Więcej - Świat Architektury
Więcej - Świat Architektury
Więcej - Świat Architektury
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
4 (22) / 2012<br />
ISSN: 2081-6413<br />
ZNIKAJĄCE CHMURY<br />
Biura zarządu Kopalni Bogdanka<br />
PO DRUGIEJ STRONIE LUSTRA<br />
Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych<br />
Politechniki Warszawskiej<br />
KSZTAŁTOWANIE ELEWACJI
Od teraz możemy budować lepiej<br />
Tradycyjnym, masywnym technologiom budowlanym coraz trudniej<br />
jest sprostać rosnącym wymaganiom, jakie stawia się współczesnym<br />
budynkom pod względem oszczędności energetycznej. Uzyskanie<br />
zgodności z surowymi wymogami prawa niekiedy wymaga<br />
budowania ścian o grubości dochodzącej nawet do 50 cm.<br />
KNAUF AQUAPANEL ® Exterior Wall to<br />
zaawansowany system do suchej zabudowy<br />
ścian zewnętrznych, w wyjątkowy sposób łączący<br />
w sobie oszczędność realizacji, poszanowanie<br />
środowiska i walory użytkowe konstrukcji, których<br />
nie można uzyskać metodami tradycyjnymi.<br />
Konstrukcja<br />
Wykończenie powierzchni<br />
Rozstaw słupków<br />
Odporność ogniowa<br />
Izolacyjność akustyczna (R W, R)<br />
Izolacyjność termiczna<br />
(wartość współczynnika U)<br />
Cechy i charakterystyki systemu<br />
Cegła okładzinowa<br />
600 mm<br />
60 minut<br />
61 dB<br />
0,21 W/m²K<br />
Budynki użyteczności publicznej należą do obiektów o podwyższonych wymaganiach w zakresie izolacyjności termicznej, bezpieczeństwa<br />
pożarowego i izolacyjności akustycznej. Montaż ściany z podwójnym szkieletem między stropami jest szybki i nieskomplikowany.<br />
W każdym wariancie systemu wykorzystuje się<br />
płyty cementowe AQUAPANEL ® Outdoor oraz<br />
inne materiały fi rmy Knauf, takie jak: akcesoria<br />
i materiały do wykończeń zewnętrznych,<br />
profi le, materiały izolacyjne, płyty gipsowo-<br />
-kartonowe, masy szpachlowe i elementy<br />
systemu zabudowy wewnętrznej. Wszystkie<br />
komponenty systemu, produkowane zarówno<br />
przez fi rmę Knauf, jak i jej partnerów, opracowuje<br />
się pod kątem wzajemnej kompatybilności,<br />
wytwarza zgodnie z najwyższymi standardami<br />
oraz poddaje rygorystycznej kontroli jakości.<br />
Konstrukcja<br />
Cechy i charakterystyki systemu<br />
Wykończenie powierzchni Tynk zewnętrzny AQUAPANEL ®<br />
Rozstaw słupków<br />
Odporność ogniowa<br />
Izolacyjność akustyczna (R W, R)<br />
Izolacyjność termiczna<br />
(wartość współczynnika U)<br />
600 mm<br />
30 minut<br />
51 dB<br />
0,26 W/m²K<br />
Ściana zewnętrzna odsunięta od stropów to specjalny wariant konstrukcyjny stosowany wszędzie tam, gdzie liczy się jak najkorzystniejsza<br />
charakterystyka cieplna budynku. Ten rodzaj konstrukcji to idealny wybór np. dla budynków biurowych i mieszkalnych.<br />
Poprzez wysunięcie izolacji przed stropy stworzono optymalny wariant rozwiązania, pozwalający zminimalizować występowanie<br />
mostków termicznych. Zimą zapewnia to mniejsze straty ciepła, a latem bardziej komfortowy klimat pomieszczeń.<br />
Firma Knauf dostarcza wszystko, co jest niezbędne<br />
do suchej zabudowy ścian zewnętrznych,<br />
dokładnie spełniających wszelkie wymagania<br />
techniczne i estetyczne.<br />
System budowy ścian zewnętrznych KNAUF AQUAPANEL ®<br />
Exterior Wall opracowano z myślą o wielu różnorodnych<br />
zastosowaniach.<br />
Kompletna ściana od jednego dostawcy:<br />
skontaktuj się z Knauf<br />
Knauf Sp. z o.o. ul. <strong>Świat</strong>owa 25, 02-220 Warszawa, kontakt: Krzysztof Borzymiński, tel. +48 601 39 41 54, e-mail: borzyminski.krzysztof@knauf.pl
Chaos psychodelicznych kolorów na elewacjach jest dostrzegalny<br />
w wielu miastach Polski. We Wrocławiu od niedawna atakuje nas<br />
również na ul. Sienkiewicza, na odcinku znajdującym się pomiędzy<br />
ul. Reja a Górnickiego. Z jednej strony mijamy różnorodnie pastelowe<br />
bloki, z drugiej pstrokaty sklep, którego elewacja jest niemal<br />
całkowicie pokryta grafiką przedstawiającą gigantyczne produkty<br />
spożywcze. W drodze do pracy, czekając na pobliskim przystanku<br />
tramwajowym, lepiej patrzeć w niebo.<br />
Niepokoi mnie przyzwolenie na nieprzemyślane decyzje spółdzielni<br />
i zarządców, podejmowane w zakresie modernizacji elewacji.<br />
Choinki, kwadraciki, trójkąciki – zatrzęsienie barw i nieuzasadnionych<br />
form. Niewielu mieszkańcom się to podoba. Większość z nas cieszy<br />
się jednak, że remont został przeprowadzony, elewacje ocieplone<br />
i odmalowane. Było zimno i szaro, teraz jest ciepło i kolorowo.<br />
Proszę Państwa, to nie musi i nie powinno być zrobione byle<br />
jak. To można i należy robić w sposób przemyślany. Współtworzymy<br />
rzeczywistość, w której żyjemy. To, czego doświadczamy,<br />
również w zakresie estetyki naszego otoczenia, w znacznej mierze<br />
zależy od nas.<br />
Cieszy mnie bardzo Pospolite Ruszenie – inicjatywa podjęta<br />
przez L.U.C-a i jego współpracowników.<br />
„Chwila.<br />
To nie jest niczyje,<br />
To jest nasze,<br />
To jest częścią mnie,<br />
Bo codziennie na to patrzę”.<br />
Fragment tekstu L.U.C-a,<br />
Pospolite Ruszenie, z płyty Kosmostumostów<br />
5
W numerze:<br />
20<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
60<br />
WYDARZENIA 8<br />
BŁYSZCZĄC W PRZESTRZENI 60<br />
Terminal pasażerski w Porcie Lotniczym Rzeszów Jasionka<br />
NOWOŚCI PRODUKTOWE 14<br />
ROZMOWY<br />
KSIĘGOZBIÓR JAKO MOTYW 78<br />
KSZTAŁTUJĄCY ELEWACJĘ<br />
Dolnośląskie Centrum Informacji Naukowej i Ekonomicznej<br />
(DCINiE) we Wrocławiu<br />
BATALIA Z WIELKĄ INFEKCJĄ ŚCIAN 20<br />
Pospolite Ruszenie<br />
PROJEKT Z OKŁADKI<br />
ZNIKAJĄCE CHMURY 26<br />
Biura zarządu Kopalni Bogdanka<br />
36<br />
Fot. archiwum Dedeco<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
78<br />
HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ<br />
MONUMENTALNOŚĆ ELEWACJI 88<br />
Biurowiec Mokotowska Square w Warszawie<br />
W POSZUKIWANIU DAWNYCH IDEI 94<br />
Dworzec Warszawa Stadion<br />
Teatr Powszechny w Warszawie 100<br />
Modernizacja dawnego Teatru Przedmieść<br />
REALIZACJE W POLSCE<br />
PO DRUGIEJ STRONIE LUSTRA 36<br />
Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej<br />
Z DBAŁOŚCIĄ O DETAL 46<br />
Osiedle Centauris we Wrocławiu<br />
ABROAD<br />
Architektura na skałach 110<br />
O wyzwaniach projektowych w Finlandii – część druga<br />
KOMUNIKACJA W PROJEKTOWANIU 55<br />
Biurowiec Olivia Gate w Gdańsku<br />
46<br />
Fot. archiwum Centauris IPD Invest<br />
Fot. Maciej Czerniewski<br />
100<br />
6 7
Wydarzenia<br />
Statuetki<br />
TOP DESIGN<br />
award rozdane<br />
5 marca br. podczas wernisażu arena<br />
DESIGN 2012 zostały ogłoszone wyniki konkursu<br />
TOP DESIGN award. Jury, któremu<br />
przewodniczył francuski projektant Francois<br />
Azambourg, postanowiło uhonorować statuetkami<br />
pięć produktów:<br />
fotel bujany / producent: Kettal, projekt:<br />
Patricia Urquiola – przestrzeń domowa;<br />
system BLUE ® CHILLED & SPARKLING<br />
31323000 / producent: GROHE, projekt:<br />
Paul Flowers – kuchnia;<br />
sauna VITRIUM / producent: Klafs, projekt:<br />
Klafs GmbH – łazienka, wellness;<br />
tramwaj TRAMINO / producent: Solaris,<br />
projekt: Jens Timmich – motoryzacja i transport<br />
publiczny;<br />
• wzór cyfrowy PAINT SPLATTER / producent:<br />
Shattdecor, projekt: dział Design<br />
Schattdecor AG pod kierownictwem Claudii<br />
Kuechen – wyposażenie wnętrz.<br />
www.arenadesign.pl<br />
Technologia Cięcia<br />
Wodą w Architekturze<br />
i Designie<br />
Nowoczesna technologia cięcia strumieniem<br />
wodnym umożliwia wycięcie finezyjnych<br />
kształtów w dowolnym materiale.<br />
Zapraszamy architektów, projektantów,<br />
twórców rzeczy małych i dużych, dzieł<br />
wysublimowanych i pop-artu na seminarium,<br />
gdzie dowiedzą się o możliwościach popularyzowania<br />
własnych wizji artystycznych.<br />
Specjaliści i pasjonaci zapoznają uczestników<br />
z technologią cięcia, przedstawią przykłady<br />
realizacji projektów z całego świata oraz<br />
porozmawiają o korzyściach, możliwościach,<br />
ale też jej ograniczeniach. Mile widziani będą<br />
także doświadczoni designerzy, którzy brali<br />
udział w tego typu realizacjach. Szczegółowy<br />
program seminariów i formularz zgłoszeniowy<br />
znajduje się na stronie internetowej<br />
projektu. Ilość miejsc jest ograniczona.<br />
Spotkania odbędą się 18 maja 2012 r.<br />
w Gdynii, 14 września 2012 r. w Warszawie,<br />
21 listopada 2012 r. w Krakowie.<br />
www.seminarium.techjet.eu<br />
Projekt Łazienki 2012<br />
Tematem XIV edycji konkursu jest projekt<br />
koncepcyjny toalety publicznej w Krakowie<br />
przy Rondzie Mogilskim. Zakończona<br />
w 2008 r. przebudowa ronda polegała na rozdzieleniu<br />
poziomu ruchu pieszego, rowerowego<br />
i tramwajowego od poziomu ruchu samochodowego.<br />
Atrakcją dla osób przebywających<br />
w tym rejonie są odsłonięte i zrekonstruowane<br />
zabytkowe fundamenty kaponiery fortu mogilskiego.<br />
Węzeł przesiadkowy wymaga poprawy<br />
warunków sanitarnych. Obok toalety projektanci<br />
powinni przewidzieć pomieszczenie<br />
przeznaczone na usługi komplementarne, takie<br />
jak informacja turystyczna czy salonik prasowy.<br />
Dzięki temu obiekt będzie jeszcze bardziej<br />
przydatny w przestrzeni zurbanizowanej.<br />
Konkurs organizowany jest przez Miasto<br />
Kraków – Zarząd Infrastruktury Komunalnej<br />
i Transportu oraz Sanitec Koło. Jego laureaci<br />
zdobędą nagrody o łącznej wartości<br />
40 tys. zł. Termin nadsyłania projektów<br />
upływa 15.05.2012 r., a wyniki zostaną ogłoszone<br />
18.06.2012 r. 1-10 czerwca 2012 r.<br />
odbędzie się głosowanie internautów, którzy<br />
przyznają swoją nagrodę.<br />
www.konkurskolo.pl<br />
Nowe zlecenie<br />
dla firmy Widok<br />
Firma Widok przystąpiła do realizacji największego<br />
pozyskanego dotychczas kontraktu<br />
– budynków B1 i B2 Business Garden Warszawa.<br />
Zakres prac dotyczy kompleksowego<br />
wykonania elewacji: fasad, okien, żaluzji, rolet<br />
elewacyjnych, okładzin aluminiowych, jak<br />
również automatyki drzwiowej. Indywidualnie<br />
projektuje także systemy aluminiowe na obu<br />
obiektach. Zakończenie prac planowane jest<br />
na lipiec-sierpień 2012 r.<br />
www.widok.eu<br />
Deceuninck/Inoutic – światowy lider w produkcji profili PVC od zawsze dostarczał swoim klientom nowe<br />
produkty i poszukiwał niewykorzystanych dotychczas obszarów ich zastosowania. W ten właśnie sposób<br />
zrodziła się zupełnie nowa technologia w nowoczesnych systemach elewacyjnych i tarasowych. Twinson<br />
to trwałe i elastyczne tworzywo, będące połączeniem drewna z PVC i mające zalety obu tych materiałów.<br />
Twinson wyróżnia naturalny wygląd drewna, a jednocześnie wytrzymałość i funkcjonalność PVC. Stanowi<br />
więc znakomitą alternatywę dla elewacji drewnianych i winylowych oraz wszelkich rozwiązań tarasowych.<br />
System elewacyjny Twinson O-Wall to prawdziwa<br />
rewolucja w tego typu systemach. Nie<br />
tylko dają wrażenie naturalnego ciepła, ale jednocześnie<br />
są niezwykle wytrzymałe i odporne<br />
na działanie czynników atmosferycznych. Nie są<br />
również obarczone wadami elewacji wykonanych<br />
z drewna: nie wypaczają się, nie pękają, nie<br />
mają drzazg i nie porastają mchem. Co ważne,<br />
deski Twinson są odporne na insekty i działanie<br />
wody. Jest więc to rozwiązanie obliczone<br />
na długie lata użytkowania. Deski elewacyjne<br />
Twinson nie wymagają olejowania oraz kosztownej<br />
pielęgnacji, tak jak ma to miejsce na przykład<br />
przy drewnie.<br />
Wykorzystując technologię Twinson O-Wall,<br />
można zmienić elewację każdego domu<br />
w doskonale wykończoną całość. Deski elewacyjne<br />
Twinson są dostępne w różnych, naturalnych<br />
kolorach, dając wiele interesujących<br />
TWINSON<br />
INNOWACYJNE SYSTEMY<br />
ELEWACYJNE I TARASOWE<br />
możliwości zastosowań i nie ma praktycznie<br />
znaczenia, czy wykorzystamy je na zewnątrz<br />
czy wewnątrz budynku, w nowoczesnych czy<br />
tradycyjnych domach.<br />
Systemy elewacyjne i tarasowe Twinson<br />
odniosły duży sukces rynkowy w krajach Europy<br />
Zachodniej, w których stosowane są z powodzeniem<br />
już od kilku lat.<br />
Deceuninck/Inoutic wykorzystuje najnowocześniejszą<br />
technologię przy zachowaniu dbałości<br />
o środowisko naturalne. Twinson zawiera<br />
drewno sosny rosnącej szybko w miejscach,<br />
które mogą być zalesiane na nowo. Stanowi więc<br />
przyjazną środowisku alternatywę dla twardego,<br />
egzotycznego drewna, które najczęściej pozyskuje<br />
się z zagrożonych wymarciem lasów tropikalnych.<br />
W ten sposób Twinson wspiera gospodarkę<br />
zasobami leśnymi. Oczywiście, jako produkt<br />
nowoczesny może być w 100% poddany<br />
recyklingowi. Systemy tarasowe i elewacyjne<br />
Twinson objęte są 25-letnią gwarancją.<br />
Wyjątkowe właściwości Twinson gwarantuje<br />
znak jakości Niemieckiego Instytutu Drewna<br />
VHI. System ten uzyskał również prestiżowy<br />
certyfikat PEFC – międzynarodowej organizacji<br />
promującej ekologiczne i innowacyjne praktyki<br />
w leśnictwie.<br />
<strong>Więcej</strong> informacji – www.twinson.net<br />
Deceuninck/Inoutic jest wiodącym producentem<br />
materiałów budowlanych o najwyższej<br />
jakości – więcej na www.inoutic.pl<br />
8
Samorząd Województwa Małopolskiego zaprasza<br />
<br />
<br />
REALIZACJA STACJI PKP W KRAKOWIE<br />
Projekt: Agencja Architektoniczna Centrum,<br />
mgr inż. Arch. Ryszard Frankowicz<br />
Generalny Wykonawca: Mostostal Warszawa<br />
Podwykonawca: Wido Profil<br />
Materiał zastosowany: Trespa ® Meteon ®<br />
i Trespa ® Virtuon<br />
Dostawca: ThyssenKrupp Energostal S.A.<br />
W tym sęk!<br />
19–20 MAJA, 26–27 MAJA 2012<br />
dnidziedzictwa.pl<br />
Architekci z krakowskiej Agencji Architektonicznej<br />
Centrum, zaprojektowali płyty<br />
Trespa ® Meteon ® i Virtuon na okładzinach<br />
słupów na peronach, wentylowanych<br />
okładzinach ścian w tunelach komunikacyjnych,<br />
obudowach konstrukcji parkingu oraz<br />
okładzin balustrad na Stacji PKP w Krakowie.<br />
Produkty te zdały egzamin już we wcześniejszym<br />
projekcie tej pracowni – projekcie podziemnych<br />
przystanków Krakowskiego Szybkiego<br />
Tramwaju, zrealizowanym w 2008 roku.<br />
Płyty Trespa ® przewidziane są również jako<br />
materiał wykończeniowy budowanego aktualnie<br />
Dworca Podziemnego PKP w Krakowie<br />
– tworzącego wraz ze Stacją PKP i Przystankami<br />
Szybkiego Tramwaju, nowoczesny węzeł<br />
komunikacyjny.<br />
Płyty Trespa ® to najwyższej klasy laminaty<br />
HPL. Głównym atrybutem tej okładziny wentylowanej<br />
jest odporność na działanie czynników<br />
takich jak: promieniowanie UV, wilgoć<br />
oraz chemiczne środki czyszczące. Zalety te<br />
uzyskano dzięki unikalnej, opatentowanej<br />
technologii EBC (utwardzania płyty strumieniem<br />
elektronów). Zastosowanie w procesie<br />
produkcyjnym najwyższej klasy komponentów<br />
oraz innowacyjnych technologii znajduje odzwierciedlenie<br />
także w żywotności i trwałości<br />
(przede wszystkim stabilności kolorystycznej)<br />
wytwarzanych produktów.<br />
Kolekcja płyt Meteon ® została stworzona do<br />
zastosowań zewnętrznych, takich jak okładziny<br />
elewacyjne, czy wypełnienia balkonowe. Czynniki<br />
atmosferyczne oddziałujące na elewacje<br />
(promieniowanie słoneczne, wilgoć, kwaśne<br />
deszcze) nie mają wpływu na powierzchnię<br />
płyty i jej rdzeń. Unikalna kolekcja Virtuon skierowana<br />
została do zastosowań wewnętrznych,<br />
o wysokich wymaganiach estetycznych (szpitale,<br />
laboratoria), a w szczególności tam, gdzie<br />
występuje duże natężenie ruchu pieszego (tunele,<br />
stacje metra, stacje kolejowe, lotniska).<br />
Estetyczne wykonanie okładzin na starej i niegeometrycznej<br />
konstrukcji stalowej umożliwiły<br />
sprawdzone systemy podkonstrukcyjne: Wido<br />
Grip i Wido INV.<br />
Systemy te umożliwiają zastosowanie formatek<br />
płyty większych niż 2,5 m 2 , przy jednoczesnym<br />
zapewnieniu wymaganej rozszerzalności<br />
liniowej płyty. Wykorzystanie specjalnej przekładki<br />
z EPDM stabilizuje formatkę płyt Trespa<br />
® oraz zapobiega wibracjom wywołanych<br />
przejazdami i postojami składów kolejowych<br />
na peronach.<br />
Robert Madej, ThyssenKrupp Energostal<br />
Konsultacja techniczna: Krzysztof Kowalik, Trespa<br />
Ryszard Frankowicz,<br />
Agencja Architektoniczna Centrum<br />
Inicjator: Organizator: Gospodarze: Patroni medialni:<br />
10<br />
Robert Madej<br />
Regionalny Menadżer Projektów Budowlanych<br />
ThyssenKrupp Energostal<br />
tel. +48 606 307 404<br />
e-mail: rmadej@tk.energostal.pl<br />
www.thyssenkrupp-energostal.pl
Wydarzenia<br />
Zaprojektuj<br />
sufit on-line<br />
System Solutions to znana biblioteka systemów<br />
sufitowych, zawierająca ponad 50<br />
kompleksowych rozwiązań sufitów podwieszanych<br />
zaproponowanych przez firmę Armstrong.<br />
Dotychczas była dostępna jedynie<br />
w szybko dezaktualizującej się formie drukowanej<br />
oraz na płycie CD. Dziś architekci,<br />
wykonawcy, inwestorzy i wszyscy zainteresowani<br />
mogą skorzystać z wersji on-line na<br />
www.systemsolutions.com.pl.<br />
Po wejściu na stronę www, mamy możliwość<br />
wyboru języka, a potem decydujemy,<br />
czy interesują nas sufity w pomieszczeniach<br />
czy w korytarzach; mineralne, metalowe czy<br />
mieszane itp. Podziały, oznaczenia i wszystkie<br />
elementy prezentowanych rozwiązań<br />
sufitowych (m.in. wizualizacje, rzuty aksonometryczne,<br />
przekroje, opisy techniczne<br />
itd.) zostały zachowane bez zmian. Wszystkich<br />
zajmujących pamięć plików nie musimy<br />
gromadzić na komputerze. Mamy do nich<br />
dostęp przez sieć, posługując się linkami, np.<br />
do kart technicznych, plików CAD.<br />
www.systemsolutions.com.pl<br />
Dni Otwarte<br />
w fabrykach YTONG<br />
Rozpoczyna się cykl Dni Otwartych w<br />
fabrykach YTONG, podczas których będzie<br />
można uzyskać porady dotyczące budowy<br />
domu i ocieplenia ścian mieszkania oraz<br />
zobaczyć produkcję energooszczędnych<br />
bloczków. Spotkania odbędą się 14 kwietnia<br />
w Pile, 21 kwietnia w Miliczu oraz 11 maja<br />
w Ostrołęce.<br />
W ramach każdej z imprez odbędzie<br />
się seminarium „Jak dobrze przygotować<br />
się do budowy domu”. W trakcie spotkania<br />
(godz. 10:30 – 14:30) podjęte zostaną tematy<br />
ocieplenia budynków od wewnątrz, planowania<br />
kosztów oraz wyboru projektu i ekipy<br />
budowlanej, będzie też można skorzystać z<br />
bezpłatnych konsultacji ze specjalistami. Aby<br />
wziąć udział w zwiedzaniu fabryki, wystarczy<br />
