pisikal a<strong>ng</strong> mga ito (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 3:5).<br />
Haba<strong>ng</strong> pinaplano a<strong>ng</strong> paglikha <strong>ng</strong> pisikal na mundo, sinabi ni Cristo<br />
sa mga kasama Niya, “Bababa tayo, sapagkat may puwa<strong>ng</strong> doon . . .<br />
at tayo ay lilikha <strong>ng</strong> mundo ku<strong>ng</strong> saan sila [a<strong>ng</strong> espiritu<strong>ng</strong> mga anak<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ay] makapaninirahan” (Abraham 3:24).<br />
Sa ilalim <strong>ng</strong> pamamahala <strong>ng</strong> Ama, nilikha at binuo ni Cristo a<strong>ng</strong><br />
mundo. Inihiwalay Niya a<strong>ng</strong> liwanag sa kadiliman para magkaroon<br />
<strong>ng</strong> araw at gabi. Nilikha Niya a<strong>ng</strong> araw, buwan, at mga bituin. Inihiwalay<br />
Niya a<strong>ng</strong> mga tubig sa tuyo<strong>ng</strong> lupa upa<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong><br />
mga dagat, ilog, at lawa. Ginawa Niya<strong>ng</strong> maganda at masagana<br />
a<strong>ng</strong> mundo. Ginawa Niya a<strong>ng</strong> damo, mga puno, bulaklak, at lahat<br />
<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga halaman. A<strong>ng</strong> mga halama<strong>ng</strong> ito ay may<br />
mga binhi ku<strong>ng</strong> saan maaari<strong>ng</strong> pagmulan <strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong>-tubo<strong>ng</strong> mga<br />
halaman. Pagkatapos ay nilikha Niya a<strong>ng</strong> mga hayop—isda, baka,<br />
insekto, at lahat <strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> ibon. A<strong>ng</strong> mga hayop na ito ay may<br />
kakayaha<strong>ng</strong> paramihin a<strong>ng</strong> sarili nila<strong>ng</strong> uri.<br />
Ngayon ay handa na a<strong>ng</strong> mundo para sa pinakadakila<strong>ng</strong> paglikha<br />
sa lahat—a<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan. A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga espiritu ay bibigyan<br />
<strong>ng</strong> mga katawa<strong>ng</strong> may laman at dugo para makapanirahan sila sa<br />
mundo. “At ako, a<strong>ng</strong> Diyos, ay nagsabi sa aki<strong>ng</strong> Bugto<strong>ng</strong> na Anak,<br />
na kasama ko mula pa sa simula: Likhain natin a<strong>ng</strong> tao sa ati<strong>ng</strong><br />
larawan, ayon sa ati<strong>ng</strong> wa<strong>ng</strong>is; at nagkagayon <strong>ng</strong>a” (Moises 2:26).<br />
Sa ganito<strong>ng</strong> paraan a<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> lalaki, si Adan, at a<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> babae,<br />
si Eva, ay nilikha at binigyan <strong>ng</strong> mga katawa<strong>ng</strong> kawa<strong>ng</strong>is <strong>ng</strong> sa<br />
ati<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> sa la<strong>ng</strong>it. “Ayon sa larawan <strong>ng</strong> Dios siya nilala<strong>ng</strong>;<br />
nilala<strong>ng</strong> niya sila na lalake at babae” (Genesis 1:27). Na<strong>ng</strong><br />
matapos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga likha, nasiyahan Siya at<br />
nalaman na mabuti a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> ginawa, at nagpahi<strong>ng</strong>a Siya na<strong>ng</strong><br />
ila<strong>ng</strong> panahon.<br />
29
30<br />
Kabanata 5<br />
A<strong>ng</strong> mga Likha <strong>ng</strong> Diyos ay Nagpapakita <strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> Pagmamahal<br />
����������������������������������������������������������<br />
Tayo <strong>ng</strong>ayon ay naninirahan sa maganda<strong>ng</strong> mundo<strong>ng</strong> ito. Isipin<br />
a<strong>ng</strong> araw, na nagbibigay sa atin <strong>ng</strong> init at liwanag. Isipin a<strong>ng</strong> ulan,<br />
na nagpapalago sa mga halaman at nililinis at pinalalamig a<strong>ng</strong><br />
mundo. Isipin ku<strong>ng</strong> gaano kasarap paki<strong>ng</strong>gan a<strong>ng</strong> huni <strong>ng</strong> ibon o<br />
tawa <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> kaibigan. Isipin ku<strong>ng</strong> gaano kaganda a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
katawan—ku<strong>ng</strong> paano tayo nagtatrabaho at naglalaro at nagpapahi<strong>ng</strong>a.<br />
Kapag inisip natin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> likha<strong>ng</strong> ito, mauunawaan<br />
natin na matalino, makapa<strong>ng</strong>yarihan, at mapagmahal na mga<br />
nilala<strong>ng</strong> si Jesucristo at a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Naipakita Nila<br />
a<strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong> pagmamahal sa atin sa paglalaan <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an.<br />
Nilikha rin a<strong>ng</strong> mga halaman at hayop para pasayahin tayo. Sinabi<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Oo, lahat <strong>ng</strong> bagay na na<strong>ng</strong>gagali<strong>ng</strong> sa lupa, sa<br />
panahon niyon, ay ginawa para sa kapakinaba<strong>ng</strong>an at gamit <strong>ng</strong> tao,<br />
kapwa upa<strong>ng</strong> makalugod sa mata at upa<strong>ng</strong> pasiglahin a<strong>ng</strong> puso;<br />
oo, para sa pagkain at para sa kasuotan, para sa panlasa at para sa<br />
pa<strong>ng</strong>-amoy, upa<strong>ng</strong> palakasin a<strong>ng</strong> katawan at pasiglahin a<strong>ng</strong> kaluluwa”<br />
(D at T 59:18–19). Kahit marami<strong>ng</strong> nilikha a<strong>ng</strong> Diyos, kilala at<br />
mahal Niya lahat <strong>ng</strong> mga ito. Sabi Niya, “Lahat <strong>ng</strong> bagay ay bila<strong>ng</strong> sa<br />
akin, sapagkat sila ay akin at kilala ko sila” (Moises 1:35).<br />
������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Diyos?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
��������������������������������������������������������������<br />
(mga tala tu<strong>ng</strong>kol sa Paglikha)<br />
���������������������������������������������������������������<br />
(si Jesus a<strong>ng</strong> Tagapaglikha)<br />
�������������������������������������������������������������������<br />
(makikita sa Paglikha a<strong>ng</strong> pag-ibig <strong>ng</strong> Diyos)
A<strong>ng</strong> Pagkahulog<br />
nina Adan at Eva<br />
Kabanata 6<br />
Sina Adan at Eva a<strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pumarito sa Mundo<br />
�������������������������������������������������������������<br />
Adan at Eva ay magigiti<strong>ng</strong> na espiritu?<br />
Inihanda <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> mundo<strong>ng</strong> ito para tirhan <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga<br />
anak. Sina Adan at Eva a<strong>ng</strong> napili<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> maninirahan<br />
sa daigdig (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 1:34; 4:26). A<strong>ng</strong> bahagi nila sa plano<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama ay maghatid <strong>ng</strong> mortalidad sa mundo. Sila a<strong>ng</strong><br />
magigi<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong>. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:54–56.)<br />
Kabila<strong>ng</strong> sina Adan at Eva sa pinakamarara<strong>ng</strong>al na anak <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
Ama. Sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu a<strong>ng</strong> tawag kay Adan ay Miguel<br />
a<strong>ng</strong> arka<strong>ng</strong>hel (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 27:11; Judas 1:9). Siya a<strong>ng</strong> pinili<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na mamuno sa mga matwid sa pakikibaka<br />
laban kay Satanas (ti<strong>ng</strong>nan sa Apocalipsis 12:7–9). Sina Adan at<br />
Eva ay inorden noon pa man na magi<strong>ng</strong> una nati<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong>.<br />
Pina<strong>ng</strong>akuan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon si Adan <strong>ng</strong> mga dakila<strong>ng</strong> pagpapala:<br />
“Itinalaga kita na malagay sa unahan; isa<strong>ng</strong> pagkarami-rami<strong>ng</strong><br />
bansa a<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>gagali<strong>ng</strong> sa iyo, at ikaw ay prinsipe sa kanila<br />
magpakailanman” (D at T 107:55).<br />
Si Eva a<strong>ng</strong> “ina <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> nabubuhay” (Moises 4:26). Pinagsama<br />
<strong>ng</strong> Diyos sina Adan at Eva sa kasal dahil “hindi mabuti na a<strong>ng</strong><br />
lalaki ay mag-isa” (Moises 3:18; ti<strong>ng</strong>nan din sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto<br />
11:11). Nakibahagi si Eva sa responsibilidad ni Adan at makikibahagi<br />
rin sa kanya<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> mga pagpapala.<br />
Para sa mga guro: Gamitin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa simula <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahagi para magsimula <strong>ng</strong><br />
talakayan at hikayatin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na maghanap sa mga banal<br />
na kasulatan para sa iba pa<strong>ng</strong> impormasyon. Gamitin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa dulo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
bahagi para tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na pag-isipa<strong>ng</strong> mabuti at<br />
talakayin a<strong>ng</strong> kahulugan <strong>ng</strong> nabasa nila at ipamuhay ito.<br />
31
Kabanata 6<br />
��������������������������������������������������������������<br />
A<strong>ng</strong> Halamanan <strong>ng</strong> Eden<br />
���������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Eden?<br />
Na<strong>ng</strong> ilagay sina Adan at Eva sa Halamanan <strong>ng</strong> Eden, hindi pa sila<br />
mortal. Sa ganito<strong>ng</strong> kalagayan, “sila’y hindi sana nagkaroon <strong>ng</strong><br />
mga anak” (2 Nephi 2:23). Wala<strong>ng</strong> kamatayan. Sila ay may pisikal<br />
na buhay dahil nanahanan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga espiritu sa pisikal na<br />
katawan na nagmula sa alabok <strong>ng</strong> lupa (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 6:59;<br />
Abraham 5:7). Nagkaroon sila <strong>ng</strong> espirituwal na buhay dahil nasa<br />
pili<strong>ng</strong> sila <strong>ng</strong> Diyos. Hindi pa sila nakapili sa pagitan <strong>ng</strong> mabuti<br />
at masama.<br />
Inutusan sila <strong>ng</strong> Diyos na magkaroon <strong>ng</strong> mga anak. Sabi Niya,<br />
“Magi<strong>ng</strong> palaanakin, at magpakarami, at kalatan ninyo a<strong>ng</strong> lupa,<br />
at supilin ito, at magkaroon kayo <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan sa . . . bawat<br />
kinapal na gumagalaw sa lupa” (Moises 2:28). Sinabi sa kanila<br />
<strong>ng</strong> Diyos na malaya sila<strong>ng</strong> kumain mula sa bawat punu<strong>ng</strong>kahoy<br />
sa halamanan maliban sa isa, a<strong>ng</strong> punu<strong>ng</strong>kahoy <strong>ng</strong> kaalaman <strong>ng</strong><br />
mabuti at masama. Tu<strong>ng</strong>kol sa punu<strong>ng</strong>kahoy na iyon sinabi <strong>ng</strong><br />
Diyos, “Sa araw na kumain ka niyon ikaw ay tiyak na mamamatay”<br />
(Moises 3:17).<br />
Si Satanas, na hindi batid a<strong>ng</strong> isipan <strong>ng</strong> Diyos <strong>ng</strong>unit balak sirain<br />
a<strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> Diyos, ay lumapit kay Eva sa Halamanan <strong>ng</strong> Eden.<br />
Tinukso niya ito<strong>ng</strong> kumain <strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> punu<strong>ng</strong>kahoy <strong>ng</strong> kaalaman<br />
<strong>ng</strong> mabuti at masama. Tiniyak niya kay Eva na sila ni Adan ay<br />
hindi mamamatay, kundi “magigi<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong> mga diyos, na nakakikilala<br />
<strong>ng</strong> mabuti at masama” (Moises 4:11). Nagpata<strong>ng</strong>ay sa tukso<br />
si Eva at kinain a<strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>a. Na<strong>ng</strong> malaman ni Adan a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>yari,<br />
nagpasiya na rin siya<strong>ng</strong> kumain. A<strong>ng</strong> mga pagbabago<strong>ng</strong> naganap<br />
kina Adan at Eva dahil sa pagkain <strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>a ay tinatawag na<br />
Pagkahulog.<br />
33
34<br />
Kabanata 6<br />
Pagkawalay nina Adan at Eva sa Diyos<br />
�������������������������������������������������������������<br />
kina Adan at Eva dahil sa kanila<strong>ng</strong> paglabag?<br />
Dahil sina Adan at Eva ay nakakain <strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> punu<strong>ng</strong>kahoy<br />
<strong>ng</strong> kaalaman <strong>ng</strong> mabuti at masama, pinalabas sila <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
sa Halamanan <strong>ng</strong> Eden patu<strong>ng</strong>o sa mundo. Nagbago a<strong>ng</strong> pisikal<br />
nila<strong>ng</strong> kalagayan dahil sa pagkain nila <strong>ng</strong> ipinagbabawal na bu<strong>ng</strong>a.<br />
Tulad <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong> Diyos, sila ay nagi<strong>ng</strong> mortal. Sila at a<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> mga anak ay daranas <strong>ng</strong> karamdaman, sakit, at pisikal na<br />
kamatayan.<br />
Dahil sa kanila<strong>ng</strong> paglabag, dumanas din <strong>ng</strong> espirituwal na kamatayan<br />
sina Adan at Eva. Ibig sabihin nito sila at a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga<br />
anak ay hindi maaari<strong>ng</strong> lumakad na kasama at makipag-usap na<strong>ng</strong><br />
harapan sa Diyos. Sina Adan at Eva at a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak ay<br />
nawalay sa Diyos kapwa sa pisikal at sa espirituwal.<br />
Malalaki<strong>ng</strong> Pagpapala a<strong>ng</strong> Ibinu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> Paglabag<br />
����������������������������������������������������������<br />
magi<strong>ng</strong> katulad tayo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it?<br />
Naniniwala a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> tao na mabigat a<strong>ng</strong> kasalana<strong>ng</strong> ginawa nina<br />
Adan at Eva na<strong>ng</strong> kumain sila <strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> punu<strong>ng</strong>kahoy <strong>ng</strong><br />
kaalaman <strong>ng</strong> mabuti at masama. Gayunman, ipinauunawa sa atin<br />
<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan sa mga huli<strong>ng</strong> araw na a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
Pagkahulog ay mahalaga<strong>ng</strong> hakba<strong>ng</strong> sa plano <strong>ng</strong> buhay at malaki<strong>ng</strong><br />
pagpapala sa ati<strong>ng</strong> lahat. Dahil sa Pagkahulog, nabiyayaan<br />
tayo <strong>ng</strong> mga pisikal na katawan, <strong>ng</strong> karapata<strong>ng</strong> pumili sa pagitan<br />
<strong>ng</strong> mabuti at masama, at <strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong> makamit a<strong>ng</strong> buhay<br />
na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan. Hindi sana napasaatin a<strong>ng</strong> anuman sa mga<br />
pribilehiyo<strong>ng</strong> ito ku<strong>ng</strong> nanatili sina Adan at Eva sa halamanan.<br />
Pagkaraan <strong>ng</strong> Pagkahulog, sinabi ni Eva, “Ku<strong>ng</strong> hindi dahil sa ati<strong>ng</strong><br />
paglabag tayo sana ay hindi nagkaroon <strong>ng</strong> mga binhi, at kailanman<br />
ay hindi nalaman a<strong>ng</strong> mabuti at masama, at a<strong>ng</strong> kagalakan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
pagkakatubos, at a<strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan na ibinibigay <strong>ng</strong><br />
Diyos sa lahat <strong>ng</strong> masunurin” (Moises 5:11).
Kabanata 6<br />
Ipinaliwanag <strong>ng</strong> propeta<strong>ng</strong> si Lehi:<br />
“At <strong>ng</strong>ayon, masdan, ku<strong>ng</strong> si Adan ay hindi lumabag, hindi sana<br />
siya nahulog [nawalay sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Diyos], manapa siya ay nanatili<br />
sa Halamanan <strong>ng</strong> Eden. At lahat <strong>ng</strong> bagay na nilikha ay tiyak<br />
sana<strong>ng</strong> nanatili sa dati<strong>ng</strong> kalagayan ku<strong>ng</strong> saan sila naroroon<br />
matapos na sila ay likhain. . . .<br />
“At sila’y hindi sana nagkaroon <strong>ng</strong> mga anak; anupa’t sila sana<br />
ay nanatili sa kalagayan <strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>-malay, wala<strong>ng</strong> kaligayahan,<br />
sapagkat hindi sila nakakikilala <strong>ng</strong> kalu<strong>ng</strong>kutan; hindi gagawa <strong>ng</strong><br />
mabuti, sapagkat hindi sila nakakikilala <strong>ng</strong> kasalanan.<br />
“Ngunit masdan, a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay ay ginawa sa karunu<strong>ng</strong>an niya<br />
na nakaaalam <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay.<br />
“Si Adan ay nahulog upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> tao ay magi<strong>ng</strong> gayon; at a<strong>ng</strong> tao ay<br />
gayon, upa<strong>ng</strong> sila ay magkaroon <strong>ng</strong> kagalakan” (2 Nephi 2:22–25).<br />
�����������������������������������������������������������<br />
Pagkahulog at a<strong>ng</strong> mga epekto nito sa atin?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
magula<strong>ng</strong>, pamilya)<br />
������������������������������������������������������������<br />
ay isa<strong>ng</strong> pagsubok)<br />
��������������������������������������������������������<br />
kaligtasan)<br />
35
36<br />
A<strong>ng</strong> Espiritu Santo<br />
Kabanata 7<br />
A<strong>ng</strong> Espiritu Santo ay Napasa kina Adan at Eva<br />
������������������������������������������������������������������<br />
Matapos lisanin nina Adan at Eva a<strong>ng</strong> Halamanan <strong>ng</strong> Eden, sinimulan<br />
nila<strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>kalin a<strong>ng</strong> lupa at gawin a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga gawain<br />
para mabuhay. Nagkaroon sila <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> anak, at nagsipagasawa<br />
at nagkaanak din a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises<br />
5:1–3). Sa gayon, sinimula<strong>ng</strong> lisanin <strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pili<strong>ng</strong> upa<strong>ng</strong> pumarito sa lupa<br />
tulad <strong>ng</strong> ipina<strong>ng</strong>ako sa kanila (ti<strong>ng</strong>nan sa Abraham 3:24–25). Na<strong>ng</strong><br />
isila<strong>ng</strong> sila sa mundo, inalis sa kanila<strong>ng</strong> alaala a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> tahanan<br />
sa la<strong>ng</strong>it. Ngunit hindi ipinagkait sa kanila <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> impluwensya. Isinugo Niya a<strong>ng</strong> Espiritu Santo para aliwin<br />
at tulu<strong>ng</strong>an at patnubayan a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> espiritu<strong>ng</strong> anak.<br />
Nanala<strong>ng</strong>in sina Adan at Eva sa Ama sa La<strong>ng</strong>it. Kinausap Niya<br />
sila at binigyan <strong>ng</strong> mga utos, na sinunod nila. Isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> dumati<strong>ng</strong> at itinuro kina Adan at Eva a<strong>ng</strong> plano<br />
<strong>ng</strong> kaligtasan. Isinugo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> Espiritu Santo para<br />
patotohanan a<strong>ng</strong> Ama at a<strong>ng</strong> Anak at ituro a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo kina<br />
Adan at Eva. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 5:4–9.)<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Espiritu Santo, si Adan<br />
ay “nagsimula<strong>ng</strong> magpropesiya hi<strong>ng</strong>gil sa lahat <strong>ng</strong> mag-anak sa<br />
mundo, nagsasabi<strong>ng</strong>: Purihin a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> Diyos, sapagkat<br />
dahil sa paglabag ko a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> mga mata ay namulat, at sa buhay<br />
na ito ako ay makatatamo <strong>ng</strong> kagalakan, at muli sa laman aki<strong>ng</strong><br />
makikita a<strong>ng</strong> Diyos” (Moises 5:10). Dahil sa patotoo <strong>ng</strong> Espiritu<br />
Para sa mga guro: Kapag tinawag mo sa pa<strong>ng</strong>alan a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase, alam nila<br />
na sila ay mahalaga sa iyo at may malasakit ka sa kanila. Alamin a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>alan,<br />
at tawagin sila sa pa<strong>ng</strong>alan sa oras <strong>ng</strong> aralin. Tulu<strong>ng</strong>an sila<strong>ng</strong> malaman a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan<br />
<strong>ng</strong> isa’t isa.
Kabanata 7<br />
Santo kay Eva, sinabi niya, “Ku<strong>ng</strong> hindi dahil sa ati<strong>ng</strong> paglabag<br />
tayo sana ay hindi nagkaroon <strong>ng</strong> mga binhi, at kailanman ay hindi<br />
nalaman a<strong>ng</strong> mabuti at masama, at a<strong>ng</strong> kagalakan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagkakatubos,<br />
at a<strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan na ibinibigay <strong>ng</strong> Diyos<br />
sa lahat <strong>ng</strong> masunurin” (Moises 5:11).<br />
����������������������������������������������������������������<br />
sa patnubay <strong>ng</strong> Espiritu Santo?<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> Espiritu Santo<br />
��������������������������������������������������������������������<br />
sa atin a<strong>ng</strong> pagkakaiba<strong>ng</strong> iyon?<br />
A<strong>ng</strong> Espiritu Santo ay miyembro <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluha<strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa I Ni Juan 5:7; D at T 20:28). Siya ay isa<strong>ng</strong> “personahe<strong>ng</strong> Espiritu”<br />
(D at T 130:22). Iisa<strong>ng</strong> lugar lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mapaparoonan Niya sa<br />
bawat pagkakataon, <strong>ng</strong>unit a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> impluwensya ay maaari<strong>ng</strong><br />
mapasa lahat <strong>ng</strong> dako sa iisa<strong>ng</strong> pagkakataon.<br />
A<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, si Jesucristo, at a<strong>ng</strong> Espiritu Santo ay tinatawag<br />
na Pa<strong>ng</strong>uluha<strong>ng</strong> Diyos. Iisa a<strong>ng</strong> Kanila<strong>ng</strong> layunin. Bawat isa ay<br />
may mahalaga<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kulin sa plano <strong>ng</strong> kaligtasan. A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama at pinuno. Si Jesucristo a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Tagapagligtas.<br />
A<strong>ng</strong> Espiritu Santo a<strong>ng</strong> tagapaghayag at nagpapatotoo<br />
sa lahat <strong>ng</strong> katotohanan.<br />
A<strong>ng</strong> Espiritu Santo a<strong>ng</strong> sugo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it at isa<strong>ng</strong> espesyal<br />
na kaloob sa atin (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 21 <strong>ng</strong> aklat na ito).<br />
A<strong>ng</strong> Misyon <strong>ng</strong> Espiritu Santo<br />
�������������������������������������������������������<br />
Espiritu Santo?<br />
A<strong>ng</strong> misyon <strong>ng</strong> Espiritu Santo ay patotohanan a<strong>ng</strong> Ama at a<strong>ng</strong><br />
Anak at a<strong>ng</strong> katotohanan <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay.<br />
Patototohanan sa atin <strong>ng</strong> Espiritu Santo na si Jesus a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas at Manunubos (ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 28:11; D at T<br />
20:27). Ihahayag Niya sa atin na a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> Ama<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga espiritu. Tutulu<strong>ng</strong>an Niya tayo<strong>ng</strong> maunawaan na<br />
37
38<br />
Kabanata 7<br />
maaari tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> dakila tulad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. (Ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Roma 8:16–17.) Na<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> mga propeta <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, “Sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Espiritu Santo,<br />
malalaman ninyo a<strong>ng</strong> katotohanan <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay” (Moroni<br />
10:5).<br />
Ku<strong>ng</strong> wala a<strong>ng</strong> Espiritu Santo, hindi natin malalaman na si Jesus<br />
a<strong>ng</strong> Cristo. Isinulat ni Apostol Pablo, “Wala[<strong>ng</strong>] sinoman[g] makapagsasabi<br />
[na] si Jesus ay Pa<strong>ng</strong>inoon kundi sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo” (I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 12:3). Sinabi <strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
mismo, “At ito a<strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, na ikaw ay makilala<br />
nila na iisa<strong>ng</strong> Dios na tunay, at siya<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> sinugo, sa makatuwid<br />
baga’y si Jesucristo” ( Juan 17:3). A<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Espiritu<br />
Santo a<strong>ng</strong> aakay sa atin upa<strong>ng</strong> maunawaan at maipamuhay a<strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo.<br />
Napakalakas <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>hikayat <strong>ng</strong> Espiritu Santo<br />
kaya wala<strong>ng</strong> alinla<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> inihahayag Niya sa atin ay totoo. Sabi<br />
ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith:<br />
“Kapag nagpahayag sa isa<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> Espiritu Santo, nag-iiwan ito<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> di maalis na impresyon sa kanya<strong>ng</strong> kaluluwa, na hindi<br />
madali<strong>ng</strong> mabura. Ito ay pakikipag-usap <strong>ng</strong> Espiritu sa espiritu, at<br />
nakakukumbinsi a<strong>ng</strong> puwersa nito. A<strong>ng</strong> pagpapakita <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel<br />
o magi<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos mismo, ay kaha<strong>ng</strong>a-ha<strong>ng</strong>a sa pani<strong>ng</strong>in<br />
at isipan, at kalaunan ay lalabo, <strong>ng</strong>unit a<strong>ng</strong> mga paramdam <strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo ay may mas malalim na epekto sa kaluluwa at mas<br />
mahirap burahin” (Answers to Gospel Questions, tinipon ni Joseph<br />
Fieldi<strong>ng</strong> Smith Jr., 5 tomo. [1957–66], 2:151).<br />
Sinabi rin ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Smith, “Sa pamamagitan <strong>ng</strong> Espiritu Santo<br />
a<strong>ng</strong> katotohanan ay mahahabi sa mismo<strong>ng</strong> himaymay at mga litid<br />
<strong>ng</strong> katawan upa<strong>ng</strong> hindi ito malimutan” (Doctrines of Salvation,<br />
tinipon ni Bruce R. McConkie, 3 tomo [1954–56], 1:48).<br />
Bila<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga<br />
Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw, dapat tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> karapat-dapat na<br />
ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> sugo at saksi <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it at<br />
ni Jesucristo.
Kabanata 7<br />
����������������������������������������������������������������<br />
na lumago a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> patotoo. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>kop, ibahagi a<strong>ng</strong> ilan sa<br />
mga karanasa<strong>ng</strong> ito sa mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�����������������������������������������������<br />
���������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������������������<br />
Alma 14:11; 3 Nephi 27:20; 4 Nephi 1:48; Moroni 10:6–7; D at T<br />
8:2–3; 11:12–13; 20:26 (mga ginagampanan <strong>ng</strong> Espiritu Santo)<br />
39
Pananala<strong>ng</strong>in sa Ati<strong>ng</strong><br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
Kabanata 8<br />
Ano a<strong>ng</strong> Panala<strong>ng</strong>in?<br />
Itinuro ni Jesus, “Kinakaila<strong>ng</strong>an na lagi kayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in sa Ama<br />
sa aki<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan” (3 Nephi 18:19).<br />
A<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in ay isa sa mga pinakadakila<strong>ng</strong> pagpapala<strong>ng</strong> nasasaatin<br />
haba<strong>ng</strong> narito tayo sa lupa. Sa panala<strong>ng</strong>in maaari nati<strong>ng</strong> kausapin<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it at ha<strong>ng</strong>arin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> patnubay<br />
araw-araw.<br />
A<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in ay taimtim at taos-puso<strong>ng</strong> pakikipag-usap sa ati<strong>ng</strong><br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it. Sa Diyos lama<strong>ng</strong> tayo dapat manala<strong>ng</strong>in at wala<br />
na<strong>ng</strong> iba. Hindi tayo nagdarasal sa sinupama<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> nilala<strong>ng</strong> o<br />
anuma<strong>ng</strong> gawa <strong>ng</strong> tao o Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa Exodo 20:3–5).<br />
Bakit Tayo Nagdarasal?<br />
A<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in ay nagi<strong>ng</strong> mahalaga<strong>ng</strong> bahagi na <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
sa simula pa lama<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mundo. Isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong><br />
nag-utos kina Adan at Eva na magsisi at manawagan sa Diyos sa<br />
pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> Anak (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 5:8). Hindi kailanman inalis<br />
a<strong>ng</strong> utos na ito. Tutulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in na mapalapit sa<br />
Diyos. Lahat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> iniisip, sinasabi, at ginagawa ay naiimpluwensyahan<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in.<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito ay inayos sa lima<strong>ng</strong> bahagi. Bawat pamagat ay<br />
tano<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa panala<strong>ng</strong>in. Magagamit mo<strong>ng</strong> gabay a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> na ito sa iyo<strong>ng</strong><br />
aralin. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>kop sa sitwasyon <strong>ng</strong> klase na magdaos <strong>ng</strong> maliliit na pa<strong>ng</strong>kata<strong>ng</strong> talakayan,<br />
isipi<strong>ng</strong> hatiin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase sa mga grupo na binubuo <strong>ng</strong> dalawa<br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> apat katao. Atasan a<strong>ng</strong> bawat grupo <strong>ng</strong> isa sa mga bahagi sa kabanata. Ipabasa<br />
at ipatalakay sa bawat grupo a<strong>ng</strong> bahagi<strong>ng</strong> iniatas sa kanila at magbahagi <strong>ng</strong> personal na<br />
mga karanasa<strong>ng</strong> nauugnay rito. Pagkatapos ay talakayin a<strong>ng</strong> lima<strong>ng</strong> bahagi sa klase, na<br />
nakatuon sa mga tano<strong>ng</strong> na pinakagusto<strong>ng</strong> pag-usapan <strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase.<br />
41
42<br />
Kabanata 8<br />
Dapat nati<strong>ng</strong> ipagdasal na magkaroon tayo <strong>ng</strong> lakas na labanan<br />
a<strong>ng</strong> mga tukso ni Satanas at <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kampon (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
3 Nephi 18:15; D at T 10:5). Dapat tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in para ipagtapat<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan sa Diyos at hi<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> kapatawaran<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 38:14).<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in para sa patnubay at tulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon sa ati<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-araw-araw na buhay. Kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong><br />
ipagdasal a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pamilya at kaibigan, kapitbahay, pananim<br />
at mga alaga<strong>ng</strong> hayop, trabaho sa araw-araw, at iba pa nati<strong>ng</strong> mga<br />
gawain. Dapat nati<strong>ng</strong> ipagdasal na protektahan tayo mula sa ati<strong>ng</strong><br />
mga kaaway. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 34:17–27.)<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in para magpahayag <strong>ng</strong> pagmamahal sa<br />
ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it at lalo<strong>ng</strong> mapalapit sa Kanya. Dapat tayo<strong>ng</strong><br />
manala<strong>ng</strong>in sa ati<strong>ng</strong> Ama para pasalamatan Siya sa ati<strong>ng</strong> kapakanan<br />
at kaginhawahan at sa lahat <strong>ng</strong> bagay na ibinibigay Niya sa<br />
atin sa bawat araw (ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Tesalonica 5:18). Kaila<strong>ng</strong>an<br />
nati<strong>ng</strong> ipagdasal na palakasin tayo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
para maipamuhay a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in para manatili tayo sa makipot at makitid<br />
na landas tu<strong>ng</strong>o sa buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan. Dapat tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in<br />
sa Diyos, a<strong>ng</strong> pinagmumulan <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kabutihan, para<br />
magi<strong>ng</strong> matwid a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga iniisip, sinasabi, at ginagawa.<br />
�������������������������������������������������������������<br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it?<br />
Kailan Tayo Dapat Manala<strong>ng</strong>in?<br />
Maaari tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in tuwi<strong>ng</strong> nadarama natin a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
makipag-usap sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, na<strong>ng</strong> tahimik man o<br />
malakas. Ku<strong>ng</strong> minsan kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> mapag-isa ku<strong>ng</strong> saan maibubuhos<br />
natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kaluluwa sa Kanya (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 6:6).<br />
Dagdag pa rito, maaari tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in haba<strong>ng</strong> ginagawa a<strong>ng</strong><br />
araw-araw nati<strong>ng</strong> mga gawain. Maaari tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in haba<strong>ng</strong><br />
nasa miti<strong>ng</strong> sa Simbahan, nasa bahay, naglalakad sa daan o kalye,<br />
nagtatrabaho, naghahanda <strong>ng</strong> pagkain, o saanman tayo naroon at<br />
anuman a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> ginagawa. Maaari tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in anuma<strong>ng</strong>
Kabanata 8<br />
oras sa araw o gabi. Maaari tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in kapag nag-iisa tayo<br />
o may kasama<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao. Maisasaisip natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa<br />
La<strong>ng</strong>it sa lahat <strong>ng</strong> panahon (ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 34:27). Maaari tayo<strong>ng</strong><br />
“manala<strong>ng</strong>in tuwina” (D at T 10:5).<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan para<strong>ng</strong> ayaw nati<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in. Maaari<strong>ng</strong> galit tayo<br />
o nawawalan <strong>ng</strong> pag-asa o balisa. Sa ganito<strong>ng</strong> mga pagkakataon<br />
dapat lalo nati<strong>ng</strong> sikapi<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in (ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 32:8–9).<br />
Dapat manala<strong>ng</strong>in sa sarili a<strong>ng</strong> bawat isa sa atin kahit man la<strong>ng</strong><br />
tuwi<strong>ng</strong> gabi at tuwi<strong>ng</strong> umaga. Bina<strong>ng</strong>git sa mga banal na kasulatan<br />
a<strong>ng</strong> pagdarasal sa umaga, ta<strong>ng</strong>hali, at gabi (ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 34:21).<br />
Inutusan tayo<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in <strong>ng</strong> pamilya para<br />
pagpalain a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pamilya (ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 18:21). Pinayuhan<br />
tayo <strong>ng</strong> mga lider natin sa Simbahan na manala<strong>ng</strong>in kasama<br />
a<strong>ng</strong> pamilya tuwi<strong>ng</strong> umaga at gabi.<br />
May pribilehiyo rin tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in para mapasalamatan at<br />
mabasbasan a<strong>ng</strong> pagkain bago kumain.<br />
Sinisimulan at winawakasan natin sa panala<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong><br />
miti<strong>ng</strong> sa Simbahan. Pinasasalamatan natin a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa<br />
Kanya<strong>ng</strong> mga pagpapala at hinihili<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> para<br />
makasamba tayo sa paraa<strong>ng</strong> nakalulugod sa Kanya.<br />
Paano Tayo Dapat Manala<strong>ng</strong>in?<br />
Saanman tayo naroroon, nakatayo man o nakaluhod, malakas man<br />
o tahimik, lihim man o para sa isa<strong>ng</strong> grupo, dapat tayo<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in<br />
na<strong>ng</strong> may pananampalataya tuwina, “na<strong>ng</strong> may matapat na<br />
puso, na may tunay na layunin” (Moroni 10:4).<br />
Kapag nananala<strong>ng</strong>in tayo sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, dapat nati<strong>ng</strong> sabihin<br />
sa Kanya a<strong>ng</strong> tunay na nadarama <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> puso, magtapat tayo<br />
sa Kanya, hi<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> kapatawaran, sumamo sa Kanya,<br />
magpasalamat sa Kanya, magpahayag <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagmamahal sa<br />
Kanya. Hindi natin dapat ulitin a<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> kabuluha<strong>ng</strong> mga salita<br />
at parirala (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 6:7–8). Dapat nati<strong>ng</strong> hili<strong>ng</strong>in palagi<br />
na ma<strong>ng</strong>yari a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> kalooban, na inaalala na a<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ad<br />
natin ay maaari<strong>ng</strong> hindi pinakamabuti para sa atin (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
43
44<br />
Kabanata 8<br />
3 Nephi 18:20). Sa katapusan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in, nagwawakas<br />
tayo sa pa<strong>ng</strong>alan ni Jesucristo (ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 18:19).<br />
Paano Sinasagot a<strong>ng</strong> mga Panala<strong>ng</strong>in?<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
panala<strong>ng</strong>in? Sa palagay ninyo bakit hindi lagi<strong>ng</strong> dumarati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
mga sagot sa mga panala<strong>ng</strong>in sa panahon o paraa<strong>ng</strong> gusto natin?<br />
Lagi<strong>ng</strong> sinasagot a<strong>ng</strong> taimtim nati<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in. Ku<strong>ng</strong> minsan<br />
a<strong>ng</strong> sagot ay maaari<strong>ng</strong> hindi, dahil a<strong>ng</strong> hinihili<strong>ng</strong> natin ay<br />
hindi pinakamabuti para sa atin. Ku<strong>ng</strong> minsan a<strong>ng</strong> sagot ay oo, at<br />
mag-aalab at giginhawa a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pakiramdam tu<strong>ng</strong>kol sa dapat<br />
nati<strong>ng</strong> gawin (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 9:8–9). Ku<strong>ng</strong> minsan a<strong>ng</strong> sagot ay<br />
“maghintay muna.” A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in ay lagi<strong>ng</strong> sinasagot<br />
sa panahon at paraa<strong>ng</strong> batid <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na lubos na makakatulo<strong>ng</strong><br />
sa atin.<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan sinasagot <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao. Isa<strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> kaibigan, asawa,<br />
magula<strong>ng</strong> o iba pa<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong> pamilya, lider <strong>ng</strong> Simbahan,<br />
isa<strong>ng</strong> misyonero—sinuman sa mga tao<strong>ng</strong> ito ay maaari<strong>ng</strong> mabigya<strong>ng</strong>-inspirasyo<strong>ng</strong><br />
gawin a<strong>ng</strong> mga bagay na sasagot sa ati<strong>ng</strong> mga<br />
panala<strong>ng</strong>in. Isa<strong>ng</strong> halimbawa nito a<strong>ng</strong> karanasan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bata<br />
pa<strong>ng</strong> ina na a<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>gol ay nasugatan sa isa<strong>ng</strong> aksidente sa tahanan.<br />
Hindi niya alam ku<strong>ng</strong> paano dadalhin sa doktor a<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>gol.<br />
Baguhan siya sa lugar at hindi niya kilala a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kapitbahay.<br />
Nanala<strong>ng</strong>in at humi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> bata pa<strong>ng</strong> ina. Sa loob<br />
<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> minuto, dumati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> kapitbahay, na nagsabi<strong>ng</strong>,<br />
“Nadama ko<strong>ng</strong> dapat ako<strong>ng</strong> pumunta at ti<strong>ng</strong>nan ku<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>an<br />
mo <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong>.” Tinulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> kapitbahay na iyon a<strong>ng</strong> bata pa<strong>ng</strong><br />
ina na dalhin sa doktor a<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>gol.<br />
Kadalasan ay binibigyan tayo <strong>ng</strong> Diyos <strong>ng</strong> kakayaha<strong>ng</strong> sagutin a<strong>ng</strong><br />
sarili nati<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in. Kapag nanala<strong>ng</strong>in tayo na matulu<strong>ng</strong>an,<br />
dapat nati<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> lahat para matupad a<strong>ng</strong> mga bagay<br />
na ha<strong>ng</strong>ad natin.
Kabanata 8<br />
Kapag ipinamuhay natin a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo at nanala<strong>ng</strong>in<br />
tayo tuwina, magagalak tayo at liligaya. “Magi<strong>ng</strong> mapagpakumbaba<br />
ka; at a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon mo<strong>ng</strong> Diyos ay aakayin ka sa<br />
kamay, at bibigyan ka <strong>ng</strong> kasagutan sa iyo<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in”<br />
(D at T 112:10).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
panala<strong>ng</strong>in?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan at Iba Pa<strong>ng</strong><br />
Mapagkukunan<br />
����������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
(kailan mananala<strong>ng</strong>in)<br />
��������������������������������<br />
���������������������������������������<br />
������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������<br />
tao<strong>ng</strong> matwid)<br />
���������������������������������<br />
45
Joseph Smith Brigham You<strong>ng</strong> John Taylor Wilford Woodruff<br />
Lorenzo Snow Joseph F. Smith Heber J. Grant George Albert Smith<br />
David O. McKay Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith Harold B. Lee Spencer W. Kimball<br />
Ezra Taft Benson Howard W. Hunter Gordon B. Hinckley Thomas S. Monson
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Propeta <strong>ng</strong> Diyos<br />
Kabanata 9<br />
A<strong>ng</strong> mga Propeta ay mga Kinatawan <strong>ng</strong> Diyos sa Lupa<br />
��������������������������������������������������������<br />
propeta?<br />
“Tunay na a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Dios ay wala<strong>ng</strong> gagawin, kundi kaniya<strong>ng</strong><br />
ihahayag a<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> lihim sa kaniya<strong>ng</strong> mga li<strong>ng</strong>kod na<br />
mga propeta” (Amos 3:7).<br />
Marami<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> nabubuhay sa kadiliman, na hindi tiyak a<strong>ng</strong><br />
kalooban <strong>ng</strong> Diyos. Naniniwala sila na sarado a<strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan at<br />
dapat harapi<strong>ng</strong> mag-isa <strong>ng</strong> mga tao a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>anib sa mundo.<br />
Mapalad a<strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw! Alam natin na<br />
nakikipag-ugnayan a<strong>ng</strong> Diyos sa Simbahan sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> propeta. May pasasalamat sa puso, inaawit <strong>ng</strong> mga Banal<br />
sa buo<strong>ng</strong> mundo a<strong>ng</strong> himno<strong>ng</strong>, “Salamat, O Diyos, sa ami<strong>ng</strong> propeta;<br />
sa huli<strong>ng</strong> araw patnubay s’ya” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Himno, blg. 15).<br />
A<strong>ng</strong> propeta ay isa<strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong> tinawag <strong>ng</strong> Diyos para magi<strong>ng</strong> kinatawan<br />
Niya sa lupa. Kapag nagsasalita a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> propeta para sa Diyos,<br />
para<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Diyos na rin a<strong>ng</strong> nagsasalita (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 1:38). A<strong>ng</strong><br />
propeta ay isa ri<strong>ng</strong> natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> saksi ni Cristo, na nagpapatotoo sa<br />
Kanya<strong>ng</strong> kabanalan at nagtuturo <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. A<strong>ng</strong> propeta<br />
ay nagtuturo <strong>ng</strong> katotohanan at nagbibigay-kahulugan sa salita<br />
<strong>ng</strong> Diyos. Pinagsisisi niya a<strong>ng</strong> mga makasalanan. Tumata<strong>ng</strong>gap siya<br />
<strong>ng</strong> mga paghahayag at tagubilin mula sa Pa<strong>ng</strong>inoon para sa ati<strong>ng</strong><br />
kapakanan. Maaari niya<strong>ng</strong> makita a<strong>ng</strong> hinaharap at masabi a<strong>ng</strong> mga<br />
darati<strong>ng</strong> na pa<strong>ng</strong>yayari upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mundo ay mabigya<strong>ng</strong>-babala.<br />
A<strong>ng</strong> propeta ay maaari<strong>ng</strong> magmula sa iba’t iba<strong>ng</strong> katayuan sa<br />
buhay. Maaari<strong>ng</strong> bata pa siya o matanda na, mataas a<strong>ng</strong> pinagaralan<br />
o hindi nakapag-aral. Maaari<strong>ng</strong> isa siya<strong>ng</strong> magsasaka,<br />
abugado, o guro. A<strong>ng</strong> sinauna<strong>ng</strong> mga propeta ay nakasuot <strong>ng</strong><br />
47
48<br />
Kabanata 9<br />
mahaba<strong>ng</strong> damit at may dala<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kod. A<strong>ng</strong> makabago<strong>ng</strong> mga<br />
propeta ay nakasuot <strong>ng</strong> amerikana at may dala<strong>ng</strong> portpolyo. Ku<strong>ng</strong><br />
gayon, paano makikilala a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> propeta? A<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong><br />
propeta ay lagi<strong>ng</strong> pinipili <strong>ng</strong> Diyos at tinatawag sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> wasto<strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> priesthood (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan <strong>ng</strong><br />
Pananampalataya 1:5).<br />
Sinusuportahan <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw a<strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>uluhan at a<strong>ng</strong> Labindalawa<strong>ng</strong> Apostol bila<strong>ng</strong> mga propeta.<br />
Gayunman, kapag binaba<strong>ng</strong>git natin a<strong>ng</strong> “propeta <strong>ng</strong> Simbahan,”<br />
ibig nati<strong>ng</strong> sabihin ay a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan, na siya<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> mataas na priesthood.<br />
Sa Buo<strong>ng</strong> Kasaysayan <strong>ng</strong> Daigdig Tumawag <strong>ng</strong> mga Propeta<br />
a<strong>ng</strong> Diyos para Pamunuan a<strong>ng</strong> Sa<strong>ng</strong>katauhan<br />
������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Diyos noo<strong>ng</strong> araw?<br />
May mga propeta na sa daigdig simula pa noo<strong>ng</strong> panahon ni<br />
Adan. A<strong>ng</strong> mga karanasan <strong>ng</strong> mga dakila<strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong> ito ay nagpapasigla<br />
at nagbibigay-inspirasyon sa atin. Pinamunuan ni Moises,<br />
isa<strong>ng</strong> propeta sa Matanda<strong>ng</strong> Tipan, a<strong>ng</strong> libu-libo sa kanya<strong>ng</strong> mga<br />
tao palabas <strong>ng</strong> Egipto at mula sa pagkaalipin patu<strong>ng</strong>o sa lupa<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>ako. Siya a<strong>ng</strong> sumulat <strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> lima<strong>ng</strong> aklat <strong>ng</strong> Matanda<strong>ng</strong><br />
Tipan at nagtala <strong>ng</strong> Sampu<strong>ng</strong> Utos. Naglakbay si Nephi, isa<strong>ng</strong><br />
propeta sa Aklat ni Mormon, mula sa Jerusalem ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa mga<br />
lupain <strong>ng</strong> Amerika 600 taon bago isinila<strong>ng</strong> si Cristo. Binigyan tayo<br />
<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> pinuno at mananakop na ito <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> mahahalaga<strong>ng</strong><br />
tala sa Aklat ni Mormon. Pinili si Juan Bautista para ihanda<br />
a<strong>ng</strong> mundo sa pagdati<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Jesucristo. Sa pamamagitan<br />
ni Joseph Smith, isa<strong>ng</strong> propeta sa mga huli<strong>ng</strong> araw, ipinanumbalik<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> Simbahan. Isinalin din ni Joseph Smith a<strong>ng</strong><br />
Aklat ni Mormon noo<strong>ng</strong> binata pa siya.<br />
�������������������������������������������������������<br />
mga propeta?
Kabanata 9<br />
Mayroon Tayo<strong>ng</strong> Buhay na Propeta sa Daigdig Ngayon<br />
���������������������������������������������������<br />
Mayroon tayo<strong>ng</strong> propeta<strong>ng</strong> nabubuhay sa daigdig <strong>ng</strong>ayon. A<strong>ng</strong><br />
propeta<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> siya<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong><br />
mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw. May karapatan siya<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong> paghahayag para sa buo<strong>ng</strong> Simbahan. Hawak niya “a<strong>ng</strong> mga susi<br />
<strong>ng</strong> kaharian,” ibig sabihin may awtoridad siya<strong>ng</strong> pamahalaan a<strong>ng</strong><br />
buo<strong>ng</strong> Simbahan at kaharian <strong>ng</strong> Diyos sa lupa, pati na a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa<br />
sa mga ordenansa <strong>ng</strong> priesthood (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 16:19).<br />
Wala<strong>ng</strong> tao maliban sa pinili<strong>ng</strong> propeta at Pa<strong>ng</strong>ulo a<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong><br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kalooban <strong>ng</strong> Diyos para sa lahat <strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong><br />
Simbahan. Sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Wala kailanman maliban sa isa sa<br />
mundo sa [bawat] panahon ku<strong>ng</strong> kanino a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> ito at<br />
a<strong>ng</strong> mga susi <strong>ng</strong> pagkasaserdote<strong>ng</strong> ito ay iginawad” (D at T 132:7).<br />
A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan ay tinutulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga tagapayo<br />
sa Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan at mga miyembro <strong>ng</strong> Korum <strong>ng</strong> Labindalawa,<br />
na mga apostol, tagakita, at tagapaghayag din naman.<br />
Dapat nati<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> mga bagay na ipinagagawa sa atin <strong>ng</strong> mga<br />
propeta. Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Wilford Woodruff na hindi kailanman<br />
tutulutan na iligaw <strong>ng</strong> propeta a<strong>ng</strong> Simbahan:<br />
“A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kailanman ay hindi ako pahihintulutan o sinupama<strong>ng</strong><br />
tao na nagsisilbi<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbaha<strong>ng</strong> ito na iligaw kayo.<br />
Wala ito sa programa. Wala ito sa isipan <strong>ng</strong> Diyos. Ku<strong>ng</strong> tata<strong>ng</strong>kain<br />
ko iyon, tata<strong>ng</strong>galin ako <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa aki<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kulin” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Wilford Woodruff [2005], 218).<br />
�����������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> Simbahan?<br />
Dapat Nati<strong>ng</strong> Sa<strong>ng</strong>-ayunan a<strong>ng</strong> Propeta <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
�������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> propeta?<br />
Marami<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> nadadalia<strong>ng</strong> maniwala sa mga propeta noo<strong>ng</strong><br />
araw. Ngunit mas maganda<strong>ng</strong> maniwala at sumunod sa buhay na<br />
49
50<br />
Kabanata 9<br />
propeta. Itinataas natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kamay para sa<strong>ng</strong>-ayunan a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan bila<strong>ng</strong> propeta, tagakita, at tagapaghayag.<br />
Paano natin masasa<strong>ng</strong>-ayunan a<strong>ng</strong> propeta? Dapat natin siya<strong>ng</strong><br />
ipagdasal. Mabigat a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga pasanin, at kaila<strong>ng</strong>an siya<strong>ng</strong><br />
mapalakas <strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in <strong>ng</strong> mga Banal.<br />
Dapat nati<strong>ng</strong> pag-aralan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga salita. Maaari nati<strong>ng</strong><br />
paki<strong>ng</strong>gan a<strong>ng</strong> mga mensahe niya sa kumperensya. Maaari tayo<strong>ng</strong><br />
magsuskribi sa Ensign o Liahona para mabasa natin a<strong>ng</strong> mga<br />
mensahe niya sa kumperensya at a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga mensahe<strong>ng</strong><br />
ibinibigay niya.<br />
Dapat lubusan nati<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> inspirado niya<strong>ng</strong> mga turo. Hindi<br />
natin dapat pilii<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> inspirado<strong>ng</strong><br />
payo at balewalain a<strong>ng</strong> hindi kasiya-siya o mahirap gawin.<br />
Inutusan tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na sundin a<strong>ng</strong> inspirado<strong>ng</strong> mga turo<br />
<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> propeta:<br />
“Kayo ay tatalima sa lahat <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> [a<strong>ng</strong> propeta] mga salita at<br />
kautusa<strong>ng</strong> ibibigay niya sa inyo tuwi<strong>ng</strong> siya ay tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga<br />
ito, naglalakad na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> kabanalan sa harapan ko;<br />
“Sapagkat a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> salita ay inyo<strong>ng</strong> tata<strong>ng</strong>gapin, na para<strong>ng</strong><br />
mula sa sarili ko<strong>ng</strong> bibig, na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> pagtitiis at pananampalataya”<br />
(D at T 21:4–5).<br />
Hindi kailanman tutulutan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na iligaw tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo<br />
<strong>ng</strong> Simbahan.<br />
����������������������������������������������������������<br />
kamakailan?<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Dakila<strong>ng</strong> Pagpapala a<strong>ng</strong> Matata<strong>ng</strong>gap sa Pagsunod<br />
sa Propeta<br />
Ku<strong>ng</strong> susunod tayo, na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “A<strong>ng</strong> pintuan<br />
<strong>ng</strong> impiyerno ay hindi mananaig laban sa inyo; oo, at itataboy <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> mga kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> kadiliman mula sa<br />
harapan ninyo, at payayanigin a<strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan para sa inyo<strong>ng</strong> ikabubuti,<br />
at sa ikaluluwalhati <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan” (D at T 21:6).
Kabanata 9<br />
Kapag ginawa natin a<strong>ng</strong> bilin <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> propeta, bubuhos a<strong>ng</strong> mga<br />
pagpapala mula sa la<strong>ng</strong>it.<br />
Para manatili, a<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> Simbahan ay dapat “[i]tayo sa ibabaw<br />
<strong>ng</strong> kinasasaligan <strong>ng</strong> mga apostol at <strong>ng</strong> mga propeta, na si Cristo<br />
Jesus din a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> bato sa panulok” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Efeso 2:20).<br />
Pinagpala tayo sa magulo<strong>ng</strong> mundo<strong>ng</strong> ito na magkaroon <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
propeta<strong>ng</strong> pinaghahayagan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> kalooban.<br />
������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> propeta?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�����������������������������������������������������������<br />
mga propeta)<br />
�����������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������<br />
mga propeta)<br />
��������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> hinaharap)<br />
������������������������������������������������������<br />
mga propeta)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
una<strong>ng</strong> panahon)<br />
��������������������������������������������������������������<br />
bagay-bagay sa mga propeta)<br />
��������������������������������������������������������������<br />
ayon sa paghihikayat <strong>ng</strong> Espiritu Santo, iyon a<strong>ng</strong> isipan, kalooban,<br />
at tinig <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga paghahayag para sa Simbahan)<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> pagbabahagi <strong>ng</strong> mga karanasan at pagpapatotoo ay nag-aanyaya<br />
sa Espiritu. Sa pagwawakas mo <strong>ng</strong> arali<strong>ng</strong> ito, isipi<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> karanasan na<strong>ng</strong><br />
sundin mo a<strong>ng</strong> payo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan. Ibahagi a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> patotoo tu<strong>ng</strong>kol sa buhay<br />
na propeta.<br />
51
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Banal na Kasulatan<br />
Kabanata 10<br />
Nababasa na Natin Ngayon a<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
����������������������������������������������������������������<br />
napakadali na<strong>ng</strong> makakuha <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan?<br />
Kapag nagsalita o sumulat a<strong>ng</strong> mga li<strong>ng</strong>kod <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa ilalim<br />
<strong>ng</strong> impluwensya <strong>ng</strong> Espiritu Santo, nagigi<strong>ng</strong> banal na kasulatan a<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> mga salita (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 68:4). Sa simula pa lama<strong>ng</strong>,<br />
inutusan na <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga propeta na magi<strong>ng</strong>at<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> talaan <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga paghahayag at pakikitu<strong>ng</strong>o<br />
sa Kanya<strong>ng</strong> mga anak. Sabi Niya: “Inuutusan ko a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> tao,<br />
kapwa sa sila<strong>ng</strong>an at sa kanluran, at sa hilaga, at sa timog, at sa mga<br />
pulo <strong>ng</strong> dagat, na kanila<strong>ng</strong> isulat a<strong>ng</strong> mga salita<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> sasabihin sa<br />
kanila; sapagkat mula sa mga aklat na isusulat ay hahatulan ko a<strong>ng</strong><br />
sanlibutan, bawat tao alinsunod sa kanya<strong>ng</strong> mga gawa, alinsunod<br />
doon sa nasusulat” (2 Nephi 29:11).<br />
Apat na aklat a<strong>ng</strong> tinata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong><br />
mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw bila<strong>ng</strong> banal na kasulatan: a<strong>ng</strong><br />
Biblia, Aklat ni Mormon, Doktrina at mga Tipan, at Mahalaga<strong>ng</strong><br />
Perlas. A<strong>ng</strong> mga aklat na ito ay tinatawag na mga pamantaya<strong>ng</strong><br />
banal na kasulatan <strong>ng</strong> Simbahan. Tinata<strong>ng</strong>gap din bila<strong>ng</strong> banal<br />
na kasulatan a<strong>ng</strong> inspirado<strong>ng</strong> mga salita <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga buhay<br />
na propeta.<br />
Para sa mga guro: Para makahikayat <strong>ng</strong> talakayan tu<strong>ng</strong>kol sa apat na pamantaya<strong>ng</strong> banal<br />
na kasulatan, maaari mo<strong>ng</strong> atasan a<strong>ng</strong> bawat miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
numero sa pagitan <strong>ng</strong> 1 at 4. Ipabasa sa mga nasa numero 1 a<strong>ng</strong> itinuturo <strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong><br />
ito tu<strong>ng</strong>kol sa Biblia, ipabasa sa mga nasa numero 2 a<strong>ng</strong> itinuturo <strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito tu<strong>ng</strong>kol<br />
sa Aklat ni Mormon, ipabasa sa mga nasa numero 3 a<strong>ng</strong> itinuturo <strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa Doktrina at mga Tipan, at ipabasa sa mga nasa numero 4 a<strong>ng</strong> itinuturo <strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong><br />
ito tu<strong>ng</strong>kol sa Mahalaga<strong>ng</strong> Perlas. Pagkatapos ay ipabahagi sa kanila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
natutuhan.<br />
53
54<br />
Kabanata 10<br />
A<strong>ng</strong> Biblia<br />
A<strong>ng</strong> Biblia ay koleksyon <strong>ng</strong> mga sagrado<strong>ng</strong> kasulata<strong>ng</strong> naglalaman<br />
<strong>ng</strong> mga paghahayag <strong>ng</strong> Diyos sa tao. Marami<strong>ng</strong> siglo a<strong>ng</strong> saklaw<br />
<strong>ng</strong> mga kasulata<strong>ng</strong> ito, mula sa panahon ni Adan ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> noo<strong>ng</strong><br />
panahon <strong>ng</strong> mga Apostol ni Jesucristo. Isinulat a<strong>ng</strong> mga ito <strong>ng</strong><br />
marami<strong>ng</strong> propeta<strong>ng</strong> nabuhay sa iba’t iba<strong>ng</strong> panahon sa kasaysayan<br />
<strong>ng</strong> mundo.<br />
A<strong>ng</strong> Biblia ay hinati sa dalawa<strong>ng</strong> bahagi: a<strong>ng</strong> Matanda<strong>ng</strong> Tipan<br />
at a<strong>ng</strong> Bago<strong>ng</strong> Tipan. Marami<strong>ng</strong> propesiya sa Matanda<strong>ng</strong> Tipan<br />
a<strong>ng</strong> nagsasabi tu<strong>ng</strong>kol sa pagparito <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
at Manunubos. Nakasaad sa Bago<strong>ng</strong> Tipan a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas at Manunubos na iyon, na si Jesucristo. Nakasaad<br />
din dito a<strong>ng</strong> pagtatatag <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan sa panaho<strong>ng</strong> iyon.<br />
“Naniniwala kami na a<strong>ng</strong> Biblia ay salita <strong>ng</strong> Diyos ha<strong>ng</strong>ga’t ito ay<br />
nasasalin na<strong>ng</strong> wasto” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:8).<br />
Sa pamamagitan ni Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith, pinalawak <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa sa ila<strong>ng</strong> talata sa Biblia.<br />
Binigya<strong>ng</strong>-inspirasyon <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon si Propeta<strong>ng</strong> Joseph na<br />
ipanumbalik a<strong>ng</strong> mga katotohanan sa teksto <strong>ng</strong> Biblia na nawala<br />
o nabago mula na<strong>ng</strong> isulat a<strong>ng</strong> orihinal na mga salita. A<strong>ng</strong> inspirado<strong>ng</strong><br />
mga pagwawasto ay tinatawag na Pagsasalin ni Joseph<br />
Smith <strong>ng</strong> Biblia. Sa edisyon <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw <strong>ng</strong><br />
Ki<strong>ng</strong> James Version <strong>ng</strong> Biblia, matatagpuan a<strong>ng</strong> mga pili<strong>ng</strong> talata<br />
mula sa Pagsasalin ni Joseph Smith sa mga pahina 259–285 at sa<br />
marami<strong>ng</strong> talababa.<br />
A<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon<br />
A<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon ay isa<strong>ng</strong> sagrado<strong>ng</strong> talaan <strong>ng</strong> ilan sa mga<br />
tao<strong>ng</strong> nabuhay sa mga kontinente <strong>ng</strong> Amerika sa pagitan <strong>ng</strong> mga<br />
2000 B.C. at A.D. 400. Naglalaman ito <strong>ng</strong> kabuuan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ni<br />
Jesucristo (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:9; 42:12; 135:3). Nakasaad sa Aklat<br />
ni Mormon a<strong>ng</strong> pagbisita ni Jesucristo sa mga tao sa mga lupain<br />
<strong>ng</strong> Amerika matapos a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli.
Kabanata 10<br />
Isinalin ni Joseph Smith a<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon sa I<strong>ng</strong>les sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> kaloob at kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Diyos. Sinabi niya na ito “a<strong>ng</strong><br />
pinakatumpak sa anuma<strong>ng</strong> aklat sa mundo, at a<strong>ng</strong> saliga<strong>ng</strong> bato <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> relihiyon, at a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao ay malalapit sa Diyos sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pagsunod sa mga tuntunin nito, na<strong>ng</strong> higit kaysa sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> alin ma<strong>ng</strong> aklat” (pambu<strong>ng</strong>ad sa Aklat ni Mormon).<br />
Tinulu<strong>ng</strong>an tayo ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Ezra Taft Benson na maunawaan<br />
ku<strong>ng</strong> paano nagi<strong>ng</strong> saliga<strong>ng</strong> bato <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> relihiyon a<strong>ng</strong> Aklat ni<br />
Mormon. Sabi Niya:<br />
“May tatlo<strong>ng</strong> paraan na a<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon a<strong>ng</strong> saliga<strong>ng</strong> bato <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> relihiyon. Ito a<strong>ng</strong> saliga<strong>ng</strong> bato sa ati<strong>ng</strong> patotoo kay Cristo.<br />
Ito a<strong>ng</strong> saliga<strong>ng</strong> bato <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> doktrina. Ito a<strong>ng</strong> saliga<strong>ng</strong> bato<br />
<strong>ng</strong> patotoo.<br />
“A<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon a<strong>ng</strong> saliga<strong>ng</strong> bato sa ati<strong>ng</strong> patotoo kay<br />
Jesucristo, na Siya Mismo<strong>ng</strong> bato<strong>ng</strong> panulok <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ginagawa<br />
natin. Pinatototohanan nito a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> katotohanan na<strong>ng</strong> may<br />
kapa<strong>ng</strong>yarihan at kalinawan. . . .<br />
“Pinalalawak [nito] a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>-unawa sa mga doktrina <strong>ng</strong><br />
kaligtasan. . . . A<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon . . . ay isinulat para sa ati<strong>ng</strong><br />
panahon. . . . [Dito] ay makikita natin a<strong>ng</strong> huwaran sa paghahanda<br />
para sa Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito. . . .<br />
“. . . A<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon ay nagtuturo sa atin <strong>ng</strong> katotohanan<br />
[at] nagpapatotoo kay Cristo. . . . Ngunit mayroon pa<strong>ng</strong> iba. May<br />
kapa<strong>ng</strong>yarihan sa aklat na iyon na magsisimula<strong>ng</strong> dumaloy sa<br />
inyo<strong>ng</strong> buhay sa sandali<strong>ng</strong> simulan ninyo<strong>ng</strong> dibdiba<strong>ng</strong> pag-aralan<br />
a<strong>ng</strong> aklat. Magigi<strong>ng</strong> mas malakas kayo para labanan a<strong>ng</strong> tukso.<br />
Magkakaroon kayo <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> iwasan a<strong>ng</strong> panlilinla<strong>ng</strong>.<br />
Magkakaroon kayo <strong>ng</strong> lakas na manatili sa makipot at makitid na<br />
landas. A<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan ay tinatawag na ‘mga salita <strong>ng</strong><br />
buhay,’ at wala <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> aklat na higit na totoo kaysa sa Aklat ni<br />
Mormon. . . . ‘Dapat mithiin <strong>ng</strong> bawat Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw na<br />
pag-aralan a<strong>ng</strong> aklat na ito habambuhay’” (sa Conference Report,<br />
Okt. 1986, 4–7; o Ensign, Nob. 1986, 5–7; ayon kay Marion G.<br />
Romney, sa Conference Report, Abr. 1980, 90; o Ensign, Mayo<br />
1980, 67).<br />
55
56<br />
Kabanata 10<br />
A<strong>ng</strong> Doktrina at mga Tipan<br />
A<strong>ng</strong> Doktrina at mga Tipan ay koleksyon <strong>ng</strong> mga makabago<strong>ng</strong><br />
paghahayag. Sa bahagi 1 <strong>ng</strong> Doktrina at mga Tipan, inihayag <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon na inilathala a<strong>ng</strong> aklat sa mga tao sa mundo upa<strong>ng</strong><br />
ihanda sila sa Kanya<strong>ng</strong> pagparito:<br />
“Dahil dito a<strong>ng</strong> tinig <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay haha<strong>ng</strong>gan sa mga dulo <strong>ng</strong><br />
mundo, upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> makaririnig ay makarinig:<br />
“Maghanda kayo, maghanda kayo para sa yao<strong>ng</strong> paparito, sapagkat<br />
a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay nalalapit na” (D at T 1:11–12).<br />
Nasa aklat na ito a<strong>ng</strong> mga paghahayag tu<strong>ng</strong>kol sa Simbahan ni<br />
Jesucristo na ipinanumbalik nito<strong>ng</strong> mga huli<strong>ng</strong> araw. Ipinaliliwanag<br />
sa ila<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> aklat a<strong>ng</strong> organisasyon <strong>ng</strong> Simbahan at mga<br />
katu<strong>ng</strong>kulan sa priesthood at mga tu<strong>ng</strong>kulin nito. Nasa iba<strong>ng</strong><br />
bahagi, tulad <strong>ng</strong> 76 at 88, a<strong>ng</strong> maluluwalhati<strong>ng</strong> katotohana<strong>ng</strong><br />
nawala sa mundo na<strong>ng</strong> daan-daa<strong>ng</strong> taon. May iba pa, tulad <strong>ng</strong> mga<br />
bahagi 29 at 93, na naglilinaw sa mga turo sa Biblia. Bukod dito,<br />
nasa ila<strong>ng</strong> bahagi, tulad <strong>ng</strong> bahagi 133, a<strong>ng</strong> mga propesiya tu<strong>ng</strong>kol<br />
sa mga ma<strong>ng</strong>yayari sa hinaharap. Inutusan tayo <strong>ng</strong> Diyos na pagaralan<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga paghahayag sa aklat na ito: “Saliksikin<br />
a<strong>ng</strong> mga kautusa<strong>ng</strong> ito, sapagkat a<strong>ng</strong> mga ito ay tunay at tapat, at<br />
a<strong>ng</strong> mga propesiya at pa<strong>ng</strong>ako na nasa mga ito ay matutupad na<br />
lahat” (D at T 1:37).<br />
A<strong>ng</strong> Mahalaga<strong>ng</strong> Perlas<br />
Nasa Mahalaga<strong>ng</strong> Perlas a<strong>ng</strong> aklat ni Moises, aklat ni Abraham, at<br />
ila<strong>ng</strong> inspirado<strong>ng</strong> isinulat ni Joseph Smith. Nasa aklat ni Moises a<strong>ng</strong><br />
salaysay <strong>ng</strong> ilan sa mga pa<strong>ng</strong>itain at isinulat ni Moises, na inihayag<br />
kay Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith. Nililinaw nito a<strong>ng</strong> mga doktrina at<br />
turo<strong>ng</strong> nawala sa Biblia at nagbibigay <strong>ng</strong> dagdag na impormasyon<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa Paglikha <strong>ng</strong> mundo.<br />
A<strong>ng</strong> aklat ni Abraham ay isinalin ni Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith mula<br />
sa papyrus scroll na nakuha sa mga libi<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> Egipto. Nasa aklat<br />
na ito a<strong>ng</strong> mahalaga<strong>ng</strong> impormasyon tu<strong>ng</strong>kol sa Paglikha, eba<strong>ng</strong>helyo,<br />
likas na kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> Diyos, at priesthood.
Kabanata 10<br />
Kasama sa mga isinulat ni Joseph Smith a<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
inspirado<strong>ng</strong> pagsasalin <strong>ng</strong> Biblia, mga pili<strong>ng</strong> bahagi mula sa kanya<strong>ng</strong><br />
History of the Church, at <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya.<br />
��������������������������������������������������������������<br />
inspirasyon sa inyo? Ano a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> turo mula sa mga aklat na ito<br />
<strong>ng</strong> banal na kasulatan na nakatulo<strong>ng</strong> sa inyo?<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Salita <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Buhay na Propeta<br />
Bukod pa sa apat na aklat na ito <strong>ng</strong> banal na kasulatan, nagigi<strong>ng</strong><br />
banal na kasulatan sa atin a<strong>ng</strong> inspirado<strong>ng</strong> mga salita <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga buhay na propeta. A<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga salita ay dumarati<strong>ng</strong><br />
sa atin sa mga kumperensya, magasi<strong>ng</strong> Liahona o Ensign, at mga<br />
tagubilin sa mga lokal na lider <strong>ng</strong> priesthood. “Naniniwala kami sa<br />
lahat <strong>ng</strong> ipinahayag <strong>ng</strong> Diyos, sa lahat <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> ipinahahayag<br />
<strong>ng</strong>ayon, at naniniwala rin kami na maghahayag pa Siya <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong><br />
dakila at mahahalaga<strong>ng</strong> bagay hi<strong>ng</strong>gil sa Kaharian <strong>ng</strong> Diyos”<br />
(<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:9).<br />
�����������������������������������������������������������<br />
na propeta?<br />
Pag-aaral <strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
������������������������������������������������������������<br />
mga banal na kasulatan?<br />
Dapat pag-aralan <strong>ng</strong> bawat isa sa atin a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan<br />
araw-araw. Dapat nati<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> mga katotohana<strong>ng</strong> ito sa ati<strong>ng</strong><br />
mga anak. Dapat nati<strong>ng</strong> basahin a<strong>ng</strong> mga pamantaya<strong>ng</strong> banal na<br />
kasulatan sa ati<strong>ng</strong> mga anak na<strong>ng</strong> matuto sila<strong>ng</strong> mahalin at gamitin<br />
iyon at makinaba<strong>ng</strong> sila sa mga katotohana<strong>ng</strong> naroon.<br />
Ku<strong>ng</strong> gusto nati<strong>ng</strong> iwasan a<strong>ng</strong> mga kasamaan <strong>ng</strong> mundo<strong>ng</strong> ito,<br />
dapat nati<strong>ng</strong> punuin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> isipan <strong>ng</strong> mga katotohanan at kabutiha<strong>ng</strong><br />
matatagpuan sa mga banal na kasulatan. Lalo tayo<strong>ng</strong> mapapalapit<br />
sa Diyos at sa isa’t isa kapag sama-sama nati<strong>ng</strong> binasa at<br />
pinag-isipa<strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan.<br />
Kapag binasa, pinag-isipa<strong>ng</strong> mabuti, at ipinagdasal natin a<strong>ng</strong> mga<br />
banal na kasulatan at humili<strong>ng</strong> tayo sa Diyos <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa,<br />
57
58<br />
Kabanata 10<br />
patototohanan sa atin <strong>ng</strong> Espiritu Santo a<strong>ng</strong> katotohanan <strong>ng</strong> mga<br />
bagay na ito. Malalaman natin sa ati<strong>ng</strong> sarili na a<strong>ng</strong> mga bagay na<br />
ito ay totoo. Hindi tayo malilinla<strong>ng</strong> (ti<strong>ng</strong>nan sa Joseph Smith—<br />
Matthew 1:37). Madarama natin a<strong>ng</strong> nadama ni Nephi na<strong>ng</strong> sabihin<br />
niya<strong>ng</strong>, “A<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kaluluwa ay nalulugod sa mga bagay <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon; at a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> puso ay patuloy na nagbubulay sa mga<br />
bagay na aki<strong>ng</strong> nakita at narinig” (2 Nephi 4:16).<br />
���������������������������������������������������������������tan<br />
bawat araw? Planuhin a<strong>ng</strong> oras at lugar para sa pag-aaral <strong>ng</strong><br />
mga banal na kasulatan bawat araw.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������<br />
banal na kasulatan)<br />
������������������������������������������������������������<br />
kay Cristo)<br />
������������������������������������������������������������<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan)<br />
���������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Diyos)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
mga banal na kasulatan sa ati<strong>ng</strong> pananampalataya)<br />
�����������������������������������������������������������<br />
ibinibigay a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan)<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
banal na kasulatan a<strong>ng</strong> mga totoo<strong>ng</strong> punto <strong>ng</strong> doktrina)<br />
�����������������������������������������������������<br />
1 Nephi 14:25–26 (may darati<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan)<br />
����������������������������������������������������������<br />
mga Gentil)
A<strong>ng</strong> Buhay ni Cristo<br />
Kabanata 11<br />
A<strong>ng</strong> Buhay ni Cristo ay Ipinropesiya na Bago pa Siya Isinila<strong>ng</strong><br />
Bawat tao<strong>ng</strong> isinisila<strong>ng</strong> sa mundo ay umaasa<strong>ng</strong> tutuparin ni<br />
Jesucristo a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako<strong>ng</strong> ginawa Niya sa la<strong>ng</strong>it na magi<strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
natin. Ku<strong>ng</strong> wala Siya, nabigo sana a<strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> kaligtasan.<br />
Dahil kaila<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> misyon, lahat <strong>ng</strong> propeta mula<br />
kay Adan ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kay Cristo ay nagpatotoo na Siya ay darati<strong>ng</strong><br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 10:43). Lahat <strong>ng</strong> propeta mula na<strong>ng</strong> isila<strong>ng</strong><br />
si Cristo ay nagpatotoo na Siya <strong>ng</strong>a ay dumati<strong>ng</strong>. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> pagaralan<br />
nati<strong>ng</strong> lahat a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong> Tagapagligtas at tapat Siya<strong>ng</strong> sundin<br />
haba<strong>ng</strong> tayo ay nabubuhay.<br />
Sinabi <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel kay Adan na a<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas ay Jesucristo (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 6:51–52). Nakita ni<br />
Enoc na si Jesus ay mamamatay sa krus at mabubuhay na mag-uli<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 7:55–56). Nagpatotoo rin sina Noe at Moises<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa Kanya (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 1:11; 8:23–24). <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> 800 taon<br />
bago isinila<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Tagapagligtas sa mundo, nakinita ni Isaias a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> buhay. Na<strong>ng</strong> makita ni Isaias a<strong>ng</strong> hinagpis at kalu<strong>ng</strong>kuta<strong>ng</strong><br />
daranasin <strong>ng</strong> Tagapagligtas para mabayaran a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
kasalanan, bumulalas siya:<br />
“Siya’y hinamak at itinakuwil <strong>ng</strong> mga tao; isa<strong>ng</strong> tao [<strong>ng</strong>] kapa<strong>ng</strong>lawan,<br />
at bihasa sa karamdaman. . . .<br />
“. . . Tunay na kaniya<strong>ng</strong> dinala a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga karamdaman, at<br />
dinala a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kapa<strong>ng</strong>lawan. . . .<br />
“Siya’y nasugatan dahil sa ati<strong>ng</strong> mga pagsala<strong>ng</strong>sa<strong>ng</strong>, siya’y nabugbog<br />
dahil sa ati<strong>ng</strong> mga kasamaan. . . .<br />
Para sa mga guro: Malama<strong>ng</strong> na mas marami<strong>ng</strong> nilalaman a<strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito kaysa<br />
maituturo mo sa isa<strong>ng</strong> oras <strong>ng</strong> klase. Haba<strong>ng</strong> pinag-aaralan mo ito bila<strong>ng</strong> paghahanda sa<br />
pagtuturo, ha<strong>ng</strong>arin a<strong>ng</strong> patnubay <strong>ng</strong> Espiritu sa pagpapasiya ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> mga bahagi a<strong>ng</strong><br />
mas makakatulo<strong>ng</strong> sa mga tinuturuan mo.<br />
59
Kabanata 11<br />
“Siya’y napighati, gayon man na<strong>ng</strong> siya’y dinalamhati ay hindi nagbuka<br />
<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> bibig; gaya <strong>ng</strong> kordero na dinadala sa patayan”<br />
(Isaias 53:3–5, 7).<br />
Nakita rin ni Nephi sa pa<strong>ng</strong>itain a<strong>ng</strong> pagsila<strong>ng</strong> at misyon <strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
sa hinaharap. Nakakita siya <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> maganda<strong>ng</strong> birhen,<br />
at isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel a<strong>ng</strong> nagpaliwanag, “Masdan, a<strong>ng</strong> birhe<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong><br />
nakikita a<strong>ng</strong> ina <strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos, ayon sa laman” (1 Nephi 11:18).<br />
Pagkatapos ay nakita ni Nephi a<strong>ng</strong> birhen na may hawak na sa<strong>ng</strong>gol<br />
sa kanya<strong>ng</strong> bisig. Sinabi <strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel, “Masdan a<strong>ng</strong> Kordero <strong>ng</strong> Diyos,<br />
oo, magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Ama!” (1 Nephi 11:21).<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> 124 na taon bago isinila<strong>ng</strong> si Jesus, nakita rin sa pa<strong>ng</strong>itain ni<br />
Hari<strong>ng</strong> Benjamin, na isa pa<strong>ng</strong> propeta<strong>ng</strong> Nephita, a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas:<br />
“Sapagkat masdan, a<strong>ng</strong> panahon ay darati<strong>ng</strong>, at hindi na nalalayo,<br />
na taglay a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Makapa<strong>ng</strong>yarihan na<br />
naghahari, ku<strong>ng</strong> sino noon, at <strong>ng</strong>ayon, mula sa lahat <strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>ha<strong>ng</strong>gan,<br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan, ay bababa mula sa la<strong>ng</strong>it<br />
sa mga anak <strong>ng</strong> tao, at mananahan sa isa<strong>ng</strong> katawa<strong>ng</strong>-lupa, at hahayo<br />
sa mga tao, gagawa <strong>ng</strong> mga makapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> himala, tulad <strong>ng</strong> pagpapagali<strong>ng</strong><br />
<strong>ng</strong> may karamdaman, pagbuhay <strong>ng</strong> patay, pagpapalakad<br />
<strong>ng</strong> pilay, a<strong>ng</strong> bulag na makata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pani<strong>ng</strong>in, at a<strong>ng</strong><br />
bi<strong>ng</strong>i upa<strong>ng</strong> makarinig, at pagpapagali<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> sakit.<br />
“At siya ay magpapalayas <strong>ng</strong> mga diyablo, o <strong>ng</strong> masasama<strong>ng</strong> espiritu<br />
na nananahan sa mga puso <strong>ng</strong> mga anak <strong>ng</strong> tao.<br />
“At masdan, siya ay magdaranas <strong>ng</strong> mga tukso, at sakit <strong>ng</strong> katawan,<br />
gutom, uhaw, at pagod, na<strong>ng</strong> higit sa matitiis <strong>ng</strong> tao, maliban na<br />
yaon ay sa kamatayan; sapagkat masdan, a<strong>ng</strong> dugo ay lumalabas sa<br />
bawat butas <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> balat, napakasidhi <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong><br />
pagdurusa dahil sa kasamaan at mga karumal-dumal na gawain <strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> mga tao.<br />
“At siya ay tatawagi<strong>ng</strong> Jesucristo, a<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos, a<strong>ng</strong> Ama <strong>ng</strong><br />
la<strong>ng</strong>it at lupa, a<strong>ng</strong> Lumikha <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay mula sa simula; at<br />
a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> ina ay tatawagi<strong>ng</strong> Maria” (Mosias 3:5–8).<br />
�����������������������������������������������������������<br />
61
62<br />
Kabanata 11<br />
Siya a<strong>ng</strong> Bugto<strong>ng</strong> na Anak <strong>ng</strong> Ama<br />
������������������������������������������������������������<br />
minana Niya mula sa Kanya<strong>ng</strong> ina?<br />
A<strong>ng</strong> kasaysayan <strong>ng</strong> pagsila<strong>ng</strong> at buhay <strong>ng</strong> Tagapagligtas ay matatagpuan<br />
sa Bago<strong>ng</strong> Tipan sa mga aklat nina Mateo, Marcos, Lucas,<br />
at Juan. Mula sa kanila<strong>ng</strong> mga ulat, nalaman natin na si Jesus ay<br />
isinila<strong>ng</strong> sa birhe<strong>ng</strong> si Maria. Nakatakda siya<strong>ng</strong> ikasal kay Jose na<strong>ng</strong><br />
magpakita sa kanya a<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Sinabi sa kanya <strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong>hel na siya a<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> ina <strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos. Tinano<strong>ng</strong> niya<br />
a<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel ku<strong>ng</strong> paano ito ma<strong>ng</strong>yayari (ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas 1:34). Sabi<br />
<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel sa kanya, “Bababa sa iyo a<strong>ng</strong> Espiritu Santo, at lililiman<br />
ka <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Kataastaasan: kaya naman a<strong>ng</strong> banal na<br />
bagay na ipa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>anak ay tatawagi<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Dios” (Lucas 1:35).<br />
Dahil dito, a<strong>ng</strong> Diyos Ama ay nagi<strong>ng</strong> literal na Ama ni Jesucristo.<br />
Si Jesus a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> tao sa mundo na isinila<strong>ng</strong> sa isa<strong>ng</strong> mortal na<br />
ina at isa<strong>ng</strong> imortal na Ama. Kaya Siya tinawag na Bugto<strong>ng</strong> na<br />
Anak. Minana Niya a<strong>ng</strong> mga banal na kapa<strong>ng</strong>yarihan mula sa Kanya<strong>ng</strong><br />
Ama. Mula sa Kanya<strong>ng</strong> ina ay minana Niya a<strong>ng</strong> mortalidad<br />
at dumanas <strong>ng</strong> gutom, uhaw, pagod, sakit, at kamatayan. Wala<strong>ng</strong><br />
makakakuha sa buhay <strong>ng</strong> Tagapagligtas maliban ku<strong>ng</strong> loobin Niya.<br />
May kapa<strong>ng</strong>yarihan Siya<strong>ng</strong> ibigay ito at kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> kunin<br />
muli a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> katawan matapos mamatay. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Juan<br />
10:17–18.)<br />
Perpekto a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Buhay<br />
������������������������������������������������������<br />
Mula sa Kanya<strong>ng</strong> pagkabata, sinunod ni Jesus a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ipinagawa<br />
sa Kanya <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Sa patnubay nina Maria<br />
at Jose, lumaki si Jesus na tulad <strong>ng</strong> paglaki <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> mga bata.<br />
Minahal Niya at sinunod a<strong>ng</strong> katotohanan. Sabi sa atin ni Lucas,<br />
“At lumalaki a<strong>ng</strong> bata, at lumalakas, at napupuspos <strong>ng</strong> karunu<strong>ng</strong>an:<br />
at sumasa kaniya a<strong>ng</strong> biyaya <strong>ng</strong> Dios” (Lucas 2:40; ti<strong>ng</strong>nan<br />
din sa D at T 93:12–14).<br />
Noo<strong>ng</strong> 12 tao<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong> na Siya, naunawaan ni Jesus na isinugo<br />
Siya para gawin a<strong>ng</strong> kalooban <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Ama. Sumama Siya sa
Kabanata 11<br />
Kanya<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> papunta<strong>ng</strong> Jerusalem. Na<strong>ng</strong> pauwi na<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong>, natuklasan nila na hindi Siya kasama<br />
sa kanila<strong>ng</strong> grupo. Bumalik sila sa Jerusalem para hanapin Siya.<br />
“Pagkaraan <strong>ng</strong> tatlo<strong>ng</strong> araw ay natagpuan nila siya sa templo, na<br />
nakaupo sa gitna <strong>ng</strong> mga guro, at sila ay nakikinig sa kanya, at<br />
nagtatano<strong>ng</strong> sa kanya” (Pagsasalin ni Joseph Smith, Lucas 2:46).<br />
“At a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> sa kaniya’y na<strong>ng</strong>akakarinig ay nagsisipa<strong>ng</strong>gilalas<br />
sa kaniya<strong>ng</strong> katalinuhan at sa kaniya<strong>ng</strong> mga sagot” (Lucas 2:47).<br />
Nakahi<strong>ng</strong>a na<strong>ng</strong> maluwag sina Jose at Maria na<strong>ng</strong> makita Siya,<br />
<strong>ng</strong>unit “na<strong>ng</strong>agtaka sila; at sinabi sa kaniya <strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> ina, Anak,<br />
bakit ginawa mo sa amin a<strong>ng</strong> ganyan? narito, a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> ama at ako<br />
na hinahanap ka<strong>ng</strong> may hapis.” Sinagot siya ni Jesus, at sinabi<strong>ng</strong>,<br />
“Di baga talastas ninyo na dapat ako<strong>ng</strong> maglumagak sa bahay <strong>ng</strong><br />
aki<strong>ng</strong> Ama [sa La<strong>ng</strong>it]?” (Lucas 2:48–49).<br />
Para matupad a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> misyon, kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> gawin ni Jesus a<strong>ng</strong><br />
kalooban <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. “Wala ako<strong>ng</strong> ginagawa sa<br />
aki<strong>ng</strong> sarili,” pahayag Niya, “kundi sinalita ko a<strong>ng</strong> mga bagay na<br />
ito, ayon sa itinuro sa akin <strong>ng</strong> Ama. . . . Ginagawa ko<strong>ng</strong> lagi a<strong>ng</strong><br />
mga bagay na sa kaniya’y nakalulugod” ( Juan 8:28–29).<br />
Noo<strong>ng</strong> 30 tao<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong> si Jesus, lumapit Siya kay Juan Bautista<br />
upa<strong>ng</strong> mabinyagan sa Ilog Jordan. Nag-atubili si Juan na binyagan<br />
si Jesus dahil alam niya<strong>ng</strong> mas dakila si Jesus kaysa sa kanya.<br />
Hinili<strong>ng</strong> ni Jesus kay Juan na binyagan Siya upa<strong>ng</strong> “[maganap a<strong>ng</strong>]<br />
buo<strong>ng</strong> katuwiran.” Bininyagan <strong>ng</strong>a ni Juan a<strong>ng</strong> Tagapagligtas, at<br />
lubusan Siya<strong>ng</strong> inilubog sa tubig. Na<strong>ng</strong> mabinyagan si Jesus, nagsalita<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Ama mula sa la<strong>ng</strong>it, na nagsasabi<strong>ng</strong>, “Ito a<strong>ng</strong><br />
sinisinta ko<strong>ng</strong> Anak, na siya ko<strong>ng</strong> lubos na kinalulugdan.” Bumaba<br />
a<strong>ng</strong> Espiritu Santo, na ipinakita sa pamamagitan <strong>ng</strong> tanda <strong>ng</strong> kalapati.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 3:13–17.)<br />
Di nagtagal matapos mabinyagan si Jesus, nag-ayuno Siya na<strong>ng</strong> 40<br />
araw at 40 gabi upa<strong>ng</strong> makapili<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Diyos. Matapos iyon, dumati<strong>ng</strong><br />
si Satanas para tuksuhin Siya. Matatag na nilabanan ni Jesus<br />
a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> tukso ni Satanas at pagkatapos ay pinalayas ito. (Ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Mateo 4:1–11; ti<strong>ng</strong>nan din sa Pagsasalin ni Joseph Smith,<br />
Mateo 4:1, 5–6, 8–9, 11.) Nanatili<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> kasalanan si Jesucristo,<br />
63
64<br />
Kabanata 11<br />
a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> sakdal na tao<strong>ng</strong> nabuhay sa daigdig (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Hebreo 4:15; I Ni Pedro 2:21–22).<br />
���������������������������������������������������������������<br />
na kahulugan sa inyo?<br />
Tinuruan Niya Tayo Ku<strong>ng</strong> Paano Mahalin at Pagli<strong>ng</strong>kuran<br />
a<strong>ng</strong> Isa’t Isa<br />
�������������������������������������������������������������<br />
pagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> isa’t isa?<br />
Matapos a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> ayuno at pagharap kay Satanas, sinimulan<br />
ni Jesus a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> ministeryo sa mga tao. Naparito Siya sa lupa<br />
hindi lama<strong>ng</strong> para mamatay para sa atin kundi para turuan din tayo<br />
ku<strong>ng</strong> paano mamuhay. Itinuro Niya na may dalawa<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong><br />
kautusan: una, ibigin a<strong>ng</strong> Diyos na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> puso, isipan, at lakas;<br />
at pa<strong>ng</strong>alawa, ibigin a<strong>ng</strong> kapwa gaya <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Mateo 22:36–39). A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> buhay ay halimbawa ku<strong>ng</strong> paano<br />
natin dapat sundin a<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> utos na ito. Ku<strong>ng</strong> mahal natin<br />
a<strong>ng</strong> Diyos, pagtitiwalaan at susundin natin Siya, tulad <strong>ng</strong> ginawa ni<br />
Jesus. Ku<strong>ng</strong> mahal natin a<strong>ng</strong> iba, tutulu<strong>ng</strong>an natin sila<strong>ng</strong> matugunan<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pisikal at espirituwal na mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an.<br />
Iniukol ni Jesus a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> buhay sa paglili<strong>ng</strong>kod sa iba. Pinagali<strong>ng</strong><br />
Niya a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga sakit. Binigyan Niya <strong>ng</strong> pani<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong><br />
bulag, <strong>ng</strong> pandinig a<strong>ng</strong> bi<strong>ng</strong>i, at pinalakad a<strong>ng</strong> pilay. Minsan na<strong>ng</strong><br />
pinagagali<strong>ng</strong> Niya a<strong>ng</strong> maysakit, gumabi na at gutom na a<strong>ng</strong> mga<br />
tao. Sa halip na paalisin sila, binasbasan Niya a<strong>ng</strong> lima<strong>ng</strong> piraso<br />
<strong>ng</strong> tinapay at dalawa<strong>ng</strong> isda at himala<strong>ng</strong> napakain a<strong>ng</strong> 5,000 tao.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 14:14–21.) Itinuro Niya na tuwi<strong>ng</strong> makakakita<br />
tayo <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> nagugutom, giniginaw, hubad, o nalulumbay,<br />
dapat natin sila<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an sa abot <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> makakaya. Kapag<br />
tinutulu<strong>ng</strong>an natin a<strong>ng</strong> iba, pinaglili<strong>ng</strong>kuran natin a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 25:35–46.)<br />
Minahal ni Jesus a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> puso. Madalas ay puspos<br />
<strong>ng</strong> habag a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> puso kaya Siya nanana<strong>ng</strong>is. Mahal Niya<br />
a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> musmos, matatanda, at a<strong>ng</strong> mapagpakumbaba at
Kabanata 11<br />
simple<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> sumasampalataya sa Kanya. Mahal Niya a<strong>ng</strong><br />
mga nagkasala, at may matindi<strong>ng</strong> habag na tinuruan Niya sila<strong>ng</strong><br />
magsisi at magpabinyag. Itinuro Niya, “Ako a<strong>ng</strong> daan, at a<strong>ng</strong> katotohanan,<br />
at a<strong>ng</strong> buhay” ( Juan 14:6).<br />
Minahal ni Jesus magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga nagkasala sa Kanya at hindi nagsisi.<br />
Sa huli<strong>ng</strong> sandali <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> buhay, haba<strong>ng</strong> nakapako Siya<br />
sa krus, nanala<strong>ng</strong>in Siya sa Ama para sa mga kawal na nagpako sa<br />
Kanya sa krus, at nagsumamo, “Ama, patawarin mo sila; sapagka’t<br />
hindi nila nalalaman a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> ginagawa” (Lucas 23:34). Itinuro<br />
Niya, “Ito a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> utos, na kayo’y ma<strong>ng</strong>agibigan sa isa’t isa, na<br />
gaya <strong>ng</strong> pagibig ko sa inyo” ( Juan 15:12).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
natin Siya?<br />
Itinatag Niya a<strong>ng</strong> Ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> Totoo<strong>ng</strong> Simbahan<br />
������������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> mga Apostol?<br />
Nais ni Jesus na ituro a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa mga tao sa<br />
buo<strong>ng</strong> mundo, kaya pumili Siya <strong>ng</strong> labindalawa<strong>ng</strong> Apostol para<br />
magpatotoo tu<strong>ng</strong>kol sa Kanya. Sila a<strong>ng</strong> orihinal na mga pinuno<br />
<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan. Tina<strong>ng</strong>gap nila a<strong>ng</strong> karapata<strong>ng</strong> kumilos<br />
sa Kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan at gawin a<strong>ng</strong> mga bagay na nakita nila<strong>ng</strong><br />
ginawa Niya. A<strong>ng</strong> mga tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> awtoridad mula sa kanila ay<br />
nakapagturo, nakapagbinyag, at nakapagsagawa rin <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong><br />
mga ordenansa sa Kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan. Pagkamatay Niya, patuloy<br />
nila<strong>ng</strong> ginawa a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> gawain ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa nagi<strong>ng</strong> napakasama<br />
na <strong>ng</strong> mga tao kaya pinatay nila a<strong>ng</strong> mga Apostol.<br />
Tinubos Niya Tayo mula sa Ati<strong>ng</strong> mga Kasalanan at Iniligtas<br />
Tayo mula sa Kamatayan<br />
���������������������������������������������������������������<br />
pa<strong>ng</strong>yayari sa Pagbabayad-sala.<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> pagbubulay ay nag-aanyaya <strong>ng</strong> Espiritu. Isipi<strong>ng</strong> ipabasa na<strong>ng</strong><br />
tahimik sa mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya a<strong>ng</strong> huli<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> kabanata, na<br />
iniisip a<strong>ng</strong> nadarama nila para sa Tagapagligtas. Pagkatapos ay ipabahagi sa mga komportable<strong>ng</strong><br />
magbahagi sa klase a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga iniisip.<br />
65
66<br />
Kabanata 11<br />
Na<strong>ng</strong> matatapos na a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> ministeryo sa lupa, naghanda<br />
si Jesus na gawin a<strong>ng</strong> pinakasukdula<strong>ng</strong> sakripisyo para sa lahat<br />
<strong>ng</strong> kasalanan <strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan. Hinatulan Siya<strong>ng</strong> mamatay dahil<br />
pinatotohanan Niya sa mga tao na Siya a<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos.<br />
Noo<strong>ng</strong> gabi bago Siya ipinako sa Krus, nagtu<strong>ng</strong>o si Jesus sa halamana<strong>ng</strong><br />
tinatawag na Getsemani. Di nagtagal nabigatan Siya<strong>ng</strong><br />
mabuti dahil sa matindi<strong>ng</strong> kalu<strong>ng</strong>kutan at tuma<strong>ng</strong>is haba<strong>ng</strong> Siya ay<br />
nagdarasal. Pinahintulutan a<strong>ng</strong> Apostol sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw na si<br />
Orson F. Whitney na makita sa pa<strong>ng</strong>itain a<strong>ng</strong> pagdurusa <strong>ng</strong> Tagapagligtas.<br />
Na<strong>ng</strong> makita<strong>ng</strong> tumata<strong>ng</strong>is a<strong>ng</strong> Tagapagligtas, sabi niya:<br />
“Labis ako<strong>ng</strong> naantig sa nakita ko kaya umiyak din ako, nakisimpatiya<br />
sa matindi niya<strong>ng</strong> paghihirap. Awa<strong>ng</strong>-awa ako sa Kanya; minahal<br />
ko Siya na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> kaluluwa ko, at inasam na makasama Siya<br />
at wala na<strong>ng</strong> iba” (“A<strong>ng</strong> Pagkadiyos ni Jesucristo,” Improvement<br />
Era, Ene. 1926, 224–25; ti<strong>ng</strong>nan din sa Liahona, Dis. 2003, 12).<br />
“Lumakad [si Jesus] sa dako pa roon, at siya’y nagpatirapa, at nanala<strong>ng</strong>in,<br />
na nagsasabi, Ama ko, ku<strong>ng</strong> baga maaari, ay lumampas sa<br />
akin a<strong>ng</strong> saro<strong>ng</strong> ito: gayon ma’y huwag a<strong>ng</strong> ayon sa ibig ko, kundi<br />
a<strong>ng</strong> ayon sa ibig mo” (Mateo 26:39).<br />
Sa makabago<strong>ng</strong> paghahayag inilarawan <strong>ng</strong> Tagapagligtas ku<strong>ng</strong><br />
gaano katindi a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pagdurusa, at sinabi<strong>ng</strong> nagi<strong>ng</strong> dahilan<br />
ito upa<strong>ng</strong> Siya ay “ma<strong>ng</strong>inig dahil sa sakit, at labasan <strong>ng</strong> dugo sa<br />
bawat pinakamaliit na butas <strong>ng</strong> balat, at magdusa kapwa sa katawan<br />
at sa espiritu” (D at T 19:18). Siya ay nagdusa “ayon sa laman,”<br />
na pinapasan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga sakit, karamdaman, kahinaan, at kasalanan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 7:10–13). Wala<strong>ng</strong> mortal na tao<strong>ng</strong> makauunawa<br />
ku<strong>ng</strong> gaano kabigat a<strong>ng</strong> pasani<strong>ng</strong> ito. Wala<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong><br />
makatitiis <strong>ng</strong> gayon katindi<strong>ng</strong> pagdurusa <strong>ng</strong> katawan at espiritu.<br />
“Nagpakababa-baba [siya] sa lahat <strong>ng</strong> bagay . . . upa<strong>ng</strong> siya ay<br />
mapasalahat at sumasalahat <strong>ng</strong> bagay, a<strong>ng</strong> liwanag <strong>ng</strong> katotohanan”<br />
(D at T 88:6).<br />
Ngunit hindi pa tapos a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pagdurusa. Kinabukasan, si<br />
Jesus ay binugbog, ipinahiya, at dinuraan. Inutusan Siya<strong>ng</strong> pasanin<br />
a<strong>ng</strong> sarili Niya<strong>ng</strong> krus; pagkatapos ay inia<strong>ng</strong>at Siya at ipinako<br />
rito. Pinahirapan Siya sa isa sa mga pinakamalupit na paraa<strong>ng</strong><br />
naisip <strong>ng</strong> tao. Matapos magdusa sa krus, sumigaw Siya sa tindi <strong>ng</strong>
Kabanata 11<br />
pagdurusa, “Dios ko, Dios ko, bakit mo ako pinabayaan?” (Marcos<br />
15:34). Sa pinakamapait na sandali sa buhay ni Jesus, iniwan Siya<br />
<strong>ng</strong> Ama na<strong>ng</strong> sa gayon ay matapos Niya a<strong>ng</strong> pagdurusa sa kaparusahan<br />
<strong>ng</strong> mga kasalanan <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan upa<strong>ng</strong> lubusa<strong>ng</strong><br />
magwagi si Jesus laban sa mga kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> kasalanan<br />
at kamatayan (ti<strong>ng</strong>nan sa James E. Talmage, Jesus the Christ, ika-3<br />
edisyon [1916], 660–61).<br />
Na<strong>ng</strong> malaman <strong>ng</strong> Tagapagligtas na tina<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> Ama a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
sakripisyo, malakas Niya<strong>ng</strong> ibinulalas, “Naganap na” ( Juan<br />
19:30). “Ama, sa mga kamay mo ay ipinagtatagubilin ko a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong><br />
espiritu” (Lucas 23:46). Yumuko Siya at kusa<strong>ng</strong> ipinaubaya a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> espiritu. Patay na a<strong>ng</strong> Tagapagligtas. Niyanig <strong>ng</strong> malakas<br />
na lindol a<strong>ng</strong> mundo.<br />
Dinala <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> kaibigan a<strong>ng</strong> katawan <strong>ng</strong> Tagapagligtas sa isa<strong>ng</strong><br />
libi<strong>ng</strong>an, ku<strong>ng</strong> saan ito humimlay ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa ikatlo<strong>ng</strong> araw.<br />
Sa panaho<strong>ng</strong> ito humayo a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Espiritu at pinasimulan<br />
a<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero sa iba pa<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo (ti<strong>ng</strong>nan sa I Ni Pedro 3:18–20;<br />
D at T 138). Sa ikatlo<strong>ng</strong> araw, araw <strong>ng</strong> Li<strong>ng</strong>go, bumalik Siya sa<br />
Kanya<strong>ng</strong> katawan at ibina<strong>ng</strong>on ito<strong>ng</strong> muli. Siya a<strong>ng</strong> kauna-unaha<strong>ng</strong><br />
dumaig sa kamatayan. Natupad na a<strong>ng</strong> propesiya “na kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
siya’y muli<strong>ng</strong> magba<strong>ng</strong>on sa mga patay” ( Juan 20:9).<br />
Kaagad pagkatapos <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli, nagpakita<br />
a<strong>ng</strong> Tagapagligtas sa mga Nephita at itinatag a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
Simbahan sa mga lupain <strong>ng</strong> Amerika. Tinuruan Niya a<strong>ng</strong> mga tao<br />
at binasbasan sila. A<strong>ng</strong> makabagbag-damdami<strong>ng</strong> salaysay na ito ay<br />
nasa 3 Nephi 11 ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> 28.<br />
A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Sakripisyo ay Nagpakita <strong>ng</strong> Pagmamahal Niya<br />
sa Kanya<strong>ng</strong> Ama at sa Atin<br />
Itinuro ni Jesus: “Wala<strong>ng</strong> may lalo<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> pagibig kay sa rito,<br />
na ibigay <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> buhay dahil sa kaniya<strong>ng</strong> mga<br />
kaibigan. Kayo’y aki<strong>ng</strong> mga kaibigan, ku<strong>ng</strong> gawin ninyo a<strong>ng</strong> mga<br />
bagay na aki<strong>ng</strong> iniuutos sa inyo” ( Juan 15:13–14). Kusa<strong>ng</strong>-loob at<br />
mapagpakumbaba Niya<strong>ng</strong> tiniis a<strong>ng</strong> pagdurusa sa Getsemani at<br />
67
68<br />
Kabanata 11<br />
paghihirap sa krus upa<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap natin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> pagpapala<br />
<strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> kaligtasan. Para mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong> ito,<br />
kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> lumapit sa Kanya, pagsisihan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan,<br />
at mahalin Siya na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> puso. Sabi Niya:<br />
“At ito a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo na aki<strong>ng</strong> ibinigay sa inyo—na ako ay<br />
pumarito sa daigdig upa<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> kalooban <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Ama,<br />
sapagkat isinugo ako <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Ama.<br />
“At isinugo ako <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Ama upa<strong>ng</strong> ako ay ipako sa krus; at matapos<br />
na ako ay maipako sa krus, upa<strong>ng</strong> mahikayat ko a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong><br />
tao na lumapit sa akin . . . upa<strong>ng</strong> sila ay mahatulan alinsunod sa<br />
kanila<strong>ng</strong> mga gawa. . . .<br />
“Sapagkat a<strong>ng</strong> mga gawa<strong>ng</strong> nakita ninyo<strong>ng</strong> ginawa ko ay siya rin<br />
ninyo<strong>ng</strong> gagawin. . . .<br />
“Ku<strong>ng</strong> gayon, magi<strong>ng</strong> ano<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> mga tao ba nararapat kayo?<br />
Katotohana<strong>ng</strong> sinasabi ko sa inyo, magi<strong>ng</strong> katulad ko” (3 Nephi<br />
27:13–15, 21, 27; idinagdag a<strong>ng</strong> pagkakahilig <strong>ng</strong> mga salita).<br />
��������������������������������������������������������������pisyo<br />
<strong>ng</strong> Tagapagligtas para sa inyo?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan at Iba Pa<strong>ng</strong><br />
Mapagkukunan<br />
�����������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������yarihan<br />
at awtoridad)<br />
������������������������������������������������������������������<br />
halamanan; ipinagkanulo, ipinako sa krus, at nabuhay na mag-uli)<br />
����������������������������������������������������� Liahona,<br />
Abr. 2000, 2–3
Kabanata 12<br />
A<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala<br />
Kabanata 12<br />
A<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala ay Kaila<strong>ng</strong>an para sa Ati<strong>ng</strong> Kaligtasan<br />
���������������������������������������������������������������<br />
Si Jesucristo ay “pumarito sa daigdig . . . upa<strong>ng</strong> ipako sa krus dahil<br />
sa sanlibutan, upa<strong>ng</strong> dalhin a<strong>ng</strong> mga kasalanan <strong>ng</strong> sanlibutan,<br />
at upa<strong>ng</strong> pabanalin a<strong>ng</strong> sanlibutan at linisin ito mula sa lahat <strong>ng</strong><br />
kasamaan; na sa pamamagitan niya a<strong>ng</strong> lahat ay maliligtas” (D at T<br />
76:41–42). A<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> sakripisyo<strong>ng</strong> ginawa Niya para bayaran<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan at madaig a<strong>ng</strong> kamatayan ay tinatawag na<br />
Pagbabayad-sala. Ito a<strong>ng</strong> pinakamahalaga<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>yayari<strong>ng</strong> naganap<br />
sa kasaysayan <strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan: “Sapagkat kinakaila<strong>ng</strong>an na<br />
a<strong>ng</strong> pagbabayad-sala ay maisagawa; sapagkat ayon sa dakila<strong>ng</strong><br />
plano <strong>ng</strong> Diyos na Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>gan, kinakaila<strong>ng</strong>an na may isa<strong>ng</strong><br />
pagbabayad-sala<strong>ng</strong> gawin, at ku<strong>ng</strong> hindi, a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan<br />
ay tiyak na hindi makaiiwas na masawi; . . . oo, lahat ay nahulog<br />
at na<strong>ng</strong>aligaw, at tiyak na masasawi maliban sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
pagbabayad-sala” (Alma 34:9).<br />
A<strong>ng</strong> Pagkahulog ni Adan ay nagdulot <strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> kamatayan<br />
sa mundo: pisikal na kamatayan at espirituwal na kamatayan.<br />
A<strong>ng</strong> pisikal na kamatayan ay paghihiwalay <strong>ng</strong> katawan at espiritu.<br />
A<strong>ng</strong> espirituwal na kamatayan ay pagkawalay sa Diyos. Ku<strong>ng</strong><br />
hindi nadaig <strong>ng</strong> Pagbabayad-sala ni Jesucristo a<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> uri<strong>ng</strong><br />
ito <strong>ng</strong> kamatayan, dalawa sana a<strong>ng</strong> kinahinatnan nito: magkahiwalay<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga katawan at espiritu magpakailanman, at hindi<br />
na natin muli<strong>ng</strong> makakapili<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa 2 Nephi 9:7–9).<br />
Para sa mga guro: Makakatulo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga simple<strong>ng</strong> tsart at larawan para maunawaan <strong>ng</strong><br />
mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya a<strong>ng</strong> mga alituntunin at doktrina. Isipi<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> tsart na may dalawa<strong>ng</strong> hanay, sa isa ay may nakasulat na <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Resulta <strong>ng</strong> Pagkahulog<br />
at sa isa naman ay <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Pagpapala <strong>ng</strong> Pagbabayad-sala. Gamitin a<strong>ng</strong> impormasyon sa kabanata<strong>ng</strong><br />
ito para punan a<strong>ng</strong> tsart.<br />
69
Ngunit naghanda <strong>ng</strong> napakaganda at maawai<strong>ng</strong> plano a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
matalino<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it para iligtas tayo sa pisikal at espirituwal<br />
na kamatayan. Nagplano Siya<strong>ng</strong> paparituhin sa lupa a<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> Tagapagligtas para tubusin tayo sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan at<br />
sa kamatayan. Dahil sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan at kahinaan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga mortal na katawan, hindi natin kaya<strong>ng</strong> tubusin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 34:10–12). A<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> Tagapagligtas natin ay<br />
kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> kasalanan at may kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> daigin a<strong>ng</strong><br />
kamatayan.<br />
Si Jesucristo Lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Makapagbabayad para sa Ati<strong>ng</strong><br />
mga Kasalanan<br />
��������������������������������������������������������������<br />
mga kasalanan?<br />
May ila<strong>ng</strong> dahilan ku<strong>ng</strong> bakit si Jesucristo lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong><br />
magi<strong>ng</strong> Tagapagligtas natin. A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> dahilan ay Siya a<strong>ng</strong> pinili <strong>ng</strong><br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it na magi<strong>ng</strong> Tagapagligtas. Siya a<strong>ng</strong> Bugto<strong>ng</strong> na Anak<br />
<strong>ng</strong> Diyos at dahil dito ay may kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> daigin a<strong>ng</strong> kamatayan.<br />
Ipinaliwanag ni Jesus: “Ibinibigay ko a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> buhay, upa<strong>ng</strong><br />
kunin ko<strong>ng</strong> muli. Sinoma’y hindi nagaalis sa akin nito, kundi kusa<br />
ko<strong>ng</strong> ibinibigay. May kapa<strong>ng</strong>yarihan ako<strong>ng</strong> magbigay nito, at may<br />
kapa<strong>ng</strong>yarihan ako<strong>ng</strong> kumuha<strong>ng</strong> muli” ( Juan 10:17–18).<br />
Karapat-dapat di<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> Tagapagligtas natin si Jesus dahil Siya<br />
lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> nabuhay sa mundo na hindi nagkasala. Dahil dito<br />
Siya a<strong>ng</strong> nararapat isakripisyo para mabayaran a<strong>ng</strong> mga kasalanan<br />
<strong>ng</strong> iba.<br />
Si Cristo ay Nagdusa at Namatay para Mabayaran a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong><br />
mga Kasalanan<br />
������������������������������������������������������������<br />
Halamanan <strong>ng</strong> Getsemani o sa krus bila<strong>ng</strong> saksi sa pagdurusa ni<br />
Jesucristo.<br />
Binayaran <strong>ng</strong> Tagapagligtas a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pagdurusa sa Getsemani at pagbubuwis <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
buhay sa krus. Imposible<strong>ng</strong> lubos nati<strong>ng</strong> maunawaan ku<strong>ng</strong> paano<br />
71
72<br />
Kabanata 12<br />
Siya nagdusa para sa lahat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kasalanan. Sa Halamanan <strong>ng</strong><br />
Getsemani, a<strong>ng</strong> bigat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan a<strong>ng</strong> dahilan <strong>ng</strong> pagdanas<br />
Niya <strong>ng</strong> gayon katindi<strong>ng</strong> pagdurusa kaya lumabas a<strong>ng</strong> dugo<br />
sa bawat butas <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> balat (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 19:18–19).<br />
Kalaunan, haba<strong>ng</strong> nakapako Siya sa Krus, dumanas <strong>ng</strong> masakit na<br />
kamatayan si Jesus sa isa sa mga pinakamalupit na pamamaraa<strong>ng</strong><br />
alam <strong>ng</strong> tao.<br />
Mahal na mahal tayo ni Jesus, kaya Niya tiniis a<strong>ng</strong> gayo<strong>ng</strong> espirituwal<br />
at pisikal na paghihirap para sa ati<strong>ng</strong> kapakanan! Napakalaki<br />
<strong>ng</strong> pagmamahal <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ku<strong>ng</strong> kaya’t isinugo Niya a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> Bugto<strong>ng</strong> na Anak para magdusa at mamatay para sa iba<br />
pa Niya<strong>ng</strong> mga anak. “Sapagka’t gayon na lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> pagsinta<br />
<strong>ng</strong> Dios sa sa<strong>ng</strong>libutan, na ibinigay niya a<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> bugto<strong>ng</strong> na<br />
Anak, upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> sinoma<strong>ng</strong> sa kaniya’y sumampalataya ay huwag<br />
mapahamak, kundi magkaroon <strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan”<br />
( Juan 3:16).<br />
A<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala at Pagkabuhay na Mag-uli ay<br />
Nagdudulot <strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli sa Lahat<br />
Sa ikatlo<strong>ng</strong> araw matapos a<strong>ng</strong> Pagpapako sa Kanya sa Krus, ibina<strong>ng</strong>on<br />
muli ni Cristo a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> katawan at nagi<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong><br />
nabuhay na mag-uli. Na<strong>ng</strong> hanapin Siya <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga kaibigan,<br />
sinabi sa kanila <strong>ng</strong> mga a<strong>ng</strong>hel na nagbantay sa Kanya<strong>ng</strong> libi<strong>ng</strong>an,<br />
“Siya’y wala rito; sapagka’t siya’y nagba<strong>ng</strong>on, ayon sa sinabi niya”<br />
(Mateo 28:6). Muli<strong>ng</strong> pumasok a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> espiritu sa kanya<strong>ng</strong><br />
katawan, at hindi na muli<strong>ng</strong> magkakahiwalay kailanman.<br />
Sa gayon ay dinaig ni Cristo a<strong>ng</strong> pisikal na kamatayan. Dahil sa<br />
Kanya<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala, lahat <strong>ng</strong> isinila<strong>ng</strong> sa mundo<strong>ng</strong> ito ay<br />
mabubuhay na mag-uli (ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 15:21–22).<br />
Katulad <strong>ng</strong> pagkabuhay na mag-uli ni Jesus, muli<strong>ng</strong> magsasama<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> espiritu at ati<strong>ng</strong> katawan, “upa<strong>ng</strong> hindi na mamatay<br />
muli . . . , at hindi na maghihiwalay pa kailanman” (Alma 11:45).<br />
A<strong>ng</strong> kalagaya<strong>ng</strong> ito ay tinatawag na imortalidad. Lahat <strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong><br />
nabuhay ay mabubuhay na mag-uli, “kapwa matanda at bata,
Kabanata 12<br />
kapwa alipin at malaya, kapwa lalaki at babae, kapwa masama at<br />
mabuti” (Alma 11:44).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
na Mag-uli?<br />
Ginawa<strong>ng</strong> Posible <strong>ng</strong> Pagbabayad-sala na Maligtas a<strong>ng</strong><br />
mga Sumasampalataya kay Cristo mula sa Kanila<strong>ng</strong> mga<br />
Kasalanan<br />
���������������������������������������������������������������gi<strong>ng</strong><br />
ito na maunawaan a<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala. Sino a<strong>ng</strong> kinakatawan<br />
<strong>ng</strong> mga tauhan sa tali<strong>ng</strong>haga sa ati<strong>ng</strong> buhay?<br />
Ginagawa<strong>ng</strong> posible <strong>ng</strong> Pagbabayad-sala <strong>ng</strong> Tagapagligtas na<br />
madaig natin a<strong>ng</strong> espirituwal na kamatayan. Bagaman lahat <strong>ng</strong><br />
tao ay mabubuhay na mag-uli, ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga tumata<strong>ng</strong>gap sa<br />
Pagbabayad-sala a<strong>ng</strong> maliligtas mula sa espirituwal na kamatayan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:3).<br />
Tinata<strong>ng</strong>gap natin a<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala ni Cristo sa pagkakaroon<br />
<strong>ng</strong> pananampalataya sa Kanya. Dahil sa pananampalataya<strong>ng</strong> ito,<br />
nagsisisi tayo sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan, nabibinyagan, tumata<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong> Espiritu Santo, at sumusunod sa Kanya<strong>ng</strong> mga utos. Nagigi<strong>ng</strong><br />
matatapat na disipulo tayo ni Jesucristo. Pinatatawad tayo at nililinis<br />
mula sa kasalanan at naghahanda<strong>ng</strong> bumalik at mamuhay sa<br />
pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it magpakailanman.<br />
Sinabi sa atin <strong>ng</strong> Tagapagligtas, “Sapagkat masdan, ako, a<strong>ng</strong> Diyos,<br />
ay pinagdusahan a<strong>ng</strong> mga bagay na ito para sa lahat, upa<strong>ng</strong> hindi<br />
sila magdusa . . . na katulad ko” (D at T 19:16–17). Ginampanan ni<br />
Cristo a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> bahagi upa<strong>ng</strong> mabayaran a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan.<br />
Para magi<strong>ng</strong> lubos na mabisa sa ati<strong>ng</strong> buhay a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
Pagbabayad-sala, dapat sikapin nati<strong>ng</strong> sundin Siya at pagsisihan<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan.<br />
Para sa mga guro: Makakatulo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga bagay na gagamitin sa mga aralin upa<strong>ng</strong> maunawaan<br />
<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase at pamilya a<strong>ng</strong> mga alituntunin at doktrina. Para maipaliwanag<br />
a<strong>ng</strong> kamatayan at pagkabuhay na mag-uli, isipi<strong>ng</strong> gamitin ito sa aralin: Ipasok<br />
a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> kamay sa guwantes. Ipaliwanag na a<strong>ng</strong> kamay sa guwantes ay maihahambi<strong>ng</strong> sa<br />
espiritu <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao na nasa kanya<strong>ng</strong> katawan. Hubarin a<strong>ng</strong> guwantes. Ipaliwanag na ito<br />
ay para<strong>ng</strong> pisikal na kamatayan—a<strong>ng</strong> espiritu (a<strong>ng</strong> kamay) at a<strong>ng</strong> katawan (a<strong>ng</strong> guwantes)<br />
ay magkahiwalay. Pagkatapos ay muli<strong>ng</strong> ipasok sa guwantes a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> kamay. Ipaliwanag<br />
na ito ay para<strong>ng</strong> pagkabuhay na mag-uli—muli<strong>ng</strong> magsasama a<strong>ng</strong> espiritu at katawan.<br />
73
74<br />
Kabanata 12<br />
Ibinigay ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Boyd K. Packer <strong>ng</strong> Kapulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> Labindalawa<br />
a<strong>ng</strong> sumusunod na paglalarawan para ipakita ku<strong>ng</strong> paano<br />
ginagawa<strong>ng</strong> posible <strong>ng</strong> Pagbabayad-sala ni Cristo na maligtas tayo<br />
mula sa kasalanan ku<strong>ng</strong> gagampanan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> bahagi.<br />
“May ikukuwento ako sa inyo—isa<strong>ng</strong> tali<strong>ng</strong>haga.<br />
“Minsan ay may isa<strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong> gustu<strong>ng</strong>-gusto a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bagay.<br />
Tila mas mahalaga pa ito kaysa anupaman sa kanya<strong>ng</strong> buhay.<br />
Para makamtan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> gusto, umuta<strong>ng</strong> siya na<strong>ng</strong> malaki.<br />
“Binalaan na siya tu<strong>ng</strong>kol sa pag-uta<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong> ganito kalaki, at lalo<br />
na tu<strong>ng</strong>kol sa nagpauta<strong>ng</strong> sa kanya. Ngunit tila napakahalaga sa<br />
kanya na magawa a<strong>ng</strong> gusto niya<strong>ng</strong> gawin at makamtan kaagad<br />
a<strong>ng</strong> gusto niya. Nakatitiyak siya<strong>ng</strong> mababayaran niya ito kalaunan.<br />
“Kaya pumirma siya sa kontrata. Mababayaran din niya ito bala<strong>ng</strong>araw.<br />
Hindi siya gaano<strong>ng</strong> nag-alala rito, dahil mukha<strong>ng</strong> matagal pa<br />
naman a<strong>ng</strong> takda<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> pagbabayad. Nakamtan na niya a<strong>ng</strong><br />
gusto niya <strong>ng</strong>ayon, at tila iyon a<strong>ng</strong> mahalaga.<br />
“Hindi mawala sa isip niya a<strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong>, at paunti-unti siya<strong>ng</strong><br />
nagbayad, iniisip na hindi na darati<strong>ng</strong> kailanman a<strong>ng</strong> takda<strong>ng</strong> araw<br />
<strong>ng</strong> panini<strong>ng</strong>il.<br />
“Ngunit tulad <strong>ng</strong> lagi<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>yayari, dumati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> araw, at dapat na<br />
siya<strong>ng</strong> magbayad. Hindi nabayaran na<strong>ng</strong> buo a<strong>ng</strong> uta<strong>ng</strong>. Dumati<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong> at nani<strong>ng</strong>il <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> kabayaran.<br />
“Noon lama<strong>ng</strong> niya natanto na a<strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong> sa kanya ay hindi<br />
lama<strong>ng</strong> may kakayaha<strong>ng</strong> ilitin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ari-arian niya, kundi<br />
may kakayahan di<strong>ng</strong> ipakulo<strong>ng</strong> siya.<br />
“‘Hindi kita mababayaran, dahil hindi ko kaya<strong>ng</strong> magbayad,’ pagamin<br />
niya.<br />
“‘Ku<strong>ng</strong> gayon,’ sabi <strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong>, ‘ipapatupad natin a<strong>ng</strong> kontrata,<br />
iilitin ko a<strong>ng</strong> mga ari-arian mo, at makukulo<strong>ng</strong> ka. Pumayag ka<br />
riyan. Ikaw a<strong>ng</strong> nagpasiya. Pumirma ka sa kontrata, at <strong>ng</strong>ayo’y<br />
dapat na ito<strong>ng</strong> ipatupad.’