wypełnić formularz rejestracyjny dostępny<br />
na stronie www.budowane.pl/dni-otwarte<br />
lub zadzwonić na numer infolinii: 0 801 122<br />
227. Liczba miejsc jest ograniczona, decyduje<br />
kolejność zgłoszeń.<br />
www.budowane.pl<br />
Weekend z gontem<br />
Gont, który stał się inspiracją jednego<br />
z najsłynniejszych polskich projektów jednorodzinnego<br />
budownictwa mieszkaniowego,<br />
jest typowym elementem małopolskiego<br />
krajobrazu. Kryte gontem kościoły kojarzące<br />
się z Podhalem i rejonem Beskidu Niskiego,<br />
zamieszkiwanego do II wojny światowej<br />
przez Łemków, to najbardziej charakterystyczne<br />
przykłady różnorodności budownictwa<br />
drewnianego regionu.<br />
Okazją do przypomnienia źródeł współczesnych<br />
inspiracji architektonicznych mogą stać<br />
się Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego,<br />
jedno z najciekawszych wydarzeń prezentujących<br />
bogactwo kulturowe tego regionu<br />
Polski. W ramach tegorocznej, XIV odsłony,<br />
zwiedzając podczas dwóch majowych weekendów<br />
(19-20 i 26-27 maja 2012 r.) chłopskie<br />
zagrody, dwory, drewniane zabytki techniki<br />
i obiekty sakralne trzech wyznań, będzie można<br />
odkryć niezwykłą obfitość tradycji budownictwa<br />
drewnianego. Na odwiedzających będą<br />
czekać przewodnicy pasjonaci, wyjątkowe<br />
wydawnictwo poświęcone prezentowanym<br />
zabytkom i historiom związanych z nimi ludzi<br />
oraz wiele wydarzeń towarzyszących.<br />
www.dnidziedzictwa.pl<br />
Zrównoważone<br />
projektowanie<br />
Pod koniec marca ruszyła III edycja projektu<br />
„Partnerstwo dla zrównoważonego<br />
budownictwa”. Producent szkła, Pilkington<br />
Polska, wspiera tę branżową inicjatywę, dzieląc<br />
się wiedzą na temat energooszczędnych<br />
rozwiązań w inwestycjach budowlanych.<br />
W tym roku projekt będzie realizowany<br />
w ramach sześciu ogólnopolskich spotkań.<br />
Pierwsze odbyło się we Wrocławiu, kolejne<br />
będą w Katowicach (24 kwietnia), Trójmieście<br />
(15 maja), Poznaniu (25 września), Łodzi<br />
(23 października) oraz w Warszawie (pod<br />
koniec listopada). Inicjatorem i głównym<br />
sponsorem projektu jest firma RD bud –<br />
generalny wykonawca, zaś organizatorem<br />
– firma Bluevine Consulting. Każde seminarium<br />
będzie podzielone na część teoretyczną,<br />
podczas której odbędą się dyskusje panelowe,<br />
i praktyczną, prowadzoną w formie warsztatów.<br />
Uczestnicy podzieleni na zespoły reprezentujące<br />
poszczególne grupy zawodowe<br />
zaangażowane w proces inwestycyjny będą<br />
m.in. pracować nad modelowym projektem<br />
budynku biurowego.<br />
www.zrownowazonainwestycja.com<br />
12 13
Nowości produktowe<br />
FUGA NOWEJ GENERACJI<br />
Sopro Polska wprowadziła na rynek<br />
zupełnie nową fugę, której można używać<br />
do wszystkich okładzin ceramicznych i kamieni<br />
naturalnych, a wszystko dzięki nowatorskiej<br />
technologii, wysoko krystalicznemu wiązaniu<br />
wody oraz braku cementu portlandzkiego.<br />
Najważniejsze cechy fugi DF 10 to jednolite<br />
kolory i gładka powierzchnia, odporność na<br />
zabrudzenia, ochrona przed pleśnią i mikroorganizmami,<br />
podwyższona odporność na preparaty<br />
czyszczące, a także zakres stosowania<br />
od 1 do 10 mm. Produkt jest dostępny w 12<br />
najpopularniejszych kolorach, a do każdego<br />
z nich można dodać złoty lub srebrny brokat.<br />
www.sopro.pl<br />
BEZ NIEPRZYJEMNYCH<br />
PODMUCHÓW<br />
Wentylator firmy Dyson nie ma łopatek,<br />
będących częścią wiatraka. Zamiast nich<br />
wykorzystuje technologię Air Multiplier,<br />
która piętnastokrotnie zwiększa cyrkulację<br />
powietrza. Produkt jest zasilany wydajnym<br />
bezszczotkowym silnikiem, a pokrętło regulujące<br />
umożliwia dostosowanie mocy do<br />
bieżących potrzeb. Brak wirujących łopatek<br />
oznacza, że wentylator nie potrzebuje<br />
obudowy. Jego konstrukcja jest bezpieczna<br />
i łatwa w czyszczeniu. Kąt nachylenia wentylatora<br />
można zmieniać za pomocą lekkiego<br />
dotknięcia podstawy obudowy. Tworzywo<br />
ABS, z którego zbudowane jest urządzenie,<br />
to wytrzymały materiał termoplastyczny<br />
używany do formowania lekkich i sztywnych<br />
produktów.<br />
W drzwiach austriackiego producenta<br />
stolarki można zamontować klamkę zaprojektowaną<br />
przez jedną z największych gwiazd<br />
międzynarodowej architektury – Zahę Hadid.<br />
To pierwsza kobieta, która zdobyła prestiżową<br />
nagrodę Pritzker Architecture, nazywaną architektonicznym<br />
Noblem. Produkt pierwotnie<br />
powstał z myślą o hotelu Puerta America<br />
w Madrycie, gdzie Hadid opracowała wnętrza<br />
pierwszego piętra. Zastosowała w nich styl futurystyczny,<br />
w który wpisują się kosmiczne formy<br />
klamek – nie tylko świetnie wyglądających, ale<br />
również wygodnych w użytkowaniu.<br />
Oprawy oświetleniowe z kolekcji Kalina<br />
to klasyczne żyrandole stylizowane na dawne<br />
kandelabry. Długie łańcuchy, na których umieszczone<br />
zostały wiszące lampy, oraz łukowato<br />
wygięte ramiona, oddają ducha minionych<br />
czasów. Efekt ten potęgują specjalne żarówki<br />
w kształcie płomieni świec. Zdobienie w postaci<br />
stalowej szyszki nadaje prostym oprawom z czarnej,<br />
lakierowanej stali wyjątkowego charakteru.<br />
Lampy zostały zaprojektowane tak, by można je<br />
było wykorzystać w pomieszczeniach o różnym<br />
metrażu. Wszędzie tam, gdzie potrzebujemy<br />
dodatkowych źródeł światła, uzupełnieniem<br />
klasycznego wystroju będzie pojedynczy kinkiet<br />
o wysokości 32 cm.<br />
ZAHA HADID DLA INTERNORM<br />
www.internorm.pl<br />
NOWE KOLORY GRZEJNIKÓW JAGA<br />
www.jaga.com.pl<br />
KLASYKA NA CZASIE<br />
Białe złoto, brąz, czerń, klasyczne złoto,<br />
perłowa czerń oraz perłowy brąz – to nowe<br />
barwy w palecie kolorystycznej grzejników Jaga.<br />
Cztery pierwsze wykończenia przygotowane<br />
zostały dla grzejnika Moon, ostatnie dwa – dla<br />
grzejników dekoracyjnych z linii Eyecatchers.<br />
W nowych wykończeniach Moon wygląda<br />
bardziej artystycznie i awangardowo. Cechą<br />
charakterystyczną nowych kolorów Eyecatchers<br />
jest satynowy połysk uzyskany poprzez dodanie<br />
do lakieru mikroskopijnych błyszczących drobinek.<br />
W obu nowych wersjach oferowane<br />
są m.in. modele Iguana, Tetra, Deco, Sani,<br />
Taboe Panel Plus.<br />
888 pomysłów<br />
do Twojego projektu!<br />
Największa<br />
w Europie<br />
paleta kolorów<br />
na elewacje!<br />
Baumit Life poruszy<br />
Twoją wyobraźnię!<br />
Myślisz kolorowo? Pokaż to swoim klientom. System Baumit Life to aż 888 zupełnie nowych kolorów<br />
oraz zestaw innowacyjnych narzędzi do doboru kolorystyki. Wzornik Big Life, stworzony dla architektów,<br />
dostępny jest w niezwykle designerskim, podświetlanym etui. A wbudowany moduł USB pozwala korzystać<br />
z bibliotek kolorów m.in. w takich programach, jak AutoCad czy Nemetschek.<br />
Dzięki paskom Life Stripes Twoje projekty idealnie odzwierciedlą rzeczywiste odcienie nowej palety kolorów<br />
Baumit. A to jeszcze nie wszystko. Poznaj również aplikacje Life Exchange oraz Designer Pro dostępne online.<br />
Dowiedz się więcej na baumit.com<br />
14<br />
www.dyson.pl<br />
www.nowodvorski.com<br />
Twój dom. Twoje kolory. Twoje życie.
Nowości produktowe<br />
NOWY PRODUKT POL-SKONE<br />
Nowa kolekcja drzwi wewnętrznych Polskone<br />
została stworzona z myślą o wyszukanych<br />
i śmiałych aranżacjach wnętrz. Dwie linie<br />
wzornicze swój indywidualny szlif zawdzięczają<br />
szerokiej palecie poziomych i pionowych ryflowań.<br />
Cechą charakterystyczną linii Astro jest<br />
możliwość malowania drzwi na jeden z dowolnych<br />
odcieni z palety RAL i NCS, co umożliwia<br />
kolorystyczne dopasowanie do pozostałych<br />
elementów wystroju czy stworzenie wnętrza<br />
zdominowanego jedną barwą. Seria Astro Lux<br />
to luksusowa klasyka inspirowana naturalnymi<br />
barwami drewna. Dostępne są cztery rodzaje<br />
wykończeń: od forniru z dębu europejskiego<br />
przez heban aż po jasny i ciemny orzech.<br />
KONWEKTOR O DWÓCH TWARZACH<br />
Dwufunkcyjny klimakonwektor Vido to nowe<br />
rozwiązanie ułatwiające uzyskanie optymalnej<br />
temperatury w pomieszczeniach domowych<br />
oraz biurowych. Po ustawieniu temperatury<br />
na łatwym w obsłudze panelu sterowania,<br />
urządzenie nawiewa orzeźwiające powietrze<br />
do pomieszczeń. Wymiennik ciepła klimakonwektora<br />
Vido jest napełniany wodą lodową,<br />
która może napływać z pompy ciepła działającej<br />
w cyklu odwróconym lub z wytwornicy<br />
wody lodowej. Urządzenie ma filtr, który można<br />
w łatwy sposób wyczyścić, a nawet wyprać.<br />
Do klimakonwektora Vido producent oferuje<br />
szereg pomocnych i przydatnych akcesoriów,<br />
m.in. zawory regulacyjne i pompkę do skroplin.<br />
www.purmo.pl<br />
DESIGN UNLIMITED<br />
<br />
<br />
16<br />
www.pol-skone.pl<br />
PŁYTKI KOLCZASTE<br />
Rozwiązanie połączeń za pomocą płytek<br />
kolczastych firmy Wolf System sprawdza<br />
się podczas budowy więźb dachowych,<br />
konstrukcji nośnych i zadaszeń w obiektach<br />
rolniczych oraz halach, pawilonach handlowych,<br />
scenach, a także obiektach sportowych.<br />
Konstrukcje łączone płytkami nadają się<br />
również do pokrycia istniejących dachów płaskich.<br />
Takie rozwiązanie pozwala na znaczną<br />
redukcję kosztów konstrukcji drewnianych.<br />
Oszczędność uzyskuje się dzięki prefabrykacji<br />
elementów, optymalnemu projektowaniu<br />
oraz skróceniu montażu na budowie.<br />
Dla standardowych typów konstrukcji producent<br />
proponuje produkty z ocynkowanej<br />
blachy o grubości od 1 do 2 mm.<br />
www.wolfsystem.pl<br />
NOWY WYMIAR OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ<br />
Sprytna, ażurowa konstrukcja składająca<br />
się z prętowych słupków oraz krat stanowić<br />
będzie solidną podporę dla ogrodowych<br />
roślin. System panelowy R-Fil firmy Legi jest<br />
alternatywą dla drewnianych płotów, które<br />
wymagają wielokrotnej konserwacji. Jego<br />
głównym składnikiem jest cynk rozgrzany<br />
do temperatury 450 stopni Celsjusza. Zanurzone<br />
elementy pokrywane są antykorozyjną<br />
powłoką, która staje się odporna na słońce i<br />
deszcz. Starannie wykonane łączenia spajają<br />
ze sobą całą konstrukcję za pomocą klem<br />
dociskowych oraz samozrywalnych śrub. Perfekcyjna,<br />
dyskretna kompozycja jest nie tylko<br />
trwała, ale również stabilna – stalowe pręty<br />
Płyta gipsowo-włóknowa Fermacell Firepanel<br />
A1 ma najwyższą klasę reakcji na ogień.<br />
Dzięki temu może zabezpieczać obiekty komercyjne<br />
oraz budynki użyteczności publicznej.<br />
W zależności od potrzeb produkt jest w stanie<br />
zapewnić odporność ogniową przez 60, 90 bądź<br />
120 minut (odpowiednio klasy EI 60, EI 90 oraz<br />
EI 120). Wyniki te osiągnięto dzięki recepturze<br />
opartej na płycie gipsowej z rdzeniem hydrofobizowanym<br />
w procesie produkcji. Rozwiązanie wyróżnia<br />
się także stabilnością, wytrzymałością i optymalną<br />
ochroną przed hałasem, przeznaczone jest do<br />
budowy oraz poszycia ścian i stropów wyłącznie<br />
wewnątrz budynków. Dostępne formaty płyt<br />
2000x1250 mm (grubość 10; 12,5 i 15 mm) oraz<br />
1500x1000 mm (grubość 12,5 mm).<br />
www.fermacell.pl<br />
AŻUROWE OGRODZENIE<br />
www.legi-polska.pl<br />
pod naciskiem roślinności nie zdeformują się.<br />
Odpowiednio dobrana wysokość ogrodzenia<br />
pozwoli na uzyskanie zamierzonego efektu.<br />
ALUCOBOND ® <br />
® <br />
<br />
ALUG<br />
Lech Godlewski<br />
3A Composites Representative<br />
Tel +48 609 400 470<br />
Fax +48-22 741 9109<br />
lech.godlewski@alug.pl<br />
www.alucobond.com
Nowości produktowe<br />
CIEMNY KOLOR SYDNEY<br />
Nowa cegła Röben Sydney wyróżnia<br />
się ciekawą fakturą z nieregularnymi wgłębieniami<br />
i rysami przypominającymi zadrapania.<br />
Srebrne cieniowania nadają ciemnej<br />
cegle dodatkowej elegancji. Ze względu na<br />
odcień, nowy klinkier pasuje do współczesnej,<br />
minimalistycznej architektury miejskiej – pełnej<br />
monochromatycznej kolorystyki i surowych<br />
materiałów, takich jak metal, szkło, drewno<br />
czy kamień. Jej symbolem jest m.in. nowoczesne<br />
i tętniące życiem australijskie miasto,<br />
któremu Röben Sydney zawdzięcza swą<br />
nazwę. Produkt można stosować na elewacji<br />
zarówno domów jednorodzinnych, jak i większych<br />
obiektach. Z powodzeniem można go<br />
również używać we wnętrzach oraz na elementach<br />
małej architektury wokół domu.<br />
Firma Siedle dopasowuje systemy komunikacyjne<br />
do architektury budynków. W przypadku<br />
elewacji wykonanej ze szkła pancernego<br />
dobrym rozwiązaniem jest seria Steel, którą<br />
można zamontować na szkle bez dodatkowych<br />
ram i widocznych elementów mocujących.<br />
W takich elewacjach nie powinno się tworzyć<br />
przerw w powierzchniach szklanych szyb. Nie<br />
można więc zastosować panelu łączącego te<br />
elementy ani wycinać otworów. Producent<br />
proponuje mocowanie, którego podstawą<br />
są małe, precyzyjnie wykonane otwory, nie<br />
naruszające wytrzymałości konstrukcji. Dzięki<br />
temu rozwiązaniu szkło doskonale współgra<br />
ze stalą szlachetną w systemie typu sandwich.<br />
W HARMONII Z ARCHITEKTURĄ<br />
www.domofonysiedle.pl<br />
INNOWACYJNY GRZEJNIK<br />
Fot. Röben<br />
www.roben.pl<br />
KONSTRUKCJE WSPORCZE<br />
W ASORTYMENCIE MK<br />
MK poszerza swoją ofertę o konstrukcje<br />
wsporcze, które umożliwiają montaż<br />
kominów zewnętrznych bez mocowania<br />
do ściany budynku. Dzięki nawiązaniu<br />
współpracy z biurami projektowymi firma<br />
zapewnia projekt konstrukcyjny. Istnieje<br />
także możliwość dostarczenia konstrukcji<br />
na miejsce wskazane przez inwestora oraz<br />
profesjonalny montaż. Aby oszacować koszt<br />
tego typu inwestycji, wystarczy wypełnić<br />
formularz ze strony internetowej producenta<br />
i przesłać go na jego adres. Należy w nim<br />
podać m.in. ilość kotłów podłączonych do<br />
przewodu kominowego, średnicę komina,<br />
ilość pionów kominowych, wysokość całkowitą<br />
komina oraz jego lokalizację.<br />
www.mkzary<br />
Zehnder Fina to innowacyjny grzejnik<br />
z warstwą aktywnego grafitu i płaskim frontem.<br />
Ma osłony boczne, maskujące całkowicie jego<br />
tył, a także elastycznie pozycjonowane złącza.<br />
W zestawie z grzejnikiem znajduje się pojedynczy<br />
uchwyt chromowany – do montażu<br />
na dowolnej wysokości. Grzejnik charakteryzuje<br />
się szybkim czasem reakcji, wysokim<br />
odsetkiem energii oddawanej przez promieniowanie<br />
oraz rekordowo niską pojemnością<br />
wodną. Dodatkowo zyskuje się możliwość<br />
podłączenia go w jeden obieg z ogrzewaniem<br />
podłogowym. Zehnder Fina posiada złącza<br />
w systemie EasyTube. Dzięki temu istnieje<br />
możliwość ich dowolnego pozycjonowania.<br />
Firma Wienerberger rozszerzyła<br />
ofertę cegły klinkierowej<br />
Fraza marki Terca o cegłę<br />
7-szczelinową. Dzięki małej<br />
ilości drążeń (poniżej 10%) ten<br />
brązowo-miedziany materiał<br />
może być stosowany również na<br />
kominach. Umożliwia to dopasowanie<br />
kolorystyczne komina<br />
do elewacji domu, ogrodzenia<br />
lub małej architektury ogrodowej,<br />
co pomoże zachować<br />
architektoniczną spójność domu<br />
i jego otoczenia.<br />
www.zehnder.pl<br />
PEŁNIA MOŻLIWOŚCI<br />
www.wienerberger.pl<br />
Osłony boczne są estetyczne i dopasowują<br />
się do odległości grzejnika od ściany. Produkt<br />
został wyróżniony prestiżową nagrodą Red<br />
Dot Design Award 2012.<br />
18
Rozmowy<br />
1<br />
BATALIA Z WIELKĄ<br />
INFEKCJĄ ŚCIAN<br />
Pospolite Ruszenie<br />
Aktywizująca mieszkańców Wrocławia akcja<br />
ukazuje zmiany zachodzące na elewacjach polskich<br />
blokowisk. Proces przejścia od szarości<br />
charakteryzującej niegdyś osiedla wielkopłytowe,<br />
poprzez kolorystyczny cyrk chaotycznie<br />
przeprowadzonych renowacji, aż po przykłady<br />
przemyślanych działań modernizacyjnych.<br />
O podjętym wyzwaniu opowiada Michał Azarewicz.<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
20 21
• Przykłady kolorystycznego chaosu na<br />
wrocławskich osiedlach<br />
Kaya Brzezicka: Kto jest pomysłodawcą<br />
Pospolitego Ruszenia?<br />
Michał Azarewicz: L.U.C [Łukasz Rostkowski<br />
– red.]. Na pomysł przeprowadzenia<br />
takiej akcji wpadł już dawno temu, w trakcie<br />
podróży po Polsce. Na płycie „Planet L.U.C”<br />
jest nawet piosenka, w której mówi o tym, jak<br />
jest pstrokato w naszym kraju. Po kilku latach od<br />
jej powstania uderzyło go, że nadal tak właśnie<br />
jest, że nikt z tym nic nie zrobił. Jedyna zmiana<br />
polega na tym, że na elewacjach przybywa<br />
kolejnych liszai. W końcu zdecydował się wziąć<br />
sprawy w swoje ręce.<br />
U nas widoczny jest totalny chaos. Elewacje<br />
bloków każdy maluje po swojemu, dlatego każdy<br />
blok zarażony jest niejako „infekcją skórną.”<br />
Atakują nas kropeczki, fiolety, żółcie – bez ładu<br />
i składu. Przeszkadza nam to.<br />
Dogadaliśmy się z wrocławskim oddziałem<br />
„Gazety Wyborczej” i wspólnie zaczęliśmy<br />
działać. Łukasz napisał tekst manifestu, razem<br />
z Sokołem nagrali singiel, następnie powstał<br />
teledysk. I poszło.<br />
KB: Gdzie można znaleźć aktualne informacje<br />
o postępie akcji?<br />
MA: Wszystko jest na stronie Pospolitego<br />
Ruszenia oraz na naszym profilu na Facebooku.<br />
Dotychczas w ramach akcji zorganizowaliśmy<br />
konkurs na projekt elewacji istniejącego bloku.<br />
Został on rozstrzygnięty i niebawem rusza<br />
realizacja. W tej chwili mamy moment odpoczynku,<br />
ale po świętach najprawdopodobniej<br />
wystartujemy z kolejnym etapem Pospolitego<br />
Ruszenia. Pierwszy zrealizowaliśmy w zeszłym<br />
roku – odpaliliśmy stronę, nagłośniliśmy temat<br />
w mediach, przeprowadziliśmy konkurs i kampanię<br />
outdoorową we Wrocławiu.<br />
KB: Jakie działania będą podejmowane<br />
w kolejnych etapach?<br />
MA: Pierwszy etap ogniskuje uwagę na<br />
temacie elewacji, w drugim mamy zająć się<br />
zielenią miejską, a na samym końcu reklamami,<br />
billboardami itd.<br />
KB: W jaki sposób udało się Wam zorganizować<br />
konkurs?<br />
MA: Postanowiliśmy promować młodych<br />
architektów, uświadamiać, że można projektować<br />
kolorystykę istniejących budynków<br />
w sposób sensowny. Założenie jest takie – my<br />
w ramach prowadzonej akcji pokazujemy, że<br />
jest kolorowo: są groszki, trójkąciki, choinki na<br />
blokach – nie wygląda to dobrze. Na zasadzie<br />
kontrastu do tego nonsensu wskazujemy miejsca<br />
w różnych miastach Polski, które są ładne<br />