Kabanata 12<br />
“‘Puwede ba<strong>ng</strong> bigyan mo ako <strong>ng</strong> palugit o patawarin mo na la<strong>ng</strong><br />
ako sa aki<strong>ng</strong> uta<strong>ng</strong>?’ pagmamakaawa <strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong>. ‘Gawan mo<br />
naman <strong>ng</strong> paraan para hindi makuha a<strong>ng</strong> mga ari-arian ko at hindi<br />
ako makulo<strong>ng</strong>. Naniniwala ka ba sa awa? Hindi ka ba maaawa<br />
sa akin?’<br />
“Sumagot a<strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong>, ‘Isa<strong>ng</strong> panig la<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> lagi<strong>ng</strong> nakikinaba<strong>ng</strong><br />
sa awa. Ikaw la<strong>ng</strong>. Kapag naawa ako sa iyo, hindi ako<br />
mababayaran. Kataru<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> gusto ko. Naniniwala ka ba sa<br />
kataru<strong>ng</strong>an?’<br />
“‘Naniwala ako sa kataru<strong>ng</strong>an na<strong>ng</strong> pirmahan ko a<strong>ng</strong> kontrata,’<br />
sabi <strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong>. ‘Nasa panig ko iyon noon, kasi akala ko poprotektahan<br />
ako nito. Hindi ko kaila<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> awa noon, ni hindi<br />
ko inisip na kakaila<strong>ng</strong>anin ko iyon kahit kailan. Akala ko, magigi<strong>ng</strong><br />
pantay a<strong>ng</strong> kataru<strong>ng</strong>an sa ati<strong>ng</strong> dalawa.’<br />
“‘Kataru<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> nagsasabi<strong>ng</strong> magbayad ka ayon sa kontrata o<br />
mapaparusahan ka,’ sagot <strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong>. ‘Iyan a<strong>ng</strong> batas. Pumayag<br />
ka rito at ganyan a<strong>ng</strong> dapat ma<strong>ng</strong>yari. Hindi maaagaw <strong>ng</strong> awa<br />
a<strong>ng</strong> kataru<strong>ng</strong>an.’<br />
“Gayon <strong>ng</strong>a a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>yari: Kataru<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> hili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> panig,<br />
a<strong>ng</strong> kabila naman ay humihi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> awa. Wala<strong>ng</strong> sinuma<strong>ng</strong> masisiyahan<br />
maliban ku<strong>ng</strong> magsakripisyo a<strong>ng</strong> isa.<br />
“‘Ku<strong>ng</strong> hindi mo patatawarin a<strong>ng</strong> uta<strong>ng</strong> wala ka<strong>ng</strong> awa,’ pagsusumamo<br />
<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong>.<br />
“‘Ku<strong>ng</strong> gagawin ko iyan, wala nama<strong>ng</strong> kataru<strong>ng</strong>an,’ a<strong>ng</strong> sagot.<br />
“A<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> batas, pakiwari ko, ay kapwa hindi maipatutupad.<br />
A<strong>ng</strong> mga ito ay dalawa<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> batas na tila magkasalu<strong>ng</strong>at.<br />
Wala ba<strong>ng</strong> paraan para magi<strong>ng</strong> lubos na makataru<strong>ng</strong>an, at<br />
maawa rin naman?<br />
“May paraan! A<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kataru<strong>ng</strong>an ay maaari<strong>ng</strong> lubos na<br />
matugunan at a<strong>ng</strong> awa ay maaari<strong>ng</strong> lubos na ipagkaloob—<br />
<strong>ng</strong>unit kakaila<strong>ng</strong>anin dito a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao. At ganito a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>yari<br />
sa pagkakatao<strong>ng</strong> ito.<br />
75
76<br />
Kabanata 12<br />
“May kaibigan a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong>. Dumati<strong>ng</strong> siya para tumulo<strong>ng</strong>.<br />
Lubos niya<strong>ng</strong> kilala a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong>. Alam niya<strong>ng</strong> hindi nito kadalasa<strong>ng</strong><br />
iniisip a<strong>ng</strong> mga epekto <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> ginawa. Naisip niya<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>al ito dahil inilagay nito a<strong>ng</strong> sarili sa ala<strong>ng</strong>anin. Gayunman,<br />
gusto niya<strong>ng</strong> tumulo<strong>ng</strong> dahil mahal niya ito. Namagitan siya sa<br />
dalawa, hinarap a<strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong>, at inalok ito.<br />
“‘Babayaran ko a<strong>ng</strong> uta<strong>ng</strong> ku<strong>ng</strong> palalayain mo a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong> sa<br />
kanya<strong>ng</strong> kontrata para hindi mailit a<strong>ng</strong> mga ari-arian niya at hindi<br />
siya makulo<strong>ng</strong>.’<br />
“Haba<strong>ng</strong> pinag-iisipan <strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> alok, idinagdag <strong>ng</strong><br />
namagitan, ‘Kataru<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ad mo. Kahit hindi ka niya mabayaran,<br />
ako a<strong>ng</strong> magbabayad. Makataru<strong>ng</strong>an na ito sa iyo at wala ka<br />
na<strong>ng</strong> mahihili<strong>ng</strong> pa. Hindi iyon makataru<strong>ng</strong>an.’<br />
“Kaya’t pumayag a<strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong>.<br />
“At saka bumali<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> namagitan sa na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong>. ‘Ku<strong>ng</strong> babayaran<br />
ko a<strong>ng</strong> uta<strong>ng</strong> mo, tata<strong>ng</strong>gapin mo ba<strong>ng</strong> ako a<strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong> sa iyo?’<br />
“‘Naku, oo, oo,’ bulalas <strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong>. ‘Iniligtas mo ako sa kulu<strong>ng</strong>an<br />
at naawa ka sa akin.’<br />
“‘Ku<strong>ng</strong> gayon,’ sabi <strong>ng</strong> nagpala, ‘sa akin mo bayaran a<strong>ng</strong> uta<strong>ng</strong> at<br />
ako a<strong>ng</strong> magtatakda <strong>ng</strong> kasunduan. Hindi magigi<strong>ng</strong> madali, pero<br />
puwede<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>yari. Gagawa ako <strong>ng</strong> paraan. Hindi mo kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
makulo<strong>ng</strong>.’<br />
“Sa ganito nabayaran na<strong>ng</strong> buo a<strong>ng</strong> nagpauta<strong>ng</strong>. Makataru<strong>ng</strong>an na<br />
sa kanya iyon. Wala<strong>ng</strong> kontrata<strong>ng</strong> nasira.<br />
“A<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>uta<strong>ng</strong>, sa kabila<strong>ng</strong> dako, ay kinaawaan. Natugunan a<strong>ng</strong><br />
dalawa<strong>ng</strong> batas. Dahil nagkaroon <strong>ng</strong> tagapamagitan, lubos na<br />
nakamit a<strong>ng</strong> kataru<strong>ng</strong>an, at naipagkaloob a<strong>ng</strong> awa” (sa Conference<br />
Report, Abr. 1977, 79–80; o Ensign, Mayo 1977, 54–55).<br />
A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan ay mga espirituwal na pagkakauta<strong>ng</strong> natin.<br />
Ku<strong>ng</strong> wala si Jesucristo, na ati<strong>ng</strong> Tagapagligtas at Tagapamagitan,<br />
pagbabayaran natin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kasalanan natin sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pagdanas <strong>ng</strong> espirituwal na kamatayan. Ngunit dahil sa Kanya,
Kabanata 12<br />
ku<strong>ng</strong> susundin natin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> itinakda<strong>ng</strong> mga kasunduan na<br />
magsisi at sundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga utos, makakabalik tayo sa pili<strong>ng</strong><br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it.<br />
Kama<strong>ng</strong>ha-ma<strong>ng</strong>ha na naglaan <strong>ng</strong> paraan si Cristo para mapagali<strong>ng</strong><br />
tayo sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan. Sabi Niya:<br />
“Masdan, pumarito ako sa daigdig . . . upa<strong>ng</strong> iligtas a<strong>ng</strong> sanlibutan<br />
mula sa kasalanan.<br />
“Anupa’t sinuman a<strong>ng</strong> magsisisi at lalapit sa akin na tulad <strong>ng</strong> maliit<br />
na bata, siya ay tata<strong>ng</strong>gapin ko, sapagkat sa kanila a<strong>ng</strong> kaharian<br />
<strong>ng</strong> Diyos. Masdan, sapagkat sa kanila ko inialay a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> buhay,<br />
at muli<strong>ng</strong> kinuha ito; kaya <strong>ng</strong>a magsisi, at lumapit sa akin kayo<strong>ng</strong><br />
mga nasa dulo <strong>ng</strong> mundo, at maligtas” (3 Nephi 9:21–22).<br />
�������������������������������������������������������������<br />
na Pagbabayad-sala.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
����������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Diyos)<br />
����������������������������������������������������������������������<br />
at espirituwal na kamatayan)<br />
�������������������������������������������������������������roon<br />
<strong>ng</strong> kamatayan, sa pamamagitan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao ay nagkaroon<br />
<strong>ng</strong> buhay)<br />
���������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������<br />
77
78<br />
Kabanata 12<br />
������������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
pamamagitan ni Jesus)<br />
���������������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������kabuhay<br />
na Mag-uli)
A<strong>ng</strong> Priesthood<br />
Kabanata 13<br />
Ano a<strong>ng</strong> Priesthood?<br />
A<strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan at awtoridad<br />
<strong>ng</strong> Diyos. Sa pamamagitan <strong>ng</strong> priesthood nilikha at pinamamahalaan<br />
Niya a<strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan at a<strong>ng</strong> lupa. Sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> ito nananatili<strong>ng</strong> ganap na maayos a<strong>ng</strong> sansinukob.<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> ito isinasagawa<br />
Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> gawain at kaluwalhatian, na “isakatuparan<br />
a<strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>-kamatayan at buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan <strong>ng</strong> tao”<br />
(Moises 1:39).<br />
Ibinibigay <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
priesthood sa mga karapat-dapat na lalaki<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong> Simbahan.<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> priesthood nakakakilos sila sa pa<strong>ng</strong>alan<br />
<strong>ng</strong> Diyos para sa kaligtasan <strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan. Sa pamamagitan<br />
nito magkakaroon sila <strong>ng</strong> awtoridad na ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo,<br />
pa<strong>ng</strong>asiwaan a<strong>ng</strong> mga ordenansa <strong>ng</strong> kaligtasan, at pamahalaan a<strong>ng</strong><br />
kaharian <strong>ng</strong> Diyos sa lupa.<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> mga karapat-dapat na matanda at<br />
bata<strong>ng</strong> lalaki.<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito ay inayos sa lima<strong>ng</strong> pamagat. Bawat pamagat ay<br />
isa<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa priesthood. Magagamit mo<strong>ng</strong> gabay a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> na ito sa<br />
iyo<strong>ng</strong> aralin. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>kop sa sitwasyon <strong>ng</strong> klase na magdaos <strong>ng</strong> maliliit na pa<strong>ng</strong>kata<strong>ng</strong><br />
talakayan, isipi<strong>ng</strong> hatiin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase sa mga grupo na may dalawa ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
apat na miyembro. Atasan a<strong>ng</strong> bawat grupo <strong>ng</strong> isa sa mga bahagi <strong>ng</strong> kabanata (sa<br />
malalaki<strong>ng</strong> klase, maaari<strong>ng</strong> iatas a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> bahagi sa mahigit sa isa<strong>ng</strong> grupo). Ipagawa<br />
sa bawat grupo a<strong>ng</strong> sumusunod: (1) Basahin at talakayin a<strong>ng</strong> bahagi<strong>ng</strong> iniatas sa kanila.<br />
(2) Humanap <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan na tutulo<strong>ng</strong> para masagot a<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> sa bahagi<br />
<strong>ng</strong> pamagat. (3) Magbahagi <strong>ng</strong> mga personal na karanasa<strong>ng</strong> may kaugnayan sa bahagi.<br />
Pagkatapos ay ipabahagi sa mga miyembro <strong>ng</strong> klase a<strong>ng</strong> ilan sa mga karanasa<strong>ng</strong> ito sa<br />
buo<strong>ng</strong> klase.<br />
79
Kabanata 13<br />
Bakit Kaila<strong>ng</strong>an Natin a<strong>ng</strong> Priesthood sa Lupa?<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> magtaglay <strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> priesthood para kumilos<br />
sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> Diyos kapag nagsasagawa tayo <strong>ng</strong> mga sagrado<strong>ng</strong><br />
ordenansa <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo, tulad <strong>ng</strong> binyag, kumpirmasyon, pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa<br />
<strong>ng</strong> sacrament, at kasal sa templo. Ku<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> priesthood<br />
a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki, bagaman maaari<strong>ng</strong> tapat siya, hindi kikilalanin<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> mga ordenansa<strong>ng</strong> isinasagawa niya (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Mateo 7:21–23; <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:5). A<strong>ng</strong> mahahalaga<strong>ng</strong><br />
ordenansa<strong>ng</strong> ito ay dapat isagawa <strong>ng</strong> mga lalaki<strong>ng</strong> maytaglay<br />
<strong>ng</strong> priesthood sa mundo.<br />
Kaila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> mga lalaki a<strong>ng</strong> priesthood para mamuno sa A<strong>ng</strong><br />
Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw at<br />
mamahala sa gawain <strong>ng</strong> Simbahan sa lahat <strong>ng</strong> panig <strong>ng</strong> mundo.<br />
Noo<strong>ng</strong> nabubuhay si Cristo sa lupa, pinili Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga<br />
Apostol at inorden sila upa<strong>ng</strong> mapamunuan nila a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
Simbahan. Binigyan Niya sila <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan at awtoridad <strong>ng</strong><br />
priesthood na kumilos sa Kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Marcos<br />
3:13–15; Juan 15:16.)<br />
A<strong>ng</strong> isa pa<strong>ng</strong> dahilan kaya kaila<strong>ng</strong>an sa daigdig a<strong>ng</strong> priesthood ay<br />
para maunawaan natin a<strong>ng</strong> kalooban <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon at maisagawa<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga layunin. Inihahayag <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
kalooban sa Kanya<strong>ng</strong> awtorisado<strong>ng</strong> kinatawan <strong>ng</strong> priesthood sa<br />
lupa, a<strong>ng</strong> propeta. A<strong>ng</strong> propeta, na siya<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan,<br />
a<strong>ng</strong> nagsisilbi<strong>ng</strong> tagapagsalita <strong>ng</strong> Diyos sa lahat <strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong><br />
Simbahan at sa lahat <strong>ng</strong> tao sa mundo.<br />
���������������������������������������������������������������<br />
kapag nagsasagawa siya <strong>ng</strong> ordenansa?<br />
Paano Tinata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga Lalaki a<strong>ng</strong> Priesthood?<br />
Naghanda <strong>ng</strong> maayos na paraan a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon para maibigay<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> priesthood sa Kanya<strong>ng</strong> mga anak na lalaki sa lupa.<br />
Tumata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> karapat-dapat na lalaki<strong>ng</strong><br />
miyembro <strong>ng</strong> Simbahan sa pamamagitan “<strong>ng</strong> pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
mga kamay <strong>ng</strong> mga yao<strong>ng</strong> may karapatan, upa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong><br />
81
82<br />
Kabanata 13<br />
Eba<strong>ng</strong>helyo at ma<strong>ng</strong>asiwa sa mga ordenansa niyon” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan<br />
<strong>ng</strong> Pananampalataya 1:5).<br />
Sa ganito ri<strong>ng</strong> paraan nata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga lalaki a<strong>ng</strong> priesthood<br />
noo<strong>ng</strong> araw, magi<strong>ng</strong> noo<strong>ng</strong> panahon ni Moises: “At sinoman ay<br />
hindi tumata<strong>ng</strong>gap sa kaniya<strong>ng</strong> sarili <strong>ng</strong> kara<strong>ng</strong>ala<strong>ng</strong> ito, liban na<br />
ku<strong>ng</strong> tawagin siya <strong>ng</strong> Dios, na gaya ni Aaron” (Sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hebreo<br />
5:4). Tina<strong>ng</strong>gap ni Aaron a<strong>ng</strong> priesthood mula kay Moises, a<strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> lider <strong>ng</strong> priesthood (ti<strong>ng</strong>nan sa Exodo 28:1). Ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
mga maytaglay <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong> mag-orden sa iba, at<br />
magagawa la<strong>ng</strong> nila ito kapag binigyan sila <strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> mga<br />
mayhawak <strong>ng</strong> susi para sa ordenasyo<strong>ng</strong> iyon (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata<br />
14 sa aklat na ito).<br />
Hindi maaari<strong>ng</strong> bilhin o ipagbili a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan at awtoridad<br />
<strong>ng</strong> priesthood. Ni taglayin nila a<strong>ng</strong> awtoridad na ito sa kanila<strong>ng</strong><br />
sarili. Sa Bago<strong>ng</strong> Tipan, mababasa natin a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa isa<strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong><br />
nag<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ala<strong>ng</strong> Simon na nabuhay noo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga apostol<br />
ni Cristo a<strong>ng</strong> namumuno sa Simbahan. Si Simon ay nagbalik-loob<br />
at nabinyagan sa Simbahan. Dahil magali<strong>ng</strong> siya<strong>ng</strong> salama<strong>ng</strong>kero,<br />
naniwala a<strong>ng</strong> mga tao na taglay niya a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Diyos.<br />
Ngunit wala<strong>ng</strong> priesthood si Simon, at alam niya ito.<br />
Alam ni Simon na taglay <strong>ng</strong> mga Apostol at iba pa<strong>ng</strong> mga lider <strong>ng</strong><br />
priesthood sa Simbahan a<strong>ng</strong> tunay na kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Diyos.<br />
Nakita niya a<strong>ng</strong> paggamit nila <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> priesthood upa<strong>ng</strong> gawin<br />
a<strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, at gusto niya<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong><br />
ito. Nag-alok siya<strong>ng</strong> bilhin a<strong>ng</strong> priesthood. (Ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 8:9–19.) Ngunit sabi ni Pedro, a<strong>ng</strong> puno<strong>ng</strong> Apostol,<br />
“A<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> salapi’y mapahamak na kasama mo, sapagka’t inisip<br />
mo<strong>ng</strong> tamuhin a<strong>ng</strong> kaloob <strong>ng</strong> Dios sa pamamagitan <strong>ng</strong> salapi”<br />
(<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 8:20).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
sarili <strong>ng</strong> kara<strong>ng</strong>ala<strong>ng</strong> ito [<strong>ng</strong> priesthood]”?<br />
Paano Wasto<strong>ng</strong> Ginagamit <strong>ng</strong> mga Lalaki a<strong>ng</strong> Priesthood?<br />
A<strong>ng</strong> priesthood ay dapat gamitin upa<strong>ng</strong> pagpalain a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong><br />
mga anak <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it dito sa lupa. Dapat mamuno a<strong>ng</strong>
Kabanata 13<br />
mga maytaglay <strong>ng</strong> priesthood na<strong>ng</strong> may pagmamahal at kabaitan.<br />
Hindi nila dapat pilitin a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pamilya at a<strong>ng</strong> iba na sumunod<br />
sa kanila. Sinabi sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan<br />
<strong>ng</strong> priesthood ay hindi mapamamahalaan maliban sa kabutihan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 121:36). Kapag tina<strong>ng</strong>ka nati<strong>ng</strong> gamitin a<strong>ng</strong><br />
priesthood upa<strong>ng</strong> magpayaman o magi<strong>ng</strong> tanyag o para sa iba<br />
pa<strong>ng</strong> makasarili<strong>ng</strong> layunin, “masdan, a<strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan ay lalayo; a<strong>ng</strong><br />
Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay magdadalamhati; at kapag ito ay lumayo,<br />
Amen sa pagkasaserdote o sa kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> iyon”<br />
(D at T 121:37).<br />
Kapag ginamit <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki a<strong>ng</strong> priesthood “sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
paghihikayat, <strong>ng</strong> mahaba<strong>ng</strong> pagtitiis, <strong>ng</strong> kahinahunan at kaamuan,<br />
at <strong>ng</strong> hindi pakunwari<strong>ng</strong> pag-ibig” (D at T 121:41), marami<strong>ng</strong><br />
magaganda<strong>ng</strong> bagay siya<strong>ng</strong> magagawa para sa kanya<strong>ng</strong> pamilya at<br />
sa iba. Maaari siya<strong>ng</strong> magbinyag, magkumpirma, at ma<strong>ng</strong>asiwa <strong>ng</strong><br />
sacrament kapag binigyan <strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> mayhawak<br />
<strong>ng</strong> mga susi para sa mga ordenansa<strong>ng</strong> iyon. Mababasbasan niya<br />
a<strong>ng</strong> maysakit. Mabibigyan niya <strong>ng</strong> mga basbas <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong><br />
mga miyembro <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pamilya upa<strong>ng</strong> palakasin a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
loob at protektahan sila kapag may espesyal sila<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an.<br />
Matutulu<strong>ng</strong>an din niya a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga pamilya sa mga<br />
ordenansa at basbas na ito kapag hinili<strong>ng</strong>an siya<strong>ng</strong> gawin ito.<br />
Ginagamit <strong>ng</strong> mga lalaki a<strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> priesthood para<br />
mamuno sa Simbahan sa mga katu<strong>ng</strong>kula<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong> branch president,<br />
bishop, quorum president, stake president, at mission president.<br />
A<strong>ng</strong> mga lalaki at babae<strong>ng</strong> may mga tu<strong>ng</strong>kulin sa Simbahan<br />
bila<strong>ng</strong> mga pinuno at guro ay gumaganap sa ilalim <strong>ng</strong> pamamahala<br />
<strong>ng</strong> mga lider <strong>ng</strong> priesthood at sa patnubay <strong>ng</strong> Espiritu Santo.<br />
Ano<strong>ng</strong> mga Pagpapala a<strong>ng</strong> Dumarati<strong>ng</strong> Kapag Ginagamit<br />
Natin na<strong>ng</strong> Wasto a<strong>ng</strong> Priesthood?<br />
A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay na<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong> mga dakila<strong>ng</strong> pagpapala sa mga<br />
matwid na maytaglay <strong>ng</strong> priesthood na gumagamit <strong>ng</strong> priesthood<br />
para pagpalain a<strong>ng</strong> iba:<br />
83
84<br />
Kabanata 13<br />
“Sa gayon a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> pagtitiwala ay lalakas sa harapan <strong>ng</strong> Diyos; at<br />
a<strong>ng</strong> doktrina <strong>ng</strong> pagkasaserdote ay magpapadalisay sa iyo<strong>ng</strong> kaluluwa<br />
gaya <strong>ng</strong> hamog mula sa la<strong>ng</strong>it.<br />
“A<strong>ng</strong> Espiritu Santo a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> kasama sa tuwina, at a<strong>ng</strong><br />
iyo<strong>ng</strong> setro ay hindi nagbabago<strong>ng</strong> setro <strong>ng</strong> kabutihan at katotohanan;<br />
at a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> pamamahala ay magigi<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
pamamahala, at sa wala<strong>ng</strong> sapilita<strong>ng</strong> pamamaraan ito ay dadaloy<br />
sa iyo magpakailanman at wala<strong>ng</strong> katapusan” (D at T 121:45–46).<br />
Na<strong>ng</strong>ako si Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> David O. McKay sa bawat lalaki<strong>ng</strong> gumagamit<br />
<strong>ng</strong> priesthood sa kabutihan na kanya<strong>ng</strong> “malalaman na tumamis<br />
a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> buhay, tumalas a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa upa<strong>ng</strong> mabilis<br />
na makapagpasiya ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> tama at mali, nagi<strong>ng</strong> magiliw<br />
siya at maawain, subalit malakas at magiti<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> espiritu<br />
sa pagtata<strong>ng</strong>gol sa tama; malalaman niya<strong>ng</strong> lagi<strong>ng</strong> pagmumulan<br />
<strong>ng</strong> kaligayahan a<strong>ng</strong> priesthood—isa<strong>ng</strong> balon <strong>ng</strong> buhay na tubig na<br />
sumisibol tu<strong>ng</strong>o sa buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: David O. McKay [2004], 132).<br />
�����������������������������������������������������������gitan<br />
<strong>ng</strong> priesthood?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
na a<strong>ng</strong> sumpa at tipan <strong>ng</strong> priesthood sa D at T 84:33–40)<br />
����������������������������������������������������������������
Organisasyon<br />
<strong>ng</strong> Priesthood<br />
Kabanata 14<br />
A<strong>ng</strong> Priesthood ay Nasa Daigdig Ngayon<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw ay<br />
pinamamahalaan <strong>ng</strong> priesthood. A<strong>ng</strong> priesthood, na lagi<strong>ng</strong> nauugnay<br />
sa gawain <strong>ng</strong> Diyos, “ay nagpapatuloy sa simbahan <strong>ng</strong> Diyos<br />
sa lahat <strong>ng</strong> salinlahi, at wala<strong>ng</strong> simula <strong>ng</strong> mga araw o katapusan<br />
<strong>ng</strong> mga taon” (D at T 84:17). Ito ay nasa daigdig <strong>ng</strong>ayon. A<strong>ng</strong> mga<br />
lalaki<strong>ng</strong> matanda at bata ay binibinyagan sa Simbahan, at kapag<br />
ipinasiya<strong>ng</strong> sila ay karapat-dapat ay inoorden sila sa priesthood.<br />
Binibigyan sila <strong>ng</strong> awtoridad na kumilos para sa Pa<strong>ng</strong>inoon at<br />
gawin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> gawain sa lupa.<br />
Dalawa<strong>ng</strong> Sa<strong>ng</strong>ay <strong>ng</strong> Priesthood<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
mga pa<strong>ng</strong>alan?<br />
A<strong>ng</strong> priesthood ay nahahati sa dalawa<strong>ng</strong> bahagi: a<strong>ng</strong> Melchizedek<br />
Priesthood at a<strong>ng</strong> Aaronic Priesthood (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:1).<br />
“Tinawag a<strong>ng</strong> una na Pagkasaserdote<strong>ng</strong> Melquisedec . . . dahil si<br />
Melquisedec ay tunay na dakila<strong>ng</strong> mataas na saserdote.<br />
“Bago sa kanya<strong>ng</strong> kapanahunan ito ay tinatawag na Banal na<br />
Pagkasaserdote, alinsunod sa Orden <strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos.<br />
“Ngunit bila<strong>ng</strong> paggala<strong>ng</strong> o pagpipitagan sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> Kataastaasa<strong>ng</strong><br />
Katauhan, upa<strong>ng</strong> maiwasan a<strong>ng</strong> madalas na pag-ulit <strong>ng</strong><br />
Para sa mga guro: Gamitin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa simula <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahagi para magsimula <strong>ng</strong><br />
talakayan at hikayatin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na maghanap sa mga banal<br />
na kasulatan para sa iba pa<strong>ng</strong> impormasyon. Gamitin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa dulo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
bahagi para tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na isipi<strong>ng</strong> mabuti at talakayin<br />
a<strong>ng</strong> kahulugan <strong>ng</strong> nabasa nila at ipamuhay ito.<br />
85
Kabanata 14<br />
kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan, sila, a<strong>ng</strong> simbahan, noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> panahon, ay<br />
tinawag a<strong>ng</strong> pagkasaserdote<strong>ng</strong> yaon alinsunod kay Melquisedec, o<br />
a<strong>ng</strong> Pagkasaserdote<strong>ng</strong> Melquisedec” (D at T 107:2–4; nakahilig a<strong>ng</strong><br />
mga salita sa orihinal).<br />
A<strong>ng</strong> nakabababa<strong>ng</strong> priesthood ay karagdagan sa Melchizedek<br />
Priesthood. Tinatawag ito<strong>ng</strong> Aaronic Priesthood dahil ipinagkaloob<br />
ito kay Aaron at sa kanya<strong>ng</strong> mga anak na lalaki sa lahat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
henerasyon. A<strong>ng</strong> mga maytaglay <strong>ng</strong> Aaronic Priesthood ay<br />
may awtoridad na ma<strong>ng</strong>asiwa sa mga panlabas na ordenansa <strong>ng</strong><br />
sacrament at binyag. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:46; 107:13–14, 20.)<br />
A<strong>ng</strong> mga maytaglay <strong>ng</strong> Melchizedek Priesthood ay may kapa<strong>ng</strong>yarihan<br />
at awtoridad na mamuno sa Simbahan at pamahalaan a<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa lahat <strong>ng</strong> panig <strong>ng</strong> mundo. Pina<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwaan<br />
nila a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> espirituwal na gawain <strong>ng</strong> Simbahan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 84:19–22; 107:8). Pinamamahalaan nila a<strong>ng</strong><br />
ginagawa sa mga templo; namumuno sila sa mga ward, branch,<br />
stake, at mission. A<strong>ng</strong> pinili<strong>ng</strong> propeta <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo<br />
<strong>ng</strong> Simbahan, a<strong>ng</strong> namumuno<strong>ng</strong> high priest sa Melchizedek Priesthood<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:65–67).<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Susi <strong>ng</strong> Priesthood<br />
�����������������������������������������������������������<br />
Sino<strong>ng</strong> mga lider <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> tumata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga susi?<br />
Magkaiba a<strong>ng</strong> maorden sa isa<strong>ng</strong> katu<strong>ng</strong>kulan sa priesthood at<br />
pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga susi <strong>ng</strong> priesthood. Itinuro ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong><br />
Joseph F. Smith:<br />
“A<strong>ng</strong> Pagkasaserdote sa pa<strong>ng</strong>kalahatan ay a<strong>ng</strong> [awtoridad] na<br />
ibinigay sa tao upa<strong>ng</strong> kumilos sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> Diyos. A<strong>ng</strong> bawat<br />
[lalaki<strong>ng</strong>] inordenan sa anuma<strong>ng</strong> antas sa Pagkasaserdote ay may<br />
[awtoridad] na [ibinigay] sa kanya.<br />
“Ngunit kinakaila<strong>ng</strong>an na a<strong>ng</strong> bawat kilos na ginampanan sa ilalim<br />
<strong>ng</strong> [awtoridad] na ito ay dapat na gawin sa a<strong>ng</strong>kop na panahon<br />
at lugar, sa a<strong>ng</strong>kop na paraan, at alinsunod sa a<strong>ng</strong>kop na orden<br />
[<strong>ng</strong> priesthood]. A<strong>ng</strong> [kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> mamahala sa] mga gawai<strong>ng</strong><br />
ito [ay tinatawag na] mga susi <strong>ng</strong> Pagkasaserdote. Sa kanila<strong>ng</strong><br />
87
88<br />
Kabanata 14<br />
kabuuan, a<strong>ng</strong> mga susi ay hinahawakan <strong>ng</strong> iisa<strong>ng</strong> tao lama<strong>ng</strong> sa<br />
bawat panahon, a<strong>ng</strong> propeta at pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan. Maaari<br />
niya<strong>ng</strong> [ibigay] a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> [kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong>] ito sa iba,<br />
[kaya’t] hawak <strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> iyon a<strong>ng</strong> mga susi <strong>ng</strong> partikular na gawai<strong>ng</strong><br />
iyon. Sa gayon, a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> templo, a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ulo<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> istaka, a<strong>ng</strong> obispo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> purok, a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
misyon, a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> korum, [bawat isa ay mayhawak <strong>ng</strong>]<br />
mga susi <strong>ng</strong> mga gawai<strong>ng</strong> ginagampanan sa partikular na [grupo] o<br />
lugar na iyon. A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Pagkasaserdote ay hindi nadaragdagan<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> pagkakatalaga<strong>ng</strong> ito; . . . a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ulo<br />
<strong>ng</strong> korum <strong>ng</strong> mga elder, halimbawa, ay may Pagkasaserdote na<br />
hindi humihigit sa sinuma<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong> korum na yaon. Ngunit<br />
hinahawakan niya a<strong>ng</strong> [kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> mamahala sa] opisyal<br />
na gawain na ginagampanan sa . . . korum, o sa iba<strong>ng</strong> salita, a<strong>ng</strong><br />
mga susi sa [bahagi<strong>ng</strong> iyon] <strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> iyon” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Joseph F. Smith [1999], 169–70; nakahilig<br />
a<strong>ng</strong> mga salita sa orihinal).<br />
��������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> Simbahan?<br />
A<strong>ng</strong> mga Katu<strong>ng</strong>kulan at Tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong> Aaronic Priesthood<br />
��������������������������������������������������������<br />
Aaronic Priesthood?<br />
Kapag ipinagkaloob a<strong>ng</strong> Aaronic Priesthood sa isa<strong>ng</strong> lalaki,<br />
matanda man o bata, siya ay inoorden sa katu<strong>ng</strong>kula<strong>ng</strong> iyon <strong>ng</strong><br />
priesthood. A<strong>ng</strong> mga katu<strong>ng</strong>kulan sa Aaronic Priesthood ay deacon,<br />
teacher, priest, at bishop. Bawat katu<strong>ng</strong>kulan ay may kaakibat<br />
na mga tu<strong>ng</strong>kulin at responsibilidad. Bawat korum ay pinamumunuan<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> quorum president, na nagtuturo sa mga miyembro<br />
<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga tu<strong>ng</strong>kulin at hinihili<strong>ng</strong> sa kanila na gampanan<br />
a<strong>ng</strong> mga gawain.<br />
May ila<strong>ng</strong> kalalakiha<strong>ng</strong> sumasapi sa Simbahan o nagigi<strong>ng</strong> aktibo<br />
paglagpas nila sa karaniwa<strong>ng</strong> edad para tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga<br />
katu<strong>ng</strong>kulan sa priesthood na ito. Kadalasan inoorden sila sa isa<strong>ng</strong><br />
katu<strong>ng</strong>kulan sa Aaronic Priesthood at maaari<strong>ng</strong> iorden kaagad sa<br />
iba<strong>ng</strong> mga katu<strong>ng</strong>kulan ku<strong>ng</strong> mananatili sila<strong>ng</strong> karapat-dapat.
Kabanata 14<br />
Deacon<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> binatilyo<strong>ng</strong> nabinyagan at nakumpirma<strong>ng</strong> miyembro<br />
<strong>ng</strong> Simbahan at karapat-dapat ay maaari<strong>ng</strong> iorden sa katu<strong>ng</strong>kulan<br />
<strong>ng</strong> deacon kapag siya ay 12 tao<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong>. A<strong>ng</strong> mga deacon<br />
a<strong>ng</strong> karaniwa<strong>ng</strong> pinagpapasa <strong>ng</strong> sacrament sa mga miyembro <strong>ng</strong><br />
Simbahan, nagpapanatili sa kaayusan <strong>ng</strong> mga gusali at bakuran<br />
<strong>ng</strong> Simbahan, nagsisilbi<strong>ng</strong> mensahero para sa mga lider <strong>ng</strong> priesthood,<br />
at gumaganap sa mga espesyal na atas tulad <strong>ng</strong> pagkolekta<br />
<strong>ng</strong> mga handog-ayuno.<br />
Teacher<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> karapat-dapat na binatilyo ay maaari<strong>ng</strong> iorden bila<strong>ng</strong><br />
teacher kapag siya ay 14 na tao<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong> o mahigit pa. Nasa mga<br />
teacher a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kulin, karapatan, at kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong><br />
katu<strong>ng</strong>kulan <strong>ng</strong> deacon at may dagdag pa<strong>ng</strong> iba. <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> teacher sa<br />
Aaronic Priesthood a<strong>ng</strong> tutulo<strong>ng</strong> sa mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan<br />
na ipamuhay a<strong>ng</strong> mga kautusan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:53–59). Para<br />
magampanan a<strong>ng</strong> responsibilidad na ito, karaniwan ay inaatasan<br />
sila<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod bila<strong>ng</strong> mga home teacher. Binibisita nila sa<br />
bahay a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan at hinihikayat sila<strong>ng</strong> ipamuhay<br />
a<strong>ng</strong> mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Inuutusan sila<strong>ng</strong> ituro<br />
a<strong>ng</strong> mga katotohanan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo mula sa mga banal na kasulatan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 42:12). <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> teacher din a<strong>ng</strong> naghahanda<br />
<strong>ng</strong> tinapay at tubig para sa serbisyo <strong>ng</strong> sacrament.<br />
Priest<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> karapat-dapat na binatilyo ay maaari<strong>ng</strong> iorden na priest<br />
kapag siya ay 16 na tao<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong> o mahigit pa. Nasa mga priest<br />
a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kulin, karapatan, at kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> mga<br />
katu<strong>ng</strong>kulan <strong>ng</strong> deacon at teacher at may ilan pa<strong>ng</strong> karagdagan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:46–51). A<strong>ng</strong> priest ay maaari<strong>ng</strong> magbinyag.<br />
Maaari din siya<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>asiwa sa sacrament. Maaari din siya<strong>ng</strong> magorden<br />
<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> mga priest, teacher, at deacon. Maaari<strong>ng</strong> mamahala<br />
a<strong>ng</strong> priest sa mga miti<strong>ng</strong> kapag wala<strong>ng</strong> maytaglay <strong>ng</strong> Melchizedek<br />
Priesthood doon. Dapat niya<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa mga<br />
nasa paligid niya.<br />
89
90<br />
Kabanata 14<br />
Bishop<br />
A<strong>ng</strong> bishop ay inoorden at ise-set apart na mamuno sa Aaronic<br />
Priesthood sa isa<strong>ng</strong> ward. Siya a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> priests quorum<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:87–88). Kapag gumaganap sa kanya<strong>ng</strong><br />
katu<strong>ng</strong>kulan sa Aaronic Priesthood, nakatuon a<strong>ng</strong> bishop sa mga<br />
temporal na bagay, tulad <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa sa pananalapi at mga<br />
talaan at pagkali<strong>ng</strong>a sa mga maralita at na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 107:68).<br />
Inoorden din a<strong>ng</strong> bishop bila<strong>ng</strong> high priest upa<strong>ng</strong> mapamunuan<br />
niya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> miyembro sa ward (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:71–73;<br />
68:15). A<strong>ng</strong> bishop a<strong>ng</strong> hukom sa Israel (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:74)<br />
at iniinterbyu niya a<strong>ng</strong> mga miyembro para sa mga temple recommend,<br />
ordenasyon sa priesthood, at iba pa<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an.<br />
Karapatan niya<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> kaloob na makahiwatig.<br />
�����������������������������������������������������������<br />
Aaronic Priesthood?<br />
A<strong>ng</strong> mga Katu<strong>ng</strong>kulan at Tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong> Melchizedek<br />
Priesthood<br />
��������������������������������������������������������<br />
Melchizedek Priesthood?<br />
A<strong>ng</strong> mga katu<strong>ng</strong>kulan sa Melchizedek Priesthood ay elder, high<br />
priest, patriarch, Pitumpu, at Apostol.<br />
Elder<br />
A<strong>ng</strong> mga elder ay tinawag upa<strong>ng</strong> magturo, magpaliwanag, ma<strong>ng</strong>hikayat,<br />
magbinyag, at ma<strong>ng</strong>alaga sa Simbahan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T<br />
20:42). Lahat <strong>ng</strong> maytaglay <strong>ng</strong> Melchizedek Priesthood ay mga<br />
elder. May awtoridad sila<strong>ng</strong> magbigay <strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga kamay (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 20:43). <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> elder a<strong>ng</strong> dapat ma<strong>ng</strong>asiwa sa mga miti<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
Simbahan ayon sa paggabay sa kanila <strong>ng</strong> Espiritu Santo (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 20:45; 46:2). Maaari<strong>ng</strong> basbasan <strong>ng</strong> mga elder a<strong>ng</strong> mga maysakit<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 42:44) at mga bata<strong>ng</strong> musmos (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 20:70). Maaari<strong>ng</strong> mamuno a<strong>ng</strong> mga elder sa mga miti<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
Simbahan kapag wala<strong>ng</strong> high priest doon (D at T 107:11).
Kabanata 14<br />
High Priest<br />
A<strong>ng</strong> high priest ay binibigyan <strong>ng</strong> awtoridad na mamuno sa<br />
Simbahan at ma<strong>ng</strong>asiwa sa mga espirituwal na bagay (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 107:10, 12). Maaari din siya<strong>ng</strong> mamuno sa lahat <strong>ng</strong> nakabababa<strong>ng</strong><br />
katu<strong>ng</strong>kulan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 68:19). A<strong>ng</strong> mga stake president,<br />
mission president, high councilor, bishop, at iba pa<strong>ng</strong> mga<br />
lider <strong>ng</strong> Simbahan ay inoorden bila<strong>ng</strong> mga high priest.<br />
Patriarch<br />
A<strong>ng</strong> mga patriarch ay inoorden <strong>ng</strong> mga General Authority, o<br />
<strong>ng</strong> mga stake president kapag binigyan sila <strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong><br />
Kapulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> Labindalawa, na magbigay <strong>ng</strong> mga patriarchal<br />
blessi<strong>ng</strong> sa mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan. A<strong>ng</strong> mga basbas na ito<br />
ay nagbibigay sa atin <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa sa ati<strong>ng</strong> mga tu<strong>ng</strong>kulin dito<br />
sa lupa. A<strong>ng</strong> mga ito ay personal na salita <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa atin.<br />
Inoorden din a<strong>ng</strong> mga patriarch bila<strong>ng</strong> mga high priest. (Ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 107:39–56.)<br />
Pitumpu<br />
A<strong>ng</strong> mga Pitumpu ay mga natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> saksi ni Jesucristo sa<br />
mundo at tumutulo<strong>ng</strong> sa pagtatayo at pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alaga sa Simbahan<br />
sa ilalim <strong>ng</strong> pamamahala <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan at Korum <strong>ng</strong><br />
Labindalawa<strong>ng</strong> Apostol (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:25, 34, 38, 93–97).<br />
Apostol<br />
A<strong>ng</strong> Apostol ay isa<strong>ng</strong> natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> saksi <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan ni Jesucristo<br />
sa buo<strong>ng</strong> mundo (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:23). Pina<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwaan<br />
<strong>ng</strong> mga Apostol a<strong>ng</strong> mga gawain <strong>ng</strong> Simbahan sa buo<strong>ng</strong> mundo.<br />
A<strong>ng</strong> mga inoorden sa katu<strong>ng</strong>kulan <strong>ng</strong> Apostol sa Melchizedek<br />
Priesthood ay karaniwa<strong>ng</strong> isine-set apart bila<strong>ng</strong> mga miyembro<br />
<strong>ng</strong> Korum <strong>ng</strong> Labindalawa<strong>ng</strong> Apostol. Bawat isa ay binibigyan<br />
<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> susi <strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Diyos sa lupa, <strong>ng</strong>unit ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
senior na Apostol, na siya<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan, a<strong>ng</strong> aktibo<strong>ng</strong><br />
gumagamit <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> susi. A<strong>ng</strong> iba ay kumikilos sa ilalim <strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> pamamahala.<br />
91
92<br />
Kabanata 14<br />
�����������������������������������������������������������<br />
Melchizedek Priesthood?<br />
A<strong>ng</strong> mga Korum <strong>ng</strong> Aaronic Priesthood<br />
Nag-atas a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na dapat iorganisa sa mga korum a<strong>ng</strong> mga<br />
maytaglay <strong>ng</strong> priesthood. A<strong>ng</strong> korum ay isa<strong>ng</strong> grupo <strong>ng</strong> mga kalalakiha<strong>ng</strong><br />
magkakapareho a<strong>ng</strong> katu<strong>ng</strong>kulan sa priesthood.<br />
May tatlo<strong>ng</strong> korum sa Aaronic Priesthood:<br />
1. A<strong>ng</strong> deacons quorum, na binubuo <strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> 12 deacon<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:85). A<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>uluhan <strong>ng</strong> deacons quorum<br />
ay tinatawag <strong>ng</strong> bishop mula sa mga miyembro <strong>ng</strong> korum.<br />
2. A<strong>ng</strong> teachers quorum, na binubuo <strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> 24 na teacher<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:86). A<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>uluhan <strong>ng</strong> teachers quorum<br />
ay tinatawag <strong>ng</strong> bishop mula sa mga miyembro <strong>ng</strong> korum.<br />
3. A<strong>ng</strong> priests quorum, na binubuo <strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> 48 priest (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 107:87–88). Pinamumunuan ito <strong>ng</strong> bishop <strong>ng</strong><br />
ward na kinabibila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> korum. A<strong>ng</strong> bishop ay isa<strong>ng</strong> high<br />
priest at dahil dito kabila<strong>ng</strong> din siya sa high priests quorum.<br />
Tuwi<strong>ng</strong> hihigit sa takda<strong>ng</strong> bila<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
korum, maaari<strong>ng</strong> hatiin a<strong>ng</strong> korum.<br />
A<strong>ng</strong> mga Korum <strong>ng</strong> Melchizedek Priesthood<br />
Sa pa<strong>ng</strong>kalahatan sa Simbahan, a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>uluhan ay bumubuo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> korum, gayundin a<strong>ng</strong> Labindalawa<strong>ng</strong><br />
Apostol. A<strong>ng</strong> mga Pitumpu ay inoorganisa rin sa mga korum.<br />
Sa lokal na Simbahan—sa mga ward at branch at mga stake<br />
at district—a<strong>ng</strong> mga maytaglay <strong>ng</strong> Melchizedek Priesthood ay<br />
nakaorganisa sa sumusunod na mga korum:<br />
Elders Quorum<br />
Bawat elders quorum “ay itinatag para sa mga tumatayo<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral;<br />
gayunman sila ay maaari<strong>ng</strong> maglakbay, datapwat sila ay<br />
inordenan na magi<strong>ng</strong> mga tumatayo<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral” (D at T<br />
124:137). Ginagawa nila a<strong>ng</strong> karamihan sa kanila<strong>ng</strong> gawain malapit
Kabanata 14<br />
sa kanila<strong>ng</strong> mga tahanan. A<strong>ng</strong> korum ay maaari<strong>ng</strong> buuin <strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
96 na elder, na pinamumunuan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> quorum presidency.<br />
Kapag humigit sila sa bila<strong>ng</strong> na ito, maaari<strong>ng</strong> hatiin a<strong>ng</strong> korum.<br />
High Priests Quorum<br />
Kabila<strong>ng</strong> sa bawat korum a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> high priest na naninirahan<br />
sa mga lugar na sakop <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> stake, kabila<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> mga patriarch<br />
at bishop. A<strong>ng</strong> stake president at kanya<strong>ng</strong> mga tagapayo a<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>uluhan <strong>ng</strong> korum na ito. A<strong>ng</strong> mga high priest sa bawat ward<br />
ay nakaorganisa sa isa<strong>ng</strong> grupo<strong>ng</strong> may group leader.<br />
Kahalagahan <strong>ng</strong> mga Korum <strong>ng</strong> Priesthood<br />
�������������������������������������������������������������<br />
mga tao at pamilya?<br />
Kapag inorden sa priesthood a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> matanda o bata<strong>ng</strong> lalaki,<br />
agad sila<strong>ng</strong> nagigi<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> korum <strong>ng</strong> priesthood.<br />
Mula sa sandali<strong>ng</strong> iyon ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa mamatay siya, inaasaha<strong>ng</strong><br />
magigi<strong>ng</strong> miyembro siya <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> korum <strong>ng</strong> priesthood ayon sa<br />
kanya<strong>ng</strong> katu<strong>ng</strong>kulan (ti<strong>ng</strong>nan sa Boyd K. Packer, “What Every<br />
Elder Should Know—and Every Sister as Well: A Primer on<br />
Principles of Priesthood Government,” Ensign, Peb. 1993, 9).<br />
Ku<strong>ng</strong> ginagawa na<strong>ng</strong> wasto <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> korum <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kulin, a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> korum ay hinihikayat,<br />
binabasbasan, kinakaibigan, at tinuturuan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga lider. Kahit maaari<strong>ng</strong> i-release a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki sa mga<br />
tu<strong>ng</strong>kulin sa Simbahan, tulad <strong>ng</strong> guro, quorum president, bishop,<br />
high councilor, o stake president, miyembro pa rin siya sa kanya<strong>ng</strong><br />
korum. A<strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong> miyembro sa isa<strong>ng</strong> korum <strong>ng</strong> priesthood ay<br />
dapat ituri<strong>ng</strong> na sagrado<strong>ng</strong> pribilehiyo.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Auxiliary sa Priesthood<br />
�������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> mga tao at pamilya?<br />
Lahat <strong>ng</strong> organisasyon sa Simbahan ay kumikilos sa ilalim <strong>ng</strong><br />
pamamahala <strong>ng</strong> mga lider <strong>ng</strong> priesthood at tinutulu<strong>ng</strong>an sila<strong>ng</strong><br />
93
94<br />
Kabanata 14<br />
isagawa a<strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Halimbawa, a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>uluhan<br />
sa mga organisasyo<strong>ng</strong> Relief Society, You<strong>ng</strong> Women, You<strong>ng</strong><br />
Men, Primary, at Sunday School ay naglili<strong>ng</strong>kod sa ilalim <strong>ng</strong><br />
pamamahala <strong>ng</strong> bishopric. A<strong>ng</strong> mga organisasyo<strong>ng</strong> ito ay tinatawag<br />
na mga auxiliary sa priesthood.<br />
������������������������������������������������������<br />
magtagumpay a<strong>ng</strong> mga korum at auxiliary <strong>ng</strong> priesthood?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
����������������������������������������������������������<br />
priesthood)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
susi at kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> priesthood; anuman a<strong>ng</strong> ibuklod nila sa<br />
lupa ay ibubuklod sa la<strong>ng</strong>it)<br />
�������������������������������������������������������<br />
teacher, deacon)<br />
�������������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������������<br />
ay mahalaga)
A<strong>ng</strong> Pinagtipana<strong>ng</strong> mga<br />
Tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
Kabanata 15<br />
A<strong>ng</strong> Kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> mga Tipan<br />
����������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw?<br />
Sa simula pa lama<strong>ng</strong>, nakipagtipan na a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa Kanya<strong>ng</strong><br />
mga anak dito sa lupa. Kapag nakikipagtipan (o na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako) a<strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> mga tao sa Kanya, alam nila ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> inaasahan Niya<br />
sa kanila at ano<strong>ng</strong> mga pagpapala a<strong>ng</strong> maaari nila<strong>ng</strong> asahan mula sa<br />
Kanya. Mas maisasagawa nila a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> gawain sa lupa. A<strong>ng</strong> mga<br />
tao<strong>ng</strong> nakipagtipan sa Pa<strong>ng</strong>inoon at nakipagtipan din sa kanila a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon ay kilala bila<strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
A<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay bahagi <strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong> mga<br />
tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Sa eba<strong>ng</strong>helyo, a<strong>ng</strong> tipan ay sagrado<strong>ng</strong> kasunduan o pa<strong>ng</strong>ako sa<br />
pagitan <strong>ng</strong> Diyos at <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao o isa<strong>ng</strong> grupo <strong>ng</strong> mga tao. Sa paggawa<br />
<strong>ng</strong> tipan, na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong> pagpapala a<strong>ng</strong> Diyos sa pagsunod<br />
sa partikular na mga utos. Siya a<strong>ng</strong> nagtatakda <strong>ng</strong> mga kundisyon<br />
sa Kanya<strong>ng</strong> tipan, at inihahayag Niya a<strong>ng</strong> mga kundisyo<strong>ng</strong> ito sa<br />
Kanya<strong>ng</strong> mga propeta. Ku<strong>ng</strong> pipiliin nati<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> mga kundisyon<br />
sa tipan, tata<strong>ng</strong>gapin natin a<strong>ng</strong> ipina<strong>ng</strong>ako<strong>ng</strong> mga pagpapala.<br />
Ku<strong>ng</strong> pipiliin nati<strong>ng</strong> sumuway, hindi Niya ibibigay a<strong>ng</strong> mga<br />
pagpapala, at sa ila<strong>ng</strong> sitwasyon ay nagpapataw rin <strong>ng</strong> parusa.<br />
Halimbawa, na<strong>ng</strong> sumapi tayo sa Simbahan gumawa tayo <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong><br />
tipan sa Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 20 sa aklat na ito). Nakikipagtipan<br />
tayo sa Tagapagligtas sa binyag na tataglayin natin sa ati<strong>ng</strong><br />
sarili a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan. Na<strong>ng</strong>ako Siya na “kasindami <strong>ng</strong> magsisisi<br />
at mabibinyagan sa aki<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan, na Jesucristo, at magtitiis<br />
95
Kabanata 15<br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> wakas, sila rin ay maliligtas” (D at T 18:22). Nakikipagtipan<br />
tayo sa Pa<strong>ng</strong>inoon kapag tumata<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> sacrament<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 23 sa aklat na ito). Na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako tayo<strong>ng</strong><br />
tataglayin sa ati<strong>ng</strong> sarili a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan, aalalahanin Siya,<br />
at susundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga utos. Pina<strong>ng</strong>akuan tayo<strong>ng</strong> sasaatin<br />
a<strong>ng</strong> Banal na Espiritu. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:77–79.) Kapag tumata<strong>ng</strong>gap<br />
tayo <strong>ng</strong> mga ordenansa sa templo, gumagawa tayo <strong>ng</strong> iba<br />
pa<strong>ng</strong> mga sagrado<strong>ng</strong> tipan at pina<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>akuan <strong>ng</strong> kadakilaan sa<br />
tapat na pagsunod (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 132; ti<strong>ng</strong>nan din sa kabanata<br />
47 sa aklat na ito).<br />
Gumawa rin a<strong>ng</strong> Diyos <strong>ng</strong> natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> mga tipan sa mga partikular<br />
na tao o grupo. Gumawa Siya <strong>ng</strong> natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> mga tipan kina<br />
Adan, Enoc, Noe, mga anak ni Israel, at Lehi (ti<strong>ng</strong>nan sa Moises<br />
6:31–36, 52; Genesis 9:9–17; Exodo 19:5–6; 2 Nephi 1). Gumawa<br />
Siya <strong>ng</strong> natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> tipan kay Abraham at sa kanya<strong>ng</strong> mga inapo<br />
na nagpapala sa mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan at sa lahat <strong>ng</strong> bansa<br />
sa mundo <strong>ng</strong>ayon.<br />
�������������������������������������������������������������<br />
pagpapala<strong>ng</strong> ipina<strong>ng</strong>ako Niya sa inyo sa pagtupad sa mga<br />
tipa<strong>ng</strong> iyon.<br />
A<strong>ng</strong> Tipan <strong>ng</strong> Diyos Kay Abraham at sa Kanya<strong>ng</strong> mga Inapo<br />
���������������������������<br />
Si Abraham, isa<strong>ng</strong> propeta <strong>ng</strong> Matanda<strong>ng</strong> Tipan, ay napakabuti<strong>ng</strong><br />
tao (ti<strong>ng</strong>nan a<strong>ng</strong> larawan sa kabanata<strong>ng</strong> ito). Tuma<strong>ng</strong>gi siya<strong>ng</strong><br />
sambahin a<strong>ng</strong> mga diyus-diyusan <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> ama. Sinunod niya<br />
a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> utos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Dahil sa kabutihan ni Abraham,<br />
nakipagtipan a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa kanya at sa kanya<strong>ng</strong> mga inapo.<br />
Na<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kay Abraham na magkakaroon siya <strong>ng</strong><br />
di-mabila<strong>ng</strong> na mga inapo. Na<strong>ng</strong>ako Siya na lahat sila ay magkakaroon<br />
<strong>ng</strong> karapata<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo, mga pagpapala<br />
<strong>ng</strong> priesthood, at lahat <strong>ng</strong> ordenansa <strong>ng</strong> kadakilaan. A<strong>ng</strong> mga inapo<strong>ng</strong><br />
ito, sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> priesthood, a<strong>ng</strong><br />
maghahatid <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa lahat <strong>ng</strong> bansa. Sa pamamagitan<br />
97
98<br />
Kabanata 15<br />
nila, lahat <strong>ng</strong> pamilya sa lupa ay pagpapalain (ti<strong>ng</strong>nan sa Abraham<br />
2:11). Ipina<strong>ng</strong>ako pa <strong>ng</strong> Diyos na ku<strong>ng</strong> sila ay matwid pagtitibayin<br />
Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> tipan sa lahat <strong>ng</strong> henerasyon <strong>ng</strong> mga anak ni<br />
Abraham (ti<strong>ng</strong>nan sa Genesis 17:4–8).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
Abraham? (Isipin ku<strong>ng</strong> paano naaa<strong>ng</strong>kop a<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> na ito sa<br />
iba’t iba<strong>ng</strong> sitwasyon, tulad sa tahanan, sa trabaho, sa komunidad,<br />
o bila<strong>ng</strong> mga misyonero.)<br />
A<strong>ng</strong> mga Miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay Pinagtipana<strong>ng</strong> mga Tao<br />
�����������������������������������������������������������<br />
pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> Diyos <strong>ng</strong>ayon?<br />
Hindi lama<strong>ng</strong> mga tunay na inapo ni Abraham a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> mga<br />
tao<strong>ng</strong> tinatawag <strong>ng</strong> Diyos na Kanya<strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao.<br />
Sa pakikipag-usap kay Abraham, sinabi <strong>ng</strong> Diyos, “Kasindami <strong>ng</strong><br />
tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo<strong>ng</strong> ito ay tatawagin alinsunod sa iyo<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>alan, at ibibila<strong>ng</strong> sa iyo<strong>ng</strong> mga binhi [a<strong>ng</strong>kan], at magbaba<strong>ng</strong>on<br />
at papupurihan ka, bila<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> ama” (Abraham 2:10).<br />
Dahil dito, dalawa<strong>ng</strong> grupo <strong>ng</strong> mga tao a<strong>ng</strong> kabila<strong>ng</strong> sa tipa<strong>ng</strong><br />
ginawa kay Abraham: (1) a<strong>ng</strong> matwid at tunay na mga inapo ni<br />
Abraham at (2) a<strong>ng</strong> mga inampon sa kanya<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>kan sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pagta<strong>ng</strong>gap at pamumuhay <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 30:2).<br />
Na<strong>ng</strong> mabinyagan tayo sa Simbahan, pumasok tayo sa tipa<strong>ng</strong><br />
ginawa <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kina Abraham, Isaac, at Jacob (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Galacia 3:26–29). Ku<strong>ng</strong> tayo ay masunurin, mamanahin<br />
natin a<strong>ng</strong> mga pagpapala <strong>ng</strong> tipa<strong>ng</strong> iyon. May karapatan tayo<strong>ng</strong><br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> at patnubay mula sa Espiritu Santo. A<strong>ng</strong><br />
mga karapat-dapat na lalaki ay may karapata<strong>ng</strong> magtaglay <strong>ng</strong><br />
priesthood. A<strong>ng</strong> mga pamilya ay maaari<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga<br />
pagpapala <strong>ng</strong> priesthood. Matatamo natin a<strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>gan sa kaharia<strong>ng</strong> selestiyal. Wala na<strong>ng</strong> hihigit pa sa mga<br />
pagpapala<strong>ng</strong> ito.<br />
Para sa mga guro: Matutulu<strong>ng</strong>an mo a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na pag-isipan<br />
na<strong>ng</strong> mas malalim a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagbibigay sa kanila <strong>ng</strong> oras na<br />
magnilay-nilay. Matapos sila<strong>ng</strong> bigyan <strong>ng</strong> sapat na oras, hi<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga sagot.
Kabanata 15<br />
Kalakip <strong>ng</strong> tinata<strong>ng</strong>gap nati<strong>ng</strong> mga pagpapala bila<strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong><br />
mga tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, may mabibigat tayo<strong>ng</strong> responsibilidad.<br />
Ipina<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kay Abraham na sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga inapo ay maihahatid a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa buo<strong>ng</strong><br />
mundo. Ginagampanan natin a<strong>ng</strong> responsibilidad na ito sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> full-time missionary program <strong>ng</strong> Simbahan at <strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong><br />
misyonero<strong>ng</strong> ginagawa <strong>ng</strong> mga miyembro. A<strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong><br />
ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa buo<strong>ng</strong> mundo ay nasa Simbahan<br />
lama<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon at sa Kanya<strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao.<br />
Bila<strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, dapat nati<strong>ng</strong> sundin<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga utos. Sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Ako, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, ay<br />
nakatali kapag ginawa ninyo a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> sinabi; subalit kapag hindi<br />
ninyo ginawa a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> sinabi, kayo ay wala<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako” (D at T<br />
82:10). Ku<strong>ng</strong> tata<strong>ng</strong>gihan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> tipan matapos mata<strong>ng</strong>gap<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo, nawawalan <strong>ng</strong> bisa a<strong>ng</strong> tipan at isusumpa tayo sa<br />
harapan <strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 132:4). Sinabi Niya: “Tumigil<br />
sa paggawa <strong>ng</strong> kasalanan, ku<strong>ng</strong> hindi, mga matindi<strong>ng</strong> paghatol<br />
a<strong>ng</strong> babagsak sa inyo<strong>ng</strong> ulo. Sapagkat sa kanya na siya<strong>ng</strong> binigyan<br />
<strong>ng</strong> marami ay marami a<strong>ng</strong> hihi<strong>ng</strong>in; at siya na nagkasala laban sa<br />
mas dakila<strong>ng</strong> liwanag ay tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mas malaki<strong>ng</strong> kaparusahan”<br />
(D at T 82:2–3).<br />
A<strong>ng</strong> Bago at Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Tipan<br />
���������������������������������������������������������������<br />
eba<strong>ng</strong>helyo? Ano<strong>ng</strong> mga pagpapala a<strong>ng</strong> ibinibigay sa atin <strong>ng</strong><br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it kapag tinutupad natin a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>ako<strong>ng</strong> ito?<br />
A<strong>ng</strong> kabuuan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ay tinatawag na bago at wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
tipan. Kabila<strong>ng</strong> dito a<strong>ng</strong> mga tipa<strong>ng</strong> ginawa sa binyag, sa<br />
sacrament, sa templo, at sa iba pa<strong>ng</strong> pagkakataon. Tinawag ito<strong>ng</strong><br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon dahil ito ay inorden <strong>ng</strong> Diyos na<br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan at dahil hindi na babaguhin a<strong>ng</strong> tipan magpakailanman.<br />
A<strong>ng</strong> tipan di<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> ibinigay Niya kina Adan, Enoc, Noe,<br />
Abraham, at sa iba pa<strong>ng</strong> mga propeta. Dahil dito hindi na ito bago.<br />
Ngunit tinatawag ito<strong>ng</strong> bago <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon dahil sa tuwi<strong>ng</strong> ipanunumbalik<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo matapos kunin sa lupa, bago ito sa mga<br />
tao<strong>ng</strong> tata<strong>ng</strong>gap nito (ti<strong>ng</strong>nan sa Jeremias 31:31–34; Ezekiel 37:26).<br />
99
100<br />
Kabanata 15<br />
Kapag tina<strong>ng</strong>gap natin a<strong>ng</strong> bago at wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> tipan, sumasa<strong>ng</strong>-ayon<br />
tayo<strong>ng</strong> magsisi, magpabinyag, ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> Espiritu<br />
Santo, ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> endowment, ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> tipan <strong>ng</strong><br />
kasal sa templo, at sundin si Cristo ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa huli<strong>ng</strong> sandali <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> buhay. Kapag tinupad natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga tipan, na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na tata<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> kadakilaan sa kaharia<strong>ng</strong><br />
selestiyal (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 132:20–24; ti<strong>ng</strong>nan din sa kabanata<br />
47 sa aklat na ito).<br />
A<strong>ng</strong> kadakilaan <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako<strong>ng</strong> iyan ay mahirap maunawaan <strong>ng</strong><br />
mga mortal. A<strong>ng</strong> mga utos na ibinibigay Niya ay para sa ati<strong>ng</strong><br />
kapakanan, at kapag tapat tayo maaari tayo<strong>ng</strong> makibahagi sa mga<br />
pagpapala at kariktan <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it at lupa magpakailanman. Maaari<br />
tayo<strong>ng</strong> mamuhay sa Kanya<strong>ng</strong> pili<strong>ng</strong> at makibahagi sa Kanya<strong>ng</strong><br />
pagmamahal, habag, kapa<strong>ng</strong>yarihan, kadakilaan, kaalaman,<br />
karunu<strong>ng</strong>an, kaluwalhatian, at mga nasasakupan.<br />
���������������������������������������������������������<br />
Pa<strong>ng</strong>inoon sa paraan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananamit, pagkilos, at pagsunod<br />
sa mga utos <strong>ng</strong> Diyos?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan at Iba Pa<strong>ng</strong><br />
Mapagkukunan<br />
���������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
mga tipan)<br />
������������������������������������������������������������<br />
awtoridad)<br />
�����������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������<br />
mabuti<strong>ng</strong> tipan)<br />
�����������������������������������
A<strong>ng</strong> Simbahan ni<br />
Jesucristo Noo<strong>ng</strong><br />
Una<strong>ng</strong> Panahon<br />
Kabanata 16<br />
Ila<strong>ng</strong> Kata<strong>ng</strong>ia<strong>ng</strong> Tumutukoy sa Simbahan ni Jesucristo<br />
“Naniniwala kami sa samahan di<strong>ng</strong> yaon na umiral sa Sinauna<strong>ng</strong><br />
Simbahan, alalao<strong>ng</strong> baga’y mga apostol, propeta, pastor, guro,<br />
eba<strong>ng</strong>helista, at iba pa” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:6).<br />
Itinatag ni Jesus a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan noo<strong>ng</strong> narito Siya sa mundo.<br />
Tinawag ito<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo (ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 27:8), at<br />
a<strong>ng</strong> mga miyembro ay tinawag na mga Banal (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga<br />
Efeso 2:19–20).<br />
Paghahayag<br />
Na<strong>ng</strong> itatag ni Jesus a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan, personal Niya<strong>ng</strong> tinagubilinan<br />
at pinamahalaan a<strong>ng</strong> mga pinuno nito. Siya din naman<br />
ay tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga tagubilin mula sa Kanya<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hebreo 1:1–2.) Ku<strong>ng</strong> gayon a<strong>ng</strong> Simbahan ni<br />
Jesucristo ay pinamamahalaan <strong>ng</strong> Diyos at hindi <strong>ng</strong> tao. Itinuro ni<br />
Jesus sa Kanya<strong>ng</strong> mga tagasunod na a<strong>ng</strong> paghahayag a<strong>ng</strong> “bato”<br />
na pagtatayuan Niya <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo<br />
16:16–18).<br />
Bago umakyat sa la<strong>ng</strong>it si Jesus matapos Siya<strong>ng</strong> Mabuhay na<br />
Mag-uli, sinabi Niya sa Kanya<strong>ng</strong> mga Apostol, “Ako’y sumasa<br />
Para sa mga guro: Isipi<strong>ng</strong> imbitahan a<strong>ng</strong> bawat miyembro <strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> pamilya o klase na<br />
pag-aralan a<strong>ng</strong> isa sa anim na kata<strong>ng</strong>ia<strong>ng</strong> tumutukoy sa Simbahan—a<strong>ng</strong> mga pamagat na<br />
nakahilig a<strong>ng</strong> mga titik tulad <strong>ng</strong> Paghahayag at Awtoridad mula sa Diyos. (Sa malalaki<strong>ng</strong><br />
klase, aatasan <strong>ng</strong> iisa<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>ian a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> miyembro. Sa mga pamilya at maliliit na<br />
klase, maaari<strong>ng</strong> atasan <strong>ng</strong> mahigit sa isa<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>ian a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> miyembro.) Kapag nakapag-aral<br />
na sila, ipatalakay sa kanila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> natutuhan.<br />
101
Kabanata 16<br />
inyo<strong>ng</strong> palagi, ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa katapusan <strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>libutan” (Mateo<br />
28:20). Tapat sa Kanya<strong>ng</strong> sinabi, patuloy Niya sila<strong>ng</strong> pinatnubayan<br />
mula sa la<strong>ng</strong>it. Isinugo Niya a<strong>ng</strong> Espiritu Santo para magi<strong>ng</strong><br />
ma<strong>ng</strong>-aaliw at tagapaghayag sa kanila (ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas 12:12;<br />
Juan 14:26). Kinausap Niya si Saulo sa isa<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>itain (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 9:3–6). Inihayag Niya kay Pedro na a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
ay dapat ituro hindi lama<strong>ng</strong> sa mga Judio kundi sa buo<strong>ng</strong><br />
mundo (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 10). Marami Siya<strong>ng</strong> inihayag na<br />
maluluwalhati<strong>ng</strong> katotohanan kay Juan, na nakasulat sa aklat <strong>ng</strong><br />
Apocalipsis. Nakatala sa Bago<strong>ng</strong> Tipan a<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong><br />
paraan ku<strong>ng</strong> paano inihayag ni Jesus a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> kalooban para<br />
magabayan a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan at maliwanagan a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
mga disipulo.<br />
Awtoridad mula sa Diyos<br />
Hindi maisasagawa at maituturo a<strong>ng</strong> mga ordenansa at alituntunin<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ku<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> priesthood. Ibinigay <strong>ng</strong> Ama a<strong>ng</strong><br />
awtoridad na ito kay Jesucristo (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hebreo 5:4–6),<br />
na inorden naman a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga Apostol at binigyan sila<br />
<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan at awtoridad <strong>ng</strong> priesthood (ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas<br />
9:1–2; Marcos 3:14). Ipinaalala Niya sa kanila, “Ako’y hindi ninyo<br />
hinira<strong>ng</strong>, <strong>ng</strong>uni’t kayo’y hinira<strong>ng</strong> ko, at aki<strong>ng</strong> kayo<strong>ng</strong> inihalal”<br />
( Juan 15:16).<br />
Para magkaroon <strong>ng</strong> kaayusan sa Kanya<strong>ng</strong> Simbahan, ibinigay<br />
ni Jesus a<strong>ng</strong> pinakamabigat na responsibilidad at awtoridad sa<br />
Labindalawa<strong>ng</strong> Apostol. Hinira<strong>ng</strong> Niya si Pedro bila<strong>ng</strong> puno<strong>ng</strong><br />
Apostol at ibinigay kay Pedro a<strong>ng</strong> mga susi sa pagbubuklod <strong>ng</strong><br />
mga pagpapala kapwa sa lupa at sa la<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo<br />
16:19). Nag-orden din si Jesus <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga pinuno<strong>ng</strong> may mga<br />
partikular na tu<strong>ng</strong>kuli<strong>ng</strong> gagampanan. Matapos Siya<strong>ng</strong> umakyat sa<br />
la<strong>ng</strong>it, ipinagpatuloy a<strong>ng</strong> paraa<strong>ng</strong> ito <strong>ng</strong> paghira<strong>ng</strong> at pag-oorden.<br />
A<strong>ng</strong> iba ay inorden sa priesthood <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> nakata<strong>ng</strong>gap na <strong>ng</strong><br />
gayo<strong>ng</strong> awtoridad. Ipinaalam ni Jesus sa pamamagitan <strong>ng</strong> Espiritu<br />
Santo na sina<strong>ng</strong>-ayunan Niya a<strong>ng</strong> mga ordenasyo<strong>ng</strong> iyon (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 1:24).<br />
103
104<br />
Kabanata 16<br />
A<strong>ng</strong> Organisasyon <strong>ng</strong> Simbahan<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo ay isa<strong>ng</strong> yunit na buo<strong>ng</strong>-i<strong>ng</strong>at na inorganisa.<br />
Inihambi<strong>ng</strong> ito sa isa<strong>ng</strong> gusali<strong>ng</strong> “[itinayo] sa ibabaw <strong>ng</strong><br />
kinasasaligan <strong>ng</strong> mga apostol at <strong>ng</strong> mga propeta, na si Cristo Jesus<br />
din a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> bato sa panulok” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Efeso 2:20).<br />
Humira<strong>ng</strong> si Jesus <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga lider <strong>ng</strong> priesthood para tulu<strong>ng</strong>an<br />
a<strong>ng</strong> mga Apostol sa gawain <strong>ng</strong> ministeryo. Nagpadala Siya <strong>ng</strong><br />
magkakapares na mga pinuno<strong>ng</strong> tinatawag na mga Pitumpu upa<strong>ng</strong><br />
ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo (ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas 10:1). A<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong><br />
mga pinuno sa Simbahan ay mga eba<strong>ng</strong>helista (patriarch), pastor<br />
(namumuno<strong>ng</strong> mga lider), high priest, elder, bishop, priest, teacher,<br />
at deacon (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 14 sa aklat na ito). Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> lahat<br />
a<strong>ng</strong> mga pinuno<strong>ng</strong> ito para magawa a<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero, magsagawa<br />
<strong>ng</strong> mga ordenansa, at magturo at magbigay-inspirasyon sa<br />
mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan. Tinulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> mga pinuno<strong>ng</strong> ito na<br />
maabot <strong>ng</strong> mga miyembro a<strong>ng</strong> “pagkakaisa <strong>ng</strong> pananampalataya, at<br />
a<strong>ng</strong> pagkakilala sa Anak <strong>ng</strong> Dios” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Efeso 4:13).<br />
Hindi sinasabi sa atin <strong>ng</strong> Biblia a<strong>ng</strong> lahat tu<strong>ng</strong>kol sa priesthood o<br />
sa organisasyon at pamamahala <strong>ng</strong> Simbahan. Gayunman, sapat<br />
a<strong>ng</strong> nai<strong>ng</strong>atan sa Biblia upa<strong>ng</strong> makita a<strong>ng</strong> ganda at kaganapan<br />
<strong>ng</strong> organisasyon <strong>ng</strong> Simbahan. Inutusan a<strong>ng</strong> mga Apostol na<br />
humayo sa lahat <strong>ng</strong> dako <strong>ng</strong> mundo at ma<strong>ng</strong>aral (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo<br />
28:19–20). Hindi sila maaari<strong>ng</strong> mamalagi sa alinma<strong>ng</strong> lu<strong>ng</strong>sod para<br />
ma<strong>ng</strong>asiwa sa mga bago<strong>ng</strong> binyag. Samakatuwid, tumawag at nagorden<br />
<strong>ng</strong> lokal na mga lider <strong>ng</strong> priesthood, at a<strong>ng</strong> mga Apostol a<strong>ng</strong><br />
namumuno sa kanila. Bumisita a<strong>ng</strong> mga Apostol at iba pa<strong>ng</strong> mga<br />
lider <strong>ng</strong> Simbahan at sumulat <strong>ng</strong> mga liham sa iba’t iba<strong>ng</strong> branch.<br />
Kaya, a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Bago<strong>ng</strong> Tipan ay naglalaman <strong>ng</strong> mga liham nina<br />
Pablo, Pedro, Santiago, Juan, at Judas, na nagpapayo at nagtatagubilin<br />
sa lokal na mga lider <strong>ng</strong> priesthood.<br />
Ipinakikita <strong>ng</strong> Bago<strong>ng</strong> Tipan na a<strong>ng</strong> organisasyon <strong>ng</strong> Simbaha<strong>ng</strong><br />
ito ay nilayo<strong>ng</strong> magpatuloy. Halimbawa, na<strong>ng</strong> mamatay si Judas<br />
labi<strong>ng</strong>-isa<strong>ng</strong> Apostol lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> naiwan. Di nagtagal matapos<br />
umakyat sa la<strong>ng</strong>it si Jesus, nagpulo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> labi<strong>ng</strong>-isa<strong>ng</strong> Apostol<br />
upa<strong>ng</strong> pumili <strong>ng</strong> kapalit ni Judas. Sa paghahayag mula sa Espiritu
Kabanata 16<br />
Santo, pinili nila si Matias. (Ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 1:23–26.)<br />
Nagtakda si Jesus <strong>ng</strong> huwaran para mapamahalaan <strong>ng</strong> labindalawa<strong>ng</strong><br />
Apostol a<strong>ng</strong> Simbahan. Tila malinaw na magpapatuloy a<strong>ng</strong><br />
organisasyon ayon sa pagkakatatag Niya rito.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> <stro<strong>ng</strong>>Alituntunin</stro<strong>ng</strong>> at Ordenansa<br />
Itinuro <strong>ng</strong> mga Apostol a<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> alituntunin:<br />
pananampalataya sa Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Jesucristo at pagsisisi. Matapos<br />
sumampalataya a<strong>ng</strong> mga bago<strong>ng</strong> binyag kay Jesucristo bila<strong>ng</strong><br />
Anak <strong>ng</strong> Diyos at kanila<strong>ng</strong> Manunubos at makapagsisi <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan, tuma<strong>ng</strong>gap sila <strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> ordenansa: binyag<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> paglubog sa tubig at pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga<br />
kamay para sa kaloob na Espiritu Santo (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa<br />
19:1–6). Ito a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> alituntunin at ordenansa <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo. Itinuro ni Jesus, “Maliban na a<strong>ng</strong> tao’y ipa<strong>ng</strong>anak <strong>ng</strong><br />
tubig at <strong>ng</strong> Espiritu, ay hindi siya makapapasok sa kaharian <strong>ng</strong><br />
Dios” ( Juan 3:5).<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Ordenansa<strong>ng</strong> Isinasagawa para sa mga Patay<br />
Naglaan <strong>ng</strong> paraan si Jesus upa<strong>ng</strong> marinig <strong>ng</strong> lahat a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo,<br />
sa buhay na ito o sa kabila<strong>ng</strong>-buhay. Sa pagitan <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> kamatayan<br />
at Pagkabuhay na Mag-uli, pinuntahan ni Jesus a<strong>ng</strong> mga espiritu<br />
<strong>ng</strong> mga namatay. Nag-organisa Siya <strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero sa kalipunan<br />
<strong>ng</strong> mga patay. Humira<strong>ng</strong> Siya <strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> sugo at binigyan<br />
sila <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> ituro a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa lahat <strong>ng</strong> espiritu <strong>ng</strong><br />
mga tao<strong>ng</strong> namatay. Binigyan sila nito <strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>gapin<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. (Ti<strong>ng</strong>nan sa I Ni Pedro 3:18–20; 4:6; D at T 138.)<br />
A<strong>ng</strong> mga buhay na miyembro <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan noon ay nagsagawa<br />
<strong>ng</strong> mga ordenansa para sa mga patay (ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga<br />
Corinto 15:29). A<strong>ng</strong> mga ordenansa<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong> binyag at kumpirmasyon<br />
ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> isagawa sa mundo.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Espirituwal na Kaloob<br />
Lahat <strong>ng</strong> matatapat na miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay may karapata<strong>ng</strong><br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga kaloob <strong>ng</strong> Espiritu. Ibinibigay sa kanila a<strong>ng</strong><br />
mga ito ayon sa kanila<strong>ng</strong> pansarili<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an, kakayahan,<br />
at tu<strong>ng</strong>kulin. Ilan sa mga kaloob na ito a<strong>ng</strong> pananampalataya, pati<br />
105
106<br />
Kabanata 16<br />
na a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> magpagali<strong>ng</strong> at mapagali<strong>ng</strong>; propesiya;<br />
at mga pa<strong>ng</strong>itain. (A<strong>ng</strong> mga kaloob <strong>ng</strong> Espiritu ay tinalakay na<strong>ng</strong><br />
mas detalyado sa kabanata 22.) A<strong>ng</strong> mga espirituwal na kaloob<br />
ay lagi na<strong>ng</strong> umiiral sa totoo<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 12:4–11; Moroni 10:8–18; D at T 46:8–29).<br />
Sinabi ni Jesus sa Kanya<strong>ng</strong> mga disipulo na a<strong>ng</strong> mga palatandaan<br />
o espirituwal na kaloob na ito ay lagi na<strong>ng</strong> kasunod <strong>ng</strong> mga sumasampalataya<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Marcos 16:17–18). Marami sa Kanya<strong>ng</strong><br />
mga disipulo a<strong>ng</strong> nagsagawa <strong>ng</strong> mga himala, nagpropesiya, o<br />
nakakita <strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>itain sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo.<br />
��������������������������������������������������������<br />
kata<strong>ng</strong>ia<strong>ng</strong> ito?<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo sa mga Lupain <strong>ng</strong> Amerika<br />
Na<strong>ng</strong> mabuhay na mag-uli si Jesus, binisita Niya a<strong>ng</strong> mga tao<br />
sa mga lupain <strong>ng</strong> Amerika at itinatag a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan sa<br />
kanila, at nagturo sa mga tao na<strong>ng</strong> tatlo<strong>ng</strong> araw at madalas na<br />
nagpabalik-balik na<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> panahon pagkatapos niyon (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa 3 Nephi 11–28). Pagkatapos ay iniwan Niya sila at umakyat sa<br />
la<strong>ng</strong>it. Mahigit 200 taon sila<strong>ng</strong> namuhay na<strong>ng</strong> matwid at nakabila<strong>ng</strong><br />
sa pinakamaliligaya<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> nilikha <strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
4 Nephi 1:16).<br />
Apostasiya mula sa Totoo<strong>ng</strong> Simbahan<br />
��������������������������������apostasiya?<br />
Sa buo<strong>ng</strong> kasaysayan, tina<strong>ng</strong>ka<strong>ng</strong> wasakin <strong>ng</strong> masasama<strong>ng</strong> tao<br />
a<strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Diyos. Na<strong>ng</strong>yari ito noo<strong>ng</strong> nabubuhay pa a<strong>ng</strong> mga<br />
Apostol at na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa sa nagsisimula<strong>ng</strong> lumago<strong>ng</strong> Simbahan.<br />
Ila<strong>ng</strong> miyembro a<strong>ng</strong> nagturo <strong>ng</strong> mga ideya mula sa luma nila<strong>ng</strong><br />
paniniwala<strong>ng</strong> pagano o Judio sa halip na sa mga simple<strong>ng</strong> katotohana<strong>ng</strong><br />
itinuro ni Jesus. Ilan a<strong>ng</strong> hayaga<strong>ng</strong> naghimagsik. Bukod<br />
dito, may pa<strong>ng</strong>-uusig mula sa labas <strong>ng</strong> Simbahan. Pinahirapan at<br />
pinatay a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan dahil sa kanila<strong>ng</strong> mga<br />
paniniwala. Isa-isa, a<strong>ng</strong> mga Apostol ay napatay o ku<strong>ng</strong> hindi
Kabanata 16<br />
naman ay kinuha mula sa daigdig. Dahil sa kasamaan at apostasiya,<br />
kinuha rin sa daigdig a<strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> pagka-apostol at<br />
mga susi <strong>ng</strong> priesthood. Nawala na a<strong>ng</strong> organisasyo<strong>ng</strong> itinatag ni<br />
Jesucristo, at nagsimula a<strong>ng</strong> pagkalito. Dumami na<strong>ng</strong> dumami a<strong>ng</strong><br />
kamalia<strong>ng</strong> unti-unti<strong>ng</strong> pumasok sa doktrina <strong>ng</strong> Simbahan, at di<br />
naglaon ay lubusan na<strong>ng</strong> nabuwag a<strong>ng</strong> Simbahan. A<strong>ng</strong> panahon<br />
noo<strong>ng</strong> hindi na umiiral a<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> Simbahan sa daigdig ay tinatawag<br />
na Malawaka<strong>ng</strong> Apostasiya.<br />
Di naglaon na<strong>ng</strong>ibabaw a<strong>ng</strong> mga paniniwala<strong>ng</strong> pagano sa isipan<br />
<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> tinatawag na mga Kristiyano. Ginawa<strong>ng</strong> pambansa<strong>ng</strong><br />
relihiyon <strong>ng</strong> emperador <strong>ng</strong> Roma a<strong>ng</strong> mali<strong>ng</strong> Kristiyanismo<strong>ng</strong> ito.<br />
Iba<strong>ng</strong>-iba a<strong>ng</strong> simbaha<strong>ng</strong> ito sa simbaha<strong>ng</strong> itinatag ni Jesus. Itinuro<br />
nito na a<strong>ng</strong> Diyos ay isa<strong>ng</strong> nilala<strong>ng</strong> na wala<strong>ng</strong> anyo o katauhan.<br />
Naglaho a<strong>ng</strong> pagkaunawa <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> ito sa pag-ibig <strong>ng</strong> Diyos<br />
sa atin. Hindi nila alam na tayo ay Kanya<strong>ng</strong> mga anak. Hindi nila<br />
naunawaan a<strong>ng</strong> layunin <strong>ng</strong> buhay. Marami sa mga ordenansa a<strong>ng</strong><br />
binago dahil wala na<strong>ng</strong> priesthood at paghahayag sa daigdig.<br />
Pumili <strong>ng</strong> sarili niya<strong>ng</strong> mga pinuno a<strong>ng</strong> emperador at may mga<br />
pagkakatao<strong>ng</strong> tinawag niya sila sa mga titulo<strong>ng</strong> ginamit din sa<br />
mga lider <strong>ng</strong> priesthood sa totoo<strong>ng</strong> Simbahan ni Cristo. Wala<strong>ng</strong><br />
mga Apostol o iba pa<strong>ng</strong> mga lider <strong>ng</strong> priesthood na may kapa<strong>ng</strong>yarihan<br />
mula sa Diyos, at wala<strong>ng</strong> mga espirituwal na kaloob.<br />
Nakinita ni propeta<strong>ng</strong> Isaias a<strong>ng</strong> kalagaya<strong>ng</strong> ito, na nagpropesiya<strong>ng</strong>,<br />
“A<strong>ng</strong> lupa naman ay nadumhan sa ilalim <strong>ng</strong> mga nananahan<br />
doon; sapagka’t kanila<strong>ng</strong> sinala<strong>ng</strong>sa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kautusan, binago a<strong>ng</strong><br />
alituntunin, sinira a<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> tipan” (Isaias 24:5). Hindi<br />
na ito a<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo; simbahan na ito <strong>ng</strong> tao. Kahit<br />
a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan ay binago. Sa mga lupain <strong>ng</strong> Amerika, nagkaroon<br />
din <strong>ng</strong> apostasiya (ti<strong>ng</strong>nan sa 4 Nephi).<br />
Ipinropesiya a<strong>ng</strong> Isa<strong>ng</strong> Panunumbalik<br />
��������������������������������������������������������������<br />
Panunumbalik?<br />
Nakinita <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> Apostasiya at naghanda<strong>ng</strong> maipanumbalik<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Bina<strong>ng</strong>git ito ni Apostol Pedro sa mga Judio:<br />
107
108<br />
Kabanata 16<br />
“Kaniya<strong>ng</strong> [su]suguin a<strong>ng</strong> Cristo na itinalaga sa inyo, na si Jesus: na<br />
siya’y kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>gapin <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa mga panahon<br />
<strong>ng</strong> pagsasauli sa dati <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> mga bagay, na sinalita <strong>ng</strong><br />
Dios sa pamamagitan <strong>ng</strong> bibig <strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> mga banal na propeta<br />
buhat pa na<strong>ng</strong> una” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 3:20–21).<br />
Nakinita rin ni Juan na Tagapaghayag a<strong>ng</strong> panahon na ipanunumbalik<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Sabi niya, “Nakita ko a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel na<br />
lumilipad sa gitna <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it, na may mabuti<strong>ng</strong> balita na wala<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>gan upa<strong>ng</strong> ibalita sa mga nananahan sa lupa, at sa bawa’t<br />
bansa at a<strong>ng</strong>kan at wika at bayan” (Apocalipsis 14:6).<br />
�������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo dito sa lupa.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
������������������������������������������������������<br />
mga Banal)<br />
������������������������������������������������������������<br />
Simbahan)<br />
��������������������������������������������������������������<br />
(tinukoy a<strong>ng</strong> mga pinuno <strong>ng</strong> Simbahan)<br />
���������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������<br />
II <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Tesalonica 2:3–4 (ibinadya a<strong>ng</strong> Apostasiya)<br />
������������������������������������������������������������<br />
Isaias 2:2–4 (ipinropesiya a<strong>ng</strong> Panunumbalik)
A<strong>ng</strong> Simbahan ni<br />
Jesucristo Ngayon<br />
Kabanata 17<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo ay Inalis sa Daigdig<br />
��������������������������������������������������������������<br />
matapos mamatay at Mabuhay na Mag-uli a<strong>ng</strong> Tagapagligtas?<br />
Noo<strong>ng</strong> nabubuhay si Jesus sa lupa, itinatag Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan,<br />
a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> Simbahan. Itinatag Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
Simbahan upa<strong>ng</strong> maituro a<strong>ng</strong> mga katotohanan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa<br />
lahat <strong>ng</strong> tao at a<strong>ng</strong>kop na mapa<strong>ng</strong>asiwaan a<strong>ng</strong> mga ordenansa <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo na<strong>ng</strong> may awtoridad. Sa pamamagitan <strong>ng</strong> organisasyo<strong>ng</strong><br />
ito, maihahatid ni Cristo a<strong>ng</strong> mga pagpapala <strong>ng</strong> kaligtasan sa<br />
sa<strong>ng</strong>katauhan.<br />
Matapos umakyat sa la<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> Tagapagligtas, binago <strong>ng</strong> mga tao<br />
a<strong>ng</strong> mga ordenansa at doktrina<strong>ng</strong> itinatag Niya at <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga<br />
Apostol. Dahil sa apostasiya, wala na<strong>ng</strong> tuwira<strong>ng</strong> paghahayag mula<br />
sa Diyos. Nawala na sa daigdig a<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> Simbahan. Nagtatag<br />
a<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> iba’t iba<strong>ng</strong> simbaha<strong>ng</strong> nagsasabi na sila ay totoo<br />
<strong>ng</strong>unit nagtuturo <strong>ng</strong> magkakasalu<strong>ng</strong>at na doktrina. Nagkaroon <strong>ng</strong><br />
matindi<strong>ng</strong> pagkalito at pagtatalo tu<strong>ng</strong>kol sa relihiyon. Nakinita <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> mga kalagaya<strong>ng</strong> ito <strong>ng</strong> apostasiya, at sinabi<strong>ng</strong> magkakaroon<br />
<strong>ng</strong> “kagutom sa lupain, hindi kagutom sa tinapay, o kauhawan<br />
man dahil sa tubig, kundi sa pagkarinig <strong>ng</strong> mga salita <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon. . . . [Kanila<strong>ng</strong>] . . . [ha]hanapin a<strong>ng</strong> salita <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon,<br />
at hindi [ito] masusumpu<strong>ng</strong>an” (Amos 8:11–12).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> mga tao?<br />
109
Kabanata 17<br />
Na<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na Ipanunumbalik a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
Totoo<strong>ng</strong> Simbahan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
para sa Panunumbalik <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo?<br />
Na<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Tagapagligtas na ipanunumbalik a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan<br />
sa mga huli<strong>ng</strong> araw. Sabi Niya, “Pasisimulan ko<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> kagilagilalas na gawa sa gitna <strong>ng</strong> baya<strong>ng</strong> ito, isa<strong>ng</strong> kagilagilalas<br />
na gawa at kama<strong>ng</strong>hama<strong>ng</strong>ha” (Isaias 29:14).<br />
Marami<strong>ng</strong> taon di<strong>ng</strong> namuhay a<strong>ng</strong> mga tao sa espirituwal na kadiliman.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> 1,700 taon pagkatapos mabuhay na mag-uli ni Cristo, lalo<br />
pa<strong>ng</strong> nagi<strong>ng</strong> interesado a<strong>ng</strong> mga tao na malaman a<strong>ng</strong> katotohanan<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa Diyos at sa relihiyon. Naunawaan <strong>ng</strong> ilan sa kanila na<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<strong>ng</strong> itinuro ni Jesus ay wala na sa lupa. Natanto <strong>ng</strong><br />
ilan na wala<strong>ng</strong> paghahayag at wala<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> awtoridad at na a<strong>ng</strong><br />
Simbaha<strong>ng</strong> itinatag ni Cristo ay hindi na umiiral sa mundo. Panahon<br />
na para ipanumbalik a<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo sa lupa.<br />
��������������������������������������������������������������balik<br />
<strong>ng</strong> kabuuan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo?<br />
Bago<strong>ng</strong> Paghahayag mula sa Diyos<br />
��������������������������������������������������������������<br />
ano a<strong>ng</strong> nalaman niya tu<strong>ng</strong>kol sa Diyos?<br />
Noo<strong>ng</strong> tagsibol <strong>ng</strong> 1820, isa sa pinakamahahalaga<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>yayari<br />
sa kasaysayan <strong>ng</strong> mundo a<strong>ng</strong> naganap. Dumati<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> panahon<br />
para sa kagila-gilalas at kama<strong>ng</strong>ha-ma<strong>ng</strong>ha<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> bina<strong>ng</strong>git<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Noo<strong>ng</strong> bata pa siya, nais malaman ni Joseph<br />
Smith ku<strong>ng</strong> alin sa lahat <strong>ng</strong> simbahan a<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> Simbahan ni<br />
Jesucristo. Nagtu<strong>ng</strong>o siya sa kakahuyan malapit sa bahay nila<br />
at mapagpakumbaba at taimtim na nanala<strong>ng</strong>in sa kanya<strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it, na itinatano<strong>ng</strong> ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> simbahan a<strong>ng</strong> dapat niya<strong>ng</strong><br />
sapian. Na<strong>ng</strong> umaga<strong>ng</strong> iyon isa<strong>ng</strong> himala a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>yari. Nagpakita<br />
a<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it at si Jesucristo kay Joseph Smith. Sinabi<br />
sa kanya <strong>ng</strong> Tagapagligtas na huwag sumapi sa alinma<strong>ng</strong> simbahan<br />
dahil wala sa lupa a<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> Simbahan. Sinabi rin Niya<br />
na a<strong>ng</strong> mga doktrina <strong>ng</strong> mga simbahan noo<strong>ng</strong> panaho<strong>ng</strong> iyon ay<br />
111
112<br />
Kabanata 17<br />
“karumal- dumal sa kanya<strong>ng</strong> pani<strong>ng</strong>in” ( Joseph Smith—Kasaysayan<br />
1:19; ti<strong>ng</strong>nan din sa mga talata 7–18, 20). Simula na<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>yari ito,<br />
muli<strong>ng</strong> nagkaroon <strong>ng</strong> tuwira<strong>ng</strong> paghahayag mula sa kala<strong>ng</strong>itan.<br />
Pumili <strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong> propeta a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Mula noon ay hindi na<br />
isinara a<strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan. Patuloy a<strong>ng</strong> paghahayag ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> <strong>ng</strong>ayon<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> bawat propeta<strong>ng</strong> pinili Niya. Si Joseph a<strong>ng</strong><br />
tutulo<strong>ng</strong> sa pagpapanumbalik <strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo.<br />
��������������������������������������������������������������yan<br />
<strong>ng</strong> mundo a<strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>itain?<br />
Ipinanumbalik a<strong>ng</strong> Awtoridad mula sa Diyos<br />
���������������������������������������������������������<br />
Melchizedek Priesthood?<br />
Sa pagpapanumbalik <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo, muli<strong>ng</strong> ibinigay <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong><br />
priesthood sa kalalakihan. Pumarito si Juan Bautista noo<strong>ng</strong> 1829<br />
upa<strong>ng</strong> ipagkaloob a<strong>ng</strong> Aaronic Priesthood kina Joseph Smith at<br />
Oliver Cowdery (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 13; 27:8). Pagkatapos ay pumarito<br />
sina Pedro, Santiago, at Juan, a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>uluhan <strong>ng</strong> Simbahan<br />
noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> panahon, at ibinigay kina Joseph at Oliver a<strong>ng</strong><br />
Melchizedek Priesthood at mga susi <strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 27:12–13). Kalaunan, ipinanumbalik a<strong>ng</strong> karagdaga<strong>ng</strong><br />
mga susi <strong>ng</strong> priesthood sa pamamagitan <strong>ng</strong> mga sugo <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it na<br />
sina Moises, Elias, at Elijah (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 110:11–16). Sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> Panunumbalik, naibalik a<strong>ng</strong> priesthood sa lupa. A<strong>ng</strong><br />
mga maytaglay <strong>ng</strong> priesthood na ito <strong>ng</strong>ayon ay may awtoridad na<br />
magsagawa <strong>ng</strong> mga ordenansa<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong> binyag. May awtoridad<br />
din sila<strong>ng</strong> pamahalaan a<strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon dito sa lupa.<br />
Muli<strong>ng</strong> Itinatag a<strong>ng</strong> Simbahan ni Cristo<br />
�������������������������������������������������������������<br />
Simbahan sa lupa?<br />
Noo<strong>ng</strong> Abril 6, 1830, muli<strong>ng</strong> pinamahalaan <strong>ng</strong> Tagapagligtas a<strong>ng</strong><br />
pagtatatag <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan sa lupa (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:1).<br />
Para sa mga guro: Nag-aanyaya <strong>ng</strong> Espiritu a<strong>ng</strong> pagpapatotoo. Bila<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> arali<strong>ng</strong> ito,<br />
magpatotoo tu<strong>ng</strong>kol sa Panunumbalik at bigyan <strong>ng</strong> pagkakataon a<strong>ng</strong> iba na gawin din ito.
Kabanata 17<br />
A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan ay tinatawag na A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo<br />
<strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 115:4).<br />
Si Cristo a<strong>ng</strong> namumuno sa Kanya<strong>ng</strong> Simbahan <strong>ng</strong>ayon, tulad<br />
noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> panahon. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na ito “a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong><br />
tunay at buhay na simbahan sa ibabaw <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> mundo, na ku<strong>ng</strong><br />
saan ako, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, ay labis na nalulugod” (D at T 1:30).<br />
Si Joseph Smith ay sina<strong>ng</strong>-ayunan bila<strong>ng</strong> propeta at “una<strong>ng</strong> elder”<br />
<strong>ng</strong> Simbahan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:2–4). Kalaunan ay binuo a<strong>ng</strong><br />
Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan, at sina<strong>ng</strong>-ayunan siya bila<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo. Na<strong>ng</strong><br />
una<strong>ng</strong> itatag a<strong>ng</strong> Simbahan, pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> organisasyon lama<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> binuo. Uunlad a<strong>ng</strong> organisasyon haba<strong>ng</strong> patuloy na lumalago<br />
a<strong>ng</strong> Simbahan.<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan ay itinatag na may mga katu<strong>ng</strong>kula<strong>ng</strong> tulad din sa<br />
sinauna<strong>ng</strong> Simbahan. A<strong>ng</strong> organisasyo<strong>ng</strong> iyon ay may mga apostol,<br />
propeta, pitumpu, eba<strong>ng</strong>helista (mga patriarch), pastor (mga<br />
namumuno), high priest, elder, bishop, priest, teacher, at deacon.<br />
Ganito rin a<strong>ng</strong> mga katu<strong>ng</strong>kula<strong>ng</strong> nasa Kanya<strong>ng</strong> Simbahan <strong>ng</strong>ayon<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:6).<br />
Isa<strong>ng</strong> propeta, na gumaganap sa ilalim <strong>ng</strong> pamamahala <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, a<strong>ng</strong> namumuno sa Simbahan. A<strong>ng</strong> propeta di<strong>ng</strong> ito<br />
a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan. Taglay niya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> awtoridad<br />
na kaila<strong>ng</strong>an para pamahalaan a<strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa lupa<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 107:65, 91). Dalawa<strong>ng</strong> tagapayo a<strong>ng</strong> tumutulo<strong>ng</strong><br />
sa Pa<strong>ng</strong>ulo. Labindalawa<strong>ng</strong> Apostol, na mga natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> saksi sa<br />
pa<strong>ng</strong>alan ni Jesucristo, a<strong>ng</strong> nagtuturo <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa<br />
sa mga gawain <strong>ng</strong> Simbahan sa lahat <strong>ng</strong> dako <strong>ng</strong> mundo. May<br />
iba pa<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>kalahata<strong>ng</strong> pinuno <strong>ng</strong> Simbahan na may mga<br />
espesyal na tu<strong>ng</strong>kulin, kabila<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> Presidi<strong>ng</strong> Bishopric at mga<br />
Korum <strong>ng</strong> Pitumpu, na naglili<strong>ng</strong>kod sa ilalim <strong>ng</strong> pamamahala <strong>ng</strong><br />
Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan at <strong>ng</strong> Labindalawa.<br />
Kabila<strong>ng</strong> sa mga katu<strong>ng</strong>kulan <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> mga apostol,<br />
pitumpu, patriarch, high priest, bishop, elder, priest, teacher,<br />
at deacon. Ganito ri<strong>ng</strong> mga katu<strong>ng</strong>kulan a<strong>ng</strong> umiral sa orihinal<br />
na Simbahan.<br />
113
114<br />
Kabanata 17<br />
Mas malaki a<strong>ng</strong> inilago <strong>ng</strong> Simbahan kaysa noo<strong>ng</strong> panahon ni<br />
Jesus. Sa paglago nito, inihayag <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga<br />
yunit <strong>ng</strong> organisasyon sa loob <strong>ng</strong> Simbahan. Kapag lubos na organisado<br />
a<strong>ng</strong> Simbahan sa isa<strong>ng</strong> pook, may mga lokal na sa<strong>ng</strong>ay<br />
ito na tinatawag na mga stake. Isa<strong>ng</strong> stake president at dalawa<strong>ng</strong><br />
tagapayo niya a<strong>ng</strong> namumuno sa bawat stake. A<strong>ng</strong> stake ay may<br />
12 high councilor na tumutulo<strong>ng</strong> sa pagsasagawa <strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon sa stake. Inoorganisa a<strong>ng</strong> mga korum <strong>ng</strong> Melchizedek<br />
Priesthood sa stake sa ilalim <strong>ng</strong> pamamahala <strong>ng</strong> stake president<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 14 sa aklat na ito). Bawat stake ay nahahati<br />
sa maliliit na bahagi na tinatawag na mga ward. Isa<strong>ng</strong> bishop at<br />
dalawa niya<strong>ng</strong> tagapayo a<strong>ng</strong> namumuno sa bawat ward.<br />
Sa mga dako <strong>ng</strong> mundo ku<strong>ng</strong> saan paunlad a<strong>ng</strong> Simbahan, may<br />
mga district, na para<strong>ng</strong> mga stake. A<strong>ng</strong> mga district ay nahahati<br />
sa mas maliliit na yunit na tinatawag na mga branch, na para<strong>ng</strong><br />
mga ward.<br />
Ipinanumbalik a<strong>ng</strong> Mahahalaga<strong>ng</strong> Katotohanan<br />
��������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Simbahan?<br />
Itinuturo <strong>ng</strong> Simbahan <strong>ng</strong>ayon a<strong>ng</strong> gayundi<strong>ng</strong> mga alituntunin at<br />
isinasagawa a<strong>ng</strong> mga ordenansa<strong>ng</strong> isinagawa noo<strong>ng</strong> panahon ni<br />
Jesus. A<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> alituntunin at ordenansa <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
ay pananampalataya sa Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Jesucristo, pagsisisi,<br />
binyag sa pamamagitan <strong>ng</strong> paglulubog sa tubig, at pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
mga kamay para sa kaloob na Espiritu Santo (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Saligan<br />
<strong>ng</strong> Pananampalataya 1:4). A<strong>ng</strong> mahahalaga<strong>ng</strong> katotohana<strong>ng</strong> ito<br />
ay ibinalik na<strong>ng</strong> buu<strong>ng</strong>-buo na<strong>ng</strong> ipanumbalik a<strong>ng</strong> Simbahan.<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> kaloob at kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Diyos, isinalin ni<br />
Joseph Smith a<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon, na naglalaman <strong>ng</strong> malilinaw at<br />
mahahalaga<strong>ng</strong> katotohanan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Marami<strong>ng</strong> sumunod<br />
na iba pa<strong>ng</strong> mga paghahayag at naitala bila<strong>ng</strong> banal na kasulatan<br />
sa Doktrina at mga Tipan at Mahalaga<strong>ng</strong> Perlas (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata<br />
10 sa aklat na ito).
Kabanata 17<br />
Kabila<strong>ng</strong> sa iba pa<strong>ng</strong> mahahalaga<strong>ng</strong> katotohana<strong>ng</strong> ipinanumbalik<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> sumusunod:<br />
1. A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ay tunay na nilala<strong>ng</strong> na may perpekto<strong>ng</strong><br />
katawa<strong>ng</strong> may laman at mga buto na nahahawakan<br />
at gayon din si Jesucristo. A<strong>ng</strong> Espiritu Santo ay isa<strong>ng</strong><br />
personahe<strong>ng</strong> espiritu.<br />
2. Nabuhay tayo bila<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak <strong>ng</strong> Diyos bago tayo<br />
isinila<strong>ng</strong>.<br />
3. Kaila<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> priesthood para ma<strong>ng</strong>asiwa sa mga ordenansa<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
4. Parurusahan tayo dahil sa sarili nati<strong>ng</strong> mga kasalanan at hindi<br />
dahil sa paglabag ni Adan.<br />
5. Hindi kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> binyagan a<strong>ng</strong> mga bata ha<strong>ng</strong>ga’t hindi sila<br />
sumasapit sa edad <strong>ng</strong> pananagutan (walo<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong>).<br />
6. May tatlo<strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> kaluwalhatian sa kala<strong>ng</strong>itan, at sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> biyaya <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Jesucristo, gagantimpalaan<br />
a<strong>ng</strong> mga tao ayon sa mga ginawa nila sa lupa at ayon sa<br />
mga ha<strong>ng</strong>arin <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> puso.<br />
7. A<strong>ng</strong> mga ugnayan sa pamilya ay maaari<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>gan sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> priesthood na<br />
magbuklod.<br />
8. A<strong>ng</strong> mga ordenansa at tipan ay kaila<strong>ng</strong>an para sa kaligtasan at<br />
maisasagawa kapwa para sa mga buhay at mga patay.<br />
������������������������������������������������������������<br />
sa iba?<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo ay Hindi na Mawawasak<br />
Kailanman<br />
�����������������������������<br />
Mula na<strong>ng</strong> ipanumbalik ito noo<strong>ng</strong> 1830, mabilis na<strong>ng</strong> dumami a<strong>ng</strong><br />
mga miyembro <strong>ng</strong> A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa<br />
mga Huli<strong>ng</strong> Araw. May mga miyembro sa halos lahat <strong>ng</strong> bansa sa<br />
mundo. A<strong>ng</strong> Simbahan ay patuloy na lalago. Sabi <strong>ng</strong>a ni Cristo, “A<strong>ng</strong><br />
115
116<br />
Kabanata 17<br />
Eba<strong>ng</strong>helyo<strong>ng</strong> ito <strong>ng</strong> Kaharian ay ipa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral sa buo<strong>ng</strong> daigdig,<br />
bila<strong>ng</strong> patotoo sa lahat <strong>ng</strong> bansa” ( Joseph Smith—Mateo 1:31).<br />
Hindi na muli<strong>ng</strong> aalisin a<strong>ng</strong> Simbahan sa daigdig. A<strong>ng</strong> misyon nito<br />
ay ihatid a<strong>ng</strong> katotohanan sa bawat tao. Libu-libo<strong>ng</strong> taon na a<strong>ng</strong><br />
nakalilipas, sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na “maglalagay [Siya] <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
kaharian, na hindi magigiba kailan man, o a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan man<br />
niyao’y iiwan sa iba<strong>ng</strong> bayan; . . . at yao’y lalagi magpakailan man”<br />
(Daniel 2:44).<br />
������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> magagawa ninyo para maipagpatuloy a<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> ito?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
��������������������������������������������������������������������<br />
2 Nephi 3:6–15 (ipinropesiya a<strong>ng</strong> Panunumbalik)<br />
�����������������������������������������������������������<br />
eba<strong>ng</strong>helyo)<br />
��������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Simbahan)<br />
�����������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������
Pananampalataya<br />
kay Jesucristo<br />
Kabanata 18<br />
Ano a<strong>ng</strong> Pananampalataya?<br />
Pananampalataya sa Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Jesucristo a<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> alituntunin<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Ito ay espirituwal na kaloob, at kaila<strong>ng</strong>an ito sa<br />
ati<strong>ng</strong> kaligtasan. Ipinahayag ni Hari<strong>ng</strong> Benjamin, “A<strong>ng</strong> kaligtasan ay<br />
di mapapasa kaninuman . . . maliban sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagsisisi<br />
at pananampalataya sa Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Jesucristo” (Mosias 3:12).<br />
A<strong>ng</strong> pananampalataya ay “[pag-asa] sa mga bagay na hindi nakikita,<br />
<strong>ng</strong>unit totoo” (Alma 32:21; ti<strong>ng</strong>nan din sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hebreo 11:1). A<strong>ng</strong><br />
pananampalataya ay isa<strong>ng</strong> alituntunin <strong>ng</strong> pagkilos at kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong><br />
naghihikayat sa ati<strong>ng</strong> mga gawain sa araw-araw.<br />
Mag-aaral at matututo pa kaya tayo ku<strong>ng</strong> hindi tayo naniniwala<strong>ng</strong><br />
magtatamo tayo <strong>ng</strong> karunu<strong>ng</strong>an at kaalaman? Magtatrabaho pa<br />
kaya tayo araw-araw ku<strong>ng</strong> hindi natin inaasaha<strong>ng</strong> sa pamamagitan<br />
nito ay may maisasakatuparan tayo? Magtatanim kaya a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
magsasaka ku<strong>ng</strong> hindi siya umaasa<strong>ng</strong> aani? Bawat araw ay ginagawa<br />
natin a<strong>ng</strong> mga bagay na inaasahan natin kahit hindi natin<br />
nakikita a<strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>a nito. Ito a<strong>ng</strong> pananampalataya. (Ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hebreo 11:3.)<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito ay inayos sa apat na bahagi. Bawat pamagat ay<br />
isa<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa pananampalataya. Magagamit mo<strong>ng</strong> gabay a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> na ito<br />
sa iyo<strong>ng</strong> aralin. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>kop sa sitwasyon <strong>ng</strong> klase na magdaos <strong>ng</strong> maliliit na pa<strong>ng</strong>kata<strong>ng</strong><br />
talakayan, isipi<strong>ng</strong> hatiin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase sa mga grupo na tig-apat a<strong>ng</strong> miyembro.<br />
Sabihin sa bawat grupo na paghati-hatian nila a<strong>ng</strong> mga bahagi <strong>ng</strong> kabanata. Pagkatapos<br />
ay ipagawa sa bawat tao a<strong>ng</strong> sumusunod sa bahagi<strong>ng</strong> nakaatas sa kanya: (1) Basahin<br />
ito. (2) Humanap <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan na tutulo<strong>ng</strong> para masagot a<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> sa<br />
bahagi <strong>ng</strong> pamagat. (3) Pag-isipan a<strong>ng</strong> mga personal na karanasa<strong>ng</strong> may kaugnayan sa<br />
bahagi. (4) Magbahagi <strong>ng</strong> mga ideya sa iba<strong>ng</strong> mga kagrupo tu<strong>ng</strong>kol sa bahagi.<br />
117
Kabanata 18<br />
Marami<strong>ng</strong> kuwento sa mga banal na kasulatan a<strong>ng</strong> nagsasalaysay<br />
ku<strong>ng</strong> paano naisakatuparan a<strong>ng</strong> mga dakila<strong>ng</strong> bagay sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pananampalataya.<br />
Sa pananampalataya naitayo ni Noe a<strong>ng</strong> arka o dao<strong>ng</strong> at iniligtas<br />
a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pamilya mula sa baha (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hebreo<br />
11:7). Hinati ni Moises a<strong>ng</strong> tubig <strong>ng</strong> Dagat na Pula (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Hebreo 11:29). Nagpababa <strong>ng</strong> apoy si Elias mula sa la<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hari 18:17–40). Humili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> taggutom si Nephi (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Helaman 11:3–5). Hinili<strong>ng</strong> din niya sa Pa<strong>ng</strong>inoon na wakasan<br />
na a<strong>ng</strong> taggutom (ti<strong>ng</strong>nan sa Helaman 11:9–17). Napayapa a<strong>ng</strong><br />
karagatan, nata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>itain, at nasagot a<strong>ng</strong> mga<br />
panala<strong>ng</strong>in, lahat dahil sa kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> pananampalataya.<br />
Kapag pinag-aralan nati<strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan,<br />
malalaman natin na a<strong>ng</strong> pananampalataya ay matibay na paniniwala<br />
sa katotohanan sa kaibuturan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kaluluwa na<br />
humihikayat sa ati<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong> mabuti. Ito a<strong>ng</strong> dahilan kaya<br />
natin itinatano<strong>ng</strong>: Kanino tayo dapat sumampalataya?<br />
�����������������������������������������������������������<br />
bagay na ginagawa ninyo bawat araw na hindi ninyo nakikita<br />
a<strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>a? Paano kayo napakikilos <strong>ng</strong> pananampalataya?<br />
Bakit Tayo Dapat Sumampalataya kay Jesucristo?<br />
Dapat nati<strong>ng</strong> ituon a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya sa Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong><br />
Jesucristo.<br />
A<strong>ng</strong> ibig sabihin <strong>ng</strong> pagsampalataya kay Jesucristo ay pagkakaroon<br />
<strong>ng</strong> ibayo<strong>ng</strong> tiwala sa Kanya ku<strong>ng</strong> kaya’t sinusunod natin a<strong>ng</strong><br />
anuma<strong>ng</strong> iutos Niya. Kapag sumampalataya tayo kay Jesucristo,<br />
at nagi<strong>ng</strong> masunurin Niya<strong>ng</strong> mga disipulo, patatawarin <strong>ng</strong> Ama sa<br />
La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan at ihahanda tayo upa<strong>ng</strong> makabalik<br />
sa Kanya.<br />
Ipina<strong>ng</strong>aral ni Apostol Pedro na “wala<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan sa silo<strong>ng</strong><br />
<strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it, na ibinigay sa mga tao, na sukat nati<strong>ng</strong> ikaligtas” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Gawa 4:12; ti<strong>ng</strong>nan din sa Mosias 3:17). Itinuro ni Jacob na a<strong>ng</strong><br />
mga tao ay dapat magkaroon <strong>ng</strong> “ganap na pananampalataya sa<br />
Banal <strong>ng</strong> Israel [si Jesucristo], o sila ay di maaari<strong>ng</strong> maligtas sa<br />
119
120<br />
Kabanata 18<br />
kaharian <strong>ng</strong> Diyos” (2 Nephi 9:23). Sa pamamagitan <strong>ng</strong> pananampalataya<br />
sa Tagapagligtas at pagsisisi, nagigi<strong>ng</strong> lubos na mabisa<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala sa ati<strong>ng</strong> buhay. Sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pananampalataya maaari din tayo<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> lakas na<br />
madaig a<strong>ng</strong> mga tukso (ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 37:33).<br />
Hindi tayo makasasampalataya kay Jesucristo na<strong>ng</strong> hindi sumasampalataya<br />
sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Ku<strong>ng</strong> may pananampalataya<br />
tayo sa Kanila, sasampalataya rin tayo na a<strong>ng</strong> Espiritu Santo, na<br />
Kanila<strong>ng</strong> isinugo, ay ituturo sa atin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> katotohanan at<br />
aaliwin tayo.<br />
������������������������������������������������������<br />
Jesucristo sa mga tu<strong>ng</strong>kulin natin sa Simbahan? sa relasyon<br />
natin sa pamilya? sa ati<strong>ng</strong> trabaho? Paano naiimpluwensyahan<br />
<strong>ng</strong> pananampalataya kay Jesucristo a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pag-asa sa buhay<br />
na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan?<br />
Paano Natin Mapag-iibayo a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Pananampalataya kay<br />
Jesucristo?<br />
Batid a<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> pagpapala<strong>ng</strong> dumarati<strong>ng</strong> sa pagsampalataya<br />
kay Jesucristo, dapat nati<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ari<strong>ng</strong> pag-ibayuhin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
pananampalataya sa Kanya. Sabi <strong>ng</strong> Tagapagligtas, “Ku<strong>ng</strong> magkaroon<br />
kayo <strong>ng</strong> pananampalataya na kasi<strong>ng</strong>laki <strong>ng</strong> butil <strong>ng</strong> binhi <strong>ng</strong><br />
mostasa, . . . sa inyo’y [wala<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> imposible]” (Mateo 17:20).<br />
Napakaliit <strong>ng</strong> binhi <strong>ng</strong> mustasa, <strong>ng</strong>unit nagigi<strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong> puno ito.<br />
Paano natin madaragdagan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya? Katulad<br />
din <strong>ng</strong> ibayo o karagdagan pa<strong>ng</strong> mga kasanayan. Paano natin natututuhan<br />
a<strong>ng</strong> paglilok <strong>ng</strong> kahoy, paghabi, pagpipinta, pagluluto,<br />
paggawa <strong>ng</strong> palayok, o pagtugtog <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> instrumento<strong>ng</strong> musikal?<br />
Pinag-aaralan at pinapraktis at pinagsisikapan natin ito. Haba<strong>ng</strong><br />
ginagawa natin ito, humuhusay tayo. Ganoon din sa pananampalataya.<br />
Ku<strong>ng</strong> nais nati<strong>ng</strong> pag-ibayuhin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya<br />
kay Jesucristo, dapat natin ito<strong>ng</strong> pagsikapan. Inihambi<strong>ng</strong> ni propeta<strong>ng</strong><br />
Alma a<strong>ng</strong> salita <strong>ng</strong> Diyos sa isa<strong>ng</strong> binhi<strong>ng</strong> dapat mapa<strong>ng</strong>alagaan<br />
<strong>ng</strong> pananampalataya:
Kabanata 18<br />
“Subalit masdan, ku<strong>ng</strong> kayo ay gigisi<strong>ng</strong> at pupukawin a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong><br />
kaisipan, magi<strong>ng</strong> sa isa<strong>ng</strong> pagsubok sa aki<strong>ng</strong> mga salita, at gagamit<br />
<strong>ng</strong> kahit bahagya<strong>ng</strong> pananampalataya, oo, kahit na wala kayo<strong>ng</strong><br />
higit na nais kundi a<strong>ng</strong> maniwala, hayaan na a<strong>ng</strong> pagnanais na ito<br />
ay umiral sa inyo, magi<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa kayo ay maniwala sa isa<strong>ng</strong><br />
pamamaraan na kayo ay magbibigay-puwa<strong>ng</strong> para sa isa<strong>ng</strong> bahagi<br />
<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> mga salita.<br />
“Ngayon, ati<strong>ng</strong> ihahalintulad a<strong>ng</strong> salita sa isa<strong>ng</strong> binhi. Ngayon,<br />
ku<strong>ng</strong> kayo ay magbibigay-puwa<strong>ng</strong>, na a<strong>ng</strong> binhi ay maitanim sa<br />
inyo<strong>ng</strong> mga puso, masdan, ku<strong>ng</strong> iyon ay isa<strong>ng</strong> tunay na binhi,<br />
o isa<strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> binhi, ku<strong>ng</strong> hindi ninyo ito itatapon dahil sa<br />
inyo<strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>-paniniwala, na inyo<strong>ng</strong> sasalu<strong>ng</strong>atin a<strong>ng</strong> Espiritu<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, masdan, ito ay magsisimula<strong>ng</strong> lumaki sa loob <strong>ng</strong><br />
inyo<strong>ng</strong> mga dibdib; at kapag nadama ninyo a<strong>ng</strong> ganito<strong>ng</strong> paglaki,<br />
kayo ay magsisimula<strong>ng</strong> magsabi sa inyo<strong>ng</strong> sarili—Talaga<strong>ng</strong> ito ay<br />
mabuti<strong>ng</strong> binhi, o na a<strong>ng</strong> salita ay mabuti, sapagkat sinisimulan<br />
nito<strong>ng</strong> palakihin a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kaluluwa; oo, sinisimulan nito<strong>ng</strong> liwanagin<br />
a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa. . . .<br />
“Ngayon masdan, ito ba ay hindi makadaragdag sa inyo<strong>ng</strong> pananampalataya?”<br />
(Alma 32:27–29).<br />
Kaya <strong>ng</strong>a mapag-iibayo natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya sa Diyos<br />
sa pagkilos ayon sa ha<strong>ng</strong>arin nati<strong>ng</strong> sumampalataya sa Kanya.<br />
Mapag-iibayo rin natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya sa pagdarasal sa<br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it tu<strong>ng</strong>kol sa ati<strong>ng</strong> mga inaasahan, ha<strong>ng</strong>arin, at pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 34:17–26). Ngunit hindi natin dapat<br />
isipin na a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> gagawin natin ay humi<strong>ng</strong>i. Sinabi sa atin sa<br />
mga banal na kasulatan na “a<strong>ng</strong> pananampalataya na wala<strong>ng</strong> mga<br />
gawa, ay patay sa kaniya<strong>ng</strong> sarili” (Santiago 2:17). A<strong>ng</strong> sumusunod<br />
na kuwento ay tu<strong>ng</strong>kol sa isa<strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> pananampalataya ay<br />
ipinakita sa kanya<strong>ng</strong> mga gawa.<br />
Nais <strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong> ito na pag-aralan a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan,<br />
<strong>ng</strong>unit hindi siya maruno<strong>ng</strong> bumasa. Nagdasal siya sa Ama sa<br />
La<strong>ng</strong>it na tulu<strong>ng</strong>an siya<strong>ng</strong> matuto<strong>ng</strong> bumasa. Di nagtagal isa<strong>ng</strong><br />
guro a<strong>ng</strong> dumati<strong>ng</strong> sa kanya<strong>ng</strong> nayon, at nagpatulo<strong>ng</strong> siya sa<br />
guro. Natutuhan niya a<strong>ng</strong> alpabeto. Nag-aral siya <strong>ng</strong> pagbigkas at<br />
121
122<br />
Kabanata 18<br />
natuto<strong>ng</strong> magdugtu<strong>ng</strong>-dugto<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga titik para makabuo <strong>ng</strong> mga<br />
salita. Di nagtagal ay nakakabasa na siya <strong>ng</strong> mga simple<strong>ng</strong> salita.<br />
Na<strong>ng</strong> magsanay pa siya, lalo siya<strong>ng</strong> natuto. Pinasalamatan niya<br />
a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa pagpapadala sa guro at pagtulo<strong>ng</strong> sa kanya na<br />
matuto<strong>ng</strong> bumasa. Napag-ibayo <strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pananampalataya,<br />
pagpapakumbaba, at kaalaman ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa makapagli<strong>ng</strong>kod<br />
siya bila<strong>ng</strong> branch president sa Simbahan.<br />
Ipinaliwanag ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Spencer W. Kimball, “Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> lakipan<br />
<strong>ng</strong> gawa a<strong>ng</strong> pananampalataya. Malaki<strong>ng</strong> kaha<strong>ng</strong>alan a<strong>ng</strong><br />
hili<strong>ng</strong>in sa Pa<strong>ng</strong>inoon na bigyan tayo <strong>ng</strong> kaalaman, <strong>ng</strong>unit malaki<strong>ng</strong><br />
katalinuhan a<strong>ng</strong> paghi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> sa Pa<strong>ng</strong>inoon na magkaroon<br />
tayo <strong>ng</strong> kaalaman, makapag-aral na mabuti, makapag-isip<br />
na<strong>ng</strong> malinaw, at matandaan a<strong>ng</strong> mga bagay na natutuhan natin”<br />
(Faith Precedes the Miracle [1972], 205; nakahilig a<strong>ng</strong> mga salita<br />
sa orihinal).<br />
Kalakip <strong>ng</strong> pananampalataya a<strong>ng</strong> paggawa <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> makakaya<br />
natin upa<strong>ng</strong> maisakatuparan a<strong>ng</strong> mga bagay na ati<strong>ng</strong> inaasam at<br />
ipinagdarasal. Sabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Kimball: “Sa pananampalataya<br />
ay itinatanim natin a<strong>ng</strong> binhi, at kapagdaka ay nakikita natin a<strong>ng</strong><br />
himala <strong>ng</strong> pagyabo<strong>ng</strong>. Kadalasan ay hindi ito nauunawaan <strong>ng</strong> tao<br />
at binabaligtad a<strong>ng</strong> pamamaraan.” Nagpatuloy siya sa pagpapaliwanag<br />
na marami sa atin a<strong>ng</strong> naghaha<strong>ng</strong>ad <strong>ng</strong> kalusugan at lakas<br />
<strong>ng</strong>unit hindi sumusunod sa mga batas <strong>ng</strong> kalusugan. Nais nati<strong>ng</strong><br />
magkaroon <strong>ng</strong> kasaganaan na<strong>ng</strong> hindi nagbabayad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
ikapu. Nais nati<strong>ng</strong> mapalapit sa Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong>unit ayaw nati<strong>ng</strong><br />
mag-ayuno at manala<strong>ng</strong>in. Nais nati<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> ulan sa takda<strong>ng</strong><br />
panahon at kapayapaan sa lupain na<strong>ng</strong> hindi ginagawa<strong>ng</strong><br />
banal a<strong>ng</strong> Sabbath at hindi sinusunod a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga utos <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon. (Ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan:<br />
Spencer W. Kimball [2006], 170.)<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> mahalaga<strong>ng</strong> paraan para mapag-ibayo natin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> pananampalataya ay paki<strong>ng</strong>gan at pag-aralan a<strong>ng</strong> salita <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon. Naririnig natin a<strong>ng</strong> salita <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa ati<strong>ng</strong> mga<br />
pulo<strong>ng</strong> sa Simbahan. Mapag-aaralan natin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> salita sa
Kabanata 18<br />
mga banal na kasulatan. “At yayama<strong>ng</strong> lahat ay wala<strong>ng</strong> pananampalataya,<br />
masigasig na maghanap at turuan a<strong>ng</strong> bawat isa <strong>ng</strong> mga<br />
salita <strong>ng</strong> karunu<strong>ng</strong>an; oo, maghanap kayo sa mga pinakamabubuti<strong>ng</strong><br />
aklat <strong>ng</strong> mga salita <strong>ng</strong> karunu<strong>ng</strong>an; magha<strong>ng</strong>ad na matuto,<br />
magi<strong>ng</strong> sa pamamagitan <strong>ng</strong> pag-aaral at gayon din sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pananampalataya” (D at T 88:118).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
sa ati<strong>ng</strong> mga kilos?<br />
Ano a<strong>ng</strong> Ila<strong>ng</strong> Pagpapala<strong>ng</strong> Kasunod <strong>ng</strong> Pananampalataya?<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> kaloob na pananampalataya, nagaganap<br />
a<strong>ng</strong> mga himala, nagpapakita a<strong>ng</strong> mga a<strong>ng</strong>hel, naibibigay a<strong>ng</strong><br />
iba<strong>ng</strong> mga kaloob <strong>ng</strong> Espiritu, nasasagot a<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in, at<br />
a<strong>ng</strong> mga tao ay nagigi<strong>ng</strong> mga anak <strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa Moroni<br />
7:25–26, 36–37).<br />
“Kapag nagkakaroon <strong>ng</strong> pananampalataya naghahatid ito <strong>ng</strong> . . .<br />
mga apostol, propeta, eba<strong>ng</strong>helista, pastor, guro, kaloob, karunu<strong>ng</strong>an,<br />
kaalaman, himala, paggali<strong>ng</strong>, wika, pagbibigay-kahulugan<br />
sa mga wika, atbp. Lahat <strong>ng</strong> ito ay nakikita kapag may pananampalataya<br />
sa mundo, at naglalaho kapag naglalaho ito sa mundo;<br />
sapagkat ito a<strong>ng</strong> mga bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> pananampalataya. . . . At siya na<br />
nagtataglay nito, sa pamamagitan nito, ay magtatamo <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong><br />
kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> kaalaman at karunu<strong>ng</strong>an, ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa makilala niya<br />
a<strong>ng</strong> Diyos, at a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Jesucristo, na kanya<strong>ng</strong> isinugo—a<strong>ng</strong><br />
makilala si Jesucristo ay pagkakaroon <strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan”<br />
(Lectures on Faith [1985], 83).<br />
����������������������������������������������������������<br />
nagpalakas sa mga tao dahil sumampalataya sila kay Jesucristo?<br />
Paano ninyo ito nakita<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>yari sa sarili ninyo<strong>ng</strong> buhay?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�����������������������������������������������������������<br />
pananampalataya)<br />
����������������������������������������������������������<br />
123
124<br />
Kabanata 18<br />
����������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
mga himala <strong>ng</strong> pananampalataya)<br />
������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������<br />
pakikinig sa salita <strong>ng</strong> Diyos)
Pagsisisi<br />
Kabanata 19<br />
Tayo<strong>ng</strong> Lahat ay Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> Magsisi<br />
�������������������������������������������������������������<br />
kasalanan?<br />
A<strong>ng</strong> pananampalataya kay Jesucristo ay likas na humahanto<strong>ng</strong><br />
sa pagsisisi. Nagkaroon <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magsisi sa mundo<br />
mula noo<strong>ng</strong> panahon ni Adan ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa <strong>ng</strong>ayon. Inutusan <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon si Adan, “Dahil dito, ituro ito sa iyo<strong>ng</strong> mga anak, na a<strong>ng</strong><br />
lahat <strong>ng</strong> tao, sa lahat <strong>ng</strong> dako, ay kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magsisi, o sila<br />
sa anuma<strong>ng</strong> paraan ay hindi makamamana <strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Diyos,<br />
sapagkat wala<strong>ng</strong> marumi<strong>ng</strong> bagay a<strong>ng</strong> makatatahan doon, o makatatahan<br />
sa kanya<strong>ng</strong> kinaroroonan” (Moises 6:57).<br />
Pumarito tayo sa lupa upa<strong>ng</strong> lumago at umunlad. Ito ay habambuhay<br />
na proseso. Sa panaho<strong>ng</strong> ito lahat tayo ay nagkakasala (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Roma 3:23). Lahat tayo ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magsisi.<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan nagkakasala tayo dahil sa kama<strong>ng</strong>ma<strong>ng</strong>an, ku<strong>ng</strong> minsan<br />
dahil sa ati<strong>ng</strong> mga kahinaan, at ku<strong>ng</strong> minsan dahil sa kusa<strong>ng</strong><br />
pagsuway. Sa Biblia mababasa natin na “wala<strong>ng</strong> matuwid sa lupa,<br />
na gumagawa <strong>ng</strong> mabuti, at hindi nagkakasala” (Eclesiastes 7:20) at<br />
“ku<strong>ng</strong> sinasabi nati<strong>ng</strong> tayo’y wala<strong>ng</strong> kasalanan, ay ati<strong>ng</strong> dinadaya<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili, at a<strong>ng</strong> katotohanan ay wala sa atin” (I Ni Juan 1:8).<br />
Ano a<strong>ng</strong> kasalanan? Sabi ni Santiago, “Sa nakakaalam <strong>ng</strong>a <strong>ng</strong><br />
paggawa <strong>ng</strong> mabuti, at hindi ginagawa, ito’y kasalanan sa kaniya”<br />
(Santiago 4:17). Inilarawan ni Juan a<strong>ng</strong> kasalanan bila<strong>ng</strong> “lahat<br />
<strong>ng</strong> kalikuan” (I Ni Juan 5:17) at “pagsala<strong>ng</strong>sa<strong>ng</strong> sa kautusan”<br />
(I Ni Juan 3:4).<br />
Kaya <strong>ng</strong>a sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Lahat <strong>ng</strong> tao, sa lahat <strong>ng</strong> dako,<br />
ay kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magsisi” (Moises 6:57). Maliban kay Jesucristo,<br />
na nabuhay na<strong>ng</strong> sakdal, lahat <strong>ng</strong> nabuhay sa lupa ay nagkasala.<br />
125
Kabanata 19<br />
A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it sa laki <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pagmamahal ay inilaan<br />
sa atin a<strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong> ito upa<strong>ng</strong> pagsisihan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
kasalanan.<br />
Paglaya sa Ati<strong>ng</strong> mga Kasalanan sa Pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> Pagsisisi<br />
��������������������<br />
Pagsisisi a<strong>ng</strong> paraa<strong>ng</strong> inilaan sa atin para lumaya sa ati<strong>ng</strong> mga<br />
kasalanan at mapatawad sa mga ito. Pinababagal <strong>ng</strong> mga kasalanan<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> espirituwal na pag-unlad at maaari pa<strong>ng</strong> pigilin ito. Pinalalago<br />
at pinauunlad muli <strong>ng</strong> pagsisisi a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> espirituwalidad.<br />
A<strong>ng</strong> pribilehiyo<strong>ng</strong> magsisi ay nagi<strong>ng</strong> posible dahil sa Pagbabayadsala<br />
ni Jesucristo. Sa paraa<strong>ng</strong> hindi natin lubos na maunawaan,<br />
pinagbayaran ni Jesus a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan. Ganito a<strong>ng</strong> sabi<br />
ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith tu<strong>ng</strong>kol dito:<br />
“Dumanas na ako <strong>ng</strong> sakit, dumanas na kayo <strong>ng</strong> sakit, at ku<strong>ng</strong><br />
minsan ay napakatindi nito; <strong>ng</strong>unit hindi ko maarok a<strong>ng</strong> sakit . . .<br />
na magigi<strong>ng</strong> dahilan para lumabas a<strong>ng</strong> dugo, na para<strong>ng</strong> pawis, sa<br />
katawan. Isa<strong>ng</strong> bagay iyon na nakakapa<strong>ng</strong>ilabot, nakakatakot. . . .<br />
“. . . Kailanman, wala<strong>ng</strong> sinuma<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> isinila<strong>ng</strong> sa mundo<strong>ng</strong> ito<br />
na makakatagal sa bigat <strong>ng</strong> pasan <strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos, na<strong>ng</strong> pasanin<br />
niya a<strong>ng</strong> mga kasalanan ko at ninyo at ginawa<strong>ng</strong> posible na<br />
makatakas tayo sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan” (Doctrines of Salvation,<br />
pinili ni Bruce R. McConkie, 3 tomo [1954–56], 1:130–31; nakahilig<br />
a<strong>ng</strong> mga titik sa orihinal).<br />
A<strong>ng</strong> pagsisisi ku<strong>ng</strong> minsan ay na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> matindi<strong>ng</strong><br />
tapa<strong>ng</strong>, sobra<strong>ng</strong> lakas, marami<strong>ng</strong> luha, wala<strong>ng</strong> humpay na mga<br />
panala<strong>ng</strong>in, at wala<strong>ng</strong> sawa<strong>ng</strong> pagsisikap na ipamuhay a<strong>ng</strong> mga<br />
utos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> <stro<strong>ng</strong>>Alituntunin</stro<strong>ng</strong>> <strong>ng</strong> Pagsisisi<br />
���������������������������������������<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> pagsulat <strong>ng</strong> listahan ay makapagbibigay-sigla at makakatulo<strong>ng</strong> sa<br />
mga mag-aaral na ituon a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pansin. Haba<strong>ng</strong> tinatalakay mo a<strong>ng</strong> mga alituntunin<br />
<strong>ng</strong> pagsisisi sa mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya, maaari mo<strong>ng</strong> ipasulat sa isa<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong><br />
mga alituntunin sa pisara o sa isa<strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong> papel.<br />
127
128<br />
Kabanata 19<br />
Ipinahayag ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Spencer W. Kimball: “Wala<strong>ng</strong> maharlika<strong>ng</strong><br />
daan tu<strong>ng</strong>o sa pagsisisi, wala<strong>ng</strong> madali<strong>ng</strong> daan tu<strong>ng</strong>o sa kapatawaran.<br />
Bawat tao ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> sumunod sa iisa<strong>ng</strong> paraan magi<strong>ng</strong><br />
siya man ay mayaman o mahirap, may pinag-aralan o ma<strong>ng</strong>ma<strong>ng</strong>,<br />
[mata<strong>ng</strong>kad] o [pandak], prinsipe o pulubi, hari o karaniwa<strong>ng</strong> tao”<br />
(<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Spencer W. Kimball<br />
[2006], 46; nakahilig a<strong>ng</strong> mga salita sa orihinal).<br />
Dapat Nati<strong>ng</strong> Kilalanin a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Kasalanan<br />
Para makapagsisi, dapat nati<strong>ng</strong> aminin sa ati<strong>ng</strong> sarili na nagkasala<br />
tayo. Ku<strong>ng</strong> hindi natin ito aaminin, hindi tayo makakapagsisi.<br />
Pinayuhan ni Alma a<strong>ng</strong> anak niya<strong>ng</strong> si Corianton, na hindi nagi<strong>ng</strong><br />
tapat sa kanya<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kulin bila<strong>ng</strong> misyonero at nakagawa <strong>ng</strong><br />
mabibigat na kasalanan: “Hayaan na a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mga kasalanan<br />
na lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> bumagabag sa iyo, sa yao<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>babagabag na<br />
magdadala sa iyo sa pagsisisi. . . . Huwag mo na<strong>ng</strong> pagsikapa<strong>ng</strong><br />
bigya<strong>ng</strong>-katwiran a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> sarili sa pinakamaliit na punto”<br />
(Alma 42:29–30). Pinapayuhan pa tayo sa mga banal na kasulatan<br />
na huwag pa<strong>ng</strong>atwiranan a<strong>ng</strong> makasalanan nati<strong>ng</strong> mga gawi<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas 16:15–16).<br />
Hindi natin maitatago a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> gawain natin sa buhay mula sa<br />
ati<strong>ng</strong> sarili o sa Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Dapat Tayo<strong>ng</strong> Malu<strong>ng</strong>kot sa Ati<strong>ng</strong> mga Kasalanan<br />
Bukod sa pagkilala sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan, dapat ay taos-puso<br />
tayo<strong>ng</strong> malu<strong>ng</strong>kot sa nagawa natin. Dapat tayo<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>ilabot sa<br />
mga kasalanan natin. Dapat nati<strong>ng</strong> naisi<strong>ng</strong> alisin at talikuran a<strong>ng</strong><br />
mga ito. Sabi sa atin <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan, “Lahat <strong>ng</strong> yao<strong>ng</strong><br />
nagpapakumbaba <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili sa harapan <strong>ng</strong> Diyos, at nagnanais<br />
na magpabinyag, at humarap na<strong>ng</strong> may bagbag na puso at<br />
nagsisisi<strong>ng</strong> espiritu, at . . . tunay na nagsisisi sa lahat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
kasalanan . . . ay tata<strong>ng</strong>gapin sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagbibinyag sa<br />
kanya<strong>ng</strong> simbahan” (D at T 20:37).<br />
���������������������������������������������������������������<br />
Sa palagay ninyo, sa paano<strong>ng</strong> paraan naiiba a<strong>ng</strong> “kalumbaya<strong>ng</strong><br />
mula sa Dios” sa mga pagpapahayag <strong>ng</strong> pagsisisi?
Kabanata 19<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Nati<strong>ng</strong> Talikuran a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Kasalanan<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> akayin <strong>ng</strong> taos-puso nati<strong>ng</strong> kalu<strong>ng</strong>kutan na talikuran<br />
(itigil) a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan. Ku<strong>ng</strong> may ninakaw tayo, hindi<br />
na tayo muli<strong>ng</strong> magnanakaw. Ku<strong>ng</strong> nagsinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong> tayo, hindi na<br />
tayo muli<strong>ng</strong> magsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>. Ku<strong>ng</strong> nakiapid tayo, titigil na tayo.<br />
Inihayag <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kay Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith, “Sa pamamagitan<br />
nito inyo<strong>ng</strong> malalaman ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao ay nagsisi <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan—masdan, kanya<strong>ng</strong> aaminin a<strong>ng</strong> mga yaon at<br />
tatalikdan a<strong>ng</strong> mga yaon” (D at T 58:43).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Nati<strong>ng</strong> Ipagtapat a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Kasalanan<br />
A<strong>ng</strong> pagtatapat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan ay napakahalaga.<br />
Inutusan tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na ipagtapat a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan.<br />
Pinagagaan <strong>ng</strong> pagtatapat a<strong>ng</strong> mabigat na pasanin <strong>ng</strong> nagkasala.<br />
Na<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Ako, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, ay nagpapatawad<br />
<strong>ng</strong> mga kasalanan, at maawain sa yao<strong>ng</strong> mga nagtatapat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan na<strong>ng</strong> may mga mapagpakumbaba<strong>ng</strong> puso”<br />
(D at T 61:2).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> ipagtapat sa Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kasalanan<br />
natin. Bukod pa rito, dapat nati<strong>ng</strong> ipagtapat sa wasto<strong>ng</strong> awtoridad<br />
<strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> mabibigat na kasalanan—tulad <strong>ng</strong> pakikiapid,<br />
pakikipagtalik sa hindi asawa, mga relasyo<strong>ng</strong> homoseksuwal,<br />
pa<strong>ng</strong>-aabuso sa asawa o anak, at pagbebenta o paggamit <strong>ng</strong> mga<br />
bawal na gamot—na maaari<strong>ng</strong> makaapekto sa katayuan natin sa<br />
Simbahan. Ku<strong>ng</strong> nagkasala tayo sa iba<strong>ng</strong> tao, dapat tayo<strong>ng</strong> magtapat<br />
sa tao<strong>ng</strong> nasaktan natin. May ila<strong>ng</strong> di-gaano<strong>ng</strong> mabibigat na<br />
kasalanan na wala<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> apektado kundi tayo at a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
A<strong>ng</strong> mga ito ay maaari<strong>ng</strong> ipagtapat na<strong>ng</strong> lihim sa Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Nati<strong>ng</strong> Ituwid a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Kasalanan<br />
Bahagi <strong>ng</strong> pagsisisi a<strong>ng</strong> pagtutuwid. Ibig sabihin dapat nati<strong>ng</strong><br />
itama a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> mali<strong>ng</strong> nagawa natin ha<strong>ng</strong>ga’t maaari.<br />
Halimbawa, dapat ibalik <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> magnanakaw a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> ninakaw.<br />
Dapat ibunyag <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> sinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> katotohanan. Dapat<br />
ipanumbalik <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> nanira <strong>ng</strong> reputasyon a<strong>ng</strong> maganda<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> siniraan niya. Kapag ginawa natin a<strong>ng</strong> mga<br />
129
130<br />
Kabanata 19<br />
bagay na ito, hindi na baba<strong>ng</strong>gitin sa atin <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
kasalanan kapag hinatulan tayo (ti<strong>ng</strong>nan sa Ezekiel 33:15–16).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Nati<strong>ng</strong> Patawarin a<strong>ng</strong> Iba<br />
Isa<strong>ng</strong> mahalaga<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> pagsisisi a<strong>ng</strong> patawarin a<strong>ng</strong> mga nagkasala<br />
sa atin. Hindi tayo patatawarin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ku<strong>ng</strong> hindi<br />
lubos na malinis a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> puso sa lahat <strong>ng</strong> pagkamuhi, hinanakit,<br />
at sama <strong>ng</strong> loob sa iba<strong>ng</strong> tao (ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 13:14–15). “Dahil<br />
dito, sinasabi ko sa inyo, na nararapat ninyo<strong>ng</strong> patawarin a<strong>ng</strong><br />
isa’t isa; sapagkat siya na hindi nagpapatawad sa kanya<strong>ng</strong> kapatid<br />
<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga pagkakasala ay nahatulan na sa harapan <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon; sapagkat mananatili sa kanya a<strong>ng</strong> mas malaki<strong>ng</strong> kasalanan”<br />
(D at T 64:9).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Nati<strong>ng</strong> Sundin a<strong>ng</strong> mga Utos <strong>ng</strong> Diyos<br />
Para malubos a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagsisisi dapat nati<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> mga<br />
utos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 1:32). Hindi tayo lubos na<br />
nagsisisi ku<strong>ng</strong> hindi tayo nagbabayad <strong>ng</strong> mga ikapu o hindi natin<br />
pinananatili<strong>ng</strong> banal a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath o sinusunod a<strong>ng</strong> Word<br />
of Wisdom. Hindi tayo nagsisisi ku<strong>ng</strong> hindi natin sinusuportahan<br />
a<strong>ng</strong> mga awtoridad <strong>ng</strong> Simbahan at hindi natin minamahal a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon at a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kapwa. Ku<strong>ng</strong> hindi tayo nagdarasal at<br />
masu<strong>ng</strong>it tayo sa iba, tiyak na hindi tayo nagsisisi. Kapag nagsisisi<br />
tayo, nagbabago a<strong>ng</strong> buhay natin.<br />
Sabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Kimball: “Una, nagsisisi a<strong>ng</strong> tao. Matapos<br />
magawa a<strong>ng</strong> nararapat, dapat niya<strong>ng</strong> ipamuhay a<strong>ng</strong> mga utos<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon upa<strong>ng</strong> mapanatili a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> [pagkamarapat].<br />
Mahalaga ito upa<strong>ng</strong> matamo a<strong>ng</strong> lubos na kapatawaran” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Spencer W. Kimball, 53).<br />
���������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> pagsisisi ay pagsasagawa <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> listahan <strong>ng</strong> mga simple<strong>ng</strong><br />
hakba<strong>ng</strong> o paulit-ulit na gawain?<br />
Paano Tayo Natutulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> Pagsisisi<br />
�������������������������������������������������
Kabanata 19<br />
Kapag nagsisi tayo, nagigi<strong>ng</strong> lubos na mabisa a<strong>ng</strong> Pagbabayadsala<br />
ni Jesucristo sa buhay natin, at pinatatawad <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga kasalanan. Lumalaya tayo sa pagkaalipin sa ati<strong>ng</strong> mga<br />
kasalanan, at nagkakaroon <strong>ng</strong> kagalakan.<br />
Ikinuwento ni Alma a<strong>ng</strong> karanasan niya sa pagsisisi mula sa kanya<strong>ng</strong><br />
makasalana<strong>ng</strong> nakaraan:<br />
“A<strong>ng</strong> kaluluwa ko’y sinaktan [binagabag] sa pinakamasidhi<strong>ng</strong> sakit<br />
at giniyagis <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kasalanan.<br />
“Oo, naalaala ko a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kasalanan at mga kasamaan,<br />
ku<strong>ng</strong> saan ako’y pinarusahan <strong>ng</strong> mga pasakit <strong>ng</strong> impiyerno; oo,<br />
nakita ko na ako’y naghimagsik laban sa aki<strong>ng</strong> Diyos, at na hindi<br />
ko sinunod a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga banal na kautusan.<br />
“. . . Nagi<strong>ng</strong> labis a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kasamaan, na a<strong>ng</strong> isipin lama<strong>ng</strong> na<br />
magtu<strong>ng</strong>o sa kinaroroonan <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Diyos ay giniyagis a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong><br />
kaluluwa <strong>ng</strong> hindi maipaliwanag na masidhi<strong>ng</strong> takot.<br />
“. . . At ito ay na<strong>ng</strong>yari na, na haba<strong>ng</strong> ako’y . . . sinasaktan <strong>ng</strong> alaala<br />
<strong>ng</strong> marami ko<strong>ng</strong> kasalanan, masdan, naalaala ko ri<strong>ng</strong> narinig<br />
a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> ama na nagpropesiya . . . hi<strong>ng</strong>gil sa pagparito <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
Jesucristo, isa<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos, na magbabayad-sala para sa mga<br />
kasalanan <strong>ng</strong> sanlibutan.<br />
“Ngayon, na<strong>ng</strong> maapuhap <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> isipan a<strong>ng</strong> kaisipa<strong>ng</strong> ito,<br />
nagsumamo ako sa aki<strong>ng</strong> puso: O Jesus, ikaw na Anak <strong>ng</strong> Diyos,<br />
kaawaan ako. . . .<br />
“At <strong>ng</strong>ayon, masdan, na<strong>ng</strong> maisip ko ito, hindi ko na naalaala pa<br />
a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> mga pasakit. . . .<br />
“At o, ano<strong>ng</strong> galak, at ano<strong>ng</strong> kagila-gilalas na liwanag a<strong>ng</strong> namasdan<br />
ko; oo, a<strong>ng</strong> kaluluwa ko’y napuspos <strong>ng</strong> kagalakan na kasi<strong>ng</strong>sidhi <strong>ng</strong><br />
aki<strong>ng</strong> pasakit!<br />
“. . . Wala<strong>ng</strong> ano ma<strong>ng</strong> bagay a<strong>ng</strong> kasi<strong>ng</strong>ganda at kasi<strong>ng</strong>tamis <strong>ng</strong><br />
aki<strong>ng</strong> kagalakan” (Alma 36:12–14, 17–21).<br />
����������������������������������������������������<br />
pagpapatawad?<br />
131
132<br />
Kabanata 19<br />
A<strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>anib <strong>ng</strong> Pagpapaliban <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Pagsisisi<br />
��������������������������������������������������������������<br />
pagsisisi?<br />
Ipinahayag <strong>ng</strong> mga propeta na “a<strong>ng</strong> buhay na ito a<strong>ng</strong> panahon<br />
para sa mga tao na maghanda sa pagharap sa Diyos” (Alma 34:32).<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> magsisi <strong>ng</strong>ayon, araw-araw. Pagkagisi<strong>ng</strong> natin sa<br />
umaga, dapat nati<strong>ng</strong> suriin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili upa<strong>ng</strong> malaman ku<strong>ng</strong><br />
nasasaatin a<strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Diyos. Sa gabi bago matulog, dapat<br />
nati<strong>ng</strong> gunitain a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga ginawa at sinabi sa maghapon at<br />
hili<strong>ng</strong>in sa Pa<strong>ng</strong>inoon na tulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> matukoy a<strong>ng</strong> mga bagay<br />
na kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> pagsisihan. Sa pagsisisi araw-araw at pagpapatawad<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan, daranasin natin a<strong>ng</strong><br />
proseso <strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong> perpekto sa araw-araw. Tulad ni Alma, maaari<strong>ng</strong><br />
tumamis at sumidhi a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kaligayahan at kagalakan.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������<br />
kinaroroonan <strong>ng</strong> Diyos)<br />
��������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������������<br />
kapatawaran)<br />
����������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������<br />
hindi na tayo magdusa<strong>ng</strong> katulad Niya)
Binyag<br />
Kabanata 20<br />
A<strong>ng</strong> Utos na Magpabinyag<br />
������������������������������������<br />
Ngayon, tulad noo<strong>ng</strong> panahon ni Jesus, may ila<strong>ng</strong> alituntunin at<br />
ordenansa <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo na dapat nati<strong>ng</strong> malaman at sundin. A<strong>ng</strong><br />
alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ay isa<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> paniniwala o turo. A<strong>ng</strong><br />
ordenansa ay isa<strong>ng</strong> seremonya. A<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> alituntunin<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ay pananampalataya sa Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Jesucristo at<br />
pagsisisi. Binyag a<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> ordenansa <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. A<strong>ng</strong> isa sa<br />
mga tagubili<strong>ng</strong> ibinigay <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa Kanya<strong>ng</strong> mga Apostol ay,<br />
“Dahil dito magsiyaon <strong>ng</strong>a kayo, at gawin ninyo<strong>ng</strong> mga alagad a<strong>ng</strong><br />
lahat <strong>ng</strong> mga bansa, na sila’y inyo<strong>ng</strong> bautismuhan sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong><br />
Ama at <strong>ng</strong> Anak at <strong>ng</strong> Espiritu Santo: na ituro ninyo sa kanila na<br />
kanila<strong>ng</strong> ganapin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> mga bagay na iniutos ko sa inyo”<br />
(Mateo 28:19–20).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Tayo<strong>ng</strong> Mabinyagan para sa Kapatawaran <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong><br />
mga Kasalanan<br />
Kapag sumampalataya tayo kay Jesucristo, nagsisi, at nabinyagan,<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan ay pinapatawad sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
Pagbabayad-sala ni Jesucristo.<br />
Mula sa mga banal na kasulatan nalaman natin na si Juan Bautista<br />
ay “[nagbautismo] sa ila<strong>ng</strong> at ipina<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> bautismo <strong>ng</strong> pagsisisi<br />
sa ikapagpapatawad <strong>ng</strong> mga kasalanan” (Marcos 1:4). Itinuro ni<br />
Apostol Pedro, “Ma<strong>ng</strong>agsisi kayo, at ma<strong>ng</strong>agbautismo a<strong>ng</strong> bawa’t<br />
isa sa inyo sa pa<strong>ng</strong>alan ni Jesucristo sa ikapagpapatawad <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong><br />
Para sa mga guro: Gamitin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa simula <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahagi para magsimula <strong>ng</strong><br />
talakayan at hikayatin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na maghanap sa mga banal<br />
na kasulatan para makita a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> impormasyon. Gamitin a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa dulo <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> bahagi para tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na pag-isipa<strong>ng</strong> mabuti<br />
at talakayin a<strong>ng</strong> kahulugan <strong>ng</strong> nabasa nila at ipamuhay ito.<br />
133
Kabanata 20<br />
mga kasalanan” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 2:38). Kasunod <strong>ng</strong> pagbabalik-loob ni<br />
Pablo, sinabi sa kanya ni Ananias, “Magtindig ka, at ikaw ay magbautismo,<br />
at hugasan mo a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mga kasalanan” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 22:16).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Tayo<strong>ng</strong> Mabinyagan para Magi<strong>ng</strong> mga Miyembro <strong>ng</strong><br />
Simbahan ni Jesucristo<br />
“Lahat <strong>ng</strong> yao<strong>ng</strong> nagpapakumbaba <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili sa harapan <strong>ng</strong><br />
Diyos, at nagnanais na magpabinyag . . . [na] . . . tunay na nagsisisi<br />
sa lahat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> kasalanan . . . ay tata<strong>ng</strong>gapin sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pagbibinyag sa kanya<strong>ng</strong> simbahan” (D at T 20:37).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Tayo<strong>ng</strong> Mabinyagan Bago Natin Mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong><br />
Kaloob na Espiritu Santo<br />
Sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Ku<strong>ng</strong> ikaw ay babali<strong>ng</strong> sa akin, at . . . magsisisi<br />
sa lahat <strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> paglabag [kasalanan], at magpapabinyag,<br />
magi<strong>ng</strong> sa tubig, sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Bugto<strong>ng</strong> na Anak, . . . ikaw<br />
ay tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo” (Moises 6:52).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Tayo<strong>ng</strong> Mabinyagan para Maipakita a<strong>ng</strong><br />
Pagkamasunurin<br />
Si Jesucristo ay wala<strong>ng</strong> kasalanan, subalit Siya ay bininyagan.<br />
Sinabi Niya na kaila<strong>ng</strong>an Siya<strong>ng</strong> binyagan para “[maganap] a<strong>ng</strong><br />
buo<strong>ng</strong> katuwiran” (Mateo 3:15). Ipinaliwanag ni propeta<strong>ng</strong> Nephi<br />
na sinabi sa kanya <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Sumunod sa akin, at gawin<br />
a<strong>ng</strong> mga bagay na nakita ninyo<strong>ng</strong> ginawa ko . . . na<strong>ng</strong> may buo<strong>ng</strong><br />
layunin <strong>ng</strong> puso, na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> pagkukunwari at wala<strong>ng</strong> panlilinla<strong>ng</strong><br />
sa harapan <strong>ng</strong> Diyos, kundi may tunay na ha<strong>ng</strong>arin, nagsisisi<br />
sa inyo<strong>ng</strong> mga kasalanan, nagpapatotoo sa Ama na nahahanda<br />
kayo<strong>ng</strong> taglayin sa inyo<strong>ng</strong> sarili a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan ni Cristo, sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> binyag” (2 Nephi 31:12–13).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Tayo<strong>ng</strong> Mabinyagan upa<strong>ng</strong> Makapasok sa<br />
Kaharia<strong>ng</strong> Selestiyal<br />
Sabi ni Jesus, “Sinuman a<strong>ng</strong> maniniwala sa akin, at mabinyagan<br />
. . . [ay] magmamana <strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Diyos. At sinuman a<strong>ng</strong> hindi<br />
maniniwala sa akin, at hindi mabinyagan, ay mapapahamak”<br />
135
136<br />
Kabanata 20<br />
(3 Nephi 11:33–34). Binyag a<strong>ng</strong> daan papasok sa landas patu<strong>ng</strong>o<br />
sa kaharia<strong>ng</strong> selestiyal (ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 31:17–18).<br />
A<strong>ng</strong> Tama<strong>ng</strong> Paraan <strong>ng</strong> Pagbibinyag<br />
������������������������������<br />
Iisa la<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> tama<strong>ng</strong> paraan <strong>ng</strong> pagbibinyag. Inihayag ni Jesus<br />
kay Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith na a<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> maytaglay <strong>ng</strong> wasto<strong>ng</strong><br />
awtoridad <strong>ng</strong> priesthood upa<strong>ng</strong> magbinyag “ay bababa sa tubig<br />
kasama a<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> bibinyagan. . . . Pagkatapos ay kanya<strong>ng</strong> ilulubog<br />
siya sa tubig, at iaahon muli mula sa tubig” (D at T 20:73–74).<br />
Kaila<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> paglulubog. Itinuro ni Apostol Pablo na a<strong>ng</strong> paglubog<br />
sa tubig at muli<strong>ng</strong> pag-ahon ay sagisag <strong>ng</strong> kamatayan, libi<strong>ng</strong>,<br />
at pagkabuhay na mag-uli. Matapos mabinyagan nagsisimula tayo<br />
<strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong> buhay. Sabi ni Pablo:<br />
“Hindi baga ninyo nalalaman na tayo<strong>ng</strong> lahat na mga nabautismuhan<br />
kay Cristo Jesus ay na<strong>ng</strong>abautismuhan sa kaniya<strong>ng</strong> kamatayan?<br />
“Tayo <strong>ng</strong>a’y na<strong>ng</strong>alibi<strong>ng</strong> na kalakip niya sa pamamagitan <strong>ng</strong> bautismo<br />
sa kamatayan: na ku<strong>ng</strong> paano<strong>ng</strong> si Cristo ay nabuhay na<br />
maguli sa mga patay sa pamamagitan <strong>ng</strong> kaluwalhatian <strong>ng</strong> Ama,<br />
ay gayon din naman tayo’y makalalakad sa panibago<strong>ng</strong> buhay.<br />
“Sapagka’t ku<strong>ng</strong> tayo <strong>ng</strong>a ay nagi<strong>ng</strong> kalakip niya dahil sa kawa<strong>ng</strong>isan<br />
<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> kamatayan, ay magkakagayon din naman tayo<br />
dahil sa kawa<strong>ng</strong>isan <strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> pagkabuhay na maguli” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Taga Roma 6:3–5).<br />
A<strong>ng</strong> binyag sa pamamagitan <strong>ng</strong> paglulubog sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> may wasto<strong>ng</strong> awtoridad a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>gapta<strong>ng</strong>gap<br />
na paraan <strong>ng</strong> pagbibinyag.<br />
������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
na Mag-uli <strong>ng</strong> Tagapagligtas a<strong>ng</strong> binyag sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
paglulubog?<br />
Binyag Pagsapit <strong>ng</strong> Edad <strong>ng</strong> Pananagutan<br />
����������������������������
Kabanata 20<br />
Bawat tao<strong>ng</strong> sumapit na sa walo<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong> at mananagot<br />
(responsable) na sa kanya<strong>ng</strong> mga ginagawa ay dapat mabinyagan.<br />
Itinuturo <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> simbahan na a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> musmos ay dapat<br />
binyagan. Hindi ito naaayon sa mga turo <strong>ng</strong> Tagapagligtas. Na<strong>ng</strong><br />
ba<strong>ng</strong>gitin ni Jesus a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> musmos, sabi Niya, “Sa mga<br />
ganito a<strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it” (Mateo 19:14).<br />
Sinabi ni propeta<strong>ng</strong> Mormon na paghamak sa Diyos a<strong>ng</strong> binyagan<br />
a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> musmos, dahil hindi sila nagkakasala. Gayundin,<br />
hindi kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> binyagan a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> kamalayan sa<br />
tama at mali (ti<strong>ng</strong>nan sa Moroni 8:9–22).<br />
Lahat <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> tao ay dapat mabinyagan. Dapat tayo<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong> ordenansa <strong>ng</strong> binyag at manatili<strong>ng</strong> tapat sa mga tipa<strong>ng</strong><br />
gagawin natin sa oras na iyon.<br />
����������������������������������������������������������������<br />
kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> binyagan a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> paslit?<br />
Nakikipagtipan Tayo Kapag Bininyagan Tayo<br />
Marami<strong>ng</strong> banal na kasulatan a<strong>ng</strong> nagtuturo tu<strong>ng</strong>kol sa binyag.<br />
Sa isa sa mga banal na kasulata<strong>ng</strong> ito, itinuro ni propeta<strong>ng</strong> Alma<br />
na a<strong>ng</strong> pananampalataya at pagsisisi ay mga hakba<strong>ng</strong> na maghahanda<br />
sa atin sa binyag. Itinuro niya na tayo ay nakikipagtipan<br />
sa Pa<strong>ng</strong>inoon kapag bininyagan tayo. Na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako tayo<strong>ng</strong><br />
gagawin a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> bagay, at na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako naman a<strong>ng</strong> Diyos na<br />
pagpapalain tayo.<br />
Ipinaliwanag ni Alma na dapat nati<strong>ng</strong> naisi<strong>ng</strong> matawag na mga tao<br />
<strong>ng</strong> Diyos. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> handa tayo<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an at aliwin a<strong>ng</strong> isa’t isa.<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> tumayo<strong>ng</strong> mga saksi <strong>ng</strong> Diyos sa lahat <strong>ng</strong> panahon at<br />
sa lahat <strong>ng</strong> bagay at sa lahat <strong>ng</strong> lugar. Kapag ginawa natin a<strong>ng</strong> mga<br />
bagay na ito at nabinyagan tayo, patatawarin <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan. Sinabi ni Alma sa mga tao<strong>ng</strong> naniwala sa kanya<strong>ng</strong><br />
mga turo tu<strong>ng</strong>kol sa eba<strong>ng</strong>helyo:<br />
“Masdan, narito a<strong>ng</strong> mga tubig <strong>ng</strong> Mormon. . . . At <strong>ng</strong>ayon, yama<strong>ng</strong><br />
kayo ay nagnanais na lumapit sa kawan <strong>ng</strong> Diyos, at matawag na<br />
kanya<strong>ng</strong> mga tao, . . . ano a<strong>ng</strong> mayroon kayo laban sa pagpapabinyag<br />
sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, bila<strong>ng</strong> saksi sa harapan niya na<br />
137
138<br />
Kabanata 20<br />
kayo ay nakikipagtipan sa kanya, na siya ay inyo<strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kuran<br />
at susundin a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kautusan, na<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> ibuhos na<strong>ng</strong><br />
higit na masagana a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> Espiritu sa inyo?” (Mosias 18:8, 10).<br />
Nagpalakpakan sa galak a<strong>ng</strong> mga tao at sinabi<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ad nila<strong>ng</strong><br />
mabinyagan. Bininyagan sila ni Alma sa mga Tubig <strong>ng</strong> Mormon.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa Mosias 18:7–17.)<br />
Itinuro ni Alma na kapag bininyagan tayo nakikipagtipan tayo sa<br />
Pa<strong>ng</strong>inoon na:<br />
1. Pumasok sa kawan <strong>ng</strong> Diyos.<br />
2. Dalhin a<strong>ng</strong> mga pasanin <strong>ng</strong> isa’t isa.<br />
3. Tumayo<strong>ng</strong> mga saksi <strong>ng</strong> Diyos sa lahat <strong>ng</strong> panahon at sa lahat<br />
<strong>ng</strong> lugar.<br />
4. Paglili<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> Diyos at susundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga utos.<br />
Kapag bininyagan tayo at sinunod natin a<strong>ng</strong> mga tipan sa binyag,<br />
na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na:<br />
1. Patatawarin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa<br />
2:38; D at T 49:13).<br />
2. Ibubuhos a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Espiritu na<strong>ng</strong> higit na masagana sa atin<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Mosias 18:10).<br />
3. Papatnubayan tayo at tutulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> Espiritu Santo araw-araw<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 2:38; D at T 20:77).<br />
4. Ibaba<strong>ng</strong>on tayo sa Una<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Mosias 18:9).<br />
5. Bibigyan tayo <strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Mosias 18:9).<br />
���������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> isa’t isa? tumayo bila<strong>ng</strong> saksi <strong>ng</strong> Diyos sa lahat <strong>ng</strong> panahon at<br />
sa lahat <strong>ng</strong> lugar?