i zrobione z pomysłem, np. bloki we Wrocławiu<br />
na Gaju, te ze zwierzątkami i trawą. To<br />
właśnie tam rozpoczęliśmy akcję, organizując<br />
happening. Dorabialiśmy chmurki komiksowe<br />
do zwierzątek – dziękowały za cud, za to, że<br />
powstały takie bloki. Chcieliśmy pokazać, że<br />
można odnowić blok mieszkalny oryginalnie,<br />
ale w sposób przemyślany. Nie twierdzimy, że<br />
należy tępić barwy i różnorodne motywy na<br />
elewacjach. Nie wszystko musi być biało-szare<br />
z czerwoną wstawką [śmiech]. Uważamy jednak,<br />
że wszystko trzeba robić z głową.<br />
Konkurs zorganizowaliśmy razem z Agorą,<br />
trwał prawie dwa miesiące. W jego realizacji<br />
pomogła nam bardzo spółdzielnia Wrocławpołudnie.<br />
Pan prezes Józef Śnieżek jest mega<br />
równym gościem i jest bardzo otwarty na tego<br />
typu inicjatywy. Zresztą to widać po blokach<br />
na ul. Świeradowskiej.<br />
W skład jury wchodzili: L.U.C, Danuta Barska<br />
– przedstawicielka mieszkańców bloku,<br />
Beata Urbanowicz – plastyk miejski, Jarosław<br />
Trybuś – historyk sztuki i krytyk architektury,<br />
prof. Paweł Jarodzki – dyrektor artystyczny<br />
wrocławskiego BWA, Jakub Stępień aka Hakobo<br />
– jeden z najbardziej znanych współczesnych<br />
polskich projektantów, Adam Tunikowski – grafik<br />
i designer z agencji Juice. Zwycięzcami konkursu<br />
zostali młodzi architekci z Poznania – Aleksandra<br />
Midor oraz Mateusz Przybyłowski.<br />
KB: Czy zdobycie zgody na pomalowanie<br />
bloku w ramach konkursu było trudne?<br />
MA: Znalezienie bloku było trudne. Mieliśmy<br />
mało czasu, a sam projekt wymagał odwagi ze<br />
strony wspólnoty mieszkaniowej, którą prosiliśmy<br />
o powierzenie nam elewacji budynku,<br />
w celu zrealizowania koncepcji wybranej<br />
w konkursie. Gdy sytuacja zaczynała robić się<br />
poważna, zadzwoniliśmy do prezesa SM Wrocław-Południe,<br />
który powiedział: „Mamy blok na<br />
Przestrzennej, będziemy robić modernizację,<br />
jak chcecie, to możecie go sobie wziąć”. Tak<br />
po prostu.<br />
Zrobiliśmy zdjęcia i pomiary i ogłosiliśmy<br />
konkurs. Nawiązaliśmy współpracę na forum<br />
Skyscrapercity z grupą zapaleńców, którzy pracują<br />
w programach graficznych, projektując<br />
modernizacje bloków. Na początku okrutnie<br />
nas krytykowali, wytykając nam brak wiedzy.<br />
Po burzliwych dyskusjach, dogadaliśmy się. Mieli<br />
kilka uwag, które uwzględniliśmy.<br />
KB: Jakich uwag?<br />
MA: Czepiali się głównie tego, że na początku<br />
ludzie przysyłali zdjęcia murali, a my je hop-<br />
-siup publikowaliśmy. Przemyśleliśmy sprawę.<br />
Zaczęliśmy eksponować zdjęcia bloków z fajnymi<br />
elewacjami. Murale prezentujemy, ale na samym<br />
końcu. Nie o nie przecież w tej akcji chodzi.<br />
KB: Czy zwierzaki i trawa powstały<br />
na blokach wrocławskiego osiedla na Gaju<br />
w ramach Pospolitego Ruszenia?<br />
MA: Nie. Wybraliśmy te bloki jako dobry<br />
przykład modernizacji elewacji. Projekt łażących<br />
po elewacji zwierząt powstał w pracowni<br />
architektonicznej Pro Art Konopka.<br />
Podobno na początku wzbudził sporo<br />
kontrowersji wśród mieszkańców – nikt nie<br />
chciał mieszkać pod zadem kota ani koguta, ale<br />
w końcu się dogadali. To, co widzimy na bloku,<br />
jest kompromisem między wizją architekta<br />
a tym, czego chcieli mieszkańcy. Myślę, że<br />
wyszło fajnie. Rozmawiałem z mieszkańcem,<br />
którego okna znajdują się pod kotem, jest teraz<br />
dumny ze swojego bloku.<br />
W dniu, w którym przeprowadziliśmy happening,<br />
wystartowała nasza strona i profil na<br />
fejsie. Podzieliliśmy budynki na zakażone i odkażone.<br />
Łukasz śpiewa o infekcji skórnej bloków<br />
i w takiej konwencji zaczęliśmy o tym mówić.<br />
Chcieliśmy zaktywizować ludzi do tego, by<br />
robili zdjęcia polskim osiedlom i przysyłali je<br />
do nas. My je mieliśmy publikować i stwarzać<br />
platformę do dyskusji.<br />
Udało się. Ludzie zaczęli przysyłać do nas<br />
zdjęcia. Byliśmy zdziwieni. Łukasz przyznał, że<br />
go ta akcja przerosła. Nie byliśmy nastawieni na<br />
aż tak duży odzew społeczeństwa – tak wielką<br />
ilość rozmów i wywiadów. To wszystko wiąże<br />
się z ogromem pracy, którą musimy wykonać<br />
żeby skoordynować działania.<br />
KB: Jak wygląda Wasz podział zadań?<br />
MA: Łukasz jest inicjatorem i twarzą akcji.<br />
Koordynacją zajmuje się Piotr Nowicki, który jest<br />
szefem promocji w Agorze, tu, we wrocławskiej<br />
„Wyborczej”, i ja. Happening i start strony to<br />
był pierwszy kroczek. Drugim były billboardy<br />
i city lighty, które przez miesiąc wisiały w mieście.<br />
Najpierw przez dwa tygodnie prezentowaliśmy<br />
zakażone bloki z Wrocławia. Następnie,<br />
przez kolejne dwa, pokazywaliśmy odkażone<br />
– w naszej opinii dobre.<br />
KB: Uważa Pan, że to jest czysto subiektywne?<br />
Czy są pewne ramy estetyki, które<br />
można wyznaczyć?<br />
MA: Dzięki temu doświadczeniu, nauczyłem<br />
się, że są. Od początku mówiliśmy, że nie mamy<br />
wykształcenia architektonicznego. Oceniając<br />
jakość elewacji, kierujemy się subiektywnym<br />
odczuciem. Staramy się nie ingerować w to, jak<br />
ktoś kategoryzuje zdjęcia, które do nas wysyła.<br />
Przyjęliśmy pewną zasadę: jeśli ludzie stwierdzają,<br />
że jest błąd i trzeba zdjęcie danego obiektu<br />
przerzucić do innej kategorii, robimy to. Dużo<br />
fajnych dyskusji wywiązuje się przy okazji takich<br />
22 23
2<br />
3<br />
• Graffiti autorstwa BLU<br />
„przenosin”. Ludzie rozmawiają, spierają się,<br />
wymieniają argumentami. Naszym przesłaniem<br />
nie jest wskazywanie kierunku estetycznego.<br />
Chcemy mobilizować do działania. Mieszkańcy<br />
wielkopłytowych osiedli mogą mieć przecież<br />
ładny blok, do którego się przywiążą i z którego<br />
będą dumni, tak jak ludzie na Gaju.<br />
KB: Czy w innych polskich miastach również<br />
podejmujecie próby modernizacji?<br />
MA: W Warszawie więcej się mówi o problemie<br />
osiedli. Działa tam RE-blok, ale w innej<br />
skali, próbując rewitalizować całe dzielnice.<br />
W Krakowie podjęto pewną inicjatywę<br />
– skrzyknęła się grupa ludzi, chcą zorganizować<br />
konkurs pod flagą Pospolitego Ruszenia. Początkowo<br />
nie mogli znaleźć bloku, żadna spółdzielnia<br />
nie chciała im go dać. Przez pewien czas nic się<br />
nie działo. Dostałem jednak niedawno informację,<br />
że konkurs się odbędzie.<br />
KB: Z czego wynika nieufność spółdzielni?<br />
Dlaczego tak trudno znaleźć jest blok do<br />
modernizacji?<br />
MA: Mentalność jest jeszcze rodem<br />
z poprzedniego systemu. Obserwując zmagania<br />
moich znajomych z niekompetentnymi zarządcami,<br />
dostrzegam skalę problemu. W firmach<br />
zarządzających nieruchomościami we Wrocławiu<br />
bardzo często pracują ludzie, którym się nic nie<br />
chce. Mają ciepłe posadki i wszystko w nosie.<br />
W momencie gdy trzeba zrobić coś inaczej i bardziej<br />
innowacyjnie, z ich strony odczuwalny jest<br />
opór, bo trzeba się zaangażować – trzeba się tym<br />
zająć, trzeba pracować. W tym tkwi problem.<br />
Nadzieja w mieszkańcach.<br />
KB: Co jest powodem oszpecania tak<br />
wielu budynków we Wrocławiu?<br />
MA: Problemem jest to, że miasto nie kontroluje<br />
decyzji i poczynań zarządców i spółdzielni.<br />
Panuje totalna samowolka. Jej efekty są<br />
smutne. Zawiłości formalnoprawne również nie<br />
pomagają realizacji dobrych inicjatyw.<br />
KB: Co jest Pana zdaniem najważniejsze<br />
w projekcie elewacji?<br />
MA: Barwy i równowaga. Mieszkam z grafikiem<br />
komputerowym, więc rozróżniam więcej<br />
niż cztery kolory, mimo że jestem mężczyzną.<br />
Lubię barwne elewacje, ale tylko wtedy, gdy<br />
całość jest stonowana. Naoglądałem się dużo<br />
murali i graffiti. Są ciekawe, gdy stosuje się je<br />
z umiarem. Niedobrze jest, gdy w miejscu,<br />
gdzie mieszkasz, zewsząd atakują Cię żółcie,<br />
czerwienie i soczyste zielenie. Podobają mi się<br />
monochromatyczne kompozycje z przemyślanymi<br />
akcentami kolorystycznymi. Wiem, że<br />
ludzie potrafią być bardzo kreatywni i miksować<br />
kolory bardzo dobrze, na wiele sposobów.<br />
KB: Gratuluję uporu i odwagi. Dziękuję<br />
za rozmowę.<br />
Zapraszamy na stronę<br />
www.pospoliteruszenie.com.<br />
1 2 3<br />
Elewacje bloków, osiedle przy<br />
ul. Świeradowskiej we Wrocławiu<br />
24 25
Projekt z okładki<br />
• Nieregularna elewacja inspirowana bryłą<br />
ZNIKAJĄCE<br />
CHMURY<br />
Biura zarządu Kopalni Bogdanka<br />
Fot. archiwum ©Pilkington<br />
O inspiracjach zaczerpniętych z natury, zrozumieniu potrzeb<br />
inwestora oraz marzeniu, które zostało zrealizowane, opowiada<br />
architekt Piotr Buśko z pracowni projektowej Profil.<br />
26 27
• Strefa wejściowa<br />
wybrał naszą. Jedna z najdynamiczniejszych<br />
firm województwa lubelskiego wykazała chęć<br />
realizacji śmiałej koncepcji. Warto podkreślić<br />
wagę wsparcia, jakiego udzielił nam w trakcie<br />
procesu projektowego i realizacyjnego zarząd<br />
kopalni.<br />
A-A<br />
LOKALIZACJA<br />
Nowa siedziba zarządu firmy Lubelski<br />
Węgiel Bogdanka SA powstała przy istniejącym<br />
budynku z lat 70. XX wieku na terenie<br />
kopalni Bogdanka. Inwestycję ulokowano poza<br />
główną częścią produkcyjną kopalni. Budynek,<br />
w którym dotychczas pracował zarząd, został<br />
wydzielony funkcjonalnie, ale połączony komunikacyjnie<br />
z nowym obiektem.<br />
Przekrój A-A, skala 1:660<br />
FORMA<br />
Forma biurowca wynika bezpośrednio<br />
z przyjętej idei, której konsekwencją są: skomplikowana<br />
struktura oraz niejednorodność przyjętego<br />
układu przestrzennego. Funkcje zostały<br />
w niej rozmieszczone swobodnie, podobnie<br />
jak układy krystaliczne wpisane w bryłę węgla<br />
kamiennego. Spełniają one jednak bardzo precyzyjnie<br />
wszystkie wymagania inwestora.<br />
A<br />
A<br />
UKŁAD FUNKCJONALNY<br />
Fot. Piotr Buśko<br />
Myśl, która towarzyszyła nam przy opracowywaniu<br />
koncepcji budynku, to przełamanie<br />
schematu industrialnego otoczenia<br />
pochodzącego z lat 70. i 80. XX wieku<br />
i wprowadzenie w nie obiektu nowoczesnego,<br />
niesztampowego i burzącego schematy<br />
projektowe charakterystyczne dla typowego<br />
biurowca. Stworzenie obiektu w formie bryły<br />
węgla, dla osób zarządzających firmą górniczą<br />
– to była idea, którą postanowiliśmy wprowadzić<br />
w życie. Jako mieszkańcy Górnego Śląska<br />
nie mieliśmy żadnych problemów ze zdefiniowaniem<br />
tego, jak wygląda struktura węgla<br />
kamiennego. Inwestor spośród kilku propozycji<br />
Projektując rozmieszczenie funkcji, konsekwentnie<br />
unikaliśmy rozwiązań prostokreślnych.<br />
Budynek podzieliliśmy zgodnie z układem<br />
pięter na trzy strefy o zróżnicowanym stopniu<br />
dostępności. Komunikację pionową rozwiązaliśmy,<br />
wprowadzając dwie klatki schodowe<br />
usytuowane skrajnie po obu stronach budynku.<br />
Obszar komunikacyjny na styku z budynkiem<br />
istniejącym spaja oba obiekty poprzez główną,<br />
otwartą klatkę schodową. Przestrzeń ta pełni<br />
funkcję reprezentacyjną. W jej centralnym<br />
punkcie, poniżej perforacji przebijających dwa<br />
kolejne stropy, zaprojektowaliśmy ladę recepcyjną.<br />
Wokół przebić w stropach w naturalny<br />
sposób powstała strefa ruchu i wypoczynku,<br />
z której można mieć wgląd na inne kondygnacje.<br />
W obszarze perforacji, na różnych<br />
poziomach i pod różnymi kątami, zamontowano<br />
liniowe źródła światła, stanowiące formę<br />
świetlistego pylonu.<br />
Piotr Buśko,<br />
Biuro Usług Architektonicznych Profil<br />
A<br />
Rzut I piętra, skala 1:660<br />
A<br />
Rzut parteru, skala 1:660<br />
• Rys. archiwum Biuro Usług Architektonicznych Profi<br />
28 29
WYWIAD Z ARCHITEKTEM<br />
WYPOWIEDZI EKSPERTÓW<br />
Piotr Buśko – Biuro Usług Architektonicznych Profil<br />
Efekt „bryły węgla” na elewacji biurowca kopalni Bogdanka<br />
– o wykorzystaniu szkła marki Pilkington opowiadają uczestnicy procesu realizacyjnego<br />
Kaya Brzezicka: Jak zaczęła się Pana przygoda<br />
z tym projektem?<br />
Piotr Buśko: To był przypadek. Mój wspólnik<br />
Walenty Wróbel w 2008 r. odświeżył swoje<br />
kontakty z kolegami z liceum i okazało się, że<br />
jeden z nich mieszka pod Lublinem. W wyniku<br />
rozmów na temat tego regionu postanowiliśmy<br />
coś wspólnie na tym terenie zrealizować.<br />
Mój ojciec jest inżynierem górnikiem. Zawsze<br />
chciałem zaprojektować coś dla kopalni. Krótko<br />
po tym, gdy pojawiła się w nas chęć podjęcia<br />
tematu realizacji architektonicznej na terenie<br />
Lubelszczyzny, został zorganizowany przetarg.<br />
Wspólnik spojrzał w zamówienia i zobaczył<br />
nazwę inwestora: Lubelski Węgiel [śmiech].<br />
Zaczęło się od marzenia, skończyło na realizacji.<br />
Przetarg nas zaciekawił, bo jego proporcje<br />
zostały ustawione w taki sposób, że bardziej<br />
przypominał konkurs architektoniczny. Był<br />
to przełom lat 2008/2009. W tamtym czasie<br />
wygraliśmy przetarg na projekt Urzędu Miasta<br />
w Świdniku. Stwierdziliśmy, że tym razem, dla<br />
odmiany zrobimy coś odjechanego, zaszalejemy.<br />
W przetargu wystartowało kilka pracowni<br />
ze Śląska. Zarządowi firmy zamawiającej projekt<br />
spodobała się nasza koncepcja.<br />
KB: Co zadecydowało o wyborze Państwa<br />
projektu?<br />
PB: Nie widzieliśmy pozostałych projektów.<br />
Ciekawą kwestią jest to, że zarząd firmy<br />
zamawiającej stanowią inżynierowie i najwyraźniej<br />
nasz przekaz do nich trafił. Prezes okazał<br />
się bardzo otwartym człowiekiem, którego<br />
zaciekawiła nasza propozycja architektoniczna.<br />
Decydując się na dość swobodne projektowanie,<br />
spodziewaliśmy się problemów.<br />
Niepotrzebnie. Gdy prezes i zarząd przekonali<br />
się do naszego pomysłu, mogliśmy spokojnie<br />
skupić się na realizacji. Tak powinien działać<br />
porządny inwestor – rozumnie inwestujący<br />
pieniądze w wysoką jakość. Nie musieliśmy<br />
walczyć z nastawieniem, że wszystko ma<br />
być najtańsze. Architektura miała być dobra.<br />
Z drugiej strony inwestor nie miał na szczęście<br />
bizantyjskiego podejścia do estetyki budynku<br />
reprezentacyjnego. Udało nam się ominąć wątek<br />
naiwnych atrybutów luksusu – złota, diamentów,<br />
marmurów itd.<br />
KB: No właśnie, budynek w środku jest<br />
dość surowy. Z takim wykończeniem wnętrz<br />
sympatyzują z reguły architekci. Rzadko zdarza<br />
się w polskich warunkach, że przedstawiciele<br />
zarządów dużych firm doceniają<br />
takie pomysły…<br />
PB: W tym przypadku znaczącą rolę odegrali<br />
pracownicy kopalni. Inwestor chciał ciekawej architektury<br />
i dociekliwie pytał, dlaczego ma wybrać<br />
nasz projekt. Przystępując do projektowania, i my<br />
zadaliśmy sobie takie pytanie. Dzięki temu odpowiedź<br />
mieliśmy dobrze przemyślaną. Dlatego że<br />
nasz budynek nie będzie świecił po oczach związkowcom,<br />
nie będzie ich drażnił przepychem.<br />
KB: Ciekawa linia argumentacji. Czy ma<br />
ona poparcie w realnych kosztach?<br />
PB: Liche marmury byłyby 20% tańsze…<br />
Przekonaliśmy jednak inwestora do wykończenia<br />
wnętrz w szaro-białej tonacji, właściwie<br />
monochromatycznie z niewielkimi akcentami<br />
zieleni – barwy kojarzonej z górnictwem.<br />
Nie wiem, dlaczego zielony to kolor górników.<br />
Czarny reprezentuje węgiel, a zielony<br />
chyba jest tym, czego górnik raczej nie<br />
doświadcza – czyli zieleń roślin, do której tęskni.<br />
W latach 70., gdy górnicy pracowali po siedem<br />
dni w tygodniu, mój ojciec zjeżdżał w głąb<br />
ziemi przed świtem, nadzorować pracowników.<br />
Wyjeżdżał na powierzchnię po siedemnastej,<br />
więc od połowy października do połowy marca<br />
nie widział w ogóle słońca i zieleni.<br />
KB: Ładna metafora – kolor zielony<br />
z powodu tęsknoty…<br />
PB: To była myśl, która mi się spodobała.<br />
Wytłumaczenie tego prezesowi i uzyskanie jego<br />
akceptacji trwało może 15 minut. Wcześniej<br />
pracował on w niezbyt przyjemnych w nielicujących<br />
warunkach. Najprężniej działająca<br />
firma górnicza w Polsce miała swoją siedzibę<br />
w starym, niewielkim budynku, który kiedyś był<br />
zapleczem budowy kopalni. Pojęcia nie mam,<br />
jak tę siedzibę udało się tam zmieścić.<br />
KB: Z czego wynikała decyzja o dobudowaniu<br />
obiektu do już istniejącego?<br />
PB: Inwestor tak postanowił. Nowy budynek<br />
miał pomieścić salę konferencyjną i biuro<br />
zarządu. Postanowiliśmy podzielić te funkcje<br />
na trzy poziomy: poziom komunikacji bezpośredniej,<br />
będącej obszarem ogólnodostępnym,<br />
odcięty poziom zarządu oraz biura obsługi<br />
zarządu, również z limitowanym dostępem.<br />
Istniejący na działce budynek miał zostać<br />
funkcjonalnie powiązany z nowym. Projektowaną<br />
architekturę „przykleiliśmy” do istniejącej<br />
zabudowy. Ponieważ pierwotnie istniejący budynek<br />
jest bardzo niski, musieliśmy balansować<br />
poziomami – raz idzie się do niego w górę,<br />
drugim razem w dół. Klatka schodowa jest<br />
dosyć skomplikowana. Przebiega ona przez<br />
trzy piętra, a winda ma osiem wyjść.<br />
Dotychczasowe biura, mieszczące się<br />
w rewitalizowanym obiekcie, zostały zaadaptowane<br />
na sale konferencyjne dla obsługi administracji<br />
kopalni.<br />
KB: W jakim zakresie trzeba było wzmocnić<br />
istniejącą konstrukcję i poprawić jakość<br />
gruntu? Na czym polegały główne problemy<br />
związane z koniecznością nawiązania do starej<br />
struktury?<br />
PB: Jeśli chodzi o jakość gruntu, to była ona<br />
jednakowo średnia. Problemem był bardzo<br />
wysoki poziom wód gruntowych. W trakcie<br />
realizacji należało odpompowywać duże ilości<br />
wody z wykopu. Fundamenty zaprojektowaliśmy<br />
na zasadzie wanny szczelnej z odpowiednio<br />
zaplanowaną dylatacją.<br />
Dużym problem konstrukcyjnym i wykonawczym<br />
była realizacja sali narad, która „rozcina”<br />
budynek, wisząc niejako w jego przestrzeni.<br />
Konstruktorzy wykazali się sporym kunsztem,<br />
rozwiązując ten problem. Trzeba było zrobić<br />
to tak, żeby sala była jednoprzestrzenna. Zastosowaliśmy<br />
tarcze konstrukcyjne.<br />
Idea tworzenia budynku jako bryły węgla<br />
wiązała się z tym, że nie ma w nim właściwie<br />
żadnych wzajemnie równoległych ścian<br />
konstrukcyjnych. Każdą z głównych przegród<br />
pionowych zaprojektowaliśmy jako tarczę konstrukcyjną.<br />
One w pewnych miejscach zostały<br />
podparte przez podciąg i wsparte na słupach.<br />
Zastosowanie takiego rozwiązania konstrukcyjnego<br />
pozwoliło na uwolnienie elewacji od<br />
nośności – tarcze załatwiały sprawę sztywności<br />
oraz kwestię dylatacji.<br />
KB: Wspomniał Pan o idei stworzenia<br />
budynku jako nieregularnej bryły węgla. Czy<br />
sposób krzywienia ścian wynikał z jakiejś<br />
przyjętej reguły?<br />
PB: To było układanie chaosu. Chcieliśmy,<br />
żeby budynek nie przypominał standardowego<br />
biurowca tworzonego przez rzędy słupów<br />
i stropy. Pracowaliśmy na modelu 3D, stworzonym<br />
w Archicadzie, analizując wzajemne relacje<br />
przestrzenne poszczególnych elementów.<br />
KB: Bryła węgla była pomysłem wyjściowym.<br />
Jakie jej cechy udało się Wam uchwycić?<br />
PB: Gdy wyobrażam sobie bryłkę węgla,<br />
to widzę różne kryształy powbijane w siebie,<br />
gdy drewno się mineralizowało. Węgiel nie<br />
jest materiałem jednorodnym. Co ciekawe,<br />
projektując ten budynek, każdego z nas kusiło,<br />
żeby choć trochę coś wyprostować, ale nie…<br />
To była absolutna konsekwencja w chaosie.<br />
Do struktury powierzchni węgla udało nam się<br />
Piotr Buśko – architekt<br />
prowadzący, Biuro Usług<br />
Architektonicznych Profil<br />
Sposób kształtowania elewacji budynku jest<br />
odbiciem struktury wewnętrznej i stanowi bezpośrednie<br />
rozwinięcie głównej idei projektu.<br />
Elewacje należało powiązać z funkcją i opakować<br />
we właściwe materiały. Po wielu analizach przyjęliśmy<br />
zestaw: okładzina elewacyjna TRESPA<br />
w kolorze czarnym, szyba Pilkington Activ<br />
Blue w odcieniu niebieskim oraz niebarwiony<br />
beton architektoniczny.<br />
Odpowiednie rozmieszczenie powierzchni<br />
szklanych, ich barwa i kontrast w stosunku do<br />
matowej struktury płyty oraz duży stopień odbicia<br />
światła miały nawiązywać do naturalnych<br />
domieszek występujących w strukturze węgla<br />
kamiennego. O wyborze szkła zdecydował jego<br />
oryginalny kolor, który wzmaga efekt błękitu<br />
nieba z przesuwającymi się obłokami, łamiąc przy<br />
tym czarną strukturę elewacji. Nie bez znaczenia<br />
były też jego właściwości samoczyszczące<br />
oraz zapewnienie tym rodzajem przeszklenia<br />
wysokiego poziomu ochrony przed słońcem<br />
– konieczne w przypadku bardzo nasłonecznionej<br />
elewacji frontowej budynku.<br />
Wojciech Reluga – technolog<br />
firmy Hansen, wykonawcy fasad<br />
Właściwości samoczyszczące szkła Pilkington<br />
Activ Blue wymagały specjalnego sposobu<br />
wypełnienia fugi zewnętrznej pomiędzy poszczególnymi<br />
formatkami szkła, która nie tworzy żadnej<br />
szczeliny. Tym samym eliminuje gromadzenie<br />
się brudu, jak ma to miejsce w przypadku uszczelek<br />
gumowych. W tym celu wykorzystaliśmy<br />
silikon strukturalny oraz specjalną metodę<br />
nakładania, z zastosowaniem taśmy ochronnej,<br />
zabezpieczającej samoczyszczącą powłokę<br />
szkła przed kontaktem z silikonem.<br />
Jacek Eifler<br />
– główny specjalista<br />
ds. handlowo-marketingowych<br />
Vitroterm-Murów SA,<br />
wykonawcy szyb zespolonych<br />
Łatwość utrzymania w czystości oraz możliwość<br />
kontroli nasłonecznienia to cechy, które<br />
powodują, że Pilkington Activ Blue bardzo<br />
dobrze sprawdza się na wystawionych na działanie<br />
słońca, trudno dostępnych z zewnątrz<br />
dachach i elewacjach.<br />
Zastosowanie tego szkła na fasadzie<br />
budynku pozwoliło zapewnić skuteczną<br />
ochronę przed nadmiarem słońca, obniżyć<br />
koszty klimatyzacji latem, ograniczyć częstotliwość<br />
mycia szyb, a także uzyskać oryginalny<br />
efekt wizualny. Wykorzystanie semistrukturalnego<br />
fasadowego systemu szklenia firmy<br />
Schüco podkreśliło dodatkowo nowatorski<br />
charakter rozwiązania.<br />
• Detal elewacji<br />
Fot. archiwum ©Pilkington<br />
30<br />
31
• Wnętrze holu<br />
• Przebicia w stropach. Widok z drugiego piętra<br />
Fot. Piotr Buśko<br />
Fot. Piotr Buśko<br />
nawiązać poprzez użycie Trespy. Ten materiał<br />
odbija światło, ale nie jest zupełni gładki.<br />
W środku ideę nawiązania do surowej bryły<br />
węgla zrealizowaliśmy, stosując betonowe ściany.<br />
Nie staraliśmy się skrzywiać tej idei w chorobliwą<br />
stronę zbytniej dosłowności.<br />
KB: W jaki sposób lokalizacja wpłynęła<br />
na decyzje projektowe?<br />
PB: Teren jest płaski, na 20 km 2 nie ma większych<br />
różnic wysokości, nie licząc znajdującej się<br />
na nim hałdy. Miejscowy plan zagospodarowania<br />
przestrzennego został napisany w sposób<br />
umożliwiający stworzenie dowolnego budynku.<br />
W przypadku tej realizacji istotną sprawą było<br />
zaprojektowanie podjazdu. Kondygnacja parteru<br />
budynku, do którego dobudowaliśmy nasz,<br />
znajduje się 1,80 m nad poziomem terenu.<br />
W związku z tym zaproponowaliśmy rampę<br />
podjazdową o reprezentacyjnym charakterze.<br />
Duży nacisk położono na projekt zieleni na<br />
terenie całej kopalni. Na Śląsku różnie z tym<br />
bywa. W tym przypadku świadomość walorów<br />
terenów zielonych jest bardzo duża. Inwestor<br />
zatrudnia ogrodników, którzy o to dbają. Nasz<br />
budynek został wzniesiony w miejscu, gdzie<br />
znajdował się potężny klomb, który w związku<br />
z realizacją został starannie przeniesiony gdzie<br />
indziej.<br />
KB: Jak rozwiązali Państwo kwestię miejsc<br />
parkingowych?<br />
PB: Z miejscami parkingowymi jest problem.<br />
Moim zdaniem powinna tam powstać jakaś kolejka<br />
szynowa łącząca Bogdankę z Łęczną i Lublinem.<br />
Tego nie ma i wszyscy jeżdżą samochodami. Parkingi<br />
są systematycznie powiększane.<br />
KB: Czy program funkcjonalny został<br />
precyzyjnie zdefiniowany przez inwestora<br />
na etapie konkursu?<br />
PB: Tak, jednym z powodów naszego zwycięstwa<br />
było to, że odczytaliśmy ideę tej segregacji.<br />
Biuro zarządu jest „tramwajem”, przez który<br />
przechodzi wielu ludzi. Ważne, żeby umożliwić<br />
prezesowi i zarządowi komunikację, komfort<br />
oraz właściwą ewakuację, gdy zachodzi taka<br />
potrzeba [śmiech]. Każdy czasami ma ochotę się<br />
rozmyć. Komunikację zaprojektowaliśmy w sposób<br />
umożliwiający swobodne przemieszczanie<br />
się po całym obiekcie oraz jego opuszczenie.<br />
KB: Czy zaprojektowali Państwo również<br />
funkcje uzupełniające – takie, które dają<br />
możliwość relaksu?<br />
PB: Osią spajającą nowy budynek z uprzednio<br />
istniejącym jest główna klatka schodowa.<br />
W tym obszarze zorganizowaliśmy przestrzenie<br />
relaksu. Wszystkie kondygnacje zostały przebite<br />
w jednym miejscu otworami o tym samym<br />
wykroju. W przestrzeni tej zaprojektowaliśmy<br />
sieć wzajemnie krzyżujących się lamp – stworzyliśmy<br />
„słup świetlny”. Na parterze, poniżej<br />
tej instalacji zaplanowaliśmy ladę recepcyjną.<br />
Niestety podjęto decyzję o jej przesunięciu ze<br />
względów bezpieczeństwa, ponieważ zdarzyło<br />
się tak, że komuś spadł z wyższej kondygnacji<br />
długopis i wylądował na ladzie. Uważam, że<br />
zagrożenie jest niewielkie. Na szczęście udało<br />
nam się zrobić kilka zdjęć przedstawiających<br />
ladę w pierwotnej lokalizacji.<br />
Mimo to że zaprojektowaliśmy miejsca, gdzie<br />
można usiąść, w budynku wyczuwalny jest jednak<br />
rygor pracy, hierarchiczność struktur przedsiębiorstwa.<br />
Czasy socjalizmu się skończyły.<br />
Przypomina mi się dowcip z tego okresu.<br />
Spotyka się dwóch urzędników w ministerstwie<br />
na korytarzu: – O widzę, panie Kowalski,<br />
że pan też nie umie zasnąć.<br />
KB : [śmiech] Czy projektowali Państwo<br />
również elementy wyposażenia wnętrz, np.<br />
wspomnianą ladę?<br />
PB: Tak. Tworzyliśmy również rysunki<br />
wykonawcze. Współpracowaliśmy ze świetnym<br />
stolarzem. Rewelacja! Wykonanie niektórych<br />
elementów naprawdę było wyzwaniem.<br />
W budynku są trzy lady, dosyć kosztowne<br />
w realizacji, głównie ze względu na użyty<br />
w nich Corian. Ja bym się spocił. On to idealnie<br />
wykończył.<br />
Pewien miejscowy artysta będzie nam<br />
niestety ubogacać te wnętrza. Już się boję.<br />
Sami jesteśmy sobie winni, bo zgłosiliśmy,<br />
że chcemy wprowadzić do wnętrz elementy<br />
32 33
• Przebicia w stropach. Kompozycja stworzona<br />
z liniowych opraw oświetleniowych<br />
• Lada recepcyjna<br />
Fot. archiwum ©Pilkington<br />
grafiki – stworzyć obraz, fotografię artystyczną.<br />
Inwestor postanowił zrealizować swoją wersję,<br />
nie mamy niestety żadnego wpływu na to, co<br />
zostanie zastosowane, boimy się wdrożenia estetyki<br />
„pakistańskiego autobusu”… Czas pokaże.<br />
KB: W jaki sposób dostęp do niektórych<br />
stref w budynku został ograniczony?<br />
PB: System kontroli dostępu jest realizowany<br />
za pomocą specjalnych kart identyfikacyjnych<br />
i stanowi integralną część systemu inteligentnego<br />
zarządzania dostępem na terenie całej kopalni.<br />
W początkowej fazie projektu zaproponowaliśmy<br />
pewne rozwiązania, ale nie miały one<br />
znaczenia, ponieważ projekt kontroli dostępu<br />
został kompleksowo wdrożony na terenie całej<br />
kopalni, instalacje w naszym budynku powstały<br />
jako część systemu.<br />
Jeśli chodzi o ciekawe instalacje, to warto<br />
wspomnieć dwie kabiny dla tłumaczy. Instalację<br />
tę zaprojektowaliśmy tak, aby można ją było<br />
rozszerzyć, stwarzając możliwość jednoczesnego<br />
tłumaczenia aż na sześć języków.<br />
KB: Jakie elementy projektu nie zostały<br />
zrealizowane?<br />
PB: W trakcie realizacji wykonano o jedną<br />
rzecz za dużo. W każdym pokoju jedna ściana<br />
miała mieć strukturę surowego betonu, wielokrotnie<br />
zwracałem uwagę kierownikowi<br />
budowy, żeby pilnował tych ścian. Miał ścisłe<br />
wytyczne w projekcie wnętrz, które ściany<br />
mają być wykończone surowym betonem.<br />
Robotnik, mający zagruntować ściany przed<br />
malowaniem, zinterpretował rysunek jako<br />
wytyczne do pomalowania tych ścian i przebiegł<br />
przez budowę, pociągając je gruntem.<br />
W ostatniej chwili zorientowałem się, co się<br />
dzieje. Nasz zawód wymaga czasami użycia<br />
słów powszechnie uważanych za obraźliwe,<br />
ale sam siebie zaskoczyłem. Przeszło mi po 15<br />
minutach. Ściany zostały jednak natychmiast<br />
umyte i tym samym uratowane. Gdy kierownik<br />
budowy dowiedział się, ile kosztują systemowe<br />
płyty betonowe, od razu wiedział, że da sobie<br />
radę z wyczyszczeniem ścian.<br />
KB: W jakim systemie płyty betonowe<br />
zostały zamocowane do ścian?<br />
PB: Nie ma mocowania, to wylewany beton.<br />
Zależało nam na „szczerości” użytych materiałów<br />
– prawdziwości betonu.<br />
KB: Czy precyzyjne wykonanie zaprojektowanych<br />
przez Państwa detali było trudne?<br />
PB: Wykonawstwo na tej budowie oceniam<br />
bardzo wysoko. Jedyny element, który mnie<br />
drażni, to wieńce na klatce schodowej. Miały<br />
być na 5 cm wepchnięte w stosunku do lica<br />
ściany, by można było do nich docisnąć warstwę<br />
zewnętrzną betonu. Niestety zostały zlicowane<br />
z powierzchnią ściany. Gdzieniegdzie coś się<br />
wylało, gdzieniegdzie coś się wybrzuszyło. Najbardziej<br />
niekorzystne jest jednak to, że bezrefleksyjnie<br />
próbowano je ratować i wytynkowano,<br />
co podkreśla jedynie felerność tych elementów.<br />
Obawialiśmy się kłopotów z wykonaniem<br />
elewacji. Efekt jest jednak bardzo dobry. Elewacja<br />
jest totalnie nieregularna. Prezes i trzech<br />
wiceprezesów miało ze swoich gabinetów mieć<br />
wgląd na kręcące się szyby, zgodnie z górniczą<br />
tradycją. To jest jedyna zasada porządkująca<br />
fasadę. Panu zarządzającemu firmą wykonującą<br />
elewacje przybyło parę siwych włosów. Mówił,<br />
że robili z Trespy elewacje salonu Porsche w Abu<br />
Dhabi, ale w porównaniu z naszą realizacją<br />
tamta to bułka z masłem. Mimo to poradzili<br />
sobie z zadaniem doskonale.<br />
Na budowie uczestniczyłem pewnego dnia<br />
w ciekawym zdarzeniu. W trakcie doglądania<br />
realizacji projektu, mijając rusztowanie, na którym<br />
pracownik walczył z montażem Trespy,<br />
usłyszałem intensywne złorzeczenie: „Kto to ...<br />
wymyślił?!”. Podniosłem rękę i wesoło zawołałem,<br />
że ja, i zrobiło się jakoś dziwnie cicho.<br />
Po wyjaśnieniu i drobnych przeprosinach do<br />
końca budowy byłem z montażystami w bardzo<br />
dobrych stosunkach. Gdybym musiał realizować<br />
nasz pomysł na elewację, sam bym go ostro<br />
przeklinał<br />
KB: W jakim stopniu dostosowali Państwo<br />
obiekt do potrzeb osób niepełnosprawnych?<br />
PB: W pełni. Zaprojektowany przez nas<br />
podjazd ma 5-procentowy spadek. Ponieważ<br />
nie spełnia wymogów związanych z obsługą<br />
tych użytkowników, zastosowaliśmy podnośnik<br />
schodowy. Wszystkie kondygnacje są<br />
dostępne dla osób niepełnosprawnych za<br />
pomocą windy. W naszym biurze powstało<br />
kilka zrealizowanych projektów domów opieki<br />
społecznej, mamy w tego typu tematach spore<br />
doświadczenie.<br />
KB: Co przyniosło Państwu największą<br />
frajdę?<br />
PB: To, że udało się ten budynek zrealizować<br />
zgodnie z naszym projektem. Obiekt wzbudził<br />
kontrowersje. Wszystkie elementy, które sobie<br />
zaplanowaliśmy, działają jednak tak, jak powinny.<br />
Okazało się, że słusznie się upieraliśmy. Prezes<br />
nie rzucił się nam na szyję, ale nie jest wylewnym<br />
człowiekiem. Powiedział, że jest OK. Cieszymy<br />
się z tego.<br />
KB: Wiemy, że prezes jest zrównoważony.<br />
A obiekt, w sensie energetycznym…?<br />
PB: Jest rekuperowany i to praktycznie<br />
wszystko. Nie jestem zwolennikiem sztucznej<br />
ekologii. W Anglii jest taki problem, że gdy<br />
jest przerwa w meczu, to dostawcy energii<br />
są w największym stresie, bo wszyscy idą do<br />
kuchni i włączają podgrzewacze elektryczne<br />
i potrzeba 30-40% mocy więcej na te kilka<br />
minut. Energetyka nie jest takim elementem,<br />
jak gaz w samochodzie, że go dodamy i jest<br />
w porządku. Automatyczne wyłączanie lampek,<br />
po opuszczeniu pomieszczenia, „Godziny dla<br />
Ziemii” itp. … Mnie takie rzeczy śmieszą. Nie<br />
lubię sztucznego dostosowywania obiektu,<br />
który ma działać i spełniać pewne funkcje, do<br />
wydumanych norm ekologicznych. Oczywiście,<br />
obiekt ma być jak najtańszy w użytkowaniu,<br />
zużywać minimalne ilości wody i energii, ale<br />
ważny jest również komfort przebywania<br />
w nim. Kwoty wydawane na rozwiązania<br />
„ekologiczne” powinny w określonym czasie<br />
dać jakiś efekt poza zwiększeniem zysku producenta<br />
systemu<br />
Izolacje są policzone nawet z zapasem,<br />
szyby okien dobrane w sposób bardzo przemyślany,<br />
zapewniający właściwy stosunek<br />
naświetlenia do odbicia promieniowania słonecznego.<br />
To szkło jest świetne, daje niebieski<br />
pobłysk, odbija właściwą ilość promieniowania<br />
słonecznego. Chmurki przesuwają się po<br />
szybach i znikają na elewacji. O to właśnie<br />
nam chodziło.<br />
KB: Dziękuję za ciekawą rozmowę.<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekci prowadzący<br />
Architekci<br />
Data opracowania 2009-2011<br />
Data realizacji 2010/2011<br />
Inwestor<br />
Powierzchnia całkowita 1779 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 576 m 2<br />
Kubatura brutto 5875 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Szkło Pilkington Activ Blue<br />
Meble<br />
Trespa<br />
Bogdanka, gmina Puchaczów<br />
Biuro Usług Architektonicznych Profil sp. z o.o.<br />
Piotr Buśko, arch. Walenty Wróbel<br />
Michał Pietrucha, Klaudia Rudzka-Buśko,<br />
Tomasz Szulik, Tomasz Zawitaj,<br />
Jacek Gajer, Waldemar Stanko<br />
Lubelski Węgiel Bogdanka SA<br />
Przedsiębiorstwo Robót Specjalistycznych „Wschód” sp. z o.o.<br />
Pilkington Polska sp. z o.o.<br />
Noti<br />
ThyssenKrupp Energostal SA<br />
Fot. Piotr Buśko<br />
34 35
Realizacje w Polsce<br />
• Nowoczesny obiekt w historycznym otoczeniu<br />
Fot. Bartosz Makowski<br />
PO DRUGIEJ<br />
STRONIE LUSTRA<br />
Wydział Matematyki i Nauk<br />
Informacyjnych Politechniki Warszawskiej<br />
Zieleń zabytkowego kampusu wnika przez transparentne elewacje<br />
do wnętrza budynku. Widoki roztaczające się z ostatniej<br />
kondygnacji potęgują efekt przenikania się przestrzeni. O procesie<br />
poszukiwań ostatecznych rozwiązań opowiada Małgorzata<br />
Rogalka z biura architektonicznego DEDECO.<br />
36 37
• Detal elewacji<br />
Kaya Brzezicka: W jaki sposób urbanistyka<br />
kampusu wpłynęła na kompozycję<br />
przestrzenną projektowanego przez Państwa<br />
budynku?<br />
Małgorzata Rogalka: Wytyczne dotyczące<br />
wpisania nowej kompozycji architektonicznej<br />
w istniejący układ urbanistyczny otrzymaliśmy<br />
od inwestora już na etapie tworzenia wstępnej<br />
koncepcji w ramach przetargu publicznego. Do<br />
zawierających je materiałów dołączono opracowanie,<br />
wykonane przez Politechnikę Warszawską<br />
– analizę urbanistyczną przedstawiającą<br />
możliwości wykorzystania tej części terenu<br />
kampusu. Gabaryty i obrys zewnętrzny działki<br />
przeznaczonej pod inwestycję były określone.<br />
Fot. Bartosz Makowski<br />
Trochę zmian w pierwotnie ortogonalnym<br />
rzucie budynku wprowadziliśmy od strony<br />
północnej. Wznieśliśmy tam ścianę, która jest<br />
skośna w odniesieniu do pozostałych. Ukształtowaliśmy<br />
ją w ten sposób również dlatego,<br />
aby zachować szpaler okazałych drzew, przebiegający<br />
w jej pobliżu.<br />
KB: Co jest Państwa zdaniem szczególnie<br />
istotnym walorem lokalizacji projektowanego<br />
gmachu?<br />
MR: Największym atutem tego terenu jest<br />
duża ilość pięknych drzew oraz budynków o różnych<br />
walorach estetycznych. Kampus jest wypełniony<br />
zielenią, z licznymi pomnikami przyrody,<br />
a jego teren wpisany jest do rejestru zabytków.<br />
• Betonowy „brzuch auli” ze szklaną fasadą<br />
KB: Czy fakt ścisłej kontroli konserwatorskiej<br />
sprawowanej nad tym terenem wiązał<br />
się z poważnymi trudnościami projektowymi?<br />
Bryła obiektu jest minimalistyczna,<br />
nowoczesna.<br />
MR: W zakresie tego projektu Wojewódzki<br />
Konserwator Zabytków w zasadzie zgadzał<br />
się z nami. Chcieliśmy stworzyć nowoczesne<br />
elewacje, odbijające historyczne budynki – szanując<br />
otoczenie, w którym powstały. Być może<br />
bardziej na zasadzie kontrastu niż kontynuacji,<br />
ale jednak w ścisłym związku z miejscem.<br />
KB: Czy w zakresie związanym z wprowadzeniem<br />
nowej komunikacji pieszej<br />
i kołowej należało zmienić istniejący plan<br />
urbanistyczny?<br />
MR: W zasadzie nie wprowadziliśmy dużych<br />
zmian. Zachowaliśmy istniejącą komunikację<br />
kołową, zaprojektowaliśmy bramowy przejazd.<br />
Wymagania konserwatora dotyczyły zachowania<br />
kostki brukowej. Na czas budowy została ona<br />
oczywiście rozebrana. Po zakończeniu prac<br />
ułożono ją na nowo w przejeździe. W 90%<br />
udało się ją odtworzyć z autentycznych elementów.<br />