Kabanata 20<br />
A<strong>ng</strong> Binyag ay Nagbibigay sa Atin <strong>ng</strong> Bago<strong>ng</strong> Simula<br />
Sa pagpapabinyag nagsisimula tayo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong> buhay. Kaya<br />
<strong>ng</strong>a tinatawag natin ito na muli<strong>ng</strong> pagsila<strong>ng</strong>. Sinabi ni Jesus na<br />
maliban ku<strong>ng</strong> tayo ay ipa<strong>ng</strong>anak <strong>ng</strong> tubig at <strong>ng</strong> Espiritu, hindi<br />
tayo makakapasok sa kaharian <strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa Juan 3:3–5).<br />
Malinaw na ipinaliwanag kay Adan a<strong>ng</strong> alituntuni<strong>ng</strong> iyan:<br />
“Yayama<strong>ng</strong> kayo ay isinila<strong>ng</strong> sa daigdig sa pamamagitan <strong>ng</strong> tubig,<br />
at dugo, at <strong>ng</strong> espiritu, na aki<strong>ng</strong> nilikha, at sa gayon a<strong>ng</strong> alabok ay<br />
nagi<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> kaluluwa<strong>ng</strong> may buhay, gayon man kayo ay kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
isila<strong>ng</strong> na muli sa kaharian <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it, sa tubig, at sa Espiritu,<br />
at malinisan sa pamamagitan <strong>ng</strong> dugo, magi<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> dugo <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong><br />
Bugto<strong>ng</strong> na Anak” (Moises 6:59).<br />
Sinabi ni Apostol Pablo na matapos tayo<strong>ng</strong> mabinyagan dapat<br />
tayo<strong>ng</strong> magsimula <strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong> buhay: “Tayo <strong>ng</strong>a’y na<strong>ng</strong>alibi<strong>ng</strong> na<br />
kalakip niya sa pamamagitan <strong>ng</strong> bautismo; . . . gayon din naman<br />
tayo’y makalalakad sa panibago<strong>ng</strong> buhay” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Roma 6:4).<br />
A<strong>ng</strong> isa sa pinakamalalaki<strong>ng</strong> pagpapala <strong>ng</strong> binyag ay naglalaan ito<br />
sa atin <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong> simula sa landas tu<strong>ng</strong>o sa ati<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> mithiin.<br />
�����������������������������������������������<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
���������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������<br />
kasalanan)<br />
������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> musmos; kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magpabinyag a<strong>ng</strong> lahat<br />
<strong>ng</strong> nagsisisi)<br />
������������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan)<br />
139
A<strong>ng</strong> Kaloob na<br />
Espiritu Santo<br />
Kabanata 21<br />
A<strong>ng</strong> Espiritu Santo<br />
Sa kabanata 7 nalaman natin na a<strong>ng</strong> Espiritu Santo ay miyembro <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>uluha<strong>ng</strong> Diyos. Siya ay “isa<strong>ng</strong> personahe<strong>ng</strong> Espiritu” (D at T<br />
130:22). Wala Siya<strong>ng</strong> katawa<strong>ng</strong> may laman at mga buto. A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
impluwensya ay nasa lahat <strong>ng</strong> dako sa iisa<strong>ng</strong> pagkakataon.<br />
A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> misyon ay patotohanan a<strong>ng</strong> Ama at a<strong>ng</strong> Anak at<br />
lahat <strong>ng</strong> katotohanan. Bukod dito, a<strong>ng</strong> Espiritu Santo ay nagpapadalisay,<br />
o nagpapabanal sa atin para ihanda tayo<strong>ng</strong> manirahan<br />
sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Diyos. Pinadadalisay <strong>ng</strong> Espiritu Santo a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> puso<br />
upa<strong>ng</strong> huwag na nati<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ari<strong>ng</strong> gumawa pa <strong>ng</strong> masama.<br />
Magkaiba a<strong>ng</strong> Espiritu Santo at a<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo.<br />
Sa kabanata<strong>ng</strong> ito malalaman natin ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> kaloob na<br />
Espiritu Santo at paano natin matata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> kaloob<br />
na ito mula sa Diyos.<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Espiritu Santo<br />
�������������������������������������������������������������������<br />
A<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo ay pribilehiyo—na ibinibigay sa mga<br />
tao<strong>ng</strong> sumasampalataya kay Jesucristo, nabinyagan, at nakumpirma<br />
Para sa mga guro: Maaari mo<strong>ng</strong> pasalihin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya sa isa o<br />
mahigit pa sa sumusunod na mga aktibidad: (1) Basahin a<strong>ng</strong> karagdaga<strong>ng</strong> mga banal na<br />
kasulata<strong>ng</strong> nakalista sa dulo <strong>ng</strong> kabanata, at talakayin ku<strong>ng</strong> paano tayo tinutulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo sa ati<strong>ng</strong> paglalakbay sa buhay. (2) Ba<strong>ng</strong>gitin a<strong>ng</strong> ilan sa mga pagpapala<strong>ng</strong><br />
dumarati<strong>ng</strong> sa kanila<strong>ng</strong> buhay dahil mayroon sila<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo. (3) Talakayin<br />
ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> magagawa <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> para matulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak na<br />
maunawaan a<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo at ku<strong>ng</strong> paano nakikipag-ugnayan sa atin a<strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo.<br />
141
142<br />
Kabanata 21<br />
bila<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan—na tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> patuloy na<br />
patnubay at inspirasyon mula sa Espiritu Santo.<br />
Sinabi ni Joseph Smith na tayo ay naniniwala sa kaloob na Espiritu<br />
Santo na tinatamasa <strong>ng</strong>ayon katulad noo<strong>ng</strong> mga panahon <strong>ng</strong> mga<br />
una<strong>ng</strong> Apostol. Naniniwala tayo sa kaloob na ito sa kabuuan,<br />
kapa<strong>ng</strong>yarihan, kadakilaan, at kaluwalhatian nito. (Ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Joseph Smith [2007], 114.)<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao ay maaari<strong>ng</strong> pansamantala<strong>ng</strong> patnubayan <strong>ng</strong> Espiritu<br />
Santo na<strong>ng</strong> hindi natata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 130:23). Gayunman, a<strong>ng</strong> patnubay na ito ay hindi<br />
magpapatuloy maliban ku<strong>ng</strong> mabinyagan a<strong>ng</strong> tao at mata<strong>ng</strong>gap<br />
a<strong>ng</strong> pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga kamay para sa kaloob na Espiritu Santo.<br />
Mababasa natin sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 10 na tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> inspirasyon a<strong>ng</strong><br />
Romano<strong>ng</strong> kawal na si Cornelio mula sa Espiritu Santo kaya niya<br />
nalama<strong>ng</strong> totoo a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo. Ngunit hindi nata<strong>ng</strong>gap<br />
ni Cornelio a<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa mabinyagan<br />
siya. Itinuro ni Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith na ku<strong>ng</strong> si Cornelio<br />
ay hindi nabinyagan at tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo, lilisanin<br />
siya <strong>ng</strong> Espiritu Santo (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo<br />
<strong>ng</strong> Simbahan: Joseph Smith, 113).<br />
Ngayon nalalaman <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> hindi miyembro <strong>ng</strong> Simbahan<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Espiritu Santo na a<strong>ng</strong> Aklat<br />
ni Mormon ay totoo (ti<strong>ng</strong>nan sa Moroni 10:4–5). Ngunit lilisanin<br />
sila <strong>ng</strong> pauna<strong>ng</strong> patotoo<strong>ng</strong> iyon ku<strong>ng</strong> hindi nila matata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong><br />
kaloob na Espiritu Santo. Hindi sila tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> patuloy na katiyaka<strong>ng</strong><br />
maaari<strong>ng</strong> dumati<strong>ng</strong> sa mga may kaloob na Espiritu Santo.<br />
Pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> Kaloob na Espiritu Santo<br />
�����������������������������������������������������������<br />
Espiritu Santo?<br />
Matapos mabinyagan a<strong>ng</strong> mga tao, kinukumpirma sila<strong>ng</strong> mga<br />
miyembro <strong>ng</strong> Simbahan at binibigyan <strong>ng</strong> kaloob na Espiritu<br />
Santo sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga kamay. Sabi <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, “Sinuman a<strong>ng</strong> may pananampalataya ay papagtibayin<br />
ninyo sa aki<strong>ng</strong> simbahan, sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong>
Kabanata 21<br />
mga kamay, at aki<strong>ng</strong> ipagkakaloob a<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo sa<br />
kanila” (D at T 33:15).<br />
Bawat karapat-dapat na elder <strong>ng</strong> Simbahan, kapag binigyan <strong>ng</strong><br />
awtoridad, ay maaari<strong>ng</strong> magbigay <strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo sa<br />
iba. Gayunman, wala<strong>ng</strong> katiyakan na tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> inspirasyon at<br />
patnubay mula sa Espiritu Santo a<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> iyon dahil lama<strong>ng</strong> sa<br />
ipinato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga elder a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kamay sa kanya<strong>ng</strong> ulunan.<br />
Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> “ta<strong>ng</strong>gapin [<strong>ng</strong> bawat tao] a<strong>ng</strong> Espiritu Santo.” Ibig<br />
sabihin ay lalapit lama<strong>ng</strong> sa atin a<strong>ng</strong> Espiritu Santo kapag tayo ay<br />
tapat at ha<strong>ng</strong>ad nati<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> sugo<strong>ng</strong> ito mula sa la<strong>ng</strong>it.<br />
Para magi<strong>ng</strong> marapat sa tulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Espiritu Santo, dapat ay taospuso<br />
nati<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ari<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> mga utos <strong>ng</strong> Diyos. Dapat<br />
nati<strong>ng</strong> panatilihi<strong>ng</strong> dalisay a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> isipan at mga kilos.<br />
Pagkilala sa Impluwensya <strong>ng</strong> Espiritu Santo<br />
Karaniwan ay tahimik makipag-ugnayan a<strong>ng</strong> Espiritu Santo sa atin.<br />
A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> impluwensya ay madalas tawagi<strong>ng</strong> “marahan at<br />
banayad na tinig” (ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hari 19:9–12; Helaman 5:30;<br />
D at T 85:6). Ipinaliwanag ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Boyd K. Packer: “A<strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo ay na<strong>ng</strong>u<strong>ng</strong>usap sa isa<strong>ng</strong> tinig na mas madarama<br />
ninyo kaysa maririnig. . . . Kapag pinag-uusapan natin a<strong>ng</strong> ‘pakikinig’<br />
sa mga bulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Espiritu, kadalasan ay inilalarawan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
tao a<strong>ng</strong> espirituwal na paghihikayat sa pagsasabi<strong>ng</strong>, ‘Pakiramdam<br />
ko . . .’” Nagpatuloy siya: “A<strong>ng</strong> tinig na ito <strong>ng</strong> Espiritu ay maraha<strong>ng</strong><br />
na<strong>ng</strong>u<strong>ng</strong>usap, hinihikayat kayo ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> gagawin o sasabihin,<br />
o maaari<strong>ng</strong> papag-i<strong>ng</strong>atin o balaan kayo” (sa Conference Report,<br />
Okt. 1994, 77; o Ensign, Nob. 1994, 60).<br />
Isa sa Pinakadakila<strong>ng</strong> mga Kaloob <strong>ng</strong> Diyos<br />
�����������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo?<br />
A<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo ay isa sa pinakadakila<strong>ng</strong> mga kaloob<br />
<strong>ng</strong> Diyos sa atin. Sa pamamagitan <strong>ng</strong> Espiritu Santo malalaman<br />
natin na a<strong>ng</strong> Diyos ay buhay, na si Jesus a<strong>ng</strong> Cristo, at na a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> Simbahan ay naipanumbalik na sa lupa. Maaari tayo<strong>ng</strong><br />
143
144<br />
Kabanata 21<br />
bigya<strong>ng</strong>-inspirasyon <strong>ng</strong> Espiritu Santo para ipakita sa atin a<strong>ng</strong> lahat<br />
<strong>ng</strong> bagay na dapat nati<strong>ng</strong> gawin (ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 32:5). Pinababanal<br />
tayo <strong>ng</strong> Espiritu Santo upa<strong>ng</strong> ihanda tayo<strong>ng</strong> makapili<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> Diyos. Maaari nati<strong>ng</strong> matamasa a<strong>ng</strong> mga kaloob <strong>ng</strong> Espiritu<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 22 sa aklat na ito). A<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> kaloob na<br />
ito mula sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ay makapaghahatid din <strong>ng</strong> kapayapaan<br />
sa ati<strong>ng</strong> puso at pa<strong>ng</strong>-unawa tu<strong>ng</strong>kol sa mga bagay <strong>ng</strong> Diyos<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 2:9–12).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
kaloob na Espiritu Santo?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
��������������������������������������������������������������<br />
Espiritu Santo sa matatapat)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> panahon)<br />
�������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������
A<strong>ng</strong> mga Kaloob<br />
<strong>ng</strong> Espiritu<br />
Kabanata 22<br />
A<strong>ng</strong> mga Kaloob <strong>ng</strong> Espiritu<br />
������������������������������������������������������������<br />
Pa<strong>ng</strong>inoon?<br />
Kasunod <strong>ng</strong> binyag, bawat isa sa atin ay pinatu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> mga kamay<br />
sa ati<strong>ng</strong> ulunan upa<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo.<br />
Ku<strong>ng</strong> tayo ay tapat, patuloy na sasaatin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> impluwensya.<br />
Sa pamamagitan Niya, bawat isa sa atin ay mabibiyayaan <strong>ng</strong><br />
ila<strong>ng</strong> espirituwal na kapa<strong>ng</strong>yarihan na tinatawag na mga kaloob<br />
<strong>ng</strong> Espiritu. A<strong>ng</strong> mga kaloob na ito ay ibinibigay sa mga tao<strong>ng</strong><br />
tapat kay Cristo. “Lahat <strong>ng</strong> kaloob na ito ay gali<strong>ng</strong> sa Diyos, para sa<br />
kapakinaba<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> mga anak <strong>ng</strong> Diyos” (D at T 46:26). Tinutulu<strong>ng</strong>an<br />
tayo <strong>ng</strong> mga ito na malaman at maituro a<strong>ng</strong> mga katotohanan<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Tutulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> mga ito na pagpalain a<strong>ng</strong> iba.<br />
Gagabayan tayo <strong>ng</strong> mga ito pabalik sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Para<br />
matalino nati<strong>ng</strong> magamit a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kaloob, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong><br />
malaman ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> mga ito, paano natin mapapaunlad a<strong>ng</strong><br />
mga ito, at paano makikilala a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>gagaya ni Satanas sa<br />
mga ito.<br />
Marami<strong>ng</strong> binaba<strong>ng</strong>git na kaloob <strong>ng</strong> Espiritu sa mga banal na<br />
kasulatan. Ibinibigay a<strong>ng</strong> mga kaloob na ito sa mga miyembro <strong>ng</strong><br />
totoo<strong>ng</strong> Simbahan tuwi<strong>ng</strong> ito ay narito sa lupa (ti<strong>ng</strong>nan sa Marcos<br />
16:16–18). Kabila<strong>ng</strong> sa mga kaloob <strong>ng</strong> Espiritu a<strong>ng</strong> sumusunod:<br />
Para sa mga guro: Isipi<strong>ng</strong> iparepaso sa bawat miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya a<strong>ng</strong> listahan<br />
<strong>ng</strong> mga espirituwal na kaloob sa kabanata<strong>ng</strong> ito at papiliin sila <strong>ng</strong> dalawa na gusto nila<strong>ng</strong><br />
malaman pa. Bila<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> aralin, bigyan sila <strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> oras para mapag-aralan a<strong>ng</strong><br />
mga talata at banal na kasulatan tu<strong>ng</strong>kol sa mga kaloob na napili nila. Kapag nakapag-aral<br />
na sila, imbitahan sila<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> natutuhan nila.<br />
145
Kabanata 22<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na mga Wika (D at T 46:24)<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ituro a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa wika<strong>ng</strong> hindi<br />
pamilyar sa atin. Kapag na<strong>ng</strong>yari ito, maaari tayo<strong>ng</strong> biyayaan <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong> kakayaha<strong>ng</strong> magsalita sa wika<strong>ng</strong> iyon. Marami<strong>ng</strong> misyonero<br />
a<strong>ng</strong> tumata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kaloob na mga wika (ti<strong>ng</strong>nan a<strong>ng</strong> larawan<br />
sa kabanata<strong>ng</strong> ito). Halimbawa, si Elder Alonzo A. Hinckley ay<br />
isa<strong>ng</strong> misyonero sa Holland na nakauunawa at nakapagsasalita <strong>ng</strong><br />
kaunti<strong>ng</strong> Dutch bagaman ipinagdasal at pinag-aralan niya ito na<strong>ng</strong><br />
husto. Pagbalik niya sa isa<strong>ng</strong> tahana<strong>ng</strong> nabisita na niya noon, binuksan<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> babae a<strong>ng</strong> pintuan at galit na galit na kinausap siya sa<br />
wika<strong>ng</strong> Dutch. Nama<strong>ng</strong>ha siya na<strong>ng</strong> maunawaan niya a<strong>ng</strong> bawat<br />
salita. Nadama niya a<strong>ng</strong> matindi<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ari<strong>ng</strong> magpatotoo sa babae<br />
sa wika<strong>ng</strong> Dutch. Nagsimula siya<strong>ng</strong> magsalita, at malinaw na lumabas<br />
a<strong>ng</strong> mga kataga sa wika<strong>ng</strong> Dutch. Ngunit pagbalik niya para<br />
ipakita sa kanya<strong>ng</strong> mission president na nakapagsasalita siya <strong>ng</strong><br />
wika<strong>ng</strong> Dutch, naglaho na sa kanya a<strong>ng</strong> kakayaha<strong>ng</strong> ito. Marami<strong>ng</strong><br />
matatapat na miyembro a<strong>ng</strong> nabiyayaan <strong>ng</strong> kaloob na mga wika.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith, Answers to Gospel Questions,<br />
tinipon ni Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith Jr., 5 tomo [1957–66], 2:32–33.)<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Magbigay-kahulugan sa mga Wika (D at T 46:25)<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan ay ipinagkakaloob sa atin a<strong>ng</strong> kaloob na ito kapag<br />
hindi natin maunawaan a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> wika at kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> mahalaga<strong>ng</strong> mensahe mula sa Diyos. Halimbawa,<br />
may malaki<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>arin si Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> David O. McKay na magsalita<br />
sa mga Banal sa New Zealand na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> gamit na tagapagsalin.<br />
Sinabi niya sa kanila na sana ay basbasan sila <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
para maunawaan nila siya. Nagsalita siya sa I<strong>ng</strong>les. Tumagal<br />
na<strong>ng</strong> 40 minuto a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mensahe. Haba<strong>ng</strong> nagsasalita siya,<br />
nakita niya sa mukha at luhaa<strong>ng</strong> mga mata <strong>ng</strong> marami na nauunawaan<br />
nila a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mensahe. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Answers to Gospel<br />
Questions, 2:30–31.)<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Magsalin (D at T 5:4)<br />
Ku<strong>ng</strong> tinawag tayo <strong>ng</strong> mga lider <strong>ng</strong> Simbahan na magsalin <strong>ng</strong> salita<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, matata<strong>ng</strong>gap natin a<strong>ng</strong> kaloob na magsalin na<strong>ng</strong><br />
147
148<br />
Kabanata 22<br />
higit pa sa ati<strong>ng</strong> likas na kakayahan. Katulad <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kaloob,<br />
dapat tayo<strong>ng</strong> mamuhay na<strong>ng</strong> matwid, mag-aral na<strong>ng</strong> husto, at<br />
manala<strong>ng</strong>in upa<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap ito. Kapag ginawa natin a<strong>ng</strong> mga<br />
bagay na ito, pag-aalabin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kalooban tu<strong>ng</strong>kol<br />
sa kawastuhan <strong>ng</strong> pagsasalin (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 9:8–9). May<br />
kaloob na magsalin si Joseph Smith na<strong>ng</strong> isalin niya a<strong>ng</strong> Aklat ni<br />
Mormon. Napasakanya lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kaloob na ito noo<strong>ng</strong> nagi<strong>ng</strong><br />
karapat-dapat siya sa Espiritu.<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Karunu<strong>ng</strong>an (D at T 46:17)<br />
Ilan sa atin a<strong>ng</strong> nabiyayaan <strong>ng</strong> kakayaha<strong>ng</strong> maunawaan a<strong>ng</strong> mga<br />
tao at mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo dahil ipinamumuhay natin<br />
a<strong>ng</strong> mga ito. Sinabihan tayo:<br />
“Ku<strong>ng</strong> nagkukula<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> karunu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> sinoman sa inyo, ay humi<strong>ng</strong>i<br />
sa Dios, na nagbibigay <strong>ng</strong> sagana sa lahat at hindi nanunumbat;<br />
at ito’y ibibigay sa kaniya.<br />
“Nguni’t humi<strong>ng</strong>i siya<strong>ng</strong> may pananampalataya, na wala<strong>ng</strong> anoma<strong>ng</strong><br />
pagaalinla<strong>ng</strong>an. Sapagka’t yao<strong>ng</strong> nagaalinla<strong>ng</strong>an ay katulad<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> alon <strong>ng</strong> dagat na itinutulak <strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>in at ipinapadpad sa<br />
magkabikabila.<br />
“Sapagka’t huwag isipin <strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> yaon na siya’y tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong><br />
anoman[g] bagay sa Pa<strong>ng</strong>inoon” (Santiago 1:5–7).<br />
Sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Huwag magha<strong>ng</strong>ad <strong>ng</strong> mga yaman kundi <strong>ng</strong><br />
karunu<strong>ng</strong>an, at masdan, a<strong>ng</strong> mga hiwaga <strong>ng</strong> Diyos ay ilalahad sa<br />
iyo” (D at T 6:7).<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Kaalaman (D at T 46:18)<br />
Lahat <strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> katulad <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ay malalaman a<strong>ng</strong><br />
lahat <strong>ng</strong> bagay kalaunan. A<strong>ng</strong> kaalaman tu<strong>ng</strong>kol sa Diyos at sa<br />
Kanya<strong>ng</strong> mga batas ay inihahayag <strong>ng</strong> Espiritu Santo (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 121:26). Hindi tayo maliligtas ku<strong>ng</strong> hindi natin alam a<strong>ng</strong><br />
mga batas na ito (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 131:6).<br />
Inihayag <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao ay nagkamit <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong><br />
kaalaman at katalinuhan sa buhay na ito sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pagsisikap at pagigi<strong>ng</strong> masunurin kaysa sa iba, siya
Kabanata 22<br />
ay magkakaroon <strong>ng</strong> labis na kalama<strong>ng</strong>an sa daigdig na darati<strong>ng</strong>”<br />
(D at T 130:19). Inutusan tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na pag-aralan sa abot<br />
<strong>ng</strong> makakaya natin a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa Kanya<strong>ng</strong> gawain. Nais Niya<strong>ng</strong><br />
pag-aralan natin a<strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan, a<strong>ng</strong> daigdig, mga bagay na na<strong>ng</strong>yari<br />
o ma<strong>ng</strong>yayari, mga bagay sa loob at labas <strong>ng</strong> bansa (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 88:78–79). Gayunman, may mga nagsisikap magtamo<br />
<strong>ng</strong> kaalaman sa sarili lama<strong>ng</strong> nila<strong>ng</strong> pag-aaral. Hindi sila humihi<strong>ng</strong>i<br />
<strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Espiritu Santo. Sila yao<strong>ng</strong> aral na<strong>ng</strong> aral <strong>ng</strong>unit<br />
hindi makasumpo<strong>ng</strong> sa katotohanan (ti<strong>ng</strong>nan sa II Kay Timoteo<br />
3:7). Kapag tuma<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> kaalaman mula sa paghahayag <strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo, na<strong>ng</strong>u<strong>ng</strong>usap a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> Espiritu sa ati<strong>ng</strong> mga<br />
puso’t isipan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 6:15, 22–24; 8:2; 9:7–9).<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Magturo <strong>ng</strong> Karunu<strong>ng</strong>an at Kaalaman<br />
(Moroni 10:9–10)<br />
May ila<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> binibigyan <strong>ng</strong> espesyal na kakayaha<strong>ng</strong> magpaliwanag<br />
at magpatotoo sa mga katotohanan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Magagamit<br />
a<strong>ng</strong> kaloob na ito kapag nagtuturo tayo sa klase. Magagamit ito <strong>ng</strong><br />
mga magula<strong>ng</strong> sa pagtuturo sa kanila<strong>ng</strong> mga anak. Matutulu<strong>ng</strong>an<br />
din tayo <strong>ng</strong> kaloob na ito na turuan a<strong>ng</strong> iba para maunawaan nila<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Malaman na si Jesucristo a<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos<br />
(D at T 46:13)<br />
Ito a<strong>ng</strong> kaloob <strong>ng</strong> mga propeta at apostol na tinawag bila<strong>ng</strong> mga<br />
natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> saksi ni Jesucristo. Gayunman, binibigyan din <strong>ng</strong><br />
kaloob na ito a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao. Bawat tao ay maaari<strong>ng</strong> magkaroon<br />
<strong>ng</strong> patotoo sa pamamagitan <strong>ng</strong> mga bulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Banal na Espiritu.<br />
Itinuro ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> David O. McKay: “Ipinagkaloob sa ilan, sabi<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa Doktrina at mga Tipan, na malaman sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> Espiritu Santo na si Jesus a<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos at Siya’y ipinako<br />
sa krus para sa mga kasalanan <strong>ng</strong> mundo [ti<strong>ng</strong>nan sa D at T<br />
46:13]. Sila a<strong>ng</strong> sinasabi ko na matatag na naninindigan sa bato<br />
<strong>ng</strong> [paghahayag] sa patotoo<strong>ng</strong> hatid nila sa mundo” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo<br />
<strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: David O. McKay [2003], 190).<br />
149
150<br />
Kabanata 22<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Maniwala sa Patotoo <strong>ng</strong> Iba (D at T 46:14)<br />
Sa kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Espiritu Santo maaari nati<strong>ng</strong> malaman a<strong>ng</strong><br />
katotohanan <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay. Ku<strong>ng</strong> nais nati<strong>ng</strong> malaman ku<strong>ng</strong><br />
nagsasabi <strong>ng</strong> totoo a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao, dapat tayo<strong>ng</strong> humili<strong>ng</strong> sa Diyos<br />
na<strong>ng</strong> may pananampalataya. Ku<strong>ng</strong> totoo a<strong>ng</strong> bagay na ati<strong>ng</strong> ipinagdarasal,<br />
ma<strong>ng</strong>u<strong>ng</strong>usap <strong>ng</strong> kapayapaan a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa ati<strong>ng</strong><br />
isipan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 6:22–23). Sa gayon ay malalaman natin<br />
ku<strong>ng</strong> nakata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> paghahayag a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao, magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
propeta. Hinili<strong>ng</strong> ni Nephi sa Pa<strong>ng</strong>inoon na tulutan siya<strong>ng</strong> makita,<br />
madama, at malaman ku<strong>ng</strong> totoo a<strong>ng</strong> panaginip <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> ama<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa 1 Nephi 10:17–19).<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Magpropesiya (D at T 46:22)<br />
A<strong>ng</strong> mga tumata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> mga paghahayag tu<strong>ng</strong>kol sa nakaraan,<br />
kasalukuyan, o hinaharap ay may kaloob na magpropesiya.<br />
Taglay <strong>ng</strong> mga propeta a<strong>ng</strong> kaloob na ito, <strong>ng</strong>unit tayo man ay maaari<strong>ng</strong><br />
magkaroon nito para tulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> mapamahalaan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
sarili<strong>ng</strong> buhay (ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 14:39). Maaari tayo<strong>ng</strong><br />
makata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga paghahayag mula sa Diyos para sa ati<strong>ng</strong> sarili<br />
at sa ati<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> mga tu<strong>ng</strong>kulin, <strong>ng</strong>unit hindi kailanman para sa<br />
Simbahan o sa mga lider nito. Salu<strong>ng</strong>at sa patakaran <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it na<br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> paghahayag a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao para sa isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> hindi<br />
niya nasasakupan. Ku<strong>ng</strong> tunay na tayo ay may kaloob na magpropesiya,<br />
hindi tayo tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> paghahayag na hindi umaayon<br />
sa nasabi na <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga banal na kasulatan.<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Magpagali<strong>ng</strong> (D at T 46:19–20)<br />
A<strong>ng</strong> ilan ay may pananampalataya<strong>ng</strong> magpagali<strong>ng</strong>, at a<strong>ng</strong> iba ay<br />
may pananampalataya<strong>ng</strong> mapagali<strong>ng</strong>. Lahat tayo ay maaari<strong>ng</strong><br />
sumampalataya<strong>ng</strong> gagali<strong>ng</strong> kapag tayo ay maysakit (ti<strong>ng</strong>nan D at T<br />
42:48). Marami<strong>ng</strong> maytaglay <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> may kaloob na<br />
magpagali<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> maysakit. A<strong>ng</strong> ilan ay maaari<strong>ng</strong> bigyan <strong>ng</strong> kaalaman<br />
ku<strong>ng</strong> paano magpagali<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> karamdaman.<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Paggawa <strong>ng</strong> mga Himala (D at T 46:21)<br />
Marami<strong>ng</strong> beses na<strong>ng</strong> napagpala <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga<br />
tao sa mahimala<strong>ng</strong> mga paraan. Na<strong>ng</strong> itanim <strong>ng</strong> mga pioneer sa
Kabanata 22<br />
Utah a<strong>ng</strong> una nila<strong>ng</strong> mga pananim, muntik na ito<strong>ng</strong> masira <strong>ng</strong><br />
mga salot na bala<strong>ng</strong>. Nanala<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> mga pioneer na iligtas <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga pananim, at nagsugo Siya <strong>ng</strong> mga<br />
ibo<strong>ng</strong> dagat [seagull] para kainin a<strong>ng</strong> mga bala<strong>ng</strong>. Kapag kaila<strong>ng</strong>an<br />
natin <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> at humili<strong>ng</strong> tayo na<strong>ng</strong> may pananampalataya,<br />
ku<strong>ng</strong> ito ay para sa ati<strong>ng</strong> kabutihan gagawa <strong>ng</strong> mga himala a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon para sa atin (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 17:20; D at T 24:13–14).<br />
A<strong>ng</strong> Kaloob na Pananampalataya (Moroni 10:11)<br />
Malaki a<strong>ng</strong> pananampalataya <strong>ng</strong> kapatid ni Jared. Dahil sa kanya<strong>ng</strong><br />
pananampalataya, tuma<strong>ng</strong>gap siya <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga kaloob.<br />
Napakalaki <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pananampalataya kaya nagpakita sa kanya<br />
a<strong>ng</strong> Tagapagligtas (ti<strong>ng</strong>nan sa Eter 3:9–15). Ku<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> pananampalataya,<br />
hindi maibibigay a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> kaloob. Na<strong>ng</strong>ako si Moroni,<br />
“Sinuma<strong>ng</strong> naniniwala kay Cristo, na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> pag-aalinla<strong>ng</strong>an,<br />
anuman a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> hi<strong>ng</strong>in sa Ama sa pa<strong>ng</strong>alan ni Cristo ay ipagkakaloob<br />
sa kanya” (Mormon 9:21). Dapat nati<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ari<strong>ng</strong> mapagibayo<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya, alamin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kaloob, at<br />
gamitin a<strong>ng</strong> mga ito.<br />
Kula<strong>ng</strong> sa pananampalataya a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> tao at itinatatwa nila na may<br />
mga kaloob <strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> Espiritu. Sabi sa kanila ni Moroni:<br />
“At muli, sinasabi ko sa inyo na nagtatatwa sa mga paghahayag <strong>ng</strong><br />
Diyos, at sinasabi na a<strong>ng</strong> mga yaon ay natapos na, na wala na<strong>ng</strong><br />
mga paghahayag, ni mga propesiya, ni mga kaloob, ni pagpapagali<strong>ng</strong>,<br />
ni pagsasalita <strong>ng</strong> mga wika, at pagpapaliwanag <strong>ng</strong> mga wika;<br />
“Masdan, sinasabi ko sa inyo, siya na nagtatatwa sa mga bagay na<br />
ito ay hindi nalalaman a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ni Cristo; oo, hindi niya<br />
nabasa a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan; ku<strong>ng</strong> sakali man, hindi niya<br />
nauunawaan a<strong>ng</strong> mga ito” (Mormon 9:7–8).<br />
��������������������������������������������������������<br />
na kaloob?<br />
Mapapaunlad Natin a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Kaloob<br />
��������������������������������������������������������������<br />
na kaloob”? (D at T 46:8).<br />
151
152<br />
Kabanata 22<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon: “Sapagkat hindi lahat ay pinagkakalooban<br />
<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kaloob; sapagkat marami<strong>ng</strong> kaloob, at sa bawat tao<br />
ay ipinagkaloob a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> kaloob sa pamamagitan <strong>ng</strong> Espiritu<br />
<strong>ng</strong> Diyos. Sa ilan ay ipinagkaloob a<strong>ng</strong> isa, at sa ilan ay ipinagkaloob<br />
a<strong>ng</strong> iba, upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> lahat ay makinaba<strong>ng</strong> sa gayo<strong>ng</strong> paraan”<br />
(D at T 46:11–12).<br />
Para mapaunlad a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kaloob, dapat nati<strong>ng</strong> alamin ku<strong>ng</strong><br />
ano a<strong>ng</strong> mga kaloob natin. Ginagawa natin ito sa pagdarasal at<br />
pag-aayuno. Dapat nati<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>arin a<strong>ng</strong> mga pinakamahusay na<br />
kaloob (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 46:8). Ku<strong>ng</strong> minsan ay tutulu<strong>ng</strong>an tayo<br />
<strong>ng</strong> mga patriarchal blessi<strong>ng</strong> na malaman a<strong>ng</strong> mga kaloob na naibigay<br />
sa atin.<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> masunurin at matapat para ibigay sa atin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga kaloob. Pagkatapos ay dapat nati<strong>ng</strong> gamitin a<strong>ng</strong> mga<br />
kaloob na ito para isagawa a<strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Hindi ibinibigay<br />
a<strong>ng</strong> mga ito para bigya<strong>ng</strong>-kasiyahan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pag-uusisa o<br />
patunayan a<strong>ng</strong> anuman sa atin dahil kula<strong>ng</strong> tayo sa pananampalataya.<br />
Tu<strong>ng</strong>kol sa mga espirituwal na kaloob, sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon,<br />
“A<strong>ng</strong> mga ito ay ibinigay para sa kapakinaba<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> mga yao<strong>ng</strong><br />
nagmamahal sa akin at sumusunod sa lahat <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kautusan, at<br />
siya na naghaha<strong>ng</strong>ad na gumawa nito” (D at T 46:9).<br />
���������������������������������������������������������������papalakas<br />
sa inyo o tutulu<strong>ng</strong>an kayo<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod sa Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
at sa iba. Ano a<strong>ng</strong> gagawin ninyo para mahanap a<strong>ng</strong> mga kaloob<br />
na ito?<br />
Ginagaya ni Satanas a<strong>ng</strong> mga Kaloob <strong>ng</strong> Espiritu<br />
���������������������������������������������������������������<br />
at mga pa<strong>ng</strong>gagaya ni Satanas?<br />
Magagaya ni Satanas a<strong>ng</strong> mga kaloob na mga wika, propesiya,<br />
pa<strong>ng</strong>itain, pagpapagali<strong>ng</strong>, at iba pa<strong>ng</strong> mga himala. Kinaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
makipagpaligsahan ni Moises sa mga pa<strong>ng</strong>gagaya ni Satanas sa<br />
harapan <strong>ng</strong> Faraon (ti<strong>ng</strong>nan sa Exodo 7:8–22). Nais tayo<strong>ng</strong> papaniwalain<br />
ni Satanas sa kanya<strong>ng</strong> mga huwad na propeta, huwad na<br />
tagapagpagali<strong>ng</strong>, at huwad na mga gumagawa <strong>ng</strong> himala. Maaari
Kabanata 22<br />
sila<strong>ng</strong> magmukha<strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong>-totoo sa atin kaya a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> paraan<br />
upa<strong>ng</strong> malaman ito ay humili<strong>ng</strong> sa Diyos <strong>ng</strong> kaloob na makahiwatig.<br />
A<strong>ng</strong> diyablo mismo ay kaya<strong>ng</strong> mag-anyo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel <strong>ng</strong> liwanag<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 9:9).<br />
Nais tayo<strong>ng</strong> bulagin ni Satanas sa katotohanan at hadla<strong>ng</strong>an tayo sa<br />
paghaha<strong>ng</strong>ad sa mga totoo<strong>ng</strong> kaloob <strong>ng</strong> Espiritu. Gawa ni Satanas<br />
a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> nakakausap daw a<strong>ng</strong> mga patay, astrologo, ma<strong>ng</strong>huhula,<br />
at ma<strong>ng</strong>kukulam kahit sabihin pa nila<strong>ng</strong> sinusunod nila a<strong>ng</strong><br />
Diyos. A<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga gawain ay kasuklam-suklam sa Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Isaias 47:12–14; Deuteronomio 18:9–10). Dapat nati<strong>ng</strong><br />
iwasan a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> may kaugnayan sa mga puwersa ni Satanas.<br />
Dapat Nati<strong>ng</strong> I<strong>ng</strong>atan a<strong>ng</strong> mga Kaloob sa Atin <strong>ng</strong> Espiritu<br />
��������������������������������������������������������������<br />
na kaloob?<br />
Sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Isa<strong>ng</strong> kautusan a<strong>ng</strong> ibinibigay ko sa kanila, na<br />
sila ay hindi ipagyaba<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili dahil sa mga bagay na<br />
ito, ni pag-uusapan a<strong>ng</strong> mga ito sa harapan <strong>ng</strong> sanlibutan; sapagkat<br />
a<strong>ng</strong> mga bagay na ito ay ibinigay para sa inyo<strong>ng</strong> kapakinaba<strong>ng</strong>an<br />
at para sa kaligtasan” (D at T 84:73). Dapat nati<strong>ng</strong> tandaan na<br />
a<strong>ng</strong> mga espirituwal na kaloob ay banal (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 6:10).<br />
Bila<strong>ng</strong> kapalit <strong>ng</strong> pagbibigay sa atin <strong>ng</strong> mga kaloob na ito, hinili<strong>ng</strong><br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na tayo ay “magbigay <strong>ng</strong> pasalamat sa Diyos sa Espiritu<br />
sa anuma<strong>ng</strong> pagpapala<strong>ng</strong> ipinagkaloob sa [atin]” (D at T 46:32).<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
���������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
sa binyag)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
Simbahan ni Jesucristo)<br />
������������������������������������������������������������<br />
153
A<strong>ng</strong> Sacrament<br />
Kabanata 23<br />
Pinasimulan ni Cristo a<strong>ng</strong> Sacrament<br />
��������������������������������������������������������������babayad-sala<br />
ni Jesucristo?<br />
Nais <strong>ng</strong> Tagapagligtas na alalahanin natin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong><br />
sakripisyo <strong>ng</strong> pagbabayad-sala at sundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga utos.<br />
Para matulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> gawin ito, iniutos Niya<strong>ng</strong> magpulo<strong>ng</strong> tayo<br />
na<strong>ng</strong> madalas at tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament.<br />
A<strong>ng</strong> sacrament ay ordenansa <strong>ng</strong> banal na priesthood na tumutulo<strong>ng</strong><br />
upa<strong>ng</strong> maalaala natin a<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala <strong>ng</strong> Tagapagligtas.<br />
Sa sacrament, tumata<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> tinapay at tubig. Ginagawa<br />
natin ito bila<strong>ng</strong> pag-alaala sa Kanya<strong>ng</strong> laman at Kanya<strong>ng</strong> dugo, na<br />
ibinigay Niya bila<strong>ng</strong> sakripisyo para sa atin. Haba<strong>ng</strong> tumata<strong>ng</strong>gap<br />
tayo <strong>ng</strong> sacrament, pinapanibago natin a<strong>ng</strong> mga sagrado<strong>ng</strong> tipan<br />
sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it.<br />
Bago maganap a<strong>ng</strong> Pagpapako sa Kanya sa Krus, tinipon ni<br />
Jesucristo a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga Apostol sa isa<strong>ng</strong> silid sa itaas. Alam<br />
Niya<strong>ng</strong> hindi magtatagal ay mamamatay Siya sa krus. Ito a<strong>ng</strong> huli<strong>ng</strong><br />
pagkakataon na makikipagkita Siya sa minamahal na kalalakiha<strong>ng</strong><br />
ito bago Siya mamatay. Nais Niya<strong>ng</strong> palagi nila Siya<strong>ng</strong> alalahanin<br />
upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> matatag sila at tapat.<br />
Upa<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an sila<strong>ng</strong> makaalala, pinasimulan Niya a<strong>ng</strong> sacrament.<br />
Pinagpira-piraso Niya a<strong>ng</strong> tinapay at binasbasan ito. Pagkatapos<br />
ay sinabi Niya, “Kunin ito, kainin; ito ay bila<strong>ng</strong> pag-alaala sa<br />
aki<strong>ng</strong> katawan na ibinigay ko<strong>ng</strong> pinaka-pantubos sa inyo” (Pagsasalin<br />
ni Joseph Smith, Mateo 26:22). Pagkatapos kumuha Siya<br />
<strong>ng</strong> saro <strong>ng</strong> alak, binasbasan ito, ibinigay sa Kanya<strong>ng</strong> mga Apostol<br />
upa<strong>ng</strong> inumin, at sinabi, “Ito ay pag-alaala sa aki<strong>ng</strong> dugo . . . , na<br />
mabubuhos para sa kasindami <strong>ng</strong> maniniwala sa aki<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan,<br />
155
156<br />
Kabanata 23<br />
para sa kapatawaran <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kasalanan” (Pagsasalin ni<br />
Joseph Smith, Mateo 26:24; ti<strong>ng</strong>nan din sa Mateo 26:26–28; Marcos<br />
14:22–24; Lucas 22:15–20).<br />
Pagkatapos <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli, a<strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
ay nagpunta sa mga lupain <strong>ng</strong> Amerika at itinuro sa mga<br />
Nephita a<strong>ng</strong> ordenansa<strong>ng</strong> ito (ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 18:1–11; 20:1–9).<br />
Matapos maipanumbalik a<strong>ng</strong> Simbahan sa mga huli<strong>ng</strong>-araw,<br />
muli<strong>ng</strong> inutusan ni Jesus a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga tao na tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong><br />
sacrament bila<strong>ng</strong> pag-alaala sa Kanya, na sinasabi<strong>ng</strong>, “Kinakaila<strong>ng</strong>an<br />
na a<strong>ng</strong> simbahan ay magtipon na<strong>ng</strong> madalas upa<strong>ng</strong> makakain<br />
<strong>ng</strong> tinapay at makainom <strong>ng</strong> alak sa pag-alaala sa Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong><br />
Jesus” (D at T 20:75).<br />
Paano Pina<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwaan a<strong>ng</strong> Sacrament<br />
Ipinaliliwanag na<strong>ng</strong> husto <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan ku<strong>ng</strong> paano<br />
dapat pa<strong>ng</strong>asiwaan a<strong>ng</strong> sacrament. A<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan<br />
ay nagpupulo<strong>ng</strong> tuwi<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath upa<strong>ng</strong> sumamba at<br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:75). A<strong>ng</strong> sacrament<br />
ay pina<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwaan <strong>ng</strong> mga maytaglay <strong>ng</strong> kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> awtoridad<br />
<strong>ng</strong> priesthood. Pinipira-piraso <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> priest o maytaglay <strong>ng</strong><br />
Melchizedek Priesthood a<strong>ng</strong> tinapay, lumuluhod, at binabasbasan<br />
ito (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:76). Pagkatapos ay ipinamamahagi <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> deacon o iba pa<strong>ng</strong> maytaglay <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> tinapay <strong>ng</strong><br />
sacrament sa ko<strong>ng</strong>regasyon. Pagkatapos ay binabasbasan <strong>ng</strong> priest<br />
o <strong>ng</strong> maytaglay <strong>ng</strong> Melchizedek Priesthood a<strong>ng</strong> tubig, at ito ay<br />
ipinamamahagi rin sa mga miyembro. Binigyan ni Jesus <strong>ng</strong> alak<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga disipulo noo<strong>ng</strong> pinasimulan Niya a<strong>ng</strong> sacrament.<br />
Gayunman, sinabi Niya sa isa<strong>ng</strong> paghahayag sa mga huli<strong>ng</strong><br />
araw na hindi mahalaga ku<strong>ng</strong> anuman a<strong>ng</strong> kainin at inumin natin<br />
sa sacrament basta inaalala natin Siya (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 27:2–3).<br />
Ngayon, a<strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw ay umiinom <strong>ng</strong> tubig<br />
sa halip na alak.<br />
Inihayag ni Jesus a<strong>ng</strong> eksakto<strong>ng</strong> mga salita para sa kapwa panala<strong>ng</strong>in<br />
<strong>ng</strong> sacrament. Dapat paki<strong>ng</strong>gan nati<strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> magaganda<strong>ng</strong><br />
panala<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> ito at sikapi<strong>ng</strong> unawain ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> mga
Kabanata 23<br />
ipinapa<strong>ng</strong>ako natin at ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> mga ipinapa<strong>ng</strong>ako sa atin.<br />
Narito a<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> iniaalay sa pagbabasbas <strong>ng</strong> tinapay:<br />
“O Diyos, a<strong>ng</strong> Ama<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>gan, kami ay humihili<strong>ng</strong> sa<br />
inyo sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> Anak, na si Jesucristo, na basbasan at<br />
gawi<strong>ng</strong> banal a<strong>ng</strong> tinapay na ito sa mga kaluluwa <strong>ng</strong> lahat nila na<br />
kakain nito, na<strong>ng</strong> sila ay makakain bila<strong>ng</strong> pag-alaala sa katawan <strong>ng</strong><br />
inyo<strong>ng</strong> Anak, at patunayan sa inyo, O Diyos, a<strong>ng</strong> Ama<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong><br />
Ha<strong>ng</strong>gan, na sila ay pumapayag na taglayin sa kanila<strong>ng</strong> sarili a<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> Anak, at lagi siya<strong>ng</strong> alalahanin at susundin a<strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> mga kautusan na ibinigay niya sa kanila; na<strong>ng</strong> sa tuwina<br />
ay mapasakanila a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> Espiritu upa<strong>ng</strong> makasama nila.<br />
Amen” (D at T 20:77).<br />
Narito a<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> iniaalay sa pagbabasbas <strong>ng</strong> tubig:<br />
“O Diyos, a<strong>ng</strong> Ama<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>gan, kami ay humihili<strong>ng</strong> sa<br />
inyo sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> Anak, na si Jesucristo, na basbasan<br />
at gawi<strong>ng</strong> banal a<strong>ng</strong> alak [tubig] na ito sa mga kaluluwa <strong>ng</strong> lahat<br />
nila na iinom nito, na<strong>ng</strong> ito ay kanila<strong>ng</strong> magawa bila<strong>ng</strong> pag-alaala<br />
sa dugo <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> Anak, na nabuhos ala<strong>ng</strong>-ala<strong>ng</strong> sa kanila; na<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> mapatunayan sa inyo, O Diyos, a<strong>ng</strong> Ama<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>gan,<br />
na sila sa tuwina ay aalalahanin siya, na<strong>ng</strong> mapasakanila a<strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> Espiritu upa<strong>ng</strong> makasama nila. Amen” (D at T 20:79).<br />
A<strong>ng</strong> ordenansa <strong>ng</strong> sacrament ay isinasagawa na<strong>ng</strong> napakasimple at<br />
buo<strong>ng</strong> paggala<strong>ng</strong>.<br />
����������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> kahulugan <strong>ng</strong> bawat parirala.<br />
A<strong>ng</strong> mga Tipa<strong>ng</strong> Pinapanibago Natin sa Sacrament<br />
���������������������������������������������������������������<br />
mga pagpapala<strong>ng</strong> ipinapa<strong>ng</strong>ako sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa pagtupad<br />
natin sa mga tipa<strong>ng</strong> iyon?<br />
Sa tuwi<strong>ng</strong> tumata<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> sacrament, pinapanibago natin<br />
a<strong>ng</strong> mga tipan sa Pa<strong>ng</strong>inoon. A<strong>ng</strong> tipan ay sagrado<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako sa<br />
pagitan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon at <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga anak. A<strong>ng</strong> mga tipa<strong>ng</strong><br />
ginagawa natin ay malinaw na binaba<strong>ng</strong>git sa mga panala<strong>ng</strong>in <strong>ng</strong><br />
157
158<br />
Kabanata 23<br />
sacrament. Mahalaga<strong>ng</strong> malaman ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> mga tipa<strong>ng</strong> iyon at<br />
ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> ibig sabihin <strong>ng</strong> mga ito.<br />
Nakikipagtipan tayo na kusa nati<strong>ng</strong> tataglayin sa ati<strong>ng</strong> sarili a<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>alan ni Jesucristo. Sa pamamagitan nito ay ipinakikita nati<strong>ng</strong><br />
handa tayo<strong>ng</strong> makilala bila<strong>ng</strong> kasama Niya at <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Simbahan.<br />
Ipinapa<strong>ng</strong>ako natin na paglili<strong>ng</strong>kuran natin Siya at a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga kapwa-tao. Na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako tayo na hindi tayo kailanman gagawa<br />
<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> bagay na magdudulot <strong>ng</strong> kahihiyan o kasiraan sa<br />
pa<strong>ng</strong>ala<strong>ng</strong> iyon.<br />
Nakikipagtipan tayo na palagi<strong>ng</strong> aalalahanin si Jesucristo. A<strong>ng</strong><br />
lahat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kaisipan, damdamin, at gawain ay maiimpluwensiyahan<br />
Niya at <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> misyon.<br />
Na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako tayo na susundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga kautusan.<br />
Tina<strong>ng</strong>gap natin a<strong>ng</strong> mga pananaguta<strong>ng</strong> ito sa ati<strong>ng</strong> sarili noo<strong>ng</strong><br />
tayo ay bininyagan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 20:37; Mosias 18:6–10).<br />
Ku<strong>ng</strong> kaya’t kapag tinata<strong>ng</strong>gap natin a<strong>ng</strong> sacrament, pinapanibago<br />
natin a<strong>ng</strong> mga tipa<strong>ng</strong> ginawa natin noo<strong>ng</strong> tayo ay bininyagan. Ibinigay<br />
sa atin ni Jesus a<strong>ng</strong> huwaran sa pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 18:1–12) at sinabi na kapag sinunod natin<br />
a<strong>ng</strong> huwara<strong>ng</strong> ito, na pinagsisisihan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan at<br />
naniniwala sa Kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan, tayo ay makatata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kapatawaran<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan (ti<strong>ng</strong>nan sa Pagsasalin ni Joseph<br />
Smith, Mateo 26:24).<br />
Na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na kapag tinupad natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga tipan, palagi<strong>ng</strong> mapapasaatin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Espiritu. A<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> pinapatnubayan <strong>ng</strong> Espiritu ay magkakaroon <strong>ng</strong> kaalaman,<br />
pananampalataya, kapa<strong>ng</strong>yarihan, at kabutihan upa<strong>ng</strong><br />
magkamit <strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan.<br />
����������������������������������������������������������ko<strong>ng</strong><br />
ito sa buo<strong>ng</strong> li<strong>ng</strong>go?<br />
A<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Saloobin Kapag Tumata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> Sacrament<br />
����������������������������������������������������������������ment?<br />
Ano a<strong>ng</strong> maaari nati<strong>ng</strong> isipin haba<strong>ng</strong> nasa sacrament na
Kabanata 23<br />
makakatulo<strong>ng</strong> sa ati<strong>ng</strong> maalaala a<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala <strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas?<br />
Bago tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament, dapat nati<strong>ng</strong> espirituwal na ihanda<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili. Binibigya<strong>ng</strong>-diin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na hindi dapat<br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament a<strong>ng</strong> sinuma<strong>ng</strong> hindi karapat-dapat. Ibig<br />
sabihin niyan kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> pagsisihan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan<br />
bago tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament. Sinasabi <strong>ng</strong> mga banal na<br />
kasulatan, “Ku<strong>ng</strong> mayroon ma<strong>ng</strong> nagkasala, huwag siya<strong>ng</strong> hayaa<strong>ng</strong><br />
bumahagi ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa siya ay gumawa <strong>ng</strong> pakikipagkasundo”<br />
(D at T 46:4). Iniutos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa Kanya<strong>ng</strong> labindalawa<strong>ng</strong><br />
disipulo<strong>ng</strong> Nephita, “Huwag ninyo<strong>ng</strong> pahihintuluta<strong>ng</strong> sadya<strong>ng</strong><br />
bumahagi <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> laman at dugo a<strong>ng</strong> sinuman na hindi karapatdapat,<br />
kapag inyo<strong>ng</strong> ihahain ito; sapagkat sinuman a<strong>ng</strong> kumain<br />
at uminom <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> laman at dugo na<strong>ng</strong> hindi karapat-dapat ay<br />
kumakain at umiinom <strong>ng</strong> kapahamakan sa kanya<strong>ng</strong> kaluluwa”<br />
(3 Nephi 18:28–29).<br />
Sa oras <strong>ng</strong> sacrament dapat nati<strong>ng</strong> alisin sa ati<strong>ng</strong> isipan a<strong>ng</strong> lahat<br />
<strong>ng</strong> makamundo<strong>ng</strong> kaisipan. Dapat madama natin a<strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong><br />
madasalin at magala<strong>ng</strong>. Dapat nati<strong>ng</strong> isipin a<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Tagapagligtas at pasalamatan ito. Dapat nati<strong>ng</strong> suriin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> buhay at hanapin a<strong>ng</strong> mga paraan upa<strong>ng</strong> mapagbuti ito.<br />
Dapat din nati<strong>ng</strong> panibaguhin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> matibay na ha<strong>ng</strong>ari<strong>ng</strong><br />
sundin a<strong>ng</strong> mga kautusan.<br />
Hindi tayo kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> perpekto bago tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament,<br />
<strong>ng</strong>unit dapat nati<strong>ng</strong> taglayin a<strong>ng</strong> diwa <strong>ng</strong> pagsisisi sa ati<strong>ng</strong><br />
mga puso. A<strong>ng</strong> saloobin natin sa pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament ay<br />
nakaiimpluwensya sa ati<strong>ng</strong> karanasan sa pagta<strong>ng</strong>gap nito. Kapag<br />
tumata<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> sacrament na may dalisay na puso, tata<strong>ng</strong>gapin<br />
natin a<strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong> ipina<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
��������������������������������������������������������������<br />
kalakasan a<strong>ng</strong> karapat-dapat na pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament?<br />
Para sa mga guro: Ku<strong>ng</strong> marami sa mga tinuturuan ninyo ay mga magula<strong>ng</strong>, maaari<strong>ng</strong><br />
pabahagiin ninyo sila <strong>ng</strong> mga ideya ku<strong>ng</strong> paano nila matutulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak<br />
na maghanda na ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> sacrament na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> paggala<strong>ng</strong>.<br />
159
160<br />
Kabanata 23<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
������������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> sacrament)<br />
�������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������
A<strong>ng</strong> Araw <strong>ng</strong> Sabbath<br />
Kabanata 24<br />
A<strong>ng</strong> Kahulugan <strong>ng</strong> Araw <strong>ng</strong> Sabbath<br />
��������������������������<br />
“Alalahanin mo a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> sabbath, upa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>ilin” (Exodo 20:8;<br />
ti<strong>ng</strong>nan din sa D at T 68:29).<br />
A<strong>ng</strong> salita<strong>ng</strong> Sabbath ay mula sa salita<strong>ng</strong> Hebreo na a<strong>ng</strong> ibig sabihin<br />
ay pahi<strong>ng</strong>a. Bago a<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli ni Jesucristo,<br />
a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath ay paggunita sa araw <strong>ng</strong> pamamahi<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong><br />
Diyos na<strong>ng</strong> matapos Niya a<strong>ng</strong> Paglikha. Ito ay tanda <strong>ng</strong> tipan sa<br />
pagitan <strong>ng</strong> Diyos at <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga tao. Mababasa natin sa aklat<br />
<strong>ng</strong> Genesis na nilikha <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan at a<strong>ng</strong> mundo sa<br />
anim na bahagi <strong>ng</strong> panahon, na tinawag Niya<strong>ng</strong> mga araw: “At<br />
na<strong>ng</strong> ikapito<strong>ng</strong> araw ay nayari <strong>ng</strong> Dios a<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> gawa<strong>ng</strong><br />
ginawa; at nagpahi<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> ikapito<strong>ng</strong> araw sa madla<strong>ng</strong> gawa niya<strong>ng</strong><br />
ginawa. At binasbasan <strong>ng</strong> Dios a<strong>ng</strong> ikapito<strong>ng</strong> araw at kaniya<strong>ng</strong> ipina<strong>ng</strong>ilin”<br />
(Genesis 2:2–3). Ngayon a<strong>ng</strong> Sabbath ay paggunita rin sa<br />
Pagkabuhay na Mag-uli ni Jesucristo.<br />
A<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath ay tuwi<strong>ng</strong> ikapito<strong>ng</strong> araw. Ito ay banal na<br />
araw na inorden <strong>ng</strong> Diyos upa<strong>ng</strong> makapagpahi<strong>ng</strong>a tayo sa pa<strong>ng</strong>araw-araw<br />
nati<strong>ng</strong> gawain at sumamba sa Kanya.<br />
A<strong>ng</strong> Layunin <strong>ng</strong> Araw <strong>ng</strong> Sabbath<br />
�������������������������������������������������������������<br />
isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> alam tu<strong>ng</strong>kol sa Sabbath?<br />
Itinuro ni Jesus na a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath ay ginawa para sa ati<strong>ng</strong><br />
kapakinaba<strong>ng</strong>an (ti<strong>ng</strong>nan sa Marcos 2:27). A<strong>ng</strong> layunin <strong>ng</strong> Sabbath<br />
ay bigyan tayo <strong>ng</strong> tiyak na araw sa loob <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> li<strong>ng</strong>go upa<strong>ng</strong><br />
maituon a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kaisipan at gawain sa Diyos. Hindi ito araw <strong>ng</strong><br />
pamamahi<strong>ng</strong>a lama<strong>ng</strong> sa gawain. Ito ay sagrado<strong>ng</strong> araw na dapat<br />
161
Kabanata 24<br />
gugulin sa pagsamba at paggala<strong>ng</strong>. Haba<strong>ng</strong> nagpapahi<strong>ng</strong>a tayo sa<br />
ati<strong>ng</strong> karaniwa<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-araw-araw na mga gawain, a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
isipan ay nagigi<strong>ng</strong> malaya na pag-isipan na<strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> mga<br />
bagay na espirituwal. Sa araw na ito, dapat nati<strong>ng</strong> panibaguhin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga tipan sa Pa<strong>ng</strong>inoon at pakainin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kaluluwa <strong>ng</strong><br />
mga bagay na nauukol sa Espiritu.<br />
�����������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> layunin <strong>ng</strong> Sabbath haba<strong>ng</strong> naghahanda kayo para dito sa<br />
bawat li<strong>ng</strong>go.<br />
Kasaysayan <strong>ng</strong> Sabbath<br />
A<strong>ng</strong> ikapito<strong>ng</strong> araw ay inilaan <strong>ng</strong> Diyos bila<strong>ng</strong> Sabbath sa simula<br />
pa la<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mundo (ti<strong>ng</strong>nan sa Genesis 2:2–3). Mula pa noo<strong>ng</strong><br />
una<strong>ng</strong> panahon, a<strong>ng</strong> tradisyon <strong>ng</strong> pagkakaroon <strong>ng</strong> sagrado<strong>ng</strong> ikapito<strong>ng</strong><br />
araw ay napanatili sa iba’t iba<strong>ng</strong> tao sa mundo. Sinariwa <strong>ng</strong><br />
Diyos a<strong>ng</strong> utos ukol sa araw na ito sa mga Israelita, na sinasabi<strong>ng</strong>,<br />
“Alalahanin mo a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> sabbath, upa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>ilin” (Exodo<br />
20:8). A<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong>ilin sa araw <strong>ng</strong> Sabbath ay palatandaan din na<br />
a<strong>ng</strong> mga Israelita a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga pinagtipana<strong>ng</strong> tao (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Exodo 31:12–13, 16; Isaias 56:1–8; Jeremias 17:19–27).<br />
Gayunman, a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> mga pinuno<strong>ng</strong> Judio ay gumawa <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong><br />
hindi kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> patakaran tu<strong>ng</strong>kol sa Sabbath. Sila a<strong>ng</strong> nagpapasiya<br />
ku<strong>ng</strong> gaano kalayo a<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong> lakarin <strong>ng</strong> tao, ano<strong>ng</strong><br />
uri <strong>ng</strong> mga buhol a<strong>ng</strong> maaari nila<strong>ng</strong> itali, at iba pa. Na<strong>ng</strong> punahin<br />
<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> pinuno<strong>ng</strong> Judio si Jesucristo sa pagpapagali<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga<br />
tao<strong>ng</strong> may karamdaman sa araw <strong>ng</strong> Sabbath, ipinaalala sa kanila<br />
ni Jesus na a<strong>ng</strong> Sabbath ay ginawa para sa kapakanan <strong>ng</strong> tao.<br />
Sinunod din <strong>ng</strong> mga Nephita a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath alinsunod sa<br />
mga utos <strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa Jarom 1:5).<br />
Sa makabago<strong>ng</strong> panahon ay inulit <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> utos<br />
na dapat nati<strong>ng</strong> alalahanin a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath at gawin ito<strong>ng</strong><br />
banal (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 68:29).<br />
163
164<br />
Kabanata 24<br />
A<strong>ng</strong> Araw <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
��������������������������������������������������������������<br />
una<strong>ng</strong> araw?<br />
Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa Kanya<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli, kinilala ni<br />
Jesucristo at <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga disipulo a<strong>ng</strong> ikapito<strong>ng</strong> araw bila<strong>ng</strong><br />
Sabbath. Pagkatapos <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli, a<strong>ng</strong><br />
araw <strong>ng</strong> Li<strong>ng</strong>go ay itinuri<strong>ng</strong> na sagrado<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
bila<strong>ng</strong> pag-alaala sa Kanya<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli sa araw na<br />
iyon (ti<strong>ng</strong>nan sa A<strong>ng</strong> <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 20:7; I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 16:2).<br />
Mula noon, itinakda <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga tagasunod a<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> araw<br />
<strong>ng</strong> li<strong>ng</strong>go bila<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> Sabbath. Kapwa noon at <strong>ng</strong>ayon ay may<br />
anim na araw <strong>ng</strong> paggawa at isa<strong>ng</strong> araw para sa pamamahi<strong>ng</strong>a<br />
at pagsamba.<br />
Binigyan tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong> tuwira<strong>ng</strong> utos sa panaho<strong>ng</strong> ito<br />
na dapat din nati<strong>ng</strong> igala<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Li<strong>ng</strong>go, a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon,<br />
bila<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Sabbath (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 59:12).<br />
���������������������������������������������������������<br />
Mag-uli a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagsamba sa araw <strong>ng</strong> Sabbath?<br />
Pagpapanatili<strong>ng</strong> Banal sa Araw <strong>ng</strong> Sabbath<br />
�����������������������������������������������������������<br />
Hinili<strong>ng</strong> muna sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na pabanalin a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong><br />
Sabbath. Sa isa<strong>ng</strong> paghahayag na ibinigay kay Joseph Smith noo<strong>ng</strong><br />
1831, iniutos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga Banal na magpunta sa bahaydala<strong>ng</strong>inan<br />
at ialay a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga sacrament, mamahi<strong>ng</strong>a sa<br />
kanila<strong>ng</strong> mga gawain, at iukol a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga dala<strong>ng</strong>in sa Kataastaasan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 59:9–12).<br />
Pa<strong>ng</strong>alawa, hinili<strong>ng</strong> Niya sa atin na mamahi<strong>ng</strong>a sa pa<strong>ng</strong>-arawaraw<br />
na gawain. Ibig sabihin hindi tayo dapat gumawa <strong>ng</strong> gawain<br />
na makahahadla<strong>ng</strong> sa atin sa pagbibigay <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> pansin sa<br />
mga espirituwal na bagay. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga Israelita,<br />
“Huwag ka<strong>ng</strong> gagawa <strong>ng</strong> anoma<strong>ng</strong> gawa, ikaw, ni a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> anak<br />
Para sa mga guro: Matutulu<strong>ng</strong>an mo a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na pagisipa<strong>ng</strong><br />
mabuti a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagbibigay sa kanila <strong>ng</strong> oras na<br />
makapagnilay-nilay. Matapos sila<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> sapat na panahon, hi<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga sagot.
Kabanata 24<br />
na lalake ni babae, ni a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> alipi<strong>ng</strong> lalake ni babae, ni a<strong>ng</strong><br />
iyo<strong>ng</strong> baka” (Exodo 20:10). Sinabi sa atin <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga propeta<br />
na hindi tayo dapat mamili, ma<strong>ng</strong>aso, ma<strong>ng</strong>isda, dumalo sa mga<br />
laro<strong>ng</strong> pampalakasan, o makilahok sa anuma<strong>ng</strong> katulad na mga<br />
gawain sa araw na iyon.<br />
Gayunman, pinagsabihan tayo ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Spencer W. Kimball<br />
na kapag magpapahi<strong>ng</strong>a lama<strong>ng</strong> tayo at wala<strong>ng</strong> gagawin sa araw<br />
<strong>ng</strong> Sabbath, hindi natin ginagawa<strong>ng</strong> banal a<strong>ng</strong> araw na ito. Kaila<strong>ng</strong>an<br />
sa araw <strong>ng</strong> Sabbath a<strong>ng</strong> kapaki-pakinaba<strong>ng</strong> na pag-iisip at<br />
pagkilos. (Ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan:<br />
Spencer W. Kimball [2006], 203.)<br />
Ano<strong>ng</strong> mga bagay a<strong>ng</strong> maaari nati<strong>ng</strong> gawin sa araw <strong>ng</strong> Sabbath?<br />
Iminu<strong>ng</strong>kahi ni propeta<strong>ng</strong> Isaias na dapat nati<strong>ng</strong> itigil a<strong>ng</strong> paggawa<br />
<strong>ng</strong> pansarili<strong>ng</strong> kasiyahan at dapat “tawagin a<strong>ng</strong> sabbath na kaluguran,<br />
at a<strong>ng</strong> banal <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, na mara<strong>ng</strong>al” (Isaias 58:13).<br />
Dapat nati<strong>ng</strong> isipin a<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> bagay na maaari nati<strong>ng</strong> gawin<br />
sa araw <strong>ng</strong> Sabbath. Halimbawa, magagawa nati<strong>ng</strong> banal a<strong>ng</strong> araw<br />
<strong>ng</strong> Sabbath sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagdalo sa mga miti<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Simbahan;<br />
pagbabasa <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan at mga salita <strong>ng</strong> mga<br />
pinuno <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Simbahan; pagdalaw sa maysakit, matatanda, at<br />
mga mahal natin sa buhay; pakikinig sa kaaya-aya<strong>ng</strong> musika at<br />
pagkanta <strong>ng</strong> mga himno; pananala<strong>ng</strong>in sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
na<strong>ng</strong> may papuri at pasasalamat; paglili<strong>ng</strong>kod sa Simbahan; paghahanda<br />
<strong>ng</strong> mga rekord <strong>ng</strong> family history at personal na kasaysayan;<br />
pagsasalaysay <strong>ng</strong> mga kuwento<strong>ng</strong> nagpapalakas <strong>ng</strong> pananampalataya<br />
at pagbibigay <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> patotoo sa mga miyembro <strong>ng</strong> pamilya<br />
at pagbabahagi <strong>ng</strong> mga espirituwal na karanasan sa kanila; pagsulat<br />
sa mga misyonero at mga mahal sa buhay; pag-aayuno na<strong>ng</strong><br />
may layunin; at pag-uukol <strong>ng</strong> panahon sa mga anak at sa iba pa<strong>ng</strong><br />
mga kasambahay.<br />
Sa pagpapasiya ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga gawain na nararapat<br />
gawin sa Sabbath, maaari nati<strong>ng</strong> itano<strong>ng</strong> sa ati<strong>ng</strong> sarili: Mapauunlad<br />
ba ako nito at makapagbibigay ba ito <strong>ng</strong> inspirasyon sa akin?<br />
Nagpapakita ba ito <strong>ng</strong> paggala<strong>ng</strong> sa Pa<strong>ng</strong>inoon? Itinutuon ba nito<br />
a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> isipan sa Kanya?<br />
165
166<br />
Kabanata 24<br />
Maaari<strong>ng</strong> may mga pagkakataon na kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> gumawa sa<br />
araw <strong>ng</strong> Sabbath. Dapat nati<strong>ng</strong> iwasan ito ha<strong>ng</strong>ga’t maaari, <strong>ng</strong>unit<br />
kapag talaga<strong>ng</strong> kinakaila<strong>ng</strong>an, dapat nati<strong>ng</strong> panatilihin a<strong>ng</strong> diwa<br />
<strong>ng</strong> pagsamba sa Sabbath sa ati<strong>ng</strong> mga puso ha<strong>ng</strong>ga’t maaari.<br />
���������������������������������������������������������������<br />
inyo<strong>ng</strong> pagsisikap na gawi<strong>ng</strong> banal a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath. Ku<strong>ng</strong><br />
ikaw ay isa<strong>ng</strong> magula<strong>ng</strong> o lolo o lola, mag-isip <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bagay na<br />
maaari mo<strong>ng</strong> gawin upa<strong>ng</strong> matulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mga anak o<br />
apo na maunawaan a<strong>ng</strong> kahulugan <strong>ng</strong> Sabbath.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Pagpapala sa Pagpapanatili<strong>ng</strong> Banal sa Araw <strong>ng</strong> Sabbath<br />
������������������������������������������������������������gawa<br />
nati<strong>ng</strong> banal a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath?<br />
Ku<strong>ng</strong> iginagala<strong>ng</strong> natin a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath, maaari tayo<strong>ng</strong><br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> espirituwal at temporal na pagpapala.<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na ku<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong>ilin natin a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath<br />
na<strong>ng</strong> may pasasalamat at malugod na puso, tayo ay mapupuno<br />
<strong>ng</strong> kagalakan. Na<strong>ng</strong>ako Siya:<br />
“A<strong>ng</strong> kabuuan <strong>ng</strong> mundo ay sa inyo, . . . magi<strong>ng</strong> para sa pagkain<br />
o para sa kasuotan, o para sa mga bahay, o para sa mga kamalig,<br />
o para sa mga taniman, o para sa mga halamanan, o para sa<br />
mga ubasan;<br />
“Oo, lahat <strong>ng</strong> bagay na na<strong>ng</strong>gagali<strong>ng</strong> sa lupa, sa panahon niyon,<br />
ay ginawa para sa kapakinaba<strong>ng</strong>an at gamit <strong>ng</strong> tao, kapwa upa<strong>ng</strong><br />
makalugod sa mata at upa<strong>ng</strong> pasiglahin a<strong>ng</strong> puso;<br />
“Oo, para sa pagkain at para sa kasuotan, para sa panlasa at para<br />
sa pa<strong>ng</strong>-amoy, upa<strong>ng</strong> palakasin a<strong>ng</strong> katawan at pasiglahin a<strong>ng</strong><br />
kaluluwa” (D at T 59:16–19).
Kabanata 24<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
����������������������������������������������������������������<br />
Pa<strong>ng</strong>inoon at <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga tao)<br />
���������������������������������������������������������������<br />
(panatilihi<strong>ng</strong> banal a<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Sabbath)<br />
����������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Sabbath)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
mabuti sa araw <strong>ng</strong> Sabbath)<br />
167
Pag-aayuno<br />
Kabanata 25<br />
Paano a<strong>ng</strong> Wasto<strong>ng</strong> Pag-aayuno<br />
�������������������������������������������������������������nasan<br />
a<strong>ng</strong> pag-aayuno?<br />
Simula noo<strong>ng</strong> panahon ni Adan, a<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> Diyos ay nagayuno<br />
upa<strong>ng</strong> matulu<strong>ng</strong>an sila<strong>ng</strong> lumapit sa Kanya at upa<strong>ng</strong> sambahin<br />
Siya. Ipinakita ni Jesus a<strong>ng</strong> kahalagahan <strong>ng</strong> pag-aayuno sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> halimbawa (ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas<br />
4:1–4). Sa pamamagitan <strong>ng</strong> paghahayag sa mga huli<strong>ng</strong> araw nalaman<br />
natin na inaasahan pa rin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na mag-aayuno at<br />
mananala<strong>ng</strong>in na<strong>ng</strong> madalas a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga tao (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 88:76).<br />
A<strong>ng</strong> ibig sabihin <strong>ng</strong> pag-aayuno ay hindi pagkain at pag-inom. A<strong>ng</strong><br />
paminsan-minsa<strong>ng</strong> pag-aayuno ay mabuti para sa ati<strong>ng</strong> katawan at<br />
tumutulo<strong>ng</strong> upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> mas matalas a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> isipan.<br />
Itinuro sa atin <strong>ng</strong> Tagapagligtas na a<strong>ng</strong> pag-aayuno<strong>ng</strong> may layunin<br />
ay higit pa sa hindi pagkain at pag-inom. Kaila<strong>ng</strong>an din nati<strong>ng</strong> pagisipa<strong>ng</strong><br />
mabuti a<strong>ng</strong> espirituwal na mga bagay.<br />
Dapat Tayo<strong>ng</strong> Manala<strong>ng</strong>in Kapag Nag-aayuno Tayo<br />
A<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in ay mahalaga<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> pag-aayuno. Sa kabuuan<br />
<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan, a<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in at pag-aayuno ay magkasama<strong>ng</strong><br />
binaba<strong>ng</strong>git. A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pag-aayuno ay dapat may kasama<strong>ng</strong><br />
taos-puso<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in, at dapat nati<strong>ng</strong> simulan at tapusin<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pag-aayuno sa panala<strong>ng</strong>in.<br />
Para sa mga guro: Maaari mo<strong>ng</strong> hatiin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o miyembro <strong>ng</strong><br />
pamilya sa grupo <strong>ng</strong> dalawa o apat na katao at bigya<strong>ng</strong> pagkakataon a<strong>ng</strong> bawat grupo<br />
na talakayin a<strong>ng</strong> mga paraan upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> kasiya-siya<strong>ng</strong> karanasan a<strong>ng</strong> pag-aayuno.<br />
Pagkatapos ay magtulu<strong>ng</strong>-tulo<strong>ng</strong> kayo sa paggawa <strong>ng</strong> listahan <strong>ng</strong> mga ideya <strong>ng</strong> bawat<br />
isa—sa pisara o kaya ay sa malaki<strong>ng</strong> papel.<br />
169
170<br />
Kabanata 25<br />
Dapat Tayo<strong>ng</strong> Mag-ayuno na<strong>ng</strong> may Layunin<br />
Maaari<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> layunin a<strong>ng</strong> pag-aayuno.<br />
Maaari nati<strong>ng</strong> madaig a<strong>ng</strong> mga kahinaan o problema sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pag-aayuno at pananala<strong>ng</strong>in. Ku<strong>ng</strong> minsan maaari<br />
nati<strong>ng</strong> naisi<strong>ng</strong> mag-ayuno at manala<strong>ng</strong>in para humi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong><br />
o patnubay para sa iba, tulad sa isa<strong>ng</strong> kapamilya na maysakit at<br />
na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> basbas (ti<strong>ng</strong>nan sa Mosias 27:22–23). Sa pagaayuno<br />
maaari nati<strong>ng</strong> malaman a<strong>ng</strong> katotohanan <strong>ng</strong> mga bagay<br />
tulad ni propeta<strong>ng</strong> Alma sa Aklat ni Mormon. Sabi niya: “Ako<br />
ay nag-ayuno at nanala<strong>ng</strong>in na<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> araw upa<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong><br />
malaman a<strong>ng</strong> mga bagay na ito sa aki<strong>ng</strong> sarili. At <strong>ng</strong>ayon nalalaman<br />
ko sa aki<strong>ng</strong> sarili na a<strong>ng</strong> mga yaon ay totoo; sapagkat a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoo<strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> nagbigay-alam nito sa akin sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> Banal na Espiritu; at ito a<strong>ng</strong> diwa <strong>ng</strong> paghahayag<br />
na nasa akin” (Alma 5:46).<br />
Maaari tayo<strong>ng</strong> mag-ayuno para tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> iba na ta<strong>ng</strong>gapin<br />
a<strong>ng</strong> katotohanan. A<strong>ng</strong> pag-aayuno ay makatutulo<strong>ng</strong> para maalo<br />
tayo sa panahon <strong>ng</strong> kalu<strong>ng</strong>kutan at pagdadalamhati (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Alma 28:4–6). A<strong>ng</strong> pag-aayuno ay makatutulo<strong>ng</strong> sa atin na magi<strong>ng</strong><br />
mapagpakumbaba at mas mapalapit sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Helaman 3:35).<br />
A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> layunin sa pag-aayuno ay hindi dapat para paha<strong>ng</strong>ain<br />
a<strong>ng</strong> iba. Ipinayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon:<br />
“Bukod dito, pagka kayo’y na<strong>ng</strong>agaayuno, ay huwag kayo<strong>ng</strong> gaya<br />
<strong>ng</strong> mga mapagpaimbabaw, na may mapapa<strong>ng</strong>law na mukha: sapagka’t<br />
kanila<strong>ng</strong> pinasasama a<strong>ng</strong> mga mukha nila, upa<strong>ng</strong> makita <strong>ng</strong><br />
mga tao na sila’y na<strong>ng</strong>agaayuno.<br />
“Katotohana<strong>ng</strong> sinasabi ko sa inyo, Tina<strong>ng</strong>gap na nila a<strong>ng</strong> sa<br />
kanila’y ganti.<br />
“Datapuwa’t ikaw, sa pagaayuno mo, ay la<strong>ng</strong>isan mo a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> ulo,<br />
at hilamusan mo a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mukha; upa<strong>ng</strong> huwag ka<strong>ng</strong> makita <strong>ng</strong><br />
mga tao na ikaw ay nagaayuno” (Mateo 6:16–18).<br />
Dapat tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> masaya kapag nag-aayuno at huwag ipamalita<br />
sa iba a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pag-aayuno.
Kabanata 25<br />
����������������������������������������������������������������<br />
sa pag-aayuno?<br />
A<strong>ng</strong> Araw <strong>ng</strong> Ayuno<br />
Isa<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Li<strong>ng</strong>go bawat buwan a<strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong><br />
Araw ay may araw <strong>ng</strong> ayuno. Sa araw na ito hindi tayo kumakain<br />
ni umiinom sa dalawa<strong>ng</strong> magkasunod na kainan. Ku<strong>ng</strong> maghahapunan<br />
tayo sa araw <strong>ng</strong> Sabado, hindi tayo dapat kumain o uminom<br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa hapunan <strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Li<strong>ng</strong>go.<br />
Lahat <strong>ng</strong> miyembro na malusog a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>atawan ay dapat magayuno.<br />
Dapat nati<strong>ng</strong> hikayatin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga anak na mag-ayuno<br />
matapos sila<strong>ng</strong> mabinyagan, <strong>ng</strong>unit hindi natin sila dapat pilitin.<br />
A<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> ayuno ay espesyal na araw para magpakumbaba<br />
tayo sa harap <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa pag-aayuno at panala<strong>ng</strong>in. Ito ay<br />
araw upa<strong>ng</strong> idala<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> kapatawaran <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan at<br />
magkaroon <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> madaig a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kamalian at<br />
mapatawad a<strong>ng</strong> iba.<br />
Sa Li<strong>ng</strong>go <strong>ng</strong> ayuno, a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay samasama<strong>ng</strong><br />
nagpupulo<strong>ng</strong> at tumata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament. Pinatatatag<br />
nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili at a<strong>ng</strong> bawat isa sa pagbabahagi <strong>ng</strong> patotoo<br />
sa pulo<strong>ng</strong> sa pag-aayuno at pagpapatotoo.<br />
������������������������������������������������������������<br />
pulo<strong>ng</strong> sa pag-aayuno at pagpapatotoo? Paano kayo nakinaba<strong>ng</strong><br />
sa pakikinig sa ibinahagi<strong>ng</strong> patotoo <strong>ng</strong> iba?<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Handog-Ayuno<br />
��������������������������������������������<br />
Sa pag-aayuno natin bawat buwan, hinihili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na<br />
tulu<strong>ng</strong>an natin a<strong>ng</strong> mga na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an. A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> paraan<br />
<strong>ng</strong> paggawa nito ay sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagbibigay sa wasto<strong>ng</strong><br />
awtoridad <strong>ng</strong> priesthood <strong>ng</strong> pera<strong>ng</strong> gagastusin sana natin sa dalawa<strong>ng</strong><br />
kainan. Dapat tayo<strong>ng</strong> magbigay na<strong>ng</strong> sagana ha<strong>ng</strong>ga’t maaari.<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga handog-ayuno nagigi<strong>ng</strong> mga<br />
katuwa<strong>ng</strong> tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa sa mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an<br />
<strong>ng</strong> kapuspalad nati<strong>ng</strong> mga kapatid.<br />
171
172<br />
Kabanata 25<br />
Tayo ay Pinagpapala Kapag Nag-aayuno Tayo<br />
������������������������������������������������������������<br />
ati<strong>ng</strong> pag-aayuno?<br />
Isinulat ni Isaias, isa<strong>ng</strong> propeta sa Matanda<strong>ng</strong> Tipan, a<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga nag-aayuno at tumutulo<strong>ng</strong><br />
sa mga na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an. Tayo ay pina<strong>ng</strong>akuan <strong>ng</strong> kapayapaan,<br />
ibayo<strong>ng</strong> kalusugan, at espirituwal na patnubay. Sinasabi sa atin ni<br />
Isaias a<strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong> dumarati<strong>ng</strong> kapag nag-aayuno tayo:<br />
“Ku<strong>ng</strong> magkagayo’y sisikat a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> liwanag na para<strong>ng</strong> umaga,<br />
at a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> kagali<strong>ng</strong>an ay bigla<strong>ng</strong> lilitaw; at a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> katuwiran<br />
ay ma<strong>ng</strong>u<strong>ng</strong>una sa iyo; a<strong>ng</strong> kaluwalhatian <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay<br />
magigi<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> bantay likod. Ku<strong>ng</strong> magkagayo’y tatawag ka, at<br />
a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay sasagot; ikaw ay dadai<strong>ng</strong>, at siya’y magsasabi,<br />
Narito ako” (Isaias 58:8–9).<br />
Pinabubuti <strong>ng</strong> pag-aayuno a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay at binibigyan tayo <strong>ng</strong><br />
karagdaga<strong>ng</strong> lakas. Tinutulu<strong>ng</strong>an tayo nito na ipamuhay a<strong>ng</strong> iba<br />
pa<strong>ng</strong> mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo dahil ito a<strong>ng</strong> naglalapit sa<br />
atin sa Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
A<strong>ng</strong> Pag-aayuno ay Nagtuturo <strong>ng</strong> Pagpipigil sa Sarili<br />
Tinutulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> pag-aayuno na palakasin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagkatao.<br />
Kapag wasto a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pag-aayuno, matututuhan nati<strong>ng</strong> pigilin<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga hilig at silakbo <strong>ng</strong> damdamin. Tayo ay nagigi<strong>ng</strong><br />
mas malakas dahil napatunayan natin sa ati<strong>ng</strong> sarili na kaya nati<strong>ng</strong><br />
pigilan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili. Ku<strong>ng</strong> tuturuan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga anak na<br />
mag-ayuno, magkakaroon sila <strong>ng</strong> espirituwal na kalakasan upa<strong>ng</strong><br />
madaig a<strong>ng</strong> mas malalaki<strong>ng</strong> tukso kalaunan sa kanila<strong>ng</strong> buhay.<br />
A<strong>ng</strong> Pag-aayuno ay Nagbibigay sa Atin <strong>ng</strong> Espirituwal na<br />
Kapa<strong>ng</strong>yarihan<br />
Kapag nag-ayuno tayo na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> talino at may panala<strong>ng</strong>in,<br />
pinauunlad natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya. Sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
pananampalataya<strong>ng</strong> iyan magkakaroon tayo <strong>ng</strong> mas malakas na<br />
espirituwal na kapa<strong>ng</strong>yarihan. Halimbawa, ikinuwento ni Alma<br />
(isa<strong>ng</strong> propeta sa Aklat ni Mormon) a<strong>ng</strong> muli<strong>ng</strong> pagkikita nila <strong>ng</strong><br />
mga anak ni Mosias makalipas a<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> taon matapos a<strong>ng</strong>
Kabanata 25<br />
kanila<strong>ng</strong> mahimala<strong>ng</strong> pagbabalik-loob. Nakadama siya <strong>ng</strong> labis<br />
na kagalakan na<strong>ng</strong> malaman niya na pinalakas nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
pananampalataya at nagkaroon <strong>ng</strong> malakas na espirituwal na<br />
kapa<strong>ng</strong>yarihan. Nagkaroon sila <strong>ng</strong> ganito<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan dahil<br />
“itinuon nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga sarili sa marami<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in, at<br />
pag-aayuno; kaya <strong>ng</strong>a taglay nila a<strong>ng</strong> diwa <strong>ng</strong> propesiya, at a<strong>ng</strong><br />
diwa <strong>ng</strong> paghahayag” (Alma 17:3).<br />
A<strong>ng</strong> mga anak ni Mosias ay 14 na taon na<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral noon sa<br />
mga Lamanita. Dahil nag-ayuno at nanala<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> mga anak ni<br />
Mosias, pinalakas <strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> mga salita. Ito a<strong>ng</strong> nagbigay sa kanila <strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong> tagumpay<br />
sa kanila<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 17:4.)<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Tagapagligtas sa mga nag-aayuno sa wasto<strong>ng</strong> paraan, “A<strong>ng</strong><br />
Ama mo, na nakakikita sa lihim, ay gagantihin ka” (Mateo 6:18).<br />
������������������������������������������������������������<br />
kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> labanan a<strong>ng</strong> mga tukso? tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> paghahayag?<br />
gumawa <strong>ng</strong> mabuti?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
pag-aayuno)<br />
�������������������������������������<br />
������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
at patotoo)<br />
������������������������������������������������������������������<br />
sa Diyos)<br />
���������������������������������������������������������<br />
pinuno <strong>ng</strong> Simbahan)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
tinutulu<strong>ng</strong>an natin a<strong>ng</strong> mga na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an)<br />
173
Sakripisyo<br />
Kabanata 26<br />
A<strong>ng</strong> Kahulugan <strong>ng</strong> Sakripisyo<br />
A<strong>ng</strong> ibig sabihin <strong>ng</strong> sakripisyo ay pagbibigay sa Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong><br />
anuma<strong>ng</strong> hili<strong>ng</strong>in Niya sa ati<strong>ng</strong> panahon, mga ari-arian natin sa<br />
mundo, at ati<strong>ng</strong> lakas upa<strong>ng</strong> isulo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> gawain. Iniutos<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Hanapin muna ninyo a<strong>ng</strong> kaharian [<strong>ng</strong> Diyos], at<br />
a<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> katuwiran” (Mateo 6:33). A<strong>ng</strong> kahandaan nati<strong>ng</strong><br />
magsakripisyo ay tanda <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katapatan sa Diyos. A<strong>ng</strong> mga tao<br />
noon pa man ay palagi<strong>ng</strong> sinusubok upa<strong>ng</strong> malaman ku<strong>ng</strong> uunahin<br />
nila a<strong>ng</strong> mga bagay na ukol sa Diyos sa kanila<strong>ng</strong> buhay.<br />
�������������������������������������������������������������<br />
na<strong>ng</strong> hindi naghihintay <strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> kapalit?<br />
A<strong>ng</strong> Batas <strong>ng</strong> Pagsasakripisyo ay Isinagawa Noo<strong>ng</strong><br />
Una<strong>ng</strong> Panahon<br />
�����������������������������������������������������������<br />
pinagtipana<strong>ng</strong> tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> panahon?<br />
Mula noo<strong>ng</strong> panahon nina Adan at Eva ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa panahon ni<br />
Jesucristo ay isinasagawa na <strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> batas<br />
<strong>ng</strong> pagsasakripisyo. Iniutos sa kanila<strong>ng</strong> ialay a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>anay<br />
<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kawan bila<strong>ng</strong> sakripisyo. A<strong>ng</strong> mga hayop na ito<br />
ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> perpekto, wala<strong>ng</strong> kapintasan. A<strong>ng</strong> ordenansa ay ibinigay<br />
upa<strong>ng</strong> ipaalala sa mga tao na si Jesucristo, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>anay na<br />
Anak <strong>ng</strong> Ama, ay darati<strong>ng</strong> sa daigdig. Siya ay magigi<strong>ng</strong> perpekto sa<br />
lahat <strong>ng</strong> aspeto, at iaalay Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> sarili bila<strong>ng</strong> sakripisyo<br />
para sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 5:5–8.)<br />
Para sa mga guro: Hindi mo kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ituro<strong>ng</strong> lahat a<strong>ng</strong> nasa bawat kabanata. Haba<strong>ng</strong><br />
mapanala<strong>ng</strong>in ka<strong>ng</strong> naghahanda<strong>ng</strong> magturo, ha<strong>ng</strong>arin a<strong>ng</strong> patnubay <strong>ng</strong> Espiritu upa<strong>ng</strong><br />
malaman ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> mga bahagi <strong>ng</strong> kabanata a<strong>ng</strong> dapat mo<strong>ng</strong> ituro at alin a<strong>ng</strong> mga dapat<br />
mo<strong>ng</strong> itano<strong>ng</strong>.<br />
175
176<br />
Kabanata 26<br />
Si Jesus ay dumati<strong>ng</strong> <strong>ng</strong>a at inialay a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> sarili bila<strong>ng</strong> sakripisyo,<br />
gaya <strong>ng</strong> itinuro sa mga tao na Kanya<strong>ng</strong> gagawin. Dahil sa<br />
Kanya<strong>ng</strong> pagsasakripisyo, a<strong>ng</strong> bawat isa ay maliligtas sa kamataya<strong>ng</strong><br />
pisikal sa pamamagitan <strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli at lahat ay<br />
maaari<strong>ng</strong> maligtas mula sa kanila<strong>ng</strong> mga kasalanan sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pananampalataya kay Jesucristo (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 12 sa<br />
aklat na ito).<br />
A<strong>ng</strong> nagbabayad-sala<strong>ng</strong> sakripisyo ni Cristo a<strong>ng</strong> naghudyat <strong>ng</strong> pagwawakas<br />
<strong>ng</strong> mga sakripisyo na may pagpapadanak <strong>ng</strong> dugo. A<strong>ng</strong><br />
gayo<strong>ng</strong> panlabas na sakripisyo ay pinalitan <strong>ng</strong> ordenansa <strong>ng</strong> sacrament.<br />
A<strong>ng</strong> ordenansa <strong>ng</strong> sacrament ay ibinigay upa<strong>ng</strong> ipaalaala<br />
sa atin a<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> sakripisyo <strong>ng</strong> Tagapagligtas. Dapat madalas<br />
tayo<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament. Ipinaaalala sa atin <strong>ng</strong> mga sagisag<br />
<strong>ng</strong> tinapay at tubig a<strong>ng</strong> katawan <strong>ng</strong> Tagapagligtas at Kanya<strong>ng</strong><br />
dugo, na ibinuwis Niya para sa atin (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 23 sa<br />
aklat na ito).<br />
�������������������������������������������������������<br />
Pagbabayad-sala?<br />
Kaila<strong>ng</strong>an pa rin Tayo<strong>ng</strong> Magsakripisyo<br />
������������������������������������������������������<br />
Kahit winakasan na a<strong>ng</strong> pagsasakripisyo sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagpapadanak<br />
<strong>ng</strong> dugo, hinihili<strong>ng</strong> pa rin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na magsakripisyo<br />
tayo. Ngunit a<strong>ng</strong> hinihili<strong>ng</strong> Niya <strong>ng</strong>ayon ay iba<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong><br />
pag-aalay. Sabi niya: “Hindi na kayo mag-aalay pa sa akin <strong>ng</strong> pagbubuhos<br />
<strong>ng</strong> dugo; . . . at [a<strong>ng</strong>] inyo<strong>ng</strong> mga handog na sinusunog<br />
ay tata<strong>ng</strong>galin na. . . . At mag-aalay kayo bila<strong>ng</strong> pinaka-hain sa akin<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bagbag na puso at nagsisisi<strong>ng</strong> espiritu” (3 Nephi 9:19–20).<br />
A<strong>ng</strong> ibig sabihin <strong>ng</strong> “bagbag na puso at nagsisisi<strong>ng</strong> espiritu” ay<br />
naghahandog tayo <strong>ng</strong> taos-puso<strong>ng</strong> pagdadalamhati para sa ati<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan haba<strong>ng</strong> nagpapakumbaba tayo at pinagsisisihan<br />
a<strong>ng</strong> mga ito.
Kabanata 26<br />
Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> Handa Tayo<strong>ng</strong> Isakripisyo sa Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong><br />
Lahat <strong>ng</strong> Mayroon Tayo<br />
�������������������������������������������<br />
Isinulat ni Apostol Pablo na dapat tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> buhay na mga<br />
hain, banal at kata<strong>ng</strong>gap-ta<strong>ng</strong>gap sa Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga<br />
Roma 12:1).<br />
Ku<strong>ng</strong> tayo ay magigi<strong>ng</strong> buhay na hain, kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> handa tayo<strong>ng</strong><br />
ibigay a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay na mayroon tayo para sa A<strong>ng</strong> Simbahan<br />
ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw—upa<strong>ng</strong> maitayo<br />
a<strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Diyos sa lupa at magsikap upa<strong>ng</strong> maitatag a<strong>ng</strong><br />
Sion (ti<strong>ng</strong>nan sa 1 Nephi 13:37).<br />
Isa<strong>ng</strong> mayaman na bata<strong>ng</strong> pinuno a<strong>ng</strong> nagtano<strong>ng</strong> sa Tagapagligtas,<br />
“Ano<strong>ng</strong> gagawin ko upa<strong>ng</strong> magmana <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> buhay?”<br />
Sumagot si Jesus, “Talastas mo a<strong>ng</strong> mga utos, Huwag ka<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>alunya,<br />
Huwag ka<strong>ng</strong> pumatay, Huwag ka<strong>ng</strong> magnakaw, Huwag<br />
ka<strong>ng</strong> sumaksi sa di katotohanan, Igala<strong>ng</strong> mo a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> ama at<br />
ina.” At sinabi <strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong> mayaman, “Ginanap ko a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> mga<br />
bagay na ito buhat pa sa aki<strong>ng</strong> pagkabata.” Na<strong>ng</strong> marinig ito ni<br />
Jesus, sinabi Niya, “Isa<strong>ng</strong> bagay pa a<strong>ng</strong> kula<strong>ng</strong> sa iyo: ipagbili mo<br />
a<strong>ng</strong> lahat mo<strong>ng</strong> tinata<strong>ng</strong>kilik, at ipamahagi mo sa mga dukha, at<br />
magkakaroon ka <strong>ng</strong> kayamanan sa la<strong>ng</strong>it: at pumarito ka, sumunod<br />
ka sa akin.” Na<strong>ng</strong> marinig ito <strong>ng</strong> binata, siya ay lubha<strong>ng</strong> nalu<strong>ng</strong>kot.<br />
Napakayaman niya at a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> puso ay nakalagak sa kanya<strong>ng</strong><br />
kayamanan. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas 18:18–23; ti<strong>ng</strong>nan din a<strong>ng</strong> larawan<br />
sa kabanata<strong>ng</strong> ito.)<br />
A<strong>ng</strong> bata<strong>ng</strong> pinuno ay isa<strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> tao. Ngunit na<strong>ng</strong> siya ay<br />
subukin, hindi siya handa<strong>ng</strong> isakripisyo a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> makamundo<strong>ng</strong><br />
ari-arian. Sa kabila<strong>ng</strong> banda, a<strong>ng</strong> mga disipulo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
na sina Pedro at Andres ay handa<strong>ng</strong> isakripisyo a<strong>ng</strong> lahat para sa<br />
kapakanan <strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Diyos. Na<strong>ng</strong> sabihin ni Jesus sa kanila,<br />
“Magsisunod kayo, . . . pagdaka’y iniwan nila a<strong>ng</strong> [kanila<strong>ng</strong>] mga<br />
lambat, at nagsisunod sa kaniya” (Mateo 4:19–20).<br />
Tulad <strong>ng</strong> mga disipulo, maaari nati<strong>ng</strong> ialay a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>araw-araw<br />
na gawain bila<strong>ng</strong> sakripisyo sa Pa<strong>ng</strong>inoon. Maaari<br />
nati<strong>ng</strong> sabihin, “A<strong>ng</strong> kalooban Ninyo a<strong>ng</strong> masusunod.” Ginawa ito<br />
177
178<br />
Kabanata 26<br />
ni Abraham. Nabuhay siya sa lupa bago isila<strong>ng</strong> si Cristo, noo<strong>ng</strong><br />
mga panaho<strong>ng</strong> ipinag-uutos a<strong>ng</strong> mga pagsasakripisyo at pagsusunog<br />
<strong>ng</strong> alay. Bila<strong>ng</strong> pagsubok sa pananampalataya ni Abraham,<br />
iniutos sa kanya <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na ialay a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> anak na si<br />
Isaac. Si Isaac a<strong>ng</strong> nag-iisa<strong>ng</strong> anak nina Abraham at Sara. A<strong>ng</strong><br />
utos na ialay siya bila<strong>ng</strong> sakripisyo ay lubha<strong>ng</strong> napakasakit para<br />
kay Abraham.<br />
Gayunman, siya at si Isaac ay naglakbay na<strong>ng</strong> malayo papunta sa<br />
Bundok Moria, ku<strong>ng</strong> saan gagawin a<strong>ng</strong> pag-aalay. Naglakbay sila<br />
na<strong>ng</strong> tatlo<strong>ng</strong> araw. Isipin a<strong>ng</strong> saloobin at kalu<strong>ng</strong>kutan ni Abraham.<br />
A<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> anak ay isasakripisyo sa Pa<strong>ng</strong>inoon. Na<strong>ng</strong> marati<strong>ng</strong><br />
nila a<strong>ng</strong> Bundok Moria, dala ni Isaac a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>gato<strong>ng</strong> at dala ni<br />
Abraham a<strong>ng</strong> apoy at itak sa lugar na pagtatayuan <strong>ng</strong> altar. Sinabi<br />
ni Isaac, “Ama ko . . . narito a<strong>ng</strong> apoy at a<strong>ng</strong> kahoy: <strong>ng</strong>uni’t saan<br />
naroon a<strong>ng</strong> kordero<strong>ng</strong> pinakahandog na susunugin?” Sumagot si<br />
Abraham, “Dios a<strong>ng</strong> maghahanda <strong>ng</strong> kordero<strong>ng</strong> pinaka handog na<br />
susunugin, anak ko.” At nagtayo si Abraham <strong>ng</strong> altar at inayos a<strong>ng</strong><br />
kahoy sa ibabaw nito. Tinalian niya si Isaac at inilagay sa ibabaw<br />
<strong>ng</strong> kahoy. At kinuha niya a<strong>ng</strong> itak para patayin si Isaac. Sa pagkakatao<strong>ng</strong><br />
iyon isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> pumigil sa kanya, na<br />
nagsasabi<strong>ng</strong>, “Abraham . . . huwag mo<strong>ng</strong> buhatin a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> kamay<br />
sa bata, o gawan man siya <strong>ng</strong> anoman: sapagka’t talastas ko <strong>ng</strong>ayon,<br />
na ikaw ay natatakot sa Dios, sa paraa<strong>ng</strong> hindi mo itina<strong>ng</strong>gi<br />
sa akin a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> anak, a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> bugto<strong>ng</strong> na anak.” (Ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Genesis 22:1–14.)<br />
Marahil ay labis a<strong>ng</strong> kagalakan ni Abraham na<strong>ng</strong> hindi na niya<br />
kinaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> isakripisyo a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> anak. Ngunit mahal na<br />
mahal niya a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kaya’t handa siya<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong><br />
hili<strong>ng</strong>in <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
����������������������������������������������������������<br />
buhay <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> kakilala ninyo? Ano<strong>ng</strong> mga halimbawa <strong>ng</strong><br />
sakripisyo a<strong>ng</strong> napansin ninyo sa buhay <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga ninuno?<br />
sa buhay <strong>ng</strong> mga una<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong> Simbahan? sa buhay <strong>ng</strong><br />
mga tauhan sa mga banal na kasulatan? Ano a<strong>ng</strong> natutuhan ninyo<br />
sa mga halimbawa<strong>ng</strong> ito?
Kabanata 26<br />
Tinutulu<strong>ng</strong>an Tayo <strong>ng</strong> Sakripisyo na Maghanda<strong>ng</strong> Mamuhay<br />
sa Pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Diyos<br />
Ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> sa pagsasakripisyo tayo maaari<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> karapat-dapat<br />
na mamuhay sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Diyos. Ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> sa pagsasakripisyo natin<br />
matatamasa a<strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan. Marami sa mga nauna<strong>ng</strong><br />
nabuhay sa atin a<strong>ng</strong> nagsakripisyo <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> mayroon sila.<br />
Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> handa tayo<strong>ng</strong> gawin din a<strong>ng</strong> gayon upa<strong>ng</strong> makamit<br />
a<strong>ng</strong> sagana<strong>ng</strong> gantimpala<strong>ng</strong> tinatamasa nila.<br />
Maaari<strong>ng</strong> hindi tayo hili<strong>ng</strong>an na isakripisyo a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay.<br />
Ngunit tulad ni Abraham, dapat handa tayo<strong>ng</strong> isakripisyo a<strong>ng</strong> lahat<br />
upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> karapat-dapat na mamuhay sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Diyos.<br />
A<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay palagi<strong>ng</strong> nagsasakripisyo na<strong>ng</strong><br />
malaki at sa iba’t iba<strong>ng</strong> paraan. A<strong>ng</strong> ilan ay dumaranas <strong>ng</strong> hirap<br />
at pa<strong>ng</strong>u<strong>ng</strong>utya dahil sa eba<strong>ng</strong>helyo. A<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> nagbalik-loob sa<br />
Simbahan ay itinakwil <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga pamilya. A<strong>ng</strong> matagal na<strong>ng</strong><br />
mga kaibigan ay nagsilayuan na. A<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> miyembro ay nawalan<br />
<strong>ng</strong> trabaho; a<strong>ng</strong> ilan ay namatay. Ngunit batid <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga sakripisyo; na<strong>ng</strong>ako Siya, “A<strong>ng</strong> bawa’t magiwan <strong>ng</strong><br />
bahay, o mga kapatid na lalake, o mga kapatid na babae, o ama, o<br />
ina, o mga anak, o mga lupa, dahil sa aki<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan, ay tata<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong> tigisa<strong>ng</strong> daan, at magsisipagmana <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> buhay”<br />
(Mateo 19:29).<br />
Haba<strong>ng</strong> umuunlad a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> patotoo sa eba<strong>ng</strong>helyo, nakakaya<br />
nati<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong> mas malalaki<strong>ng</strong> sakripisyo sa Pa<strong>ng</strong>inoon. Pansinin<br />
a<strong>ng</strong> mga sakripisyo<strong>ng</strong> ginawa sa mga halimbawa<strong>ng</strong> ito na<br />
ha<strong>ng</strong>o sa tunay na buhay:<br />
Tinipon <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong> Simbahan sa Germany a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
ikapu sa loob <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> taon ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa dumati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> may awtoridad <strong>ng</strong> priesthood at ta<strong>ng</strong>gapin ito.<br />
Isa<strong>ng</strong> visiti<strong>ng</strong> teacher sa Relief Society a<strong>ng</strong> nagli<strong>ng</strong>kod sa loob <strong>ng</strong><br />
30 taon na<strong>ng</strong> hindi pumapalya sa kanya<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kulin.<br />
Isa<strong>ng</strong> grupo <strong>ng</strong> mga Banal sa South Africa a<strong>ng</strong> sumakay <strong>ng</strong> bus sa<br />
loob <strong>ng</strong> tatlo<strong>ng</strong> araw, na<strong>ng</strong> nakatayo, para marinig at makita a<strong>ng</strong><br />
propeta <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
179
180<br />
Kabanata 26<br />
Sa isa<strong>ng</strong> area conference sa Mexico, natulog a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong><br />
Simbahan sa lupa at nag-ayuno haba<strong>ng</strong> ginaganap a<strong>ng</strong> kumperensya.<br />
Naubos a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pera para makarati<strong>ng</strong> la<strong>ng</strong> sa kumperensya<br />
at wala<strong>ng</strong> natira para sa pagkain at matutuluyan.<br />
Ipinagbili <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> pamilya a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> kotse para malikom a<strong>ng</strong><br />
pera<strong>ng</strong> nais nila<strong>ng</strong> iambag sa pondo <strong>ng</strong> pagtatayo <strong>ng</strong> templo.<br />
Ipinagbili <strong>ng</strong> isa pa<strong>ng</strong> pamilya a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> tahanan para magkaroon<br />
<strong>ng</strong> pera<strong>ng</strong> magagamit sa pagpunta sa templo.<br />
Marami<strong>ng</strong> matatapat na mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw a<strong>ng</strong> kakaunti<br />
lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> pera para sa kanila<strong>ng</strong> ikabubuhay, <strong>ng</strong>unit nagbabayad<br />
sila <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga ikapu at handog.<br />
Isa<strong>ng</strong> lalaki a<strong>ng</strong> nagsakripisyo <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> trabaho dahil tuma<strong>ng</strong>gi<br />
siya<strong>ng</strong> magtrabaho sa araw <strong>ng</strong> Li<strong>ng</strong>go.<br />
Sa isa<strong>ng</strong> branch, kusa<strong>ng</strong>-loob na nag-ukol <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> panahon<br />
a<strong>ng</strong> mga kabataan upa<strong>ng</strong> maalagaan a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> paslit<br />
haba<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> nila ay tumutulo<strong>ng</strong> sa pagtatayo <strong>ng</strong><br />
meeti<strong>ng</strong>house.<br />
Pinalalampas <strong>ng</strong> mga kabataa<strong>ng</strong> lalaki at babae a<strong>ng</strong> magaganda<strong>ng</strong><br />
pagkakataon na makapagtrabaho, makapag-aral, o a<strong>ng</strong> isports para<br />
magli<strong>ng</strong>kod bila<strong>ng</strong> mga misyonero.<br />
Marami pa<strong>ng</strong> halimbawa a<strong>ng</strong> maibibigay tu<strong>ng</strong>kol sa mga tao<strong>ng</strong><br />
nagsasakripisyo para sa Pa<strong>ng</strong>inoon. Gayunman sulit a<strong>ng</strong> kahit<br />
ano<strong>ng</strong> sakripisyo<strong>ng</strong> gawin natin sa ati<strong>ng</strong> panahon, talino, lakas,<br />
pera, at buhay sa pagkakaroon <strong>ng</strong> lugar sa kaharian <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it. Sa pamamagitan <strong>ng</strong> sakripisyo magkakaroon tayo <strong>ng</strong><br />
kaalaman mula sa Pa<strong>ng</strong>inoon na kata<strong>ng</strong>gap-ta<strong>ng</strong>gap tayo sa Kanya<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 97:8).<br />
������������������������������������������������������������<br />
magsakripisyo sa kahandaan nati<strong>ng</strong> mamuhay sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Diyos?
Kabanata 26<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> puso)<br />
����������������������������������������������������������<br />
sa kaharian)<br />
���������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
para sa Pa<strong>ng</strong>inoon ay matatagpuan ito)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
sa halip na sirain a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> tipan sa Pa<strong>ng</strong>inoon)<br />
181
Pagtatrabaho at Personal<br />
na Pananagutan<br />
Kabanata 27<br />
A<strong>ng</strong> Pagtatrabaho ay Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> <stro<strong>ng</strong>>Alituntunin</stro<strong>ng</strong>><br />
���������������������������������������������������������<br />
kahalagahan <strong>ng</strong> pagtatrabaho?<br />
Ipinakita sa atin <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it at ni Jesucristo sa Kanila<strong>ng</strong><br />
mga halimbawa at aral na a<strong>ng</strong> pagtatrabaho ay mahalaga sa<br />
la<strong>ng</strong>it at sa lupa. A<strong>ng</strong> Diyos ay nagtrabaho para likhain a<strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it<br />
at lupa. Tinipon Niya a<strong>ng</strong> mga karagatan sa isa<strong>ng</strong> lugar at pinalitaw<br />
a<strong>ng</strong> tuyo<strong>ng</strong> lupa. Pinatubo Niya a<strong>ng</strong> damo, halama<strong>ng</strong>-gamot,<br />
at mga puno<strong>ng</strong>kahoy sa lupa. Nilikha Niya a<strong>ng</strong> araw, a<strong>ng</strong> buwan,<br />
at mga bituin. Nilikha Niya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay na may buhay sa<br />
dagat at sa lupa. Pagkatapos ay inilagay Niya sina Adan at Eva sa<br />
lupa upa<strong>ng</strong> alagaan ito at pamahalaan a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay na may<br />
buhay. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Genesis 1:1–28.)<br />
Sinabi ni Jesus, “Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> <strong>ng</strong>ayo’y gumagawa a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Ama,<br />
at ako’y gumagawa” ( Juan 5:17). Sinabi rin Niya, “Kinakaila<strong>ng</strong>an<br />
nati<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> mga gawa niyao<strong>ng</strong> nagsugo sa akin” ( Juan 9:4).<br />
Inutusan Tayo<strong>ng</strong> Magtrabaho<br />
A<strong>ng</strong> pagtatrabaho ay pamamaraan na <strong>ng</strong> pamumuhay sa lupa<br />
simula noo<strong>ng</strong> lisanin nina Adan at Eva a<strong>ng</strong> Halamanan <strong>ng</strong> Eden.<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kay Adan, “Sa pawis <strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mukha<br />
ay kakain ka <strong>ng</strong> tinapay” (Genesis 3:19). Sina Adan at Eva ay<br />
Para sa mga guro: Sikapi<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> bawat miyembro <strong>ng</strong> klase o miyembro <strong>ng</strong><br />
pamilya na makilahok sa aralin. Maaari<strong>ng</strong> tumulo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga tao sa pag-aayos <strong>ng</strong> mga<br />
upuan, magbigay <strong>ng</strong> pambu<strong>ng</strong>ad o pa<strong>ng</strong>wakas na panala<strong>ng</strong>in, magsulat sa pisara, malakas<br />
na magbasa <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan, sumagot sa mga tano<strong>ng</strong>, magbahagi <strong>ng</strong> patotoo,<br />
o magbuod <strong>ng</strong> aralin.<br />
183
184<br />
Kabanata 27<br />
nagtrabaho sa bukid upa<strong>ng</strong> matustusan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> mga<br />
pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an at a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 5:1).<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga tao ni Israel, “Anim na araw na<br />
gagawa ka” (Exodo 20:9).<br />
Noo<strong>ng</strong> mga una<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> ipinanumbalik na Simbahan, sinabi <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw, “Ngayon, ako, a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, ay hindi lubos na nalulugod sa mga naninirahan sa<br />
Sion, sapagkat may mga tamad sa kanila” (D at T 68:31).<br />
Sinabi <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> propeta <strong>ng</strong> Diyos, “A<strong>ng</strong> trabaho ay dapat muli<strong>ng</strong><br />
bigyan <strong>ng</strong> halaga bila<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> alituntunin sa buhay <strong>ng</strong><br />
mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan” (Heber J. Grant, <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Heber J. Grant [2002], 127).<br />
Responsibilidad <strong>ng</strong> Pamilya<br />
���������������������������������������������������������������<br />
mapa<strong>ng</strong>alagaan a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tahanan? Ano a<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong> gawin <strong>ng</strong><br />
mga miyembro <strong>ng</strong> pamilya para magkaroon <strong>ng</strong> bahagi sa gawain?<br />
A<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> ay magkasama<strong>ng</strong> gumagawa upa<strong>ng</strong> maitaguyod<br />
a<strong>ng</strong> pisikal, espirituwal, at emosyonal na kapakanan <strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> pamilya. Hindi nila dapat asahan a<strong>ng</strong> sinuman na akuin<br />
a<strong>ng</strong> responsibilidad na ito para sa kanila. Isinulat ni Apostol Pablo,<br />
“Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> sinoman ay hindi nagkakandili sa mga sarili<strong>ng</strong> kaniya,<br />
lalo<strong>ng</strong> lalo na sa kaniya<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>bahayan, ay tuma<strong>ng</strong>gi siya<br />
sa pananampalataya” (I Kay Timoteo 5:8).<br />
Dapat humi<strong>ng</strong>i a<strong>ng</strong> mag-asawa <strong>ng</strong> inspirasyon mula sa Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
at sundin a<strong>ng</strong> payo <strong>ng</strong> mga propeta kapag nagtatakda <strong>ng</strong> indibiduwal<br />
na mga responsibilidad. A<strong>ng</strong> paglikha <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tahanan ku<strong>ng</strong><br />
saan naituturo araw-araw a<strong>ng</strong> mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at<br />
ku<strong>ng</strong> saan namamayani a<strong>ng</strong> pagmamahal at kaayusan ay kasi<strong>ng</strong>halaga<br />
<strong>ng</strong> paglalaan <strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong><br />
pagkain at kasuotan.<br />
Dapat gampanan <strong>ng</strong> mga anak a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> bahagi sa gawain <strong>ng</strong><br />
pamilya. Mahalaga<strong>ng</strong> magkaroon a<strong>ng</strong> mga bata <strong>ng</strong> mga takda<strong>ng</strong>
Kabanata 27<br />
gawain na a<strong>ng</strong>kop sa kanila<strong>ng</strong> mga kakayahan. Kaila<strong>ng</strong>an sila<strong>ng</strong><br />
purihin sa kanila<strong>ng</strong> mga tagumpay. A<strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> saloobin sa paggawa,<br />
pag-uugali, at kahusayan ay natututuhan sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
matatagumpay na karanasan sa tahanan.<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan a<strong>ng</strong> mga tao ay dumaranas <strong>ng</strong> hirap haba<strong>ng</strong> sinisikap<br />
na itaguyod a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pamilya. A<strong>ng</strong> matagal na karamdaman,<br />
pagkamatay <strong>ng</strong> asawa, o pagkadagdag <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> magula<strong>ng</strong> na<br />
matanda na ay maaari<strong>ng</strong> makadagdag sa mga responsibilidad sa<br />
tahanan. Naaalala <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> mga pamilya na nasa<br />
ganito<strong>ng</strong> situwasyon at binibigyan sila <strong>ng</strong> lakas upa<strong>ng</strong> magampanan<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga tu<strong>ng</strong>kulin. Palagi Niya sila<strong>ng</strong> pagpapalain<br />
ku<strong>ng</strong> hihili<strong>ng</strong> sila sa Kanya na<strong>ng</strong> may pananampalataya.<br />
Maaari Tayo<strong>ng</strong> Masiyahan sa Ati<strong>ng</strong> Gawain<br />
��������������������������������������������������������<br />
Sa ila<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> pagtatrabaho ay nakayayamot at nakaiinip. Sa iba<br />
ito ay kapana-panabik na bahagi <strong>ng</strong> buhay. A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> paraan<br />
upa<strong>ng</strong> masiyahan at makinaba<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong> husto sa buhay ay a<strong>ng</strong><br />
matuto<strong>ng</strong> mahalin a<strong>ng</strong> pagtatrabaho.<br />
Hindi lahat ay maaari<strong>ng</strong> piliin a<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> trabaho<strong>ng</strong> gagawin natin.<br />
A<strong>ng</strong> ilan sa atin ay nagtatrabaho na<strong>ng</strong> matagal para lama<strong>ng</strong> sa mga<br />
pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an natin. Mahirap masiyahan sa ganito<strong>ng</strong> gawain.<br />
Gayunman a<strong>ng</strong> pinakamaliligaya<strong>ng</strong> tao ay natuto<strong>ng</strong> masiyahan sa<br />
kanila<strong>ng</strong> trabaho, kahit ano pa ito.<br />
Maaari nati<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> isa’t isa sa ati<strong>ng</strong> gawain. A<strong>ng</strong> pinakamabibigat<br />
na gawain ay gumagaan kapag may isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong><br />
tumutulo<strong>ng</strong> dito.<br />
A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> saloobin sa trabaho ay napakahalaga. Inilalarawan <strong>ng</strong><br />
sumusunod na kuwento ku<strong>ng</strong> paano nakita <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> kahihinatnan<br />
<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> gawain sa araw-araw. Isa<strong>ng</strong> manlalakbay<br />
a<strong>ng</strong> dumaan sa tibagan <strong>ng</strong> bato at may nakita<strong>ng</strong> tatlo<strong>ng</strong> lalaki na<br />
nagtatrabaho. Tinano<strong>ng</strong> niya a<strong>ng</strong> bawat isa sa mga lalaki ku<strong>ng</strong><br />
ano a<strong>ng</strong> ginagawa nito. A<strong>ng</strong> sagot <strong>ng</strong> bawat lalaki ay nagpakita <strong>ng</strong><br />
kakaiba<strong>ng</strong> saloobin sa iisa<strong>ng</strong> gawain o trabaho. “Nagtitibag ako <strong>ng</strong><br />
bato,” sagot <strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> lalaki. Sumagot a<strong>ng</strong> ikalawa, “Kumikita ako<br />
185
186<br />
Kabanata 27<br />
<strong>ng</strong> tatlo<strong>ng</strong> piraso <strong>ng</strong> ginto bawat araw.” A<strong>ng</strong> ikatlo<strong>ng</strong> lalaki ay <strong>ng</strong>umiti<br />
at nagsabi<strong>ng</strong>, “Tumutulo<strong>ng</strong> ako sa pagtatayo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahay<br />
<strong>ng</strong> Diyos.”<br />
Sa alinma<strong>ng</strong> matapat na trabaho ay maaari tayo<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod sa<br />
Diyos. Sinabi ni Hari<strong>ng</strong> Benjamin, isa<strong>ng</strong> propeta<strong>ng</strong> Nephita, “Ku<strong>ng</strong><br />
kayo ay nasa paglili<strong>ng</strong>kod <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kapwa-tao, kayo ay nasa paglili<strong>ng</strong>kod<br />
lama<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> Diyos” (Mosias 2:17). Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
trabaho ay sapat lama<strong>ng</strong> para sa mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an natin at<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pamilya, natutulu<strong>ng</strong>an pa rin natin a<strong>ng</strong> ilan sa mga anak<br />
<strong>ng</strong> Diyos.<br />
����������������������������������������������������������������<br />
Isinusumpa <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> Katamaran<br />
A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay hindi natutuwa sa mga tao<strong>ng</strong> tamad o batugan.<br />
Sabi Niya, “A<strong>ng</strong> tamad ay hindi magkakaroon <strong>ng</strong> lugar sa simbahan,<br />
maliban na siya ay magsisi at iwasto a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga gawi”<br />
(D at T 75:29). Iniutos din Niya, “Huwag kayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> tamad;<br />
sapagkat siya na tamad ay hindi makakakain <strong>ng</strong> tinapay ni makapagsusuot<br />
<strong>ng</strong> kasuotan <strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>gagawa” (D at T 42:42).<br />
Simula pa noo<strong>ng</strong> mga una<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Simbahan, itinuro <strong>ng</strong> mga<br />
propeta sa mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw na tumayo sa sarili<strong>ng</strong><br />
paa at itaguyod a<strong>ng</strong> sarili at iwasan a<strong>ng</strong> katamaran. A<strong>ng</strong> tunay na<br />
mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw ay hindi kusa<strong>ng</strong> ipapasa sa iba<br />
a<strong>ng</strong> pasanin <strong>ng</strong> pagtataguyod <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pamumuhay. Ha<strong>ng</strong>ga’t<br />
makakaya nila, sila a<strong>ng</strong> magtutustos sa mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an nila<br />
at <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pamilya.<br />
Sa abot <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> makakaya, dapat ta<strong>ng</strong>gapin <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong><br />
miyembro <strong>ng</strong> Simbahan a<strong>ng</strong> responsibilidad na pa<strong>ng</strong>alagaan<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kamag-anak na hindi makapagtaguyod sa<br />
kanila<strong>ng</strong> sarili.<br />
����������������������������������������������������������������<br />
isa<strong>ng</strong> komunidad?