Trafiliśmy na dobrego wykonawcę, który<br />
starał się z nami współpracować i akceptował<br />
nasze sugestie co do sposobu wykonywania<br />
poszczególnych fragmentów projektu.<br />
Jeśli chodzi o komunikację pieszą, zaprojektowaliśmy<br />
dodatkowe przejście obok budynku<br />
Nowej Kreślarni. Na czas budowy, gdy ta część<br />
kampusu była zamknięta, studenci przedzierali<br />
się tamtędy przez ogrodzenie. Obserwując<br />
to, uznaliśmy, że przejście w tym miejscu jest<br />
potrzebne.<br />
KB: Obserwowanie kierunków, w jakich<br />
najczęściej poruszają się ludzie na danym<br />
terenie w trakcie powstawania obiektu, jest<br />
często źródłem informacji, których nie jesteśmy<br />
w stanie przewidzieć na etapie pracy<br />
nad koncepcją.<br />
MR: Zdecydowanie. Myślę, że to jest dobra<br />
metoda. Gdybyśmy nie zaprojektowali traktu<br />
pieszego w miejscu, gdzie jest on potrzebny,<br />
mogłoby się zdarzyć, że np. pięknie zasiana<br />
trawa po trzech miesiącach zostałaby wydeptana.<br />
Taki efekt jest znacznie mniej estetyczny niż<br />
chodnik, nawet jeśli w planie zagospodarowania<br />
terenu nie wygląda on szczególnie ładnie ze<br />
względów kompozycyjnych. W takim przypadku<br />
najważniejsza jest jego funkcja. Uczestnictwo<br />
w procesie, w którym użytkownik w pewnym<br />
stopniu również kształtuje powstającą<br />
przestrzeń, jest ciekawym doświadczeniem<br />
dla architekta.<br />
KB: Czy w zakresie tworzenia otoczenia<br />
budynku, w szczególności projektu zieleni,<br />
korzystali Państwo z pomocy specjalistów?<br />
MR: Tak, współpracowaliśmy z projektantami<br />
zieleni. Dzięki współdziałaniu udało nam<br />
się osiągnąć przyjemny w odbiorze efekt.<br />
Fot. archiwum DEDECO<br />
38 39
• Wnętrze auli<br />
Fot. Bartosz Makowski<br />
Fot. Bartosz Makowski<br />
• Wnętrze audytorium<br />
widziane z poziomu widowni<br />
KB: Czy Państwa współpraca z projektantami<br />
krajobrazu rozpoczęła się już na etapie<br />
tworzenia koncepcji?<br />
MR: Jeśli chodzi o projektowanie małej<br />
architektury, to każdą rzecz – ławkę, lampę, kosz<br />
na śmieci – należało uzgodnić z konserwatorem<br />
zabytków, a na to potrzeba czasu. Nie jest tak,<br />
że dostarczamy propozycję rozwiązania i za<br />
tydzień mamy pozytywną odpowiedź. Zaczęliśmy<br />
pracować nad tymi elementami bardzo<br />
wcześnie, żeby dotrzymać terminów.<br />
KB: Istotnym elementem, który buduje<br />
klimat tego obiektu, jest dość różnorodne<br />
ukształtowanie elewacji. W jaki sposób pracowali<br />
Państwo nad ich spójną, choć zróżnicowaną<br />
formą?<br />
MR: Zrealizowany projekt elewacji jest jednym<br />
z dwóch przez nas wykonanych. W pierwotnym,<br />
złożonym w przetargu elewacje były<br />
nieco cięższe, rozrzeźbione dość potężnymi<br />
żaluzjami. W trakcie pracy, już na etapie koncepcji,<br />
do dyskusji na temat tego projektu włączyli<br />
się profesor Lech Kłosiewicz i profesor<br />
Konrad Kucza-Kuczyński – architekci pracujący<br />
na Politechnice Warszawskiej. W efekcie wspólnych<br />
rozważań powstał nowy projekt elewacji.<br />
Konfrontacja z odmiennym punktem widzenia<br />
wniosła wiele dobrego w całokształt realizacji.<br />
Ostateczna koncepcja pozwoliła na stworzenie<br />
efektu dużo lżejszej fasady szklanej – budynek<br />
stał się bardziej transparentny, jeszcze lepiej<br />
wpasował się w otoczenie.<br />
Odbiór architektury jest subiektywny. Niektórym<br />
bardziej podoba się pierwotny pomysł<br />
na elewację. Jego entuzjastami byli dziekani<br />
Wydziału Matematyki i Nauk Informacyjnych<br />
– poprzednia wersja bardziej kojarzyła się im<br />
ze wzorami matematycznymi. Nam budynek<br />
podoba się w finalnej odsłonie. Cieszymy się<br />
z podjętych wspólnie decyzji.<br />
KB: Czy piąta elewacja, czyli dach, została<br />
wykonana zgodnie z pierwotną koncepcją?<br />
Czy pomysł potężnego przeszklenia przebijającego<br />
wszystkie kondygnacje jest wspólny<br />
dla obu projektów?<br />
MR: Tak, te elementy były niezmienne<br />
od początku naszej pracy nad tym projektem.<br />
Hol jest bardzo transparentny. W jego<br />
elewacji frontowej i tylnej pojawia się szkło<br />
strukturalne, dodatkowo przeszkliliśmy go od<br />
góry. Mieliśmy taki zamysł, żeby ten hol dzielił<br />
budynek na dwa skrzydła: podłużne i to, gdzie<br />
mamy audytorium. Żeby „dawał oddech”,<br />
był przestronny i pełen światła oraz umożliwiał<br />
ekspozycję widoków. W jego przestrzeni<br />
zaprojektowaliśmy otwartą klatkę schodową<br />
– reprezentacyjne, wygodne schody.<br />
Taka otwarta, ogólnodostępna przestrzeń<br />
uczytelnia podział funkcjonalny, ułatwia orientację<br />
w budynku – użytkownik jest już naprowadzany<br />
na pewne funkcje; one nie są pomieszane ze<br />
sobą, tylko pogrupowane w sekcje.<br />
KB: Czy zaprojektowali Państwo system<br />
komunikacji wizualnej dla tego obiektu?<br />
MR: Zamówienie, a więc i nasz projekt<br />
komunikacji wizualnej nie obejmował. A szkoda.<br />
Inwestorzy do dzisiaj nie doceniają tego elementu<br />
w budynkach.<br />
KB: W jakim stopniu mieli Państwo wpływ<br />
na zakres programu funkcjonalnego? Czy był on<br />
bardzo precyzyjnie określony, czy można było<br />
zasugerować np. wprowadzenie przestrzeni<br />
wspólnych – spotkań, interakcji, i relaksu?<br />
MR: Dokumenty przedstawione przez inwestora<br />
w momencie organizowania przetargu<br />
zawierały program funkcjonalno-użytkowy. Były<br />
w nim opisane: sale multimedialne, wykładowe,<br />
pokoje biurowe, pomieszczenia dziekanatu – to<br />
wszystko zostało dokładnie określone pod względem<br />
ilości oraz wielkości. Natomiast w zakresie<br />
projektowania przestrzeni wspólnych inwestor<br />
dał nam wolność projektową. Nie narzucono<br />
nam żadnego przelicznika. Nasza pierwotna<br />
propozycja rozwiązania rzutów obiektu została<br />
zaaprobowana i zrealizowana właściwie bez<br />
większych zmian.<br />
KB: Czy zaprojektowane przez Państwa<br />
sale audytoryjne można ze sobą łączyć?<br />
MR: Mamy jedną dużą salę audytoryjną,<br />
którą można podzielić na dwie mniejsze. Na<br />
parterze znajduje się również miejsce, zaprojektowane<br />
w sposób umożliwiający mobilny<br />
podział – sala rady wydziału, którą możemy<br />
otworzyć na dwukondygnacyjny hol, znajdujący<br />
się pod brzuchem auli. Dzięki temu uzyskujemy<br />
większą przestrzeń, dogodną dla organizacji<br />
dużych imprez uczelnianych.<br />
KB: Myślę, że to rozwiązanie jest wartościowe<br />
również ze względu na ideę – rada<br />
wydziału otwiera się… być może również<br />
na potrzeby studentów.<br />
MR: Wierzę, że tak właśnie jest.<br />
KB: Czy projekt laboratoriów wymagał<br />
uwzględnienia szczególnie nowoczesnych<br />
instalacji?<br />
MR: Laboratoria w tym budynku to tak<br />
naprawdę standardowe sale komputerowe,<br />
które nie wymagają zastosowania specjalistycznych<br />
technologii. Aby zapewnić łatwość prowadzenia<br />
instalacji, zaprojektowaliśmy podniesioną<br />
podłogę.<br />
KB: Czy charakter obiektu mieszczącego<br />
w sobie wydziały związane z technologią<br />
jest uchwytny również dzięki zastosowaniu<br />
bardzo nowoczesnego wyposażenia?<br />
MR: Cały ten budynek jest bardzo nowoczesny<br />
– naszpikowany zautomatyzowanymi<br />
systemami. Ostatnio Politechnika wybrała dla<br />
niego opiekuna administracyjnego, który – jak<br />
się okazało – musi odbyć miesięczne szkolenie,<br />
żeby nauczyć się obsługiwania wszystkich instalacji<br />
w obiekcie.<br />
KB: Czy doprowadzenie detalu do takiego<br />
stopnia precyzji, jaki został osiągnięty, wymagało<br />
od Państwa częstych nadzorów autorskich?<br />
MR: Nadzory autorskie w trakcie tej inwestycji<br />
były dosyć intensywne. Oprócz cotygodniowych<br />
wizyt na budowie, w zasadzie<br />
codziennie musieliśmy coś w tym kierunku<br />
zrobić. Byliśmy w ciągłym kontakcie z wykonawcą,<br />
z którym ustalaliśmy na bieżąco wszystkie<br />
szczegóły – współpraca była bardzo owocna.<br />
Jeżeli nie akceptowaliśmy proponowanych<br />
rozwiązań szczegółowych, wykonawca szukał<br />
czegoś innego.<br />
KB: To brzmi jak realizacja idealna.<br />
MR: Wspominamy ją jako bardzo udaną.<br />
Ciekawostka z budowy: zaprojektowaliśmy<br />
przejazd bramowy, który na suficie miał być<br />
wykończony płytami ze szlachetnej blachy.<br />
Wyszło bardzo dobrze. Mieliśmy jednak z tym<br />
elementem kilka kłopotów. Sufit łączy się ze<br />
szklaną elewacją poprzez zakładkę. Trzeba było<br />
ją zastosować, żeby uniknąć mostków termicznych<br />
i ochronić ten kawałek budynku przed<br />
deszczem. Propozycje wykonania tego fragmentu<br />
wykonawca przedstawiał nam trzy razy.<br />
Dopiero za trzecim razem uznaliśmy wspólnie<br />
efekt za satysfakcjonujący. Myślę, że praca nad<br />
tym elementem jest dobrym przykładem efektywnego<br />
współdziałania.<br />
KB: Czasami na etapie projektowania<br />
nie jesteśmy w stanie przewidzieć wszystkich<br />
problemów. Czy sprawna komunikacja<br />
z pozostałymi uczestnikami procesu realizacji<br />
gwarantuje sukces?<br />
MR: Oczywiście. Każda budowa to niezwykle<br />
skomplikowany proces w czasie i przestrzeni.<br />
Należy o wszystkim rozmawiać i wspólnie szukać<br />
właściwych rozwiązań. W trakcie tej realizacji<br />
w sali audytoryjnej zaproponowaliśmy materiał<br />
wykończeniowy, który w momencie realizacji<br />
został już wycofany z produkcji. Musieliśmy więc<br />
sprawnie znaleźć dobry zamiennik. We wszystkich<br />
przypadkach zmiany okazały się bardzo<br />
korzystne – na przykład wykończenie posadzki<br />
w holu głównym na parterze. Wykonawca<br />
zaproponował zastosowane płyty, w projekcie<br />
były inne. Efekt bardzo nam się podobał. Imitują<br />
beton, zgrywają się z brzuchem auli.<br />
KB: Czy konstrukcja tego budynku wiązała<br />
się z trudnościami projektowymi?<br />
MR: Najbardziej problematyczna była aula<br />
główna, nad którą znajdują się dwie mniejsze.<br />
Konstruktorzy włożyli dużo wysiłku w jej<br />
przekrycie bez podpór pośrednich. Drugim<br />
elementem, który przysporzył im pracy, były<br />
słupy żelbetowe pod dużą aulą – chcieliśmy, żeby<br />
były jak najcieńsze. Zostały one wzmocnione<br />
40 41
D-D<br />
C-C<br />
WYWIAD Z EKSPERTEM<br />
Paweł Jedlecki – prezes zarządu WGsystem sp. z o.o.<br />
A<br />
D<br />
Przekrój D-D, skala 1:660 Przekrój C-C, skala 1:660<br />
D<br />
A<br />
A<br />
B<br />
A<br />
Kaya Brzezicka: Elewacja Wydziału Matematyki<br />
i Nauk Informacyjnych Politechniki<br />
Warszawskiej jest najwyższą w Polsce całkowicie<br />
przeszkloną ścianą z punktowym mocowaniem<br />
tafli szkła. Jak rozwiązali Państwo jej<br />
konstrukcję?<br />
Paweł Jedlecki: Zastosowaliśmy rozwiązanie<br />
znane z amfiteatru w Opolu, jednak na większej<br />
powierzchni, sięgającej 800 m 2 . Konstrukcja jest<br />
całoszklana, wykorzystuje szkło jako element nośny.<br />
Ta realizacja była dla nas nie lada wyzwaniem ze<br />
względu na bardzo dużą wysokość zaprojektowanej<br />
przez architekta fasady – około 23,5 m<br />
w części wysokiej i 18 m w części niskiej. Trudności<br />
wiązały się również z rozmiarem szklanych<br />
tafli – szerokość ponad 2 m i wysokość<br />
4 m. W części niskiej budynku, w odległości<br />
ok. 60 cm od elewacji, architekt zaprojektował<br />
ścianę z betonu architektonicznego, co w dużej<br />
mierze utrudniało montaż oraz ograniczało szerokość<br />
konstrukcji szklanej ściany.<br />
W procesie projektowania konstrukcji ważne<br />
było również wykonanie górnego mocowania<br />
żeber szklanych, tak aby było ono bezpieczne.<br />
W tym celu wykonano specjalne konsole stalowe<br />
wyposażone w system przekładek i śrub, umożliwiające<br />
przeniesienie obciążeń na konstrukcję<br />
obiektu. Ze względu na wysokość fasady żebra<br />
szklane musiały być wykonane z kilku elementów,<br />
w tym celu wykorzystano łączniki pionowe. Przy<br />
tak wysokiej ścianie konieczne było zastosowanie<br />
konsol dolnych, umożliwiających kompensację<br />
wydłużania się żeber szklanych, np. pod wpływem<br />
różnic temperatur.<br />
KB: Jaki system mocowania został zastosowany?<br />
PJ: Ponownie wykorzystaliśmy sprawdzony<br />
i wdrożony przez nas system punktowego<br />
mocowania szkła, dostępny pod nazwą handlową<br />
WG-M55/180S, polegający na umieszczeniu<br />
w przerwie międzyszybowej rotuli<br />
wykonanej z tworzywa sztucznego, o bardzo<br />
dobrych parametrach izolacyjnych. Firma<br />
WGsystem w roku 2011 była laureatem konkursu<br />
w ramach Małopolskiego Regionalnego<br />
Programu Operacyjnego na lata 2007-2013<br />
„Rozwój i podniesienie konkurencyjności<br />
przedsiębiorstw”, klasyfikując się w pierwszej<br />
dziesiątce ze względu na ilość zdobytych punktów.<br />
Wykorzystanie tej dotacji pozwoliło nam<br />
na rozszerzenie usług związanych z produkcją<br />
i sprzedażą bezpośrednią okuć do punktowego<br />
mocowania szkła.<br />
KB: Jakiego rodzaju szkło wybrali Państwo<br />
dla tej realizacji i z jakich względów?<br />
PJ: W obiekcie zastosowano szyby zespolone<br />
złożone z bezpiecznych szkieł hartowanych,<br />
produkowanych lokalnie przez Guardian<br />
Częstochowa: od zewnątrz 10 mm SunGuard<br />
High Selective 70/41, a od wewnątrz 8 mm Extra<br />
Clear Float. Pozwoliło to na osiągnięcie następujących<br />
parametrów: przepuszczalność światła<br />
TL=68,4%, odbicie światła TR=10,7%, całkowita<br />
przepuszczalność energii słonecznej g=39,8%,<br />
współczynnik przenikania ciepła U g=1,21 W/m 2 K.<br />
Dodatkowo szkło przeciwsłoneczne SunGuard<br />
obniża przepuszczalność szkodliwych promieni UV,<br />
a w ten sposób lepiej chroni naszą skórę i ogranicza<br />
blaknięcie kolorów wyposażenia znajdującego<br />
się wewnątrz budynku.<br />
Mimo tak dużej grubości zestawu wymaganej<br />
ze względów statycznych uzyskaliśmy wysoką<br />
neutralność, stosując jako obie tafle szkło Extra<br />
Clear Float, o zmniejszonej zielonkawej poświacie,<br />
charakterystycznej dla klasycznych rozwiązań.<br />
C<br />
C<br />
C<br />
C<br />
B<br />
B<br />
D<br />
A<br />
Rzut parteru, skala 1:660 Rzut III kondygnacji, skala 1:660<br />
• Rys. archiwum DEDECO biuro architektoniczne<br />
B-B<br />
A-A<br />
Przekrój B-B, skala 1:660 Przekrój A-A, skala 1:660<br />
42
• Wnętrze holu z wyspowo podwieszonymi sufitami<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekci prowadzący<br />
Architekci<br />
Data opracowania 2008/2009<br />
Data realizacji 2011 r.<br />
Inwestor<br />
Powierzchnia całkowita 11 100 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 1 711 m 2<br />
Kubatura brutto 46 222 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Płytki podłogowe<br />
Wykonawca fasady szklanej<br />
Warszawa, ul. Koszykowa<br />
DEDECO biuro architektoniczne sp. z o.o.<br />
Piotr Hofman, Małgorzata Rogalka,<br />
Michał Rzewuski<br />
Ewa Jacoszek, Agata Krykwińska,<br />
Arkadiusz Marsz, Grzegorz Modzelewski,<br />
Agata Czarnowicz-Skonieczna<br />
Politechnika Warszawska<br />
Budimex<br />
Ceramika Paradyż sp. z o.o.<br />
WGsystem sp. z o.o.<br />
Fot. Bartosz Makowski<br />
stalowymi trzpieniami. Konstruktorzy zaproponowali<br />
połączenie słupów z brzuchem auli,<br />
z zachowaniem niewielkiego dystansu między<br />
tymi elementami, powstała mała szczelina<br />
– bardzo ciekawy detal.<br />
KB: Czy z tymi konstruktorami współpracują<br />
Państwo również przy innych realizacjach?<br />
MR: To biuro Arbo Projekt z Warszawy.<br />
Pracujemy z nimi od kilku lat. Warto mieć stałych<br />
współpracowników. Zna się ich zalety<br />
i wady. Architekt jest koordynatorem procesu<br />
realizacji, ważne, żeby znał mocne i słabe strony<br />
zespołu. Branżyści, z którymi współpracujemy,<br />
są również pomocni, udzielając nam konsultacji,<br />
zanim jeszcze wygramy przetarg. Zawsze mamy<br />
możliwość spotkania się z grupą specjalistów<br />
i omówienie np. koncepcji konstrukcji. Zyskuje<br />
na tym architektura, którą tworzymy.<br />
KB: Co dla Pani oznacza dobra przestrzeń<br />
edukacyjna?<br />
MR: Dla mnie taka przestrzeń musi być<br />
pozbawiona nadmiernej ilości przedmiotów,<br />
kształtów, kolorów – musi być możliwie „czysta”.<br />
Tak żeby człowiek, który się edukuje, mógł się<br />
wyciszyć i skupić.<br />
KB: Zatem minimalizm japoński sprawdziłby<br />
się w takim obiekcie…<br />
MR: Tak, im mniej rzeczy wokół nas, tym<br />
mniejsze jest nasze rozkojarzenie. W przestrzeni<br />
możliwie pustej wszystko jest bardziej<br />
uporządkowane, także wiedza.<br />
KB: Czy wnętrza są ważnym elementem<br />
architektury?<br />
MR: Tak. W tym projekcie koncepcja przestrzeni<br />
jest spójna. Nie można myśleć o budynku<br />
jako skorupie. To, co znajduje się wewnątrz<br />
niego, jest ważne. Wnętrza są dla użytkowników.<br />
KB: Co sprawiło Pani szczególną satysfakcję<br />
podczas projektowania tego obiektu?<br />
MR: Rezultat – bryła budynku i elewacje.<br />
KB: Czy wiedzą już Państwo, co użytkownicy<br />
sądzą o tym obiekcie?<br />
MR: Wśród kadry wydziału trwają teraz<br />
dyskusje, kto w którym pokoju będzie siedział.<br />
Niektóre miejsca w budynku są szczególnie<br />
preferowane.<br />
Z górnych kondygnacji roztaczają się fantastyczne<br />
widoki, szczególnie z narożników<br />
budynku – z jednej strony mamy kadr na Pałac<br />
Kultury, a z drugiej widok na pokryty zielenią<br />
kampus. W tych pomieszczeniach człowiek<br />
czuje się jak w chmurach, bo posadzka styka<br />
się z przeszkloną elewacją, a za nią są korony<br />
największych drzew. Byłam zachwycona, gdy<br />
to zobaczyłam. W trakcie realizacji, jeszcze<br />
w stanie surowym, oprowadzałam dziekanów<br />
po budynku. Co ciekawe, już wtedy, mimo<br />
elementów charakteryzujących plac budowy,<br />
widoki i wrażenia związane z odbiorem tej przestrzeni,<br />
ogromnie pozytywnie nas zaskakiwały.<br />
KB: Dziękuję za rozmowę.<br />
44
• Elewacja z wykuszami<br />
Realizacje w Polsce<br />
Z DBAŁOŚCIĄ O DETAL<br />
Osiedle Centauris we Wrocławiu<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
W otoczeniu bujnej zieleni powstało osiedle o prostych formach i precyzyjnie wykonanych<br />
elewacjach. Przyjazna skala, indywidualnie zaprojektowana mała architektura, wykończone<br />
drewnem tarasy – przestrzeń kameralna, choć położona w centrum miasta. O projekcie<br />
i realizacji opowiada Tadeusz Hardt z pracowni TH Architekci.<br />
46 47
• Zrealizowana część osiedla<br />
• Osiedle widziane z poziomu ulicy<br />
Fot. archiwum Centauris IPD Invest<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
Kaya Brzezicka: Jak zaczęła się Państwa<br />
przygoda z tym projektem?<br />
Tadeusz Hardt: Wygraliśmy zamknięty<br />
konkurs ogłoszony przez inwestora – spółkę<br />