Kabanata 27<br />
Pagtatrabaho, Pagliliba<strong>ng</strong>, at Pamamahi<strong>ng</strong>a<br />
���������������������������������������������������������������liba<strong>ng</strong>,<br />
at pamamahi<strong>ng</strong>a?<br />
Dapat hanapin <strong>ng</strong> bawat isa sa atin a<strong>ng</strong> wasto<strong>ng</strong> balanse sa pagtatrabaho,<br />
pagliliba<strong>ng</strong>, at pamamahi<strong>ng</strong>a. May matanda<strong>ng</strong> kasabihan:<br />
“A<strong>ng</strong> pinakamahirap na trabaho sa lahat ay iyo<strong>ng</strong> wala ka<strong>ng</strong> ginagawa,<br />
dahil hindi maaari<strong>ng</strong> tumigil a<strong>ng</strong> sinuma<strong>ng</strong> gumagawa nito<br />
para magpahi<strong>ng</strong>a.” Ku<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> trabaho, a<strong>ng</strong> pamamahi<strong>ng</strong>a at<br />
pagrerelaks ay wala<strong>ng</strong> saysay.<br />
Hindi lama<strong>ng</strong> kasiya-siya at kinakaila<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> pagpapahi<strong>ng</strong>a,<br />
kundi iniuutos sa ati<strong>ng</strong> magpahi<strong>ng</strong>a sa araw <strong>ng</strong> Sabbath (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Exodo 20:10; D at T 59:9–12). A<strong>ng</strong> araw na ito <strong>ng</strong> pamamahi<strong>ng</strong>a<br />
pagkatapos <strong>ng</strong> anim na araw <strong>ng</strong> pagtatrabaho ay nakapagpapanibago<br />
<strong>ng</strong> lakas sa susunod na mga araw. Ipinapa<strong>ng</strong>ako rin <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> “kabuuan <strong>ng</strong> mundo” sa mga na<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong>ilin sa araw<br />
<strong>ng</strong> Sabbath (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 59:16–20; ti<strong>ng</strong>nan din sa kabanata<br />
24 sa aklat na ito).<br />
Sa iba<strong>ng</strong> mga araw <strong>ng</strong> li<strong>ng</strong>go, bila<strong>ng</strong> karagdagan sa pagtatrabaho<br />
ay maaari din tayo<strong>ng</strong> mag-ukol <strong>ng</strong> oras para pagbutihin pa a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga talento at masiyahan sa ati<strong>ng</strong> mga nakahiligan, pagliliba<strong>ng</strong>,<br />
o iba pa<strong>ng</strong> mga aktibidad na magpapanibago <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> lakas.<br />
��������������������������������������������������������������tatrabaho,<br />
pagliliba<strong>ng</strong>, at pamamahi<strong>ng</strong>a? Paano matutulu<strong>ng</strong>an<br />
<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak na mapanatili a<strong>ng</strong><br />
balanse<strong>ng</strong> ito?<br />
A<strong>ng</strong> mga Pagpapala <strong>ng</strong> Pagtatrabaho<br />
�������������������������������������������������������������<br />
Inihayag <strong>ng</strong> Diyos kay Adan, “Sa pawis <strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mukha ay kakain<br />
ka <strong>ng</strong> tinapay” (Genesis 3:19). Maliban pa sa pagigi<strong>ng</strong> temporal na<br />
batas, a<strong>ng</strong> batas na ito ay para sa kaligtasan <strong>ng</strong> kaluluwa ni Adan.<br />
Wala<strong>ng</strong> tunay na pagkakaiba sa pagitan <strong>ng</strong> espirituwal, pa<strong>ng</strong>kaisipan,<br />
at pisikal na gawain. A<strong>ng</strong> pagtatrabaho ay mahalaga sa bawat<br />
isa sa atin para sa paglago, pag-unlad <strong>ng</strong> pagkatao, at sa marami<strong>ng</strong><br />
kasiyahan na hindi kailanman nararanasan <strong>ng</strong> tamad.<br />
187
188<br />
Kabanata 27<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> David O. McKay, “Dapat nati<strong>ng</strong> maunawaan<br />
na a<strong>ng</strong> pribilehiyo<strong>ng</strong> magtrabaho ay isa<strong>ng</strong> kaloob, na a<strong>ng</strong> lakas<br />
na makapagtrabaho ay biyaya, na a<strong>ng</strong> pagmamahal sa trabaho ay<br />
tagumpay” (Pathways to Happiness [1957], 381).<br />
“A<strong>ng</strong> tao ay gayon, upa<strong>ng</strong> sila ay magkaroon <strong>ng</strong> kagalakan”<br />
(2 Nephi 2:25). A<strong>ng</strong> pagtatrabaho ay susi sa lubos na kagalakan<br />
sa plano <strong>ng</strong> Diyos. Ku<strong>ng</strong> tayo ay matwid, makababalik tayo upa<strong>ng</strong><br />
manahana<strong>ng</strong> kasama a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, at magkakaroon<br />
tayo <strong>ng</strong> gawain. Haba<strong>ng</strong> tayo ay nagigi<strong>ng</strong> katulad Niya, a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
gawain ay magigi<strong>ng</strong> katulad <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> gawain. A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
gawain ay “isakatuparan a<strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>-kamatayan at buhay na<br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan <strong>ng</strong> tao” (Moises 1:39).<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
��������������������������������������������������������������baho<br />
habambuhay para may makain)<br />
��������������������������������������������������������������rap<br />
laban sa kasakiman, pagkai<strong>ng</strong>git, at katamaran)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> mabuti)<br />
��������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������<br />
magtrabaho)<br />
����������������������������������������������������������������yo<strong>ng</strong><br />
mga kamay)<br />
������������������������������������������������������������trabaho<br />
at magi<strong>ng</strong> masipag)
Paglili<strong>ng</strong>kod<br />
Kabanata 28<br />
Paano Tayo Makapaglili<strong>ng</strong>kod<br />
��������������������������������������������������������������<br />
sa inyo at sa mga miyembro <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> pamilya.<br />
Sabi ni Jesus, “Ako’y nasa gitna ninyo na gaya niyao<strong>ng</strong> naglili<strong>ng</strong>kod”<br />
(Lucas 22:27). Bila<strong>ng</strong> tunay na mga tagasunod ni Jesus, kaila<strong>ng</strong>an<br />
din tayo<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod sa iba.<br />
A<strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kod ay pagtulo<strong>ng</strong> sa iba na na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong><br />
tulo<strong>ng</strong>. A<strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kod na katulad <strong>ng</strong> kay Cristo ay nagmumula<br />
sa tunay na pagmamahal sa Tagapagligtas at pagmamahal at pagmamalasakit<br />
sa mga tao<strong>ng</strong> binigyan Niya tayo <strong>ng</strong> pagkakataon at<br />
direksiyon na tulu<strong>ng</strong>an. A<strong>ng</strong> pagmamahal ay higit pa sa damdamin;<br />
kapag mahal natin a<strong>ng</strong> iba, nais natin sila<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an.<br />
Lahat tayo ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> handa<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod, anuman a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
kinikita, edad, o katayuan sa lipunan. Naniniwala a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> tao<br />
na mahihirap at mga hamak lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> dapat magli<strong>ng</strong>kod. Iniisip<br />
<strong>ng</strong> iba na a<strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kod ay dapat ibigay <strong>ng</strong> mayayaman<br />
lama<strong>ng</strong>. Ngunit iba a<strong>ng</strong> itinuro ni Jesus. Na<strong>ng</strong> hili<strong>ng</strong>in <strong>ng</strong> ina <strong>ng</strong><br />
dalawa sa Kanya<strong>ng</strong> mga disipulo na kilalanin Niya a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
mga anak sa Kanya<strong>ng</strong> kaharian, sumagot si Jesus, “A<strong>ng</strong> sinoma<strong>ng</strong><br />
magibig na dumakila sa inyo ay magigi<strong>ng</strong> li<strong>ng</strong>kod ninyo; at sinoma<strong>ng</strong><br />
magibig na magi<strong>ng</strong> una sa inyo ay magigi<strong>ng</strong> alipin ninyo”<br />
(Mateo 20:26–27).<br />
Marami<strong>ng</strong> paraan para makapagli<strong>ng</strong>kod. Maaari nati<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an<br />
a<strong>ng</strong> iba sa kabuhayan, lipunan, pisikal, at espirituwal. Halimbawa,<br />
maaari tayo<strong>ng</strong> magbigay <strong>ng</strong> pagkain o iba pa<strong>ng</strong> bagay sa mga<br />
tao<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an nito. Maaari nati<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga<br />
na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagbibigay <strong>ng</strong> bukas-palad<br />
na handog-ayuno. Maaari tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> kaibigan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong><br />
189
Kabanata 28<br />
dati<strong>ng</strong>. Maaari nati<strong>ng</strong> tamnan a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> hardin para sa isa<strong>ng</strong> nakatatanda<br />
o alagaan a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> maysakit. Maaari nati<strong>ng</strong> ituro<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> katotohanan<br />
o aluin a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> nagdadalamhati.<br />
Maaari tayo<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong> maliliit o malalaki<strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kod.<br />
Hindi natin dapat kaligtaan kailanman na tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> tao dahil lama<strong>ng</strong> sa hindi tayo makagawa <strong>ng</strong> malalaki<strong>ng</strong><br />
bagay. Ikinuwento <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> balo a<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> bata na nagpunta<br />
sa kanya<strong>ng</strong> pintuan noo<strong>ng</strong> kalilipat lama<strong>ng</strong> niya sa isa<strong>ng</strong> bago<strong>ng</strong><br />
bayan. Dinalhan siya <strong>ng</strong> mga bata <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> basket na may pagkain<br />
at sulat na nagsasaad na, “Ku<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>an po ninyo <strong>ng</strong> uutusan,<br />
tawagin po ninyo kami.” Natuwa a<strong>ng</strong> balo sa munti<strong>ng</strong> kabaita<strong>ng</strong> ito<br />
at hindi ito nalimutan kailanman.<br />
Gayunman, ku<strong>ng</strong> minsan ay kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> magsakripisyo na<strong>ng</strong><br />
malaki para pagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao. Ibinigay <strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> buhay sa paglili<strong>ng</strong>kod sa atin.<br />
������������������������������������������������������������<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an<br />
sa aspeto<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>kabuhayan, panlipunan, pisikal, o<br />
espirituwal. Isipi<strong>ng</strong> mabuti ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> maaari ninyo<strong>ng</strong> gawin<br />
upa<strong>ng</strong> mapagli<strong>ng</strong>kuran sila.<br />
Bakit Nais <strong>ng</strong> Tagapagligtas na Pagli<strong>ng</strong>kuran Natin a<strong>ng</strong> Iba<br />
��������������������������������������������������������<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kod <strong>ng</strong> kalalakihan at kababaihan<br />
at mga bata, a<strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Diyos ay naisasagawa. Ipinaliwanag<br />
ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Spencer W. Kimball: “Tunay na napapansin tayo <strong>ng</strong><br />
Diyos, at binabantayan Niya tayo. Ngunit karaniwan na sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao niya ibinibigay a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an”<br />
(<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Spencer W.<br />
Kimball [2006], 100).<br />
Sa buo<strong>ng</strong> buhay natin, lahat tayo ay umaasa sa tulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> iba.<br />
Noo<strong>ng</strong> mga sa<strong>ng</strong>gol pa tayo, pinakain, binihisan, at inalagaan<br />
tayo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong>. Ku<strong>ng</strong> wala a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alaga<strong>ng</strong> ito,<br />
maaari<strong>ng</strong> namatay tayo. Na<strong>ng</strong> lumaki na tayo, tinuruan tayo <strong>ng</strong><br />
iba<strong>ng</strong> tao <strong>ng</strong> mga kasanayan at pag-uugali. Marami sa atin a<strong>ng</strong><br />
191
192<br />
Kabanata 28<br />
na<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alaga sa panahon <strong>ng</strong> karamdaman o <strong>ng</strong><br />
pera sa panahon <strong>ng</strong> pinansiyal na krisis. A<strong>ng</strong> ilan sa atin ay humihili<strong>ng</strong><br />
sa Diyos na pagpalain a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> naghihirap at pagkatapos<br />
ay wala<strong>ng</strong> ginagawa para sa kanila. Dapat nati<strong>ng</strong> tandaan na<br />
a<strong>ng</strong> Diyos ay gumagawa sa pamamagitan natin.<br />
Kapag tinutulu<strong>ng</strong>an natin a<strong>ng</strong> isa’t isa, pinaglili<strong>ng</strong>kuran natin a<strong>ng</strong><br />
Diyos. Itinuro ni Hari<strong>ng</strong> Benjamin, isa<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> hari noo<strong>ng</strong> panahon<br />
<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon, sa kanya<strong>ng</strong> mga tao a<strong>ng</strong> alituntuni<strong>ng</strong><br />
ito sa paraan <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pamumuhay. Pinagli<strong>ng</strong>kuran niya sila<strong>ng</strong><br />
lahat na<strong>ng</strong> habambuhay, na nagtatrabaho para sa sarili<strong>ng</strong> ikabubuhay<br />
sa halip na tustusan <strong>ng</strong> mga tao. Sa isa<strong>ng</strong> inspirado<strong>ng</strong> sermon<br />
ipinaliwanag niya ku<strong>ng</strong> bakit gustu<strong>ng</strong>-gusto niya a<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod,<br />
na sinasabi<strong>ng</strong>:<br />
“Ku<strong>ng</strong> kayo ay nasa paglili<strong>ng</strong>kod <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kapwa-tao, kayo ay<br />
nasa paglili<strong>ng</strong>kod lama<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> Diyos. . . .<br />
“At ku<strong>ng</strong> ako na tinatawag ninyo<strong>ng</strong> hari ay nagpapagal upa<strong>ng</strong> pagli<strong>ng</strong>kuran<br />
kayo, hindi ba’t nararapat na kayo ay magpagal upa<strong>ng</strong><br />
pagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> isa’t isa?” (Mosias 2:17–18).<br />
����������������������������������������������������������<br />
mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> iba?<br />
Tumata<strong>ng</strong>gap Tayo <strong>ng</strong> mga Pagpapala sa Pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> Paglili<strong>ng</strong>kod<br />
������������������������������������������������������������<br />
sa iba?<br />
Kapag naglili<strong>ng</strong>kod tayo sa iba nakakamtan natin a<strong>ng</strong> mahahalaga<strong>ng</strong><br />
pagpapala. Sa paglili<strong>ng</strong>kod ay nadaragdagan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
kakayaha<strong>ng</strong> magmahal. Nababawasan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagkamaramot.<br />
Haba<strong>ng</strong> iniisip natin a<strong>ng</strong> mga problema <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao, a<strong>ng</strong> sarili<br />
nati<strong>ng</strong> mga problema ay para<strong>ng</strong> gumagaan. Kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong><br />
magli<strong>ng</strong>kod sa iba upa<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan.<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Diyos na a<strong>ng</strong> mga mamumuhay sa Kanya<strong>ng</strong> pili<strong>ng</strong><br />
ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> mahalin at pagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga anak<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 25:34–40).
Kabanata 28<br />
Kapag iniisip natin a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> naglili<strong>ng</strong>kod na<strong>ng</strong><br />
wala<strong>ng</strong> pag-iimbot, nakikita natin na higit a<strong>ng</strong> natata<strong>ng</strong>gap nila<br />
kaysa kanila<strong>ng</strong> ibinibigay. Isa sa mga tao<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> Banal sa mga<br />
Huli<strong>ng</strong> Araw na nag<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ala<strong>ng</strong> Paul na nalumpo a<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong><br />
paa sa isa<strong>ng</strong> aksidente. A<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> tao ay maaari<strong>ng</strong> magdamdam na<br />
mabuti at madama<strong>ng</strong> wala na sila<strong>ng</strong> silbi, <strong>ng</strong>unit sa halip ay pinili ni<br />
Paul na isipin a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> bagay. Natutuhan niya a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> hanapbuhay<br />
at kumita na<strong>ng</strong> sapat na pera upa<strong>ng</strong> makabili <strong>ng</strong> bahay. Doon<br />
ay kinupkop niya at <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> asawa a<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> bata<strong>ng</strong> tinata<strong>ng</strong>gihan<br />
at wala<strong>ng</strong> tahanan. A<strong>ng</strong> ilan ay may malubha<strong>ng</strong> kapansanan.<br />
Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa kanya<strong>ng</strong> kamatayan makalipas a<strong>ng</strong> 20 taon,<br />
pinagli<strong>ng</strong>kuran niya a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> ito at a<strong>ng</strong> iba pa. Bila<strong>ng</strong> ganti<br />
minahal siya na<strong>ng</strong> labis, at hindi na niya naisip a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> nalumpo<strong>ng</strong><br />
mga paa. Napalapit siya sa Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Spencer W. Kimball, “Nagigi<strong>ng</strong> mas makabuluhan<br />
tayo sa paglili<strong>ng</strong>kod sa iba—tunay na mas madali<strong>ng</strong> ‘masumpu<strong>ng</strong>an’<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili dahil marami pa tayo<strong>ng</strong> malalaman!” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Spencer W. Kimball, 105).<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Pagkakataon na Magli<strong>ng</strong>kod<br />
A<strong>ng</strong> ilan sa atin ay naglili<strong>ng</strong>kod lama<strong>ng</strong> sa mga kinalulugdan<br />
nati<strong>ng</strong> kasama at iniiwasan natin a<strong>ng</strong> iba. Gayunman, iniutos sa<br />
atin ni Jesus na mahalin at pagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> bawat isa. Marami<strong>ng</strong><br />
pagkakataon para makapagli<strong>ng</strong>kod (ti<strong>ng</strong>nan sa Mosias 4:15–19).<br />
Maaari nati<strong>ng</strong> pagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pamilya.<br />
Dapat mabatid <strong>ng</strong> mga mag-asawa a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> isa’t<br />
isa. Dapat pagli<strong>ng</strong>kuran <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak<br />
hindi lama<strong>ng</strong> sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagpapakain at pagbibigay <strong>ng</strong><br />
damit sa kanila kundi sa pamamagitan din <strong>ng</strong> pagtuturo at pakikipaglaro<br />
at pagtatrabaho<strong>ng</strong> kasama nila. A<strong>ng</strong> mga anak ay maaari<strong>ng</strong><br />
magli<strong>ng</strong>kod sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagtulo<strong>ng</strong> sa mga gawai<strong>ng</strong> bahay<br />
at sa pagtulo<strong>ng</strong> sa mga kapatid.<br />
Pinaglili<strong>ng</strong>kuran at tinutulu<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> mga mag-asawa a<strong>ng</strong> isa’t isa.<br />
Maaari nila<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> isa’t isa sa pag-aalaga <strong>ng</strong> mga bata,<br />
at maaari nila<strong>ng</strong> suportahan a<strong>ng</strong> isa’t isa sa kani-kanila<strong>ng</strong> mga<br />
193
194<br />
Kabanata 28<br />
naisin at ha<strong>ng</strong>arin. A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> ama at ina ay maaari<strong>ng</strong> magsakripisyo<br />
upa<strong>ng</strong> maipadala a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> anak sa misyon. Maaari<strong>ng</strong> aluin<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> kuya a<strong>ng</strong> nakababata<strong>ng</strong> kapatid na babae na takot sa<br />
dilim o tulu<strong>ng</strong>an siya<strong>ng</strong> matuto<strong>ng</strong> magbasa. Sinabi sa atin <strong>ng</strong> mga<br />
propeta na a<strong>ng</strong> pamilya a<strong>ng</strong> pinakamahalaga<strong>ng</strong> yunit sa lipunan.<br />
Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> pagli<strong>ng</strong>kuran nati<strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pamilya (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Mosias 4:14–15).<br />
Marami tayo<strong>ng</strong> pagkakataon na pagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
kapitbahay, kaibigan, at magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga hindi kakilala. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> kapitbahay ay nahihirapan sa pag-ani <strong>ng</strong> mga pananim bago<br />
bumagyo, maaari tayo<strong>ng</strong> tumulo<strong>ng</strong>. Ku<strong>ng</strong> maysakit a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> ina,<br />
maaari nati<strong>ng</strong> bantayan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga anak o tumulo<strong>ng</strong> sa mga<br />
gawai<strong>ng</strong>-bahay. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> binatilyo ay lumalayo sa Simbahan,<br />
maaari natin siya<strong>ng</strong> akayin pabalik. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bata ay<br />
pinagtatawanan, maaari natin siya<strong>ng</strong> kaibiganin o hikayatin a<strong>ng</strong> iba<br />
na magi<strong>ng</strong> mabait sa kanya. Hindi natin kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> makilala a<strong>ng</strong><br />
mga tao<strong>ng</strong> pinaglili<strong>ng</strong>kuran natin. Dapat tayo<strong>ng</strong> humanap <strong>ng</strong> mga<br />
paraan upa<strong>ng</strong> mapagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> anak <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it sa abot <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> makakaya.<br />
Ku<strong>ng</strong> tayo ay may espesyal na mga talento, dapat nati<strong>ng</strong> gamitin<br />
a<strong>ng</strong> mga ito upa<strong>ng</strong> mapagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> iba. Binibiyayaan tayo <strong>ng</strong><br />
Diyos <strong>ng</strong> mga talento at kakayahan upa<strong>ng</strong> tumulo<strong>ng</strong> na mapabuti<br />
a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong> iba.<br />
May mga pagkakataon tayo<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod sa Simbahan. A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
layunin <strong>ng</strong> organisasyon <strong>ng</strong> Simbahan ay bigyan tayo <strong>ng</strong> mga pagkakataon<br />
na tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> isa’t isa. A<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan<br />
ay naglili<strong>ng</strong>kod sa pamamagitan <strong>ng</strong> paggawa <strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong><br />
misyonero, pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga tu<strong>ng</strong>kulin sa pamumuno, pagbisita<br />
sa iba pa<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan, pagtuturo sa mga klase,<br />
at paggawa <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> gawain sa Simbahan. Sa A<strong>ng</strong> Simbahan ni<br />
Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw, wala<strong>ng</strong> binabayara<strong>ng</strong><br />
ministro, ku<strong>ng</strong> kaya a<strong>ng</strong> mga miyembro mismo a<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
magsagawa <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Simbahan.
Kabanata 28<br />
����������������������������������������������������������������<br />
sa kabila <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> pagkakataon natin na magli<strong>ng</strong>kod sa Simbahan<br />
at sa komunidad?<br />
Si Jesucristo a<strong>ng</strong> Perpekto<strong>ng</strong> Halimbawa <strong>ng</strong> Paglili<strong>ng</strong>kod<br />
������������������������������������������������������������<br />
kasulatan ku<strong>ng</strong> saan nagpakita a<strong>ng</strong> Tagapagligtas <strong>ng</strong> halimbawa<br />
<strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kod?<br />
A<strong>ng</strong> Tagapagligtas a<strong>ng</strong> nagbigay <strong>ng</strong> perpekto<strong>ng</strong> halimbawa <strong>ng</strong><br />
paglili<strong>ng</strong>kod. Ipinaliwanag Niya na hindi Siya naparito sa lupa<br />
upa<strong>ng</strong> pagli<strong>ng</strong>kuran kundi upa<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod at upa<strong>ng</strong> ibigay<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> buhay para sa atin (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 20:28).<br />
Mahal tayo<strong>ng</strong> lahat ni Jesucristo na<strong>ng</strong> higit kaysa sa ati<strong>ng</strong> nauunawaan.<br />
Noo<strong>ng</strong> Siya ay nasa mundo pinagli<strong>ng</strong>kuran Niya a<strong>ng</strong><br />
mahihirap, a<strong>ng</strong> mga ma<strong>ng</strong>ma<strong>ng</strong>, a<strong>ng</strong> mga makasalanan, a<strong>ng</strong> mga<br />
hinahamak. Itinuro Niya a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa lahat <strong>ng</strong> makikinig,<br />
pinakain a<strong>ng</strong> grupo <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> nagugutom na nagpunta upa<strong>ng</strong><br />
makinig sa Kanya, pinagali<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga maysakit, at binuhay a<strong>ng</strong><br />
mga patay.<br />
Siya a<strong>ng</strong> Manlilikha <strong>ng</strong> mundo at ati<strong>ng</strong> Tagapagligtas, gayunman<br />
marami Siya<strong>ng</strong> ginawa<strong>ng</strong> mapagpakumbaba<strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kod. Bago<br />
a<strong>ng</strong> Pagpapako sa Kanya sa Krus pinulo<strong>ng</strong> Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga<br />
disipulo. Pagkatapos magturo sa kanila, kinuha Niya a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
pala<strong>ng</strong>gana <strong>ng</strong> tubig at tuwalya at hinugasan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga paa<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Juan 13:4–10; ti<strong>ng</strong>nan din a<strong>ng</strong> larawan na nasa kabanata<strong>ng</strong><br />
ito). Noo<strong>ng</strong> mga panaho<strong>ng</strong> iyon a<strong>ng</strong> paghuhugas <strong>ng</strong> paa <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> bisita ay tanda <strong>ng</strong> pagbibigay-gala<strong>ng</strong> at karaniwa<strong>ng</strong> ginagawa<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tagapagli<strong>ng</strong>kod. Ginawa ito ni Jesus bila<strong>ng</strong> halimbawa <strong>ng</strong><br />
pagmamahal at paglili<strong>ng</strong>kod. Kapag kusa<strong>ng</strong>-loob tayo<strong>ng</strong> naglili<strong>ng</strong>kod<br />
sa iba na may diwa <strong>ng</strong> pagmamahal, tayo ay nagigi<strong>ng</strong> higit na<br />
katulad ni Cristo.<br />
Para sa mga guro: Kapag ibinabahagi natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga patotoo tu<strong>ng</strong>kol kay Jesucristo,<br />
inaanyayahan natin a<strong>ng</strong> impluwensya <strong>ng</strong> Espiritu Santo. Haba<strong>ng</strong> ikaw ay naghahanda at<br />
nagtuturo, palagi<strong>ng</strong> maghanap <strong>ng</strong> mga paraan upa<strong>ng</strong> magpatotoo tu<strong>ng</strong>kol sa Tagapagligtas<br />
at anyayahan a<strong>ng</strong> mga tinuturuan mo na gayon din a<strong>ng</strong> gawin.<br />
195
196<br />
Kabanata 28<br />
��������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Tagapagligtas?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������<br />
paglili<strong>ng</strong>kod mo sa Pa<strong>ng</strong>inoon)<br />
�����������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
pagmamahal)
A<strong>ng</strong> Batas <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
Ukol sa Kalusugan<br />
Kabanata 29<br />
A<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Katawan ay mga Templo <strong>ng</strong> Diyos<br />
A<strong>ng</strong> isa sa mga dakila<strong>ng</strong> pagpapala<strong>ng</strong> nata<strong>ng</strong>gap natin na<strong>ng</strong><br />
pumarito tayo sa lupa ay a<strong>ng</strong> katawa<strong>ng</strong> pisikal. Kaila<strong>ng</strong>an natin<br />
<strong>ng</strong> katawa<strong>ng</strong> pisikal upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> katulad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa<br />
La<strong>ng</strong>it. Napakahalaga <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan ku<strong>ng</strong> kaya tinawag ito<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na mga templo <strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga<br />
Corinto 3:16–17; 6:19–20). A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan ay banal.<br />
Dahil mahalaga a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan, nais <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na<br />
pa<strong>ng</strong>alagaan nati<strong>ng</strong> mabuti ito. Alam Niya na magigi<strong>ng</strong> mas maligaya<br />
at mas mabubuti<strong>ng</strong> tao tayo ku<strong>ng</strong> malusog tayo. A<strong>ng</strong> Espiritu<br />
Santo ay mapapasaatin ku<strong>ng</strong> malinis a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan at isipan.<br />
Alam <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama na nahaharap tayo sa mga tukso<strong>ng</strong> tratuhin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> katawan sa di-matalino<strong>ng</strong> paraan o kainin at inumin a<strong>ng</strong> mga<br />
bagay na makasasama dito. Dahil dito sinabi Niya sa atin ku<strong>ng</strong><br />
ali<strong>ng</strong> mga bagay a<strong>ng</strong> mabuti para sa ati<strong>ng</strong> kalusugan at ali<strong>ng</strong> mga<br />
bagay a<strong>ng</strong> masama. Karamihan <strong>ng</strong> impormasyon na ibinigay <strong>ng</strong><br />
Diyos sa atin tu<strong>ng</strong>kol sa mabuti<strong>ng</strong> kalusugan ay matatagpuan sa<br />
Doktrina at mga Tipan 89. A<strong>ng</strong> paghahayag na ito ay tinatawag na<br />
Word of Wisdom.<br />
Kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> Word of Wisdom upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong><br />
karapat-dapat na pumasok sa templo. Ku<strong>ng</strong> hindi natin susundin<br />
a<strong>ng</strong> Word of Wisdom, a<strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay lalayo sa atin.<br />
Ku<strong>ng</strong> dinudumihan natin a<strong>ng</strong> “templo <strong>ng</strong> Diyos,” na siya<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
katawan, sinasaktan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili sa pisikal at espirituwal.<br />
197
Kabanata 29<br />
Iniuutos sa Ati<strong>ng</strong> Huwag Ipasok a<strong>ng</strong> Ila<strong>ng</strong> Partikular na mga<br />
Bagay sa Ati<strong>ng</strong> Katawan<br />
���������������������������������������������������������������<br />
katawan?<br />
Iniuutos sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na huwag uminom <strong>ng</strong> alak at matatapa<strong>ng</strong><br />
na inumin, na a<strong>ng</strong> ibig sabihin ay mga inumi<strong>ng</strong> nagtataglay<br />
<strong>ng</strong> alkohol. Itinuro <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan na a<strong>ng</strong> matapa<strong>ng</strong> na inumin<br />
ay kadalasa<strong>ng</strong> nagdudulot <strong>ng</strong> kalupitan, kahirapan, karamdaman,<br />
at salot sa tahanan. Ito a<strong>ng</strong> kadalasa<strong>ng</strong> sanhi <strong>ng</strong> pandaraya,<br />
pagkawala <strong>ng</strong> puri, at pagkawala <strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> pagpapasiya. Ito ay<br />
isa<strong>ng</strong> sumpa sa lahat <strong>ng</strong> iinom nito. (Ti<strong>ng</strong>nan sa “Message of the<br />
First Presidency,” Improvement Era, Nob. 1942, 686.) A<strong>ng</strong> mga<br />
ina<strong>ng</strong> nagdadalantao na umiinom <strong>ng</strong> alak ay makapagdudulot <strong>ng</strong><br />
pinsala sa katawan at isipan <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak. A<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong><br />
aksidente sa sasakyan taun-taon ay kagagawan <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> umiinom<br />
<strong>ng</strong> alak.<br />
Sinabi rin sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na a<strong>ng</strong> “tabako ay hindi para sa<br />
katawan” (D at T 89:8). Masama ito sa ati<strong>ng</strong> katawan at sa ati<strong>ng</strong><br />
espiritu. Hindi tayo dapat humitit <strong>ng</strong> sigarilyo o tabako o gumamit<br />
<strong>ng</strong> tabako<strong>ng</strong> <strong>ng</strong>inu<strong>ng</strong>uya. Ipinakita <strong>ng</strong> mga siyentipiko na<br />
a<strong>ng</strong> tabako a<strong>ng</strong> sanhi <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> sakit at nakapipinsala sa mga<br />
bata<strong>ng</strong> hindi pa isinisila<strong>ng</strong>.<br />
Pinayuhan din tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon laban sa paggamit <strong>ng</strong> “maiinit na<br />
inumin” (D at T 89:9). Sinabi <strong>ng</strong> mga pinuno <strong>ng</strong> Simbahan na a<strong>ng</strong><br />
ibig sabihin nito ay kape at tsaa, na nagtataglay <strong>ng</strong> mga sa<strong>ng</strong>kap na<br />
nakapipinsala. Dapat nati<strong>ng</strong> iwasan a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> inumin na nagtataglay<br />
<strong>ng</strong> mga sa<strong>ng</strong>kap na nakapipinsala.<br />
Hindi tayo dapat gumamit <strong>ng</strong> gamot maliban kapag a<strong>ng</strong> mga ito<br />
ay kaila<strong>ng</strong>an bila<strong>ng</strong> medisina o panlunas. A<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> gamot ay higit<br />
na nakapipinsala kaysa alkohol at tabako (na mga gamot din).<br />
A<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> gumagamit <strong>ng</strong> mga gamot sa mali<strong>ng</strong> paraan ay<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> pagsusulat <strong>ng</strong> mga listahan ay makapupukaw <strong>ng</strong> pansin at makatutulo<strong>ng</strong><br />
upa<strong>ng</strong> magtuon <strong>ng</strong> pansin a<strong>ng</strong> mga nasa klase. Haba<strong>ng</strong> pinag-uusapan <strong>ng</strong> mga<br />
miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya a<strong>ng</strong> mga bagay na ipinag-utos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na huwag ipasok<br />
sa ati<strong>ng</strong> mga katawan, maaari mo<strong>ng</strong> ipasulat sa isa<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga sagot sa<br />
pisara o sa malaki<strong>ng</strong> papel. Maaari mo ri<strong>ng</strong> gawin ito kapag tinalakay nila a<strong>ng</strong> mga bagay<br />
na makapagpapalusog sa ati<strong>ng</strong> mga katawan.<br />
199
200<br />
Kabanata 29<br />
kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> humi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong>, manala<strong>ng</strong>in para sa kalakasan, at<br />
suma<strong>ng</strong>guni sa kanila<strong>ng</strong> bishop para lubusan sila<strong>ng</strong> makapagsisi at<br />
magi<strong>ng</strong> malinis.<br />
Dapat nati<strong>ng</strong> iwasan a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> bagay na alam nati<strong>ng</strong> makapipinsala<br />
o makasasama sa ati<strong>ng</strong> katawan. Hindi tayo dapat gumamit<br />
<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>kap na nakakagawian na. Dapat din nati<strong>ng</strong><br />
iwasan a<strong>ng</strong> pagkain na<strong>ng</strong> labis. Hindi sinasabi <strong>ng</strong> Word of Wisdom<br />
a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay na dapat nati<strong>ng</strong> iwasan o dapat nati<strong>ng</strong> kainin<br />
at inumin, <strong>ng</strong>unit binibigyan tayo nito <strong>ng</strong> gabay. Ito ay mahalaga<strong>ng</strong><br />
temporal na batas. Ito rin ay dakila<strong>ng</strong> espirituwal na batas. Sa pagsunod<br />
sa Word of Wisdom, tayo ay nagigi<strong>ng</strong> mas malakas sa espirituwal.<br />
Pinadadalisay natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan upa<strong>ng</strong> manahanan sa<br />
atin a<strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
�������������������������������������������������������������<br />
Wisdom na dapat nati<strong>ng</strong> iwasan?<br />
Tinuturuan Tayo na May Ila<strong>ng</strong> Bagay na Mabuti para sa<br />
Ati<strong>ng</strong> Katawan<br />
���������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na mainam para sa atin?<br />
A<strong>ng</strong> mga bu<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>-kahoy, gulay, at mabuti<strong>ng</strong> halaman ay mainam<br />
para sa atin. Dapat nati<strong>ng</strong> gamitin a<strong>ng</strong> mga ito na<strong>ng</strong> may karunu<strong>ng</strong>an<br />
at pasasalamat.<br />
A<strong>ng</strong> laman <strong>ng</strong> mga ibon at hayop ay inilaan din bila<strong>ng</strong> pagkain<br />
natin. Gayunman, dapat paunti-unti lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> pagkain natin <strong>ng</strong><br />
karne (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 49:18; 89:12). Mabuti rin para sa atin a<strong>ng</strong><br />
kumain <strong>ng</strong> isda.<br />
A<strong>ng</strong> mga butil ay mabuti para sa atin. A<strong>ng</strong> trigo ay lalo<strong>ng</strong> mabuti<br />
para sa atin.<br />
�������������������������������������������������������<br />
A<strong>ng</strong> Pagtatrabaho, Pamamahi<strong>ng</strong>a, at Ehersisyo ay Mahalaga<br />
���������������������������������������������������������������<br />
sa batas <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ukol sa kalusugan?
Kabanata 29<br />
Bila<strong>ng</strong> karagdagan sa Doktrina at mga Tipan 89, a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong><br />
mga banal na kasulatan ay nagsasabi sa atin ku<strong>ng</strong> paano magi<strong>ng</strong><br />
malusog. Sinasabi <strong>ng</strong> mga ito sa atin na dapat tayo<strong>ng</strong> “tumigil sa<br />
pagigi<strong>ng</strong> tamad; tumigil sa pagigi<strong>ng</strong> marumi; . . . tumigil sa pagtulog<br />
na<strong>ng</strong> mahaba kaysa sa kinakaila<strong>ng</strong>an; magpahi<strong>ng</strong>a sa inyo<strong>ng</strong><br />
higaan na<strong>ng</strong> maaga, upa<strong>ng</strong> kayo ay hindi mapagal; gumisi<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong><br />
maaga, upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga katawan at inyo<strong>ng</strong> mga isip ay<br />
mabigya<strong>ng</strong>-lakas” (D at T 88:124). Sinabihan din tayo, “Anim na<br />
araw na gagawa ka at iyo<strong>ng</strong> gagawin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> gawain”<br />
(Exodo 20:9). Pinapayuhan tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na huwag gumawa<br />
na<strong>ng</strong> labis kaysa makakaya <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> lakas (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 10:4).<br />
Isa<strong>ng</strong> propeta sa mga huli<strong>ng</strong> araw a<strong>ng</strong> nagsabi sa atin na dapat<br />
nati<strong>ng</strong> panatilihi<strong>ng</strong> malusog a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan. Payo niya, “A<strong>ng</strong><br />
masustansiya<strong>ng</strong> mga pagkain, regular na ehersisyo, at wasto<strong>ng</strong> haba<br />
<strong>ng</strong> tulog ay kaila<strong>ng</strong>an para lumakas a<strong>ng</strong> katawan, tulad din <strong>ng</strong> pagpapalakas<br />
na ginagawa <strong>ng</strong> palagia<strong>ng</strong> pag-aaral <strong>ng</strong> mga banal na<br />
kasulatan at panala<strong>ng</strong>in sa isipan at espiritu” (Thomas S. Monson,<br />
sa Conference Report, Okt. 1990, 60; o Ensign, Nob. 1990, 46).<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Pa<strong>ng</strong>ako<strong>ng</strong> Pagpapala sa Pagsunod sa Batas <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon Ukol sa Kalusugan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
natin a<strong>ng</strong> Word of Wisdom?<br />
Binigyan tayo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it <strong>ng</strong> mga batas <strong>ng</strong> kalusugan<br />
upa<strong>ng</strong> turuan tayo ku<strong>ng</strong> paano pa<strong>ng</strong>alagaan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan.<br />
Sinasabi sa atin <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa mga<br />
batas <strong>ng</strong> Diyos: “Wala<strong>ng</strong> temporal na kautusan ako<strong>ng</strong> ibinigay . . . ,<br />
sapagkat a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> mga kautusan ay espirituwal” (D at T 29:35).<br />
Ibig sabihin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga kautusan tu<strong>ng</strong>kol sa ati<strong>ng</strong> pisikal na<br />
kalagayan ay para sa ati<strong>ng</strong> espirituwal na kapakanan.<br />
Kapag tinutupad natin a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa kalusugan at<br />
sinusunod a<strong>ng</strong> iba pa Niya<strong>ng</strong> mga kautusan, na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon na tata<strong>ng</strong>gap tayo <strong>ng</strong> pisikal at espirituwal na mga<br />
pagpapala.<br />
201
202<br />
Kabanata 29<br />
Sa pisikal ay pina<strong>ng</strong>akuan tayo <strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> kalusugan. Bila<strong>ng</strong><br />
bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> kalusuga<strong>ng</strong> ito tayo ay “tatakbo at hindi<br />
mapapagod, at lalakad at hindi ma<strong>ng</strong>hihina” (D at T 89:20). Ito ay<br />
malaki<strong>ng</strong> pagpapala, <strong>ng</strong>unit a<strong>ng</strong> mga espirituwal na pagpapala<strong>ng</strong><br />
ipina<strong>ng</strong>ako Niya sa atin ay higit pa sa pisikal na mga pagpapala.<br />
Ipinapa<strong>ng</strong>ako sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na tayo ay “makatatagpo <strong>ng</strong><br />
karunu<strong>ng</strong>an at malaki<strong>ng</strong> kayamanan <strong>ng</strong> kaalaman, magi<strong>ng</strong> mga<br />
natatago<strong>ng</strong> kayamanan” (D at T 89:19). Ituturo sa atin <strong>ng</strong> Espiritu<br />
Santo a<strong>ng</strong> mahahalaga<strong>ng</strong> katotohanan sa pamamagitan <strong>ng</strong> paghahayag.<br />
Itinuro ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Boyd K. Packer: “A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawa<strong>ng</strong><br />
pisikal a<strong>ng</strong> instrumento <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> espiritu. Sa kagila-gilalas na paghahayag<br />
<strong>ng</strong> Word of Wisdom, sinabihan tayo ku<strong>ng</strong> paano pananatilihin<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan na malaya sa mga karumihan na maaari<strong>ng</strong><br />
magpahina, at makasira, sa masesela<strong>ng</strong> pisikal na pandamdam na<br />
may kaugnayan sa espirituwal na komunikasyon. A<strong>ng</strong> Word of<br />
Wisdom ay susi sa indibiduwal na paghahayag” (sa Conference<br />
Report, Okt. 1989, 16; o Ensign, Nob. 1989, 14).<br />
Na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako rin a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na lalampasan tayo <strong>ng</strong> mapamuksa<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong>hel. Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Heber J. Grant, “Ku<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ad<br />
natin a<strong>ng</strong> mga pagpapala <strong>ng</strong> buhay, <strong>ng</strong> kalusugan, <strong>ng</strong> lakas <strong>ng</strong><br />
katawan at isip; ku<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ad nati<strong>ng</strong> lampasan tayo <strong>ng</strong> mapamuksa<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong>hel, gaya <strong>ng</strong> ginawa niya noo<strong>ng</strong> kapanahunan <strong>ng</strong> mga<br />
anak ni Israel, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> Word of Wisdom; sa<br />
gayon ay nakatali a<strong>ng</strong> Diyos [sa Kanya<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>ako], at mapapasaatin<br />
a<strong>ng</strong> mga pagpapala” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan:<br />
Heber J. Grant [2002], 215).<br />
��������������������������������������������������������<br />
na maunawaan a<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kahalagahan <strong>ng</strong> Word<br />
of Wisdom?<br />
�������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> pamilya o mga kaibigan na nahihirapa<strong>ng</strong> sumunod sa Word<br />
of Wisdom?
Kabanata 29<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
���������������������������������������������������������<br />
Daniel 1 (iwasan a<strong>ng</strong> matatapa<strong>ng</strong> na inumin)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> tao)<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
katamaran)<br />
����������������������������������������<br />
203
Pag-ibig sa Kapwa-Tao<br />
Kabanata 30<br />
Ano a<strong>ng</strong> Pag-ibig sa Kapwa-Tao?<br />
������������������������������������������������������������<br />
Mababanaag sa buhay <strong>ng</strong> Tagapagligtas a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> dalisay<br />
na pag-ibig para sa lahat <strong>ng</strong> tao. Ibinigay pa Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
buhay para sa atin. Pag-ibig sa kapwa-tao a<strong>ng</strong> dalisay na pagmamahal<br />
na iyon na taglay <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Tagapagligtas na si Jesucristo.<br />
Iniutos Niya sa atin na mahalin a<strong>ng</strong> isa’t isa tulad <strong>ng</strong> pagmamahal<br />
Niya sa atin. Sinasabi sa atin <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan na a<strong>ng</strong><br />
pag-ibig sa kapwa-tao ay nagmumula sa dalisay na puso (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa I Kay Timoteo 1:5). Tayo ay may dalisay na pag-ibig, mula sa<br />
puso, kapag nagpakita tayo <strong>ng</strong> tunay na pagmamalasakit at habag<br />
para sa lahat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kapatid.<br />
Pag-ibig sa Kapwa-Tao a<strong>ng</strong> Pinakadakila sa Lahat <strong>ng</strong><br />
Kabutihan<br />
Sinabi sa atin ni propeta<strong>ng</strong> Mormon, “Kaya <strong>ng</strong>a, mana<strong>ng</strong>an sa pagibig<br />
sa kapwa-tao, na pinakadakila sa lahat, sapagkat a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong><br />
bagay ay nagkukula<strong>ng</strong>—datapwat a<strong>ng</strong> pag-ibig sa kapwa-tao ay<br />
dalisay na pag-ibig ni Cristo, at iyon ay nagtitiis magpakailanman”<br />
(Moroni 7:46–47; ti<strong>ng</strong>nan din sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 13; 2 Nephi<br />
26:30; Moroni 7:44–45, 48).<br />
Ibinigay <strong>ng</strong> Tagapagligtas a<strong>ng</strong> halimbawa <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> buhay para<br />
tularan. Siya a<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos. Taglay Niya a<strong>ng</strong> ganap na pagmamahal,<br />
at ipinakita Niya sa atin ku<strong>ng</strong> paano magmahal. Sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> halimbawa, ipinakita Niya sa atin na a<strong>ng</strong><br />
mga espirituwal at pisikal na pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kapwa ay<br />
kasi<strong>ng</strong>halaga <strong>ng</strong> sa atin. Bago Niya ibinigay a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> buhay<br />
para sa atin, sinabi Niya:<br />
205
206<br />
Kabanata 30<br />
“Ito a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> utos, na kayo’y ma<strong>ng</strong>agibigan sa isa’t isa, na gaya <strong>ng</strong><br />
pagibig ko sa inyo.<br />
“Wala<strong>ng</strong> may lalo<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> pagibig kay sa rito, na ibigay <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> buhay dahil sa kaniya<strong>ng</strong> mga kaibigan”<br />
( Juan 15:12–13).<br />
Sa pakikipag-usap sa Pa<strong>ng</strong>inoon, sinabi ni Moroni:<br />
“Natatandaan ko<strong>ng</strong> sinabi ninyo na iniibig ninyo a<strong>ng</strong> sanlibutan,<br />
magi<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa paghahain <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> buhay para sa<br />
sanlibutan. . . .<br />
“At <strong>ng</strong>ayon nalalaman ko na a<strong>ng</strong> pag-ibig na ito na inyo<strong>ng</strong> taglay<br />
para sa mga anak <strong>ng</strong> tao ay pag-ibig sa kapwa; anupa’t maliban<br />
ku<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> pag-ibig sa kapwa a<strong>ng</strong> tao ay hindi nila<br />
mamamana a<strong>ng</strong> lugar na yaon na inyo<strong>ng</strong> inihanda sa mga mansiyon<br />
<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> Ama” (Eter 12:33–34).<br />
Maaari<strong>ng</strong> hindi natin kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ibigay a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay tulad <strong>ng</strong><br />
ginawa <strong>ng</strong> Tagapagligtas. Ngunit maaari tayo<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong><br />
pag-ibig sa kapwa-tao ku<strong>ng</strong> gagawin natin Siya<strong>ng</strong> sentro <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
buhay at susundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> halimbawa at mga turo. Tulad <strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas, maaari din nati<strong>ng</strong> pagpalain a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga kapatid dito sa mundo.<br />
�����������������������������������������������������������<br />
kabutihan?<br />
Nakapaloob sa Pag-ibig sa Kapwa-Tao a<strong>ng</strong> Pagbibigay sa<br />
mga Maysakit, Nagdadalamhati, at Mahihirap<br />
Marami<strong>ng</strong> itinuro sa atin a<strong>ng</strong> Tagapagligtas sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
mga kuwento o tali<strong>ng</strong>haga. Itinuturo sa atin <strong>ng</strong> tali<strong>ng</strong>haga <strong>ng</strong><br />
mabuti<strong>ng</strong> Samaritano na dapat tayo<strong>ng</strong> magbigay sa mga na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an,<br />
sila man ay ati<strong>ng</strong> mga kaibigan o hindi (ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas<br />
10:30–37; ti<strong>ng</strong>nan din sa James E. Talmage, Jesus the Christ, ika-3<br />
edisyon [1916], 430–32). Sa tali<strong>ng</strong>haga, sinabi <strong>ng</strong> Tagapagligtas na<br />
may isa<strong>ng</strong> lalaki na naglalakbay patu<strong>ng</strong>o sa iba<strong>ng</strong> lu<strong>ng</strong>sod. Haba<strong>ng</strong><br />
daan ay sinalakay siya <strong>ng</strong> mga tulisan. Ninakaw nila a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
kasuotan at pera at binugbog siya, at iniwan siya<strong>ng</strong> halos patay na.
Kabanata 30<br />
Isa<strong>ng</strong> saserdote a<strong>ng</strong> dumaan, nakita siya, at siya ay nilampasan.<br />
Pagkatapos ay isa<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>gagawa sa templo a<strong>ng</strong> dumaan, tini<strong>ng</strong>nan<br />
siya, at nagpatuloy sa paglakad. Gayunman, isa<strong>ng</strong> Samaritano,<br />
na kinamumuhian <strong>ng</strong> mga Judio, a<strong>ng</strong> dumaan, at na<strong>ng</strong> makita niya<br />
a<strong>ng</strong> lalaki ay nakadama siya <strong>ng</strong> pagkahabag (ti<strong>ng</strong>nan a<strong>ng</strong> larawan<br />
sa kabanata<strong>ng</strong> ito). Haba<strong>ng</strong> nakaluhod sa kanya<strong>ng</strong> tabi, tinalian<br />
<strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> Samaritano a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga sugat at isinakay siya<br />
sa asno at dinala sa isa<strong>ng</strong> bahay-tuluyan. Binayaran niya a<strong>ng</strong> katiwala<br />
<strong>ng</strong> bahay-tuluyan para alagaan a<strong>ng</strong> lalaki ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa ito<br />
ay gumali<strong>ng</strong>.<br />
Itinuro ni Jesus na dapat tayo<strong>ng</strong> magbigay <strong>ng</strong> pagkain sa mga<br />
nagugutom, kanlu<strong>ng</strong>an sa mga wala<strong>ng</strong> tirahan, at mga damit sa<br />
mahihirap. Kapag dinadalaw natin a<strong>ng</strong> mga maysakit at a<strong>ng</strong> mga<br />
nasa bila<strong>ng</strong>guan, para<strong>ng</strong> ginagawa na rin natin sa Kanya a<strong>ng</strong> mga<br />
bagay na ito. Na<strong>ng</strong>ako Siya na sa paggawa natin <strong>ng</strong> mga bagay na<br />
ito ay mamanahin natin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> kaharian. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo<br />
25:34–46.)<br />
Hindi natin dapat ta<strong>ng</strong>kai<strong>ng</strong> magpasiya ku<strong>ng</strong> karapat-dapat ba o<br />
hindi a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao sa ati<strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> (ti<strong>ng</strong>nan sa Mosias 4:16–24).<br />
Ku<strong>ng</strong> naisaayos na natin a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> sarili nati<strong>ng</strong><br />
pamilya, sa gayon ay dapat nati<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an<br />
<strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong>. Sa ganito<strong>ng</strong> paraan tayo ay magigi<strong>ng</strong> katulad<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, na nagkakaloob <strong>ng</strong> ulan kapwa sa mabubuti<br />
at sa masasama (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 5:44–45).<br />
Ipinaalala sa atin ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Thomas S. Monson na may mga<br />
tao<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> higit pa sa mga materyal na bagay:<br />
“Itano<strong>ng</strong> natin sa ati<strong>ng</strong> sarili: ‘Ako ba’y may kabutiha<strong>ng</strong> nagawa?<br />
Ako ba ay nakatulo<strong>ng</strong> na?’ [<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Himno, blg. 135]. Napakaganda<strong>ng</strong><br />
pormula <strong>ng</strong> kaligayahan! Napakaganda<strong>ng</strong> reseta para sa kapanatagan,<br />
sa kapayapaan <strong>ng</strong> kalooban—a<strong>ng</strong> mabigya<strong>ng</strong>-inspirasyon a<strong>ng</strong><br />
isa pa<strong>ng</strong> nilala<strong>ng</strong> upa<strong>ng</strong> magpasalamat.<br />
“A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pagkakatao<strong>ng</strong> tumulo<strong>ng</strong> ay tunay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ganan,<br />
<strong>ng</strong>unit nabubulok din a<strong>ng</strong> mga ito. May mga puso<strong>ng</strong> pasasayahin.<br />
May mabubuti<strong>ng</strong> salita<strong>ng</strong> sasambitin. May mga regalo<strong>ng</strong><br />
207
208<br />
Kabanata 30<br />
ibibigay. May mga gawai<strong>ng</strong> gagawin. May mga kaluluwa<strong>ng</strong> ililigtas”<br />
(sa Conference Report, Okt. 2001, 72; o Liahona, Ene. 2002, 60).<br />
���������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> nagwala<strong>ng</strong>-bahala sa lalaki<strong>ng</strong> sugatan? Paano<br />
ninyo ilalarawan a<strong>ng</strong> Samaritano? Sa paano<strong>ng</strong> mga paraan natin<br />
maisasagawa sa ati<strong>ng</strong> buhay a<strong>ng</strong> mensahe <strong>ng</strong> tali<strong>ng</strong>haga<strong>ng</strong> ito?<br />
A<strong>ng</strong> Pag-ibig sa Kapwa-Tao ay Nagmumula sa Puso<br />
��������������������������������������������������������������la<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan at pagkakamali?<br />
Kahit na nagbibigay tayo sa mga na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an, ku<strong>ng</strong> hindi<br />
tayo nakakaramdam <strong>ng</strong> pagkahabag sa kanila, tayo ay wala<strong>ng</strong><br />
pag-ibig sa kapwa-tao (ti<strong>ng</strong>nan sa I Ni Juan 3:16–17). Itinuro ni<br />
Apostol Pablo na kapag tayo ay may pag-ibig sa kapwa-tao, tayo<br />
ay puno <strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> damdamin para sa lahat <strong>ng</strong> tao. Tayo ay<br />
mapagpasensya at mabait. Hindi tayo mayaba<strong>ng</strong> o palalo, maramot<br />
o wala<strong>ng</strong>-gala<strong>ng</strong>. Kapag tayo ay may pag-ibig sa kapwa-tao hindi<br />
natin tinatandaan o ikinagagalak a<strong>ng</strong> kasamaa<strong>ng</strong> ginawa <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong><br />
tao. Ni hindi natin ginagawa a<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> bagay dahil lama<strong>ng</strong><br />
sa kapaki-pakinaba<strong>ng</strong> ito sa atin. Sa halip, kasama tayo<strong>ng</strong> nagagalak<br />
<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> namumuhay sa katotohanan. Kapag tayo ay may<br />
pag-ibig sa kapwa-tao tayo ay matapat, naniniwala tayo sa kakayahan<br />
<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao, at mabait tayo sa kanila. Itinuturo <strong>ng</strong> mga banal<br />
na kasulatan na a<strong>ng</strong> “pagibig ay hindi nagkukula<strong>ng</strong> kailan man.”<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 13:4–8.)<br />
A<strong>ng</strong> Tagapagligtas a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> halimbawa ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> dapat<br />
nati<strong>ng</strong> madama at paano dapat pakitu<strong>ng</strong>uhan a<strong>ng</strong> iba. Kinamuhian<br />
niya a<strong>ng</strong> kasamaan, <strong>ng</strong>unit minahal Niya a<strong>ng</strong> mga makasalanan<br />
sa kabila <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kasalanan. Nahabag Siya sa mga bata,<br />
matatanda, mahihirap, at mga na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an. Napakalaki <strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> pag-ibig ku<strong>ng</strong> kaya hinili<strong>ng</strong> Niya sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
na patawarin a<strong>ng</strong> mga kawal na nagbaon <strong>ng</strong> mga pako sa Kanya<strong>ng</strong><br />
mga kamay at paa (ti<strong>ng</strong>nan sa Lucas 23:34). Itinuro Niya sa atin<br />
na ku<strong>ng</strong> hindi natin patatawarin a<strong>ng</strong> iba, hindi tayo patatawarin<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 18:33–35). Sinabi Niya:
Kabanata 30<br />
“Sinasabi ko sa inyo, Ibigin ninyo a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga kaaway, [pagpalain<br />
a<strong>ng</strong> sa inyo’y sumusumpa, gawan <strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> napopoot<br />
sa inyo,] at idala<strong>ng</strong>in ninyo a<strong>ng</strong> sa inyo’y [lumalait at] nagsisiusig.<br />
. . . Sapagka’t ku<strong>ng</strong> kayo’y iibig sa na<strong>ng</strong>agsisiibig lama<strong>ng</strong> sa inyo,<br />
ano a<strong>ng</strong> ganti na inyo<strong>ng</strong> kakamtin?” (Mateo 5:44, 46). Dapat nati<strong>ng</strong><br />
matutuha<strong>ng</strong> damhin a<strong>ng</strong> nadama ni Jesus sa iba.<br />
Taglayin a<strong>ng</strong> Mabuti<strong>ng</strong> Kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> Pag-ibig sa Kapwa-Tao<br />
�����������������������������������������������<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> paraan upa<strong>ng</strong> maibig natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kapwa ay pagaralan<br />
a<strong>ng</strong> buhay ni Jesucristo at sundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga kautusan.<br />
Maaari nati<strong>ng</strong> pag-aralan ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> ginawa Niya sa ila<strong>ng</strong><br />
situwasyon at gawin din iyon kapag nasa gayundin tayo<strong>ng</strong> mga<br />
situwasyon.<br />
Pa<strong>ng</strong>alawa, kapag hindi tayo nakadarama <strong>ng</strong> pagmamahal sa<br />
kapwa-tao, maaari nati<strong>ng</strong> ipagdasal na magkaroon tayo <strong>ng</strong> dagdag<br />
na pag-ibig sa kapwa. Hinihimok tayo ni Mormon na, “Manala<strong>ng</strong>in<br />
sa Ama na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> lakas <strong>ng</strong> puso, na<strong>ng</strong> kayo ay mapuspos<br />
<strong>ng</strong> ganito<strong>ng</strong> pag-ibig [pag-ibig sa kapwa-tao], na kanya<strong>ng</strong> ipinagkaloob<br />
sa lahat na tunay na mga tagasunod <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> Anak, si<br />
Jesucristo” (Moroni 7:48).<br />
Pa<strong>ng</strong>atlo, maaari nati<strong>ng</strong> matutuha<strong>ng</strong> mahalin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili, na<br />
a<strong>ng</strong> ibig sabihin ay nauunawaan natin a<strong>ng</strong> tunay na kahalagahan<br />
natin bila<strong>ng</strong> mga anak <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Itinuro <strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
na kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> mahalin a<strong>ng</strong> iba tulad <strong>ng</strong> pagmamahal<br />
natin sa ati<strong>ng</strong> sarili (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 22:39). Upa<strong>ng</strong> mahalin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> sarili, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> igala<strong>ng</strong> at pagtiwalaan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili.<br />
Ibig sabihin kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> masunurin sa mga alituntunin<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> pagsisihan a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong><br />
Para sa mga guro: Sa ilalim <strong>ng</strong> pamagat na “Taglayin a<strong>ng</strong> Mabuti<strong>ng</strong> Kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> Pag-ibig<br />
sa Kapwa-Tao,” bawat isa sa una<strong>ng</strong> apat na talata ay nagtuturo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> paraan ku<strong>ng</strong> paano<br />
natin higit na maiibig a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kapwa. Ku<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> talakayan sa maliit na<br />
grupo, isipin na hatiin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya sa grupo <strong>ng</strong> tig-apat na katao.<br />
Ibigay a<strong>ng</strong> isa sa apat na talata sa bawat miyembro <strong>ng</strong> bawat grupo. Anyayahan a<strong>ng</strong> mga<br />
kasali na pag-aralan a<strong>ng</strong> talata<strong>ng</strong> ibinigay sa kanila. Papag-isipin sila <strong>ng</strong> mga halimbawa,<br />
mula sa buhay <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> kakilala nila o sa mga tao sa mga banal na kasulatan, na<br />
kumakatawan sa paraa<strong>ng</strong> ito <strong>ng</strong> pagkakaroon <strong>ng</strong> pag-ibig sa kapwa. Pagkatapos ay ipabahagi<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga halimbawa sa isa’t isa sa kanila<strong>ng</strong> mga grupo.<br />
209
210<br />
Kabanata 30<br />
pagkakamali. Kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> patawarin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili kapag<br />
nakapagsisi na tayo. Lalo nati<strong>ng</strong> mamahalin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili kapag<br />
nadama natin a<strong>ng</strong> taos at nakapapanatag na katiyakan na talaga<strong>ng</strong><br />
mahal tayo <strong>ng</strong> Tagapagligtas.<br />
Pa<strong>ng</strong>-apat, maiiwasan nati<strong>ng</strong> isipin na mas mabuti tayo kaysa sa<br />
iba<strong>ng</strong> tao. Mapagpapasensyahan natin a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga pagkakamali.<br />
Sinabi ni Joseph Smith, “Kapag mas napapalapit tayo sa<br />
ati<strong>ng</strong> Ama sa la<strong>ng</strong>it, mas nahahabag tayo sa mga tao<strong>ng</strong> naliligaw<br />
<strong>ng</strong> landas; nais natin sila<strong>ng</strong> pasanin, at balikatin a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga<br />
kasalanan” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Joseph Smith<br />
[2007], 502–3).<br />
Sa Aklat ni Mormon mababasa natin a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol kay Enos, isa<strong>ng</strong><br />
binata na nagnais malaman ku<strong>ng</strong> napatawad na a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga<br />
kasalanan. Sabi niya sa atin:<br />
“A<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kaluluwa ay nagutom; at ako ay lumuhod sa harapan<br />
<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Lumikha, at ako ay nagsumamo sa kanya sa mataimtim na<br />
panala<strong>ng</strong>in at hinai<strong>ng</strong> para sa aki<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> kaluluwa; at sa buo<strong>ng</strong><br />
araw ako ay nagsumamo sa kanya; oo, at na<strong>ng</strong> dumati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> gabi<br />
ay inilakas ko pa a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> tinig sa kaitaasan ku<strong>ng</strong> kaya’t iyon ay<br />
nakarati<strong>ng</strong> sa kala<strong>ng</strong>itan.<br />
“At doon ay na<strong>ng</strong>usap a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tinig sa akin, sinasabi<strong>ng</strong>: Enos,<br />
a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mga kasalanan ay pinatatawad na, at ikaw ay pagpapalain”<br />
(Enos 1:4–5).<br />
Ipinaliwanag <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kay Enos na dahil sa kanya<strong>ng</strong> pananampalataya<br />
kay Cristo a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kasalanan ay pinatawad.<br />
Na<strong>ng</strong> marinig ni Enos a<strong>ng</strong> mga salita<strong>ng</strong> ito hindi na siya<br />
nabahala pa tu<strong>ng</strong>kol sa kanya<strong>ng</strong> sarili. Alam niya<strong>ng</strong> mahal siya <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon at pagpapalain siya. Sa halip ay naisip niya a<strong>ng</strong> kapakanan<br />
<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kaibigan at kamag-anak, a<strong>ng</strong> mga Nephita.<br />
Ibinuhos niya a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> kaluluwa sa Diyos para sa<br />
kanila. Sumagot a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon at sinabi<strong>ng</strong> pagpapalain sila ayon<br />
sa kanila<strong>ng</strong> katapatan sa pagsunod sa mga kautusan na ibinigay na<br />
sa kanila. Lalo<strong>ng</strong> nag-ibayo a<strong>ng</strong> pagmamahal ni Enos na<strong>ng</strong> marinig<br />
a<strong>ng</strong> mga salita<strong>ng</strong> ito, at siya ay nanala<strong>ng</strong>in na<strong>ng</strong> matagal para<br />
sa mga Lamanita, na kaaway <strong>ng</strong> mga Nephita. Ipinagkaloob <strong>ng</strong>
Kabanata 30<br />
Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga ha<strong>ng</strong>arin, at iniukol niya a<strong>ng</strong> nalalabi<br />
niya<strong>ng</strong> buhay sa pagsisikap na iligtas a<strong>ng</strong> mga kaluluwa <strong>ng</strong> mga<br />
Nephita at Lamanita. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Enos 1:6–26.)<br />
Labis na nagpasalamat si Enos sa pagmamahal at pagpapatawad<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ku<strong>ng</strong> kaya kusa niya<strong>ng</strong> iniukol a<strong>ng</strong> nalalabi niya<strong>ng</strong><br />
buhay sa pagtulo<strong>ng</strong> sa iba na mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> ganito<strong>ng</strong> kaloob.<br />
Si Enos ay talaga<strong>ng</strong> nagkaroon <strong>ng</strong> pag-ibig sa kapwa. Magagawa rin<br />
natin ito. Sa katunayan, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> gawin ito upa<strong>ng</strong> manahin<br />
a<strong>ng</strong> lugar na inihanda para sa atin sa kaharian <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
����������������������������������������������������������������<br />
kasakdalan)<br />
��������������������������������������������������������������<br />
ku<strong>ng</strong> hindi natin iniibig a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kapwa)<br />
����������������������������������������������������������<br />
kapwa-tao)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
kapwa-tao)<br />
211
Katapatan<br />
Kabanata 31<br />
A<strong>ng</strong> Katapatan ay Isa<strong>ng</strong> <stro<strong>ng</strong>>Alituntunin</stro<strong>ng</strong>> <strong>ng</strong> Kaligtasan<br />
��������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> tao?<br />
Sinasabi sa ika-13 saligan <strong>ng</strong> pananampalataya, “Naniniwala kami<br />
sa pagigi<strong>ng</strong> matapat.” Ikinukuwento sa atin <strong>ng</strong> Aklat ni Mormon<br />
a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa isa<strong>ng</strong> grupo <strong>ng</strong> mga tao na “nakilala . . . sa kanila<strong>ng</strong><br />
pagigi<strong>ng</strong> masigasig sa Diyos, at gayon din sa mga tao; sapagkat<br />
sila ay ganap na matatapat at matwid sa lahat <strong>ng</strong> bagay; at sila ay<br />
matatag sa pananampalataya kay Cristo, magi<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa katapusan”<br />
(Alma 27:27). Dahil sa kanila<strong>ng</strong> katapatan, a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong><br />
ito ay kilala <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> kapwa at <strong>ng</strong> Diyos. Mahalaga<strong>ng</strong> matutuhan<br />
natin ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> katapatan, ku<strong>ng</strong> paano tayo natutukso na<br />
magi<strong>ng</strong> hindi tapat, at paano natin madadaig a<strong>ng</strong> tukso<strong>ng</strong> ito.<br />
A<strong>ng</strong> lubos na katapatan ay kaila<strong>ng</strong>an para sa ati<strong>ng</strong> kaligtasan.<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Brigham You<strong>ng</strong>, “Ku<strong>ng</strong> tata<strong>ng</strong>gapin natin a<strong>ng</strong><br />
kaligtasan sa ilalim <strong>ng</strong> mga tadhana ku<strong>ng</strong> saan ito inialok sa atin,<br />
kinakaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> tapat sa bawat iniisip, sa ati<strong>ng</strong> mga<br />
pagmumuni-muni, sa ati<strong>ng</strong> mga pagbubulay-bulay, sa ati<strong>ng</strong> pansarili<strong>ng</strong><br />
mga samahan, sa ati<strong>ng</strong> mga pakikitu<strong>ng</strong>o, sa ati<strong>ng</strong> mga pahayag,<br />
at sa bawat kilos sa ati<strong>ng</strong> buhay” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo<br />
<strong>ng</strong> Simbahan: Brigham You<strong>ng</strong> [1997], 328).<br />
A<strong>ng</strong> Diyos ay tapat at makataru<strong>ng</strong>an sa lahat <strong>ng</strong> bagay (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Alma 7:20). Tayo din ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> tapat sa lahat <strong>ng</strong> bagay<br />
upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> katulad Niya. A<strong>ng</strong> kapatid ni Jared ay nagpatotoo,<br />
“Oo, Pa<strong>ng</strong>inoon, nalalaman ko na . . . kayo ay Diyos <strong>ng</strong> katotohanan,<br />
at hindi maaari<strong>ng</strong> magsinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>” (Eter 3:12). Sa kabaligtaran,<br />
a<strong>ng</strong> diyablo ay sinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>. Sa katunayan, siya a<strong>ng</strong> ama <strong>ng</strong><br />
lahat <strong>ng</strong> kasinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>an (ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 9:9). “A<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong><br />
213
214<br />
Kabanata 31<br />
pinipili a<strong>ng</strong> mandaya at magsinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong> at manlinla<strong>ng</strong> at manloko<br />
ay nagigi<strong>ng</strong> mga alipin niya” (Mark E. Petersen, sa Conference<br />
Report, Okt. 1971, 65; o Ensign, Dis. 1971, 73).<br />
Mahal <strong>ng</strong> matatapat na tao a<strong>ng</strong> katotohanan at kataru<strong>ng</strong>an. Sila ay<br />
tapat sa kanila<strong>ng</strong> mga salita at gawa. Hindi sila nagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>,<br />
nagnanakaw, o nandaraya.<br />
A<strong>ng</strong> Magsinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong> ay Pagigi<strong>ng</strong> Hindi Tapat<br />
A<strong>ng</strong> pagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong> ay sadya<strong>ng</strong> panlilinla<strong>ng</strong> sa iba. A<strong>ng</strong> pagbibinta<strong>ng</strong><br />
ay isa<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> pagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>. Ibinigay <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
a<strong>ng</strong> kautusa<strong>ng</strong> ito sa mga anak ni Israel: “Huwag ka<strong>ng</strong> magbibinta<strong>ng</strong><br />
sa iyo<strong>ng</strong> kapuwa” (Exodo 20:16). Itinuro din ito ni Jesus<br />
noo<strong>ng</strong> narito Siya sa lupa (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 19:18). Marami pa<strong>ng</strong><br />
anyo a<strong>ng</strong> pagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>. Kapag nagsalita tayo <strong>ng</strong> hindi totoo,<br />
tayo ay nagkakasala <strong>ng</strong> pagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>. Maaari din nati<strong>ng</strong> sadyai<strong>ng</strong><br />
linla<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> iba sa pamamagitan <strong>ng</strong> kumpas o ti<strong>ng</strong>in, sa<br />
hindi pagkibo, o sa pagsasabi <strong>ng</strong> bahagi lama<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> katotohanan.<br />
Sa tuwi<strong>ng</strong> inaakay natin a<strong>ng</strong> mga tao na maniwala sa isa<strong>ng</strong> bagay<br />
na hindi totoo sa anuma<strong>ng</strong> paraan, tayo ay hindi nagigi<strong>ng</strong> tapat.<br />
A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay hindi natutuwa sa ganito<strong>ng</strong> kawalan <strong>ng</strong> katapatan,<br />
at pananagutan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>an. Papapaniwalain<br />
tayo ni Satanas na hindi masama a<strong>ng</strong> magsinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>.<br />
Sabi niya, “Oo, magsinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong> kaunti; . . . wala<strong>ng</strong> masama<br />
rito” (2 Nephi 28:8). Hinihikayat tayo ni Satanas na pa<strong>ng</strong>atwiranan<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>an sa ati<strong>ng</strong> sarili. Makikilala <strong>ng</strong> matatapat<br />
na tao a<strong>ng</strong> mga tukso ni Satanas at magsasabi <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> katotohanan,<br />
kahit na ito ay maaari<strong>ng</strong> makasama sa kanila.<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito ay naglalaman <strong>ng</strong> tatlo<strong>ng</strong> bahagi na naglalarawan<br />
sa mga anyo <strong>ng</strong> hindi pagigi<strong>ng</strong> tapat: pagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>, pagnanakaw, at pandaraya. Maaari<br />
mo<strong>ng</strong> hatiin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya sa tatlo<strong>ng</strong> grupo. Bigyan a<strong>ng</strong> bawat<br />
grupo <strong>ng</strong> isa sa tatlo<strong>ng</strong> bahagi<strong>ng</strong> ito. Hili<strong>ng</strong>in sa mga miyembro <strong>ng</strong> bawat grupo na tahimik<br />
na basahin a<strong>ng</strong> bahagi<strong>ng</strong> ibinigay sa kanila at ti<strong>ng</strong>nan a<strong>ng</strong> mga anyo <strong>ng</strong> hindi pagigi<strong>ng</strong><br />
tapat na inilarawan sa bahagi<strong>ng</strong> iyon. Pagkatapos ay talakayin a<strong>ng</strong> mga bahagi bila<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
klase o bila<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> pamilya. Itano<strong>ng</strong> ku<strong>ng</strong> paano tayo magigi<strong>ng</strong> tapat sa bawat situwasyon<br />
na inilarawan.
Kabanata 31<br />
A<strong>ng</strong> Magnakaw ay Pagigi<strong>ng</strong> Hindi Tapat<br />
Itinuro ni Jesus, “Huwag ka<strong>ng</strong> magnanakaw” (Mateo 19:18). A<strong>ng</strong><br />
pagnanakaw ay pagkuha <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bagay na hindi sa atin. Kapag<br />
kinuha natin a<strong>ng</strong> pag-aari <strong>ng</strong> iba o <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tindahan o <strong>ng</strong> komunidad<br />
na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> pahintulot, tayo ay nagnanakaw. A<strong>ng</strong> pagkuha <strong>ng</strong><br />
paninda o mga kagamitan mula sa pinagtatrabahuhan ay pagnanakaw.<br />
A<strong>ng</strong> pagkopya <strong>ng</strong> musika, pelikula, retrato, o nakasulat na<br />
teksto na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> pahintulot <strong>ng</strong> mga may-ari <strong>ng</strong> karapata<strong>ng</strong>-sipi<br />
ay pagigi<strong>ng</strong> hindi tapat at isa<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> pagnanakaw. A<strong>ng</strong> pagta<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong> sobra<strong>ng</strong> sukli o mga paninda kaysa dapat ta<strong>ng</strong>gapin <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> tao ay pagigi<strong>ng</strong> hindi tapat. A<strong>ng</strong> pagkuha na<strong>ng</strong> higit kaysa<br />
ati<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> bagay ay pagnanakaw.<br />
A<strong>ng</strong> Mandaya ay Pagigi<strong>ng</strong> Hindi Tapat<br />
Nandaraya tayo kapag kula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> ibinigay natin kaysa ati<strong>ng</strong><br />
pagkakauta<strong>ng</strong>, o kapag kinuha natin a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bagay na hindi<br />
nararapat para sa atin. Dinaraya <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> empleyado a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
pinagtatrabahuhan sa hindi paggawa na<strong>ng</strong> husto sa oras <strong>ng</strong><br />
trabaho; subalit husto<strong>ng</strong> pasahod a<strong>ng</strong> tinata<strong>ng</strong>gap nila. A<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong><br />
pinagtatrabahuhan ay hindi patas sa kanila<strong>ng</strong> mga empleyado;<br />
kula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> ibinabayad sa dapat nila<strong>ng</strong> ipasahod sa kanila. Sinasabi<br />
ni Satanas, “Pagsamantalahan a<strong>ng</strong> isa dahil sa kanya<strong>ng</strong> mga salita,<br />
humukay <strong>ng</strong> hukay para sa iyo<strong>ng</strong> kapwa” (2 Nephi 28:8). A<strong>ng</strong> pagsasamantala<br />
ay isa<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong> hindi tapat. A<strong>ng</strong> pagbibigay<br />
<strong>ng</strong> hindi maganda<strong>ng</strong> kalidad <strong>ng</strong> serbisyo o paninda ay pandaraya.<br />
Hindi Natin Dapat Bigya<strong>ng</strong>-Katwiran a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Pagigi<strong>ng</strong><br />
Hindi Tapat<br />
����������������������������������������������������������������<br />
katwiran natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong> hindi tapat?<br />
Marami<strong>ng</strong> idinadahilan a<strong>ng</strong> mga tao sa pagigi<strong>ng</strong> hindi tapat. A<strong>ng</strong><br />
mga tao ay nagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong> upa<strong>ng</strong> protektahan a<strong>ng</strong> sarili at<br />
upa<strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> isipin sa kanila <strong>ng</strong> iba. Binibigya<strong>ng</strong>-katwiran<br />
<strong>ng</strong> ilan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pagnanakaw, iniisip na nararapat na mapasakanila<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> kinuha, balak naman nila<strong>ng</strong> isauli ito, o mas<br />
kaila<strong>ng</strong>an nila ito kaysa sa may-ari. A<strong>ng</strong> ilan ay nandaraya para<br />
215
216<br />
Kabanata 31<br />
makakuha <strong>ng</strong> mataas na marka sa eskuwela o dahil “ginagawa<br />
naman ito <strong>ng</strong> lahat” o para makabawi.<br />
A<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>atwira<strong>ng</strong> ito at marami pa<strong>ng</strong> iba a<strong>ng</strong> idinadahilan<br />
sa pagigi<strong>ng</strong> hindi tapat. Sa Pa<strong>ng</strong>inoon, wala<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>gap-ta<strong>ng</strong>gap<br />
na mga pagdadahilan. Kapag binibigya<strong>ng</strong>-katwiran natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
sarili, dinadaya natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili at lalayo sa atin a<strong>ng</strong> Espiritu<br />
<strong>ng</strong> Diyos. Tayo ay lalo<strong>ng</strong> nagigi<strong>ng</strong> masama.<br />
Maaari Tayo<strong>ng</strong> Magi<strong>ng</strong> Lubos na Matapat<br />
��������������������������������������������������<br />
Upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> lubos na matapat, kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> suriin nati<strong>ng</strong> mabuti<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay. Ku<strong>ng</strong> may mga pagkakataon na nagigi<strong>ng</strong> hindi<br />
tayo tapat kahit sa napakaliit na paraan, dapat nati<strong>ng</strong> pagsisihan<br />
kaagad a<strong>ng</strong> mga ito.<br />
Kapag tayo ay lubos na matapat, hindi tayo magigi<strong>ng</strong> masama.<br />
Tapat tayo sa bawat pagtitiwala, tu<strong>ng</strong>kulin, kasunduan, o tipan,<br />
kahit a<strong>ng</strong> katumbas nito ay pera, mga kaibigan, o a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay.<br />
Dahil dito ay makahaharap tayo sa Pa<strong>ng</strong>inoon, sa ati<strong>ng</strong> sarili, at<br />
sa iba na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ikinahihiya. Ipinayo ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Joseph F.<br />
Smith, “Hayaa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> matwid a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong> bawat tao upa<strong>ng</strong><br />
mata<strong>ng</strong>gap at malampasan <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pagkatao a<strong>ng</strong> pinakamasusi<strong>ng</strong><br />
pagsusuri, at na<strong>ng</strong> makita ito na tulad <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bukas na aklat,<br />
upa<strong>ng</strong> wala siya<strong>ng</strong> dapat na itago o ikahiya” (Gospel Doctrine,<br />
ika-5 edisyon [1939], 252).<br />
�������������������������������������������������������������lan<br />
<strong>ng</strong> katapatan a<strong>ng</strong> damdamin natin ukol sa ati<strong>ng</strong> sarili?
Kabanata 31<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
���������������������������������������������������������������<br />
katotohanan)<br />
����������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������<br />
sa kapwa)<br />
����������������������������������������������������������<br />
magbinta<strong>ng</strong>)<br />
��������������������������������������������������������<br />
��������������������������������<br />
�������������������������������������������<br />
217
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Ikapu at<br />
mga Handog<br />
Kabanata 32<br />
Pagbabayad <strong>ng</strong> mga Ikapu at mga Handog<br />
�������������������������������������������������������������<br />
lahat <strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong> ibinibigay Niya sa atin a<strong>ng</strong> kahandaan<br />
nati<strong>ng</strong> magbayad <strong>ng</strong> mga ikapu at mga handog?<br />
Binigyan tayo <strong>ng</strong> mga kautusan upa<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> maghanda<br />
sa lahat <strong>ng</strong> bagay para mamuhay sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it.<br />
Nagbigay Siya sa atin <strong>ng</strong> paraan upa<strong>ng</strong> pasalamatan Siya sa ati<strong>ng</strong><br />
mga pagpapala. A<strong>ng</strong> kusa<strong>ng</strong>-loob na pagbabayad <strong>ng</strong> mga ikapu<br />
at mga handog ay isa<strong>ng</strong> paraan <strong>ng</strong> pasasalamat natin sa Kanya.<br />
Sa pagbabayad natin <strong>ng</strong> mga handog na ito, ipinakikita natin na<br />
mahal natin Siya at susundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> payo.<br />
�����������������������������������������������������������<br />
ikapu at mga handog na pasalamatan a<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it?<br />
Pagsunod sa Batas <strong>ng</strong> Ikapu<br />
�������������������������<br />
Noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> panahon, sinunod nina Abraham at Jacob a<strong>ng</strong> kautusan<br />
na magbayad <strong>ng</strong> ikapu <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> karagdagan (ti<strong>ng</strong>nan sa Sa<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hebreo 7:1–10; Genesis 14:19–20; 28:20–22).<br />
Sa makabago<strong>ng</strong> panahon ay nanala<strong>ng</strong>in si Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith,<br />
“O Pa<strong>ng</strong>inoon! Ipakita ninyo sa inyo<strong>ng</strong> tagapagli<strong>ng</strong>kod ku<strong>ng</strong><br />
Para sa mga guro: Gumamit <strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa simula <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahagi para pasimulan a<strong>ng</strong><br />
talakayan at hikayatin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na maghanap sa mga banal<br />
na kasulatan para sa iba pa<strong>ng</strong> impormasyon. Gumamit <strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa pagtatapos <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> bahagi para tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na pag-isipa<strong>ng</strong> mabuti<br />
at pag-usapan a<strong>ng</strong> ibig sabihin <strong>ng</strong> nabasa nila at ipamuhay ito.<br />
219
220<br />
Kabanata 32<br />
gaano a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kakaila<strong>ng</strong>anin sa mga ari-arian <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga<br />
tao para sa ikapu” (D at T 119, panimula <strong>ng</strong> bahagi). Sumagot a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon: “Ito a<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> pasimula <strong>ng</strong> pagbibigay <strong>ng</strong> ikapu<br />
<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> mga tao. At pagkatapos nito, yao<strong>ng</strong> mga hini<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong><br />
ikapu ay magbabayad <strong>ng</strong> ikasampu<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
tinubo taun-taon; at ito ay mananatili<strong>ng</strong> batas sa kanila magpakailanman”<br />
(D at T 119:3–4). Ipinaliwanag <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan na<br />
a<strong>ng</strong> tinutukoy <strong>ng</strong> “ikasampu<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> tinubo<br />
taun-taon” ay a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kinikita (ti<strong>ng</strong>nan sa liham <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan,<br />
Mar. 19, 1970).<br />
Kapag nagbabayad tayo <strong>ng</strong> ikapu ipinapakita natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
katapatan sa Pa<strong>ng</strong>inoon. Itinuturo din natin sa ati<strong>ng</strong> mga anak<br />
a<strong>ng</strong> kahalagahan <strong>ng</strong> batas na ito. Nanaisin nila<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> halimbawa at ipagbabayad <strong>ng</strong> ikapu a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> pera<strong>ng</strong><br />
natata<strong>ng</strong>gap nila.<br />
��������������������������������������������������������������lataya<br />
a<strong>ng</strong> ikapu kaysa alituntunin <strong>ng</strong> pananalapi?<br />
����������������������������������������������������������<br />
kanila<strong>ng</strong> mga anak na magbayad <strong>ng</strong> ikapu at maunawaan a<strong>ng</strong><br />
kahalagahan nito?<br />
Dapat ay Kusa<strong>ng</strong>-Loob Tayo<strong>ng</strong> Magbigay<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
Mahalaga<strong>ng</strong> magbigay na<strong>ng</strong> kusa<strong>ng</strong>-loob. “Kapag a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao<br />
ay nagbabayad <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> ikapu na<strong>ng</strong> hindi nasisiyahan, nawawala<br />
sa kanya a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> pagpapala. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> matuto<br />
siya<strong>ng</strong> magbigay na<strong>ng</strong> masaya, kusa<strong>ng</strong>-loob at buo<strong>ng</strong> kagalakan,<br />
at a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> handog ay pagpapalain” (Stephen L. Richards, The<br />
Law of Tithi<strong>ng</strong> [polyeto, 1983], 8).<br />
Itinuro ni Apostol Pablo na a<strong>ng</strong> paraan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagbibigay ay<br />
kasi<strong>ng</strong>halaga <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> ibinibigay. Sinabi niya, “Magbigay a<strong>ng</strong> bawat<br />
isa . . .; huwag mabigat sa loob, o dahil sa kaila<strong>ng</strong>an: sapagka’t iniibig<br />
<strong>ng</strong> Dios a<strong>ng</strong> nagbibigay na masaya” (II <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 9:7).<br />
��������������������������������������������������������
Kabanata 32<br />
Ikapu at Iba Pa<strong>ng</strong> mga Handog<br />
������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> ikapu at iba pa<strong>ng</strong> mga handog?<br />
Bila<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan, nagbibigay tayo <strong>ng</strong> ikapu at<br />
iba pa<strong>ng</strong> mga handog sa Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Ikapu<br />
Ginagamit <strong>ng</strong> Simbahan a<strong>ng</strong> ikapu sa marami<strong>ng</strong> layunin. A<strong>ng</strong> ilan<br />
sa mga ito ay upa<strong>ng</strong>:<br />
1. Magtayo, ma<strong>ng</strong>alaga, at ma<strong>ng</strong>asiwa <strong>ng</strong> mga templo, meeti<strong>ng</strong>house,<br />
at iba pa<strong>ng</strong> mga gusali.<br />
2. Maglaan <strong>ng</strong> pondo<strong>ng</strong> gagamitin sa pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa <strong>ng</strong> mga stake,<br />
ward, at iba pa<strong>ng</strong> mga yunit <strong>ng</strong> Simbahan. (Ginagamit <strong>ng</strong> mga<br />
yunit na ito a<strong>ng</strong> pondo upa<strong>ng</strong> isagawa a<strong>ng</strong> mga programa ukol<br />
sa pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa <strong>ng</strong> Simbahan, kabila<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> pagtuturo <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo at pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa sa mga aktibidad.)<br />
3. Tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> programa ukol sa mga misyonero.<br />
4. Turuan a<strong>ng</strong> mga kabataan sa mga paaralan <strong>ng</strong> Simbahan, mga<br />
seminary, at institute.<br />
5. Ilimbag at ipamahagi a<strong>ng</strong> mga materyal na gamit sa pag-aaral.<br />
6. Tumulo<strong>ng</strong> sa gawain sa family history at sa templo.<br />
Iba Pa<strong>ng</strong> mga Handog<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Handog-ayuno. A<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay nagaayuno<br />
bawat buwan sa pamamagitan <strong>ng</strong> hindi pagkain at paginom<br />
sa loob <strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> magkasunod na kainan. Iniaambag nila<br />
kahit a<strong>ng</strong> halaga la<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> salapi na dapat na nagastos nila para sa<br />
magkasunod na kainan. Maaari sila<strong>ng</strong> magbigay na<strong>ng</strong> bukas-palad<br />
ha<strong>ng</strong>ga’t makakaya nila. A<strong>ng</strong> handog na ito ay tinatawag na handogayuno.<br />
Ginagamit <strong>ng</strong> mga bishop a<strong>ng</strong> mga handog-ayuno na ito<br />
upa<strong>ng</strong> bigyan <strong>ng</strong> pagkain, tirahan, damit, at pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alaga<strong>ng</strong> medikal<br />
a<strong>ng</strong> mga na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an. (Ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 25 sa aklat<br />
na ito.)<br />
221
222<br />
Kabanata 32<br />
Bila<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> ayuno, a<strong>ng</strong> mga miyembro ay dumadalo<br />
sa isa<strong>ng</strong> miti<strong>ng</strong> na tinatawag na pulo<strong>ng</strong> sa pag-aayuno at pagpapatotoo,<br />
ku<strong>ng</strong> saan ibinabahagi nila sa isa’t isa a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> patotoo<br />
kay Cristo at sa Kanya<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
Iba Pa<strong>ng</strong> mga Donasyon. A<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay maaari<strong>ng</strong><br />
mag-ambag sa iba pa<strong>ng</strong> mga adhikain <strong>ng</strong> Simbahan, tulad <strong>ng</strong><br />
gawai<strong>ng</strong> misyonero, a<strong>ng</strong> Perpetual Education Fund, pagpapatayo <strong>ng</strong><br />
templo, at humanitarian aid o tulo<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>kawa<strong>ng</strong>gawa.<br />
Paglili<strong>ng</strong>kod. Iniaalok din <strong>ng</strong> mga miyembro a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
panahon, kasanayan, at ari-arian upa<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> iba. A<strong>ng</strong><br />
paglili<strong>ng</strong>kod na ito ay nagtutulot sa Simbahan na tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong><br />
na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an na mga miyembro at di-miyembro sa buo<strong>ng</strong><br />
mundo magi<strong>ng</strong> ito ay sa komunidad, sa loob <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bansa, at sa<br />
iba<strong>ng</strong> mga bansa, lalo na kapag nagaganap a<strong>ng</strong> malalaki<strong>ng</strong> sakuna.<br />
Tayo ay Pinagpapala Kapag Nagbibigay Tayo <strong>ng</strong> mga Ikapu<br />
at mga Handog<br />
Na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na pagpapalain tayo ku<strong>ng</strong> tayo ay<br />
matapat na magbabayad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga ikapu at mga handog. Sabi<br />
Niya, “Dalhin ninyo a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> ikasa<strong>ng</strong>pu<strong>ng</strong> bahagi sa kamalig,<br />
upa<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> pagkain sa aki<strong>ng</strong> bahay, at subukin ninyo<br />
ako <strong>ng</strong>ayon sa bagay na ito . . . ku<strong>ng</strong> hindi ko bubuksan sa inyo<br />
a<strong>ng</strong> mga du<strong>ng</strong>awan sa la<strong>ng</strong>it, at ihuhulog ko sa inyo a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
pagpapala, na wala<strong>ng</strong> sapat na silid na kalalagyan” (Malakias 3:10).<br />
May iba pa<strong>ng</strong> binaba<strong>ng</strong>git na pagpapala a<strong>ng</strong> paghahayag sa mga<br />
huli<strong>ng</strong> araw para sa mga tao<strong>ng</strong> nagbabayad <strong>ng</strong> ikapu: “Katotohanan<br />
ito ay araw <strong>ng</strong> paghahain, at araw <strong>ng</strong> pagbabayad <strong>ng</strong> ikasampu<strong>ng</strong><br />
bahagi <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> tao; sapagkat siya na nagbibigay <strong>ng</strong><br />
ikapu ay hindi masusunog sa kanya<strong>ng</strong> pagparito” (D at T 64:23).<br />
A<strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong> ipina<strong>ng</strong>ako sa atin ay kapwa materyal at<br />
espirituwal. Ku<strong>ng</strong> tayo ay kusa<strong>ng</strong>-loob na magbibigay, tutulu<strong>ng</strong>an<br />
tayo <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na tustusan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an<br />
sa pagkain, damit, at tirahan sa araw-araw. Sa pagsasalita<br />
sa mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw sa Pilipinas, sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong><br />
Gordon B. Hinckley na ku<strong>ng</strong> “tata<strong>ng</strong>gapin [<strong>ng</strong> mga tao] a<strong>ng</strong>
Kabanata 32<br />
eba<strong>ng</strong>helyo at ipamumuhay ito, babayaran a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga<br />
ikapu at mga handog, kahit kaunti la<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga ito, tutuparin <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon sa kanila a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako noo<strong>ng</strong> una, at magkakaroon<br />
sila <strong>ng</strong> kanin sa kanila<strong>ng</strong> mga ma<strong>ng</strong>kok at damit sa<br />
kanila<strong>ng</strong> likuran at kanlu<strong>ng</strong>an sa kanila<strong>ng</strong> uluhan. Wala ako<strong>ng</strong><br />
makita<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> solusyon. Kaila<strong>ng</strong>an nila <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong><br />
higit kaysa anuma<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan sa mundo upa<strong>ng</strong> ia<strong>ng</strong>at sila<br />
at tulu<strong>ng</strong>an sila” (“Inspirational Thoughts,” Ensign, Ago. 1997, 7).<br />
Tutulu<strong>ng</strong>an din tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na lumago “sa kaalaman tu<strong>ng</strong>kol<br />
sa Diyos, at sa patotoo, at sa kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> ipamuhay a<strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo at bigya<strong>ng</strong>-inspirasyon a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pamilya na<br />
gayon din a<strong>ng</strong> gawin” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan:<br />
Heber J. Grant [2002], 137).<br />
A<strong>ng</strong> mga nagbabayad <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga ikapu at mga handog ay<br />
labis na pinagpapala. Mabuti a<strong>ng</strong> pakiramdam nila na tumutulo<strong>ng</strong><br />
sila sa pagtatayo <strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Diyos sa lupa.<br />
��������������������������������������������������������<br />
miyembro <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> pamilya, o <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga kaibigan sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> pagbabayad <strong>ng</strong> ikapu at iba pa<strong>ng</strong> mga handog?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������<br />
mga ikapu)<br />
223
Gawai<strong>ng</strong> Misyonero<br />
Kabanata 33<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay Isa<strong>ng</strong> Misyonero<strong>ng</strong> Simbahan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
sa Kanya<strong>ng</strong> mga anak a<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero?<br />
Inihayag <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo kay Adan: “At<br />
sa gayon sinimula<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo, mula sa simula”<br />
(Moises 5:58). Kalaunan, a<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> inapo ni Adan ay isinugo<br />
upa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo: “Sila ay . . . nanawagan sa lahat<br />
<strong>ng</strong> tao, sa lahat <strong>ng</strong> dako, na magsipagsisi; at a<strong>ng</strong> pananampalataya<br />
ay itinuro sa mga anak <strong>ng</strong> tao” (Moises 6:23).<br />
A<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> mga propeta ay nagi<strong>ng</strong> mga misyonero. A<strong>ng</strong> bawat<br />
isa sa kanya<strong>ng</strong> kapanahunan ay inutusa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> mensahe<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Sa tuwi<strong>ng</strong> nasa mundo a<strong>ng</strong> priesthood, a<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon ay na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> mga misyonero upa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral<br />
a<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa Kanya<strong>ng</strong><br />
mga anak.<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay isa<strong>ng</strong> misyonero<strong>ng</strong> simbahan<br />
noon pa man. Noo<strong>ng</strong> nabubuhay pa sa lupa a<strong>ng</strong> Tagapagligtas,<br />
nag-orden Siya <strong>ng</strong> mga Apostol at Pitumpu at binigyan sila <strong>ng</strong><br />
awtoridad at responsibilidad na ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. A<strong>ng</strong><br />
karamihan sa kanila<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral ay sa kanila<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> mga<br />
tao, a<strong>ng</strong> mga Judio (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 10:5–6). Matapos mabuhay<br />
na mag-uli si Jesus, nagsugo Siya <strong>ng</strong> mga Apostol upa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa mga Gentil. Iniutos Niya sa mga Apostol,<br />
“Magsiyaon kayo sa buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>libutan, at inyo<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral<br />
a<strong>ng</strong> eva<strong>ng</strong>elio sa lahat <strong>ng</strong> kinapal” (Marcos 16:15).<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> pagbabahagi <strong>ng</strong> mga karanasan sa mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
ay maaari<strong>ng</strong> mag-anyaya sa Espiritu. Maaari mo<strong>ng</strong> kontakin a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong> klase<br />
o pamilya bago magklase at hili<strong>ng</strong>in sa kanila na maghanda<strong>ng</strong> magbahagi <strong>ng</strong> mga karanasan<br />
na makahulugan sa kanila at maaari<strong>ng</strong> makatulo<strong>ng</strong> sa iba.<br />
225
226<br />
Kabanata 33<br />
Si Apostol Pablo ay isa<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> misyonero na isinugo sa mga<br />
Gentil. Matapos siya<strong>ng</strong> magbalik-loob sa Simbahan, iniukol niya<br />
a<strong>ng</strong> nalalabi<strong>ng</strong> panahon <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> buhay sa pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo sa kanila. Sa iba’t iba<strong>ng</strong> pagkakataon sa kanya<strong>ng</strong> misyon<br />
siya ay hinagupit, binato, at ibinila<strong>ng</strong>go. Gayunman patuloy<br />
niya<strong>ng</strong> ipina<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo (ti<strong>ng</strong>nan sa A<strong>ng</strong> <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa<br />
23:10–12; 26).<br />
A<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero ay muli<strong>ng</strong> nagsimula na<strong>ng</strong> maipanumbalik<br />
a<strong>ng</strong> Simbahan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa pamamagitan ni Propeta<strong>ng</strong><br />
Joseph Smith. Ngayon a<strong>ng</strong> mga Apostol at Pitumpu ay binigyan<br />
<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> responsibilidad na ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at<br />
tiyakin na ipinapa<strong>ng</strong>aral ito sa buo<strong>ng</strong> mundo. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
kay Joseph Smith: “Ipahayag a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo na<strong>ng</strong> lupain sa<br />
lupain, at na<strong>ng</strong> lunsod sa lunsod. . . . Magpatotoo sa bawat lugar,<br />
sa bawat tao” (D at T 66:5, 7). Noo<strong>ng</strong> Hunyo 1830, sinimulan ni<br />
Samuel Harrison Smith, na kapatid <strong>ng</strong> Propeta, a<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> paglalakbay-misyonero<br />
para sa Simbahan.<br />
Mula noo<strong>ng</strong> panaho<strong>ng</strong> iyon, mahigit isa<strong>ng</strong> milyo<strong>ng</strong> misyonero na<br />
a<strong>ng</strong> tinawag at isinugo upa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. A<strong>ng</strong> mensahe<strong>ng</strong><br />
hatid nila sa mundo ay si Jesucristo a<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> Diyos at<br />
ati<strong>ng</strong> Tagapagligtas. Nagpapatotoo sila na a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ay naipanumbalik<br />
sa mundo sa pamamagitan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> propeta <strong>ng</strong> Diyos.<br />
A<strong>ng</strong> mga misyonero ay binibigyan <strong>ng</strong> responsibilidad na ipa<strong>ng</strong>aral<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa lahat <strong>ng</strong> tao, binyagan sila, at turuan sila<strong>ng</strong><br />
gawin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay na ipinag-uutos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Mateo 28:19–20). A<strong>ng</strong> mga misyonero<strong>ng</strong> Banal sa mga Huli<strong>ng</strong><br />
Araw a<strong>ng</strong> nagbabayad <strong>ng</strong> sarili nila<strong>ng</strong> mga gastusin at humahayo<br />
sa lahat <strong>ng</strong> panig <strong>ng</strong> mundo upa<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> mensahe <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
A<strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo ay Ipapa<strong>ng</strong>aral sa Buo<strong>ng</strong> Daigdig<br />
������������������������������������������������������������<br />
para maipa<strong>ng</strong>aral natin a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo?