celową Centauris. Nasza propozycja konkursowa<br />
różniła się nieco od realizowanej obecnie<br />
wersji. Pierwotnie zaproponowaliśmy bardziej<br />
rozczłonkowaną zabudowę. Chociaż PUM-ów<br />
napchane było co nie miara [śmiech]. Ze względu<br />
na większe rozdrobnienie kubatur planowana<br />
zabudowa miała trochę inny charakter – bardziej<br />
południowy niż środkowoeuropejski.<br />
Bez żalu zmieniliśmy koncepcję. Jesteśmy<br />
zadowoleni z osiągniętych efektów. Inwestor<br />
odniósł sukces, tym bardziej znaczący, że jest<br />
to pierwsza realizacja tej grupy developerskiej.<br />
KB: Na jakim etapie realizacji jest obecnie<br />
projekt Centauris?<br />
TH: Realizacja inwestycji została podzielona<br />
na cztery etapy. Pierwszy z nich został już ukończony.<br />
Wzniesione budynki zostały oddane do<br />
użytku, a prawie wszystkie mieszkania, które<br />
w nich zaprojektowaliśmy już sprzedane. Od<br />
kwietnia rusza budowa II etapu – domu, na<br />
miejscu którego w pierwotnej koncepcji zaprojektowaliśmy<br />
dwa mniejsze. W efekcie rozmów<br />
z inwestorem zadecydowaliśmy o wzniesieniu<br />
jednego większego budynku mieszkalnego, który<br />
stanowi parawanowe zamknięcie wewnętrznej<br />
przestrzeni osiedla od strony ul. Ślężnej. Między<br />
nim a ulicą, zgodnie z dalszymi planami inwestora,<br />
powstaną dwa biurowce firmy Impel.<br />
Tym samym osiedle zostanie domknięte zabudową,<br />
która zagwarantuje komfort, związany<br />
z klarownym wydzieleniem jego przestrzeni,<br />
oraz niwelację hałasu dobiegającego od strony<br />
ulicy. Z przeciwległej – wschodniej strony –<br />
otwieramy osiedle na park Skowroni, którego<br />
sąsiedztwo jest ogromną zaletą tej lokalizacji.<br />
KB: Czy sąsiedztwo parku narzuciło<br />
przewodnią ideę kształtowania przestrzeni<br />
osiedla?<br />
TH: Tak, trzeba było wykorzystać potencjał<br />
tego miejsca. Park wlewa się między budynki<br />
– drzewa, które się same rozsiały, wchodzą między<br />
nie punktowo. Staraliśmy się je zachować.<br />
KB: A jak Pan ocenia komunikację tej<br />
działki z centrum miasta?<br />
TH: Uważam, że lokalizacja jest podstawową<br />
wartością tego projektu. Połączenie z Rynkiem<br />
środkami komunikacji miejskiej jest bardzo<br />
dogodne, przebycie trasy zajmuje dziesięć minut.<br />
W parku Skowronim znajduje się wiele traktów<br />
spacerowych oraz place zabaw dla dzieci. Działka<br />
jest dostatecznie oddalona od ulicy, aby można<br />
było mieć gwarancję komfortu akustycznego.<br />
KB: W jaki sposób lokalizacja poszczególnych<br />
budynków i mieszkań wpłynęła na<br />
ich projekt?<br />
TH: Zarówno standardy tych budynków, jak<br />
i mieszkań są tym wyższe, im bardziej zbliżamy<br />
się do parku. Jakość przestrzeni lokali mieszkalnych<br />
wzrasta również wraz z kondygnacją, na<br />
której się znajdują. Na dachach zaprojektowaliśmy<br />
luksusowe apartamenty – 150-metrowe<br />
penthouse’y, wycofane wobec lica budynku<br />
o 1,5-3 m. Wysokość poszczególnych domów<br />
maleje w stronę parku. Zabudowa „spływa”<br />
schodkowo w jego kierunku. Najwyższe obiekty<br />
mają siedem kondygnacji, najniższe cztery.<br />
KB: Czy precyzja wykończenia obiektów<br />
jest zgodna z Państwa oczekiwaniami?<br />
TH: W zrealizowanej części osiedla udało<br />
się nam osiągnąć precyzyjne wykonanie detalu<br />
zarówno na elewacjach, jak i w wewnętrznych<br />
przestrzeniach wspólnych. Strefy wejściowe<br />
i klatki schodowe wykończone są szlachetnymi<br />
materiałami – kamiennymi okładzinami oraz<br />
elementami wykonanymi ze stali szlachetnej.<br />
Wszystkie balustrady w budynkach są z takiej<br />
właśnie stali. Stopnice schodów obłożono pełnymi<br />
kawałkami granitu. Oznacza to naprawdę<br />
bardzo wysoki standard. Jeśli porównamy wizualizacje<br />
obrazujące te fragmenty naszego projektu<br />
z fotografiami przedstawiającymi stan rzeczywisty,<br />
okaże się, że są one niemal identyczne.<br />
KB: Skąd wziął się pomysł spięcia kondygnacji<br />
pionowymi pasmami szkła?<br />
TH: Chcieliśmy urozmaicić elewację oraz<br />
stworzyć naprzeciwko pokoju dziennego, na balkonie,<br />
miejsce, które dawałoby pewną namiastkę<br />
poczucia intymności. Istotną sprawą było również<br />
oddzielenie od siebie poszczególnych balkonów.<br />
Dzięki odpowiedniemu umieszczeniu<br />
nieprzeziernych tafli szkła, powstały przestrzenie,<br />
gdzie można sobie tak ustawić fotel<br />
ze stolikiem, żeby nas nikt nie widział, gdy np.<br />
pijemy poranną kawę. Zastosowaliśmy szkło<br />
bezpieczne – klejone, trójwarstwowe, z foliami<br />
w środku. Nawet gdyby taki panel pękł, nie rozpryśnie<br />
się na kawałki. To wszystko zamocowane<br />
jest na elementach ze stali szlachetnej.<br />
KB: Czy zastosowanie wykuszy na jednej<br />
z elewacji ma funkcjonalne uzasadnienie?<br />
TH: Zastosowaliśmy je na najdłuższej elewacji<br />
północnej, żeby złapać w pokojach dziennych<br />
światło wschodnie i zachodnie. Punktowce<br />
blisko parku mają mieszkania, które wychodzą<br />
na trzy strony świata, więc takie rozwiązanie<br />
nie było w nich potrzebne.<br />
KB: Czy wszystkie elementy Państwa<br />
finalnego projektu zostały zrealizowane?<br />
TH: Większość, ale nie wszystkie. Zależy<br />
nam na tym, żeby cały zespół był zrealizowany<br />
konsekwentnie w jednym stylu. To jest dla nas<br />
najważniejsze i stanowi ideę przewodnią. Uważam,<br />
że o projektowanym założeniu zawsze<br />
należy myśleć jako o całości. Nie ma sensu<br />
upierać się przy wykonaniu fragmentu w szczególny<br />
sposób, jeśli spowoduje to brak możliwości<br />
realizacji spójnej koncepcji przestrzennej, bo nie<br />
wystarczy na to środków.<br />
Inwestor nie może wybudować czegoś, na<br />
czym nie zarobi. Moją największą obawą jest<br />
to, żeby nie zrezygnował w dalszych etapach<br />
realizacji ze standardu, który został przyjęty<br />
w I etapie, wykonywanym z pietyzmem przez<br />
firmę TRASKO z Ostrzeszowa. Zobaczymy,<br />
co będzie działo się dalej...<br />
KB: Jest Pan autorem koncepcji urbanistycznej<br />
dla tego terenu – czy wszystkie<br />
elementy wchodzące w jej zakres powstaną?<br />
TH: Tak. Włącznie z detalem architektonicznym<br />
małej architektury, na który zwracamy<br />
szczególną uwagę. Mieszkania na parterze<br />
mają wydzieloną część ogrodową z tarasem<br />
wyłożonym drewnianą podłogą. Zieleń wnika<br />
w przestrzeń osiedla. Inwestor zadbał o jej<br />
zrealizowanie. Wykonano również dość rzadko<br />
spotykane na osiedlach niestandardowe elementy<br />
małej architektury, np. odpowiednio<br />
dobrane kosze na śmieci, stojaki na rowery<br />
oraz ławki. Teren został rozrzeźbiony kaskadowymi<br />
murami oporowymi z zielenią. Większość<br />
48 49
II<br />
III<br />
• Rys. archiwum TH ARCHITEKCI<br />
A<br />
I<br />
A A A A<br />
Rzut parteru,<br />
skala 1:900<br />
A<br />
OZNACZENIA:<br />
I – I etap rozbudowy (Impel)<br />
II – II etap rozbudowy (Elspec Rainbow)<br />
III – III etap rozbudowy (Akademia Medyczna)<br />
––– obrys garażu podziemnego<br />
Rzut I piętra,<br />
skala 1:900<br />
świeżych pomysłów i niekonwencjonalnych<br />
detali w naszych projektach wymyślają moi<br />
młodsi koledzy.<br />
KB: Co w zakresie projektu urbanistyki<br />
było dla Państwa najistotniejsze?<br />
TH: Każda realizacja architektoniczna oznacza<br />
poszukiwanie kompromisu między dzisiejszymi<br />
wymaganiami developera, który oczekuje<br />
maksymalizacji zysku, wynikającego z dużej ilości<br />
powierzchni użytkowej, a naszym dążeniem do<br />
osiągnięcia możliwie wysokiej jakości przestrzeni.<br />
Rozumiejąc ramy, w obrębie których możemy<br />
się poruszać, mając zadaną działkę i PUM (cały<br />
zespół ma mieć łącznie 25 tys. m 2 powierzchni<br />
użytkowej mieszkań), staraliśmy się stworzyć<br />
architekturę ciekawą, o przyjaznej człowiekowi<br />
skali, zróżnicowaną pod względem wysokości.<br />
Pewne uwarunkowania wynikały również<br />
z sąsiedztwa terenu przeznaczonego pod tę<br />
inwestycję. Od strony południowej, przy ul.<br />
Brossa znajdują się budynki Akademii Medycznej.<br />
Staraliśmy się dostosować gabaryty projektowanych<br />
przez nas w tym obszarze obiektów<br />
do istniejącej zabudowy.<br />
KB: Czy inwestor precyzyjnie określił<br />
grupę docelową, stanowiącą potencjalnych<br />
mieszkańców?<br />
TH: Na początku tak. Ponieważ projektujemy<br />
to osiedle od trzech czy nawet czterech<br />
lat, wraz ze zmianą sytuacji gospodarczej<br />
inwestor zmieniał projekt. W międzyczasie<br />
zrobiliśmy już dwa projekty zamienne, m.in.<br />
zmieniając strukturę mieszkań. W tej chwili<br />
najlepiej sprzedają się małe mieszkania i należało<br />
ten fakt uwzględnić.<br />
Taką strukturę determinuje wiele rzeczy<br />
– np. zapis w planie miejscowym, mówiący<br />
o ilości miejsc parkingowych, które należy wykonać,<br />
projektując określoną ilość mieszkań. Czasem<br />
zrealizowanie narzuconej przez inwestora<br />
struktury nie jest możliwe, ponieważ wiąże<br />
się z koniecznością wykonania drugiej kondygnacji<br />
garaży, co w warunkach wrocławskich<br />
najczęściej zbyt mocno podraża inwestycję, ze<br />
względu na konieczność wykonania kosztownych<br />
zabezpieczeń przed wodami gruntowymi<br />
o bardzo wysokim poziomie.<br />
KB: Jak w tej realizacji rozwiązali Państwo<br />
temat miejsc parkingowych?<br />
TH: Osiedle zostało podzielone na strefy<br />
zgodnie z etapami realizacji. Każda z nich będzie<br />
miała oddzielny parking na kondygnacji podziemnej.<br />
Ponieważ I etap realizowaliśmy w oparciu<br />
o zapisy decyzji o warunkach zabudowy, zgodnie<br />
z wytycznymi użyliśmy wskaźnika 1:1, czyli na<br />
jedno mieszkanie przypada jedno miejsce parkingowe.<br />
Natomiast już etap II, który realizujemy<br />
zgodnie z planem miejscowym, wymaga od<br />
nas uwzględnienia wskaźnika1,2:1.<br />
• Betonowe formy małej architektury<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
Przekrój A-A, skala 1:900<br />
50 51
Fot. Lech Kwartowicz<br />
• Wnętrze osiedla<br />
KB: Czy przewidzieli Państwo w projekcie<br />
czasowe miejsca postojowe?<br />
TH: Naziemne miejsca parkingowe dla<br />
pierwszego etapu znajdują się od strony ul.<br />
Działkowej, tam gdzie na parterach usytuowane<br />
są lokale usługowe. Generalnie, miejsca dla<br />
mieszkańców i ich gości będą się znajdować<br />
w garażu podziemnym. Osiedle jest monitorowane,<br />
ale nie jest tzw. osiedlem zamkniętym<br />
KB: Co Pan myśli o wygradzaniu osiedli?<br />
TH: W ogóle mi to nie odpowiada. Zawsze<br />
to odradzam. Miasto nie żyje jako zespół<br />
w zamkniętych enklawach. Nie powinniśmy<br />
wytwarzać gett w jego przestrzeni i blokować<br />
możliwości swobodnego poruszania się w niej.<br />
Gdy od strony ul. Ślężnej powstaną biurowce,<br />
w obszarze osiedla Centauris wytworzy się<br />
bardzo ładne wnętrze urbanistyczne, przestrzeń<br />
półprywatna, umożliwiająca swobodne przejście<br />
przez ten teren do parku. Moim zdaniem to nie<br />
powinno nikomu przeszkadzać.<br />
KB: Czy w procesie realizacji I etapu niektóre<br />
detale okazały się trudne do wykonania?<br />
TH: Nie, ponieważ projekt nie jest zbyt skomplikowany.<br />
Budowanie mieszkaniówki nie jest<br />
wielkim wyczynem myśli inżynierskiej [śmiech].<br />
We Wrocławiu jedynym problemem dla budownictwa<br />
jest woda gruntowa lub bliskość starych<br />
obiektów, do których musimy się „podczepić”.<br />
W przypadku tej realizacji trzeba było przy wykopie<br />
zastosować szczelne ścianki z grodzi stalowych.<br />
Jeśli chodzi o upór w negocjacjach, decydujący<br />
o jakości detalu, to dużo czasu spędziłem<br />
na walce o to, żeby płyty Euronitu były klejone<br />
do elewacji, a nie nitowane. To rozwiązanie jest<br />
droższe, ale znacznie ładniejsze. Do konstrukcji<br />
metalowej przykleja się specjalne taśmy, do<br />
których klei się płyty. Taki sposób montażu<br />
pozwolił na precyzję wykonania.<br />
KB: Z czego wynikała decyzja o doborze<br />
materiałów wykończeniowych?<br />
TH: Szukaliśmy materiału kontrastującego<br />
z tynkiem, zarówno pod względem koloru, jak<br />
i faktury. Postanowiliśmy zastosować okładzinę.<br />
Kamień w takiej ilości wydawał mi się rozwiązaniem<br />
zbyt ciężkim. Zdecydowaliśmy się na<br />
antracytowy Euronit.<br />
We wnętrzach zastosowaliśmy granit typu<br />
strzegomskiego. Jego barwa jest trochę jaśniejsza,<br />
ale stanowi kontynuację kolorystyki zastosowanej<br />
na elewacjach. Tam, gdzie jest to możliwe,<br />
warto korzystać z lokalnych materiałów. Między<br />
innymi dlatego użyliśmy kostki granitowej i płyt<br />
chodnikowych miejscowej firmy Libet.<br />
KB: Czy w przestrzeń mieszkaniową<br />
warto Pana zdaniem wprowadzać miejsca<br />
spotkań – dodatkowe części wspólne budynków?<br />
TH: Szczerze mówiąc, coraz rzadziej to<br />
robimy. Nie wiem, czy to wynika z tego, że<br />
ludzie nie chcą się integrować, czy z tego, że to<br />
jest jakiś koszt, który ponosi inwestor, a który<br />
nie daje mu przychodu.<br />
KB: Wiem, że sporo Pan podróżuje. Czy<br />
inspiracje czerpie Pan z architektury, czy<br />
może z innych źródeł?<br />
TH: Z architektury. Nie jest jednak tak, że<br />
jadę, oglądam coś i myślę: „Och, chciałbym zrobić<br />
coś podobnego”. Po prostu w głowie pozostają<br />
wrażenia związane z odbiorem poznanej<br />
architektury, które przetwarzam i wykorzystuję.<br />
Moje doświadczenia zebrane poza granicami<br />
naszego kraju mają bardzo różny charakter.<br />
Przez trzy lata pracowałem w Niemczech jako<br />
architekt w ogromnym biurze projektowym,<br />
doświadczyłem różnic między naszym a tamtejszym<br />
podejściem do projektowania. W Niemczech<br />
albo w Hiszpanii, gdzie często bywam,<br />
architekt jest o wiele bardziej odpowiedzialny za<br />
realizację niż w Polsce. Kontrakty są przeważnie<br />
takie, że to architekt buduje obiekt – projektuje<br />
go, wybiera wykonawców, realizuje i oddaje<br />
inwestorowi wraz z kluczem. Architekt wytwarza<br />
produkt, za który odpowiada.<br />
W Polsce nie mamy narzędzi, żeby egzekwować<br />
wykonanie realizacji obiektu zgodnie<br />
z naszym projektem. Powodzenie tej akcji zależy<br />
52 53
• Fasada<br />
Realizacje w Polsce<br />
KOMUNIKACJA<br />
W PROJEKTOWANIU<br />
Biurowiec Olivia Gate w Gdańsku<br />
Fot. archiwum Centauris IPD Invest<br />
• Klatka schodowa wykończona płytami z granitu<br />
Fot. Bartosz Pietrzak<br />
O realizacji pierwszego budynku wchodzącego w skład największego w metropolii trójmiejskiej kompleksu<br />
biurowego opowiada Jean-François Kremer z pracowni Konior&Partners Architects.<br />
od dobrej woli inwestora. Oczywiście możemy<br />
się powoływać na osobiste prawa autorskie do<br />
projektu…<br />
KB: …ale inwestorów chcemy przede<br />
wszystkim mieć.<br />
TH: Zgadza się. Poza tym udowadnianie<br />
w sądzie, że naruszono nasze prawa autorskie,<br />
oznacza drogę przez mękę, bo trudno<br />
odpowiadać na pytanie: „Dlaczego te tafle<br />
mają być z drogiego szkła, a nie mogą być<br />
np. z innego materiału?”. Niestety nie wszyscy<br />
inwestorzy mają świadomość, że osiedli<br />
nie buduje się tylko po to, żeby sprzedać<br />
powierzchnie użytkowe.<br />
KB: Co Pana najbardziej w tej realizacji<br />
ucieszyło?<br />
TH: To, że inwestor i wykonawca zrealizowali<br />
obiekt taki, jaki zaprojektowaliśmy, jedynie<br />
z małymi wyjątkami. Ucieszyło mnie to, że udało<br />
się zachować taką samą wysokość okien we<br />
wszystkich budynkach i wszystkich pomieszczeniach.<br />
Wszędzie zastosowaliśmy okna od sufitu<br />
do podłogi. Cieszę się, że inwestor uszanował<br />
naszą decyzję.<br />
KB: Bardzo dziękuję za rozmowę.<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekt prowadzący<br />
Architekci<br />
Wrocław, ul. Ślężna / Działkowa<br />
TH Architekci<br />
Tadeusz Hardt<br />
Wiktoria Filipiak-Marszalska, Hanna Kurczyna,<br />
Piotr Buck, Paweł Jarosik<br />
Data opracowania 2009/2010<br />
Data realizacji 2010/2011<br />
Inwestor<br />
Centauris IPD Invest sp. z o.o. K.A.<br />
Powierzchnia całkowita 12 900 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 2 040 m 2<br />
Kubatura brutto 34 000 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Producent płyt elewacyjnych<br />
oraz pokryć dachowych<br />
Stolarka drzwiowa<br />
Zaprawa klejowo-szpachlowa Baumit<br />
ProContact, tynk strukturalny mineralny<br />
Baumit EdelPUtz Spezial oraz<br />
farba Baumit NanoporColor<br />
Dostawca bloczków silikatowych<br />
TRASKO-INWEST sp z o.o.<br />
Etex Building Materials Polska sp. z o.o.<br />
PORTA KMI Poland SA<br />
Baumit sp. z o.o.<br />
SIL-PRO Bloczki Silikatowe sp. z o.o.<br />
Kaya Brzezicka: Urbanistycznie Olivia<br />
Business Centre jest koncepcją spójną. Czy<br />
są Państwo autorami całości tego założenia?<br />
Jean-François Kremer: Pracownia Konior&Partners<br />
Architects działa w dziedzinie projektowania<br />
architektonicznego i urbanistycznego od 1973 r.<br />
Na rynku międzynarodowym jesteśmy obecni od<br />
1990 r. Zakres oraz różnorodność projektów, które<br />
realizujemy na całym świecie, wyznacza specyfikę<br />
naszego biura. Jest ona wynikiem wyzwań architektonicznych<br />
i urbanistycznych, realizowanych<br />
w czasach, w których nieustannie zachodzą zmiany.<br />
Towarzyszy im dążenie do odzwierciedlania wrażliwości<br />
i zdobytej wiedzy.<br />
Projekt „Olivia Business Centre” w całości<br />
został stworzony przez nasze biuro, zarówno<br />
w wymiarze urbanistycznym, jak i architektonicznym.<br />
Rozpoczynając pracę nad nim, wiedzieliśmy,<br />
że będzie on porównywany z innymi<br />
koncepcjami. Wykorzystaliśmy nasze doświadczenie,<br />
łącząc ze sobą w trwałej symbiozie funkcję<br />
biurową, usługową i mieszkaniową. Początkowo<br />
na tym terenie chcieliśmy zaprojektować<br />
jedynie budynki o charakterze biurowym. Na<br />
atrakcyjność działki wpływa bliskość gdańskiego<br />
lotniska, znajdującego się w odległości około<br />
10 km od niej, oraz sąsiedztwo plaży oddalonej<br />
o 5 kilometrów. Ze względu na walory lokalizacji<br />
postanowiliśmy zaproponować wprowadzenie<br />
do projektu innych funkcji: mieszkaniowej, hotelowej<br />
oraz usługowej, które miały być skupione<br />
wokół placu-atrium. Przy okazji pracy nad innymi<br />
projektami realizowanymi w naszym biurze zrozumieliśmy,<br />
że połączenie wielu funkcji wytwarza<br />
wyjątkowy rodzaj tożsamości urbanistycznej.<br />
W ten sposób powstaje wielofunkcyjna część<br />
miasta.<br />
KB: Jakie były Państwa główne założenia<br />
projektowe w zakresie kształtowania urbanistyki<br />
Olivia Business Centre?<br />
JFK: W trakcie prac nad planem zagospodarowania<br />