Kabanata 33<br />
Sinabihan tayo sa paghahayag sa mga huli<strong>ng</strong> araw na kaila<strong>ng</strong>an<br />
nati<strong>ng</strong> dalhin a<strong>ng</strong> ipinanumbalik na eba<strong>ng</strong>helyo sa bawat bansa<br />
at tao (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 133:37). Hindi kailanman nagbibigay<br />
sa atin <strong>ng</strong> kautusan a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na<strong>ng</strong> hindi naghahanda <strong>ng</strong><br />
paraan upa<strong>ng</strong> maisagawa natin ito (ti<strong>ng</strong>nan sa 1 Nephi 3:7). A<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon ay naghanda <strong>ng</strong> mga paraan para maipa<strong>ng</strong>aral natin<br />
a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa mga bansa na noon ay nakasara at hindi natin<br />
mapasok. Sa patuloy nati<strong>ng</strong> pananala<strong>ng</strong>in at pagsampalataya,<br />
bubuksan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga bansa sa gawai<strong>ng</strong><br />
misyonero.<br />
A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay “nagbibigay [din] <strong>ng</strong> inspirasyon sa isipan <strong>ng</strong><br />
mga dakila<strong>ng</strong> tao upa<strong>ng</strong> makalikha <strong>ng</strong> mga imbensiyon na magsusulo<strong>ng</strong><br />
sa gawain <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga paraa<strong>ng</strong> hindi pa alam<br />
<strong>ng</strong> daigdig” (Russell M. Nelson, sa “Computerized Scriptures Now<br />
Available,” Ensign, Abr. 1988, 73). A<strong>ng</strong> mga pahayagan, magasin,<br />
telebisyon, radyo, satellite, kompyuter, a<strong>ng</strong> Internet, at kaugnay na<br />
teknolohiya ay nakatutulo<strong>ng</strong> sa paghahatid <strong>ng</strong> mensahe <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
sa milyun-milyo<strong>ng</strong> katao. Tayo na nagtataglay <strong>ng</strong> kaganapan<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> gamitin a<strong>ng</strong> mga imbensiyo<strong>ng</strong> ito<br />
upa<strong>ng</strong> tuparin a<strong>ng</strong> utos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon: “Sapagkat, katotohanan,<br />
a<strong>ng</strong> tunog ay kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> humayo mula sa lugar na ito ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
sa buo<strong>ng</strong> daigdig, at ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa kadulu-duluha<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong><br />
mundo—a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ay dapat na maipa<strong>ng</strong>aral sa bawat [tao]”<br />
(D at T 58:64).<br />
�����������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> teknolohiya upa<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo?<br />
A<strong>ng</strong> Gawai<strong>ng</strong> Misyonero ay Mahalaga<br />
���������������������������������������������������������<br />
eba<strong>ng</strong>helyo?<br />
“Ito a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>arin bila<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> Simbahan—a<strong>ng</strong> iligtas<br />
at gawi<strong>ng</strong> dakila a<strong>ng</strong> mga kaluluwa <strong>ng</strong> mga anak <strong>ng</strong> tao” (Ezra Taft<br />
Benson, sa Conference Report, Abr. 1974, 151; o Ensign, Mayo 1974,<br />
104). A<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero ay kaila<strong>ng</strong>an upa<strong>ng</strong> mabigyan <strong>ng</strong><br />
227
228<br />
Kabanata 33<br />
pagkakataon a<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> mundo na paki<strong>ng</strong>gan at ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo. Kaila<strong>ng</strong>an nila<strong>ng</strong> malaman a<strong>ng</strong> katotohanan, bumali<strong>ng</strong><br />
sa Diyos, at tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kapatawaran mula sa kanila<strong>ng</strong> mga<br />
kasalanan.<br />
Marami sa ati<strong>ng</strong> mga kapatid sa lupa a<strong>ng</strong> binubulag <strong>ng</strong> mga mali<strong>ng</strong><br />
turo at “napagkakaitan lama<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> katotohanan sapagkat hindi<br />
nila alam ku<strong>ng</strong> saan ito matatagpuan” (D at T 123:12). Sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero maaari nati<strong>ng</strong> ihatid sa kanila a<strong>ng</strong><br />
katotohanan.<br />
A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay nag-utos, “Gumawa kayo sa aki<strong>ng</strong> ubasan sa<br />
huli<strong>ng</strong> pagkakataon—sa huli<strong>ng</strong> pagkakataon ay manawagan sa<br />
mga naninirahan sa mundo” (D at T 43:28). Sa pagtuturo natin <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo sa ati<strong>ng</strong> mga kapatid, inihahanda natin a<strong>ng</strong> daan para<br />
sa Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito <strong>ng</strong> Tagapagligtas (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 34:6).<br />
Lahat Tayo ay Dapat Magi<strong>ng</strong> mga Misyonero<br />
������������������������������������������������������roon<br />
<strong>ng</strong> mga pagkakatao<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa iba?<br />
Sa paano<strong>ng</strong> paraan natin maihahanda a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili para sa<br />
gayo<strong>ng</strong> mga pagkakataon?<br />
Bawat miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay misyonero. Dapat tayo<strong>ng</strong><br />
magi<strong>ng</strong> mga misyonero kahit na hindi tayo pormal na tinawag at<br />
itinalaga. Responsibilidad nati<strong>ng</strong> ituro a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa salita<br />
at gawa sa lahat <strong>ng</strong> anak <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Sinabi sa atin<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Nababagay lama<strong>ng</strong> sa bawat tao na nabigya<strong>ng</strong>babala<br />
na balaan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> kapwa” (D at T 88:81). Sinabihan<br />
tayo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> propeta na dapat nati<strong>ng</strong> ipakita sa ati<strong>ng</strong> mga kapitbahay<br />
na mahal natin sila bago natin sila balaan (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Spencer W. Kimball [2006],<br />
311.) Kaila<strong>ng</strong>an nila<strong>ng</strong> madama a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pakikipagkaibigan at<br />
pakikipagkapatiran.<br />
Kusa<strong>ng</strong>-loob na tina<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga anak ni Mosias a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
responsibilidad na ituro a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Na<strong>ng</strong> magbalik-loob sila<br />
sa Simbahan, a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga puso ay napuno <strong>ng</strong> pagkahabag sa<br />
iba. Nais nila<strong>ng</strong> ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa kaaway nila<strong>ng</strong> mga
Kabanata 33<br />
Lamanita, “sapagkat hindi nila maatim na a<strong>ng</strong> sinuma<strong>ng</strong> kaluluwa<br />
<strong>ng</strong> tao ay masawi; oo, magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isipin lama<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> sinuma<strong>ng</strong><br />
kaluluwa ay magtiis <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> pagdurusa ay nagi<strong>ng</strong><br />
dahilan upa<strong>ng</strong> sila ay mayanig at ma<strong>ng</strong>inig” (Mosias 28:3). Haba<strong>ng</strong><br />
pinupuno <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo <strong>ng</strong> kagalakan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay, madarama<br />
natin a<strong>ng</strong> ganito<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> pag-ibig at pagkahabag sa ati<strong>ng</strong><br />
mga kapatid. Nanaisin nati<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> mensahe <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
sa lahat <strong>ng</strong> gusto<strong>ng</strong> makinig.<br />
Marami<strong>ng</strong> paraan para maibahagi natin a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Narito<br />
a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> mu<strong>ng</strong>kahi:<br />
1. Maaari nati<strong>ng</strong> ipakita sa ati<strong>ng</strong> mga kaibigan at sa iba a<strong>ng</strong> kaligayaha<strong>ng</strong><br />
nadarama natin sa pamumuhay <strong>ng</strong> mga katotohanan <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo. Sa ganito<strong>ng</strong> paraan tayo ay magigi<strong>ng</strong> liwanag sa<br />
mundo (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 5:16).<br />
2. Maaari nati<strong>ng</strong> mapaglabanan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> likas na pagkamahiyain<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> pakikipagkaibigan sa iba at paggawa <strong>ng</strong><br />
kabutihan sa kanila. Matutulu<strong>ng</strong>an natin sila na makita<strong>ng</strong> tunay<br />
tayo<strong>ng</strong> nagmamalasakit sa kanila at hindi naghaha<strong>ng</strong>ad <strong>ng</strong><br />
pansarili<strong>ng</strong> kapakinaba<strong>ng</strong>an.<br />
3. Maaari nati<strong>ng</strong> ipaliwanag a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa mga kaibigan<br />
nati<strong>ng</strong> hindi miyembro at sa iba pa.<br />
4. Maaari nati<strong>ng</strong> anyayahan sa ati<strong>ng</strong> mga tahanan a<strong>ng</strong> mga kaibiga<strong>ng</strong><br />
interesado<strong>ng</strong> matuto pa tu<strong>ng</strong>kol sa eba<strong>ng</strong>helyo upa<strong>ng</strong><br />
maturuan <strong>ng</strong> mga misyonero. Ku<strong>ng</strong> masyado<strong>ng</strong> malayo a<strong>ng</strong><br />
tirahan <strong>ng</strong> mga kaibigan nati<strong>ng</strong> hindi miyembro, maaari nati<strong>ng</strong><br />
hili<strong>ng</strong>in na bisitahin sila <strong>ng</strong> mga misyonero<strong>ng</strong> nakadestino sa<br />
kanila<strong>ng</strong> lugar.<br />
5. Maaari nati<strong>ng</strong> ituro sa ati<strong>ng</strong> mga anak a<strong>ng</strong> kahalagahan <strong>ng</strong><br />
pagbabahagi <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo, at maihahanda natin sila sa espirituwal<br />
at pinansiyal para makapagmisyon. Maaari din nati<strong>ng</strong><br />
ihanda a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili upa<strong>ng</strong> makapagli<strong>ng</strong>kod sa full-time<br />
mission kapag matanda na tayo.<br />
229
230<br />
Kabanata 33<br />
6. Maaari tayo<strong>ng</strong> magbayad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> ikapu at mag-ambag sa pondo<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>misyonero. A<strong>ng</strong> mga donasyo<strong>ng</strong> ito ay ginagamit sa<br />
pagsusulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> misyonero.<br />
7. Maaari tayo<strong>ng</strong> mag-ambag sa ward, branch, o general missionary<br />
fund upa<strong>ng</strong> magbigay <strong>ng</strong> suporta<strong>ng</strong> pinansiyal sa mga<br />
misyonero<strong>ng</strong> hindi kaya<strong>ng</strong> suportahan <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pamilya.<br />
8. Maaari tayo<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong> pagsasaliksik sa family history at<br />
gawain sa templo upa<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga ninuno na<br />
ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> pagpapala <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
9. Maaari nati<strong>ng</strong> anyayahan a<strong>ng</strong> mga hindi miyembro sa mga aktibidad<br />
tulad <strong>ng</strong> mga family home eveni<strong>ng</strong> at mga kasayahan sa<br />
Simbahan, kumperensya, at mga miti<strong>ng</strong>.<br />
10. Maaari tayo<strong>ng</strong> magbigay <strong>ng</strong> mga kopya <strong>ng</strong> mga magasin <strong>ng</strong><br />
Simbahan. Maaari din nati<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> mga mensahe <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo sa pamamagitan <strong>ng</strong> paggamit <strong>ng</strong> mga bagay na<br />
itinatampok sa opisyal na mga Internet site <strong>ng</strong> Simbahan na,<br />
LDS.org at Mormon.org.<br />
Tutulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na magi<strong>ng</strong> epektibo<strong>ng</strong><br />
mga misyonero kapag hina<strong>ng</strong>ad nati<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at<br />
nanala<strong>ng</strong>in para sa patnubay. Tutulu<strong>ng</strong>an Niya tayo<strong>ng</strong> makahanap<br />
<strong>ng</strong> mga paraan upa<strong>ng</strong> maibahagi a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa mga tao<strong>ng</strong><br />
nakapaligid sa atin.<br />
����������������������������������������������������������<br />
Magpasiya ku<strong>ng</strong> paano ninyo gagawin ito. Isipi<strong>ng</strong> magtakda<br />
<strong>ng</strong> mithiin na ibahagi a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa mga tao<strong>ng</strong> ito sa isa<strong>ng</strong><br />
tiyak na petsa.<br />
A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay Na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong> mga Pagpapala sa Atin sa<br />
Paggawa <strong>ng</strong> Gawai<strong>ng</strong> Misyonero<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kay Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith na tata<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> pagpapala a<strong>ng</strong> mga misyonero. Sa pagsasalita<br />
sa mga elder na pauwi na mula sa kanila<strong>ng</strong> misyon, sinabi <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, “Kayo ay pinagpala, sapagkat a<strong>ng</strong> patotoo na inyo<strong>ng</strong><br />
sinabi ay nakatala sa la<strong>ng</strong>it upa<strong>ng</strong> ti<strong>ng</strong>nan <strong>ng</strong> mga a<strong>ng</strong>hel; at sila
Kabanata 33<br />
ay nagagalak sa inyo” (D at T 62:3). Sinabi rin niya na a<strong>ng</strong> mga<br />
gumagawa para sa kaligtasan <strong>ng</strong> iba ay patatawarin sa kanila<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan at maghahatid <strong>ng</strong> kaligtasan sa sarili nila<strong>ng</strong> kaluluwa<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 4:4; 31:5; 84:61).<br />
Sinabihan tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon:<br />
“Ku<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>yayari<strong>ng</strong> kayo ay gagawa na<strong>ng</strong> buo ninyo<strong>ng</strong> panahon<br />
sa pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral <strong>ng</strong> pagsisisi sa mga tao<strong>ng</strong> ito, at magdala, kahit<br />
isa<strong>ng</strong> kaluluwa sa akin, ano<strong>ng</strong> laki <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kagalaka<strong>ng</strong> kasama<br />
niya sa kaharian <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Ama!<br />
“At <strong>ng</strong>ayon, ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kagalakan ay magigi<strong>ng</strong> malaki sa<br />
isa<strong>ng</strong> kaluluwa na inyo<strong>ng</strong> nadala sa akin sa kaharian <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong><br />
Ama, ano<strong>ng</strong> laki <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> kagalakan ku<strong>ng</strong> makapagdadala kayo<br />
<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> kaluluwa sa akin!” (D at T 18:15–16).<br />
�������������������������������������������������������<br />
misyonero?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������<br />
naghaha<strong>ng</strong>ad na ipahayag a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo)<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������<br />
ipa<strong>ng</strong>aral a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo)<br />
������������������������������������������������������������<br />
ay bibiyayaan <strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> kapwa)<br />
���������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> wakas)<br />
��������������������������������������������������������������<br />
lahat <strong>ng</strong> bansa)<br />
231
Pagpapaunlad <strong>ng</strong><br />
Ati<strong>ng</strong> mga Talento<br />
Kabanata 34<br />
Tayo<strong>ng</strong> Lahat ay Magkakaiba a<strong>ng</strong> mga Talento at Kakayahan<br />
Tayo<strong>ng</strong> lahat ay may natata<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> mga kaloob, talento, at kakayahan<br />
na ibinigay sa atin <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Noo<strong>ng</strong> isinila<strong>ng</strong><br />
tayo, taglay na natin a<strong>ng</strong> mga kaloob, talento, at kakayaha<strong>ng</strong> ito<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 2 sa aklat na ito).<br />
Si propeta<strong>ng</strong> Moises ay isa<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> pinuno, <strong>ng</strong>unit kinaila<strong>ng</strong>an<br />
niya si Aaron, na kanya<strong>ng</strong> kapatid, upa<strong>ng</strong> tumulo<strong>ng</strong> bila<strong>ng</strong> tagapagsalita<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Exodo 4:14–16). A<strong>ng</strong> ilan sa atin ay mga pinuno<strong>ng</strong><br />
tulad ni Moises o mabuti<strong>ng</strong> tagapagsalita<strong>ng</strong> tulad ni Aaron.<br />
A<strong>ng</strong> ilan sa atin ay magali<strong>ng</strong> kumanta o magali<strong>ng</strong> tumugtog <strong>ng</strong><br />
instrumento. A<strong>ng</strong> iba ay maaari<strong>ng</strong> mahusay sa isports o nakagagawa<br />
na<strong>ng</strong> mahusay gamit a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kamay. A<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong><br />
talento<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong> nasa atin ay a<strong>ng</strong> pag-unawa sa iba, pagtitiyaga,<br />
pagkamasayahin, o a<strong>ng</strong> kakayaha<strong>ng</strong> turuan a<strong>ng</strong> iba.<br />
���������������������������������������������������������<br />
Dapat Nati<strong>ng</strong> Gamitin at Paunlarin a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Talento<br />
������������������������������������������������<br />
Tu<strong>ng</strong>kulin nati<strong>ng</strong> paunlarin a<strong>ng</strong> mga talento<strong>ng</strong> ibinigay sa atin.<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan iniisip nati<strong>ng</strong> wala tayo<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> talento o na<br />
biniyayaan a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao <strong>ng</strong> mas marami<strong>ng</strong> kakayahan kaysa sa<br />
taglay natin. Ku<strong>ng</strong> minsan hindi natin ginagamit a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
talento dahil natatakot tayo<strong>ng</strong> baka mabigo tayo o mapulaan <strong>ng</strong><br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> paraan upa<strong>ng</strong> ipakita sa mga miyembro <strong>ng</strong> klase na may<br />
malasakit ka sa bawat isa sa kanila ay sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagtawag sa kanila<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan.<br />
Alamin a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>alan. Kapag may bago<strong>ng</strong> miyembro<strong>ng</strong> dumalo sa klase,<br />
ipakilala siya sa iba.<br />
233
234<br />
Kabanata 34<br />
iba. Hindi natin dapat itago a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga talento. Dapat nati<strong>ng</strong><br />
gamitin a<strong>ng</strong> mga ito. Sa gayon ay makikita <strong>ng</strong> iba a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong><br />
gawa at luluwalhatiin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Mateo 5:16).<br />
May ila<strong>ng</strong> bagay tayo<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> gawin upa<strong>ng</strong> mapaunlad a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga talento. Una, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> tuklasin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
talento. Dapat nati<strong>ng</strong> suriin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili upa<strong>ng</strong> malaman a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga kalakasan at kakayahan. Matutulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
pamilya at mga kaibigan sa paggawa nito. Dapat din nati<strong>ng</strong> hili<strong>ng</strong>in<br />
sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na tulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> malaman a<strong>ng</strong><br />
tu<strong>ng</strong>kol sa ati<strong>ng</strong> mga talento.<br />
Pa<strong>ng</strong>alawa, kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> handa tayo<strong>ng</strong> mag-ukol <strong>ng</strong> panahon at<br />
pagsisikap upa<strong>ng</strong> mapaunlad a<strong>ng</strong> talento<strong>ng</strong> nais natin.<br />
Pa<strong>ng</strong>atlo, kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> manampalataya tayo na tutulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, at kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> manalig tayo sa ati<strong>ng</strong> sarili.<br />
Pa<strong>ng</strong>-apat, kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> matutuhan natin a<strong>ng</strong> mga kasanaya<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>an<br />
para mapaunlad a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga talento. Maaari nati<strong>ng</strong> gawin<br />
ito sa pamamagitan <strong>ng</strong> pag-enrol sa isa<strong>ng</strong> klase, pagpapaturo sa<br />
isa<strong>ng</strong> kaibigan, o pagbabasa <strong>ng</strong> aklat.<br />
Pa<strong>ng</strong>lima, kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> magsanay sa paggamit <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> talento.<br />
Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> pagsikapan at pagtrabahuhan a<strong>ng</strong> bawat talento upa<strong>ng</strong><br />
mapaunlad ito. A<strong>ng</strong> kadalubhasaan sa isa<strong>ng</strong> talento ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
paghirapan.<br />
Pa<strong>ng</strong>-anim, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> ibahagi a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> talento sa iba.<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> paggamit <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga talento humuhusay<br />
a<strong>ng</strong> mga ito (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 25:29).<br />
Mas madali a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> hakba<strong>ng</strong> na ito ku<strong>ng</strong> mananala<strong>ng</strong>in tayo<br />
at hihi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> sa Pa<strong>ng</strong>inoon. Nais Niya<strong>ng</strong> paunlarin natin<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga talento, at tutulu<strong>ng</strong>an Niya tayo.<br />
Mapapaunlad Natin a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Talento sa Kabila <strong>ng</strong><br />
Ati<strong>ng</strong> mga Kahinaan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
ati<strong>ng</strong> mga kahinaan?
Kabanata 34<br />
Dahil tayo ay mortal at nagkakasala, mayroon tayo<strong>ng</strong> mga kahinaan.<br />
Sa tulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kahinaan at pagigi<strong>ng</strong><br />
makasalanan ay maaari nati<strong>ng</strong> mapagtagumpayan (ti<strong>ng</strong>nan sa Eter<br />
12:27, 37). Kinatha ni Beethoven a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pinakamaganda<strong>ng</strong><br />
musika matapos siya<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> bi<strong>ng</strong>i. Napagtagumpayan ni Enoc<br />
a<strong>ng</strong> kabagalan <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pagsasalita at nagi<strong>ng</strong> mahusay na guro<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 6:26–47).<br />
Kinaila<strong>ng</strong>an muna<strong>ng</strong> madaig <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> magagali<strong>ng</strong> na mga manlalaro<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kapansanan bago sila nagtagumpay na<br />
mapaunlad a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga talento. Si Shelly Mann ay isa<strong>ng</strong><br />
halimbawa nito. “Sa edad na lima<strong>ng</strong> taon siya ay nagkaroon <strong>ng</strong><br />
polyo. . . . Araw-araw siya<strong>ng</strong> dinala <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> sa<br />
swimmi<strong>ng</strong> pool ku<strong>ng</strong> saan umasa sila na makatutulo<strong>ng</strong> sa kanya<br />
a<strong>ng</strong> tubig upa<strong>ng</strong> maia<strong>ng</strong>at a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga bisig haba<strong>ng</strong> sinisikap<br />
niya<strong>ng</strong> gamiti<strong>ng</strong> muli a<strong>ng</strong> mga ito. Na<strong>ng</strong> naiaa<strong>ng</strong>at na niya a<strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> mga bisig paahon sa tubig gamit a<strong>ng</strong> sarili niya<strong>ng</strong> lakas,<br />
napaluha siya sa galak. Pagkatapos ay minithi niya<strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>uyin a<strong>ng</strong><br />
kalaparan <strong>ng</strong> pool, pagkatapos a<strong>ng</strong> kahabaan nito, at a<strong>ng</strong> kahabaan<br />
nito na<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> ulit. Patuloy siya<strong>ng</strong> nagsikap, sa pagla<strong>ng</strong>oy,<br />
nagtiis, araw-araw, ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa mapanalunan niya a<strong>ng</strong> medalya<strong>ng</strong><br />
ginto [sa Olympic] sa la<strong>ng</strong>oy na butterfly—isa sa mga pinakamahirap<br />
na kampay sa pagla<strong>ng</strong>oy” (Marvin J. Ashton, sa Conference<br />
Report, Abr. 1975, 127; o Ensign, Mayo 1975, 86).<br />
Nadaig ni Heber J. Grant a<strong>ng</strong> marami sa kanya<strong>ng</strong> mga kahinaan<br />
at ginawa ito<strong>ng</strong> mga talento. Nagi<strong>ng</strong> sawikain niya a<strong>ng</strong> mga salita<strong>ng</strong><br />
ito: “A<strong>ng</strong> pinagsusumikapan nati<strong>ng</strong> gawin ay nagigi<strong>ng</strong> mas<br />
madali<strong>ng</strong> gawin para sa atin; hindi dahil sa nagbago a<strong>ng</strong> likas na<br />
kata<strong>ng</strong>ian niyon, kundi nag-ibayo a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> gawin<br />
iyon” (sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Heber J. Grant<br />
[2002], 38).<br />
Pagpapalain Tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon Ku<strong>ng</strong> Matalino Nati<strong>ng</strong><br />
Gagamitin a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Talento<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Joseph F. Smith, “A<strong>ng</strong> bawat anak na lalaki at<br />
anak na babae <strong>ng</strong> Diyos ay tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> talento, at bawat<br />
isa ay mahigpit na papananagutin sa tama o mali<strong>ng</strong> paggamit nito”<br />
235
236<br />
Kabanata 34<br />
(Gospel Doctrine, ika-5 edisyon [1939], 370). A<strong>ng</strong> talento ay isa<strong>ng</strong><br />
uri <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa (responsibilidad sa kaharian <strong>ng</strong> Diyos). Sinasabi<br />
sa atin <strong>ng</strong> tali<strong>ng</strong>haga <strong>ng</strong> mga talento na kapag tayo ay mahusay<br />
na naglili<strong>ng</strong>kod sa ati<strong>ng</strong> pina<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwaan, bibigyan tayo <strong>ng</strong><br />
mas malalaki<strong>ng</strong> pananagutan. Ku<strong>ng</strong> hindi tayo maglili<strong>ng</strong>kod na<strong>ng</strong><br />
mahusay, a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pina<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwaan kalaunan ay babawiin sa<br />
atin. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 25:14–30.)<br />
Sinasabi rin sa atin sa mga banal na kasulatan na hahatulan tayo<br />
batay sa ati<strong>ng</strong> mga gawa (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 16:27). Sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pagpapaunlad at paggamit <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga talento para sa iba<strong>ng</strong><br />
tao, tayo ay gumagawa <strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> gawa.<br />
Nasisiyahan a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kapag matalino nati<strong>ng</strong> ginagamit a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga talento. Pagpapalain Niya tayo ku<strong>ng</strong> gagamitin natin a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga talento para sa kapakanan <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao at upa<strong>ng</strong> itayo<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> kaharian dito sa lupa. A<strong>ng</strong> ilan sa mga pagpapala<strong>ng</strong><br />
natatamo natin ay a<strong>ng</strong> kagalakan at pagmamahal sa paglili<strong>ng</strong>kod<br />
sa ati<strong>ng</strong> mga kapatid dito sa lupa. Natututuhan din nati<strong>ng</strong> kontrolin<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili. A<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ito ay kaila<strong>ng</strong>an upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong><br />
karapat-dapat tayo<strong>ng</strong> mamuhay na muli sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it.<br />
��������������������������������������������������������������<br />
mga talento dahil matalino nila<strong>ng</strong> ginamit a<strong>ng</strong> mga ito? (Isipin<br />
a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> kilala ninyo o a<strong>ng</strong> mga tao sa mga banal na kasulatan<br />
o sa kasaysayan <strong>ng</strong> Simbahan.)<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������������<br />
mga kaloob)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������������<br />
ati<strong>ng</strong> mga gawa)<br />
����������������������������������������������������
Pagsunod<br />
Kabanata 35<br />
Dapat ay Kusa<strong>ng</strong>-Loob Nati<strong>ng</strong> Sundin a<strong>ng</strong> Diyos<br />
�����������������������������������������������������������<br />
pagsunod?<br />
Noo<strong>ng</strong> nasa lupa pa si Jesus, isa<strong>ng</strong> abogado a<strong>ng</strong> nagtano<strong>ng</strong><br />
sa Kanya:<br />
“Guro, alin baga a<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> utos sa kautusan?<br />
“[Sinabi ni Jesus] sa kaniya, Iibigin mo a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon mo<strong>ng</strong><br />
Dios <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> puso mo, at <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> kaluluwa mo, at <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong><br />
pagiisip mo.<br />
“Ito a<strong>ng</strong> dakila at pa<strong>ng</strong>una<strong>ng</strong> utos.<br />
“At a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alawa<strong>ng</strong> katulad ay ito, Iibigin mo a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> kapuwa<br />
na gaya <strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> sarili.<br />
“Sa dalawa<strong>ng</strong> utos na ito’y nauuwi a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> kautusan, at a<strong>ng</strong><br />
mga propeta” (Mateo 22:36–40).<br />
Mula sa mga banal na kasulata<strong>ng</strong> ito, natututuhan natin ku<strong>ng</strong><br />
gaano kahalaga para sa atin na mahalin a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon at a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> kapwa. Ngunit paano natin ipinakikita a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagmamahal<br />
sa Pa<strong>ng</strong>inoon?<br />
Sinagot ni Jesus a<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> na ito na<strong>ng</strong> sabihin Niya, “A<strong>ng</strong> mayroon<br />
<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> mga utos, at tinutupad a<strong>ng</strong> mga yaon, ay siya<strong>ng</strong><br />
umiibig sa akin: at a<strong>ng</strong> umiibig sa akin ay iibigin <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Ama”<br />
( Juan 14:21).<br />
Para sa mga guro: Matutulu<strong>ng</strong>an mo a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na pag-isipan<br />
na<strong>ng</strong> mas malalim a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tano<strong>ng</strong> sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagbibigay sa kanila <strong>ng</strong> oras upa<strong>ng</strong><br />
magnilay-nilay. Matapos sila<strong>ng</strong> bigyan <strong>ng</strong> sapat na panahon, itano<strong>ng</strong> ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga sagot.<br />
237
Kabanata 35<br />
Dapat tanu<strong>ng</strong>in <strong>ng</strong> bawat isa sa atin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili ku<strong>ng</strong> bakit<br />
natin sinusunod a<strong>ng</strong> mga utos <strong>ng</strong> Diyos. Dahil ba natatakot tayo<strong>ng</strong><br />
maparusahan? Dahil ba nais natin a<strong>ng</strong> mga gantimpala <strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong><br />
pamumuhay? Dahil ba mahal natin a<strong>ng</strong> Diyos at si Jesucristo at nais<br />
nati<strong>ng</strong> pagli<strong>ng</strong>kuran Sila?<br />
Mas makabubuti<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> mga utos dahil natatakot tayo<strong>ng</strong><br />
maparusahan kaysa hindi sundin a<strong>ng</strong> mga iyon. Ngunit mas magigi<strong>ng</strong><br />
maligaya tayo ku<strong>ng</strong> susundin natin a<strong>ng</strong> Diyos dahil mahal<br />
natin Siya at gusto natin Siya<strong>ng</strong> sundin. Kapag sinusunod natin Siya<br />
na<strong>ng</strong> maluwag sa ati<strong>ng</strong> kalooban, maluwag sa loob Niya tayo<strong>ng</strong><br />
babasbasan. Sabi Niya, “Ako, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, . . . [ay] nagagalak<br />
na para<strong>ng</strong>alan yao<strong>ng</strong> mga naglili<strong>ng</strong>kod sa akin sa kabutihan at sa<br />
katotohanan ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa katapusan” (D at T 76:5). A<strong>ng</strong> pagsunod<br />
ay tumutulo<strong>ng</strong> din sa atin upa<strong>ng</strong> umunlad at magi<strong>ng</strong> higit na<br />
katulad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Ngunit a<strong>ng</strong> mga wala<strong>ng</strong> ginagawa<br />
ha<strong>ng</strong>ga’t hindi sila inuutusan at pagkatapos ay mabigat sa kalooban<br />
a<strong>ng</strong> pagsunod sa mga kautusan ay nawawalan <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
gantimpala (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 58:26–29).<br />
�������������������������������������������������������<br />
Maaari Tayo<strong>ng</strong> Sumunod na<strong>ng</strong> Hindi Nauunawaan Ku<strong>ng</strong> Bakit<br />
����������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> masunurin?<br />
Sa pagsunod sa mga utos <strong>ng</strong> Diyos, naghahanda tayo para sa buhay<br />
na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan at kadakilaan. Ku<strong>ng</strong> minsan ay hindi natin alam<br />
a<strong>ng</strong> dahilan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> partikular na kautusan. Gayunman, ipinakikita<br />
natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya at tiwala sa Diyos kapag sinusunod<br />
natin Siya na<strong>ng</strong> hindi nalalaman ku<strong>ng</strong> bakit.<br />
Sina Adan at Eva ay inutusa<strong>ng</strong> mag-alay <strong>ng</strong> mga hain sa Diyos.<br />
Isa<strong>ng</strong> araw nagpakita a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel kay Adan at itinano<strong>ng</strong><br />
ku<strong>ng</strong> bakit siya nag-aalay <strong>ng</strong> mga hain. Sumagot si Adan na<br />
hindi niya alam a<strong>ng</strong> dahilan. Ginawa niya iyon dahil iniutos sa<br />
kanya <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 5:5–6 at a<strong>ng</strong> larawan<br />
sa kabanata<strong>ng</strong> ito.)<br />
239
240<br />
Kabanata 35<br />
Pagkatapos ay itinuro <strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel kay Adan a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at<br />
sinabi sa kanya a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa darati<strong>ng</strong> na Tagapagligtas. A<strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo ay bumaba kay Adan, at nagpropesiya si Adan tu<strong>ng</strong>kol<br />
sa lahat <strong>ng</strong> naninirahan sa lupa ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa huli<strong>ng</strong> henerasyon.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa Moises 5:7–10; D at T 107:56.) A<strong>ng</strong> kaalama<strong>ng</strong><br />
ito at a<strong>ng</strong> mga dakila<strong>ng</strong> pagpapala ay dumati<strong>ng</strong> kay Adan dahil<br />
siya ay masunurin.<br />
Maghahanda <strong>ng</strong> Paraan a<strong>ng</strong> Diyos<br />
Sinasabi sa atin <strong>ng</strong> Aklat ni Mormon na si Nephi at a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
mga nakatatanda<strong>ng</strong> kapatid ay nakata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mahirap na gawain<br />
mula sa Pa<strong>ng</strong>inoon (ti<strong>ng</strong>nan sa 1 Nephi 3:1–6). Nagreklamo a<strong>ng</strong><br />
mga kapatid ni Nephi, na sinasabi<strong>ng</strong> mahirap a<strong>ng</strong> ipinagagawa<br />
sa kanila <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Ngunit sinabi ni Nephi, “Hahayo ako at<br />
gagawin a<strong>ng</strong> mga bagay na ipinag-uutos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, sapagkat<br />
nalalaman ko na a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay hindi magbibigay <strong>ng</strong> mga<br />
kautusan sa mga anak <strong>ng</strong> tao, maliban sa siya ay maghahanda <strong>ng</strong><br />
paraan para sa kanila upa<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> maisagawa a<strong>ng</strong> bagay na<br />
kanya<strong>ng</strong> ipinag-uutos sa kanila” (1 Nephi 3:7). Kapag nahihirapan<br />
tayo<strong>ng</strong> sumunod sa isa<strong>ng</strong> kautusan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, dapat nati<strong>ng</strong><br />
alalahanin a<strong>ng</strong> mga salita ni Nephi.<br />
���������������������������������������������������������<br />
kayo sa Kanya?<br />
Wala<strong>ng</strong> Utos na Napakaliit o Napakalaki Para Sundin<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan maaari nati<strong>ng</strong> isipin na hindi masyado<strong>ng</strong> mahalaga<br />
a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> kautusan. Ikinukuwento <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan a<strong>ng</strong><br />
tu<strong>ng</strong>kol sa isa<strong>ng</strong> lalaki<strong>ng</strong> nag<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ala<strong>ng</strong> Naaman na ganoon a<strong>ng</strong><br />
nagi<strong>ng</strong> pag-iisip. Si Naaman ay nagkaroon <strong>ng</strong> mabigat na karamdaman<br />
at naglakbay mula Siria papunta<strong>ng</strong> Israel upa<strong>ng</strong> hili<strong>ng</strong>in<br />
kay propeta<strong>ng</strong> Eliseo na pagali<strong>ng</strong>in siya. Si Naaman ay mahalaga<strong>ng</strong><br />
tao sa kanya<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> bayan, kaya’t nagdamdam siya na<strong>ng</strong><br />
hindi siya personal na binati ni Eliseo at sa halip ay isinugo nito<br />
a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> tagapagli<strong>ng</strong>kod. Lalo<strong>ng</strong> nagdamdam si Naaman<br />
na<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap niya a<strong>ng</strong> mensahe ni Eliseo: maligo na<strong>ng</strong> pito<strong>ng</strong><br />
beses sa ilog Jordan. “Hindi ba . . . [a<strong>ng</strong>] mga ilog <strong>ng</strong> Damasco ay
Kabanata 35<br />
mainam kay sa lahat <strong>ng</strong> tubig sa Israel? hindi ba ako makapaliligo<br />
sa mga yaon, at magi<strong>ng</strong> malinis?” tano<strong>ng</strong> niya. Siya ay umalis na<strong>ng</strong><br />
may galit. Ngunit tinano<strong>ng</strong> siya <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga li<strong>ng</strong>kod: “Ku<strong>ng</strong><br />
ipinagawa sa iyo <strong>ng</strong> propeta a<strong>ng</strong> anoma<strong>ng</strong> mahirap na bagay,<br />
hindi mo ba gagawin? gaano <strong>ng</strong>a ku<strong>ng</strong> sabihin niya sa iyo, Ikaw<br />
ay maligo, at magi<strong>ng</strong> malinis?” Si Naaman ay may sapat na talino<br />
upa<strong>ng</strong> maunawaan na mahalaga a<strong>ng</strong> sumunod sa propeta <strong>ng</strong><br />
Diyos, kahit tila maliit na bagay ito. Kaya naligo siya sa Jordan at<br />
gumali<strong>ng</strong>. (Ti<strong>ng</strong>nan sa II <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hari 5:1–14.)<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan maaari<strong>ng</strong> isipin natin na napakahirap <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> utos<br />
para sundin natin. Tulad <strong>ng</strong> mga kapatid ni Nephi, maaari<strong>ng</strong><br />
masabi natin, “Mahirap na bagay a<strong>ng</strong> hinihi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> Diyos sa atin.”<br />
Gayunman, tulad ni Nephi, makatitiyak tayo na hindi tayo bibigyan<br />
<strong>ng</strong> Diyos <strong>ng</strong> utos maliban na maghahanda Siya <strong>ng</strong> paraan para<br />
makasunod tayo sa Kanya.<br />
“Mahirap na bagay” na<strong>ng</strong> utusan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon si Abraham na ialay<br />
a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pinakamamahal na anak na si Isaac bila<strong>ng</strong> hain (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Genesis 22:1–13; ti<strong>ng</strong>nan din sa kabanata 26 sa aklat na ito).<br />
Naghintay si Abraham <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> taon sa pagsila<strong>ng</strong> ni Isaac, a<strong>ng</strong><br />
anak na ipina<strong>ng</strong>ako sa kanya <strong>ng</strong> Diyos. Bakit kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> mawala<br />
sa kanya a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> anak sa ganito<strong>ng</strong> paraan? Marahil napakahirap<br />
<strong>ng</strong> kautusa<strong>ng</strong> ito para kay Abraham. Gayunman pinili niya<strong>ng</strong><br />
sundin a<strong>ng</strong> Diyos.<br />
Dapat ay handa rin tayo<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> iutos sa atin <strong>ng</strong><br />
Diyos. Sinabi ni Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith, “Nagi<strong>ng</strong> panuntunan ko<br />
na ito: Kapag iniutos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, gawin ito” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Joseph Smith [2007], 187). Maaari din nati<strong>ng</strong><br />
magi<strong>ng</strong> panuntunan ito.<br />
���������������������������������������������������������<br />
pagsunod sa tila maliliit na kautusan?<br />
Sinunod ni Jesucristo a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Ama<br />
��������������������������������������������������������������<br />
sinusunod ni Jesus a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Ama?<br />
241
242<br />
Kabanata 35<br />
Si Jesucristo a<strong>ng</strong> pinakamaganda<strong>ng</strong> halimbawa <strong>ng</strong> pagsunod<br />
sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Sinabi Niya, “Bumaba ako<strong>ng</strong> mula sa<br />
la<strong>ng</strong>it, hindi upa<strong>ng</strong> gawin ko a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> kalooban, kundi<br />
a<strong>ng</strong> kalooban <strong>ng</strong> nagsugo sa akin” ( Juan 6:38). A<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong><br />
buhay Niya ay inilaan sa pagsunod sa Kanya<strong>ng</strong> Ama; gayunman<br />
hindi ito lagi<strong>ng</strong> madali para sa kanya. Siya ay tinukso sa lahat<br />
<strong>ng</strong> paraan gaya <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao (ti<strong>ng</strong>nan sa Sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Hebreo 4:15).<br />
Sa Halamanan <strong>ng</strong> Getsemani Siya ay nanala<strong>ng</strong>in, nagsasabi<strong>ng</strong>,<br />
“Ama ko, ku<strong>ng</strong> baga maaari, ay lumampas sa akin a<strong>ng</strong> saro<strong>ng</strong> ito:<br />
gayon ma’y huwag a<strong>ng</strong> ayon sa ibig ko, kundi a<strong>ng</strong> ayon sa ibig mo”<br />
(Mateo 26:39).<br />
Dahil sinunod ni Jesus a<strong>ng</strong> kalooban <strong>ng</strong> Ama sa lahat <strong>ng</strong> bagay,<br />
ginawa Niya<strong>ng</strong> posible a<strong>ng</strong> kaligtasan para sa ati<strong>ng</strong> lahat.<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
upa<strong>ng</strong> tayo ay magi<strong>ng</strong> masunurin?<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> Pagsunod at Pagsuway<br />
�����������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon?<br />
A<strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it ay pinamamahalaan <strong>ng</strong> batas, at kapag may<br />
nata<strong>ng</strong>gap tayo<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> pagpapala, ito ay dahil sa pagsunod<br />
sa batas ku<strong>ng</strong> saan nakabatay a<strong>ng</strong> pagpapala<strong>ng</strong> iyon (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 130:20–21; 132:5). Sinabi sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pagsunod at pagigi<strong>ng</strong> masigasig ay maaari<br />
tayo<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> kaalaman at katalinuhan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T<br />
130:18–19). Maaari din tayo<strong>ng</strong> umunlad sa espirituwal (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Jeremias 7:23–24). Sa kabila<strong>ng</strong> banda, a<strong>ng</strong> pagsuway ay nagdudulot<br />
<strong>ng</strong> kabiguan at bu<strong>ng</strong>a nito ay nawawala a<strong>ng</strong> mga pagpapala.<br />
“Sino ako, wika <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, na na<strong>ng</strong>ako at hindi tumupad? Ako<br />
ay nag-uutos at a<strong>ng</strong> mga tao ay hindi sumusunod; ako ay nagpapawala<strong>ng</strong>-bisa<br />
at hindi nila natata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> pagpapala. Pagkatapos<br />
kanila<strong>ng</strong> sasabihin sa kanila<strong>ng</strong> mga puso: Hindi ito a<strong>ng</strong> gawain<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, dahil a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>ako ay hindi natupad”<br />
(D at T 58:31–33).
Kabanata 35<br />
Kapag tinutupad natin a<strong>ng</strong> mga kautusan <strong>ng</strong> Diyos, tinutupad Niya<br />
a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>ako, tulad <strong>ng</strong> sinabi ni Hari<strong>ng</strong> Benjamin sa<br />
kanya<strong>ng</strong> mga tao: “Hinihi<strong>ng</strong>i niya na inyo<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
ipinag-uutos sa inyo; sapagkat ku<strong>ng</strong> ito ay gagawin ninyo, kayo ay<br />
kaagad niya<strong>ng</strong> pagpapalain” (Mosias 2:24).<br />
A<strong>ng</strong> Masunurin ay Magtatamo <strong>ng</strong> Buhay na Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>gan<br />
Pinapayuhan tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Ku<strong>ng</strong> susundin mo a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong><br />
mga kautusan at magtitiis ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> wakas ikaw ay magkakaroon<br />
<strong>ng</strong> buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> kaloob ay pinakadakila<br />
sa lahat <strong>ng</strong> kaloob <strong>ng</strong> Diyos” (D at T 14:7).<br />
Inilarawan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga pagpapala na darati<strong>ng</strong><br />
sa mga sumusunod sa Kanya sa kabutihan at katotohanan<br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> wakas:<br />
“Ganito a<strong>ng</strong> wika <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon—Ako, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, ay maawain<br />
at mapagmahal sa mga yao<strong>ng</strong> may takot sa akin, at nagagalak na<br />
para<strong>ng</strong>alan yao<strong>ng</strong> mga naglili<strong>ng</strong>kod sa akin sa kabutihan at sa katotohanan<br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa katapusan.<br />
“Dakila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> gantimpala at wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
kaluwalhatian.<br />
“At sa kanila aki<strong>ng</strong> ipahahayag a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> hiwaga, oo, lahat <strong>ng</strong><br />
nakakubli<strong>ng</strong> hiwaga <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kaharian mula noo<strong>ng</strong> una, at ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
sa mga panaho<strong>ng</strong> darati<strong>ng</strong>, aki<strong>ng</strong> ipaaalam sa kanila a<strong>ng</strong><br />
mabuti<strong>ng</strong> kagustuhan <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kalooban hi<strong>ng</strong>gil sa lahat <strong>ng</strong> bagay<br />
na nauukol sa aki<strong>ng</strong> kaharian.<br />
“Oo, magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga kama<strong>ng</strong>ha-ma<strong>ng</strong>ha <strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan ay<br />
kanila<strong>ng</strong> malalaman, at a<strong>ng</strong> mga bagay na darati<strong>ng</strong> ay aki<strong>ng</strong> ipakikita<br />
sa kanila, magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga bagay-bagay <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> salinlahi.<br />
“At a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> karunu<strong>ng</strong>an ay lalawak, at a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>unawa<br />
ay aabot ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa la<strong>ng</strong>it. . . .<br />
“Sapagkat sa pamamagitan <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Espiritu ay aki<strong>ng</strong> bibigya<strong>ng</strong>liwanag<br />
sila, at sa pamamagitan <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan aki<strong>ng</strong><br />
ipaaalam sa kanila a<strong>ng</strong> mga lihim <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> kalooban—oo, magi<strong>ng</strong><br />
243
244<br />
Kabanata 35<br />
yao<strong>ng</strong> mga bagay na hindi nakikita <strong>ng</strong> mata, ni naririnig <strong>ng</strong> tai<strong>ng</strong>a,<br />
ni hindi pa pumapasok sa puso <strong>ng</strong> tao” (D at T 76:5–10).<br />
����������������������������������������������������<br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> wakas”?<br />
���������������������������������������������������������������tuntunin<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo kahit na hindi ito a<strong>ng</strong> ginagawa <strong>ng</strong> karamihan?<br />
Paano natin matutulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga bata at kabataan na<br />
manatili<strong>ng</strong> tapat sa mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
masunurin)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> hain)<br />
������������������������������������������������������������������<br />
132:36; Deuteronomio 4:1–40 (dapat nati<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> Diyos)<br />
�������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Colosas 3:20 (dapat sundin <strong>ng</strong> mga anak a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga magula<strong>ng</strong>)<br />
������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������<br />
(mga pagpapala sa pagsunod)<br />
���������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> lupain)<br />
���������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> pagsuway)<br />
������������������������������������������������������<br />
(magtiis ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> wakas)
A<strong>ng</strong> Pamilya ay Maaari<strong>ng</strong><br />
Magi<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>gan<br />
Kabanata 36<br />
A<strong>ng</strong> Kahalagahan <strong>ng</strong> mga Pamilya<br />
������������������������������������������������������������������<br />
mga miyembro <strong>ng</strong> mga pamilya?<br />
“A<strong>ng</strong> kasal sa pagitan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki at isa<strong>ng</strong> babae ay inorden <strong>ng</strong><br />
Diyos. . . . A<strong>ng</strong> mag-anak a<strong>ng</strong> sentro <strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> Tagapaglikha<br />
para sa wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> tadhana <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga anak” (“A<strong>ng</strong><br />
Mag-anak: Isa<strong>ng</strong> Pagpapahayag sa Mundo,” 35602 893).<br />
Pagkatapos pagbuklurin <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it sina Adan at Eva sa<br />
kasal, iniutos Niya sa kanila<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> mga anak (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Genesis 1:28). Inihayag Niya na a<strong>ng</strong> isa sa mga layunin <strong>ng</strong> pagaasawa<br />
ay upa<strong>ng</strong> maglaan <strong>ng</strong> mortal na katawan para sa Kanya<strong>ng</strong><br />
mga espiritu<strong>ng</strong> anak. A<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> ay mga katuwa<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Nais Niya<strong>ng</strong> makata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> katawa<strong>ng</strong> pisikal<br />
a<strong>ng</strong> bawat isa sa Kanya<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak at maranasan<br />
a<strong>ng</strong> buhay sa lupa. Kapag a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki at isa<strong>ng</strong> babae ay nagkakaroon<br />
<strong>ng</strong> mga anak sa mundo<strong>ng</strong> ito, tinutulu<strong>ng</strong>an nila a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it na isakatuparan a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> plano.<br />
Bawat isinisila<strong>ng</strong> na bata ay dapat ta<strong>ng</strong>gapin sa pamilya na<strong>ng</strong> may<br />
kagalakan. Bawat isa ay anak <strong>ng</strong> Diyos. Dapat tayo<strong>ng</strong> mag-ukol <strong>ng</strong><br />
panahon upa<strong>ng</strong> makapili<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga anak, makipaglaro sa<br />
kanila, at turuan sila.<br />
Para sa mga guro: Haba<strong>ng</strong> itinuturo mo a<strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito at a<strong>ng</strong> susunod na dalawa<strong>ng</strong><br />
kabanata tu<strong>ng</strong>kol sa mga pamilya, magi<strong>ng</strong> sensitibo sa damdamin <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> hindi<br />
maganda a<strong>ng</strong> situwasyon <strong>ng</strong> pamilya sa tahanan.<br />
245
Kabanata 36<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> David O. McKay, “Buo<strong>ng</strong> puso ako<strong>ng</strong> naniniwala<br />
na a<strong>ng</strong> pinakamabuti<strong>ng</strong> lugar upa<strong>ng</strong> maghanda para sa . . .<br />
buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan ay sa tahanan” (“Blueprint for Family<br />
Livi<strong>ng</strong>,” Improvement Era, Abr. 1963, 252). Sa tahanan, kasama a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> pamilya, matututuhan natin a<strong>ng</strong> pagpipigil sa sarili, sakripisyo,<br />
katapatan, at kahalagahan <strong>ng</strong> pagtatrabaho. Matututo tayo<strong>ng</strong><br />
magmahal, magbahagi, at magli<strong>ng</strong>kod sa isa’t isa.<br />
Responsibilidad <strong>ng</strong> mga ama at ina na ituro sa kanila<strong>ng</strong> mga anak<br />
a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa Ama sa La<strong>ng</strong>it. Dapat nila<strong>ng</strong> ipakita sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> halimbawa na mahal nila Siya dahil sinusunod nila a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> mga kautusan. Dapat di<strong>ng</strong> turuan <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> mga anak na magdasal at sundin a<strong>ng</strong> mga utos (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Kawikaan 22:6).<br />
�������������������������������������������������������������<br />
para sa buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan?<br />
�����������������������������������������������������������<br />
maunawaan a<strong>ng</strong> kabanalan <strong>ng</strong> pamilya at a<strong>ng</strong> tipan <strong>ng</strong> kasal?<br />
A<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Pamilya<br />
A<strong>ng</strong> mga pamilya ay maaari<strong>ng</strong> magsama-sama magpakailanman.<br />
Upa<strong>ng</strong> matamasa a<strong>ng</strong> pagpapala<strong>ng</strong> ito kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> makasal<br />
sa templo. Kapag a<strong>ng</strong> mga tao ay ikinakasal sa labas <strong>ng</strong> templo,<br />
a<strong>ng</strong> kasal ay nagwawakas kapag namatay a<strong>ng</strong> isa sa mag-asawa.<br />
Kapag ikinasal tayo sa templo sa pamamagitan <strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong><br />
Melchizedek Priesthood, tayo ay ikinakasal sa buhay na ito at sa<br />
kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan. Ku<strong>ng</strong> sinusunod natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga tipan sa<br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pamilya ay magkakasama-sama sa kawala<strong>ng</strong>ha<strong>ng</strong>gan<br />
bila<strong>ng</strong> mag-asawa at mga anak. Hindi tayo mapaghihiwalay<br />
<strong>ng</strong> kamatayan.<br />
Mapagmahal na Ugnayan <strong>ng</strong> Pamilya<br />
�����������������������������������������������������������<br />
mga tahanan?<br />
247
248<br />
Kabanata 36<br />
A<strong>ng</strong> mga mag-asawa ay dapat magi<strong>ng</strong> maalalahanin at mabait sa<br />
isa’t isa. Hindi<strong>ng</strong>-hindi sila dapat gumawa o magsalita <strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong><br />
bagay na makasasakit sa damdamin <strong>ng</strong> isa’t isa. Dapat din nila<strong>ng</strong><br />
sikapi<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> posible<strong>ng</strong> bagay na makapagpapaligaya<br />
sa isa’t isa.<br />
Haba<strong>ng</strong> nakikilala <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Diyos at nagsisikap<br />
na magi<strong>ng</strong> katulad Niya, tuturuan nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak<br />
na mahalin a<strong>ng</strong> isa’t isa. Sa Aklat ni Mormon, ipinaliwanag ni<br />
Hari<strong>ng</strong> Benjamin:<br />
“Hindi ninyo pahihintulutan a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga anak . . . [na] makipaglaban<br />
at makipag-away sa isa’t isa. . . .<br />
“Kundi tuturuan ninyo sila<strong>ng</strong> lumakad sa mga daan <strong>ng</strong> katotohanan<br />
at kahinahunan; tuturuan ninyo sila<strong>ng</strong> mahalin a<strong>ng</strong> isa’t isa, at<br />
pagli<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> isa’t isa” (Mosias 4:14–15).<br />
Bila<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> pamilya matutulu<strong>ng</strong>an natin a<strong>ng</strong> isa’t isa<br />
na magkaroon <strong>ng</strong> tiwala sa sarili sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagpapalakas<br />
<strong>ng</strong> loob at pagbibigay <strong>ng</strong> taos-puso<strong>ng</strong> papuri. Dapat madama <strong>ng</strong><br />
bawat anak na siya ay mahalaga. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ipakita <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong><br />
na interesado sila sa ginagawa <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak at ipadama<br />
a<strong>ng</strong> pagmamahal at malasakit sa kanila<strong>ng</strong> mga anak. Dapat<br />
di<strong>ng</strong> ipakita <strong>ng</strong> mga anak a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pagmamahal sa kanila<strong>ng</strong><br />
mga magula<strong>ng</strong>. Dapat magi<strong>ng</strong> masunurin sila at sikapi<strong>ng</strong> mamuhay<br />
sa paraa<strong>ng</strong> magdudulot <strong>ng</strong> kara<strong>ng</strong>alan sa kanila<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong><br />
at sa pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pamilya.<br />
���������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak na magi<strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> magkakaibigan?<br />
Ano a<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong> gawin <strong>ng</strong> magkakapatid upa<strong>ng</strong> mapa<strong>ng</strong>alagaan<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pagkakaibigan?<br />
�����������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> isa’t isa na magi<strong>ng</strong> maligaya?<br />
Paano Magkaroon <strong>ng</strong> Matagumpay na Pamilya<br />
�������������������������������������������������������������<br />
inyo<strong>ng</strong> pamilya at magi<strong>ng</strong> matagumpay ito?
Kabanata 36<br />
Itinuro ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Harold B. Lee, “A<strong>ng</strong> pinakamahalaga<strong>ng</strong><br />
gawain <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na gagawin ninyo ay a<strong>ng</strong> nasa loob mismo<br />
<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga tahanan” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan:<br />
Harold B. Lee [2001], 159).<br />
Alam ni Satanas ku<strong>ng</strong> gaano kahalaga a<strong>ng</strong> mga pamilya sa plano<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. Nais niya<strong>ng</strong> sirain a<strong>ng</strong> mga ito sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> paghadla<strong>ng</strong> sa atin na lumapit sa Pa<strong>ng</strong>inoon. Tutuksuhin<br />
niya tayo na gumawa <strong>ng</strong> mga bagay na magigi<strong>ng</strong> sanhi <strong>ng</strong> pagkakawatak<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pamilya.<br />
Ipinahayag <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan at <strong>ng</strong> Labindalawa<strong>ng</strong> Apostol<br />
na, “A<strong>ng</strong> mga matagumpay na buhay mag-asawa at mag-anak ay<br />
itinatatag at pinananatili sa mga alituntunin <strong>ng</strong> pananampalataya,<br />
panala<strong>ng</strong>in, pagsisisi, pagpapatawad, paggala<strong>ng</strong>, pagmamahalan,<br />
awa, gawa, at mga kapaki-pakinaba<strong>ng</strong> na gawai<strong>ng</strong> panliba<strong>ng</strong>an”<br />
(35602 893).<br />
Gusto nati<strong>ng</strong> lahat na magkaroon <strong>ng</strong> maligaya at matagumpay na<br />
mga pamilya. A<strong>ng</strong> sumusunod na mga bagay ay makatutulo<strong>ng</strong> sa<br />
atin upa<strong>ng</strong> matamo ito:<br />
1. Magkaroon <strong>ng</strong> pampamilya<strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>in tuwi<strong>ng</strong> gabi at umaga<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 18:21). Magkasama<strong>ng</strong> manala<strong>ng</strong>in bila<strong>ng</strong><br />
mag-asawa.<br />
2. Ituro a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa mga anak bawat li<strong>ng</strong>go sa family<br />
home eveni<strong>ng</strong>.<br />
3. Regular na pag-aralan a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan bila<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> pamilya.<br />
4. Sama-sama<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> mga bagay bila<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> pamilya,<br />
tulad <strong>ng</strong> mga proyekto<strong>ng</strong> pantrabaho, paglilibot, at paggawa<br />
<strong>ng</strong> desisyon.<br />
5. Matuto<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> mabait, matiyaga, mapagtiis, at mapagmahal<br />
sa kapwa-tao (ti<strong>ng</strong>nan sa Moroni 7:45–48).<br />
6. Palagi<strong>ng</strong> dumalo sa mga miti<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Simbahan (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 59:9–10).<br />
249
250<br />
Kabanata 36<br />
7. Sundin a<strong>ng</strong> payo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa D at T 88:119: “Isaayos a<strong>ng</strong><br />
inyo<strong>ng</strong> sarili; ihanda a<strong>ng</strong> bawat kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> bagay; at magtayo<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahay, magi<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> bahay <strong>ng</strong> panala<strong>ng</strong>inan,<br />
isa<strong>ng</strong> bahay <strong>ng</strong> pag-aayuno, isa<strong>ng</strong> bahay <strong>ng</strong> pananampalataya,<br />
isa<strong>ng</strong> bahay <strong>ng</strong> pagkakatuto, isa<strong>ng</strong> bahay <strong>ng</strong> kaluwalhatian,<br />
isa<strong>ng</strong> bahay <strong>ng</strong> kaayusan, isa<strong>ng</strong> bahay <strong>ng</strong> Diyos.”<br />
8. Mag-i<strong>ng</strong>at <strong>ng</strong> tala sa family history, magkasama<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong><br />
gawain sa templo, at ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> mga ordenansa <strong>ng</strong> pagbubuklod<br />
sa templo.<br />
A<strong>ng</strong> pamilya a<strong>ng</strong> pinakamahalaga<strong>ng</strong> yunit sa A<strong>ng</strong> Simbahan ni<br />
Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw. Narito a<strong>ng</strong> Simbahan<br />
upa<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga pamilya na makata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga wala<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> pagpapala at kadakilaan. A<strong>ng</strong> mga organisasyon at programa<br />
sa loob <strong>ng</strong> Simbahan ay ginawa na may layuni<strong>ng</strong> palakasin<br />
a<strong>ng</strong> bawat isa sa atin at tulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> mabuhay bila<strong>ng</strong> mga<br />
pamilya magpakailanman.<br />
�������������������������������������������������������������<br />
panahon <strong>ng</strong> kahirapan?<br />
��������������������������������������������������������������<br />
mga pagsisikap na tulad <strong>ng</strong> pagdarasal <strong>ng</strong> pamilya, pag-aaral <strong>ng</strong><br />
banal na kasulatan <strong>ng</strong> pamilya, mga pagpupulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> pamilya,<br />
sabay-sabay na pagkain <strong>ng</strong> pamilya, at family home eveni<strong>ng</strong>?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan at Iba Pa<strong>ng</strong> mga<br />
Mapagkukunan<br />
�����������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������<br />
na pamilya)
Kabanata 36<br />
���������������������������������������������������������������kihin<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak sa liwanag at katotohanan)<br />
����������������������������������������������������������<br />
LDS.org at sa marami<strong>ng</strong> lathalain <strong>ng</strong> Simbahan, kabila<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
Ensign, Nob. 1995, pahina 102; Para sa Lakas <strong>ng</strong> mga Kabataan:<br />
Pagtupad <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Tu<strong>ng</strong>kulin sa Diyos [aytem bila<strong>ng</strong> 36550 893],<br />
pahina 44; at Tapat sa Pananampalataya: Isa<strong>ng</strong> Sa<strong>ng</strong>gunian <strong>ng</strong><br />
Eba<strong>ng</strong>helyo [aytem bila<strong>ng</strong> 36863 893], mga pahina 165–68)<br />
251
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Responsibilidad<br />
sa Pamilya<br />
Kabanata 37<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Responsibilidad <strong>ng</strong> mga Magula<strong>ng</strong><br />
��������������������������������������������������������������<br />
sa pagpapalaki <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak?<br />
A<strong>ng</strong> bawat tao ay may mahalaga<strong>ng</strong> bahagi sa kanya<strong>ng</strong> pamilya.<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> mga propeta ipinaliwanag <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ku<strong>ng</strong><br />
ano a<strong>ng</strong> dapat magi<strong>ng</strong> asal at damdamin sa isa’t isa <strong>ng</strong> mga ama,<br />
ina, at mga anak. Bila<strong>ng</strong> mga mag-asawa at mga anak, kaila<strong>ng</strong>an<br />
nati<strong>ng</strong> malaman ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> inaasahan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na gagawin<br />
natin upa<strong>ng</strong> magampanan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> layunin bila<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> pamilya.<br />
Ku<strong>ng</strong> gagampanan nati<strong>ng</strong> lahat a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> bahagi, wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan<br />
tayo<strong>ng</strong> magkakasama-sama.<br />
Sa mga banal na tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong> magula<strong>ng</strong>, “a<strong>ng</strong> mga ama<br />
at ina ay may pananaguta<strong>ng</strong> magtulu<strong>ng</strong>an bila<strong>ng</strong> magkasama na<br />
may pantay na pananagutan” (“A<strong>ng</strong> Mag-anak: Isa<strong>ng</strong> Pagpapahayag<br />
sa Mundo,” 35602 893). Dapat sila<strong>ng</strong> magtulu<strong>ng</strong>an upa<strong>ng</strong><br />
matustusan a<strong>ng</strong> espirituwal, emosyonal, intelektuwal, at pisikal na<br />
mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> pamilya.<br />
May mga responsibilidad na kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> pagtulu<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> gampanan<br />
<strong>ng</strong> mag-asawa. Dapat ituro <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa<br />
kanila<strong>ng</strong> mga anak. Nagbabala a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na ku<strong>ng</strong> hindi itinuturo<br />
<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> sa kanila<strong>ng</strong> mga anak a<strong>ng</strong> pananampalataya,<br />
pagsisisi, binyag, at kaloob na Espiritu Santo, a<strong>ng</strong> kasalanan<br />
Para sa mga guro: Tulad <strong>ng</strong> sinabi sa kabanata 36, magi<strong>ng</strong> sensitibo sa damdamin <strong>ng</strong> mga<br />
tao<strong>ng</strong> hindi maganda a<strong>ng</strong> situwasyon <strong>ng</strong> pamilya sa tahanan. Bigya<strong>ng</strong>-diin na sa patnubay<br />
na nagmumula sa Pa<strong>ng</strong>inoon at sa tulo<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> pamilya at <strong>ng</strong> Simbahan,<br />
matagumpay na mapalalaki <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> na mag-isa<strong>ng</strong> nagtataguyod sa kanila<strong>ng</strong><br />
pamilya a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak.<br />
253
254<br />
Kabanata 37<br />
ay mapupunta sa ulo <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong>. Dapat di<strong>ng</strong> turuan <strong>ng</strong> mga<br />
magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak na magdasal at sundin a<strong>ng</strong> mga<br />
kautusan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 68:25, 28.)<br />
A<strong>ng</strong> isa sa mga pinakamahusay na paraan na matuturuan <strong>ng</strong> mga<br />
magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak ay sa pamamagitan <strong>ng</strong> halimbawa.<br />
A<strong>ng</strong> mga mag-asawa ay dapat magpakita <strong>ng</strong> pagmamahal<br />
at paggala<strong>ng</strong> sa isa’t isa at sa kanila<strong>ng</strong> mga anak kapwa sa salita<br />
at gawa. Mahalaga<strong>ng</strong> tandaan na bawat miyembro <strong>ng</strong> pamilya ay<br />
anak <strong>ng</strong> Diyos. Dapat pakitu<strong>ng</strong>uhan <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga anak na<strong>ng</strong> may pagmamahal at paggala<strong>ng</strong>, matatag a<strong>ng</strong><br />
pasiya <strong>ng</strong>unit mabait sa kanila.<br />
Dapat maunawaan <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> na ku<strong>ng</strong> minsan ay makagagawa<br />
<strong>ng</strong> mga mali<strong>ng</strong> pagpili a<strong>ng</strong> mga anak kahit naituro na sa<br />
kanila a<strong>ng</strong> katotohanan. Kapag na<strong>ng</strong>yari ito, hindi dapat sumuko<br />
at mawalan <strong>ng</strong> pag-asa a<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong>. Dapat patuloy nila<strong>ng</strong><br />
turuan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak, pakitaan sila <strong>ng</strong> pagmamahal,<br />
magi<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> halimbawa sa kanila, at mag-ayuno at manala<strong>ng</strong>in<br />
para sa kanila.<br />
Ikinukuwento sa atin <strong>ng</strong> Aklat ni Mormon ku<strong>ng</strong> paano natulu<strong>ng</strong>an<br />
<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> ama a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> rebelde<strong>ng</strong> anak na<br />
magbalik sa mga landas <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. A<strong>ng</strong> Nakababata<strong>ng</strong> Alma ay<br />
lumihis sa mga turo <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> butihi<strong>ng</strong> ama, si Alma, at humayo<br />
upa<strong>ng</strong> wasakin a<strong>ng</strong> Simbahan. A<strong>ng</strong> ama ay nanala<strong>ng</strong>in na<strong>ng</strong> may<br />
pananampalataya para sa kanya<strong>ng</strong> anak. Dinalaw <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel<br />
a<strong>ng</strong> Nakababata<strong>ng</strong> Alma at pinagsisihan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> masama<strong>ng</strong><br />
paraan <strong>ng</strong> pamumuhay. Siya ay nagi<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> pinuno <strong>ng</strong> Simbahan.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa Mosias 27:8–32.)<br />
A<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> ay maaari<strong>ng</strong> lumikha <strong>ng</strong> mapitagan at magala<strong>ng</strong><br />
na kapaligiran sa tahanan ku<strong>ng</strong> tinuturuan at ginagabayan<br />
nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak na<strong>ng</strong> may pagmamahal. Dapat di<strong>ng</strong><br />
bigyan <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak <strong>ng</strong> masasaya<strong>ng</strong><br />
karanasan.<br />
�������������������������������������������������������������<br />
kanila<strong>ng</strong> papel na ginagampanan? Saan makahihi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> tulo<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
mga magula<strong>ng</strong> na mag-isa<strong>ng</strong> nagtataguyod <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pamilya?
Kabanata 37<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Responsibilidad <strong>ng</strong> Ama<br />
������������������������������������������������������������<br />
nagpapalaki <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak?<br />
“Sa plano <strong>ng</strong> Diyos, a<strong>ng</strong> mga ama a<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>u<strong>ng</strong>ulo sa kanila<strong>ng</strong><br />
mga mag-anak sa pagmamahal at kabutihan at a<strong>ng</strong> may tu<strong>ng</strong>kuli<strong>ng</strong><br />
maglaan <strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an sa buhay at kaligtasan <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga mag-anak” ( 35602 893). A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> karapat-dapat na ama<br />
na miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay may pagkakatao<strong>ng</strong> magtaglay <strong>ng</strong><br />
priesthood, kaya’t siya a<strong>ng</strong> nagigi<strong>ng</strong> lider <strong>ng</strong> priesthood sa kanya<strong>ng</strong><br />
pamilya. Dapat niya<strong>ng</strong> gabayan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pamilya na<strong>ng</strong> may<br />
pagpapakumbaba at kabaitan sa halip na gumamit <strong>ng</strong> puwersa<br />
o kalupitan. Itinuturo <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan na dapat akayin<br />
<strong>ng</strong> mga maytaglay <strong>ng</strong> priesthood a<strong>ng</strong> iba sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagpapahinuhod,<br />
kahinahunan, pagmamahal, at kabaitan (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 121:41–44; <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Efeso 6:4).<br />
Ibinabahagi <strong>ng</strong> ama a<strong>ng</strong> mga pagpapala <strong>ng</strong> priesthood sa mga<br />
miyembro <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pamilya. Kapag taglay <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki a<strong>ng</strong><br />
Melchizedek Priesthood, maibabahagi niya a<strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong><br />
ito sa pamamagitan <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa sa mga maysakit at pagbibigay<br />
<strong>ng</strong> espesyal na mga basbas <strong>ng</strong> priesthood. Sa patnubay <strong>ng</strong><br />
namumuno<strong>ng</strong> lider <strong>ng</strong> priesthood, maaari siya<strong>ng</strong> magbasbas <strong>ng</strong><br />
mga sa<strong>ng</strong>gol, magbinyag, magkumpirma, at magsagawa <strong>ng</strong> mga<br />
ordenasyon sa priesthood. Dapat siya<strong>ng</strong> magpakita <strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong><br />
halimbawa sa kanya<strong>ng</strong> pamilya sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagsunod sa<br />
mga kautusan. Dapat din niya<strong>ng</strong> tiyakin na sama-sama<strong>ng</strong> nagdarasal<br />
a<strong>ng</strong> pamilya dalawa<strong>ng</strong> beses sa isa<strong>ng</strong> araw at nagdaraos <strong>ng</strong><br />
family home eveni<strong>ng</strong>.<br />
A<strong>ng</strong> ama ay dapat mag-ukol <strong>ng</strong> panahon sa bawat isa sa kanya<strong>ng</strong><br />
mga anak. Dapat niya<strong>ng</strong> turuan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga anak <strong>ng</strong> mga<br />
wasto<strong>ng</strong> alituntunin, kausapin sila tu<strong>ng</strong>kol sa kanila<strong>ng</strong> mga problema<br />
at alalahanin, at payuhan sila na<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> pagmamahal. A<strong>ng</strong><br />
ila<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> halimbawa ay matatagpuan sa Aklat ni Mormon<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa 2 Nephi 1:14–3:25; Alma 36–42).<br />
Tu<strong>ng</strong>kulin din <strong>ng</strong> ama na tustusan a<strong>ng</strong> pisikal na mga pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an<br />
<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pamilya, tinitiyak na mayroon sila <strong>ng</strong><br />
255
256<br />
Kabanata 37<br />
kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> pagkain, tirahan, damit, at edukasyon. Kahit hindi<br />
niya kaya<strong>ng</strong> tustusan a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ito na<strong>ng</strong> mag-isa, hindi niya isinusuko<br />
a<strong>ng</strong> responsibilidad na pa<strong>ng</strong>alagaan a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pamilya.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Responsibilidad <strong>ng</strong> Ina<br />
�������������������������������������������������������������<br />
nagpapalaki <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak?<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> David O. McKay na a<strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong> ina a<strong>ng</strong><br />
pinakamara<strong>ng</strong>al na katu<strong>ng</strong>kulan (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: David O. McKay [2003], 178). Ito ay sagrado<strong>ng</strong><br />
tu<strong>ng</strong>kulin, isa<strong>ng</strong> pakikipagtuwa<strong>ng</strong> sa Diyos sa pagluluwal <strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak sa mundo. A<strong>ng</strong> pagsisila<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga<br />
anak ay isa sa mga pinakadakila sa lahat <strong>ng</strong> mga pagpapala. Ku<strong>ng</strong><br />
wala<strong>ng</strong> ama sa tahanan, a<strong>ng</strong> ina a<strong>ng</strong> namumuno sa pamilya.<br />
Pinuri ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Boyd K. Packer a<strong>ng</strong> kababaihan na hindi nagkaroon<br />
<strong>ng</strong> sarili nila<strong>ng</strong> mga anak <strong>ng</strong>unit sinikap na alagaan a<strong>ng</strong><br />
mga anak <strong>ng</strong> iba. Sabi niya: “Kapag binaba<strong>ng</strong>git ko a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa<br />
mga ina, hindi lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga babai<strong>ng</strong> nagsila<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga anak<br />
a<strong>ng</strong> tinutukoy ko, kundi a<strong>ng</strong> mga ina rin na nag-alaga <strong>ng</strong> mga anak<br />
<strong>ng</strong> iba, at a<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> kababaihan na, dahil wala<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> mga<br />
anak, ay nagi<strong>ng</strong> ina sa mga anak <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao” (Mothers [1977], 8).<br />
Itinuro <strong>ng</strong> mga propeta sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw na, “A<strong>ng</strong> mga ina a<strong>ng</strong><br />
may pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kulin na mag-aruga <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak”<br />
( 35602 893). Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> pag-ukulan <strong>ng</strong> oras <strong>ng</strong> ina a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
mga anak at ituro sa kanila a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Dapat siya<strong>ng</strong> makipaglaro<br />
sa kanila at gumawa<strong>ng</strong> kasama nila upa<strong>ng</strong> matuklasan<br />
nila a<strong>ng</strong> mundo sa paligid nila. Kaila<strong>ng</strong>an din niya<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> pamilya na matutuha<strong>ng</strong> gawi<strong>ng</strong> kaaya-aya<strong>ng</strong> tirahan a<strong>ng</strong><br />
tahanan. Ku<strong>ng</strong> siya ay malambi<strong>ng</strong> at mapagmahal, tinutulu<strong>ng</strong>an<br />
niya a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga anak na magkaroon <strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> pakiramdam<br />
sa kanila<strong>ng</strong> sarili.<br />
Inilalarawan <strong>ng</strong> Aklat ni Mormon a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> grupo <strong>ng</strong> 2,000 kabataan<br />
na nagi<strong>ng</strong> dakila dahil sa mga turo <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga ina (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Alma 53:16–23). Sa pamumuno ni propeta<strong>ng</strong> Helaman,<br />
nakipagdigma sila sa kanila<strong>ng</strong> mga kaaway. Mula sa kanila<strong>ng</strong> mga
Kabanata 37<br />
ina ay natuto sila<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> tapat, matapa<strong>ng</strong>, at mapagkakatiwalaan.<br />
Itinuro din sa kanila <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga ina na ku<strong>ng</strong> hindi sila<br />
mag-aalinla<strong>ng</strong>an, ililigtas sila <strong>ng</strong> Diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 56:47).<br />
Nakaligtas sila<strong>ng</strong> lahat sa digmaan. Ipinahayag nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
pananalig sa mga turo <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga ina, na nagsasabi<strong>ng</strong>, “Hindi<br />
kami nag-aalinla<strong>ng</strong>an, nalalaman ito <strong>ng</strong> ami<strong>ng</strong> mga ina” (Alma<br />
56:48). A<strong>ng</strong> bawat ina na mayroo<strong>ng</strong> patotoo ay maaari<strong>ng</strong> magkaroon<br />
<strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong> impluwensya sa kanya<strong>ng</strong> mga anak.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Responsibilidad <strong>ng</strong> mga Anak<br />
��������������������������������������������������������������<br />
pagkakaroon <strong>ng</strong> maligaya<strong>ng</strong> tahanan?<br />
A<strong>ng</strong> mga anak ay kabalikat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> sa mga responsibilidad<br />
<strong>ng</strong> pagkakaroon <strong>ng</strong> maligaya<strong>ng</strong> tahanan. Dapat nila<strong>ng</strong><br />
sundin a<strong>ng</strong> mga kautusan at makipagtulu<strong>ng</strong>an sa iba pa<strong>ng</strong> mga<br />
miyembro <strong>ng</strong> pamilya. A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay hindi natutuwa kapag<br />
nag-aaway-away a<strong>ng</strong> mga anak (ti<strong>ng</strong>nan sa Mosias 4:14).<br />
Iniutos <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga anak na igala<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga<br />
magula<strong>ng</strong>. Sabi Niya, “Igala<strong>ng</strong> mo a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> ama at a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> ina:<br />
upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> mga araw ay tumagal sa ibabaw <strong>ng</strong> lupa” (Exodo<br />
20:12). A<strong>ng</strong> ibig sabihin <strong>ng</strong> igala<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> ay mahalin<br />
sila at magpitagan sa kanila. A<strong>ng</strong> ibig sabihin din nito ay sundin<br />
sila. Sinasabi <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan sa mga bata na “magsitalima<br />
kayo sa inyo<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> sa Pa<strong>ng</strong>inoon: sapagka’t ito’y<br />
matuwid” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Efeso 6:1).<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Spencer W. Kimball na dapat matuto<strong>ng</strong> magtrabaho<br />
a<strong>ng</strong> mga bata at makibahagi sa mga responsibilidad sa<br />
tahanan at bakuran. Dapat sila<strong>ng</strong> bigyan <strong>ng</strong> mga gawain na panatilihi<strong>ng</strong><br />
maayos at malinis a<strong>ng</strong> bahay. (Ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Spencer W. Kimball [2006], 144.)<br />
�����������������������������������������������������������<br />
pitagan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong>?<br />
����������������������������������������������������������<br />
upa<strong>ng</strong> igala<strong>ng</strong> sila at magpitagan sa kanila?<br />
257
258<br />
Kabanata 37<br />
A<strong>ng</strong> Pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga Responsibilidad ay Nagdudulot <strong>ng</strong><br />
mga Pagpapala<br />
������������������������������������������������������������<br />
magi<strong>ng</strong> maligaya a<strong>ng</strong> tahanan?<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> pamilya<strong>ng</strong> nagmamahalan at maligaya ay hindi nagkakataon<br />
lama<strong>ng</strong>. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> gawin <strong>ng</strong> bawat tao sa pamilya a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
bahagi. A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay nagbigay <strong>ng</strong> mga responsibilidad<br />
kapwa sa mga magula<strong>ng</strong> at mga anak. Itinuturo <strong>ng</strong> mga banal na<br />
kasulatan na kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> alalahanin, pasayahin, at isaala<strong>ng</strong>ala<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> iba. Sa ati<strong>ng</strong> pagsasalita, pagdarasal, pagkanta, o samasama<strong>ng</strong><br />
paggawa, matatamasa natin a<strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong> dulot<br />
<strong>ng</strong> pagkakasundo sa ati<strong>ng</strong> mga pamilya. (Ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga<br />
Colosas 3.)<br />
�������������������������������������������������������<br />
sa tahanan?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan at Iba Pa<strong>ng</strong> mga<br />
Mapagkukunan<br />
�������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������<br />
mga magula<strong>ng</strong>)<br />
��������������������������������������������������������������<br />
mga magula<strong>ng</strong>)<br />
����������������������������������������������������������<br />
LDS.org at sa marami<strong>ng</strong> lathalain <strong>ng</strong> Simbahan, kabila<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>,<br />
Para sa Lakas <strong>ng</strong> mga Kabataan: Pagtupad <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Tu<strong>ng</strong>kulin<br />
sa Diyos [aytem bila<strong>ng</strong> 36550 893], pahina 44; at Tapat sa Pananampalataya:<br />
Isa<strong>ng</strong> Sa<strong>ng</strong>gunian <strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo [aytem bila<strong>ng</strong><br />
36863 893], mga pahina 165–68)<br />
��Gabay na Aklat <strong>ng</strong> Mag-anak (aytem bila<strong>ng</strong> 31180 893)
Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Kasal<br />
Kabanata 38<br />
A<strong>ng</strong> Kasal ay Inorden <strong>ng</strong> Diyos<br />
A<strong>ng</strong> kasal sa pagitan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki at isa<strong>ng</strong> babae ay mahalaga<strong>ng</strong><br />
bahagi <strong>ng</strong> plano <strong>ng</strong> Diyos. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Sinuman a<strong>ng</strong><br />
nagbabawal <strong>ng</strong> pagkakasal ay hindi inorden <strong>ng</strong> Diyos, sapagkat<br />
a<strong>ng</strong> kasal ay inorden <strong>ng</strong> Diyos sa tao” (D at T 49:15). Sa simula pa,<br />
a<strong>ng</strong> kasal ay batas na <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. A<strong>ng</strong> mga kasal ay nilayo<strong>ng</strong><br />
manatili magpakailanman, hindi lama<strong>ng</strong> sa ati<strong>ng</strong> buhay sa mundo.<br />
Sina Adan at Eva ay ikinasal <strong>ng</strong> Diyos bago pa nagkaroon <strong>ng</strong><br />
kamatayan sa mundo. A<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> kasal ay wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan.<br />
Itinuro nila a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal sa kanila<strong>ng</strong> mga<br />
anak at sa mga anak <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak. Sa paglipas <strong>ng</strong> mga<br />
taon, pumasok a<strong>ng</strong> kasamaan sa puso <strong>ng</strong> mga tao at a<strong>ng</strong> karapatan<br />
na magsagawa <strong>ng</strong> sagrado<strong>ng</strong> ordenansa<strong>ng</strong> ito ay inalis sa mundo.<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> Panunumbalik <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo, a<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal ay naipanumbalik sa lupa.<br />
������������������������������������������������������������<br />
lalaki at isa<strong>ng</strong> babae ay inorden <strong>ng</strong> Diyos?<br />
A<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Kasal ay Mahalaga sa Kadakilaan<br />
�������������������������������������������������������������������<br />
sa pananaw <strong>ng</strong> mundo?<br />
Itinuturi<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> tao sa daigdig a<strong>ng</strong> kasal bila<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> kaugalian<br />
lama<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> lipunan, isa<strong>ng</strong> legal na kasunduan sa pagitan <strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> lalaki at isa<strong>ng</strong> babae na mamuhay na<strong>ng</strong> magkasama. Ngunit<br />
sa mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw, a<strong>ng</strong> kasal ay higit pa rito. A<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> kadakilaan ay nakasalalay sa kasal, pati na a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga<br />
alituntunin at ordenansa, tulad <strong>ng</strong> pananampalataya, pagsisisi,<br />
binyag, at pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo. Naniniwala<br />
259
Kabanata 38<br />
tayo na a<strong>ng</strong> kasal a<strong>ng</strong> pinakasagrado<strong>ng</strong> ugnayan na maaari<strong>ng</strong><br />
mamagitan sa isa<strong>ng</strong> lalaki at isa<strong>ng</strong> babae. Naaapektuhan <strong>ng</strong> sagrado<strong>ng</strong><br />
ugnaya<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kaligayahan <strong>ng</strong>ayon at sa kawala<strong>ng</strong>ha<strong>ng</strong>gan.<br />
Ibinigay sa atin <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
kasal upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> katulad Niya tayo. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon:<br />
“Sa selestiyal na kaluwalhatian ay may tatlo<strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan o antas;<br />
“At upa<strong>ng</strong> matamo a<strong>ng</strong> pinakamataas, a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
pumasok sa orden na ito <strong>ng</strong> pagkasaserdote [ibig sabihin a<strong>ng</strong> bago<br />
at wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> tipan <strong>ng</strong> kasal];<br />
“At ku<strong>ng</strong> hindi niya gagawin, hindi niya ito matatamo” (D at T<br />
131:1–3).<br />
A<strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Kasal ay Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> Isagawa <strong>ng</strong> May<br />
A<strong>ng</strong>kop na Awtoridad sa Templo<br />
����������������������������������������������������������������<br />
kasal para magi<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan?<br />
A<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> isagawa <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
tao<strong>ng</strong> maytaglay <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> magbuklod. Ipina<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, “Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki ay nagpakasal sa isa<strong>ng</strong> babae sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> . . . bago at wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> tipan . . . sa pamamagitan<br />
niya na siya<strong>ng</strong> hinira<strong>ng</strong>, . . . at ku<strong>ng</strong> [sila] ay susunod sa<br />
tipan [<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon], . . . ito ay . . . magkakaroon <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> bisa<br />
kapag sila ay wala na sa daigdig” (D at T 132:19).<br />
Hindi lama<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> isagawa a<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal<br />
<strong>ng</strong> wasto<strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> priesthood, kundi kaila<strong>ng</strong>an din ito<strong>ng</strong><br />
gawin sa isa sa mga banal na templo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. A<strong>ng</strong> templo<br />
lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> lugar ku<strong>ng</strong> saan maaari<strong>ng</strong> isagawa a<strong>ng</strong> banal na<br />
ordenansa<strong>ng</strong> ito.<br />
Para sa mga guro: Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> maunawaan <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> miyembro, may-asawa o wala, a<strong>ng</strong><br />
doktrina <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal. Gayunman, dapat ka<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> sensitibo sa damdamin<br />
<strong>ng</strong> matatanda<strong>ng</strong> hindi nakapag-asawa o wala<strong>ng</strong>-asawa. Ku<strong>ng</strong> kinakaila<strong>ng</strong>an, tulu<strong>ng</strong>an<br />
a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na malaman na lahat <strong>ng</strong> anak <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na<br />
matatapat sa kanila<strong>ng</strong> tipan sa buhay na ito ay magkakaroon <strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>gapin<br />
a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> pagpapala <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan, kabila<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong><br />
magkaroon <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> pamilya.<br />
261
262<br />
Kabanata 38<br />
Sa loob <strong>ng</strong> templo, a<strong>ng</strong> ikakasal na mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw<br />
ay lumuluhod sa isa sa mga sagrado<strong>ng</strong> altar sa harap <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
pamilya at mga kaibigan na nakata<strong>ng</strong>gap na <strong>ng</strong> endowment sa<br />
templo. Ginagawa nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga tipan sa kasal sa harap<br />
<strong>ng</strong> Diyos. Sila ay ipinapahayag na mag-asawa sa buhay na ito at<br />
sa buo<strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan. Ito ay ginagawa <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> maytaglay<br />
<strong>ng</strong> banal na priesthood <strong>ng</strong> Diyos at binigyan <strong>ng</strong> awtoridad na<br />
magsagawa <strong>ng</strong> sagrado<strong>ng</strong> ordenansa<strong>ng</strong> ito. Kumikilos siya ayon sa<br />
patnubay <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon at ipinapa<strong>ng</strong>ako sa mag-asawa a<strong>ng</strong> mga<br />
pagpapala <strong>ng</strong> kadakilaan. Itinuturo niya sa kanila a<strong>ng</strong> mga bagay<br />
na kaila<strong>ng</strong>an nila<strong>ng</strong> gawin upa<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong><br />
ito. Ipinapaalala niya sa kanila na a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> mga pagpapala<br />
ay nakasalalay sa pagsunod sa mga batas <strong>ng</strong> Diyos.<br />
Ku<strong>ng</strong> ikakasal tayo sa isa<strong>ng</strong> templo sa anuma<strong>ng</strong> awtoridad maliban<br />
la<strong>ng</strong> sa priesthood, a<strong>ng</strong> kasal ay para sa buhay na ito lama<strong>ng</strong>.<br />
Pagkatapos mamatay, a<strong>ng</strong> mag-asawa ay wala na<strong>ng</strong> karapatan sa<br />
isa’t isa o sa kanila<strong>ng</strong> mga anak. A<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal ay<br />
nagbibigay sa atin <strong>ng</strong> pagkakataon na magpatuloy bila<strong>ng</strong> pamilya<br />
pagkatapos <strong>ng</strong> buhay na ito.<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Pakinaba<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Kasal<br />
�������������������������������������������������������������<br />
ito at sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan?<br />
Bila<strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw, tayo ay nabubuhay para<br />
sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan, hindi para sa kasalukuyan lama<strong>ng</strong>. Gayunman,<br />
maaari nati<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> mga pagpapala sa buhay na ito<br />
bila<strong>ng</strong> bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> pagpapakasal na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan. Narito a<strong>ng</strong><br />
ilan sa mga pagpapala<strong>ng</strong> iyon:<br />
1. Alam natin na a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kasal ay magtatagal magpakailanman.<br />
Pansamantala lama<strong>ng</strong> tayo<strong>ng</strong> mapaghihiwalay <strong>ng</strong> kamatayan.<br />
Wala<strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> makapaghihiwalay sa atin kailanman maliban<br />
la<strong>ng</strong> sa ati<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> pagsuway. Tinutulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> kaalama<strong>ng</strong><br />
ito na lalo pa<strong>ng</strong> magsikap na magkaroon <strong>ng</strong> maligaya at<br />
matagumpay na pag-aasawa.
Kabanata 38<br />
2. Alam natin na a<strong>ng</strong> mga ugnayan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pamilya ay maaari<strong>ng</strong><br />
magpatuloy ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan. Tinutulu<strong>ng</strong>an tayo<br />
<strong>ng</strong> kaalama<strong>ng</strong> ito na magi<strong>ng</strong> mai<strong>ng</strong>at sa pagtuturo at pagpapalaki<br />
<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga anak. Tinutulu<strong>ng</strong>an din tayo nito na magpakita<br />
<strong>ng</strong> dagdag na pagtitiyaga at pagmamahal sa kanila. Bu<strong>ng</strong>a<br />
nito, dapat tayo<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> mas maligaya<strong>ng</strong> tahanan.<br />
3. Dahil ikinasal tayo sa paraan na inorden <strong>ng</strong> Diyos, may karapatan<br />
tayo sa pagbuhos <strong>ng</strong> Espiritu sa ati<strong>ng</strong> pagsasama bila<strong>ng</strong><br />
mag-asawa basta’t nananatili tayo<strong>ng</strong> karapat-dapat.<br />
A<strong>ng</strong> ilan sa mga pagpapala<strong>ng</strong> matatamasa natin sa kawala<strong>ng</strong>ha<strong>ng</strong>gan<br />
ay a<strong>ng</strong> sumusunod:<br />
1. Maaari tayo<strong>ng</strong> manahanan sa pinakamataas na antas <strong>ng</strong><br />
kaharia<strong>ng</strong> selestiyal <strong>ng</strong> Diyos.<br />
2. Maaari tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong> Diyos at tuma<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong> ganap na kaligayahan.<br />
���������������������������������������������������������<br />
ati<strong>ng</strong> damdamin tu<strong>ng</strong>kol sa kasal at mga pamilya?<br />
Kaila<strong>ng</strong>an Tayo<strong>ng</strong> Maghanda para sa Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Kasal<br />
�����������������������������������������������������������taan<br />
na maghanda para sa wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal?<br />
Itinuro ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Spencer W. Kimball: “A<strong>ng</strong> pag-aasawa marahil<br />
a<strong>ng</strong> pinakamahalaga sa lahat <strong>ng</strong> desisyon at may pinakamalalaki<strong>ng</strong><br />
epekto, dahil may kinalaman ito hindi lama<strong>ng</strong> sa panandalia<strong>ng</strong><br />
kaligayahan, kundi sa kagalaka<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan. Naaapektuhan<br />
nito hindi lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mag-asawa, kundi pati a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
pamilya at lalu<strong>ng</strong>-lalo na a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak at mga anak <strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> mga anak sa paglipas <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> henerasyon. Sa pagpili<br />
<strong>ng</strong> makakasama sa buhay na ito at sa wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, wala<strong>ng</strong><br />
alinla<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> gawin a<strong>ng</strong> pinakamabuti<strong>ng</strong> pagpaplano at<br />
pag-iisip at pagdarasal at pag-aayuno upa<strong>ng</strong> matiyak na sa lahat <strong>ng</strong><br />
desisyon, hindi dapat magkamali sa isa<strong>ng</strong> ito” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Spencer W. Kimball [2006], 231).<br />
263
264<br />
Kabanata 38<br />
Wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal a<strong>ng</strong> dapat magi<strong>ng</strong> mithiin <strong>ng</strong> bawat Banal<br />
sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw. Totoo ito kahit sa mga tao<strong>ng</strong> ikinasal na na<strong>ng</strong><br />
sibil o sa huwes. A<strong>ng</strong> paghahanda para sa wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal<br />
ay na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> masusi<strong>ng</strong> pag-iisip at panala<strong>ng</strong>in. Ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong><br />
mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan na namumuhay na<strong>ng</strong> matwid a<strong>ng</strong><br />
pinapayaga<strong>ng</strong> pumasok sa templo (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 97:15–17).<br />
Hindi tayo bigla<strong>ng</strong> nagpapasiya lama<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> araw na gusto nati<strong>ng</strong><br />
makasal sa templo, at pagkatapos ay papasok sa templo sa araw na<br />
iyon at magpapakasal. Kaila<strong>ng</strong>an muna<strong>ng</strong> masunod natin a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong><br />
mga kaila<strong>ng</strong>an.<br />
Bago tayo makapunta sa templo, kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> aktibo,<br />
karapat-dapat na mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan sa loob <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
taon o higit pa. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> taglay <strong>ng</strong> kalalakihan a<strong>ng</strong> Melchizedek<br />
Priesthood. Kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> mainterbyu <strong>ng</strong> branch president o<br />
<strong>ng</strong> bishop. Ku<strong>ng</strong> makikita niya<strong>ng</strong> karapat-dapat tayo, bibigyan niya<br />
tayo <strong>ng</strong> temple recommend. Ku<strong>ng</strong> hindi tayo karapat-dapat, papayuhan<br />
niya tayo at tutulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> magtakda <strong>ng</strong> mga mithiin<br />
upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> karapat-dapat na pumasok sa templo.<br />
Pagkatapos nati<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> recommend mula sa ati<strong>ng</strong><br />
bishop o branch president, kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> mainterbyu <strong>ng</strong> stake<br />
president o <strong>ng</strong> mission president. Itatano<strong>ng</strong> sa atin a<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong><br />
mga sumusunod sa mga interbyu para sa temple recommend:<br />
1. May pananampalataya at patotoo ka ba sa Diyos Ama<strong>ng</strong><br />
Wala<strong>ng</strong> Ha<strong>ng</strong>gan; sa Kanya<strong>ng</strong> Anak na si Jesucristo; at sa<br />
Espiritu Santo? May matatag na patotoo ka ba sa ipinanumbalik<br />
na eba<strong>ng</strong>helyo?<br />
2. Sinasa<strong>ng</strong>-ayunan mo ba a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> A<strong>ng</strong> Simbahan ni<br />
Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw bila<strong>ng</strong> propeta,<br />
tagakita, at tagapaghayag? Kinikilala mo ba siya bila<strong>ng</strong> nagiisa<strong>ng</strong><br />
tao sa mundo na may karapata<strong>ng</strong> gamitin a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong><br />
susi <strong>ng</strong> priesthood?<br />
3. Ipinamumuhay mo ba a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri?<br />
4. Nagbabayad ka ba <strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> ikapu?<br />
5. Sinusunod mo ba a<strong>ng</strong> Word of Wisdom?
Kabanata 38<br />
6. Matapat ka ba sa mga pakikitu<strong>ng</strong>o mo sa iba<strong>ng</strong> tao?<br />
7. Sinisikap mo ba<strong>ng</strong> tuparin a<strong>ng</strong> mga ginawa mo<strong>ng</strong> tipan, dumadalo<br />
sa iyo<strong>ng</strong> mga miti<strong>ng</strong> sa sacrament at priesthood, at pinananatili<strong>ng</strong><br />
naaayon a<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> buhay sa mga batas at kautusan<br />
<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo?<br />
Kapag kumukuha kayo <strong>ng</strong> temple recommend, dapat ninyo<strong>ng</strong> alalahanin<br />
na a<strong>ng</strong> pagpasok sa templo ay sagrado<strong>ng</strong> pribilehiyo. Ito<br />
ay seryoso<strong>ng</strong> hakba<strong>ng</strong>, hindi isa<strong>ng</strong> bagay na dapat ipagwala<strong>ng</strong>bahala.<br />
Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> masigasig nati<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ari<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> bawat tipan<br />
na ginagawa natin sa loob <strong>ng</strong> templo. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na<br />
ku<strong>ng</strong> tayo ay tunay at tapat, makakapasok tayo sa ati<strong>ng</strong> kadakilaan.<br />
Magigi<strong>ng</strong> katulad tayo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it. (Ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 132:19–20). A<strong>ng</strong> kasal sa templo ay karapat-dapat sa<br />
anuma<strong>ng</strong> sakripisyo. Ito ay isa<strong>ng</strong> paraan <strong>ng</strong> pagtatamo <strong>ng</strong> mga<br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> pagpapala na hindi kaya<strong>ng</strong> sukatin.<br />
����������������������������������������������������������taan<br />
na mithii<strong>ng</strong> makasal sa templo? Paano natin sila matutulu<strong>ng</strong>an<br />
na makapaghanda para dito?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�����������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> mundo)<br />
���������������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������<br />
sa kasal)<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
265
A<strong>ng</strong> Batas <strong>ng</strong><br />
Kalinisa<strong>ng</strong>-Puri<br />
Kabanata 39<br />
Paalala sa mga Magula<strong>ng</strong><br />
A<strong>ng</strong> kabanata<strong>ng</strong> ito ay naglalaman <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> bahagi na hindi kaya<strong>ng</strong><br />
unawain <strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> paslit. Makabubuti<strong>ng</strong> hintayi<strong>ng</strong> tumunto<strong>ng</strong><br />
sa wasto<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga bata para maunawaan a<strong>ng</strong> mga<br />
seksuwal na relasyon at pag-aanak bago ituro sa kanila a<strong>ng</strong> mga<br />
bahagi<strong>ng</strong> ito <strong>ng</strong> kabanata. Sinasabi sa atin <strong>ng</strong> mga pinuno <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
Simbahan na responsibilidad <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> na ituro sa kanila<strong>ng</strong><br />
mga anak a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa pag-aanak (a<strong>ng</strong> proseso <strong>ng</strong> pagdadalantao<br />
at pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>anak). Kaila<strong>ng</strong>an di<strong>ng</strong> ituro <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri, na ipinaliliwanag sa kabanata<strong>ng</strong> ito.<br />
Maaari<strong>ng</strong> simulan <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> na turuan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga<br />
anak na magkaroon <strong>ng</strong> wasto<strong>ng</strong> saloobin tu<strong>ng</strong>kol sa kanila<strong>ng</strong> katawan<br />
haba<strong>ng</strong> bata pa sila. A<strong>ng</strong> tuwiran <strong>ng</strong>unit magala<strong>ng</strong> na pagsasalita<br />
sa mga anak at paggamit <strong>ng</strong> mga tama<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> mga<br />
bahagi at gawain <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> katawan ay makatutulo<strong>ng</strong> sa paglaki<br />
nila na<strong>ng</strong> hindi ikinakahiya a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa kanila<strong>ng</strong> katawan.<br />
A<strong>ng</strong> mga bata ay likas na mausisa. Gusto nila<strong>ng</strong> malaman ku<strong>ng</strong><br />
paano kumikilos a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> katawan. Gusto nila<strong>ng</strong> malaman<br />
ku<strong>ng</strong> saan na<strong>ng</strong>gagali<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga sa<strong>ng</strong>gol. Ku<strong>ng</strong> agad-agad at<br />
malinaw na sasagutin <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ganito<strong>ng</strong><br />
katanu<strong>ng</strong>an upa<strong>ng</strong> maunawaan <strong>ng</strong> mga bata, patuloy na lalapit a<strong>ng</strong><br />
mga bata sa kanila<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> para magtano<strong>ng</strong>. Ngunit ku<strong>ng</strong><br />
sasagutin <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> sa paraa<strong>ng</strong> madarama<br />
<strong>ng</strong> mga bata na sila ay napahiya, tina<strong>ng</strong>gihan, o hindi nasiyahan,<br />
malama<strong>ng</strong> na sa iba<strong>ng</strong> tao sila lalapit para magtano<strong>ng</strong> at baka<br />
makakuha sila <strong>ng</strong> mga mali<strong>ng</strong> ideya at hindi wasto<strong>ng</strong> saloobin.<br />
267
268<br />
Kabanata 39<br />
Gayunman, hindi mainam o kaila<strong>ng</strong>an na sabihin kaagad sa mga<br />
bata a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay. Kaila<strong>ng</strong>an lama<strong>ng</strong> na ibigay <strong>ng</strong> mga<br />
magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> impormasyon na hinihi<strong>ng</strong>i nila at mauunawaan.<br />
Haba<strong>ng</strong> sinasagot a<strong>ng</strong> mga tano<strong>ng</strong> na ito, maaari<strong>ng</strong> ituro <strong>ng</strong> mga<br />
magula<strong>ng</strong> sa mga anak a<strong>ng</strong> kahalagahan <strong>ng</strong> paggala<strong>ng</strong> sa kanila<strong>ng</strong><br />
katawan at sa katawan <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao. Dapat turuan <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong><br />
a<strong>ng</strong> mga anak na manamit na<strong>ng</strong> maayos. Dapat nila<strong>ng</strong> iwasto<br />
a<strong>ng</strong> mga mali<strong>ng</strong> ideya at malalaswa<strong>ng</strong> salita na natututuhan <strong>ng</strong><br />
mga bata mula sa iba<strong>ng</strong> tao.<br />
Kapag nasa wasto<strong>ng</strong> edad na a<strong>ng</strong> mga bata at nakauunawa na,<br />
dapat tuwiran na<strong>ng</strong> natalakay sa kanila <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> pagkakaroon<br />
<strong>ng</strong> anak. Dapat maunawaan <strong>ng</strong> mga bata na a<strong>ng</strong> mga<br />
kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> ito ay mabuti at ibinigay sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Umaasa Siya na gagamitin natin a<strong>ng</strong> mga ito ayon sa itinakda<br />
Niya<strong>ng</strong> mga ha<strong>ng</strong>ganan.<br />
A<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> musmos ay pumaparito sa lupa na<strong>ng</strong> dalisay at<br />
inosente mula sa Ama sa La<strong>ng</strong>it. Haba<strong>ng</strong> nananala<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> mga<br />
magula<strong>ng</strong> na patnubayan sila, bibigyan sila <strong>ng</strong> inspirasyon <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon na turuan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak sa tama<strong>ng</strong> panahon<br />
at sa tama<strong>ng</strong> paraan.<br />
A<strong>ng</strong> Kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Pagkakaroon <strong>ng</strong> Anak<br />
��������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa pagkakaroon <strong>ng</strong> anak at kalinisa<strong>ng</strong>-puri? Paano<br />
nila a<strong>ng</strong>kop na magagawa ito?<br />
Iniutos <strong>ng</strong> Diyos sa bawat nilikha na may buhay na magpakarami<br />
ayon sa sarili<strong>ng</strong> uri nito (ti<strong>ng</strong>nan sa Genesis 1:22). A<strong>ng</strong> pag-aanak<br />
ay bahagi <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> plano upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> buhay ay<br />
makapagpatuloy sa lupa.<br />
Pagkatapos ay inilagay Niya sina Adan at Eva sa lupa. Kaiba sila sa<br />
iba pa Niya<strong>ng</strong> mga nilikha dahil sila ay Kanya<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong><br />
anak. Sa Halamanan <strong>ng</strong> Eden, ikinasal Niya sina Adan at Eva at<br />
inutusa<strong>ng</strong> magpakarami at kalatan a<strong>ng</strong> lupa (ti<strong>ng</strong>nan sa Genesis<br />
1:28). Gayunman, a<strong>ng</strong> buhay nila ay pamamahalaan <strong>ng</strong> mga batas<br />
<strong>ng</strong> kagandaha<strong>ng</strong>-asal sa halip na sa pamamagitan <strong>ng</strong> likas na ugali.
Kabanata 39<br />
Nais <strong>ng</strong> Diyos na maisila<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak sa<br />
mga pamilya upa<strong>ng</strong> mapa<strong>ng</strong>alagaan sila na<strong>ng</strong> husto at maturuan.<br />
Tayo, tulad nina Adan at Eva, ay maglalaan <strong>ng</strong> mga katawa<strong>ng</strong> pisikal<br />
para sa mga espiritu<strong>ng</strong> anak na ito. Sinabi <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan at<br />
<strong>ng</strong> Korum <strong>ng</strong> Labindalawa<strong>ng</strong> Apostol, “Ipinahahayag namin na a<strong>ng</strong><br />
paraan <strong>ng</strong> paglikha <strong>ng</strong> buhay na mortal ay itinakda <strong>ng</strong> Diyos” (“A<strong>ng</strong><br />
Mag-anak: Isa<strong>ng</strong> Pagpapahayag sa Mundo,” 35602 893). Iniutos <strong>ng</strong><br />
Diyos sa atin na ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> sa kasal sa pagitan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki at isa<strong>ng</strong><br />
babae tayo maaari<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> seksuwal na relasyon. A<strong>ng</strong><br />
kautusa<strong>ng</strong> ito ay tinatawag na batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri.<br />
A<strong>ng</strong> Batas <strong>ng</strong> Kalinisa<strong>ng</strong>-Puri<br />
�����������������������������������<br />
Magkakaroon lama<strong>ng</strong> tayo <strong>ng</strong> seksuwal na relasyon sa ati<strong>ng</strong> asawa<br />
na kasal sa atin ayon sa batas. Wala<strong>ng</strong> sinuman, lalaki o babae, a<strong>ng</strong><br />
dapat magkaroon <strong>ng</strong> seksuwal na relasyon bago ikasal. Pagkatapos<br />
<strong>ng</strong> kasal, sa ati<strong>ng</strong> asawa lama<strong>ng</strong> tayo magkakaroon <strong>ng</strong> seksuwal<br />
na relasyon.<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga Israelita, “Huwag ka<strong>ng</strong> ma<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alunya”<br />
(Exodo 20:14). A<strong>ng</strong> mga Israelita na lumabag sa kautusa<strong>ng</strong><br />
ito ay tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> matindi<strong>ng</strong> parusa. Inulit <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong><br />
kautusa<strong>ng</strong> ito sa mga huli<strong>ng</strong> araw (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 42:24).<br />
Itinuro sa atin na hindi lama<strong>ng</strong> seksuwal na pagtatalik a<strong>ng</strong> saklaw<br />
<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri. A<strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan ay nagbabala<br />
sa mga kabataan tu<strong>ng</strong>kol sa iba pa<strong>ng</strong> mga seksuwal na kasalanan:<br />
“Bago ikasal, huwag gumawa <strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> pupukaw sa mapupusok<br />
na damdami<strong>ng</strong> dapat lama<strong>ng</strong> ipahayag sa pagitan <strong>ng</strong> magasawa.<br />
Huwag gawin a<strong>ng</strong> maalab na paghahalikan, pumato<strong>ng</strong> sa<br />
isa<strong>ng</strong> tao, o hawakan a<strong>ng</strong> mga pribado at sagrado<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong><br />
katawan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao, may damit man o wala. Huwag pahintuluta<strong>ng</strong><br />
gawin iyon sa inyo <strong>ng</strong> sinuman. Huwag pukawin a<strong>ng</strong> mga<br />
damdami<strong>ng</strong> iyon sa sarili ninyo<strong>ng</strong> katawan” (Para sa Lakas <strong>ng</strong><br />
mga Kabataan [polyeto, 2002], 27).<br />
Tulad <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga paglabag sa batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri, a<strong>ng</strong><br />
homoseksuwal na pag-uugali ay isa<strong>ng</strong> mabigat na kasalanan.<br />
269
270<br />
Kabanata 39<br />
Nagsalita a<strong>ng</strong> mga propeta sa mga huli<strong>ng</strong> araw tu<strong>ng</strong>kol sa mga<br />
pa<strong>ng</strong>anib <strong>ng</strong> homoseksuwal na pag-uugali at a<strong>ng</strong> pag-aalala <strong>ng</strong><br />
Simbahan sa mga tao<strong>ng</strong> may gayo<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>arin o pagnanasa. Sinabi<br />
ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Gordon B. Hinckley:<br />
“Una sa lahat, naniniwala tayo na a<strong>ng</strong> kasal sa pagitan <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong><br />
lalaki at isa<strong>ng</strong> babae ay inorden <strong>ng</strong> Diyos. Naniniwala tayo na<br />
a<strong>ng</strong> kasal ay maaari<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pagpapairal <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> priesthood<br />
sa bahay <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
“Itinatano<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga tao ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> palagay natin sa mga tao<strong>ng</strong><br />
itinuturi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili na mga bakla at mga tomboy. A<strong>ng</strong><br />
sagot ko ay mahal natin sila bila<strong>ng</strong> mga anak na lalaki at anak na<br />
babae <strong>ng</strong> Diyos. Maaari<strong>ng</strong> may pagkahilig sila sa mga bagay na<br />
malakas makaimpluwensiya at maaari<strong>ng</strong> mahirap pigilin. A<strong>ng</strong> mga<br />
tao ay may pagkahilig kahit paano sa iba’t iba<strong>ng</strong> pagkakataon.<br />
Ku<strong>ng</strong> paglalabanan nila a<strong>ng</strong> mga pagkahilig na ito, makasusulo<strong>ng</strong><br />
sila gaya <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan. Ku<strong>ng</strong> malabag<br />
nila a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri at a<strong>ng</strong> mga pamantayan <strong>ng</strong> Simbahan<br />
sa kagandaha<strong>ng</strong>-asal, sa gayon sila ay mapapasailalim sa<br />
disiplina <strong>ng</strong> Simbahan, katulad din <strong>ng</strong> iba.<br />
“Nais nami<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> ito, upa<strong>ng</strong> palakasin sila,<br />
tulu<strong>ng</strong>an sila sa kanila<strong>ng</strong> mga problema at tulu<strong>ng</strong>an sila sa kanila<strong>ng</strong><br />
mga paghihirap. Ngunit hindi kami maaari<strong>ng</strong> manahimik na<br />
lama<strong>ng</strong> ku<strong>ng</strong> nagpapasasa sila sa mga imoral na gawain, ku<strong>ng</strong> sinisikap<br />
nila<strong>ng</strong> panindigan at ipagta<strong>ng</strong>gol at ipamuhay a<strong>ng</strong> kalagayan<br />
na tinatawag nila<strong>ng</strong> kasal <strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> pareho a<strong>ng</strong> kasarian.<br />
A<strong>ng</strong> pagpapahintulot sa gayon ay maituturi<strong>ng</strong> na hindi pagpapahalaga<br />
sa pinakaimportante at sagrado<strong>ng</strong> pundasyon <strong>ng</strong> kasal na<br />
pinahintulutan <strong>ng</strong> Diyos at <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> layunin nito, a<strong>ng</strong> pagkakaroon<br />
<strong>ng</strong> mga pamilya” (sa Conference Report, Okt. 1998, 91;<br />
o Liahona, Ene. 1999, 88).
Kabanata 39<br />
Gusto ni Satanas na Labagin Natin a<strong>ng</strong> Batas <strong>ng</strong><br />
Kalinisa<strong>ng</strong>-Puri<br />
����������������������������������������������������������������<br />
labagin a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri?<br />
Plano ni Satanas na linla<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong> marami sa atin ha<strong>ng</strong>ga’t maaari<br />
para mapigilan niya tayo na mamuhay na muli sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it. A<strong>ng</strong> isa sa mga pinakamapanira<strong>ng</strong> bagay na magagawa<br />
niya ay a<strong>ng</strong> tuksuhin tayo<strong>ng</strong> labagin a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>puri.<br />
Siya ay tuso at makapa<strong>ng</strong>yarihan. Nais niya<strong>ng</strong> papaniwalain<br />
tayo na hindi kasalanan a<strong>ng</strong> labagin a<strong>ng</strong> batas na ito. Marami<strong>ng</strong> tao<br />
a<strong>ng</strong> nalinla<strong>ng</strong> na. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> bantayan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili laban<br />
sa masama<strong>ng</strong> impluwensya<strong>ng</strong> ito.<br />
Inaatake ni Satanas a<strong>ng</strong> mga pamantayan <strong>ng</strong> pagigi<strong>ng</strong> disente. Nais<br />
niya<strong>ng</strong> maniwala tayo na dahil maganda a<strong>ng</strong> katawan <strong>ng</strong> tao, ito<br />
ay isa<strong>ng</strong> bagay na dapat ipa<strong>ng</strong>alandakan at ilantad. Nais <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it na takpan natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan upa<strong>ng</strong> hindi tayo<br />
makahikayat <strong>ng</strong> masama<strong>ng</strong> kaisipan sa isip <strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao.<br />
Hindi lama<strong>ng</strong> tayo hinihimok ni Satanas na manamit na<strong>ng</strong> mahalay,<br />
kundi hinihimok din tayo<strong>ng</strong> mag-isip <strong>ng</strong> malalaswa at masasama<strong>ng</strong><br />
kaisipan. Ginagawa niya ito sa pamamagitan <strong>ng</strong> mga larawan, pelikula,<br />
kuwento, biro, musika, at sayaw na nagpapahiwatig <strong>ng</strong> malalaswa<strong>ng</strong><br />
kilos. Hinihi<strong>ng</strong>i <strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri na magi<strong>ng</strong><br />
dalisay a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kaisipan at a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kilos. Itinuro ni propeta<strong>ng</strong><br />
Alma na kapag hahatulan na tayo <strong>ng</strong> Diyos, “a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga<br />
pag-iisip a<strong>ng</strong> hahatol din sa atin; at dito sa nakapa<strong>ng</strong>hihilakbot na<br />
kalagayan, tayo ay hindi ma<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ahas na tumi<strong>ng</strong>in sa ati<strong>ng</strong> Diyos”<br />
(Alma 12:14).<br />
Itinuro ni Jesus, “Narinig ninyo<strong>ng</strong> sinabi, Huwag ka<strong>ng</strong><br />
ma<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alunya:<br />
“Datapuwa’t sinasabi ko sa inyo, na a<strong>ng</strong> bawa’t tumi<strong>ng</strong>in sa isa<strong>ng</strong><br />
babae na taglay a<strong>ng</strong> masama<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ad ay nagkakasala na <strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alunya sa kaniya<strong>ng</strong> puso” (Mateo 5:27–28).<br />
Nagbabala si Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Gordon B. Hinckley: “Nabubuhay kayo<br />
sa mundo <strong>ng</strong> nakapa<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong>ilabot na mga tukso. A<strong>ng</strong> pornograpiya,<br />
271
272<br />
Kabanata 39<br />
kasama a<strong>ng</strong> nakapandidiri<strong>ng</strong> karumihan nito, ay bumabalot sa<br />
mundo na tulad <strong>ng</strong> nakapa<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong>ilabot at napakalaki<strong>ng</strong> alon. Ito<br />
ay lason. Huwag ito<strong>ng</strong> panoorin o basahin. Wawasakin kayo nito<br />
ku<strong>ng</strong> gagawin ninyo ito. Aalisin nito a<strong>ng</strong> paggala<strong>ng</strong> ninyo sa<br />
inyo<strong>ng</strong> sarili. Nanakawin nito a<strong>ng</strong> kakayahan ninyo<strong>ng</strong> pahalagahan<br />
a<strong>ng</strong> kagandahan <strong>ng</strong> buhay. Sisirain kayo nito at hihilahin pababa<br />
sa putikan <strong>ng</strong> masasama<strong>ng</strong> kaisipan at malama<strong>ng</strong> ay sa putikan <strong>ng</strong><br />
masasama<strong>ng</strong> gawain. Layuan ito. Iwasan ito tulad <strong>ng</strong> pag-iwas sa<br />
nakahahawa<strong>ng</strong> sakit, dahil nakamamatay din ito. Magi<strong>ng</strong> malinis<br />
sa isip at sa gawa. A<strong>ng</strong> Diyos ay naglagay sa inyo, para sa isa<strong>ng</strong><br />
layunin, <strong>ng</strong> banal na simbuyo <strong>ng</strong> damdamin na maaari<strong>ng</strong> madali<strong>ng</strong><br />
mabuyo <strong>ng</strong> masama at mapa<strong>ng</strong>wasak na intensyon. Kapag bata<br />
pa kayo, huwag makipagdeyt sa iisa<strong>ng</strong> tao. Kapag tumunto<strong>ng</strong> na<br />
kayo sa edad na naiisip na ninyo a<strong>ng</strong> pagpapakasal, iyon na a<strong>ng</strong><br />
panahon para seryosohin ito. Ngunit kayo<strong>ng</strong> mga binatilyo na nasa<br />
hayskul, hindi ninyo kaila<strong>ng</strong>an ito, at gayundin a<strong>ng</strong> mga dalagita”<br />
(sa Conference Report, Okt. 1997, 71–72; o Ensign, Nob. 1997, 51).<br />
Ku<strong>ng</strong> minsan tinutukso tayo ni Satanas sa pamamagitan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
damdamin. Alam niya kapag nalulu<strong>ng</strong>kot, naguguluhan, o na<strong>ng</strong>hihina<br />
tayo. Pinipili niya a<strong>ng</strong> panaho<strong>ng</strong> ito <strong>ng</strong> kahinaan upa<strong>ng</strong><br />
tuksuhin tayo na labagin a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri. Mabibigyan<br />
tayo <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it <strong>ng</strong> lakas upa<strong>ng</strong> malampasan a<strong>ng</strong> mga<br />
pagsubok na ito na<strong>ng</strong> hindi nasasaktan.<br />
Ikinukuwento <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa isa<strong>ng</strong><br />
mabuti<strong>ng</strong> binata na nag<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>ala<strong>ng</strong> Jose na pinagkatiwalaa<strong>ng</strong><br />
mabuti <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> amo, na si Potiphar. Ipinabahala ni Potiphar<br />
kay Jose a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> ari-arian. Pinagnasaan <strong>ng</strong> asawa ni<br />
Potiphar si Jose at tinukso niya ito<strong>ng</strong> sipi<strong>ng</strong>an siya. Ngunit tina<strong>ng</strong>gihan<br />
siya ni Jose at tinakasan siya. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Genesis 39:1–18.)<br />
Itinuro ni Pablo: “Hindi dumati<strong>ng</strong> sa inyo a<strong>ng</strong> anoma<strong>ng</strong> tukso<br />
kundi yao<strong>ng</strong> matitiis <strong>ng</strong> tao: datapuwa’t tapat a<strong>ng</strong> Dios, na hindi<br />
niya itutulot na kayo’y tuksuhin <strong>ng</strong> higit sa inyo<strong>ng</strong> makakaya;<br />
kundi kalakip din <strong>ng</strong> tukso ay gagawin naman a<strong>ng</strong> paraan <strong>ng</strong><br />
pagilag, upa<strong>ng</strong> ito’y inyo<strong>ng</strong> matiis” (I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 10:13).<br />
Binigya<strong>ng</strong>-diin ni Alma na tayo ay “hindi ma[tu]tukso na<strong>ng</strong> higit<br />
sa [ati<strong>ng</strong>] makakaya” kapag tayo ay “[nag]pakumbaba <strong>ng</strong> [ati<strong>ng</strong>
Kabanata 39<br />
sarili] sa harapan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, at [n]anawagan sa kanya<strong>ng</strong><br />
banal na pa<strong>ng</strong>alan, at nagbantay at patuloy na nanala<strong>ng</strong>in”<br />
(Alma 13:28).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
matuturuan <strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak na magi<strong>ng</strong><br />
disente sa pananamit, pananalita, at pag-uugali?<br />
��������������������������������������������������������������<br />
pornograpiya?<br />
������������������������������������������������������������<br />
tulu<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> mapaglabanan a<strong>ng</strong> mga tukso ni Satanas?<br />
A<strong>ng</strong> Paglabag sa Batas <strong>ng</strong> Kalinisa<strong>ng</strong>-Puri ay Napakabigat<br />
na Kasalanan<br />
Nagdalamhati si propeta<strong>ng</strong> Alma dahil nilabag <strong>ng</strong> isa sa kanya<strong>ng</strong><br />
mga anak a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri. Sinabi ni Alma sa anak<br />
niya<strong>ng</strong> si Corianton, “Hindi mo ba alam, anak ko, na a<strong>ng</strong> mga<br />
bagay na ito ay karumal-dumal sa pani<strong>ng</strong>in <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon; oo,<br />
pinakakarumal-dumal sa lahat <strong>ng</strong> kasalanan maliban sa pagpapadanak<br />
<strong>ng</strong> dugo <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> malay o sa pagtatatwa sa Espiritu<br />
Santo?” (Alma 39:5). A<strong>ng</strong> kasiraan <strong>ng</strong> puri ay pa<strong>ng</strong>alawa sa pagpatay<br />
dahil sa bigat <strong>ng</strong> kasalana<strong>ng</strong> ito.<br />
Ku<strong>ng</strong> lalabagin <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki at <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> babae a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong><br />
kalinisa<strong>ng</strong>-puri at nagdalantao a<strong>ng</strong> babae, maaari sila<strong>ng</strong> matukso<strong>ng</strong><br />
gumawa <strong>ng</strong> isa pa<strong>ng</strong> karumal-dumal na kasalanan: aborsiyon o<br />
pagpapalaglag. Bihira<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> makatwira<strong>ng</strong> dahilan a<strong>ng</strong><br />
aborsiyon o pagpapalaglag. Sinasabi <strong>ng</strong> mga pinuno <strong>ng</strong> Simbahan<br />
na may ila<strong>ng</strong> kakaiba<strong>ng</strong> kalagayan na maaari<strong>ng</strong> magbigay-katwiran<br />
sa aborsiyon o pagpapalaglag, tulad <strong>ng</strong> kapag a<strong>ng</strong> pagbubuntis ay<br />
bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> pakikipagtalik sa kamag-anak o <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>gagahasa, kapag<br />
a<strong>ng</strong> buhay o kalusugan <strong>ng</strong> ina ay nalalagay sa pa<strong>ng</strong>anib ayon sa<br />
pagkakasuri <strong>ng</strong> mapagkakatiwalaa<strong>ng</strong> doktor, o kapag natuklasan<br />
<strong>ng</strong> mapagkakatiwalaa<strong>ng</strong> doktor na a<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>gol sa sinapupunan ay<br />
Para sa mga guro: Para matulu<strong>ng</strong>an sa mga tano<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa kahinhinan at kalinisa<strong>ng</strong>puri,<br />
maaari ka<strong>ng</strong> suma<strong>ng</strong>guni sa polyeto<strong>ng</strong> pinamagata<strong>ng</strong> Para sa Lakas <strong>ng</strong> mga Kabataan<br />
(aytem bila<strong>ng</strong> 36550 893), na makukuha sa mga distribution center at sa LDS.org at maaari<strong>ng</strong><br />
nasa aklatan <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> meeti<strong>ng</strong>house.<br />
273
274<br />
Kabanata 39<br />
may matindi<strong>ng</strong> depekto ku<strong>ng</strong> kaya’t hindi mabubuhay a<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>gol<br />
pagkatapos ito<strong>ng</strong> maisila<strong>ng</strong>. Ngunit kahit a<strong>ng</strong> mga kalagaya<strong>ng</strong> ito<br />
ay hindi kaagad nagbibigay-katwiran sa aborsiyon o pagpapalaglag.<br />
Dapat lama<strong>ng</strong> isipin <strong>ng</strong> mga nahaharap sa gayo<strong>ng</strong> mga kalagayan<br />
a<strong>ng</strong> aborsiyon pagkatapos nila<strong>ng</strong> suma<strong>ng</strong>guni sa mga lider <strong>ng</strong><br />
Simbahan sa kanila<strong>ng</strong> lugar at matapos tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> katibayan sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> taimtim na panala<strong>ng</strong>in.<br />
“Kapag a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki at babae ay nagkaroon <strong>ng</strong> anak na<strong>ng</strong> hindi<br />
kasal, dapat gawin a<strong>ng</strong> lahat upa<strong>ng</strong> mahikayat sila<strong>ng</strong> magpakasal.<br />
Kapag hindi posible<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> matagumpay a<strong>ng</strong> pag-aasawa dahil<br />
sa edad o iba pa<strong>ng</strong> situwasyon, a<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> na hindi ikinasal<br />
ay dapat payuhan na ipaampon a<strong>ng</strong> bata sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
LDS Family Services upa<strong>ng</strong> matiyak na mabubuklod a<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>gol<br />
sa mga magula<strong>ng</strong> na karapat-dapat sa templo” (liham <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>uluhan, Hunyo 26, 2002, at Hulyo 19, 2002).<br />
Lubha<strong>ng</strong> napakahalaga sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na sundin <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
mga anak a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri. A<strong>ng</strong> mga miyembro<br />
<strong>ng</strong> Simbahan na lumalabag sa batas na ito o na<strong>ng</strong>-iimpluwensya<br />
sa iba na gawin din ito ay sasailalim sa disiplina <strong>ng</strong> Simbahan.<br />
A<strong>ng</strong> mga Lumalabag sa Batas <strong>ng</strong> Kalinisa<strong>ng</strong>-Puri ay<br />
Maaari<strong>ng</strong> Mapatawad<br />
A<strong>ng</strong> kapayapaan ay maaari<strong>ng</strong> dumati<strong>ng</strong> sa mga tao<strong>ng</strong> lumabag sa<br />
batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri. Sinasabi sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
masama ay humiwalay sa kaniya<strong>ng</strong> lahat na kasalanan na kaniya<strong>ng</strong><br />
nagawa, at i<strong>ng</strong>atan a<strong>ng</strong> lahat na aki<strong>ng</strong> mga palatuntunan, . . . wala<br />
sa kaniya<strong>ng</strong> mga pagsala<strong>ng</strong>sa<strong>ng</strong> na nagawa niya na aalalahanin<br />
laban sa kaniya” (Ezekiel 18:21–22). A<strong>ng</strong> kapayapaan ay dumarati<strong>ng</strong><br />
lama<strong>ng</strong> sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapatawaran.<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Kimball: “Sa bawat kapatawaran ay may<br />
kondisyon. . . . A<strong>ng</strong> pag-aayuno, a<strong>ng</strong> mga panala<strong>ng</strong>in, a<strong>ng</strong> pagpapakumbaba<br />
ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> katumbas o higit pa kaysa<br />
sa kasalanan. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> may bagbag na puso at nagsisisi<strong>ng</strong><br />
espiritu. . . . Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> may mga luha at tunay na pagbabago<br />
<strong>ng</strong> puso. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> may pag-amin <strong>ng</strong> kasalanan, pagtalikod sa
Kabanata 39<br />
kasamaan, pagtatapat <strong>ng</strong> kamalian sa hinira<strong>ng</strong> na mga awtoridad<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon” (The Miracle of Forgiveness [1969], 353).<br />
Sa marami<strong>ng</strong> tao, a<strong>ng</strong> pinakamahirap na bahagi <strong>ng</strong> pagsisisi ay<br />
a<strong>ng</strong> pagtatapat <strong>ng</strong> kasalanan. Kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> magtapat hindi<br />
lama<strong>ng</strong> sa Pa<strong>ng</strong>inoon kundi sa tao<strong>ng</strong> pinagkasalahan din natin,<br />
tulad <strong>ng</strong> asawa, at sa wasto<strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> priesthood. A<strong>ng</strong><br />
pinuno <strong>ng</strong> priesthood (bishop o stake president) a<strong>ng</strong> hahatol<br />
sa ati<strong>ng</strong> katayuan sa Simbahan. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon kay Alma,<br />
“Ku<strong>ng</strong> sinuman a<strong>ng</strong> lalabag sa akin . . . ku<strong>ng</strong> magtatapat siya <strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> mga kasalanan sa iyo at sa akin, at magsisisi na<strong>ng</strong> taos<br />
sa kanya<strong>ng</strong> puso, siya ay iyo<strong>ng</strong> patatawarin, at akin din siya<strong>ng</strong><br />
patatawarin” (Mosias 26:29).<br />
Ngunit nagbabala si Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Kimball: “Bagaman sagana a<strong>ng</strong><br />
ipinapa<strong>ng</strong>ako<strong>ng</strong> kapatawaran wala<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako o palatandaan <strong>ng</strong><br />
kapatawaran sa sinuma<strong>ng</strong> kaluluwa na hindi lubusa<strong>ng</strong> nagsisisi.<br />
. . . Hindi namin maiwasan a<strong>ng</strong> hindi magi<strong>ng</strong> mapilit sa pagpapaalala<br />
sa mga tao na hindi sila maaari<strong>ng</strong> magkasala at mapatawad<br />
at pagkatapos ay paulit-ulit na magkasala at umasa na paulit-ulit<br />
sila<strong>ng</strong> patatawarin” (The Miracle of Forgiveness, 353, 360). A<strong>ng</strong> mga<br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kapatawaran at pagkatapos ay inulit a<strong>ng</strong> kasalanan<br />
ay papananagutin sa mga dati nila<strong>ng</strong> kasalanan (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T<br />
82:7; Eter 2:15).<br />
A<strong>ng</strong> mga Sumusunod sa Batas <strong>ng</strong> Kalinisa<strong>ng</strong>-Puri ay Lubos<br />
na Pinagpapala<br />
�����������������������������������������������������������<br />
batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri?<br />
Kapag sinusunod natin a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri, makapamumuhay<br />
tayo na<strong>ng</strong> hindi binabagabag <strong>ng</strong> konsiyensya o nahihiya.<br />
A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay at a<strong>ng</strong> buhay <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga anak ay pagpapalain<br />
kapag pinananatili nati<strong>ng</strong> dalisay at wala<strong>ng</strong>-bahid-du<strong>ng</strong>is a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
sarili sa harap <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Maaari<strong>ng</strong> gayahin <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga anak<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> halimbawa at sundan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga hakba<strong>ng</strong>.<br />
275
276<br />
Kabanata 39<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������������<br />
ay sagrado)<br />
����������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������<br />
(katapatan sa asawa)<br />
������������������������������������������������������������<br />
kalinisa<strong>ng</strong>-puri)<br />
�������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> humpay)<br />
������������������������������������������������������������<br />
kaparusahan)<br />
���������������������������������������������������������<br />
nagawa<strong>ng</strong> kasalanan)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
at tinatalikuran a<strong>ng</strong> mga ito)
Gawain sa Templo<br />
at Family History<br />
Kabanata 40<br />
Nais <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na Makabalik sa Kanya a<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> mga Anak<br />
Tinitiyak sa atin <strong>ng</strong> Pagbabayad-sala ni Jesucristo na bawat isa sa<br />
atin ay mabubuhay na mag-uli at mabubuhay magpakailanman.<br />
Ngunit upa<strong>ng</strong> mabuhay tayo magpakailanman kasama a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga pamilya sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> gawin<br />
a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> ipinag-uutos sa atin <strong>ng</strong> Tagapagligtas. Kabila<strong>ng</strong> dito<br />
a<strong>ng</strong> pagpapabinyag at kumpirmasyon at pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga ordenansa<br />
sa templo.<br />
Bila<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga<br />
Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw, bawat isa sa atin ay nabinyagan at<br />
nakumpirma <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> may wasto<strong>ng</strong> awtoridad <strong>ng</strong> priesthood.<br />
Bawat isa sa atin ay maaari di<strong>ng</strong> magpunta sa templo upa<strong>ng</strong><br />
ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> nakapagliligtas na mga ordenansa <strong>ng</strong> priesthood na<br />
isinasagawa roon. Ngunit marami sa mga anak <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> hindi<br />
nagkaroon <strong>ng</strong> mga pagkakatao<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong> mga ito. Nabuhay sila<br />
sa panahon o lugar ku<strong>ng</strong> saan wala sa kanila a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
Nais <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na makabalik lahat a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga anak<br />
at mamuhay sa Kanya<strong>ng</strong> pili<strong>ng</strong>. Sa mga namatay na<strong>ng</strong> hindi nabinyagan<br />
o wala<strong>ng</strong> mga ordenansa <strong>ng</strong> templo, naglaan Siya <strong>ng</strong> paraan<br />
upa<strong>ng</strong> maisagawa ito. Hinili<strong>ng</strong> Niya<strong>ng</strong> isagawa natin a<strong>ng</strong> mga<br />
ordenansa para sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno sa loob <strong>ng</strong> mga templo.<br />
277
Kabanata 40<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Templo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
�����������������������������������������������<br />
A<strong>ng</strong> mga templo <strong>ng</strong> A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal<br />
sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw ay espesyal na mga gusali<strong>ng</strong> inilaan sa<br />
Pa<strong>ng</strong>inoon. Maaari<strong>ng</strong> pumasok dito a<strong>ng</strong> karapat-dapat na mga<br />
miyembro <strong>ng</strong> Simbahan upa<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> mga sagrado<strong>ng</strong><br />
ordenansa at makipagtipan sa Pa<strong>ng</strong>inoon. Tulad <strong>ng</strong> binyag, a<strong>ng</strong><br />
mga ordenansa at tipa<strong>ng</strong> ito ay kaila<strong>ng</strong>an para sa ati<strong>ng</strong> kaligtasan.<br />
Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> isagawa a<strong>ng</strong> mga ito sa mga templo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Nagpupunta rin tayo sa templo para malaman pa a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa<br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it at sa Kanya<strong>ng</strong> Anak na si Jesucristo. Nagkakaroon<br />
tayo <strong>ng</strong> mas mabuti<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa sa ati<strong>ng</strong> layunin sa buhay at<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kaugnayan sa Ama sa La<strong>ng</strong>it at kay Jesucristo. Itinuro sa<br />
atin a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa ati<strong>ng</strong> buhay bago a<strong>ng</strong> buhay sa mundo<strong>ng</strong> ito,<br />
a<strong>ng</strong> kahulugan <strong>ng</strong> buhay sa mundo, at a<strong>ng</strong> buhay pagkatapos <strong>ng</strong><br />
kamatayan.<br />
Ibinubuklod <strong>ng</strong> mga Ordenansa sa Templo a<strong>ng</strong> mga<br />
Pamilya Magpakailanman<br />
�����������������������������������<br />
Lahat <strong>ng</strong> ordenansa sa templo ay isinasagawa sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> priesthood. Sa pamamagitan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong><br />
ito, a<strong>ng</strong> mga ordenansa<strong>ng</strong> isinasagawa sa lupa ay ibinubuklod,<br />
o ibinibigkis, sa la<strong>ng</strong>it. Itinuro <strong>ng</strong> Tagapagligtas sa Kanya<strong>ng</strong><br />
mga Apostol, “Anoma<strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong> talian sa lupa ay tatalian sa la<strong>ng</strong>it”<br />
(Mateo 16:19; ti<strong>ng</strong>nan din sa D at T 132:7).<br />
Sa templo lama<strong>ng</strong> tayo maaari<strong>ng</strong> mabuklod na<strong>ng</strong> sama-sama bila<strong>ng</strong><br />
mga pamilya magpakailanman. Pinag-iisa <strong>ng</strong> kasal sa templo a<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> lalaki at babae bila<strong>ng</strong> mag-asawa sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan ku<strong>ng</strong><br />
iginagala<strong>ng</strong> nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga tipan. A<strong>ng</strong> binyag at lahat <strong>ng</strong> iba<br />
pa<strong>ng</strong> mga ordenansa a<strong>ng</strong> naghahanda sa atin para sa sagrado<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>yayari<strong>ng</strong> ito.<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> mga larawan ay nakaaakit <strong>ng</strong> pansin at nakatutulo<strong>ng</strong> sa mga nagaaral<br />
na madagdagan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa. Isipi<strong>ng</strong> hili<strong>ng</strong>in sa mga miyembro <strong>ng</strong><br />
klase o mga miyembro <strong>ng</strong> pamilya na pag-isipa<strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> damdamin tu<strong>ng</strong>kol<br />
sa gawain sa templo haba<strong>ng</strong> tiniti<strong>ng</strong>nan nila a<strong>ng</strong> retrato <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> templo sa kabanata<strong>ng</strong> ito.<br />
279
280<br />
Kabanata 40<br />
Kapag ikinasal a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lalaki at babae sa templo, a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga anak na isisila<strong>ng</strong> pagkatapos niyon ay nagigi<strong>ng</strong> bahagi rin <strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> pamilya. A<strong>ng</strong> mga mag-asawa<strong>ng</strong> ikinasal<br />
na<strong>ng</strong> sibil o sa huwes ay matata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> mga pagpapala<strong>ng</strong> ito<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> paghahanda <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili at kanila<strong>ng</strong> mga<br />
anak na magpunta sa templo at mabuklod sa isa’t isa. A<strong>ng</strong> mga<br />
magula<strong>ng</strong> na legal na nag-ampon <strong>ng</strong> mga bata ay maaari<strong>ng</strong> maipabuklod<br />
a<strong>ng</strong> mga bata<strong>ng</strong> iyon sa kanila.<br />
�����������������������������������������������������������<br />
bisa a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> magbuklod sa kanila<strong>ng</strong> pagsasama?<br />
Kaila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Ninuno a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Tulo<strong>ng</strong><br />
�����������������������������������������������������������<br />
namatay na<strong>ng</strong> hindi natata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> mga ordenansa <strong>ng</strong><br />
priesthood?<br />
Pinakasalan ni Mario Cannamela si Maria Vitta noo<strong>ng</strong> 1882. Tumira<br />
sila sa Tripani, Italy, ku<strong>ng</strong> saan sila nagkaroon <strong>ng</strong> pamilya at<br />
masaya<strong>ng</strong> nagsama sa loob <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> taon. Hindi narinig nina<br />
Mario at Maria a<strong>ng</strong> mensahe <strong>ng</strong> ipinanumbalik na eba<strong>ng</strong>helyo ni<br />
Jesucristo noo<strong>ng</strong> sila ay nabubuhay pa. Hindi sila nabinyagan.<br />
Hindi sila nagkaroon <strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong> pumunta sa templo at<br />
sama-sama<strong>ng</strong> mabuklod bila<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> pamilya.<br />
Sa kamatayan nagwakas a<strong>ng</strong> pagsasama nila<strong>ng</strong> mag-asawa.<br />
Makaraan a<strong>ng</strong> mahigit isa<strong>ng</strong> daa<strong>ng</strong> taon nagkaroon <strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong><br />
reunion. A<strong>ng</strong> mga inapo nina Mario at Maria ay nagpunta sa Los<br />
A<strong>ng</strong>eles Temple, ku<strong>ng</strong> saan lumuhod sa altar a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> apo-satuhod<br />
na lalaki at a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> kabiyak na nagsilbi<strong>ng</strong> mga proxy<br />
para sa pagbubuklod nina Mario at Maria. Napuno <strong>ng</strong> luha a<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> mga mata haba<strong>ng</strong> nakikibahagi sila sa kagalakan nina<br />
Mario at Maria.<br />
Marami sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno a<strong>ng</strong> kabila<strong>ng</strong> sa mga namatay na<strong>ng</strong><br />
hindi naririnig a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa eba<strong>ng</strong>helyo noo<strong>ng</strong> nabubuhay pa<br />
sila sa mundo. Sila ay naninirahan <strong>ng</strong>ayon sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 41 sa aklat na ito). Doon ay itinuturo<br />
sa kanila a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo. A<strong>ng</strong> mga tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong>
Kabanata 40<br />
eba<strong>ng</strong>helyo ay naghihintay na isagawa natin a<strong>ng</strong> mga ordenansa<br />
<strong>ng</strong> templo para sa kanila. Sa paggawa natin <strong>ng</strong> mga ordenansa<strong>ng</strong><br />
ito sa templo para sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno, maaari tayo<strong>ng</strong> makibahagi<br />
sa kanila<strong>ng</strong> kagalakan.<br />
����������������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> kataru<strong>ng</strong>an, habag, at awa <strong>ng</strong> Diyos?<br />
�����������������������������������������������������������<br />
a<strong>ng</strong> gawain sa templo para sa inyo<strong>ng</strong> mga ninuno?<br />
Family History—Paano Natin Sisimulan a<strong>ng</strong> Pagtulo<strong>ng</strong> sa<br />
Ati<strong>ng</strong> mga Ninuno<br />
������������������������������������������������<br />
family history?<br />
A<strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw ay hinihikayat na makibahagi<br />
sa mga aktibidad <strong>ng</strong> family history. Sa pamamagitan <strong>ng</strong> mga aktibidad<br />
na ito inaalam natin a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno upa<strong>ng</strong><br />
maisagawa natin a<strong>ng</strong> mga ordenansa para sa kanila. A<strong>ng</strong> family<br />
history ay may tatlo<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> hakba<strong>ng</strong>:<br />
1. Tukuyin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga ninuno.<br />
2. Alamin ku<strong>ng</strong> sino<strong>ng</strong> mga ninuno a<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> gawan <strong>ng</strong><br />
mga ordenansa sa templo.<br />
3. Tiyakin na maisasagawa a<strong>ng</strong> mga ordenansa para sa kanila.<br />
Karamihan sa mga ward at branch ay mayroo<strong>ng</strong> mga family history<br />
consultant na makasasagot sa mga tano<strong>ng</strong> at makapagtuturo sa<br />
atin sa mga sa<strong>ng</strong>gunia<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>an natin. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> ward o<br />
branch ay wala<strong>ng</strong> family history consultant, a<strong>ng</strong> bishop o branch<br />
president a<strong>ng</strong> maaari<strong>ng</strong> magbigay <strong>ng</strong> direksiyon.<br />
Tukuyin a<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Ninuno<br />
Upa<strong>ng</strong> maisagawa a<strong>ng</strong> mga ordenansa sa templo para sa ati<strong>ng</strong><br />
mga ninuno, kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> malaman a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga<br />
pa<strong>ng</strong>alan. Marami na<strong>ng</strong> napakagaganda<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>gunian <strong>ng</strong>ayon<br />
na makatutulo<strong>ng</strong> sa atin upa<strong>ng</strong> matukoy a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga ninuno.<br />
281
282<br />
Kabanata 40<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> mabuti<strong>ng</strong> paraan para masimulan a<strong>ng</strong> pagtitipon <strong>ng</strong><br />
impormasyon tu<strong>ng</strong>kol sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno ay alamin ku<strong>ng</strong> ano<strong>ng</strong><br />
mga bagay a<strong>ng</strong> nasa sarili nati<strong>ng</strong> tahanan. Maaari<strong>ng</strong> mayroon<br />
tayo<strong>ng</strong> mga katibayan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>anakan, kasal, o kamatayan.<br />
Maaari di<strong>ng</strong> may makita tayo<strong>ng</strong> mga Biblia <strong>ng</strong> pamilya, anunsiyo<br />
<strong>ng</strong> pagkamatay, kasaysayan <strong>ng</strong> pamilya, o mga diary at journal.<br />
Bila<strong>ng</strong> karagdagan, maaari nati<strong>ng</strong> hi<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> anuma<strong>ng</strong> impormasyon<br />
a<strong>ng</strong> mga kamag-anak. Pagkatapos matipon a<strong>ng</strong> impormasyon<br />
sa ati<strong>ng</strong> mga tahanan at mula sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno, maaari nati<strong>ng</strong><br />
saliksikin a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>gunian o mapagkukunan, tulad <strong>ng</strong><br />
FamilySearch.org. Maaari din nati<strong>ng</strong> bisitahin a<strong>ng</strong> isa sa mga family<br />
history center <strong>ng</strong> Simbahan sa ati<strong>ng</strong> lugar.<br />
A<strong>ng</strong> dami <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> malalaman ay mababatay sa ku<strong>ng</strong> ano<strong>ng</strong> impormasyon<br />
a<strong>ng</strong> maaari nati<strong>ng</strong> makuha. Maaari<strong>ng</strong> kaunti lama<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
impormasyon sa pamilya at maaari<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> magawa la<strong>ng</strong> natin ay<br />
tukuyin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong> at mga lolo’t lola. Ku<strong>ng</strong> marami<br />
na tayo<strong>ng</strong> natipon na mga tala <strong>ng</strong> pamilya, maaari nati<strong>ng</strong> matukoy<br />
a<strong>ng</strong> mga ninuno noon pa<strong>ng</strong> mga una<strong>ng</strong> henerasyon.<br />
Maaari nati<strong>ng</strong> masubaybayan a<strong>ng</strong> impormasyo<strong>ng</strong> natipon natin sa<br />
mga family group record at mga pedigree chart.<br />
Alamin Ku<strong>ng</strong> Sino<strong>ng</strong> mga Ninuno a<strong>ng</strong> Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> Gawan <strong>ng</strong> mga<br />
Ordenansa sa Templo<br />
A<strong>ng</strong> mga ordenansa sa templo ay isinasagawa para sa mga patay<br />
simula pa noo<strong>ng</strong> mga una<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong> Simbahan. Dahil dito, a<strong>ng</strong><br />
ila<strong>ng</strong> mga ordenansa para sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno ay maaari<strong>ng</strong> naisagawa<br />
na. Para malaman ku<strong>ng</strong> sino<strong>ng</strong> mga ninuno a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an<br />
<strong>ng</strong> mga ordenansa sa templo, maaari tayo<strong>ng</strong> maghanap sa<br />
dalawa<strong>ng</strong> lugar. A<strong>ng</strong> sarili nati<strong>ng</strong> mga talaan <strong>ng</strong> pamilya ay maaari<strong>ng</strong><br />
naglalaman <strong>ng</strong> impormasyon tu<strong>ng</strong>kol sa mga nagawa na. Ku<strong>ng</strong><br />
hindi pa, a<strong>ng</strong> Simbahan ay may talaan <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> mga ordenansa<br />
na naisagawa na sa templo. A<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> ward o branch family<br />
history consultant ay makatutulo<strong>ng</strong> sa inyo sa bagay na ito.
Kabanata 40<br />
Tiyakin na Maisasagawa a<strong>ng</strong> mga Ordenansa<br />
Marami sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno na nasa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu a<strong>ng</strong><br />
maaari<strong>ng</strong> sabik na<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga ordenansa sa<br />
templo. Sa sandali<strong>ng</strong> matukoy na natin a<strong>ng</strong> mga ninuno<strong>ng</strong> ito,<br />
dapat nati<strong>ng</strong> asikasuhin ito para magawa na a<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> ito para<br />
sa kanila.<br />
A<strong>ng</strong> isa sa mga pagpapala <strong>ng</strong> gawain sa family history ay nagmumula<br />
sa pagpunta sa templo at pagsasagawa <strong>ng</strong> mga ordenansa sa<br />
<strong>ng</strong>alan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga ninuno. Dapat nati<strong>ng</strong> ihanda a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> sarili<br />
sa pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> temple recommend upa<strong>ng</strong>, kapag maaari, ay<br />
magawa natin a<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> ito. Ku<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga anak natin ay 12<br />
tao<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong> pataas, maaari sila<strong>ng</strong> makibahagi sa mga pagpapala<strong>ng</strong><br />
ito sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagpapabinyag at pagpapakumpirma<br />
para sa kanila<strong>ng</strong> mga ninuno.<br />
Ku<strong>ng</strong> hindi tayo maaari<strong>ng</strong> magpunta sa templo para makibahagi sa<br />
mga ordenansa, a<strong>ng</strong> templo a<strong>ng</strong> mag-aasikaso upa<strong>ng</strong> maisagawa<br />
<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan a<strong>ng</strong> mga ordenansa.<br />
��������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> pamilya na mahanap a<strong>ng</strong> impormasyon tu<strong>ng</strong>kol sa<br />
inyo<strong>ng</strong> mga ninuno?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Pagkakataon sa Family History<br />
����������������������������������������������������������<br />
sa family history a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong><br />
responsibilidad?<br />
Bukod sa pagsasagawa <strong>ng</strong> mga ordenansa sa templo para sa mga<br />
ninuno<strong>ng</strong> kilala natin, matutulu<strong>ng</strong>an natin a<strong>ng</strong> nasa daigdig <strong>ng</strong><br />
mga espiritu sa marami pa<strong>ng</strong> paraan. Dapat nati<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>arin a<strong>ng</strong><br />
patnubay <strong>ng</strong> Espiritu haba<strong>ng</strong> mapanala<strong>ng</strong>in nati<strong>ng</strong> iniisip a<strong>ng</strong> maaari<br />
nati<strong>ng</strong> gawin. Depende sa ati<strong>ng</strong> mga situwasyon, maaari nati<strong>ng</strong><br />
gawin a<strong>ng</strong> sumusunod:<br />
1. Dumalo sa templo na<strong>ng</strong> madalas ha<strong>ng</strong>ga’t maaari. Matapos<br />
tayo<strong>ng</strong> magpunta sa templo para sa ati<strong>ng</strong> sarili, maaari nati<strong>ng</strong><br />
283
284<br />
Kabanata 40<br />
isagawa a<strong>ng</strong> mga nakapagliligtas na ordenansa para sa iba pa<br />
na naghihintay sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu.<br />
2. Gumawa <strong>ng</strong> pagsasaliksik upa<strong>ng</strong> matukoy a<strong>ng</strong> mga ninuno na<br />
mahirap hanapin. Maaari<strong>ng</strong> ituro sa atin <strong>ng</strong> mga family history<br />
consultant a<strong>ng</strong> kapaki-pakinaba<strong>ng</strong> na mga sa<strong>ng</strong>gunian.<br />
3. Tumulo<strong>ng</strong> sa indexi<strong>ng</strong> program <strong>ng</strong> Simbahan. Sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> programa<strong>ng</strong> ito, naihahanda <strong>ng</strong> mga miyembro a<strong>ng</strong> genealogical<br />
information na magagamit sa mga family history computer<br />
program <strong>ng</strong> Simbahan. Dahil sa mga programa<strong>ng</strong> ito ay mas<br />
madali nati<strong>ng</strong> matutukoy a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga ninuno.<br />
4. Mag-ambag <strong>ng</strong> impormasyon tu<strong>ng</strong>kol sa family history sa kasalukuya<strong>ng</strong><br />
mga computer program <strong>ng</strong> Simbahan para sa family<br />
history. A<strong>ng</strong> mga program na ito ay naglalaman <strong>ng</strong> mga genealogy<br />
na iniambag <strong>ng</strong> mga tao sa buo<strong>ng</strong> mundo. Pinahihintulutan<br />
<strong>ng</strong> mga ito a<strong>ng</strong> mga tao na magbahagi <strong>ng</strong> impormasyon<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa kanila<strong>ng</strong> pamilya. A<strong>ng</strong> mga family history consultant<br />
ay maaari<strong>ng</strong> makapagbigay <strong>ng</strong> mas marami<strong>ng</strong> impormasyon<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa mga computer program <strong>ng</strong> Simbahan.<br />
5. Makibahagi sa mga samahan <strong>ng</strong> pamilya. Mas marami a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
magagawa para sa ati<strong>ng</strong> mga ninuno kapag gumawa tayo<strong>ng</strong><br />
kasama a<strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> pamilya.<br />
��������������������������������������������������������������<br />
inyo<strong>ng</strong> partisipasyon sa gawain sa templo at family history.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
����������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
mga patay)<br />
������������������������������������
A<strong>ng</strong> Daigdig <strong>ng</strong> mga<br />
Espiritu Pagkatapos<br />
<strong>ng</strong> Buhay na Ito<br />
Kabanata 41<br />
Kabila<strong>ng</strong>-Buhay<br />
�������������������������������������������������������<br />
A<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ay naghanda <strong>ng</strong> plano para sa ati<strong>ng</strong> kaligtasan.<br />
Bila<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> plano<strong>ng</strong> ito, ipinadala Niya tayo mula sa Kanya<strong>ng</strong><br />
kinaroroonan upa<strong>ng</strong> mabuhay sa lupa at tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mortal<br />
na katawan na may laman at dugo. Kalaunan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mortal<br />
na katawan ay mamamatay, at a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> espiritu ay magpupunta<br />
sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu. A<strong>ng</strong> daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu ay isa<strong>ng</strong><br />
lugar <strong>ng</strong> hintayan, pagtatrabaho, pag-aaral, at, para sa mabubuti,<br />
pagpapahi<strong>ng</strong>a mula sa mga alalahanin at kalu<strong>ng</strong>kutan. Doon maninirahan<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga espiritu ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa handa na tayo para sa<br />
ati<strong>ng</strong> pagkabuhay na mag-uli. Pagkatapos muli<strong>ng</strong> magsasama a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mortal na katawan at ati<strong>ng</strong> espiritu, at tata<strong>ng</strong>gapin natin a<strong>ng</strong><br />
antas <strong>ng</strong> kaluwalhatian na pinaghandaan natin (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata<br />
46 sa aklat na ito).<br />
Marami<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> nag-iisip ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> hitsura <strong>ng</strong> daigdig <strong>ng</strong><br />
mga espiritu. A<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan at mga propeta sa mga<br />
huli<strong>ng</strong> araw ay nagbigay sa atin <strong>ng</strong> impormasyon tu<strong>ng</strong>kol sa daigdig<br />
<strong>ng</strong> mga espiritu.<br />
�������������������������������������������������������������<br />
kabila<strong>ng</strong>-buhay? Paano natin magagamit a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>-unawa<br />
sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu pagkatapos <strong>ng</strong> buhay na ito upa<strong>ng</strong><br />
maalo a<strong>ng</strong> iba?<br />
285
Kabanata 41<br />
Saan Naroon a<strong>ng</strong> Daigdig <strong>ng</strong> mga Espiritu Pagkatapos <strong>ng</strong><br />
Buhay na Ito?<br />
Sinasabi <strong>ng</strong> mga propeta sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw na a<strong>ng</strong> mga espiritu<br />
<strong>ng</strong> mga yumao ay hindi malayo sa atin. Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Ezra<br />
Taft Benson: “Ku<strong>ng</strong> minsan a<strong>ng</strong> tabi<strong>ng</strong> sa pagitan <strong>ng</strong> buhay na ito at<br />
<strong>ng</strong> kabila<strong>ng</strong>-buhay ay nagigi<strong>ng</strong> napakanipis. A<strong>ng</strong> mga mahal natin sa<br />
buhay na yumao na ay hindi malayo sa atin” (sa Conference Report,<br />
Abr. 1971, 18; o Ensign, Hunyo 1971, 33). Itinuro ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong><br />
Brigham You<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu ay nasa lupa, nasa<br />
paligid natin (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan:<br />
Brigham You<strong>ng</strong> [1997], 312).<br />
Ano a<strong>ng</strong> Anyo <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Espiritu?<br />
A<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> nilala<strong>ng</strong> ay mayroon di<strong>ng</strong> hugis <strong>ng</strong> katawan<br />
na katulad <strong>ng</strong> sa mga tao<strong>ng</strong> mortal maliban sa a<strong>ng</strong> espiritu<strong>ng</strong> katawan<br />
ay nasa ganap na kaanyuan (ti<strong>ng</strong>nan sa Eter 3:16). Taglay <strong>ng</strong><br />
mga espiritu a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> ugali <strong>ng</strong> katapatan o pagsalu<strong>ng</strong>at sa mga<br />
bagay <strong>ng</strong> kabutihan (ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 34:34). A<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga<br />
hilig at mithiin ay katulad <strong>ng</strong> taglay nila noo<strong>ng</strong> nabubuhay pa sila<br />
sa lupa. Lahat <strong>ng</strong> espiritu ay nasa husto<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong>. Sila ay nasa husto<strong>ng</strong><br />
gula<strong>ng</strong> bago pa sila nabuhay sa mundo, at a<strong>ng</strong> anyo nila ay<br />
nasa husto<strong>ng</strong> gula<strong>ng</strong> pagkatapos <strong>ng</strong> kamatayan, kahit na sa<strong>ng</strong>gol o<br />
bata pa sila na<strong>ng</strong> mamatay (ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo<br />
<strong>ng</strong> Simbahan: Joseph F. Smith [1998], 157–58).<br />
���������������������������������������������������������<br />
mga espiritu sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pag-uugali<br />
sa <strong>ng</strong>ayon?<br />
Ano a<strong>ng</strong> mga Kondisyon sa Daigdig <strong>ng</strong> mga Espiritu<br />
Pagkatapos <strong>ng</strong> Buhay na Ito?<br />
Itinuro ni propeta<strong>ng</strong> Alma sa Aklat ni Mormon a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa<br />
dalawa<strong>ng</strong> bahagi o katayuan sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu:<br />
“A<strong>ng</strong> mga espiritu <strong>ng</strong> yao<strong>ng</strong> mabubuti ay tata<strong>ng</strong>gapin sa kalagayan<br />
<strong>ng</strong> kaligayahan, na tinatawag na paraiso, isa<strong>ng</strong> kalagayan <strong>ng</strong><br />
pamamahi<strong>ng</strong>a, isa<strong>ng</strong> kalagayan <strong>ng</strong> kapayapaan, ku<strong>ng</strong> saan sila ay<br />
287
288<br />
Kabanata 41<br />
mamamahi<strong>ng</strong>a mula sa kanila<strong>ng</strong> mga suliranin at sa lahat <strong>ng</strong> alalahanin<br />
at kalu<strong>ng</strong>kutan.<br />
“At sa gayon, ito ay ma<strong>ng</strong>yayari na a<strong>ng</strong> mga espiritu <strong>ng</strong> makasalanan,<br />
oo, yao<strong>ng</strong> masasama—sapagkat masdan, sila ay wala<strong>ng</strong><br />
bahagi o kahati sa Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon; sapagkat masdan, pinili<br />
nila a<strong>ng</strong> masasama<strong>ng</strong> gawain sa halip na mabuti; anupa’t a<strong>ng</strong> espiritu<br />
<strong>ng</strong> diyablo ay pumasok sa kanila, at ina<strong>ng</strong>kin a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
tahanan—at sila ay itatapon sa labas na kadiliman; at magkakaroon<br />
<strong>ng</strong> pagta<strong>ng</strong>is, at panaghoy, at pag<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alit <strong>ng</strong> mga <strong>ng</strong>ipin, at ito ay<br />
dahil sa kanila<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> kasamaan, palibhasa’y naakay sa pagkabihag<br />
<strong>ng</strong> kagustuhan <strong>ng</strong> diyablo.<br />
“Ngayon, ito a<strong>ng</strong> kalagayan <strong>ng</strong> mga kaluluwa <strong>ng</strong> masasama, oo, sa<br />
kadiliman, at isa<strong>ng</strong> kalagaya<strong>ng</strong> kakila-kilabot, nahihintakutan a<strong>ng</strong><br />
anyo dahil sa nag-aapoy na pag<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong>it<strong>ng</strong>it <strong>ng</strong> poot <strong>ng</strong> Diyos sa<br />
kanila; sa gayon sila mamamalagi sa ganito<strong>ng</strong> kalagayan, gayundin<br />
a<strong>ng</strong> mabubuti sa paraiso, ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa panahon <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pagkabuhay<br />
na mag-uli” (Alma 40:12–14).<br />
A<strong>ng</strong> klasipikasyon <strong>ng</strong> mga espiritu ay batay sa kadalisayan <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
buhay at kanila<strong>ng</strong> pagsunod sa kalooban <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
haba<strong>ng</strong> narito sa lupa. Magkahiwalay a<strong>ng</strong> mabubuti at masasama<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa 1 Nephi 15:28–30), <strong>ng</strong>unit maaari<strong>ng</strong> umunlad a<strong>ng</strong> mga<br />
espiritu haba<strong>ng</strong> natututuhan nila a<strong>ng</strong> mga alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
at namumuhay ayon sa mga ito. A<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> nasa<br />
paraiso ay maaari<strong>ng</strong> magturo sa mga espiritu<strong>ng</strong> nasa bila<strong>ng</strong>guan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 138).<br />
Paraiso<br />
Sa<strong>ng</strong>-ayon kay propeta<strong>ng</strong> Alma, a<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> espiritu ay nagpapahi<strong>ng</strong>a<br />
sa mga alalahanin at kalu<strong>ng</strong>kutan sa lupa. Gayunman,<br />
sila ay abala sa paggawa <strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Nakita ni<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Joseph F. Smith sa pa<strong>ng</strong>itain na kaagad pagkatapos<br />
Para sa mga guro: Upa<strong>ng</strong> matulu<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na maunawaan<br />
a<strong>ng</strong> pagkakaiba <strong>ng</strong> paraiso at bila<strong>ng</strong>guan <strong>ng</strong> mga espiritu, magdrowi<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> patayo<strong>ng</strong><br />
linya sa gitna <strong>ng</strong> pisara o sa malaki<strong>ng</strong> papel, para makagawa <strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> hanay. Sa itaas<br />
<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> hanay, isulat a<strong>ng</strong> Kalagayan <strong>ng</strong> Mabubuti. Sa itaas <strong>ng</strong> isa pa<strong>ng</strong> hanay, isulat a<strong>ng</strong><br />
Kalagayan <strong>ng</strong> Masasama. Ipalarawan sa mga miyembro a<strong>ng</strong> bawat kalagayan sa daigdig <strong>ng</strong><br />
mga espiritu, batay sa nabasa nila sa bahagi<strong>ng</strong> ito. Ibuod a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga komentaryo sa<br />
a<strong>ng</strong>kop na mga hanay.
Kabanata 41<br />
ipako sa krus si Jesucristo, dinalaw Niya a<strong>ng</strong> mabubuti sa daigdig<br />
<strong>ng</strong> mga espiritu. Humira<strong>ng</strong> siya <strong>ng</strong> mga sugo, binigyan sila<br />
<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan at awtoridad, at iniutos sa kanila<strong>ng</strong> “dalhin a<strong>ng</strong><br />
liwanag <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa kanila na nasa kadiliman, magi<strong>ng</strong> sa<br />
lahat <strong>ng</strong> espiritu <strong>ng</strong> tao” (D at T 138:30).<br />
A<strong>ng</strong> Simbahan ay inorganisa sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu, at ipinagpapatuloy<br />
<strong>ng</strong> mga maytaglay <strong>ng</strong> priesthood and kanila<strong>ng</strong> mga responsibilidad<br />
doon (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 138:30). Itinuro ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong><br />
Wilford Woodruff: “A<strong>ng</strong> Priesthood di<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> umiiral sa kabila<strong>ng</strong>buhay.<br />
. . . Bawat Apostol, bawat Pitumpu, bawat Elder, atbp., na<br />
namatay sa pananampalataya pagkarati<strong>ng</strong> niya sa kabila<strong>ng</strong>-buhay,<br />
ay pumapasok sa gawain <strong>ng</strong> ministeryo” (Deseret News, Ene. 25,<br />
1882, 818).<br />
A<strong>ng</strong> mga ugnayan <strong>ng</strong> pamilya ay mahalaga rin. Nakita ni<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Jedediah M. Grant, tagapayo kay Brigham You<strong>ng</strong>, a<strong>ng</strong><br />
daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu at inilarawan kay Heber C. Kimball a<strong>ng</strong><br />
samahan na umiiral doon: “Sinabi niya na a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> nakita<br />
niya roon ay sama-sama bila<strong>ng</strong> magpapamilya. . . . Sinabi niya,<br />
‘Na<strong>ng</strong> makita ko a<strong>ng</strong> mga pamilya, a<strong>ng</strong> ilan ay hindi buo, . . . dahil<br />
nakakita ako <strong>ng</strong> mga pamilya na hindi pinayaga<strong>ng</strong> maglapit at<br />
sama-sama<strong>ng</strong> manahanan, dahil hindi nila tinupad a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
tu<strong>ng</strong>kulin dito’” (Deseret News, Dis. 10, 1856, 316–17).<br />
Bila<strong>ng</strong>guan <strong>ng</strong> mga Espiritu<br />
Tinukoy ni Apostol Pedro a<strong>ng</strong> daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu bila<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> bila<strong>ng</strong>guan, na bila<strong>ng</strong>guan para sa ilan (ti<strong>ng</strong>nan sa I Ni<br />
Pedro 3:18–20). Nasa bila<strong>ng</strong>guan <strong>ng</strong> mga espiritu a<strong>ng</strong> espiritu <strong>ng</strong><br />
mga tao<strong>ng</strong> hindi pa tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo. A<strong>ng</strong><br />
mga espiritu<strong>ng</strong> ito ay may kalayaa<strong>ng</strong> pumili at maaari<strong>ng</strong> mahikayat<br />
kapwa <strong>ng</strong> mabuti at masama. Ku<strong>ng</strong> tata<strong>ng</strong>gapin nila a<strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo at mga ordenansa<strong>ng</strong> isasagawa para sa kanila sa mga<br />
templo, maaari na nila<strong>ng</strong> lisanin a<strong>ng</strong> bila<strong>ng</strong>guan <strong>ng</strong> mga espiritu<br />
at manirahan sa paraiso.<br />
Nasa bila<strong>ng</strong>guan din <strong>ng</strong> mga espiritu a<strong>ng</strong> mga tuma<strong>ng</strong>gi sa eba<strong>ng</strong>helyo<br />
pagkatapos ito<strong>ng</strong> maipa<strong>ng</strong>aral sa kanila sa lupa o sa bila<strong>ng</strong>guan<br />
<strong>ng</strong> mga espiritu. A<strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> ito ay nagdurusa sa<br />
289
290<br />
Kabanata 41<br />
kalagaya<strong>ng</strong> kilala bila<strong>ng</strong> impiyerno. Inalis nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili sa<br />
awa ni Jesucristo na nagsabi<strong>ng</strong>, “Masdan, ako, a<strong>ng</strong> Diyos, ay pinagdusahan<br />
a<strong>ng</strong> mga bagay na ito para sa lahat, upa<strong>ng</strong> hindi sila magdusa<br />
ku<strong>ng</strong> sila ay magsisisi; subalit ku<strong>ng</strong> hindi sila magsisisi sila ay<br />
kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> magdusa na katulad ko; ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> pagdurusa ay<br />
dahilan upa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> sarili, magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Diyos, a<strong>ng</strong> pinakamakapa<strong>ng</strong>yarihan<br />
sa lahat, na ma<strong>ng</strong>inig dahil sa sakit, at labasan <strong>ng</strong><br />
dugo sa bawat pinakamaliit na butas <strong>ng</strong> balat, at magdusa kapwa<br />
sa katawan at sa espiritu” (D at T 19:16–18). Matapos pagdusahan<br />
a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kasalanan, sila ay papayagan, sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala ni Jesucristo, na manahin a<strong>ng</strong> pinakamababa<strong>ng</strong><br />
antas <strong>ng</strong> kaluwalhatian, a<strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> telestiyal.<br />
������������������������������������������������������������<br />
mga kondisyon sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu?<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������������<br />
sa masasama)<br />
�������������������������������������������������������<br />
kaluwalhatian)<br />
���������������������������������������������������������������<br />
daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu)
A<strong>ng</strong> Pagtitipon <strong>ng</strong><br />
Sambahayan ni Israel<br />
Kabanata 42<br />
A<strong>ng</strong> Sambahayan ni Israel a<strong>ng</strong> Pinagtipana<strong>ng</strong> mga<br />
Tao <strong>ng</strong> Diyos<br />
����������������������������������������������������������������<br />
sa mga bansa <strong>ng</strong> mundo?<br />
Si Jacob ay isa<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> propeta na nabuhay na<strong>ng</strong> daan-daa<strong>ng</strong><br />
taon bago a<strong>ng</strong> kapanahunan ni Cristo. Dahil matapat si Jacob,<br />
binigyan siya <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong> espesyal na pa<strong>ng</strong>alan na Israel,<br />
na ibig sabihin ay “isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> nagtatagumpay sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Diyos”<br />
o “hayaa<strong>ng</strong> magtagumpay a<strong>ng</strong> Diyos” (Bible Dictionary, “Israel,”<br />
708). Si Jacob ay nagkaroon <strong>ng</strong> labindalawa<strong>ng</strong> anak na lalaki.<br />
A<strong>ng</strong> mga anak na ito at a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga pamilya ay nakilala<br />
bila<strong>ng</strong> labindalawa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>kan ni Israel, o mga Israelita (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Genesis 49:28).<br />
Si Jacob ay apo ni Abraham. A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay gumawa <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> tipan kay Abraham na muli<strong>ng</strong> ginawa kay Isaac at kay<br />
Jacob at sa kanya<strong>ng</strong> mga anak (ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 15 sa aklat<br />
na ito; ti<strong>ng</strong>nan din a<strong>ng</strong> visual o mga larawan sa kabanata<strong>ng</strong> ito,<br />
na nagpapakita <strong>ng</strong> pagbabasbas ni Jacob sa kanya<strong>ng</strong> mga anak<br />
na lalaki). Na<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Diyos na a<strong>ng</strong> mga Israelita a<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong><br />
Kanya<strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao haba<strong>ng</strong> sumusunod sila sa Kanya<strong>ng</strong><br />
mga kautusan (ti<strong>ng</strong>nan sa Deuteronomio 28:9–10). Magigi<strong>ng</strong><br />
pagpapala sila sa lahat <strong>ng</strong> mga bansa <strong>ng</strong> daigdig sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> paghahatid <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at priesthood sa kanila (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Abraham 2:9–11). Sa gayon, matutupad nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> tipan sa<br />
Pa<strong>ng</strong>inoon at tutuparin Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga tipan sa kanila.<br />
291
Kabanata 42<br />
A<strong>ng</strong> Sambahayan ni Israel ay Ikinalat<br />
Paulit-ulit na nagbabala a<strong>ng</strong> mga propeta <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa sambahayan<br />
ni Israel tu<strong>ng</strong>kol sa ma<strong>ng</strong>yayari sa kanila ku<strong>ng</strong> masama<br />
sila. Nagpropesiya si Moises, “At pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>alatin ka <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
sa lahat <strong>ng</strong> mga bayan, mula sa isa<strong>ng</strong> dulo <strong>ng</strong> lupa ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa<br />
kabila<strong>ng</strong> dulo <strong>ng</strong> lupa” (Deuteronomio 28:64).<br />
Sa kabila <strong>ng</strong> babala<strong>ng</strong> ito, paulit-ulit na nilabag <strong>ng</strong> mga Israelita<br />
a<strong>ng</strong> mga kautusan <strong>ng</strong> Diyos. Naglaban-laban sila at nahati sa dalawa<strong>ng</strong><br />
kaharian: a<strong>ng</strong> Hilaga<strong>ng</strong> Kaharian, na tinawag na kaharian ni<br />
Israel, at a<strong>ng</strong> Timog na Kaharian, na tinawag na kaharian ni Juda.<br />
Sampu sa labindalawa<strong>ng</strong> lipi ni Israel a<strong>ng</strong> nanirahan sa Hilaga<strong>ng</strong><br />
Kaharian. Sa isa<strong>ng</strong> digmaan natalo sila <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga kaaway<br />
at dinala at ginawa<strong>ng</strong> mga bihag. A<strong>ng</strong> ilan sa kanila ay nakatakas<br />
kalaunan papunta sa mga lupain <strong>ng</strong> hilaga at nawala at hindi na<br />
matagpuan <strong>ng</strong> mga tao.<br />
Makaraan a<strong>ng</strong> mga 100 taon pagkatapos mabihag a<strong>ng</strong> Hilaga<strong>ng</strong><br />
Kaharian, a<strong>ng</strong> Timog na Kaharian ay nasakop. A<strong>ng</strong> kabisera<strong>ng</strong><br />
lu<strong>ng</strong>sod <strong>ng</strong> Jerusalem ay nawasak noo<strong>ng</strong> 586 B.C., at marami<strong>ng</strong><br />
miyembro <strong>ng</strong> nalalabi<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> lipi ni Israel a<strong>ng</strong> nabihag. Kalaunan,<br />
a<strong>ng</strong> ilan sa mga miyembro <strong>ng</strong> mga lipi<strong>ng</strong> ito ay nagbalik at<br />
muli<strong>ng</strong> itinayo a<strong>ng</strong> Jerusalem. Bago nawasak a<strong>ng</strong> Jerusalem, nilisan<br />
ni Lehi at <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> pamilya, na mga miyembro <strong>ng</strong> sambahayan<br />
ni Israel, a<strong>ng</strong> lu<strong>ng</strong>sod at nanirahan sa mga lupain <strong>ng</strong> Amerika.<br />
Pagkatapos <strong>ng</strong> panahon ni Cristo, muli<strong>ng</strong> winasak a<strong>ng</strong> Jerusalem,<br />
sa pagkakatao<strong>ng</strong> ito <strong>ng</strong> mga kawal <strong>ng</strong> Roma. A<strong>ng</strong> mga Judio ay ikinalat<br />
halos sa lahat <strong>ng</strong> panig <strong>ng</strong> mundo. Ngayon a<strong>ng</strong> mga Israelita<br />
ay matatagpuan sa lahat <strong>ng</strong> mga bansa <strong>ng</strong> daigdig. Marami sa mga<br />
tao<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> hindi nakaaalam na nagmula sila sa sinauna<strong>ng</strong> sambahayan<br />
ni Israel.<br />
���������������������������������������������������������<br />
dahil sa pagkalat <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga pinagtipana<strong>ng</strong> tao sa buo<strong>ng</strong><br />
mundo?<br />
A<strong>ng</strong> Sambahayan ni Israel ay Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> Tipunin<br />
����������������������������������������������������������<br />
293
294<br />
Kabanata 42<br />
�������������������������������������������<br />
Na<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao<br />
ay titipunin bala<strong>ng</strong>-araw: “Aki<strong>ng</strong> pipisanin a<strong>ng</strong> nalabi sa aki<strong>ng</strong><br />
kawan mula sa lahat na lupain na aki<strong>ng</strong> pinagtabuyan sa kanila”<br />
( Jeremias 23:3).<br />
Tinitipon <strong>ng</strong> Diyos a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga anak sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
gawai<strong>ng</strong> misyonero. Sa pagkakaroon <strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> kaalaman<br />
tu<strong>ng</strong>kol kay Jesucristo, pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga ordenansa <strong>ng</strong> kaligtasan<br />
at pagtupad sa kaugnay na mga tipan, sila ay nagigi<strong>ng</strong> “mga<br />
anak <strong>ng</strong> tipan” (3 Nephi 20:26). May mahahalaga Siya<strong>ng</strong> dahilan sa<br />
pagtitipon <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga anak. Tinitipon Niya sila upa<strong>ng</strong> malaman<br />
nila a<strong>ng</strong> mga turo <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at ihanda a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili<br />
sa pagharap sa Tagapagligtas sa muli Niya<strong>ng</strong> pagparito. Tinitipon<br />
Niya sila upa<strong>ng</strong> makapagtayo sila <strong>ng</strong> mga templo at maisagawa<br />
a<strong>ng</strong> mga sagrado<strong>ng</strong> ordenansa para sa mga ninuno na namatay<br />
na<strong>ng</strong> hindi nagkakaroon <strong>ng</strong> ganito<strong>ng</strong> pagkakataon. Tinitipon Niya<br />
sila upa<strong>ng</strong> mapalakas nila a<strong>ng</strong> bawat isa at magkaisa sa eba<strong>ng</strong>helyo,<br />
magkaroon <strong>ng</strong> proteksyon mula sa masasama<strong>ng</strong> impluwensya<br />
<strong>ng</strong> mundo. Tinitipon din Niya sila upa<strong>ng</strong> maihanda nila a<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> sarili na ibahagi a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa iba.<br />
A<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan at karapatan upa<strong>ng</strong> pamahalaan a<strong>ng</strong> gawain<br />
<strong>ng</strong> pagtitipon <strong>ng</strong> sambahayan ni Israel ay ipinagkaloob kay Joseph<br />
Smith ni propeta<strong>ng</strong> Moises, na nagpakita noo<strong>ng</strong> 1836 sa Kirtland<br />
Temple (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 110:11). Simula noo<strong>ng</strong> panaho<strong>ng</strong> iyon,<br />
tinaglay na <strong>ng</strong> bawat propeta a<strong>ng</strong> mga susi para sa pagtitipon <strong>ng</strong><br />
sambahayan ni Israel, at a<strong>ng</strong> pagtitipo<strong>ng</strong> ito ay nagi<strong>ng</strong> mahalaga<strong>ng</strong><br />
bahagi <strong>ng</strong> gawain <strong>ng</strong> Simbahan. A<strong>ng</strong> pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao ay<br />
tinitipon <strong>ng</strong>ayon sa pagta<strong>ng</strong>gap nila <strong>ng</strong> ipinanumbalik na eba<strong>ng</strong>helyo<br />
at pinaglili<strong>ng</strong>kuran a<strong>ng</strong> Diyos nina Abraham, Isaac, at Jacob<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Deuteronomio 30:1–5).<br />
A<strong>ng</strong> mga Israelita ay titipunin muna sa espirituwal at pagkatapos<br />
ay sa pisikal na paraan. Sila ay espirituwal na tinitipon sa pagsapi<br />
nila sa A<strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo <strong>ng</strong> mga Banal sa mga Huli<strong>ng</strong><br />
Araw at paggawa at pagtupad sa mga sagrado<strong>ng</strong> tipan. A<strong>ng</strong><br />
espirituwal na pagtitipo<strong>ng</strong> ito ay nagsimula noo<strong>ng</strong> panahon ni
Kabanata 42<br />
Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith at nagpapatuloy <strong>ng</strong>ayon sa lahat <strong>ng</strong> panig<br />
<strong>ng</strong> mundo. A<strong>ng</strong> mga nagbalik-loob o nabinyagan sa Simbahan ay<br />
mga Israelita sa dugo o sa pamamagitan <strong>ng</strong> pag-ampon. Kabila<strong>ng</strong><br />
sila sa pamilya nina Abraham at Jacob (ti<strong>ng</strong>nan sa Abraham 2:9–11;<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Galacia 3:26–29).<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith: “Marami<strong>ng</strong> bansa a<strong>ng</strong><br />
kinakatawan sa . . . Simbahan. . . . Naparito sila dahil napasakanila<br />
a<strong>ng</strong> Espiritu <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon; . . . sa pagta<strong>ng</strong>gap sa diwa <strong>ng</strong> pagtitipon,<br />
iniwan nila a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay ala<strong>ng</strong>-ala<strong>ng</strong> sa eba<strong>ng</strong>helyo”<br />
(Doctrines of Salvation, tinipon ni Bruce R. McConkie, 3 tomo<br />
[1954–56], 3:256; nakahilig a<strong>ng</strong> mga titik sa orihinal).<br />
A<strong>ng</strong> ibig sabihin <strong>ng</strong> pisikal na pagtitipon <strong>ng</strong> Israel ay titipunin a<strong>ng</strong><br />
pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao “pauwi sa mga lupai<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mana, at<br />
manirahan sa lahat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga lupa<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako” (2 Nephi<br />
9:2). A<strong>ng</strong> mga a<strong>ng</strong>kan nina Ephraim at Manases ay titipunin sa<br />
mga lupain <strong>ng</strong> Amerika. A<strong>ng</strong> lipi ni Juda ay babalik sa lu<strong>ng</strong>sod <strong>ng</strong><br />
Jerusalem at sa palibot nito. A<strong>ng</strong> sampu<strong>ng</strong> lipi na nawala ay tata<strong>ng</strong>gapin<br />
mula sa a<strong>ng</strong>kan ni Ephraim a<strong>ng</strong> ipina<strong>ng</strong>ako<strong>ng</strong> mga pagpapala<br />
sa kanila (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 133:26–34).<br />
Noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> itinatag a<strong>ng</strong> Simbahan, iniutos sa mga Banal na<br />
magtipon sa Ohio, pagkatapos ay sa Missouri, at pagkatapos sa<br />
Salt Lake Valley. Gayunman, itinuturo <strong>ng</strong> mga makabago<strong>ng</strong> propeta<br />
sa <strong>ng</strong>ayon na dapat itayo <strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan<br />
a<strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> Diyos sa kanila<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> lupain. Sinabi ni Elder<br />
Russell M. Nelson: “A<strong>ng</strong> desisyon na lumapit kay Cristo ay hindi<br />
nakabatay sa kinaroroonan ninyo; ito’y batay sa katapatan <strong>ng</strong> tao.<br />
A<strong>ng</strong> mga tao ay maaari<strong>ng</strong> ‘[dalhin] sa kaalaman <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon’<br />
[3 Nephi 20:13] na<strong>ng</strong> hindi nililisan a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> bayan.<br />
Tunay na noo<strong>ng</strong> bago pa la<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Simbahan, kaakibat <strong>ng</strong> pagbabalik-loob<br />
a<strong>ng</strong> pandarayuhan. Ngunit <strong>ng</strong>ayon a<strong>ng</strong> pagtitipon<br />
ay ginagawa sa bawat bansa. . . . A<strong>ng</strong> lugar <strong>ng</strong> pagtitipon para<br />
sa mga Banal na Brazilian ay sa Brazil; a<strong>ng</strong> lugar <strong>ng</strong> pagtitipon<br />
para sa mga Banal na Nigerian ay sa Nigeria; a<strong>ng</strong> lugar <strong>ng</strong> pagtitipon<br />
para sa mga Banal na Korean ay sa Korea; at marami pa<strong>ng</strong><br />
iba. A<strong>ng</strong> Sion ay ‘a<strong>ng</strong> may dalisay na puso.’ [D at T 97:21.] A<strong>ng</strong><br />
295
296<br />
Kabanata 42<br />
Sion ay nasa kinaroroonan <strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> Banal” (sa Conference<br />
Report, Okt. 2006, 85; o Liahona, Nob. 2006, 81).<br />
A<strong>ng</strong> pisikal na pagtitipon <strong>ng</strong> Israel ay hindi makukumpleto ha<strong>ng</strong>ga’t<br />
hindi sumasapit a<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito <strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
at ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa Milenyo (ti<strong>ng</strong>nan sa Joseph Smith—Mateo 1:37).<br />
Sa panaho<strong>ng</strong> iyon matutupad a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon:<br />
“Narito, a<strong>ng</strong> mga araw ay dumarati<strong>ng</strong>, sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, na hindi<br />
na sasabihin pa, Buhay a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, na nagahon <strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>kan ni<br />
Israel mula sa lupain <strong>ng</strong> Egipto;<br />
“Kundi, Buhay a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, na nagahon <strong>ng</strong> mga anak ni Israel<br />
mula sa lupain sa hilagaan, at mula sa lahat <strong>ng</strong> lupain na kinatabuyan<br />
sa kanila: at akin sila<strong>ng</strong> ipapasok uli sa kanila<strong>ng</strong> lupain na<br />
aki<strong>ng</strong> ibinigay sa kanila<strong>ng</strong> mga magula<strong>ng</strong>” ( Jeremias 16:14–15).<br />
������������������������������������������������������������������<br />
pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon?<br />
���������������������������������������������������������<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
�������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������nod<br />
kay Jesucristo at sa Kanya<strong>ng</strong> salita ay mga anak <strong>ng</strong> tipan)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
sa mga propeta, at nananampalataya kay Jesucristo ay nagigi<strong>ng</strong><br />
pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon)<br />
���������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
bahagi <strong>ng</strong> pagkalat)<br />
Para sa mga guro: Kapag isinasalaysay <strong>ng</strong> mga tao a<strong>ng</strong> kuwento <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pagbabalik-<br />
loob sa eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo, ikinukuwento nila a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa espirituwal na<br />
pagtitipon. Isipi<strong>ng</strong> hili<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> tao na ikuwento ku<strong>ng</strong> paano sila nagbalik-loob sa<br />
eba<strong>ng</strong>helyo.
Kabanata 42<br />
��������������������������������������������������������������<br />
isa<strong>ng</strong> pamilya)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������������<br />
sa Panunumbalik <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
maliligtas)<br />
��������������������������������������������������������<br />
mga tao)<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������������������������<br />
mga Judio sa Jerusalem)<br />
297
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Palatandaan <strong>ng</strong><br />
Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito<br />
Kabanata 43<br />
Si Jesucristo ay Magbabalik sa Lupa<br />
���������������������������������������������������������<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Tagapagligtas kay Joseph Smith, “Aki<strong>ng</strong> ipakikita a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong><br />
sarili mula sa la<strong>ng</strong>it sa kapa<strong>ng</strong>yarihan at dakila<strong>ng</strong> kaluwalhatian . . .<br />
at mananahanan sa kabutihan kasama <strong>ng</strong> mga tao sa mundo <strong>ng</strong><br />
isanlibo<strong>ng</strong> taon, at a<strong>ng</strong> masasama ay hindi makapananatili” (D at T<br />
29:11; ti<strong>ng</strong>nan din sa mga kabanata 44 at 45 <strong>ng</strong> aklat na ito). Sinabi<br />
sa atin ni Jesus na may mga palatandaan at pa<strong>ng</strong>yayari na magbababala<br />
sa atin kapag malapit na a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito.<br />
Sa loob <strong>ng</strong> libu-libo<strong>ng</strong> taon, inaasam <strong>ng</strong> mga tagasunod ni<br />
Jesucristo a<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito bila<strong>ng</strong> panahon <strong>ng</strong> kapayapaan<br />
at kagalakan. Ngunit bago dumati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> Tagapagligtas, a<strong>ng</strong> mga<br />
tao sa mundo ay daranas <strong>ng</strong> matitindi<strong>ng</strong> pagsubok at kalamidad.<br />
Nais <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it na magi<strong>ng</strong> handa tayo sa mga kaguluha<strong>ng</strong><br />
ito. Inaasahan din Niya na nakahanda tayo sa espirituwal<br />
kapag dumati<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> Tagapagligtas sa Kanya<strong>ng</strong> kaluwalhatian.<br />
Dahil dito, binigyan Niya tayo <strong>ng</strong> mga palatandaan, na mga pa<strong>ng</strong>yayari<strong>ng</strong><br />
magsasabi sa atin kapag malapit na a<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito<br />
<strong>ng</strong> Tagapagligtas. Sa paglipas <strong>ng</strong> mga panahon inihayag <strong>ng</strong><br />
Diyos a<strong>ng</strong> mga palatandaa<strong>ng</strong> ito sa Kanya<strong>ng</strong> mga propeta. Sinabi<br />
Niya na malalaman <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> matatapat na tagasunod ni Cristo<br />
ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> mga palatandaa<strong>ng</strong> ito at hihintayin a<strong>ng</strong> mga ito<br />
Para sa mga guro: Isipi<strong>ng</strong> bigyan a<strong>ng</strong> bawat miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya <strong>ng</strong> isa o dalawa<br />
sa mga palatandaan na inilalarawan sa kabanata<strong>ng</strong> ito (sa malalaki<strong>ng</strong> klase, a<strong>ng</strong> ilan sa<br />
mga palatandaan ay maaari<strong>ng</strong> ibigay sa mahigit isa<strong>ng</strong> tao). Bila<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> aralin, bigyan<br />
sila <strong>ng</strong> panahon na mapag-aralan a<strong>ng</strong> impormasyon tu<strong>ng</strong>kol sa mga palatandaa<strong>ng</strong> iyon<br />
at isipin a<strong>ng</strong> mga katibayan na nakita nila na natutupad <strong>ng</strong>ayon a<strong>ng</strong> mga palatandaan.<br />
Pagkatapos hayaa<strong>ng</strong> ibahagi nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga ideya sa isa’t isa.<br />
299
300<br />
Kabanata 43<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 45:39). Ku<strong>ng</strong> tayo ay masunurin at matapat, pagaaralan<br />
natin a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan at malalaman a<strong>ng</strong> mga<br />
palatandaan.<br />
A<strong>ng</strong> ilan sa mga palatandaan na nagsasaad tu<strong>ng</strong>kol sa Ikalawa<strong>ng</strong><br />
Pagparito ni Jesucristo ay natupad na o kasalukuya<strong>ng</strong> natutupad.<br />
A<strong>ng</strong> iba ay matutupad sa hinaharap.<br />
Kasamaan, Digmaan, at Kaguluhan<br />
Marami sa mga palatandaan a<strong>ng</strong> nakakatakot at nakakakilabot.<br />
Nagbabala a<strong>ng</strong> mga propeta na daranas a<strong>ng</strong> mundo <strong>ng</strong> matindi<strong>ng</strong><br />
kaguluhan, kasamaan, digmaan, at kahirapan. Sinabi ni propeta<strong>ng</strong><br />
Daniel na a<strong>ng</strong> panahon bago a<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito ay magigi<strong>ng</strong><br />
panahon <strong>ng</strong> kaguluhan na hindi pa kailanman naranasan<br />
<strong>ng</strong> mundo (ti<strong>ng</strong>nan sa Daniel 12:1). Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “A<strong>ng</strong><br />
pag-ibig <strong>ng</strong> tao ay manlalamig, at a<strong>ng</strong> kasamaan ay lalaganap”<br />
(D at T 45:27). “At lahat <strong>ng</strong> bagay ay magkakagulo; at . . . a<strong>ng</strong> takot<br />
ay mapapasalahat <strong>ng</strong> tao” (D at T 88:91). Asahan natin a<strong>ng</strong> mga<br />
paglindol, sakit, taggutom, malalakas na bagyo, mga pagkidlat,<br />
at pagkulog (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 24:7; D at T 88:90). Wawasakin <strong>ng</strong><br />
matindi<strong>ng</strong> pag-ulan <strong>ng</strong> yelo a<strong>ng</strong> mga pananim <strong>ng</strong> lupa (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 29:16).<br />
Sinabi ni Jesus sa Kanya<strong>ng</strong> mga disipulo na mapupuno <strong>ng</strong> digmaan<br />
a<strong>ng</strong> mundo: “Ma<strong>ng</strong>akakarinig kayo <strong>ng</strong> mga digmaan at mga<br />
ali<strong>ng</strong>aw<strong>ng</strong>aw <strong>ng</strong> mga digmaan. . . . Sapagka’t magsisitindig a<strong>ng</strong><br />
bansa laban sa bansa, at a<strong>ng</strong> kaharian laban sa kaharian” (Mateo<br />
24:6–7). Sinabi ni Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith: “Huwag pa<strong>ng</strong>hinaan <strong>ng</strong><br />
loob na sinabi namin sa inyo a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa mga panaho<strong>ng</strong> mapa<strong>ng</strong>anib,<br />
sapagkat talaga<strong>ng</strong> darati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga ito sa lalo<strong>ng</strong> madali<strong>ng</strong><br />
panahon, sapagkat parati<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> tabak, taggutom, at salot.<br />
Magkakaroon <strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong> pagkawasak sa lupai<strong>ng</strong> ito, sapagkat<br />
hindi ninyo dapat isipin na a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tuldok o kudlit <strong>ng</strong> mga propesiya<br />
<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> banal na propeta ay hindi matutupad, at marami<br />
pa<strong>ng</strong> natira dito a<strong>ng</strong> matutupad” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong><br />
Simbahan: Joseph Smith [2007], 292).<br />
Marami sa mga palatandaa<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> natutupad. A<strong>ng</strong> kasamaan ay<br />
laganap sa lahat <strong>ng</strong> dako. A<strong>ng</strong> mga bansa ay palagi<strong>ng</strong> nagdidigmaan.
Kabanata 43<br />
A<strong>ng</strong> mga lindol at iba pa<strong>ng</strong> mga kalamidad ay na<strong>ng</strong>yayari na.<br />
Marami<strong>ng</strong> tao <strong>ng</strong>ayon a<strong>ng</strong> naghihirap dahil sa mapaminsala<strong>ng</strong> mga<br />
bagyo, tagtuyot, gutom at mga sakit. Makatitiyak tayo na a<strong>ng</strong> mga<br />
kalamidad na ito ay lalo pa<strong>ng</strong> lalala bago pumarito a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Gayunman, hindi lahat <strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>yayari bago a<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong><br />
Pagparito ay nakakakilabot. Marami sa mga ito a<strong>ng</strong> nagdudulot<br />
<strong>ng</strong> kagalakan sa mundo.<br />
A<strong>ng</strong> Panunumbalik <strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Isa<strong>ng</strong> ilaw a<strong>ng</strong> magliliwanag sa kanila na<br />
mga nakaupo sa kadiliman, at ito a<strong>ng</strong> kabuuan <strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo”<br />
(D at T 45:28). A<strong>ng</strong> mga propeta noo<strong>ng</strong> una ay nagpropesiya<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa Panunumbalik <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Nakita ni Apostol Juan<br />
na a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ay ipanunumbalik <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Apocalipsis 14:6–7). Bila<strong>ng</strong> katuparan <strong>ng</strong> propesiya<strong>ng</strong> ito, inihatid<br />
ni a<strong>ng</strong>hel Moroni at <strong>ng</strong> iba pa<strong>ng</strong> mga panauhin mula sa la<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo kay Joseph Smith.<br />
A<strong>ng</strong> Paglitaw <strong>ng</strong> Aklat ni Mormon<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon sa mga Nephita a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa isa pa<strong>ng</strong> palatandaan:<br />
a<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon ay mapapasakamay <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga inapo (ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 21). Noo<strong>ng</strong> panahon <strong>ng</strong> Matanda<strong>ng</strong><br />
Tipan nakinita nina Isaias at Ezekiel a<strong>ng</strong> paglitaw <strong>ng</strong> Aklat ni<br />
Mormon (ti<strong>ng</strong>nan sa Isaias 29:4–18; Ezekiel 37:16–20). A<strong>ng</strong> mga<br />
propesiya ay natutupad na <strong>ng</strong>ayon. A<strong>ng</strong> Aklat ni Mormon ay lumitaw<br />
na at dinadala sa buo<strong>ng</strong> daigdig.<br />
A<strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo ay Ipa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral sa Buo<strong>ng</strong> Daigdig<br />
A<strong>ng</strong> isa pa<strong>ng</strong> palatandaan <strong>ng</strong> mga huli<strong>ng</strong> araw ay “ipa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral<br />
a<strong>ng</strong> eva<strong>ng</strong>elio<strong>ng</strong> ito <strong>ng</strong> kaharian sa buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>libutan sa pagpapatotoo<br />
sa lahat <strong>ng</strong> mga bansa” (Mateo 24:14; ti<strong>ng</strong>nan din sa Joseph<br />
Smith—Mateo 1:31). Maririnig <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> kabuuan <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo sa kanila<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> wika (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 90:11).<br />
Simula na<strong>ng</strong> Ipanumbalik a<strong>ng</strong> Simbahan, ipina<strong>ng</strong>aral na <strong>ng</strong> mga<br />
misyonero a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo. Nadagdagan a<strong>ng</strong> pagsisikap <strong>ng</strong> mga<br />
misyonero ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa <strong>ng</strong>ayon ay libu-libo na<strong>ng</strong> mga misyonero<br />
a<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aral sa marami<strong>ng</strong> bansa <strong>ng</strong> mundo sa marami<strong>ng</strong> wika.<br />
301
302<br />
Kabanata 43<br />
Bago a<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito at sa Milenyo, a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay<br />
maglalaan <strong>ng</strong> mga paraan para maihatid a<strong>ng</strong> katotohanan sa lahat<br />
<strong>ng</strong> bansa.<br />
A<strong>ng</strong> Pagparito ni Elijah<br />
Nagpropesiya si propeta<strong>ng</strong> Malakias na bago sumapit a<strong>ng</strong><br />
Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito <strong>ng</strong> Tagapagligtas, si propeta<strong>ng</strong> Elijah ay ipapadala<br />
sa mundo. Ipanunumbalik ni Elijah a<strong>ng</strong> mga kapa<strong>ng</strong>yarihan<br />
na magbuklod upa<strong>ng</strong> maibuklod a<strong>ng</strong> mga pamilya. Bibigya<strong>ng</strong>inspirasyon<br />
din niya a<strong>ng</strong> mga tao na magmalasakit sa kanila<strong>ng</strong><br />
mga ninuno at inapo. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Malakias 4:5–6; D at T 2.) Si<br />
propeta<strong>ng</strong> Elijah ay dumalaw kay Joseph Smith noo<strong>ng</strong> Abril 1836.<br />
Simula noo<strong>ng</strong> panaho<strong>ng</strong> iyon, lalo<strong>ng</strong> nagi<strong>ng</strong> interesado a<strong>ng</strong> mga<br />
tao sa genealogy at family history. Nakapagsasagawa rin tayo <strong>ng</strong><br />
mga ordenansa <strong>ng</strong> pagbubuklod sa mga templo para sa mga buhay<br />
at sa mga patay.<br />
A<strong>ng</strong> mga Inapo ni Lehi ay Magigi<strong>ng</strong> Dakila<strong>ng</strong> mga Tao<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na kapag malapit na a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pagparito,<br />
a<strong>ng</strong> mga Lamanita ay magigi<strong>ng</strong> mabubuti at kagala<strong>ng</strong>-gala<strong>ng</strong><br />
na mga tao. Sinabi Niya, “Bago dumati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> araw <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, . . . a<strong>ng</strong> mga Lamanita ay mamumukadkad gaya <strong>ng</strong><br />
rosas” (D at T 49:24). Marami<strong>ng</strong> bila<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga inapo ni Lehi a<strong>ng</strong><br />
tumata<strong>ng</strong>gap na <strong>ng</strong>ayon <strong>ng</strong> mga pagpapala <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo.<br />
Pagtatayo <strong>ng</strong> Bago<strong>ng</strong> Jerusalem<br />
Kapag malapit na<strong>ng</strong> pumarito si Jesucristo, a<strong>ng</strong> matatapat na<br />
Banal ay magtatayo <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> matwid na lu<strong>ng</strong>sod, isa<strong>ng</strong> lu<strong>ng</strong>sod<br />
<strong>ng</strong> Diyos, na tinatawag na Bago<strong>ng</strong> Jerusalem. Si Jesucristo mismo<br />
a<strong>ng</strong> maghahari doon. (Ti<strong>ng</strong>nan sa 3 Nephi 21:23–25; Moises<br />
7:62–64; A<strong>ng</strong> mga Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:10.) Sinabi <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon na a<strong>ng</strong> lu<strong>ng</strong>sod ay itatayo sa estado <strong>ng</strong> Missouri sa<br />
Estados Unidos (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 84:2–3).<br />
A<strong>ng</strong> mga ito ay ilan lama<strong>ng</strong> sa mga palatandaan na ibinigay sa<br />
atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Marami pa<strong>ng</strong> inilalarawan a<strong>ng</strong> mga banal na<br />
kasulatan.