terenu kierowaliśmy się przede<br />
wszystkim chęcią stworzenia założenia urbanistycznego<br />
o międzynarodowej randze i wysokim<br />
standardzie. Pragnęliśmy dostarczyć wachlarz<br />
różnorodnych rozwiązań funkcjonalnych. Staraliśmy<br />
się wyraźne oddzielić strefę mieszkaniową<br />
i usługową od biurowej oraz jednocześnie<br />
wytworzyć subtelne współzależności pomiędzy<br />
poszczególnymi funkcjami. Na uwadze mieliśmy<br />
stworzenie i rozwinięcie założenia tak, aby<br />
powstawało ono w zgodzie z naturą i rozwojem<br />
terenów zielonych. Jednocześnie, chcieliśmy<br />
nadać mu współczesny charakter – stworzyć<br />
atrakcyjne obiekty przyciągające potencjalnych<br />
inwestorów z Polski i z zagranicy, zainteresowanych<br />
zamieszkaniem i prowadzeniem działalności<br />
w okolicach Gdańska. Pod względem urbanistycznym<br />
naszym priorytetem było wprowadzenie<br />
harmonii pomiędzy terenami zabudowanymi<br />
a otwartymi.<br />
KB: Proszę omówić zakres realizacji<br />
i poszczególne etapy planowanej rozbudowy<br />
kompleksu.<br />
JFK: Całość założenia ma obejmować<br />
budowę 82 000 m 2 powierzchni biurowych,<br />
8000 m 2 powierzchni usługowych,<br />
83 mieszkań, 230 pokoi hotelowych i 2320<br />
miejsc postojowych na parkingu dostępnym<br />
poprzez cztery rampy wjazdowe. Wszystko<br />
to skoncentrowaliśmy wokół strefy publicznej<br />
o powierzchni 15 700 m 2 , podzielonej na<br />
dwie części – jedną, dostępną dla pojazdów<br />
zmotoryzowanych, oraz drugą, w całości<br />
przeznaczoną dla ruchu pieszych. Naszym<br />
zamierzeniem było rozwinięcie takiego układu<br />
urbanistycznego, który obejmowałby na obszarze<br />
34 000 m 2 nie tylko obiekty biurowe,<br />
ale również elementy potrzebne do stworzenia<br />
i podtrzymania aktywności na terenie<br />
kompleksu także po godzinach urzędowania<br />
54 55
Fot. Bartosz Pietrzak<br />
Fot. arch. TPS Otwarta Przestrzeń<br />
• Widok na budynek Olivia Gate od strony wnętrza urbanistycznego<br />
• Wnętrze sali konferencyjnej<br />
firm wynajmujących powierzchnie biurowe.<br />
Dzięki temu projektowane założenie może być<br />
atrakcyjne w każdym momencie dnia i nocy.<br />
W pierwszym etapie mają powstać cztery<br />
budynki skupione wokół placu przeznaczonego<br />
do komunikacji pieszej, znajdującego się w niedalekim<br />
sąsiedztwie istniejącego budynku hali<br />
Olivia. Plac ten ma charakter współczesnej agory.<br />
Postanowiliśmy wypełnić go zielenią, wodotryskami<br />
i małą architekturą, tak by pełnił on funkcję<br />
swoistego „foyer”, które będzie animować życie<br />
publiczne rozgrywające się w otoczeniu fontann<br />
i ławek.<br />
Olivia Gate jest pierwszym budynkiem zrealizowanym<br />
w ramach założenia. Jego cechą<br />
charakterystyczną jest wkomponowana w bryłę<br />
budynku „brama ”, która stanowi symboliczne<br />
otwarcie zapewniające przejście do wnętrza<br />
nowej przestrzeni publicznej. Dopełnieniem<br />
tej przestrzeni mają być kolejne obiekty: Olivia<br />
Point oraz Olivia Tower.<br />
Drugim etapem realizacji całego założenia<br />
jest powstanie przeciwległego placu, otoczonego<br />
trzema dodatkowymi budynkami, który będzie<br />
przede wszystkim służył komunikacji kołowej,<br />
zorganizowanej w sposób umożliwiający swobodny<br />
ruch pieszych.<br />
KB: Jakie były pierwotne założenia<br />
i wytyczne projektowe inwestora? W jakim<br />
stopniu program funkcjonalno-przestrzenny<br />
był już sprecyzowany, a na ile wynikał z przygotowanych<br />
przez Państwa analiz i autorskich<br />
propozycji?<br />
JFK: Struktura naszego biura składa się z grup<br />
niezależnych pod względem funkcjonalnym<br />
i operacyjnym, których umiejętności i kwalifikacje<br />
są dobrane w zależności od zadań, jakie mają być<br />
przez te grupy wykonane. W przypadku Olivia<br />
Gate, inwestor skontaktował się z nami, ponieważ<br />
spodobały mu się nasze realizacje w Warszawie,<br />
Wrocławiu oraz w Belgii. Sugerując się<br />
specyfiką wskazanych przez niego obiektów,<br />
wybraliśmy zespół projektowy, mający duże<br />
doświadczenie w takich przedsięwzięciach.<br />
Na początku pozostawiono nam całkowitą<br />
wolność, pozwalając na stworzenie odautorskiej<br />
wizji architektonicznej, możliwej do zrealizowania<br />
na wyznaczonym terenie, biorąc pod<br />
uwagę wcześniej wspomniane uwarunkowania<br />
urbanistyczne. Przedstawiona przez nas propozycja<br />
rozwiązań przestrzenno-funkcjonalnych<br />
w makro- i w mikroskali została doceniona<br />
i w taki oto sposób otrzymaliśmy zielone światło<br />
do podjęcia dalszych kroków, by przenieść<br />
ją w wymiar rzeczywisty.<br />
Na każdym etapie projektowania współpracowaliśmy<br />
z inwestorem, który od wielu<br />
lat działa w branży nieruchomości i zna bardzo<br />
dobrze lokalny rynek i jego zapotrzebowanie<br />
w zakresie wynajmu oraz wielkości i jakości<br />
powierzchni biurowych. Inwestor oczekiwał<br />
od nas zaprojektowania przestrzeni każdego<br />
z budynków w sposób modularny.<br />
Układ pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych<br />
wewnątrz Olivia Gate został zaprojektowany<br />
tak, aby zapewnić maksymalne<br />
wykorzystanie powierzchni biurowych i elastyczność<br />
ich podziału. Dostępne moduły mają<br />
od 250 m 2 do 2750 m 2 powierzchni, która może<br />
funkcjonować w formie open space lub zostać<br />
zaaranżowana z podziałem na pomieszczenia<br />
przewidziane przez najemcę. Poszczególne<br />
moduły mają bezpośredni dostęp do trzonów<br />
komunikacji pionowej, co czyni je atrakcyjnymi<br />
w sensie funkcjonalnym i komercyjnym.<br />
KB: Czy odległość pomiędzy miejscem<br />
budowy a siedzibą Państwa biura w Brukseli<br />
przysporzyła dodatkowych trudności podczas<br />
projektowania i realizacji? Jak poradzili sobie<br />
Państwo z utrzymaniem płynnego i efektywnego<br />
przepływu informacji?<br />
JFK: Charakter, lokalizacja i skala wykonywanych<br />
przez nas projektów nauczyły nas prowadzenia<br />
realizacji na całym świecie. Projektując<br />
architekturę realizowaną w miejscu, którego nie<br />
znamy, koncentrujemy się na analizie najbardziej<br />
charakterystycznych elementów definiujących jego<br />
tło kulturowo-historyczne, polityczne i socjalne.<br />
Dzięki temu jesteśmy w stanie podejść do<br />
tematu, podobnie jak lokalne biuro architektoniczne,<br />
ale z dodatkową świeżością spojrzenia.<br />
Mamy zwyczaj współpracować z lokalnie działającymi<br />
architektami w jak największym zakresie,<br />
nie tylko w celach administracyjnych, ale także<br />
by zapewnić odpowiednie relacje z władzami<br />
lokalnymi i z przedsiębiorstwami. W świecie, który<br />
nas otacza, komunikacja jest kluczem niezbędnym<br />
do osiągnięcia sukcesu w zakresie projektowania.<br />
Nowe technologie w dziedzinie komunikacji,<br />
takie jak telekonferencje, wideokonferencje czy<br />
internet, zwiększają możliwości kontaktu i bezpośrednich<br />
relacji, umożliwiających łatwiejszą<br />
koordynację i wymianę pomysłów. Taka forma<br />
współdziałania nam odpowiada. Wielojęzykowe<br />
i wielokulturowe grupy projektowe, wzbogacone<br />
o indywidualną wiedzę poszczególnych osób,<br />
są w stanie zapewnić realną siłę twórczą. Jest<br />
to możliwe dzięki wspólnej wizji architektury,<br />
miejsca i ludzi oraz działań proekologicznych.<br />
KB: W jaki sposób udostępniają Państwo<br />
poszczególnym członkom procesu projektowego<br />
niezbędne informacje?<br />
JFK: Za pomocą własnych serwerów FTP<br />
pozwalamy wszystkim współpracownikom<br />
zatrudnionym w firmie, jak i poza nią, przedstawicielom<br />
inwestora, pracowniom branżowym<br />
oraz wykonawcom na korzystanie<br />
przez całą dobę z dostępu do informacji oraz<br />
dokumentów, które ułatwiają im uczestnictwo,<br />
zrozumienie i śledzenie w czasie rzeczywistym<br />
kolejnych etapów projektowania i realizacji<br />
projektu. Każdemu z uczestników procesu<br />
realizacji udostępniamy przestrzeń na serwerze,<br />
gdzie może umieścić swoje materiały.<br />
Za pomocą haseł i kodów możemy limitować<br />
dostęp do poszczególnych informacji. Jest<br />
to bardzo skuteczny sposób ich wymiany, ze<br />
względu na możliwość operowania dużymi<br />
plikami.<br />
56
• Makieta części kompleksu Olivia Business Centre<br />
z budynkiem Olivia Gate na pierwszym planie<br />
Fot. Bartosz Pietrzak<br />
KB: Budynek Olivia Gate sąsiaduje z halą<br />
Olivia. W jaki sposób Państwa projekt odnosi<br />
się do istniejącej hali widowiskowo-sportowej?<br />
JFK: W pierwszym etapie pracy nad projektem,<br />
w ramach studiów związanych z tworzeniem<br />
koncepcji zagospodarowania terenu<br />
oraz architektury, analizowaliśmy historyczne<br />
i symboliczne znaczenie hali Olivia. Jak wiadomo,<br />
jest ona przykładem architektury brutalistycznej,<br />
o wyrazistej i mocnej formie, która w dzisiejszych<br />
czasach podlega zjawisku deprecjonowania.<br />
Tego typu architektura jest określana jako<br />
„wczorajsza” i podlega często wyburzeniom<br />
tłumaczonym problemami technicznymi oraz<br />
trudnościami konserwacji. My jednak ulegliśmy<br />
jej monumentalności i symbolice i pomimo<br />
zaniedbania wywarła na nas ogromne wrażenie.<br />
Jest ona częścią historii miasta, o którą należy<br />
zadbać. Lokalizacja i oddziaływanie tego budynku<br />
miało pewien wpływ na proces powstawania<br />
koncepcji. Nasza propozycja nawiązuje do tego<br />
założenia historycznego przede wszystkim na<br />
płaszczyźnie architektury. Budynki znajdujące się<br />
w najbliższym otoczeniu zostały zaprojektowane<br />
tak, by nie przytłaczały wizualnie hali znajdującej<br />
się w ich bezpośrednim sąsiedztwie.<br />
KB: W jaki sposób zadbali Państwo o bezpieczeństwo<br />
użytkowania kompleksu?<br />
JFK: Już na początku prac nad projektem<br />
Olivia Gate przewidzieliśmy zapasowe źródła<br />
zasilania w postaci zewnętrznych generatorów<br />
prądu. W każdym z budynków znajduje się działająca<br />
całodobowo recepcja oraz system kontroli<br />
dostępu do budynku i powierzchni najmu.<br />
KB: Co zaważyło na wyborze zastosowanych<br />
na elewacjach materiałów i rozwiązań<br />
kompozycyjnych?<br />
JFK: Naszym ulubionym materiałem jest<br />
szkło, które dzięki swoim walorom, ciągłej ewolucji<br />
technologicznej i ogromnym możliwościom<br />
adaptacyjnym pozwala swobodnie kształtować<br />
przestrzeń i spełnić wszelkie warunki techniczne<br />
dotyczące budynków biurowych.<br />
W tej realizacji kompozycję elewacji stworzyliśmy<br />
w oparciu o szkło i okładziny z piaskowca<br />
oraz aluminium. Szkło jest bardzo wdzięcznym<br />
środkiem wyrazu. Stosując jego różne rodzaje,<br />
nawet na płaskiej elewacji można stworzyć wrażenie<br />
głębi lub wyeksponować jej poszczególne<br />
partie, nie tracąc spójności koncepcji. W przypadku<br />
Lokalizacja/adres Gdańsk, al. Grunwaldzka 472<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekci prowadzący<br />
Konior&Partners Architects (koncepcja),<br />
BJK Architekci<br />
Tomasz Janiszewski (BJK),<br />
Ludwik Konior (Konior&Partners)<br />
Mirella Chmielowiec, Marcin Hennig,<br />
Architekci<br />
Mariusz Budźko, Bartłomiej Antosik (BJK),<br />
Jean-Francois Kremer, Cezary Kotowicz<br />
(Konior&Partners)<br />
Data opracowania 2009<br />
Data realizacji 2010/2011<br />
Inwestor<br />
TPS Otwarta Przestrzeń sp z o.o. s.k.a.<br />
Powierzchnia całkowita 30 514 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 2 889 m 2<br />
Kubatura brutto 107 297 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Oświetlenie<br />
6 000 m 2 szkła, Stopray Vision 50T<br />
6mm i Clearvision Float<br />
(hartowane bezpieczne), laminaty<br />
Stratobel i dźwiękochłonne laminaty<br />
Stratophone (klejone bezpieczne)<br />
Olivia Gate wykorzystaliśmy aż pięć rodzajów szkła<br />
o różnym wybarwieniu. Szkło głównych partii<br />
elewacji charakteryzuje się niską refleksyjnością.<br />
W połączeniu z jasnym, szlachetnym materiałem,<br />
jakim jest piaskowiec typu zelichow, nadaje<br />
budynkowi reprezentacyjności, elegancji i czystości<br />
kompozycyjnej. Staraliśmy się tak zagrać<br />
szkłem oraz profilami stolarki aluminiowej, aby<br />
w poszczególnych częściach budynku uzyskać<br />
różne efekty wizualne.<br />
KB: Dziękuję za rozmowę.<br />
Tłumaczenie z jęz . francuskiego: Marcin Sikora<br />
Inwestor Zastępczy TPS sp. z o.o. sp.k.<br />
LUG Light Factory sp. z o.o.<br />
AGC Flat Glass Polska sp. z o.o.<br />
JASNY WYBÓR<br />
International Building Projects Team<br />
Wykorzystaj naszą sieć specjalistów do szkła architektonicznego AGC Glass Europe.<br />
Trinity Park III – Warszawa, Polska – użyte szkło – Stopray Vision 50T<br />
Architekci: M.&JM. Jaspers – J. Eyers&Partners (Brussels – Leuven – Hasselt)<br />
AGC Flat Glass Polska Sp. z o.o., ul. Bysławska 73, 04-993 Warszawa<br />
tel.: + 48 22 872 02 23, fax: + 48 22 872 97 60, e-mail: dariusz.podobas@eu.agc.com<br />
MIĘDZYNARODOWY ZESPÓŁ<br />
DO SPRAW PROJEKTÓW<br />
58 59
Realizacje w Polsce<br />
• Elewacja od strony płyty lotniska<br />
BŁYSZCZĄC W PRZESTRZENI<br />
Terminal pasażerski w Porcie Lotniczym Rzeszów Jasionka<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
Przestrzeń nowoczesnego terminalu o powierzchni 14 tys. metrów kwadratowych przekryto<br />
dachem, wykończonym połyskliwą, aluminiową blachą. O znaczeniu piątej elewacji,<br />
inspiracjach oraz priorytetach projektowych opowiadają Jacek Czech, Janusz Duliński<br />
i Piotr Wróbel z pracowni architektonicznej APA Czech Duliński Wróbel.<br />
60 61
• Bryła lotniska widziana z oddali<br />
• Lewitujące zakończenie dachu<br />
Kaya Brzezicka: Jak rozpoczęła się Państwa<br />
przygoda z tym projektem?<br />
Janusz Duliński: Doświadczenia w zakresie<br />
tworzenia architektury obiektów lotniskowych<br />
wraz z Jackiem Czechem i Piotrem Wróblem<br />
zdobywamy praktycznie nieprzerwanie,<br />
projektując je od lat 90. Szczególnie istotne<br />
są dla nas te, które zdobyliśmy podczas prac<br />
nad projektami koncepcyjnymi i realizacyjnymi<br />
dotyczącymi terenu Międzynarodowego Portu<br />
Lotniczego im. Jana Pawła II w krakowskich<br />
Balicach.<br />
Pierwsza koncepcja nowego terminalu<br />
w podrzeszowskiej Jasionce powstała w 2005 r.<br />
na zlecenie Państwowych Portów Lotniczych<br />
w Warszawie. W roku 2006 skończyliśmy pracę<br />
nad kompletną dokumentacją projektową.<br />
W roku 2010 dokumentacja została zaktualizowana<br />
i stanowiła podstawę realizacji.<br />
KB: Jaki był Państwa zakres prac?<br />
Piotr Wróbel: Nasz projekt obejmował<br />
pełnobranżową dokumentację architektury<br />
terminalu wraz z sieciami infrastruktury technicznej<br />
na terenie lotniska.<br />
KB: W jaki sposób rozwiązali Państwo<br />
etapowość realizacji?<br />
PW: Terminal został zaprojektowany i zrealizowany<br />
w jednym etapie. Problemy logistyczne<br />
związane z jego realizacją pojawiły się<br />
w związku z wcześniej wykonaną tuż przy nim<br />
drogą techniczną i równocześnie budowaną<br />
przez inną firmę budowlaną płytą postojową<br />
dla samolotów.<br />
KB: Jakie elementy istniejącej infrastruktury<br />
lotniska wykorzystali Państwo w projekcie?<br />
JD: Układ drogowy i projektowane przez<br />
nas sieci w pewnym stopniu wykorzystują<br />
i rozwijają istniejącą infrastrukturę. Terminal<br />
wraz z parkingiem oraz płytą postojową zostały<br />
jednak wybudowane jako zupełnie nowe<br />
elementy rozbudowywanego lotniska.<br />
KB: W jaki sposób lokalizacja inwestycji<br />
wpłynęła na kompozycję przestrzenną<br />
obiektu?<br />
Jacek Czech: Lotnisko w Jasionce znajduje<br />
się na otwartej przestrzeni, a w jego bezpośrednim<br />
sąsiedztwie nie ma intensywnej<br />
zabudowy. Gdy zmierzamy w jego kierunku,<br />
dostrzegamy terminal już ze znacznej odległości.<br />
Z daleka widać błyszczącą czaszę dachu<br />
rozpiętą nad główną częścią budynku. Boczne<br />
skrzydła zostały natomiast horyzontalnie<br />
rozciągnięte w formie ścian-ogrodzeń, które<br />
kontynuują frontowe elewacje. Projektując<br />
budynek, zależało nam na osiągnięciu takiego<br />
właśnie efektu – szczególnie istotna była dla<br />
nas możliwość oglądania terminalu z dalekich<br />
perspektyw.<br />
Oczywiście, jak każde lotnisko, również<br />
i to w Jasionce z czasem stanie się terenem<br />
poddanym intensywnej urbanizacji. Już obecnie<br />
powstają tam nowe obiekty: wieża kontroli<br />
lotów, hangary serwisowe czy terminal cargo,<br />
które mocno zmienią kontekst tej realizacji.<br />
Mimo to uważamy, że główne założenia projektowe<br />
na długo pozostaną dostrzegalne.<br />
KB: W jaki sposób lotnisko jest skomunikowane<br />
z centrum miasta?<br />
JD: Można powiedzieć, że leżące na północ<br />
od Rzeszowa lotnisko w Jasionce jest<br />
dość dobrze skomunikowane z centrum<br />
miasta. Dwie główne drogi – biegnąca od<br />
wschodu droga nr 19 do Lublina, planowana<br />
jako ekspresowa, oraz od zachodu droga<br />
krajowa nr 9 do Warszawy – są spięte drogą<br />
lokalną poprowadzoną tuż przy lotnisku<br />
i przy funkcjonującym już parku technologicznym<br />
Aeropolis. Po stronie zachodniej znajduje<br />
się czynna linia kolejowa, która z czasem<br />
na pewno zyska odgałęzienie i zdecydowanie<br />
poprawi obsługę komunikacyjną portu lotniczego.<br />
Drogi i linia kolejowa wymagają modernizacji<br />
zwiększającej ich przepustowość<br />
jednak razem tworzą dobry początek logicznej<br />
sieci komunikacyjnej.<br />
Równie ważne, jeśli nie najważniejsze,<br />
jest połączenie lotniska z obsługiwanym regionem.<br />
Przyjmuje się, że port tej wielkości co<br />
w Jasionce „zbiera” podróżnych w promieniu<br />
ok. 100 km. Dlatego też bardzo ważna jest<br />
budowana właśnie autostrada A4 z węzłami<br />
zjazdowymi na „dziewiątce” i „dziewiętnastce”,<br />
które będą znajdować się w odległości<br />
62<br />
63
• Dopracowana forma łuku z zawiniętym „podniebieniem” dachu<br />
• Dach jako dominujący element kompozycyjny<br />
SCHODY, PORĘCZE, BALUSTRADY<br />
I INNE ELEMENTY<br />
ZE STALI NIERDZEWNEJ<br />
ul. Warszawska 16<br />
35-205 Rzeszów<br />
tel. (17) 86 111 37<br />
fax (17) 86 111 13<br />
biuro@rail-service.pl<br />
www.rail-service.pl<br />
kilku kilometrów od terminalu. Należy przy tym zwrócić uwagę,<br />
że już niedługo autostrada połączy kilka dużych miast południowej<br />
Polski, a tym samym dobrze skomunikuje lądowo ich lotniska: Rzeszów,<br />
Kraków, Katowice, Wrocław. Spoglądając nieco dalej poza<br />
granice Polski na wschód i zachód, w zasięgu kilku godzin jazdy<br />
znajdą się Lwów i Berlin. Jest to bardzo istotne dla tego regionu. Jak<br />
pokazują doświadczenia krajów rozwiniętych, sieci komunikacyjne<br />