Kabanata 43<br />
��������������������������������������������������������������<br />
palatandaan?<br />
A<strong>ng</strong> Pag-alam sa mga Palatandaan <strong>ng</strong> Panahon ay<br />
Makatutulo<strong>ng</strong> sa Atin<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
at nakapa<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong>ilabot a<strong>ng</strong> ilan sa mga palatandaan?<br />
Sa pagsasalita tu<strong>ng</strong>kol sa Kanya<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito, sinabi <strong>ng</strong><br />
Pa<strong>ng</strong>inoon, “A<strong>ng</strong> oras at a<strong>ng</strong> araw ay wala<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> nakaaalam, ni<br />
a<strong>ng</strong> mga a<strong>ng</strong>hel sa la<strong>ng</strong>it” (D at T 49:7). Itinuro Niya ito sa tali<strong>ng</strong>haga<br />
<strong>ng</strong> puno <strong>ng</strong> igos. Sabi Niya kapag nakita natin a<strong>ng</strong> puno <strong>ng</strong><br />
igos na nagkakaroon <strong>ng</strong> mga dahon, masasabi nati<strong>ng</strong> paparati<strong>ng</strong><br />
na a<strong>ng</strong> tag-araw o tag-init. Gayundin naman na kapag nakita natin<br />
a<strong>ng</strong> mga palatandaa<strong>ng</strong> inilarawan sa mga banal na kasulatan, malalaman<br />
natin na malapit na a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pagdati<strong>ng</strong>. (Ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Mateo 24:32–33.)<br />
Ibinibigay <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> mga palatandaa<strong>ng</strong> ito upa<strong>ng</strong> tulu<strong>ng</strong>an<br />
tayo. Maisasaayos natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay at maihahanda a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
sarili at ati<strong>ng</strong> mga pamilya para sa mga bagay na darati<strong>ng</strong> pa la<strong>ng</strong>.<br />
Binalaan tayo tu<strong>ng</strong>kol sa mga kalamidad at sinabiha<strong>ng</strong> maghanda<br />
para sa mga ito, <strong>ng</strong>unit maaari din nati<strong>ng</strong> asamin a<strong>ng</strong> pagdati<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas at magalak. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Huwag kayo<strong>ng</strong><br />
mabagabag, sapagkat, sa panaho<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga bagay [a<strong>ng</strong> mga palatandaan]<br />
na ito ay ma<strong>ng</strong>yari, malalaman ninyo na a<strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>ako<strong>ng</strong><br />
ginawa sa inyo ay matutupad” (D at T 45:35). Sinabi Niya na<br />
a<strong>ng</strong> mabubuti sa pagdati<strong>ng</strong> Niya ay hindi malilipol “kundi mananatili<br />
sa araw na yaon. At a<strong>ng</strong> lupa ay ibibigay sa kanila upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong><br />
mana; . . . at a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga anak ay magsisilaki<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong><br />
kasalanan. . . . Sapagkat a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay nasa gitna nila, at a<strong>ng</strong><br />
kanya<strong>ng</strong> kaluwalhatian ay mapapasakanila, at siya ay kanila<strong>ng</strong><br />
magigi<strong>ng</strong> hari at kanila<strong>ng</strong> tagapagbigay <strong>ng</strong> batas” (D at T 45:57–59).<br />
303
304<br />
Kabanata 43<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
���������������������������������������������������������������<br />
na<strong>ng</strong> kamatayan)<br />
������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������<br />
Mateo 1 (mga palatandaan <strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito)<br />
�����������������������������������������������������������<br />
at maghanda)<br />
��������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������
A<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong><br />
Pagparito ni Jesucristo<br />
Kabanata 44<br />
Paghihintay sa Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito <strong>ng</strong> Tagapagligtas<br />
Apatnapu<strong>ng</strong> araw makaraan a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli,<br />
sama-sama<strong>ng</strong> nagtipon sina Jesus at a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga Apostol<br />
sa Bundok <strong>ng</strong> mga Olivo. Dumati<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> sandali na kaila<strong>ng</strong>an<br />
na<strong>ng</strong> lisanin ni Jesus a<strong>ng</strong> mundo. Natapos na Niya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong><br />
gawain na kaila<strong>ng</strong>an Niya<strong>ng</strong> gawin noo<strong>ng</strong> panaho<strong>ng</strong> iyon. Babalik<br />
na Siya sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa panahon <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito.<br />
Pagkatapos Niya<strong>ng</strong> turuan a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga Apostol, umakyat na<br />
si Jesus sa la<strong>ng</strong>it. Haba<strong>ng</strong> nakati<strong>ng</strong>in sa la<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> mga Apostol,<br />
dalawa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>hel a<strong>ng</strong> tumayo sa kanila<strong>ng</strong> tabi at sinabi<strong>ng</strong>, “Kayo<strong>ng</strong><br />
mga lalaki<strong>ng</strong> taga Galilea, bakit kayo’y na<strong>ng</strong>akatayo<strong>ng</strong> tumiti<strong>ng</strong>in<br />
sa la<strong>ng</strong>it? ito<strong>ng</strong> si Jesus, na tina<strong>ng</strong>gap sa la<strong>ng</strong>it mula sa inyo, ay<br />
paparito<strong>ng</strong> gaya rin <strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> nakita<strong>ng</strong> pagparoon niya sa la<strong>ng</strong>it”<br />
(A<strong>ng</strong> <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Gawa 1:11).<br />
Simula noon ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa <strong>ng</strong>ayon, a<strong>ng</strong> mga tagasunod ni Jesucristo<br />
ay naghihintay sa Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito.<br />
Ano a<strong>ng</strong> Gagawin ni Jesus sa Muli Niya<strong>ng</strong> Pagparito?<br />
Sa muli<strong>ng</strong> pagparito ni Jesucristo sa mundo, gagawin Niya a<strong>ng</strong><br />
sumusunod na mga bagay:<br />
1. Lilinisin Niya a<strong>ng</strong> mundo. Sa muli<strong>ng</strong> pagparito ni Jesus, darati<strong>ng</strong><br />
Siya sa kapa<strong>ng</strong>yarihan at dakila<strong>ng</strong> kaluwalhatian. Sa panaho<strong>ng</strong><br />
Para sa mga guro: Isipi<strong>ng</strong> bigyan a<strong>ng</strong> bawat isa sa mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya <strong>ng</strong><br />
isa sa lima<strong>ng</strong> aytem na nasa kabanata<strong>ng</strong> ito. Hili<strong>ng</strong>in sa bawat tao na mag-isa ito<strong>ng</strong> gawin,<br />
pag-aralan a<strong>ng</strong> ibinigay na aytem sa kanya, pati na a<strong>ng</strong> mga talata <strong>ng</strong> banal na kasulatan.<br />
Pagkatapos ay anyayahan a<strong>ng</strong> bawat isa na talakayin a<strong>ng</strong> natutuhan nila.<br />
305
Kabanata 44<br />
iyon ay pupuksain a<strong>ng</strong> masasama. Lahat <strong>ng</strong> masasama<strong>ng</strong> bagay<br />
ay susunugin, at a<strong>ng</strong> mundo ay lilinisin sa pamamagitan <strong>ng</strong> apoy<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 101:24–25).<br />
2. Hahatulan Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga tao. Sa muli<strong>ng</strong> pagparito<br />
ni Jesus, hahatulan Niya a<strong>ng</strong> mga bansa at ihihiwalay a<strong>ng</strong><br />
mabubuti sa masasama (ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 25:31–46; ti<strong>ng</strong>nan<br />
din sa kabanata 46 sa aklat na ito). Isinulat ni Juan na Tagapaghayag<br />
a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa paghuhukom na ito: “Nakakita ako<br />
<strong>ng</strong> mga luklukan, at may mga nagsisiluklok sa mga ito, sila’y<br />
pinagkalooban <strong>ng</strong> paghatol: at nakita ko a<strong>ng</strong> mga kaluluwa<br />
<strong>ng</strong> mga pinugutan <strong>ng</strong> ulo dahil sa patotoo ni Jesus, at dahil<br />
sa salita <strong>ng</strong> Dios, . . . at sila’y na<strong>ng</strong>abuhay, at nagsipaghari<strong>ng</strong><br />
kasama ni Cristo sa loob <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> libo<strong>ng</strong> taon.” Nakita niya na<br />
a<strong>ng</strong> masasama ay “hindi na<strong>ng</strong>abuhay ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa naganap<br />
a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> libo<strong>ng</strong> taon” (Apocalipsis 20:4–5; ti<strong>ng</strong>nan din sa<br />
D at T 88:95–98).<br />
3. Pasisimulan Niya a<strong>ng</strong> Milenyo. A<strong>ng</strong> Milenyo ay sanlibo<strong>ng</strong> taon<br />
ku<strong>ng</strong> kailan maghahari si Jesus sa mundo. A<strong>ng</strong> mabubuti ay<br />
iaa<strong>ng</strong>at upa<strong>ng</strong> salubu<strong>ng</strong>in si Jesus sa Kanya<strong>ng</strong> pagdati<strong>ng</strong> (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 88:96). A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pagdati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> simula <strong>ng</strong><br />
paghahari sa milenyo. (Ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata 45 sa aklat na ito.)<br />
Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Brigham You<strong>ng</strong>:<br />
“Sa Milenyo, kapag a<strong>ng</strong> Kaharian <strong>ng</strong> Diyos ay naitatag na sa<br />
mundo na may kapa<strong>ng</strong>yarihan, kaluwalhatian at kaganapan,<br />
at nagapi a<strong>ng</strong> matagal na<strong>ng</strong> paghahari <strong>ng</strong> kasamaan, a<strong>ng</strong> mga<br />
Banal sa mga Huli<strong>ng</strong> Araw <strong>ng</strong> Diyos ay magkakaroon <strong>ng</strong> pribilehiyo<strong>ng</strong><br />
magtayo <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga templo at makapasok<br />
sa mga ito, na nagigi<strong>ng</strong> tulad <strong>ng</strong> mga haligi sa mga templo <strong>ng</strong><br />
Diyos [ti<strong>ng</strong>nan sa Apocalipsis 3:12], at sila ay ma<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa<br />
para sa kanila<strong>ng</strong> yumao. At makikita natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kaibigan<br />
na umaakyat, at marahil a<strong>ng</strong> iba ri<strong>ng</strong> nakasalamuha na<br />
natin dito. . . . At magkakaroon tayo <strong>ng</strong> paghahayag upa<strong>ng</strong><br />
makilala natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga ninuno magmula sa Ama<strong>ng</strong><br />
Adan at Ina<strong>ng</strong> Eva, at papasok tayo sa mga templo <strong>ng</strong> Diyos at<br />
ma<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa para sa kanila. Pagkatapos ay maibubuklod a<strong>ng</strong><br />
307
308<br />
Kabanata 44<br />
[mga anak] sa [mga magula<strong>ng</strong>] ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa ganap na mabuo<br />
a<strong>ng</strong> tanikala mula kay Adan, para magkaroon <strong>ng</strong> ganap na pagkabuo<br />
<strong>ng</strong> tanikala <strong>ng</strong> Pagkasaserdote mula kay Adan ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
sa pagtatapos [<strong>ng</strong> mundo<strong>ng</strong> ito]” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong><br />
Simbahan: Brigham You<strong>ng</strong> [1997], 372).<br />
4. Kukumpletuhin Niya a<strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli.<br />
A<strong>ng</strong> mga nagkaroon <strong>ng</strong> karapata<strong>ng</strong> magba<strong>ng</strong>on sa pagkabuhay<br />
na mag-uli <strong>ng</strong> mga matwid ay magbaba<strong>ng</strong>on mula sa<br />
kanila<strong>ng</strong> mga libi<strong>ng</strong>an. Sila ay iaa<strong>ng</strong>at upa<strong>ng</strong> salubu<strong>ng</strong>in a<strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas haba<strong>ng</strong> bumababa Siya mula sa la<strong>ng</strong>it. (Ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa D at T 88:97–98.)<br />
Pagkatapos buma<strong>ng</strong>on si Jesucristo mula sa mga patay, a<strong>ng</strong> iba<br />
pa<strong>ng</strong> mga matwid na tao na namatay ay nabuhay ri<strong>ng</strong> maguli.<br />
Sila ay nagpakita sa Jerusalem at gayundin sa lupalop <strong>ng</strong><br />
Amerika. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Mateo 27:52–53; 3 Nephi 23:9–10.) Ito<br />
a<strong>ng</strong> simula <strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli. A<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> tao ay<br />
nabuhay na mag-uli simula noon. A<strong>ng</strong> mga nabuhay na maguli<br />
at a<strong>ng</strong> mga mabubuhay na mag-uli sa panahon <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
pagdati<strong>ng</strong> ay magmamana<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kaluwalhatian <strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong><br />
selestiyal (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:50–70).<br />
Pagkatapos <strong>ng</strong> pagkabuhay na mag-uli <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> magmamana<br />
<strong>ng</strong> kaluwalhatia<strong>ng</strong> selestiyal, may isa pa<strong>ng</strong> grupo na<br />
mabubuhay na mag-uli: a<strong>ng</strong> mga tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kaluwalhatia<strong>ng</strong><br />
terestriyal. Kapag a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> ito ay nabuhay na<strong>ng</strong><br />
mag-uli, makukumpleto na a<strong>ng</strong> Una<strong>ng</strong> Pagkabuhay na Mag-uli.<br />
A<strong>ng</strong> masasama<strong>ng</strong> tao na nabubuhay sa panahon <strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong><br />
Pagparito <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay lilipulin sa laman. Sila, kasama a<strong>ng</strong><br />
masasama<strong>ng</strong> tao na namatay na ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> maghintay ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
sa huli<strong>ng</strong> pagkabuhay na mag-uli. Lahat <strong>ng</strong> nalalabi<strong>ng</strong> mga<br />
patay ay baba<strong>ng</strong>on upa<strong>ng</strong> humarap sa Diyos. Mamanahin nila<br />
a<strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> telestiyal o kaya ay itatapon sa malayo<strong>ng</strong> kadiliman<br />
kasama ni Satanas (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:32–33, 81–112).<br />
5. Mauupo Siya sa Kanya<strong>ng</strong> marapat na luklukan bila<strong>ng</strong> Hari <strong>ng</strong><br />
la<strong>ng</strong>it at lupa. Pagdati<strong>ng</strong> ni Jesus, itatatag Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
pamahalaan sa lupa. A<strong>ng</strong> Simbahan ay magigi<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong>
Kabanata 44<br />
kaharia<strong>ng</strong> iyon. Pamumunuan Niya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> tao sa mundo<br />
sa kapayapaan sa loob <strong>ng</strong> 1,000 taon.<br />
Noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> pumarito si Jesucristo sa lupa, hindi Siya dumati<strong>ng</strong><br />
sa kaluwalhatian. Isinila<strong>ng</strong> Siya sa hamak na kuwadra<br />
at inihiga sa isa<strong>ng</strong> sabsaban <strong>ng</strong> dayami. Hindi Siya dumati<strong>ng</strong><br />
na may malaki<strong>ng</strong> hukbo tulad <strong>ng</strong> inaasahan <strong>ng</strong> mga Judio sa<br />
kanila<strong>ng</strong> Tagapagligtas. Sa halip, dumati<strong>ng</strong> Siya na sinasabi<strong>ng</strong>,<br />
“Ibigin ninyo a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> mga kaaway, . . . [gawan <strong>ng</strong><br />
mabuti a<strong>ng</strong> mga nagagalit sa inyo], at idala<strong>ng</strong>in ninyo a<strong>ng</strong> sa<br />
inyo’y nagsisiusig” (Mateo 5:44). Siya ay tina<strong>ng</strong>gihan at ipinako<br />
sa krus. Ngunit hindi na Siya tata<strong>ng</strong>gihan sa Kanya<strong>ng</strong><br />
Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito, “sapagkat bawat tai<strong>ng</strong>a ay makaririnig<br />
nito, at bawat tuhod ay luluhod, at bawat dila ay magtatapat”<br />
na si Jesus a<strong>ng</strong> Cristo (D at T 88:104). Babatiin Siya<br />
bila<strong>ng</strong> “Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong> mga pa<strong>ng</strong>inoon, at Hari <strong>ng</strong> mga hari”<br />
(Apocalipsis 17:14). Siya ay tatawagi<strong>ng</strong> “Kama<strong>ng</strong>ha-ma<strong>ng</strong>ha,<br />
Tagapayo, Makapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> Dios, Wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> Ama,<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Kapayapaan” (Isaias 9:6).<br />
�������������������������������������������������������������<br />
mga pa<strong>ng</strong>yayari sa Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito?<br />
Paano Natin Malalaman na Malapit na a<strong>ng</strong> Pagdati<strong>ng</strong> <strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas?<br />
Noo<strong>ng</strong> isila<strong>ng</strong> si Jesucristo, kakaunti la<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> nakaalam<br />
na dumati<strong>ng</strong> na a<strong>ng</strong> Tagapagligtas <strong>ng</strong> daigdig. Sa muli Niya<strong>ng</strong><br />
pagparito, wala na<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> pag-aalinla<strong>ng</strong>an ku<strong>ng</strong> sino Siya.<br />
Wala<strong>ng</strong> sinuma<strong>ng</strong> nakaaalam sa tumpak na oras <strong>ng</strong> muli<strong>ng</strong> pagparito<br />
<strong>ng</strong> Tagapagligtas. “Tu<strong>ng</strong>kol sa araw at oras na yaon wala<strong>ng</strong><br />
makakaalam, kahit a<strong>ng</strong> mga a<strong>ng</strong>hel sa la<strong>ng</strong>it, . . kundi a<strong>ng</strong> Ama<br />
lama<strong>ng</strong>” (Mateo 24:36; ti<strong>ng</strong>nan din sa D at T 49:7).<br />
A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay gumamit <strong>ng</strong> tali<strong>ng</strong>haga upa<strong>ng</strong> bigyan tayo <strong>ng</strong><br />
ideya tu<strong>ng</strong>kol sa oras <strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pagdati<strong>ng</strong>:<br />
“Sa puno <strong>ng</strong>a <strong>ng</strong> igos ay pag-aralan ninyo a<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> tali<strong>ng</strong>haga;<br />
pagka nananariwa a<strong>ng</strong> kaniya<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>a, at sumusupli<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga<br />
dahon, ay nalalaman ninyo na malapit na a<strong>ng</strong> tagaraw;<br />
309
310<br />
Kabanata 44<br />
“Gayon din naman kayo, pagka na<strong>ng</strong>akita ninyo<strong>ng</strong> na<strong>ng</strong>yari a<strong>ng</strong><br />
mga bagay na ito, ay talastasin ninyo na siya’y malapit na, nasa<br />
mga pintuan <strong>ng</strong>a” (Marcos 13:28–29).<br />
Binigyan din tayo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> palatandaan upa<strong>ng</strong> ipaalam<br />
sa atin ku<strong>ng</strong> malapit na a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> pagdati<strong>ng</strong>. Pagkatapos<br />
ipahayag a<strong>ng</strong> mga palatandaan, Siya ay nagbabala:<br />
“Ma<strong>ng</strong>agpuyat <strong>ng</strong>a kayo: sapagka’t hindi ninyo nalalaman ku<strong>ng</strong><br />
ano<strong>ng</strong> araw paririto a<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. . . .<br />
“. . . Kayo’y magsihanda naman; sapagka’t paririto a<strong>ng</strong> Anak <strong>ng</strong> tao<br />
sa oras na hindi ninyo iniisip” (Mateo 24:42, 44).<br />
Para sa karagdaga<strong>ng</strong> impormasyon ku<strong>ng</strong> paano natin malalaman<br />
na malapit na a<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito ni Jesus, ti<strong>ng</strong>nan sa kabanata<br />
43 sa aklat na ito.<br />
Paano Tayo Magigi<strong>ng</strong> Handa sa Pagparito <strong>ng</strong> Tagapagligtas?<br />
A<strong>ng</strong> pinakamabuti<strong>ng</strong> paraan upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> handa tayo sa pagdati<strong>ng</strong><br />
<strong>ng</strong> Tagapagligtas ay sa pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga turo <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
at gawi<strong>ng</strong> bahagi <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay a<strong>ng</strong> mga ito. Dapat tayo<strong>ng</strong><br />
mamuhay na<strong>ng</strong> mabuti sa bawat araw sa abot <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> makakaya,<br />
tulad <strong>ng</strong> itinuro ni Jesus noo<strong>ng</strong> narito Siya sa lupa. Makakaasa tayo<br />
sa patnubay <strong>ng</strong> propeta at sa pagsunod sa kanya<strong>ng</strong> mga payo.<br />
Maaari tayo<strong>ng</strong> mamuhay na<strong>ng</strong> karapat-dapat upa<strong>ng</strong> magabayan<br />
tayo <strong>ng</strong> Espiritu Santo. Sa gayon aasamin natin a<strong>ng</strong> pagparito <strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas na<strong>ng</strong> may kaligayahan at na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> takot. Sinabi<br />
<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon: “Huwag matakot, munti<strong>ng</strong> kawan, a<strong>ng</strong> kaharian ay<br />
sa inyo ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa aki<strong>ng</strong> pagparito. Masdan, ako ay madali<strong>ng</strong><br />
paparito. Magi<strong>ng</strong> gayon <strong>ng</strong>a. Amen” (D at T 35:27).<br />
������������������������������������������������������������������<br />
tumpak na oras <strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito?
Kabanata 44<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
������������������������������������������������������������������<br />
muli<strong>ng</strong> paparito)<br />
������������������������������������������������������������<br />
�������������������������������������������<br />
����������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> kaluwalhatian)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
magpapasimula sa Milenyo)<br />
��������������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������������<br />
������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������������<br />
mamumuno bila<strong>ng</strong> Hari)<br />
311
A<strong>ng</strong> Milenyo<br />
Kabanata 45<br />
A<strong>ng</strong> mga Tao sa Mundo sa Panahon <strong>ng</strong> Milenyo<br />
��������������������������������������������<br />
A<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> libo<strong>ng</strong> taon <strong>ng</strong> kapayapaan, pagmamahal, at kagalakan<br />
ay magsisimula sa lupa sa Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito ni Jesucristo. A<strong>ng</strong><br />
isa<strong>ng</strong> libo<strong>ng</strong> taon na ito ay tinatawag na Milenyo. Tinutulu<strong>ng</strong>an<br />
tayo <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan at <strong>ng</strong> mga propeta na maunawaan<br />
ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> kalagayan <strong>ng</strong> pamumuhay sa lupa sa<br />
panahon <strong>ng</strong> Milenyo.<br />
Dahil sa pagkalipol <strong>ng</strong> masasama sa Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito <strong>ng</strong> Tagapagligtas,<br />
ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> mabubuhay sa lupa sa<br />
pagsisimula <strong>ng</strong> Milenyo. Sila a<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> namuhay na<strong>ng</strong> mabuti<br />
at tapat. A<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> ito a<strong>ng</strong> magmamana <strong>ng</strong> terestriyal o selestiyal<br />
na kaharian.<br />
Sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo, a<strong>ng</strong> mga mortal ay patuloy na mabubuhay<br />
sa lupa, at patuloy sila<strong>ng</strong> magkakaroon <strong>ng</strong> mga anak tulad natin<br />
<strong>ng</strong>ayon (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 45:58). Sinabi ni Joseph Smith na palagi<strong>ng</strong><br />
dadalaw sa mundo a<strong>ng</strong> imortal na mga nilala<strong>ng</strong>. A<strong>ng</strong> nabuhay<br />
na mag-uli<strong>ng</strong> mga nilala<strong>ng</strong> na ito ay tutulo<strong>ng</strong> sa pamahalaan at<br />
sa iba pa<strong>ng</strong> gawain. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Teachi<strong>ng</strong>s of the Prophet Joseph<br />
Smith, sel. Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith [1976], 268.)<br />
Taglay pa rin <strong>ng</strong> mga tao a<strong>ng</strong> kalayaan nila<strong>ng</strong> pumili, at malaya<br />
pa rin a<strong>ng</strong> marami na ipagpatuloy a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> relihiyon at<br />
mga ideya. Sa huli bawat isa ay magtatapat na si Jesucristo a<strong>ng</strong><br />
Tagapagligtas.<br />
Para sa mga guro: A<strong>ng</strong> paksa <strong>ng</strong> Milenyo ku<strong>ng</strong> minsan ay umaakay sa mga tao na magisip<br />
<strong>ng</strong> mga ideya na hindi matatagpuan sa mga banal na kasulatan o sa mga turo <strong>ng</strong> mga<br />
propeta sa mga huli<strong>ng</strong> araw. Haba<strong>ng</strong> ginagabayan mo a<strong>ng</strong> arali<strong>ng</strong> ito, mag-i<strong>ng</strong>at at iwasan<br />
a<strong>ng</strong> gayo<strong>ng</strong> mga kaisipan.<br />
313
314<br />
Kabanata 45<br />
Sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo, “maghahari [si Jesus] sa mundo” (A<strong>ng</strong> mga<br />
Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:10). Ipinaliwanag ni Joseph Smith<br />
na si Jesus ay “maghahari sa mga Banal at bababa at magbibigay <strong>ng</strong><br />
tagubilin” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Joseph Smith<br />
[2007], 300).<br />
A<strong>ng</strong> Gawain <strong>ng</strong> Simbahan sa Panahon <strong>ng</strong> Milenyo<br />
���������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> Milenyo?<br />
Magkakaroon <strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> gawain para sa mga miyembro<br />
<strong>ng</strong> Simbahan sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo: gawain sa templo at<br />
gawai<strong>ng</strong> misyonero. Kasama sa gawain sa templo a<strong>ng</strong> mga ordenansa<br />
na kaila<strong>ng</strong>an para sa kadakilaan. Kabila<strong>ng</strong> sa mga ito a<strong>ng</strong><br />
binyag, a<strong>ng</strong> pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga kamay para sa kaloob na Espiritu<br />
Santo, at mga ordenansa sa templo—a<strong>ng</strong> endowment, kasal sa<br />
templo, at a<strong>ng</strong> pagbubuklod <strong>ng</strong> mga pamilya.<br />
Marami<strong>ng</strong> tao a<strong>ng</strong> namatay na<strong>ng</strong> hindi natata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> mga ordenansa<strong>ng</strong><br />
ito. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> isagawa <strong>ng</strong> mga tao sa mundo a<strong>ng</strong> mga<br />
ordenansa<strong>ng</strong> ito para sa kanila. A<strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> ito ay ginagawa <strong>ng</strong>ayon<br />
sa mga templo <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Napakarami<strong>ng</strong> gawain na dapat<br />
tapusin bago magsimula a<strong>ng</strong> Milenyo, kaya’t tatapusin ito sa panaho<strong>ng</strong><br />
iyon. Tutulu<strong>ng</strong>an tayo <strong>ng</strong> mga nabuhay na mag-uli<strong>ng</strong> nilala<strong>ng</strong><br />
na iwasto a<strong>ng</strong> nagawa nati<strong>ng</strong> mga pagkakamali sa pagsasaliksik<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa namatay nati<strong>ng</strong> mga ninuno. Tutulu<strong>ng</strong>an din nila tayo<strong>ng</strong><br />
hanapin a<strong>ng</strong> impormasyo<strong>ng</strong> kaila<strong>ng</strong>an natin upa<strong>ng</strong> makumpleto<br />
a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga talaan. (Ti<strong>ng</strong>nan sa Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith, Doctrines<br />
of Salvation, tinipon ni Bruce R. McConkie, 3 tomo [1954–56],<br />
2:167, 251–52.)<br />
A<strong>ng</strong> isa pa<strong>ng</strong> dakila<strong>ng</strong> gawain sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo ay a<strong>ng</strong><br />
gawai<strong>ng</strong> misyonero. A<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo ay ituturo na<strong>ng</strong> may dakila<strong>ng</strong><br />
kapa<strong>ng</strong>yarihan sa lahat <strong>ng</strong> tao. Kalaunan hindi na kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ituro<br />
pa sa iba a<strong>ng</strong> mga una<strong>ng</strong> alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo dahil “makikilala<br />
nila<strong>ng</strong> lahat ako, mula sa kaliitliitan sa kanila ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa<br />
kadakidakilaan sa kanila, sabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon” ( Jeremias 31:34).<br />
�������������������������������������������������������������
Kabanata 45<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Kondisyon sa Panahon <strong>ng</strong> Milenyo<br />
������������������������������������������������������������<br />
mula sa buhay <strong>ng</strong>ayon sa lupa?<br />
Itinuro ni Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith na sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo,<br />
“a<strong>ng</strong> mundo ay babaguhin at matata<strong>ng</strong>gap nito a<strong>ng</strong> malaparaiso<strong>ng</strong><br />
kaluwalhatian” (A<strong>ng</strong> mga Saligan <strong>ng</strong> Pananampalataya 1:10).<br />
Igagapos si Satanas<br />
Sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo, si Satanas ay igagapos. Ibig sabihin hindi<br />
siya magkakaroon <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> tuksuhin a<strong>ng</strong> mga nabubuhay<br />
sa panaho<strong>ng</strong> iyon (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 101:28). A<strong>ng</strong> “mga anak ay<br />
magsisilaki<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> kasalanan tu<strong>ng</strong>o sa kaligtasan” (D at T 45:58).<br />
“Dahil sa kabutihan <strong>ng</strong> . . . mga tao [<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon], si Satanas ay<br />
mawawalan <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan; anupa’t hindi siya makawawala sa<br />
loob <strong>ng</strong> marami<strong>ng</strong> taon; sapagkat wala siya<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan sa<br />
mga puso <strong>ng</strong> tao, sapagkat nabubuhay sila sa kabutihan, at maghahari<br />
a<strong>ng</strong> Banal <strong>ng</strong> Israel” (1 Nephi 22:26).<br />
Kapayapaan sa Mundo<br />
Sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo, hindi magkakaroon <strong>ng</strong> digmaan. A<strong>ng</strong><br />
mga tao ay mamumuhay na<strong>ng</strong> sama-sama sa kapayapaan at pagkakasundo.<br />
A<strong>ng</strong> mga bagay na ginamit sa digmaan ay gagamitin<br />
sa kapaki-pakinaba<strong>ng</strong> na mga layunin. “Kanila<strong>ng</strong> pupukpukin a<strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> mga tabak upa<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> mga sudsod, at a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong><br />
mga sibat ay magi<strong>ng</strong> mga karit: a<strong>ng</strong> bansa ay hindi magtataas <strong>ng</strong><br />
tabak laban sa bansa, o ma<strong>ng</strong>agaaral pa man sila <strong>ng</strong> pakikipagdigma”<br />
(Isaias 2:4; ti<strong>ng</strong>nan din sa Isaias 11:6–7; D at T 101:26).<br />
Matwid na Pamahalaan<br />
Itinuro ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> John Taylor: “A<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ay magigi<strong>ng</strong><br />
hari sa buo<strong>ng</strong> mundo, at a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>katauhan ay mapasasailalim<br />
<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> kataas-taasa<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan, at lahat <strong>ng</strong> bansa<br />
sa ilalim <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it ay kikilalanin a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan, at<br />
yuyukod sa kanya<strong>ng</strong> setro. A<strong>ng</strong> mga maglili<strong>ng</strong>kod sa kanya sa<br />
kabutihan ay makakausap a<strong>ng</strong> Diyos, at si Jesus; at paglili<strong>ng</strong>kuran<br />
<strong>ng</strong> mga a<strong>ng</strong>hel, at malalaman a<strong>ng</strong> nagdaan, a<strong>ng</strong> kasalukuyan, at<br />
315
316<br />
Kabanata 45<br />
a<strong>ng</strong> hinaharap; at a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> tao, na hindi ganap na sumunod sa<br />
kanya<strong>ng</strong> mga batas, ni tinagubilinan <strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga tipan, gayon<br />
pa man, ay ganap na susunod sa kanya<strong>ng</strong> pamahalaan. Dahil ito<br />
a<strong>ng</strong> paghahari <strong>ng</strong> Diyos sa mundo, at ipatutupad niya a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong><br />
mga [batas], at ipatutupad a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kautusan sa mga<br />
bansa sa daigdig na siya<strong>ng</strong> karapatan niya” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: John Taylor [2002], 269).<br />
Wala<strong>ng</strong> Kamatayan<br />
Sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo, hindi magkakaroon <strong>ng</strong> kamatayan tulad<br />
<strong>ng</strong> alam natin <strong>ng</strong>ayon. Kapag tumanda a<strong>ng</strong> mga tao, hindi sila<br />
mamamatay at ililibi<strong>ng</strong>. Sa halip, sila ay mababago mula sa kanila<strong>ng</strong><br />
mortal na kalagayan tu<strong>ng</strong>o sa imortal na kalagayan sa “isa<strong>ng</strong><br />
kisap-mata.” (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 63:51; 101:29–31.)<br />
A<strong>ng</strong> Lahat <strong>ng</strong> Bagay ay Ihahayag<br />
A<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> katotohanan ay hindi pa inihayag sa atin. Lahat <strong>ng</strong> bagay<br />
ay ihahayag sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo. Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na “ihahayag<br />
niya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay—mga bagay na nakalipas, at mga<br />
nakatago<strong>ng</strong> bagay na wala<strong>ng</strong> sinuman a<strong>ng</strong> nakaaalam, mga bagay<br />
sa lupa, ku<strong>ng</strong> paano ito nagawa, at a<strong>ng</strong> layunin at a<strong>ng</strong> pakay nito—<br />
mga bagay na labis na mahalaga, mga bagay na nasa itaas, at mga<br />
bagay na nasa ilalim, mga bagay na nasa lupa, at sa ibabaw <strong>ng</strong> lupa,<br />
at nasa la<strong>ng</strong>it” (D at T 101:32–34).<br />
Iba pa<strong>ng</strong> mga Gawain sa Milenyo<br />
Sa marami<strong>ng</strong> paraan, a<strong>ng</strong> buhay ay magigi<strong>ng</strong> katulad sa <strong>ng</strong>ayon,<br />
maliban na a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay ay gagawin sa kabutihan. A<strong>ng</strong> mga<br />
tao ay kakain at iinom at magsusuot <strong>ng</strong> damit. (Ti<strong>ng</strong>nan sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Brigham You<strong>ng</strong> [1997], 371.)<br />
A<strong>ng</strong> mga tao ay patuloy na magtatanim at aani <strong>ng</strong> mga pananim at<br />
magtatayo <strong>ng</strong> mga bahay (ti<strong>ng</strong>nan sa Isaias 65:21).<br />
��������������������������������������������������������������<br />
na iiral sa panahon <strong>ng</strong> Milenyo?
Kabanata 45<br />
Isa<strong>ng</strong> Huli<strong>ng</strong> Pakikibaka Pagkatapos <strong>ng</strong> Milenyo<br />
���������������������������������<br />
Sa pagtatapos <strong>ng</strong> 1,000 taon, si Satanas ay palalayain sa loob <strong>ng</strong><br />
maikli<strong>ng</strong> panahon. A<strong>ng</strong> ila<strong>ng</strong> tao ay tatalikod sa Ama sa La<strong>ng</strong>it.<br />
Titipunin ni Satanas a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kampon, at titipunin ni Miguel<br />
(Adan) a<strong>ng</strong> mga hukbo <strong>ng</strong> kala<strong>ng</strong>itan. Sa malaki<strong>ng</strong> labana<strong>ng</strong> ito, si<br />
Satanas at a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga tagasunod ay itatakwil magpakailanman.<br />
A<strong>ng</strong> mundo ay magbabago at magigi<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> selestiyal na kaharian.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 29:22–29; 88:17–20, 110–15.)<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
������������������������������������������������������������<br />
sa mundo)<br />
��������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������<br />
����������������������������������������������������������������<br />
si Satanas ay hindi magkakaroon <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong> manukso)<br />
�����������������������������������������������������������<br />
���������������������������������������������������������<br />
si Satanas)<br />
317
A<strong>ng</strong> Huli<strong>ng</strong> Paghuhukom<br />
Kabanata 46<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Paghuhukom <strong>ng</strong> Diyos<br />
�������������������������������������������������������������<br />
Huli<strong>ng</strong> Paghuhukom? Paano<strong>ng</strong> nagkakaugnay a<strong>ng</strong> mga paghuhukom<br />
na ito sa isa’t isa?<br />
Madalas sabihin sa atin sa mga banal na kasulatan na darati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
araw na tatayo tayo sa harapan <strong>ng</strong> Diyos at hahatulan. Kaila<strong>ng</strong>an<br />
nati<strong>ng</strong> maunawaan ku<strong>ng</strong> paano nagaganap a<strong>ng</strong> paghatol upa<strong>ng</strong><br />
mas makapaghanda tayo para sa mahalaga<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>yayari<strong>ng</strong> ito.<br />
Itinuturo <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan na lahat tayo ay hahatulan<br />
ayon sa ati<strong>ng</strong> mga gawa: “At nakita ko a<strong>ng</strong> mga patay, malalaki at<br />
maliliit, na na<strong>ng</strong>akatayo sa harapan <strong>ng</strong> [Diyos]; at na<strong>ng</strong>abuksan a<strong>ng</strong><br />
mga aklat: at nabuksan a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> aklat, na siya<strong>ng</strong> aklat <strong>ng</strong> buhay:<br />
at a<strong>ng</strong> mga patay ay hinatulan ayon sa mga bagay na nasusulat sa<br />
mga aklat, ayon sa kanila<strong>ng</strong> mga gawa” (Apocalipsis 20:12; ti<strong>ng</strong>nan<br />
din sa D at T 76:111; 1 Nephi 15:32; Abraham 3:25–28). Hahatulan<br />
din tayo “alinsunod sa pagnanais <strong>ng</strong> [ati<strong>ng</strong>] mga puso” (D at T<br />
137:9; ti<strong>ng</strong>nan din sa Alma 41:3).<br />
Dito sa lupa madalas tayo<strong>ng</strong> hatulan ku<strong>ng</strong> karapat-dapat ba tayo<strong>ng</strong><br />
magkaroon <strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong> makapasok sa kaharian <strong>ng</strong> Diyos.<br />
Noo<strong>ng</strong> tayo ay bininyagan nahatulan tayo<strong>ng</strong> karapat-dapat na<br />
tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> ordenansa<strong>ng</strong> ito. Kapag tinawag tayo<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod<br />
sa Simbahan o nainterbyu para sa pagsulo<strong>ng</strong> sa priesthood o para<br />
magkaroon <strong>ng</strong> temple recommend, tayo ay hinahatulan.<br />
Itinuro ni Alma na kapag namatay tayo a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga espiritu ay<br />
dinadala sa isa<strong>ng</strong> kalagayan <strong>ng</strong> kaligayahan o <strong>ng</strong> labis na kalu<strong>ng</strong>kutan<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 40:11–15). Ito ay isa<strong>ng</strong> paghatol.<br />
Para sa mga guro: Hindi mo kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ituro a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> nasa kabanata. Haba<strong>ng</strong> mapanala<strong>ng</strong>in<br />
ka<strong>ng</strong> naghahanda na magturo, ha<strong>ng</strong>arin a<strong>ng</strong> patnubay <strong>ng</strong> Espiritu upa<strong>ng</strong> malaman<br />
ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> mga bahagi <strong>ng</strong> kabanata a<strong>ng</strong> dapat mo<strong>ng</strong> talakayin.<br />
319
320<br />
Kabanata 46<br />
A<strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> mga Salita, Gawa, at Pag-iisip ay Ginagamit Upa<strong>ng</strong><br />
Hatulan Tayo<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
at gawa.<br />
Nagpatotoo si propeta<strong>ng</strong> Alma, “A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga salita a<strong>ng</strong> hahatol<br />
sa atin, oo, lahat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga gawa a<strong>ng</strong> hahatol sa atin; . . . at a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga pag-iisip a<strong>ng</strong> hahatol din sa atin” (Alma 12:14).<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon: “Bawa’t salita<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> kabuluha<strong>ng</strong> sabihin<br />
<strong>ng</strong> mga tao ay ipagsusulit nila sa araw <strong>ng</strong> paghuhukom. Sapagka’t<br />
sa iyo<strong>ng</strong> mga salita ikaw ay magigi<strong>ng</strong> banal, at sa iyo<strong>ng</strong> mga salita<br />
ay hahatulan ka” (Mateo 12:36–37).<br />
A<strong>ng</strong> pananampalataya kay Jesucristo ay tumutulo<strong>ng</strong> sa atin na<br />
magi<strong>ng</strong> handa para sa Huli<strong>ng</strong> Paghuhukom. Sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
pagigi<strong>ng</strong> tapat na disipulo sa Kanya at pagsisisi sa lahat <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
mga kasalanan, maaari tayo<strong>ng</strong> mapatawad sa ati<strong>ng</strong> mga kasalanan<br />
at magigi<strong>ng</strong> dalisay at banal upa<strong>ng</strong> makapanirahan tayo sa pili<strong>ng</strong><br />
<strong>ng</strong> Diyos. Sa pagsisisi <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan, pagtalikod sa bawat<br />
masama<strong>ng</strong> kaisipan at gawain, babaguhin <strong>ng</strong> Espiritu Santo a<strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong> mga puso upa<strong>ng</strong> hindi na natin ha<strong>ng</strong>arin pa<strong>ng</strong> gumawa <strong>ng</strong><br />
kasalanan (ti<strong>ng</strong>nan sa Mosias 5:2). At kapag hinatulan tayo, makikita<strong>ng</strong><br />
handa na tayo<strong>ng</strong> pumasok sa kinaroroonan <strong>ng</strong> Diyos.<br />
���������������������������������������������������������������<br />
inyo<strong>ng</strong> pag-iisip, salita, at gawa.<br />
Hahatulan Tayo sa Pamamagitan <strong>ng</strong> mga Talaan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
Sinabi ni Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith na a<strong>ng</strong> mga namatay ay hahatulan<br />
mula sa mga talaan na inii<strong>ng</strong>atan sa lupa. Hahatulan din tayo mula sa<br />
“aklat <strong>ng</strong> buhay,” na inii<strong>ng</strong>atan sa la<strong>ng</strong>it (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 128:6–8).<br />
“Bawat isa sa inyo . . . ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> humarap sa ‘hukuma<strong>ng</strong>-luklukan<br />
<strong>ng</strong> Banal <strong>ng</strong> Israel . . . at . . . kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> hatulan alinsunod sa banal na<br />
paghuhukom <strong>ng</strong> Diyos.’ (2 Nephi 9:15.) At ayon sa pa<strong>ng</strong>itain ni Juan,<br />
‘Na<strong>ng</strong>abuksan a<strong>ng</strong> mga aklat: at nabuksan a<strong>ng</strong> iba<strong>ng</strong> aklat, na siya<strong>ng</strong>
Kabanata 46<br />
aklat <strong>ng</strong> buhay: at a<strong>ng</strong> mga patay ay hinatulan ayon sa mga bagay na<br />
nasusulat sa mga aklat, ayon sa kanila<strong>ng</strong> mga gawa.’ (Apoc. 20:12.)<br />
A<strong>ng</strong> ‘mga aklat’ na bina<strong>ng</strong>git ay tumutukoy sa ‘mga talaan [<strong>ng</strong> inyo<strong>ng</strong><br />
mga gawa na] ini<strong>ng</strong>atan sa lupa. . . . [A<strong>ng</strong>] aklat <strong>ng</strong> buhay a<strong>ng</strong> talaa<strong>ng</strong><br />
ini<strong>ng</strong>atan sa la<strong>ng</strong>it.’ (Doktrina at mga Tipan 128:7.)” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan: Harold B. Lee [2001], 266).<br />
May isa pa<strong>ng</strong> talaan na gagamitin upa<strong>ng</strong> hatulan tayo. Itinuro ni<br />
Apostol Pablo na tayo mismo ay talaan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Roma 2:15). Taglay <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> katawan at isipan a<strong>ng</strong><br />
kumpleto<strong>ng</strong> kasaysayan <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay na ati<strong>ng</strong> ginawa. Itinuro<br />
ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> John Taylor a<strong>ng</strong> katotohana<strong>ng</strong> ito: “[A<strong>ng</strong> tao] mismo<br />
a<strong>ng</strong> nagsasalaysay <strong>ng</strong> kuwento, at nagpapatunay laban sa kanya<strong>ng</strong><br />
sarili. . . . A<strong>ng</strong> talaa<strong>ng</strong> iyon na ikinintal <strong>ng</strong> tao mismo sa kanya<strong>ng</strong><br />
isipan, a<strong>ng</strong> talaa<strong>ng</strong> iyon na hindi makapagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong> ay mabubuksan<br />
sa araw na iyon sa harap <strong>ng</strong> Diyos at mga a<strong>ng</strong>hel, at sa<br />
mga uupo bila<strong>ng</strong> mga hukom” (Deseret News, Mar. 8, 1865, 179).<br />
Itinuro ni Apostol Juan na “a<strong>ng</strong> Ama’y hindi humahatol sa kanino<br />
ma<strong>ng</strong> tao, kundi ipinagkaloob niya sa Anak a<strong>ng</strong> buo<strong>ng</strong> paghatol”<br />
( Juan 5:22). A<strong>ng</strong> Anak naman ay hihira<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> iba upa<strong>ng</strong> tumulo<strong>ng</strong><br />
sa Paghuhukom. A<strong>ng</strong> Labindalawa na kasama Niya sa Kanya<strong>ng</strong><br />
ministeryo a<strong>ng</strong> hahatol sa labindalawa<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong>kan ni Israel (ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Mateo 19:28; Lucas 22:30). A<strong>ng</strong> labindalawa<strong>ng</strong> disipulo<strong>ng</strong><br />
Nephita a<strong>ng</strong> hahatol sa mga Nephita at Lamanita (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
1 Nephi 12:9–10; Mormon 3:18–19).<br />
Pagmamana <strong>ng</strong> Lugar sa Isa<strong>ng</strong> Kaharian <strong>ng</strong> Kaluwalhatian<br />
���������������������������������������������������������������<br />
lupa a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan?<br />
Sa Huli<strong>ng</strong> Paghuhukom tayo ay magmamana <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> lugar sa<br />
kaharian na pinaghandaan natin. Itinuturo <strong>ng</strong> mga banal na kasulatan<br />
a<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol sa tatlo<strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> kaluwalhatian—a<strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong><br />
selestiyal, a<strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> terestriyal, at a<strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> telestiyal<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 88:20–32).<br />
Sa Doktrina at mga Tipan 76, inilarawan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong><br />
maaari nati<strong>ng</strong> piliin na mga paraan <strong>ng</strong> pamumuhay sa mundo.<br />
321
322<br />
Kabanata 46<br />
Ipinaliwanag Niya na a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga desisyon a<strong>ng</strong> magpapasiya<br />
ku<strong>ng</strong> saa<strong>ng</strong> kaharian tayo nakahanda. Malalaman natin mula sa<br />
paghahayag na ito na magi<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ay<br />
magmamana <strong>ng</strong> magkakaiba<strong>ng</strong> kaharian dahil hindi sila pare-pareho<strong>ng</strong><br />
matapat at magiti<strong>ng</strong> sa kanila<strong>ng</strong> pagsunod kay Cristo.<br />
A<strong>ng</strong> sumusunod ay a<strong>ng</strong> mga uri <strong>ng</strong> pamumuhay na maaari nati<strong>ng</strong><br />
piliin at a<strong>ng</strong> mga kaharia<strong>ng</strong> makakamtan natin dahil sa ati<strong>ng</strong><br />
mga pagpili.<br />
Selestiyal<br />
“Sila a<strong>ng</strong> mga yao<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> patotoo ni Jesus, at naniwala<br />
sa kanya<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alan at nabinyagan, . . . na sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
pagsunod sa kautusan sila ay maaari<strong>ng</strong> mahugasan at malinis<br />
mula sa lahat <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> kasalanan, at tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> Banal na<br />
Espiritu.” Sila a<strong>ng</strong> mga dumaig sa sa<strong>ng</strong>libutan sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
kanila<strong>ng</strong> pananampalataya. Sila ay mga matwid at matapat ku<strong>ng</strong><br />
kaya maibubuklod sa kanila <strong>ng</strong> Espiritu Santo a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga<br />
pagpapala. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:51–53). A<strong>ng</strong> mga magmamana<br />
<strong>ng</strong> pinakamataas na antas <strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> selestiyal, na nagigi<strong>ng</strong> mga<br />
diyos, ay kaila<strong>ng</strong>an di<strong>ng</strong> ikinasal sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan sa templo<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 131:1–4). Lahat <strong>ng</strong> magmamana <strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong><br />
selestiyal ay mamumuhay sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it at ni<br />
Jesucristo magpakailanman (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:62).<br />
Sa pamamagitan <strong>ng</strong> gawai<strong>ng</strong> ginagawa natin sa templo, lahat <strong>ng</strong><br />
tao<strong>ng</strong> nabuhay sa mundo ay magkakaroon <strong>ng</strong> pantay na pagkakatao<strong>ng</strong><br />
ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> kabuuan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at a<strong>ng</strong> mga<br />
ordenansa <strong>ng</strong> kaligtasan upa<strong>ng</strong> makapagmana sila <strong>ng</strong> lugar sa<br />
pinakamataas na antas <strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> selestiyal.<br />
Terestriyal<br />
Sila a<strong>ng</strong> mga tuma<strong>ng</strong>gi sa eba<strong>ng</strong>helyo sa lupa <strong>ng</strong>unit pagkatapos<br />
ay tina<strong>ng</strong>gap ito sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu. Sila a<strong>ng</strong> mga kagala<strong>ng</strong>gala<strong>ng</strong><br />
na tao sa mundo na nagi<strong>ng</strong> bulag sa eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo<br />
dahil sa panlilinla<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga tao. Sila rin a<strong>ng</strong> mga tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong><br />
eba<strong>ng</strong>helyo at patotoo tu<strong>ng</strong>kol kay Jesus <strong>ng</strong>unit hindi nagi<strong>ng</strong> matatag.
Kabanata 46<br />
Sila ay dadalawin ni Jesucristo <strong>ng</strong>unit hindi <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it.<br />
(Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:73–79).<br />
Telestiyal<br />
A<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> ito ay hindi tina<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo o a<strong>ng</strong><br />
patotoo kay Jesus magi<strong>ng</strong> sa lupa o sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu.<br />
Pagdurusahan nila a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> sarili<strong>ng</strong> mga kasalanan sa impiyerno<br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa matapos a<strong>ng</strong> Milenyo, ku<strong>ng</strong> kailan sila ay<br />
mabubuhay na mag-uli. “Sila a<strong>ng</strong> mga yao<strong>ng</strong> sinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>, at mga<br />
ma<strong>ng</strong>gagaway, at mga nakikiapid, at mga patutot, at sinuma<strong>ng</strong> nagmamahal<br />
at gumagawa <strong>ng</strong> kasinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>an.” A<strong>ng</strong> mga tao<strong>ng</strong> ito ay<br />
kasi<strong>ng</strong>dami <strong>ng</strong> mga bituin sa la<strong>ng</strong>it at <strong>ng</strong> mga buha<strong>ng</strong>in sa dalampasigan.<br />
Dadalawin sila <strong>ng</strong> Espiritu Santo <strong>ng</strong>unit hindi <strong>ng</strong> Ama o<br />
<strong>ng</strong> Anak. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:81–88, 103–6, 109.)<br />
Malayo<strong>ng</strong> Kadiliman<br />
Sila a<strong>ng</strong> mga nagkaroon <strong>ng</strong> patotoo kay Jesus sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo at nakilala a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon <strong>ng</strong>unit<br />
nagpadaig sila kay Satanas. Itinatwa nila a<strong>ng</strong> katotohanan at sinalu<strong>ng</strong>at<br />
a<strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon. Wala<strong>ng</strong> kapatawaran para<br />
sa kanila, sapagkat itinatwa nila a<strong>ng</strong> Banal na Espiritu matapos na<br />
mata<strong>ng</strong>gap ito. Hindi sila magkakaroon <strong>ng</strong> kaharian <strong>ng</strong> kaluwalhatian.<br />
Sila ay mamumuhay sa wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kadiliman, paghihirap,<br />
at pagdurusa kasama si Satanas at a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kampon<br />
magpakailanman. (Ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:28–35, 44–48.)<br />
�������������������������������������������������������������<br />
kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> tao<strong>ng</strong> dinadaig a<strong>ng</strong> mundo sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> pananampalataya at matatag sa patotoo kay Jesus?<br />
Dapat Tayo<strong>ng</strong> Maghanda Ngayon para sa Paghuhukom<br />
������������������������������������������������������������<br />
Huli<strong>ng</strong> Paghuhukom?<br />
Sa katunayan, a<strong>ng</strong> bawat araw ay araw <strong>ng</strong> paghuhukom. Tayo<br />
ay nagsasalita, nag-iisip, at kumikilos batay sa batas na selestiyal,<br />
terestriyal, o telestiyal. A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya kay Jesucristo,<br />
323
324<br />
Kabanata 46<br />
na ipinapakita <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kilos sa araw-araw, a<strong>ng</strong> nagpapasiya<br />
ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> kaharian a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mamanahin.<br />
Nasa atin a<strong>ng</strong> ipinanumbalik na eba<strong>ng</strong>helyo ni Jesucristo sa kaganapan<br />
nito. A<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo a<strong>ng</strong> batas <strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> selestiyal.<br />
Lahat <strong>ng</strong> mga ordenansa <strong>ng</strong> priesthood na kaila<strong>ng</strong>an para sa ati<strong>ng</strong><br />
pag-unlad ay inihayag na. Lumuso<strong>ng</strong> na tayo sa mga tubig <strong>ng</strong><br />
binyag at gumawa <strong>ng</strong> tipan na mamumuhay na<strong>ng</strong> tulad ni Cristo.<br />
Ku<strong>ng</strong> tayo ay matapat at tinutupad a<strong>ng</strong> mga tipan na ati<strong>ng</strong> ginawa,<br />
sinabi sa atin <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon ku<strong>ng</strong> ano a<strong>ng</strong> magigi<strong>ng</strong> kahatulan<br />
natin. Sasabihin Niya sa atin, “Magsiparito kayo, mga pinagpala<br />
<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> Ama, manahin ninyo a<strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> nakahanda sa inyo<br />
buhat na<strong>ng</strong> itatag a<strong>ng</strong> sa<strong>ng</strong>libutan” (Mateo 25:34).<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
������������������������������������������������������������<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
ay nabuhay na<strong>ng</strong> muli)<br />
���������������������������������������������������������<br />
Paghuhukom)<br />
������������������������������������������������������������<br />
gawa, mga ha<strong>ng</strong>arin <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> puso, pagsisisi, pagtitiis ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
sa wakas)<br />
��������������������������������������������������������<br />
hukuma<strong>ng</strong>-luklukan)<br />
����������������������������������������������������������������<br />
marami a<strong>ng</strong> inaasahan)<br />
������������������������������������������������������������������<br />
na mapasaatin)
Kadakilaan<br />
Kabanata 47<br />
A<strong>ng</strong> Plano <strong>ng</strong> Ati<strong>ng</strong> Pag-unlad<br />
Noo<strong>ng</strong> namuhay tayo sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, ipinaliwanag<br />
Niya a<strong>ng</strong> isa<strong>ng</strong> plano para sa ati<strong>ng</strong> pag-unlad. Maaari tayo<strong>ng</strong><br />
magi<strong>ng</strong> katulad Niya, isa<strong>ng</strong> nilala<strong>ng</strong> na tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kadakilaan.<br />
Kinaila<strong>ng</strong>an sa plano na mahiwalay tayo sa Kanya at pumarito sa<br />
lupa. Kaila<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong> paghiwalay na ito upa<strong>ng</strong> mapatunayan ku<strong>ng</strong><br />
susundin natin a<strong>ng</strong> mga kautusan <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama kahit wala na tayo<br />
sa Kanya<strong>ng</strong> pili<strong>ng</strong>. Nakasaad sa plano na kapag natapos na a<strong>ng</strong><br />
buhay sa mundo, tayo ay hahatulan at gagantimpalaan batay sa<br />
antas <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pananampalataya at pagsunod.<br />
Nalaman natin mula sa mga banal na kasulatan na may tatlo<strong>ng</strong><br />
kaharian <strong>ng</strong> kaluwalhatian sa la<strong>ng</strong>it. Bina<strong>ng</strong>git ni Apostol Pablo na<br />
may kilala siya<strong>ng</strong> lalaki na “inagaw ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa ikatlo<strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it”<br />
(II <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Taga Corinto 12:2). Pina<strong>ng</strong>alanan ni Pablo a<strong>ng</strong> dalawa<strong>ng</strong><br />
kaharian sa la<strong>ng</strong>it: a<strong>ng</strong> selestiyal at a<strong>ng</strong> terestriyal (ti<strong>ng</strong>nan sa I <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Taga Corinto 15:40–42). A<strong>ng</strong> selestiyal a<strong>ng</strong> pinakamataas, at a<strong>ng</strong><br />
terestriyal a<strong>ng</strong> pa<strong>ng</strong>alawa. Sa pamamagitan <strong>ng</strong> paghahayag sa mga<br />
huli<strong>ng</strong> araw nalaman natin na a<strong>ng</strong> ikatlo<strong>ng</strong> kaharian ay a<strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong><br />
telestiyal (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:81). Nalaman din natin na may<br />
tatlo<strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it o antas sa loob <strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> selestiyal (ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
D at T 131:1).<br />
Kadakilaan<br />
���������������������<br />
A<strong>ng</strong> kadakilaan ay buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, a<strong>ng</strong> uri <strong>ng</strong> buhay<br />
na ipinamumuhay <strong>ng</strong> Diyos. Siya ay namumuhay sa dakila<strong>ng</strong> kaluwalhatian.<br />
Siya ay perpekto. Taglay Niya a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> kaalaman at<br />
lahat <strong>ng</strong> karunu<strong>ng</strong>an. Siya a<strong>ng</strong> Ama <strong>ng</strong> mga espiritu<strong>ng</strong> anak. Siya<br />
325
Kabanata 47<br />
ay isa<strong>ng</strong> tagapaglikha. Maaari tayo<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> katulad <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it. Ito a<strong>ng</strong> kadakilaan.<br />
Ku<strong>ng</strong> mapatutunaya<strong>ng</strong> tapat tayo sa Pa<strong>ng</strong>inoon, mamumuhay tayo<br />
sa pinakamataas na antas <strong>ng</strong> kaharia<strong>ng</strong> selestiyal <strong>ng</strong> la<strong>ng</strong>it. Tayo ay<br />
magigi<strong>ng</strong> dakila, upa<strong>ng</strong> mamuhay sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
sa mga wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> pamilya. Kadakilaan a<strong>ng</strong> pinakadakila<strong>ng</strong><br />
kaloob na maibibigay <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it sa Kanya<strong>ng</strong> mga anak<br />
(ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 14:7).<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Pagpapala <strong>ng</strong> Kadakilaan<br />
�������������������������������������������������������������<br />
<strong>ng</strong> kadakilaan?<br />
A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it ay perpekto, at nagagalak Siya sa katotohanan<br />
na posible<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong> katulad Niya a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> mga<br />
anak. A<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> gawain at kaluwalhatian ay ‘isakatuparan<br />
a<strong>ng</strong> kawala<strong>ng</strong>-kamatayan at buhay na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan <strong>ng</strong> tao”<br />
(Moises 1:39).<br />
A<strong>ng</strong> mga tumata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kadakilaan sa kaharia<strong>ng</strong> selestiyal sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> pananampalataya kay Jesucristo ay tata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong><br />
espesyal na mga pagpapala. Na<strong>ng</strong>ako a<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Lahat <strong>ng</strong><br />
bagay ay kanila” (D at T 76:59). Narito a<strong>ng</strong> ilan sa mga pagpapala<strong>ng</strong><br />
ibinibigay sa mga tao<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kadakilaan:<br />
1. Sila ay mamumuhay na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan sa pili<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> Ama sa<br />
La<strong>ng</strong>it at ni Jesucristo (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 76:62).<br />
2. Sila ay magigi<strong>ng</strong> mga diyos (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 132:20–23).<br />
3. Makakasama nila sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan a<strong>ng</strong> mabubuti<strong>ng</strong><br />
miyembro <strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> pamilya at magkakaroon <strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong><br />
ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> pag-unlad.<br />
4. Tata<strong>ng</strong>gap sila <strong>ng</strong> lubos na kagalakan.<br />
5. Mapapasakanila a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay na mayroon a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama<br />
sa La<strong>ng</strong>it at si Jesucristo—lahat <strong>ng</strong> kapa<strong>ng</strong>yarihan, kaluwalhatian,<br />
nasasakupan, at kaalaman (ti<strong>ng</strong>nan sa D at T 132:19–20).<br />
Isinulat ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith: “Ipina<strong>ng</strong>ako <strong>ng</strong><br />
Ama sa pamamagitan <strong>ng</strong> Anak na lahat <strong>ng</strong> mayroon Siya ay<br />
327
328<br />
Kabanata 47<br />
ibibigay sa mga sumusunod sa Kanya<strong>ng</strong> mga kautusan. Sila ay<br />
uunlad sa kaalaman, karunu<strong>ng</strong>an, at kapa<strong>ng</strong>yarihan, mula sa<br />
isa<strong>ng</strong> biyaya tu<strong>ng</strong>o sa isa pa<strong>ng</strong> biyaya, ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa mapasakanila<br />
a<strong>ng</strong> kabuuan <strong>ng</strong> ganap na araw ” (Doctrines of Salvation,<br />
tinipon ni Bruce R. McConkie, 3 tomo. [1954–56], 2:36; nakahilig<br />
a<strong>ng</strong> mga titik sa orihinal).<br />
<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Kinakaila<strong>ng</strong>an para sa Kadakilaan<br />
Ngayon a<strong>ng</strong> panahon para tuparin a<strong>ng</strong> mga kinakaila<strong>ng</strong>an para<br />
sa kadakilaan (ti<strong>ng</strong>nan sa Alma 34:32–34). Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong><br />
Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith, “Upa<strong>ng</strong> makamtan a<strong>ng</strong> kadakilaan kaila<strong>ng</strong>an<br />
nati<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo at lahat <strong>ng</strong> mga tipan nito;<br />
at akuin a<strong>ng</strong> mga pananaguta<strong>ng</strong> ipinagkaloob <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon; at<br />
lumakad sa liwanag at pa<strong>ng</strong>-unawa sa katotohanan; at ‘mamuhay<br />
ayon sa bawat salita na namumutawi sa bibig <strong>ng</strong> Diyos’” (Doctrines<br />
of Salvation, 2:43).<br />
Upa<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> kadakilaan, kaila<strong>ng</strong>an muna nati<strong>ng</strong> sumampalataya<br />
kay Jesucristo at pagkatapos ay magtiis sa pananampalataya<strong>ng</strong><br />
iyon ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa huli<strong>ng</strong> sandali <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> buhay. A<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong><br />
pananampalataya sa Kanya ay kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> sapat upa<strong>ng</strong> mapagsisihan<br />
natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kasalanan at sundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong><br />
mga kautusan.<br />
Iniutos Niya sa ati<strong>ng</strong> lahat na ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> partikular na mga<br />
ordenansa:<br />
1. Kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> mabinyagan.<br />
2. Kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> pagpapato<strong>ng</strong> <strong>ng</strong> mga kamay<br />
upa<strong>ng</strong> mapagtibay na miyembro <strong>ng</strong> Simbahan ni Jesucristo at<br />
ta<strong>ng</strong>gapin a<strong>ng</strong> kaloob na Espiritu Santo.<br />
3. Kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>gapin <strong>ng</strong> kalalakihan a<strong>ng</strong> Melchizedek Priesthood<br />
at gampana<strong>ng</strong> mabuti a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> mga tu<strong>ng</strong>kulin sa priesthood.<br />
4. Kaila<strong>ng</strong>an nati<strong>ng</strong> mata<strong>ng</strong>gap a<strong>ng</strong> endowment sa templo.<br />
5. Kaila<strong>ng</strong>an tayo<strong>ng</strong> makasal sa kawala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan, magi<strong>ng</strong> sa<br />
buhay na ito o sa kabila<strong>ng</strong>-buhay.
Kabanata 47<br />
Bila<strong>ng</strong> karagdagan sa pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga kinakaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ordenansa,<br />
iniuutos sa ati<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon na:<br />
1. Mahalin a<strong>ng</strong> Diyos at a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kapwa-tao.<br />
2. Sundin a<strong>ng</strong> mga kautusan.<br />
3. Pagsisihan a<strong>ng</strong> mga nagawa nati<strong>ng</strong> pagkakamali.<br />
4. Saliksikin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga kamag-anak na yumao na at ta<strong>ng</strong>gapin<br />
a<strong>ng</strong> nakapagliligtas na mga ordenansa <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo para<br />
sa kanila.<br />
5. Regular na dumalo sa ati<strong>ng</strong> mga miti<strong>ng</strong> sa Simbahan ha<strong>ng</strong>ga’t<br />
maaari upa<strong>ng</strong> mapanibago natin a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga tipan sa binyag<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong> pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> sacrament.<br />
6. Mahalin a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> pamilya at palakasin sila<br />
sa mga paraan <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
7. Magkaroon <strong>ng</strong> mga pampamilya at indibiduwal na panala<strong>ng</strong>in<br />
araw-araw.<br />
8. Ituro a<strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo sa iba sa pamamagitan <strong>ng</strong> salita at<br />
halimbawa.<br />
9. Pag-aralan a<strong>ng</strong> mga banal na kasulatan.<br />
10. Paki<strong>ng</strong>gan at sundin a<strong>ng</strong> mga binigya<strong>ng</strong>-inspirasyo<strong>ng</strong> mga<br />
salita <strong>ng</strong> mga propeta <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon.<br />
Pa<strong>ng</strong>huli, kaila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong> ta<strong>ng</strong>gapin <strong>ng</strong> bawat isa sa atin a<strong>ng</strong> Espiritu<br />
Santo at matutuha<strong>ng</strong> sundin a<strong>ng</strong> Kanya<strong>ng</strong> patnubay sa ati<strong>ng</strong><br />
sarili<strong>ng</strong> buhay.<br />
����������������������������������������������������������<br />
kadakilaan?<br />
���������������������������������������������������������������<br />
sundin a<strong>ng</strong> mga kautusan?<br />
�����������������������������������������������������������<br />
Espiritu Santo upa<strong>ng</strong> tuma<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> kadakilaan?<br />
329
330<br />
Kabanata 47<br />
Pagkatapos Tayo<strong>ng</strong> Magi<strong>ng</strong> Matapat at Magtiis Ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
Wakas<br />
��������������������������������������������������������������<br />
pagigi<strong>ng</strong> matapat na disipulo ni Cristo?<br />
Sinabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, “Ku<strong>ng</strong> susundin mo a<strong>ng</strong> aki<strong>ng</strong> mga kautusan<br />
at magtitiis ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> wakas ikaw ay magkakaroon <strong>ng</strong> buhay<br />
na wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, ku<strong>ng</strong> ali<strong>ng</strong> kaloob ay pinakadakila sa lahat<br />
<strong>ng</strong> kaloob <strong>ng</strong> Diyos” (D at T 14:7). Sinabi ni Pa<strong>ng</strong>ulo<strong>ng</strong> Joseph<br />
Fieldi<strong>ng</strong> Smith, “Ku<strong>ng</strong> tayo ay magpapatuloy sa Diyos; ibig sabihin,<br />
susundin a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> mga kautusan, sasambahin siya at ipamumuhay<br />
a<strong>ng</strong> kanya<strong>ng</strong> katotohanan; pagkatapos ay darati<strong>ng</strong> a<strong>ng</strong><br />
panahon na mapupuno tayo <strong>ng</strong> kaganapan <strong>ng</strong> katotohanan, na<br />
patuloy na magliliwanag ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa ganap na araw” (Doctrines<br />
of Salvation, 2:36).<br />
Itinuro ni Propeta<strong>ng</strong> Joseph Smith: “Kapag kayo ay aakyat <strong>ng</strong> hagdan,<br />
kaila<strong>ng</strong>an kayo<strong>ng</strong> magsimula sa ibaba, at umakyat na<strong>ng</strong> paisa-isa<strong>ng</strong><br />
baita<strong>ng</strong>, ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa kayo ay makarati<strong>ng</strong> sa itaas; gayundin sa mga<br />
alituntunin <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo—kaila<strong>ng</strong>an kayo<strong>ng</strong> magsimula sa una, at<br />
magpatuloy ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> sa matutuhan ninyo a<strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> alituntunin<br />
<strong>ng</strong> kadakilaan. Subalit matagal pa<strong>ng</strong> panahon matapos na kayo ay<br />
magdaan sa tabi<strong>ng</strong> [namatay] bago ninyo matutuhan a<strong>ng</strong> mga ito.<br />
Hindi lahat ay mauunawaan sa daigdig na ito; magigi<strong>ng</strong> malaki<strong>ng</strong><br />
gawain a<strong>ng</strong> matutuhan a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> kaligtasan at kadakilaan magi<strong>ng</strong><br />
sa kabila<strong>ng</strong>-buhay” (<stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Turo <strong>ng</strong> mga Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan:<br />
Joseph Smith [2007], 312).<br />
Itinuro ni Joseph Smith: “Una<strong>ng</strong> alituntunin <strong>ng</strong> Eba<strong>ng</strong>helyo a<strong>ng</strong><br />
malaman na<strong>ng</strong> may katiyakan a<strong>ng</strong> tunay na Pagkatao <strong>ng</strong> Diyos. . . .<br />
Siya ay minsa<strong>ng</strong> nagi<strong>ng</strong> tao tulad natin; . . . A<strong>ng</strong> Diyos mismo, a<strong>ng</strong><br />
Ama nati<strong>ng</strong> lahat, ay tumira sa isa<strong>ng</strong> mundo, katulad din <strong>ng</strong> ginawa<br />
mismo ni Jesucristo” (Teachi<strong>ng</strong>s of the Prophet Joseph Smith, sel.<br />
Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith [1976], 345–46).<br />
Alam <strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it a<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> mga pagsubok, ati<strong>ng</strong> mga<br />
kahinaan, at ati<strong>ng</strong> mga kasalanan. Nahahabag at naaawa Siya sa<br />
atin. Gusto Niya<strong>ng</strong> magtagumpay tayo<strong>ng</strong> tulad Niya.
Kabanata 47<br />
Isipin a<strong>ng</strong> kagalakan na madarama <strong>ng</strong> bawat isa sa atin ku<strong>ng</strong> masasabi<br />
natin sa pagbalik natin sa ati<strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it: “Ama, namuhay<br />
po ako alinsunod sa kalooban Ninyo. Nagi<strong>ng</strong> matapat po ako at<br />
sinunod ko a<strong>ng</strong> Inyo<strong>ng</strong> mga kautusan. Masaya po ako<strong>ng</strong> muli<strong>ng</strong><br />
makauwi.” Pagkatapos ay maririnig natin Siya na nagsasabi<strong>ng</strong>,<br />
“Mabuti<strong>ng</strong> gawa . . . ; nagtapat ka sa kakaunti<strong>ng</strong> bagay, pamamahalain<br />
kita sa marami<strong>ng</strong> bagay: pumasok ka sa kagalakan <strong>ng</strong> iyo<strong>ng</strong><br />
pa<strong>ng</strong>inoon” (Mateo 25:23).<br />
���������������������������������������������������������������<br />
ku<strong>ng</strong> marinig ninyo<strong>ng</strong> sinasabi <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon a<strong>ng</strong> mga salita<strong>ng</strong><br />
ito sa inyo.<br />
Karagdaga<strong>ng</strong> mga Banal na Kasulatan<br />
���������������������������������������������������<br />
������������������������������������������������������������������<br />
��������������������������������������������������������������tia<strong>ng</strong><br />
selestiyal)<br />
�����������������������������������������������������������������<br />
mga ordenansa <strong>ng</strong> priesthood)<br />
Para sa mga guro: Kapag binigyan mo <strong>ng</strong> oras a<strong>ng</strong> mga miyembro <strong>ng</strong> klase o pamilya na<br />
pag-isipan a<strong>ng</strong> mga katotohanan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo, pagnilayin a<strong>ng</strong> kanila<strong>ng</strong> buhay, o isipin<br />
a<strong>ng</strong> pagmamahal nila sa Ama sa La<strong>ng</strong>it at kay Jesucristo, binibigyan mo sila <strong>ng</strong> pagkakatao<strong>ng</strong><br />
maturuan <strong>ng</strong> Espiritu Santo.<br />
331
Listahan <strong>ng</strong> mga Visual<br />
Pabalat: Tubig na Buhay, ni Simon Dewey, © Simon Dewey.<br />
Background © Artbeats<br />
Pahina 5: Larawan © NASA at STScI<br />
Pahina 12: Larawan © NASA at STScI<br />
Pahina 18: Detalye mula sa Si Cristo sa Emaus, ni Carl Heinrich<br />
Bloch. Ginamit sa pahintulot <strong>ng</strong> National Historic Museum at<br />
Frederiksborg sa Hillerød, Denmark<br />
Pahina 22: Larawa<strong>ng</strong> kuha ni Dimitri Vervitsiotis/Digital Vision/<br />
Getty Images<br />
Pahina 28: Larawan © Corbis<br />
Pahina 32: Paglisan sa Halamanan <strong>ng</strong> Eden, ni Joseph Brickey.<br />
© 1998 Joseph Brickey<br />
Pahina 46: Joseph Smith, gawa <strong>ng</strong> di-kilala<strong>ng</strong> pintor, sa kagandaha<strong>ng</strong>loob<br />
<strong>ng</strong> Community of Christ Archives. Brigham You<strong>ng</strong>, ni<br />
Danquart Anthon Weggeland, sa kagandaha<strong>ng</strong>-loob <strong>ng</strong> Church<br />
History Museum. John Taylor, gawa <strong>ng</strong> di-kilala<strong>ng</strong> pintor, sa<br />
kagandaha<strong>ng</strong>-loob <strong>ng</strong> Church History Library and Archives.<br />
Wilford Woodruff, ni H. E. Peterson. Lorenzo Snow, ni Lewis<br />
Ramsey, sa kagandaha<strong>ng</strong>-loob <strong>ng</strong> Church History Museum.<br />
Joseph F. Smith, ni A. Salzbrenner, © IRI. Heber J. Grant, ni<br />
C. J. Fox, © IRI. George Albert Smith, ni Lee Greene Richards,<br />
© IRI. David O. McKay, ni Everett Clark Thorpe, © Everett<br />
Clark Thorpe. Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith, ni Shauna Cook Cli<strong>ng</strong>er,<br />
© 1983 IRI. Harold B. Lee, ni Grant Romney Clawson, © IRI.<br />
Larawan ni Ezra Taft Benson © Busath Photography. Larawan<br />
ni Thomas S. Monson © Busath Photography<br />
333
334<br />
Listahan <strong>ng</strong> mga Visual<br />
Pahina 60: Ibinaba<strong>ng</strong>on ni Cristo a<strong>ng</strong> Anak na Babae ni Jairo,<br />
ni Greg K. Olsen. © 1990 IRI<br />
Pahina 70: Hindi a<strong>ng</strong> Aki<strong>ng</strong> Kalooban a<strong>ng</strong> Ma<strong>ng</strong>yari, Kundi<br />
a<strong>ng</strong> Inyo, ni Harry Anderson. © Seventh-day Adventist Church.<br />
Bawal kopyahin<br />
Pahina 96: Detalye mula sa Si Abraham sa Kapatagan <strong>ng</strong> Mamre,<br />
ni Harry Anderson. © IRI<br />
Pahina 102: Detalye mula sa Inoorden ni Cristo a<strong>ng</strong> Labindalawa<strong>ng</strong><br />
Apostol, ni Harry Anderson. © IRI<br />
Pahina 110: Detalye mula sa <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>> Ha<strong>ng</strong>arin <strong>ng</strong> Aki<strong>ng</strong> Puso, ni<br />
Walter Rane. Sa kagandaha<strong>ng</strong>-loob <strong>ng</strong> Church History Museum<br />
Pahina 118: Detalye mula sa Jesucristo, ni Harry Anderson. © IRI<br />
Pahina 154: A<strong>ng</strong> Huli<strong>ng</strong> Hapunan, ni Simon Dewey.<br />
© Simon Dewey<br />
Pahina 174: Detalye mula sa Si Cristo at a<strong>ng</strong> Mayama<strong>ng</strong> Bata<strong>ng</strong><br />
Pinuno, ni Heinrich Hofmann. Sa kagandaha<strong>ng</strong>-loob <strong>ng</strong><br />
C. Harrison Conroy Co., Inc.<br />
Pahina 190: Detalye mula sa Hinuhugasan ni Jesus a<strong>ng</strong> Paa <strong>ng</strong><br />
mga Apostol, ni Del Parson. © 1983 IRI<br />
Pahina 198: Larawan © Getty Images<br />
Pahina 204: Detalye mula sa A<strong>ng</strong> Mabuti<strong>ng</strong> Samaritano, ni<br />
Joseph Brickey. © 2001 Joseph Brickey<br />
Pahina 212: Larawa<strong>ng</strong> kuha ni George Doyle/Stockbyte/<br />
Getty Images<br />
Pahina 224: Detalye mula sa Magsiyaon Nga Kayo, at Turuan a<strong>ng</strong><br />
Lahat <strong>ng</strong> Bansa, ni Harry Anderson. © IRI<br />
Pahina 238: Nag-aalay <strong>ng</strong> mga Hain sina Adan at Eva, ni Keith<br />
Larson. © 1996 Keith Larson<br />
Pahina 260: Larawa<strong>ng</strong> kuha ni Robert Casey. © 2004 Robert Casey<br />
Pahina 266: Larawa<strong>ng</strong> kuha ni Robert Casey. © 2004 Robert Casey<br />
Pahina 292: Detalye mula sa Binabasbasan ni Jacob si Joseph,<br />
ni Harry Anderson. © IRI
Listahan <strong>ng</strong> mga Visual<br />
Pahina 298: A<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito, ni Harry Anderson. © IRI<br />
Pahina 306: Detalye mula sa A<strong>ng</strong> Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito, ni<br />
Harry Anderson. © IRI<br />
Pahina 312: Detalye mula sa Wala<strong>ng</strong> Alitan, ni<br />
Nancy Glazier-Koehler. © 1984 Nancy Glazier-Koehler<br />
Pahina 318: Detalye mula sa A<strong>ng</strong> Huli<strong>ng</strong> Paghuhukom, ni<br />
John Scott. © 1974 IRI<br />
Pahina 326: Detalye mula sa mural na gawa ni Dan Baxter<br />
335
A<br />
Aaronic Priesthood<br />
katu<strong>ng</strong>kulan at tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong>,<br />
mga, 88–90<br />
korum <strong>ng</strong>, mga, 92<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Melchizedek<br />
Priesthood; Priesthood<br />
Abraham, tipan <strong>ng</strong> Diyos kay, 97–98<br />
Adan at Eva<br />
Espiritu Santo napasa kina,<br />
36–37<br />
inutusa<strong>ng</strong> magkaroon <strong>ng</strong> mga<br />
anak, 33<br />
kasal nina, 31<br />
magigiti<strong>ng</strong> na espiritu, 31<br />
Pagkahulog nina, 34<br />
pagkawalay nina, mula sa<br />
Diyos, 34<br />
una<strong>ng</strong> pumarito sa lupa, 31<br />
Aklat ni Mormon, 54–55<br />
Alak, 199–200<br />
Alkohol, 197, 199–200<br />
Ama, responsibilidad <strong>ng</strong> mga,<br />
255–56<br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it. Ti<strong>ng</strong>nan sa Ama sa<br />
La<strong>ng</strong>it<br />
Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
gawain at kaluwalhatian <strong>ng</strong>, 8<br />
ha<strong>ng</strong>ad <strong>ng</strong>, na magkaroon tayo<br />
<strong>ng</strong> mga kata<strong>ng</strong>ia<strong>ng</strong> taglay<br />
Niya, 14–16<br />
kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong>, mga, 8<br />
Indeks<br />
katawan <strong>ng</strong>, 8<br />
katotohanan <strong>ng</strong>, 7–8<br />
Lumikha <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong> bagay, 7<br />
pagigi<strong>ng</strong> ama <strong>ng</strong>, 11<br />
pagkilala, 8–9<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa ati<strong>ng</strong> kaugnayan<br />
sa, ni Joseph F. Smith,<br />
11<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa papel<br />
bila<strong>ng</strong> ati<strong>ng</strong> Ama, ni<br />
Joseph Smith, 7–8<br />
potensyal nati<strong>ng</strong> magi<strong>ng</strong><br />
katulad <strong>ng</strong>, 11<br />
Tagapamahala <strong>ng</strong> lahat <strong>ng</strong><br />
bagay, 7<br />
tao nilikha sa Kanya<strong>ng</strong> larawan,<br />
mga, 8<br />
Anak, <stro<strong>ng</strong>>Mga</stro<strong>ng</strong>><br />
Adan at Eva inutusa<strong>ng</strong><br />
magkaroon <strong>ng</strong>, 33<br />
responsibilidad <strong>ng</strong>, mga, 257<br />
Apostasiya, Malawaka<strong>ng</strong>, 106–7<br />
Apostol, mga katu<strong>ng</strong>kulan at<br />
tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong>, 91–92, 113<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Labindalawa<strong>ng</strong><br />
Apostol<br />
Araw <strong>ng</strong> Ayuno, 171<br />
Araw <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon, 164<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Sabbath<br />
Awtoridad<br />
ipinanumbalik, 112<br />
isa<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong><br />
Simbahan, 103<br />
337
338<br />
Indeks<br />
B<br />
Bago at wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> tipan,<br />
99–100<br />
Banal na Kasulatan, mga, 53–58<br />
apat na aklat <strong>ng</strong>, 54–57<br />
pag-aaral <strong>ng</strong>, 57–58<br />
Biblia, 54<br />
Bila<strong>ng</strong>guan <strong>ng</strong> mga espiritu, 289–90<br />
Binyag, 133–39<br />
bago<strong>ng</strong> simula sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong>, 138–39<br />
kaila<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong>, 133–36<br />
paraan <strong>ng</strong>, 136<br />
sino a<strong>ng</strong> dapat mabinyagan,<br />
136–37<br />
tipan sa, mga, 137–38<br />
Bishop, mga katu<strong>ng</strong>kulan at tu<strong>ng</strong>kulin<br />
<strong>ng</strong>, 90<br />
Bu<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>-kahoy, 200<br />
Butil, mga, 200<br />
C<br />
Cristo. Ti<strong>ng</strong>nan sa Jesucristo<br />
D<br />
Daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu, 285–90<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Ezra Taft Benson, 287<br />
turo ni Brigham You<strong>ng</strong> tu<strong>ng</strong>kol<br />
sa, 287<br />
Deacon, katu<strong>ng</strong>kulan at mga<br />
tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong>, 89<br />
Diyablo. Ti<strong>ng</strong>nan sa Satanas<br />
Diyos. Ti<strong>ng</strong>nan sa Ama sa La<strong>ng</strong>it<br />
Doktrina at mga Tipan, 56<br />
Droga, mali<strong>ng</strong> paggamit <strong>ng</strong>,<br />
199–200<br />
E<br />
Elder, katu<strong>ng</strong>kulan at mga tu<strong>ng</strong>kulin<br />
<strong>ng</strong>, 90–91<br />
Elijah, pagparito ni, 302<br />
Espiritu, anyo <strong>ng</strong> katawan <strong>ng</strong>, 287<br />
Espiritu, mga kaloob <strong>ng</strong>.<br />
Ti<strong>ng</strong>nan sa Espirituwal na<br />
kaloob, mga<br />
Espiritu Santo, 36–39<br />
binyag kaila<strong>ng</strong>an para mata<strong>ng</strong>gap<br />
a<strong>ng</strong> kaloob na, 135<br />
kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong>, mga, 37<br />
misyon <strong>ng</strong>, 37–39<br />
napasa kina Adan at Eva, 36–37<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, mga, ni<br />
Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith, 38<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Kaloob na<br />
Espiritu Santo<br />
Espirituwal na kaloob, mga,<br />
145–51<br />
ginagaya ni Satanas, 152–53<br />
i<strong>ng</strong>at sa paggamit <strong>ng</strong>, 151–52<br />
kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong> Simbahan,<br />
105–56<br />
pagkakaroon <strong>ng</strong>, 151–52<br />
paglalarawan <strong>ng</strong>, 145–51<br />
Eva. Ti<strong>ng</strong>nan sa Adan at Eva<br />
F<br />
Family history, 277–84<br />
G<br />
Gawa, hahatulan tayo ayon sa<br />
ati<strong>ng</strong> mga, 320<br />
Gawai<strong>ng</strong> misyonero, 225–31<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Ezra Taft Benson, 227–28<br />
Gulay, mga, 200
H<br />
Halamanan <strong>ng</strong> Eden, 33<br />
Halama<strong>ng</strong> gamot, mga, 200<br />
Handog, mga, 219–23<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Gordon B. Hinckley, 222–23<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Heber J. Grant, 222–23<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Stephen L Richards, 220<br />
Handog-Ayuno, mga, 171, 221<br />
High priest, katu<strong>ng</strong>kulan at mga<br />
tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong>, 91<br />
Himala, kaloob na makagawa <strong>ng</strong><br />
mga, 150–51<br />
I<br />
Ikalawa<strong>ng</strong> Pagparito ni Jesucristo,<br />
305–11<br />
palatandaan <strong>ng</strong>, mga, 299–304,<br />
309–10<br />
Ikapu, mga, 219–23<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Gordon B. Hinckley, 222–23<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Heber J. Grant, 222–23<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Stephen L Richards, 220<br />
Ina, mga<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Boyd K. Packer, 256<br />
responsibilidad <strong>ng</strong>, mga, 256–57<br />
Iniisip, hahatulan tayo ayon sa<br />
ati<strong>ng</strong> mga, 320<br />
Israel<br />
pagkalat <strong>ng</strong> sambahayan ni,<br />
291, 293<br />
pagtitipon <strong>ng</strong> sambahayan ni,<br />
291–97<br />
Indeks<br />
pahayag ni Joseph Fieldi<strong>ng</strong><br />
Smith tu<strong>ng</strong>kol sa pagtitipon<br />
<strong>ng</strong>, 295<br />
pahayag ni Russell M. Nelson<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa pagtitipon <strong>ng</strong>, 291<br />
pa<strong>ng</strong>alan ni Jacob pinalitan at<br />
nagi<strong>ng</strong>, 291<br />
Israelita, mga, 291<br />
J<br />
Jacob<br />
pa<strong>ng</strong>alan pinalitan <strong>ng</strong> Israel, 291<br />
Tipan <strong>ng</strong> Diyos kay, 291<br />
Jesucristo<br />
Bugto<strong>ng</strong> na Anak <strong>ng</strong> Ama, 62<br />
buhay ni, 59–69<br />
ginawa<strong>ng</strong> posible<strong>ng</strong> mapasaatin<br />
a<strong>ng</strong> mga pagpapala sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> Pagbabayad-sala,<br />
68<br />
halimbawa <strong>ng</strong> pag-ibig sa<br />
kapwa-tao, 208–9<br />
halimbawa <strong>ng</strong> paglili<strong>ng</strong>kod, 195<br />
ipinropesiya a<strong>ng</strong> pagsila<strong>ng</strong> at<br />
misyon, 61–62<br />
itinatag a<strong>ng</strong> Simbahan, 65<br />
Lumikha, 27–29<br />
nagpasimula <strong>ng</strong> sacrament,<br />
155–56<br />
nais tayo<strong>ng</strong> magli<strong>ng</strong>kod sa iba,<br />
191–92<br />
naorden na noon pa man bago<br />
isinila<strong>ng</strong>, 13<br />
pag-ibig ni, 64–65<br />
pagtubos ni, 66–67<br />
pa<strong>ng</strong>itain ni Orson F. Whitney<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa pagdurusa ni, 66<br />
perpekto<strong>ng</strong> buhay ni, 62–64<br />
sakripisyo ni, 68, 175–79<br />
sinunod a<strong>ng</strong> Ama, 241–42<br />
339
340<br />
Indeks<br />
Tagapagligtas at pinuno sa<br />
buhay sa mundo, 19–20<br />
turo ni, mga, 64–65<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Ikalawa<strong>ng</strong><br />
Pagparito ni Jesucristo;<br />
Pagbabayad-sala; Pananampalataya<br />
kay Jesucristo<br />
K<br />
Kaalaman, kaloob na, 148–49<br />
Kaalaman na si Jesucristo a<strong>ng</strong><br />
Anak <strong>ng</strong> Diyos, kaloob na, 149<br />
Kadakilaan, 325–31<br />
pagigi<strong>ng</strong> karapat-dapat sa, 23<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith, 328<br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal<br />
mahalaga para sa, 259–61<br />
Kagalakan, lubos na, 14<br />
Kaharia<strong>ng</strong> selestiyal<br />
binyag kaila<strong>ng</strong>an para<br />
makapasok sa, 135–36<br />
kadakilaan sa, 322–23, 325–31<br />
Kahatulan <strong>ng</strong> Diyos, mga, 319<br />
Kalayaan<br />
hina<strong>ng</strong>ad ni Satanas na alisin,<br />
23–24<br />
isa<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong><br />
alituntunin, 23–24<br />
kaila<strong>ng</strong>an <strong>ng</strong> pagpipilian, 24–26<br />
kaila<strong>ng</strong>an sa plano <strong>ng</strong> kaligtasan,<br />
23–24<br />
paggamit, na<strong>ng</strong> wala<strong>ng</strong> alaala<br />
<strong>ng</strong> buhay bago isila<strong>ng</strong>, 14–15<br />
Kalayaa<strong>ng</strong> pumili. Ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Kalayaan<br />
Kalinisa<strong>ng</strong>-Puri, 267–76<br />
Kaloob na Espiritu Santo, 141–44<br />
isa sa mga pinakadakila<strong>ng</strong><br />
kaloob <strong>ng</strong> Diyos, 143–44<br />
kahulugan <strong>ng</strong>, 141–42<br />
pagkilala sa impluwensya <strong>ng</strong><br />
Espiritu Santo, 143<br />
pagta<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong>, 142–43<br />
Kaloob <strong>ng</strong> Espiritu, mga. Ti<strong>ng</strong>nan<br />
sa Espirituwal na kaloob, mga<br />
Kalu<strong>ng</strong>kutan sa kasalanan, bahagi<br />
<strong>ng</strong> pagsisisi, 128<br />
Kalusugan, batas <strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>inoon<br />
ukol sa. Ti<strong>ng</strong>nan sa Word of<br />
Wisdom<br />
Kaluwalhatian, mga kaharian <strong>ng</strong>,<br />
321–23<br />
Kaluwalhatia<strong>ng</strong> telestiyal, 323<br />
Kaluwalhatia<strong>ng</strong> terestriyal, 322–23<br />
Kapatawaran<br />
kagalakan sa, 130–31<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, mga, ni<br />
Spencer W. Kimball, 275<br />
sa paglabag sa batas <strong>ng</strong><br />
kalinisa<strong>ng</strong>-puri, 274–75<br />
Kapatawaran <strong>ng</strong> mga kasalanan,<br />
binyag para sa, 133–35<br />
Kape, 199<br />
Kapulu<strong>ng</strong>an sa La<strong>ng</strong>it, 14–15<br />
Karne, 200<br />
Karunu<strong>ng</strong>an, kaloob na, 148<br />
Kasal<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Spencer W. Kimball, 263<br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>gan, 259–65<br />
Kasalanan<br />
kahulugan <strong>ng</strong>, 125<br />
lahat ay nagkaroon <strong>ng</strong>, 125<br />
Katamaran, 186<br />
Katapatan, 213–17<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Brigham You<strong>ng</strong>, 213<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Joseph F. Smith, 216
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Mark E. Petersen, 213–14<br />
Katotohanan <strong>ng</strong> eba<strong>ng</strong>helyo<br />
ipinanumbalik, mga, 114–15<br />
Kautusan, pagsunod sa mga,<br />
bahagi <strong>ng</strong> pagsisisi, 129–30<br />
Kumpirmasyon. Ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Kaloob na Espiritu Santo<br />
L<br />
Labanan sa La<strong>ng</strong>it, 20<br />
Labindalawa<strong>ng</strong> Apostol,<br />
paghatol <strong>ng</strong>, 321<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Apostol<br />
Liba<strong>ng</strong>an, 186–87<br />
Li<strong>ng</strong>go, a<strong>ng</strong> Sabbath, 164<br />
Lucifer. Ti<strong>ng</strong>nan sa Satanas<br />
M<br />
Mag-anak: Isa<strong>ng</strong> Pagpapahayag sa<br />
Mundo, 13, 245, 249, 250, 253,<br />
255, 256, 258, 269<br />
Magbuklod, kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong>,<br />
ipinanumbalik ni Elijah, 302<br />
Magkaanak, kapa<strong>ng</strong>yariha<strong>ng</strong>,<br />
268–69<br />
Magpagali<strong>ng</strong>, kaloob na, 150<br />
Magula<strong>ng</strong>, mga responsibilidad <strong>ng</strong><br />
mga, 184–85, 253–57<br />
Mahalaga<strong>ng</strong> Perlas, 56–57<br />
Maiinit na inumin, 199<br />
Malaki<strong>ng</strong> Kapulu<strong>ng</strong>an, 14<br />
Malayo<strong>ng</strong> kadiliman, 323<br />
Matatapa<strong>ng</strong> na inumin, 199–200<br />
Melchizedek Priesthood<br />
katu<strong>ng</strong>kulan at mga tu<strong>ng</strong>kulin<br />
<strong>ng</strong>, mga, 90–92<br />
korum <strong>ng</strong>, mga, 92–93<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Aaronic<br />
Priesthood; Priesthood<br />
Milenyo, 313–17<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Brigham You<strong>ng</strong>, 307–8<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
John Taylor, 315–16<br />
Indeks<br />
N<br />
Ninuno, pagtulo<strong>ng</strong> sa mga, 280–84<br />
O<br />
Ordenansa, mga<br />
ipinanumbalik, 114–15<br />
isa<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong><br />
Simbahan, 105<br />
P<br />
Pag-aayuno, 169–73<br />
biyaya <strong>ng</strong>, mga, 172–73<br />
wasto, 169–71<br />
Pag-amin sa mga kasalanan,<br />
bahagi <strong>ng</strong> pagsisisi, 128<br />
Pagbabayad-sala, 71–78<br />
kaila<strong>ng</strong>an para sa kaligtasan,<br />
71–72<br />
kaligtasan mula sa kasalanan<br />
bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong>, 74–78<br />
kuwento ni Boyd K. Packer na<br />
naglalarawan <strong>ng</strong>, 75–78<br />
nagdusa at namatay si Cristo<br />
para sa, 66–67, 72–73<br />
Pagkabuhay na Mag-uli bu<strong>ng</strong>a<br />
<strong>ng</strong>, 73–74<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Joseph Fieldi<strong>ng</strong> Smith, 127<br />
ta<strong>ng</strong>i<strong>ng</strong> si Cristo a<strong>ng</strong><br />
makagagawa, 72<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Jesucristo<br />
Pagbibigay, 220<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Stephen L Richards, 220<br />
341
342<br />
Indeks<br />
Pagbibigay-kahulugan sa mga<br />
wika, kaloob na, 147<br />
Paghahayag, isa<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong><br />
totoo<strong>ng</strong> Simbahan, 101, 103<br />
Paghuhukom<br />
Huli<strong>ng</strong>, 319–24<br />
ni Jesucristo, 321<br />
paghahanda para sa, 323–24<br />
salita, gawa, at isip gagamitin<br />
sa, 320<br />
talaan gagamitin sa, mga,<br />
320–21<br />
Pag-ibig sa Kapwa-Tao, 205–11<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni Joseph<br />
Smith, 209–10<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Thomas S. Monson, 207–8<br />
Pagkahulog, a<strong>ng</strong>, 34–35<br />
bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong>, mga, 34–35<br />
Paglikha<br />
nagpapakita <strong>ng</strong> pag-ibig <strong>ng</strong><br />
Diyos, 30<br />
ni Jesucristo, 27–29<br />
pagsasagawa <strong>ng</strong>, 29<br />
Paglili<strong>ng</strong>kod, 189–96, 222<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Spencer W. Kimball, 191<br />
Pagnanakaw, 215<br />
Pag-oorden noon pa man, 11–14<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Joseph Smith, 13<br />
Pagpapatawad sa iba, bahagi <strong>ng</strong><br />
pagsisisi, 130<br />
Pagsasalin, kaloob na, 147–48<br />
Pagsasauli, bahagi <strong>ng</strong> pagsisisi,<br />
129–30<br />
Pagsila<strong>ng</strong>, panahon at lugar <strong>ng</strong><br />
ati<strong>ng</strong>, pinili <strong>ng</strong> Ama sa La<strong>ng</strong>it, 13<br />
Pagsisinu<strong>ng</strong>ali<strong>ng</strong>, 214<br />
Pagsisisi<br />
alituntunin <strong>ng</strong>, mga, 128–30<br />
kahulugan <strong>ng</strong>, 128<br />
kaila<strong>ng</strong>an a<strong>ng</strong>, 125<br />
<strong>ng</strong>ayon a<strong>ng</strong> panahon para, 132<br />
pagpapala<strong>ng</strong> nagmumula sa,<br />
mga, 130–31<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, mga, ni<br />
Spencer W. Kimball, 128,<br />
130, 274–75<br />
Pagsubok, buhay sa lupa isa<strong>ng</strong>,<br />
14–15<br />
Pagsubok, mga, kaila<strong>ng</strong>an sa<br />
pag-unlad, 14<br />
Pagsunod, 237–44<br />
binyag nagpapakita <strong>ng</strong>, 135<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni Joseph<br />
Smith, 241<br />
Pagsuway, mga bu<strong>ng</strong>a <strong>ng</strong>, 242–43<br />
Pagtalikod sa kasalanan, bahagi <strong>ng</strong><br />
pagsisisi, 129<br />
Pagtatapat, bahagi <strong>ng</strong> pagsisisi, 129<br />
Pagtatrabaho, 183–88, 200<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
David O. McKay, 188<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Heber J. Grant, 184<br />
Pagtitiis ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> wakas, mga<br />
pagpapala<strong>ng</strong> natata<strong>ng</strong>gap<br />
dahil sa, 330–31<br />
Pagtuturo<br />
kaloob na, 149<br />
mula sa aklat na ito, 1–4<br />
Pag-unlad, buhay sa lupa<br />
kaila<strong>ng</strong>an para sa, 14–15<br />
Pahi<strong>ng</strong>a, 186, 201<br />
Palatandaan <strong>ng</strong> mga panahon,<br />
mga. Ti<strong>ng</strong>nan sa Ikalawa<strong>ng</strong><br />
Pagparito ni Jesucristo
Pamilya<br />
kahalagahan <strong>ng</strong>, 245, 247<br />
matagumpay, 248–50<br />
paglalaan para sa, 184–85<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
David O. McKay, 245–247<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Harold B. Lee, 248–59<br />
responsibilidad, mga, 253–58<br />
ugnayan, mga, 247–48<br />
wala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan, 145–51<br />
Panala<strong>ng</strong>in, 41–45<br />
bakit tayo nagdarasal, 41–42<br />
kailan magdarasal, 42–43<br />
paano manala<strong>ng</strong>in, 43–44<br />
paano sinasagot a<strong>ng</strong> mga<br />
panala<strong>ng</strong>in, 44–45<br />
Pananampalataya kay Jesucristo,<br />
117–24<br />
bakit natin kaila<strong>ng</strong>an, 119–20<br />
isa<strong>ng</strong> espirituwal na kaloob,<br />
117, 151<br />
kahulugan <strong>ng</strong>, 117, 119<br />
paano natin mapag-iibayo,<br />
120–23<br />
pagpapala<strong>ng</strong> kasunod <strong>ng</strong>, mga,<br />
123<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa mga epekto<br />
<strong>ng</strong>, mula sa Lectures on<br />
Faith, 123<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong><br />
gumawa na<strong>ng</strong> may,<br />
ni Spencer W. Kimball, 122<br />
Pandaraya, 214–15<br />
Pa<strong>ng</strong>ulo <strong>ng</strong> Simbahan, 47–48<br />
buhay na propeta <strong>ng</strong>ayon, 49<br />
namumuno sa Simbahan, 113<br />
pagpapala <strong>ng</strong> pagsunod sa,<br />
mga, 50–51<br />
pagsa<strong>ng</strong>-ayon sa, 49–50<br />
Indeks<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni Wilford<br />
Woodruff, 49<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa Propeta, mga<br />
Pa<strong>ng</strong>unahi<strong>ng</strong> alituntunin at<br />
ordenansa, mga, 105<br />
ibinalik sa kanila<strong>ng</strong> kaganapan<br />
sa pamamagitan <strong>ng</strong><br />
Panunumbalik, 114–15<br />
Paniniwala sa patotoo <strong>ng</strong> iba,<br />
kaloob na, 150<br />
Panunumbalik <strong>ng</strong> Simbahan<br />
ipinropesiya, 107–8, 109–11<br />
sa pamamagitan ni<br />
Joseph Smith, 111–15<br />
Paraiso<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Jedediah M. Grant, 289<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Wilford Woodruff, 289<br />
sa daigdig <strong>ng</strong> mga espiritu,<br />
288–89<br />
Patay, mga ordenansa para sa mga,<br />
isa<strong>ng</strong> kata<strong>ng</strong>ian <strong>ng</strong> totoo<strong>ng</strong><br />
Simbahan, 105<br />
Patotoo, pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
David O. McKay, 149<br />
Patriarch, katu<strong>ng</strong>kulan at mga<br />
tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong>, 91<br />
Patriarchal blessi<strong>ng</strong>, mga, 13, 91,<br />
152<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Thomas S. Monson, 13<br />
Personalidad, nabuo sa buhay<br />
bago isinila<strong>ng</strong>, 13<br />
Pinagtipana<strong>ng</strong> mga tao, 95–100<br />
Pitumpu, katu<strong>ng</strong>kulan at mga<br />
tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong>, 91<br />
Plano <strong>ng</strong> kaligtasan, 11–16, 27<br />
Priest, katu<strong>ng</strong>kulan at mga<br />
tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong>, 89–90<br />
343
344<br />
Indeks<br />
Priesthood, 79–84<br />
kahulugan <strong>ng</strong>, 79<br />
organisasyon <strong>ng</strong>, 85–94<br />
paano a<strong>ng</strong> wasto<strong>ng</strong> paggamit,<br />
82–83<br />
paano natata<strong>ng</strong>gap <strong>ng</strong> mga<br />
lalaki, 81–82<br />
pagpapala sa wasto<strong>ng</strong> paggamit<br />
<strong>ng</strong>, mga, 83–84<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Joseph F. Smith, 87–88<br />
pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>aila<strong>ng</strong>an sa, 81<br />
sa<strong>ng</strong>ay <strong>ng</strong>, mga, 85–87<br />
susi <strong>ng</strong>, mga, 87–88<br />
Ti<strong>ng</strong>nan din sa<br />
Aaronic Priesthood;<br />
Melchizedek Priesthood<br />
Propesiya, kaloob na, 150<br />
Propeta, mga, 47–51<br />
inorden noon pa man, 13<br />
kinatawan <strong>ng</strong> Diyos sa lupa,<br />
mga, 47–48<br />
salita <strong>ng</strong>, ay banal na kasulatan,<br />
mga, 57<br />
Tumawag a<strong>ng</strong> Diyos sa lahat <strong>ng</strong><br />
henerasyon, 48<br />
S<br />
Sabbath, 161–67<br />
kahulugan <strong>ng</strong>, 161<br />
kasaysayan <strong>ng</strong>, 163<br />
layunin <strong>ng</strong>, 161–63<br />
Li<strong>ng</strong>go, 164<br />
pagpapala sa pagsunod sa,<br />
mga, 166<br />
pagpapanatili<strong>ng</strong> banal, 164–66<br />
Sacrament, 155–60<br />
pa<strong>ng</strong>a<strong>ng</strong>asiwa <strong>ng</strong>, 156–57<br />
pinaninibago a<strong>ng</strong> mga tipan sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong>, 157–58<br />
pinasimulan ni Cristo a<strong>ng</strong>,<br />
155–56<br />
saloobin haba<strong>ng</strong> tumata<strong>ng</strong>gap<br />
<strong>ng</strong>, 158–59<br />
Sakripisyo, 175–81<br />
Salita, hahatulan tayo ayon sa ati<strong>ng</strong><br />
mga, 320<br />
Satanas<br />
ginagaya a<strong>ng</strong> mga kaloob <strong>ng</strong><br />
Espiritu, 152–53<br />
gusto<strong>ng</strong> labagin natin a<strong>ng</strong> batas<br />
<strong>ng</strong> kalinisa<strong>ng</strong>-puri, 271–73<br />
hina<strong>ng</strong>ad alisin a<strong>ng</strong> kalayaa<strong>ng</strong><br />
pumili, 17, 19<br />
igagapos sa Milenyo, 315<br />
lumaban kay Jesus sa la<strong>ng</strong>it, 20<br />
palalayain sandali sa pagtatapos<br />
<strong>ng</strong> Milenyo, 317<br />
pinalayas sa la<strong>ng</strong>it, 20<br />
sinasalu<strong>ng</strong>at a<strong>ng</strong> mabuti, 24–26<br />
tinukso si Eva, 33<br />
tinutukso tayo, 20<br />
Simbahan ni Jesucristo<br />
apostasiya mula sa, 106–7<br />
awtoridad sa, 103, 112<br />
ipinanumbalik, hindi mawawasak<br />
kailanman, 115–16<br />
itinatag sa pamamagitan ni<br />
Joseph Smith, 113–14<br />
kata<strong>ng</strong>ia<strong>ng</strong> tumutukoy sa, mga,<br />
101–6<br />
magi<strong>ng</strong> miyembro <strong>ng</strong>, sa<br />
pamamagitan <strong>ng</strong> binyag, 135<br />
<strong>ng</strong>ayon, 109–16<br />
noo<strong>ng</strong> una<strong>ng</strong> panahon, 101–8<br />
organisasyon <strong>ng</strong>, 104–5, 112–14
paghahayag sa, 101–3, 104–5<br />
panunumbalik <strong>ng</strong>, ipinropesiya,<br />
107–8, 109–11<br />
sa mga lupain <strong>ng</strong> Amerika, 106<br />
Smith, Joseph<br />
katotohanan ipinanumbalik sa<br />
pamamagitan ni, 114–15<br />
Simbahan ipinanumbalik sa<br />
pamamagitan ni, 111–15<br />
Stake, 114<br />
T<br />
Tabako, 199<br />
Tabi<strong>ng</strong>, tinatakpan a<strong>ng</strong> alaala <strong>ng</strong><br />
tahanan sa la<strong>ng</strong>it, 13<br />
Tagapagligtas. Ti<strong>ng</strong>nan sa<br />
Jesucristo<br />
Talaan, hahatulan tayo ayon sa<br />
mga, 320–21<br />
Talento, mga<br />
pagkakaroon <strong>ng</strong>, 233–36<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa pagkakaroon<br />
<strong>ng</strong>, ni Heber J. Grant,<br />
235<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa pagkakaroon<br />
<strong>ng</strong>, ni Marvin J. Ashton,<br />
235<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa pananagutan<br />
sa, ni Joseph F. Smith,<br />
235–36<br />
tinaglay sa buhay bago isila<strong>ng</strong>,<br />
11–13<br />
Tao<br />
anak <strong>ng</strong> Diyos, 11<br />
mamumuno sa mga nilikha <strong>ng</strong><br />
Diyos, 7<br />
Indeks<br />
nilikha sa larawan <strong>ng</strong> Diyos, 8<br />
pahayag ni Joseph F. Smith<br />
tu<strong>ng</strong>kol sa kabanalan <strong>ng</strong><br />
mga magula<strong>ng</strong> <strong>ng</strong>, 11<br />
Teacher, katu<strong>ng</strong>kulan at mga<br />
tu<strong>ng</strong>kulin <strong>ng</strong>, 89<br />
Templo, mga<br />
gawai<strong>ng</strong> isasagawa sa, sa panahon<br />
<strong>ng</strong> Milenyo, 307, 314<br />
gawai<strong>ng</strong> isinasagawa sa, 277–84<br />
wala<strong>ng</strong> ha<strong>ng</strong>ga<strong>ng</strong> kasal<br />
isinasagawa sa, 261–62<br />
Tipan<br />
bago at wala<strong>ng</strong>-ha<strong>ng</strong>gan,<br />
99–100<br />
kahulugan <strong>ng</strong>, 95, 97<br />
kay Abraham, 97–98<br />
pinaninibago sa pamamagitan<br />
<strong>ng</strong> sacrament, 157–58<br />
sa binyag, 136–38<br />
Trigo, 200<br />
Tsaa, 199<br />
Tukso, paglaban sa mga,<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Gordon B. Hinckley, 271–72<br />
U<br />
Una<strong>ng</strong> Pa<strong>ng</strong>uluhan, 113–14<br />
W<br />
Ward, mga, 114<br />
Wika, kaloob na mga, 147<br />
Word of Wisdom, 197–203<br />
pahayag tu<strong>ng</strong>kol sa, ni<br />
Heber J. Grant, 202<br />
345