wspomagają metropolitalny rozwój miast.<br />
KB: Co było Państwa ideą przewodnią?<br />
JC: Podobnie jak w innych naszych projektach, dążyliśmy do<br />
osiągnięcia możliwie czystego, klarownego układu funkcjonalnego<br />
i ukształtowania czytelnej, jednoznacznej formy – charakterystycznej<br />
i łatwo rozpoznawalnej. Mimo że funkcja współczesnego terminalu<br />
pasażerskiego (nawet małego, w regionalnym porcie) jest złożona,<br />
a pewne wymagania można uznać za sprzeczne, udało nam się<br />
stworzyć budynek symetryczny, z jasno określoną bryłą mieszczącą<br />
główną halę recepcyjną. Mamy nadzieję, że orientacja w układzie<br />
funkcjonalno-przestrzennym terminalu nie będzie nastręczać podróżnym<br />
problemów.<br />
Obecnie budowane terminale są przeważnie wielkoprzestrzennymi<br />
halami, dlatego też jednym z głównych zadań architekta staje<br />
się zaprojektowanie przekrycia o atrakcyjnej formie. Piąta elewacja<br />
– dominujący dach, jego konstrukcja oraz materiał użyty jako jej pokrycie<br />
– mają szczególne znaczenie w architekturze terminali.<br />
KB: Skąd czerpali Państwo inspirację? Z czego wynikają zastosowane<br />
rozwiązania formalne i funkcjonalne?<br />
PW: Trudno nie zachwycać się sylwetkami samolotów, ich racjonalnością<br />
i techniczną doskonałością. Trudno byłoby jednak również<br />
wskazywać je jako inspiracje dla budynków bez popadnięcia w naiwne<br />
naśladowanie form. W latach 20. i 30. ubiegłego wieku niektóre<br />
64<br />
65
Projekt wykończeń wnętrz terminalu lotniczego<br />
w Rzeszowie-Jasionce od razu wzbudził<br />
nasze zainteresowanie, ponieważ wymagał<br />
zaprojektowania niestandardowego, indywidualnego<br />
rozwiązania konstrukcyjnego.<br />
Nasi technolodzy nie boją się jednak wyzwań,<br />
traktując każde, nawet najtrudniejsze zadanie<br />
jako kolejny sprawdzian swoich umiejętności.<br />
Jako materiał wykończeniowy zastosowaliśmy<br />
panele szczelinowe ATOS LINEAPLATE,<br />
potraktowaliśmy je jednak nie w sposób tradycyjny<br />
– czyli jak panele montowane systemowo<br />
– lecz jako indywidualne elementy – wyspy<br />
montowane kasetonowo. Tego typu rozwiązanie<br />
jest wynikiem wizji architekta, zostało<br />
również wymuszone przez nietypowy kształt<br />
pomieszczenia. Właśnie ze względu na jego sfe-<br />
WYPOWIEDŹ EKSPERTA<br />
Janusz Laskowski – dyrektor handlowy, ATOS BH sp. z o.o.<br />
ryczną formę konieczne było zaprojektowanie<br />
specjalnej podkonstrukcji, umożliwiającej zawieszenie<br />
dużych powierzchni w odpowiednim<br />
pochyleniu, pod różnymi kątami. Dodatkowym<br />
utrudnieniem była także wysokość wnętrza,<br />
osiągająca miejscami nawet 14 m. Jednak zespół<br />
naszych technologów, dzięki swojemu<br />
doświadczeniu i wiedzy, doskonale poradził<br />
sobie z tym zadaniem.<br />
By zrealizować projekt, zaprojektowaliśmy<br />
system podkonstrukcji, oparty na specjalnym<br />
żebrowaniu, po to, by poszczególne elementy<br />
mogły zostać wykonane w zakładzie produkcyjnym,<br />
a na miejscu jedynie zmontowane<br />
w całość w trakcie zawieszania. Dzięki temu<br />
proces montażu wysp w obiekcie mógł zostać<br />
ograniczony do minimum, a jego czas zamknął<br />
się w zaledwie trzech tygodniach. Ze względu<br />
również na skalę projektu konieczne było<br />
zapewnienie takiego zgrania produkcji i montażu,<br />
aby zapewnić maksymalną koordynację<br />
prac z innymi podwykonawcami.<br />
W realizacji tego przedsięwzięcia dużą rolę<br />
odgrywał czas, poświęcony głównie na przemyślenie<br />
koncepcji, przygotowanie i wdrożenie<br />
odpowiedniego rozwiązania, tak by produkcja<br />
i montaż przebiegły sprawnie. Do pełnego<br />
sukcesu przyczynił się również podwykonawca<br />
– firma AL-MAR z Krosna, która zadbała o staranność<br />
wykonania i wzorową współpracę.<br />
Dzięki takiemu zestrojeniu wszystkich etapów<br />
i uczestników procesu możliwe stało się zrealizowanie<br />
zarówno wizji, jak i oczekiwań architektów.<br />
Wykoñczenia pomieszczeñ<br />
Nietypowe elementy wystroju wnêtrz<br />
Panele ścienne i sufitowe<br />
ATOS to największy w Polsce producent paneli ściennych i sufitowych do wnętrz wielkopowierzchniowych obiektów użyteczności publicznej. Specjalizuje się<br />
w produkcji ustrojów akustycznych do pomieszczeń o szczególnych wymaganiach z zakresu akustyki. Oferuje nie tylko produkcję, ale również montaż produkowanych<br />
elementów z powodzeniem konkurujących jakością z producentami zagranicznymi. Produkty oferowane przez firmę ATOS są produktami polskimi.<br />
• Sufity wyspowe w przestrzeni hali<br />
66<br />
ATOS BH Sp. z o.o. ul. Skośna 12a 30-383 Kraków Poland tel. (+48 12) 262 14 54 fax (+48 12) 633 60 97 e-mail: info@atos.com.pl www.atos.com.pl
• Strefa odpraw<br />
terminale, zgodnie z modernistycznymi formułami<br />
i jakby na przekór ich funkcji, przypominały<br />
statki. TWA Saarinena może przypominać<br />
latającą maszynę, ale już Tempelhof<br />
i niebawem otwierane lotnisko Brandenburg<br />
to solidne kanciaste gmachy.<br />
Projektując terminal, szukaliśmy dla niego<br />
kształtu, który pozwoliłby na jego łatwą identyfikację<br />
jako budynku użyteczności publicznej,<br />
nie tylko z racji skali, ale także formalnego<br />
wyrazu. Łuk jest w naszym przekonaniu formą,<br />
która kojarzy się z budynkami służącymi<br />
komunikacji, choćby z halami dworców. Poza<br />
tym krzywoliniowy dach optymalnie przykrywa<br />
i niejako „godzi” aż trzy kondygnacje<br />
o różnych rzutach. Niektórym kształt dachu<br />
naszego terminalu przypomina czaszę spadochronu.<br />
Przyznam, że nie myśleliśmy o tym,<br />
ale skojarzenie nam się podoba.<br />
KB: Czy projekt wnętrz jest również<br />
Państwa autorstwa?<br />
PW: Zakres naszej pracy obejmował<br />
również projekt wnętrz. Jest on w zasadzie<br />
integralną częścią rozwiązań konstrukcyjnych<br />
i budowlanych, uzupełnionych wybranymi<br />
przez nas materiałami wykończeniowymi.<br />
KB: Czy najemcy poszczególnych lokali<br />
są zobligowani do przestrzegania narzuconej<br />
estetyki wystroju wnętrz wynikającej<br />
ze spójnej przestrzennie koncepcji?<br />
PW: Myślę, że należy odwołać się do<br />
kultury wszystkich przyszłych użytkowników<br />
budynku. Liczymy, że uda się zachować powściągliwy<br />
wyraz wnętrz. Należy szczególnie<br />
uważać z umieszczaniem zarówno wewnątrz,<br />
jak i na zewnątrz wszelkiego rodzaju reklam.<br />
Po pewnym czasie ich natłok powoduje skutek<br />
odwrotny od zamierzonego. Zamiast informować<br />
– odstręczają swoją nachalnością<br />
i wprowadzają wrażenie chaosu. Na ogół ze<br />
smutkiem godzimy się z tym, że budynki, po<br />
ich przekazaniu do użytku zaczynają żyć własnym<br />
życiem. Cóż można począć, jeśli elewacje<br />
traktowane są jak płatne tablice ogłoszeń?<br />
Bywa, że inwestor, mając już prawo do samodzielnych<br />
decyzji, konsultuje z nami pewne<br />
posunięcia i wtedy jest nam bardzo miło.<br />
KB: Co zadecydowało o wyborze materiałów<br />
zastosowanych we wnętrzach i na<br />
elewacjach?<br />
JC: Podstawowe przesłanki wpływające<br />
na użycie określonych materiałów to ich trwałość,<br />
użyteczność i estetyczny umiar. Większość<br />
ścian zewnętrznych i wewnętrznych to<br />
ściany osłonowe, przeszklone, o konstrukcji<br />
z profili aluminiowych. W obiekcie zastosowaliśmy<br />
okładziny z blach aluminiowych, stali<br />
nierdzewnej, szkła i płyt drewnianych laminowanych.<br />
Kolorystyka wszystkich materiałów<br />
została podporządkowana spójnej zasadzie<br />
kompozycyjnej.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
, ,<br />
<br />
<br />
<br />
,<br />
,<br />
68
Elewacja południowa, skala 1:1000<br />
Elewacja wschodnia, skala 1:1000<br />
A<br />
A-A<br />
Przekrój A-A, skala 1:500<br />
• Rys. archiwum APA Czech Duliński Wróbel Agencja Projektowa „Architektura” sp. z o.o.<br />
A<br />
Rzut parteru, skala 1:1000<br />
I<br />
I - Budynek terminalu<br />
Elewacja północna, skala 1:1000<br />
Sytuacja, skala 1:3000<br />
70 71
• Panoramiczne ujęcie z poziomu II piętra<br />
Użycie okładzin z płyt drewnianych, zarówno<br />
na ścianach, jak i podwieszonym suficie<br />
w hali głównej, miało na celu przede<br />
wszystkim poprawę klimatu akustycznego.<br />
Dodatkowo wpłynęło również na „ocieplenie”<br />
atmosfery wnętrz. Jasne drewno krzeseł<br />
dla pasażerów w poczekalniach przedodlotowych<br />
wpisuje się również w koncepcję<br />
umiarkowanego użycia koloru, na szarometalicznym<br />
tle.<br />
Najważniejszy dla architektury budynku<br />
terminalu element – dach został pokryty blachą<br />
aluminiową profilowaną, łączoną na rąbek.<br />
Całość wraz z wykończeniem krawędzi<br />
już w pierwszej koncepcji została zaprojektowana<br />
jako szarometaliczna.<br />
Z kolei najważniejszy detal dachu – duży<br />
okap, zawijający się w „podniebienie” wchodzące<br />
do wnętrza, został wykonany z blach<br />
aluminiowych warstwowych z rdzeniem<br />
kompozytowym.<br />
KB: Jakie elementy elewacji są szczególnie<br />
istotne w tej realizacji?<br />
PW: Na nasłonecznionych elewacjach zaprojektowaliśmy<br />
aluminiowe żaluzje. Chronią<br />
one wnętrze przed nadmiernym nasłonecznieniem<br />
oraz nawiązują do współczesnego języka<br />
architektonicznego. Są bardzo użyteczne<br />
technicznie, a jednocześnie, jeśli można tak<br />
powiedzieć – są bardzo graficzne. Ich poziome<br />
linie podkreślają horyzontalny układ elewacji.<br />
Na wielu budynkach użyteczności publicznej,<br />
a ostatnio nawet na budynkach<br />
mieszkalnych, pojawiają się napisy. Raczej<br />
rzadko są projektowane jako integralna<br />
część architektury i nie należą do przemyślanej<br />
kompozycji. Zwykle są przyklejonymi do<br />
elewacji lub postawionymi na dachu obcymi<br />
elementami. Są objawami pewnej choroby,<br />
która polega na nadmiernym eksponowaniu<br />
znaku towarowego, informacji, reklamy.<br />
Współczesna sztuka budowlana oferuje<br />
dobre metody „pisania po budynkach”.<br />
W Rzeszowie udało się szczęśliwie z nich<br />
skorzystać. Za pomocą druku cyfrowego na<br />
szybach eksponowanej elewacji północnej<br />
i południowej powstały napisy, które nie pozostawiają<br />
wątpliwości, gdzie jesteśmy.<br />
KB: O czym należy pamiętać, projektując<br />
oświetlenie tego typu obiektów?<br />
JC: Gdy współpracuje się z profesjonalistami,<br />
zapewnienie oświetlenia na poziomie<br />
podstawowym, tj. spełniającego przepisy i wymagania<br />
użytkowe, nie nastręcza większych problemów.<br />
Natomiast zadaniem bardzo trudnym<br />
jest takie zaprojektowanie oświetlenia wnętrza<br />
i otoczenia budynku, aby światło współdziałało<br />
z architekturą. Pamiętać trzeba, że same oprawy<br />
oświetleniowe – ich formy oraz rytmy, jakie<br />
wyznaczają – mogą być „wartością dodaną” lub<br />
wręcz przeciwnie. Istnieją pewne zasady, można<br />
przeprowadzać próby i symulacje, ale ostateczny<br />
efekt i tak będzie niespodzianką.<br />
KB: Które z instalacji zastosowanych<br />
w terminalu można uznać za szczególnie<br />
nowoczesne?<br />
JD: Jest to zagadnienie z zakresu pewnego<br />
rodzaju PR uprawianego przez inwestorów<br />
i media. Za pomocą upraszczających<br />
haseł w rodzaju „zrównoważony” lub „inteligentny”<br />
próbuje się przekonać odbiorcę, że<br />
mamy do czynienia z czymś naprawdę szczególnym<br />
i wyjątkowym. Terminal w Jasionce<br />
został zrealizowany na dobrym poziomie<br />
technicznym. Nie ma w nim technologicznych<br />
fajerwerków, ale też na pewno nie ma<br />
się czego wstydzić. Najważniejsze założenia<br />
projektowe zostały zrealizowane.<br />
Każdy terminal lotniczy jest wyposażony<br />
w różnego rodzaju instalacje i systemy.<br />
Warto zdawać sobie sprawę, że to, co jest<br />
widoczne dla przeciętnego pasażera, to tylko<br />
część budynku. Całą technikę można podzielić<br />
na tzw. technikę budynkową (zasilanie<br />
w energię elektryczną, wodę i ciepło, instalacje<br />
wentylacji, klimatyzacji, systemy przeciwpożarowe,<br />
systemy sterujące i integrujące ich<br />
współdziałanie) oraz urządzenia specjalistyczne<br />
związane ze specyfiką terminalu (system<br />
transportu i kontroli bagażu rejestrowanego,<br />
systemy bezpieczeństwa – telewizja przemysłowa,<br />
kontrola dostępu).<br />
KB: Jak rozwiązali Państwo komunikację<br />
wizualną?<br />
JD: Projekt komunikacji wizualnej jest integralną<br />
częścią architektury. Informacja wizualna<br />
na wielkich lotniskach przesiadkowych<br />
ma ogromne znaczenie, bo od jej czytelności<br />
zależeć może powodzenie dalekiej podróży.<br />
• Widok z wnętrza na płytę lotniska<br />
72 73
• Komunikacja wizualna<br />
• Aluminium i stal...<br />
74<br />
75
W regionalnym terminalu również powinna być prosta i jednoznaczna.<br />
Uważam, że taką właśnie udało się nam zaprojektować<br />
w Jasionce.<br />
KB: Jakie elementy przestrzeni terminali lotniczych są Państwa<br />
zdaniem szczególnie istotne?<br />
PW: Trudno wskazać przestrzenie najistotniejsze. Dla technologa<br />
będzie to hala kontroli i sortowania bagażu, dla menedżera<br />
coraz ważniejsza jest maksymalnie duża powierzchnia pozwalająca<br />
na generowanie dochodów z handlu, dla pasażera z małym<br />
dzieckiem może to być szereg drobnych udogodnień, które długą<br />
podróż uczynią znośną. Dla architekta natomiast ważne jest<br />
szczęśliwe pogodzenie tak wielu zróżnicowanych uwarunkowań<br />
i oczekiwań pod jednym „ładnym” dachem, mieszczącym się<br />
w zaplanowanym budżecie i terminie.<br />
KB: Jak wspominają Państwo tę realizację? Co dało Państwu<br />
poczucie szczególnej satysfakcji?<br />
PW: Realizacja budynku trwała 14 miesięcy, był to dla nas czas<br />
bardzo intensywnej pracy, której efekty dały nam poczucie satysfakcji.<br />
Praca architekta polega na wytwarzaniu unikalnego dzieła.<br />
Wymaga to uruchamiania inwencji, pomysłowości, których nie<br />
zastąpią zrutynizowane procedury. Ze względu na swoją złożoną<br />
geometrię wykonanie okapu dachu było niełatwym przedsięwzięciem.<br />
Wymagało od wykonawcy rzemieślniczego podejścia,<br />
tj. pomysłowości i serca. To się udało, dach tworzy metaliczny,<br />
lśniący w słońcu na podkarpackiej równinie znak.<br />
KB: Dziękuję za rozmowę.<br />
• Przestrzeń hali<br />
Lokalizacja/adres Jasionka 942<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekci<br />
APA Czech Duliński Wróbel<br />
Agencja Projektowa „Architektura”<br />
sp. z o.o.<br />
Piotr Wróbel, Janusz Duliński,<br />
Jacek Czech<br />
Data opracowania 2009<br />
Data realizacji 2011/2012<br />
Przedsiębiorstwo Państwowe<br />
Inwestor<br />
„Porty Lotnicze” Międzynarodowy<br />
Port Lotniczy Rzeszów – Jasionka<br />
Powierzchnia użytkowa 13 950 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 5 106 m 2<br />
Kubatura 89 635 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Panele szczelinowe<br />
ATOS LINEAPLATE<br />
Obudowy słupów i ścian<br />
blachą nierdzewną,<br />
balustrady wewnętrzne<br />
szklane, balustrady i odboje<br />
ze stali ocynkowanej<br />
Metalowe sufity podwieszane<br />
Okna oddymiające Euro-SHEV<br />
wraz ze sterowaniem<br />
Szkło przeciwsłoneczne<br />
IPASOL<br />
Ekrany wielkoformatowe<br />
Skanska SA<br />
ATOS BH sp. z o.o.<br />
RAIL-SERVICE sp. z o.o.<br />
PUNTO PRUSZYŃSKI sp. z o.o.<br />
D+H Polska sp. z o.o.<br />
Press-Glas SA<br />
Samsung Electronics Polska<br />
sp. z o.o.<br />
• METALOWE SUFITY PODWIESZANE<br />
• PANELOWE ELEWACJE LISTWOWE<br />
• ŚCIANY LAMELOWE (ŻALUZJOWE)<br />
• PROFILE DO G-K<br />
• BLACHA TYTANIUM „NA RĄBEK STOJĄCY”<br />
PUNTO PRUSZYŃSKI SP. Z O.O.<br />
Al. JEROZOLIMSKIE 268, 05-816 MICHAŁOWICE<br />
punto@punto.pl, tel. 22/ 753 25 34 - 45<br />
76<br />
• Strefa odbioru bagaży<br />
www.punto.pl
Realizacje w Polsce<br />
• Fasada. Widok od strony ulicy Wielkiej<br />
KSIĘGOZBIÓR JAKO MOTYW<br />
KSZTAŁTUJĄCY ELEWACJĘ<br />
Dolnośląskie Centrum Informacji Naukowej i Ekonomicznej<br />
(DCINiE) we Wrocławiu<br />
Fot. Lech Kwartowicz<br />
O złożonym charakterze kontekstu miejsca oraz potrzebie<br />
tworzenia otwartych księgozbiorów opowiada architekt<br />
Krzysztof Janus z pracowni Archimedia Architekci&Inżynierowie.<br />
78<br />
79
• Elewacja od strony<br />
wnętrza kampusu<br />
Kaya Brzezicka: Co było dla Państwa<br />
główną ideą wpływającą na sposób kształtowania<br />
kompozycji przestrzennej tego<br />
obiektu?<br />
Krzysztof Janus: Było nią poszukiwanie<br />
współczesnej formy wyrazu architektonicznego<br />
dla budynku łączącego w sobie funkcję biblioteczną<br />
oraz dydaktyczną.<br />
KB: Zaprojektowali Państwo obiekt szkolnictwa<br />
wyższego. Jakie współczesne trendy<br />
w edukacji uwzględniliście, tworząc jego<br />
architekturę?<br />
KJ: DCINiE jest budynkiem, który łączy<br />
w sobie funkcje biblioteki uniwersyteckiej,<br />
zaplecza biurowego dla jej kadry oraz części<br />
dydaktycznej. W zakresie rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych<br />
związanych z przekazywaniem<br />
wiedzy, bibliotekę zaprojektowaliśmy<br />
jako maksymalnie otwartą dla studentów.<br />
Wewnętrzne atrium wraz ze znajdującymi się<br />
w jego obszarze schodami determinuje układ<br />
funkcjonalny części bibliotecznej i pozwala na<br />
swobodną komunikację studentów wewnątrz<br />
obiektu, dając im tym samym możliwość łatwego<br />
dostępu do księgozbiorów.<br />
KB: Obiekt znajduje się w ruchliwej części<br />
miasta. Jak podeszli Państwo do kwestii<br />
jego dostępności dla zmotoryzowanych<br />
użytkowników? Czy rozwiązanie obsługi<br />
komunikacyjnej działki było trudne?<br />
KJ: Lokalizacja budynku w centrum Wrocławia<br />
stworzyła pewne ograniczenia w zakresie<br />
kształtowania nowych parkingów. Piwnice<br />
obiektu, zgodnie z wytycznymi inwestora,<br />
zaprojektowaliśmy jako zespół archiwów<br />
DCINiE. Miejsca parkingowe mogliśmy stworzyć<br />
jedynie w obszarze kampusu. Po przeprowadzonej<br />
analizie komunikacyjnej zaproponowaliśmy<br />
parking przy wjeździe na teren uczelni, od strony<br />
ul. Wielkiej.<br />
KB: Zrealizowany zespół składa się<br />
z dwóch obiektów. Proszę scharakteryzować<br />
je pod względem różnic w ich programach<br />
funkcjonalnych.<br />
KJ: W budynku głównym, dostępnym od<br />
strony ul. Wielkiej, znajduje się biblioteka Uniwersytetu<br />
Ekonomicznego. W obiekcie dostępnym<br />
z wnętrza kampusu zaprojektowaliśmy<br />
pomieszczenia biurowe dla kadry akademickiej<br />
oraz sale wykładowe zlokalizowane na parterze.<br />
Obydwa budynki zostały spięte poziomym<br />
układem komunikacyjnym. Łączy on także nowe<br />
obiekty z istniejącymi w ich sąsiedztwie, tworząc<br />
jeden organizm o zróżnicowanej funkcji.<br />
KB: Oba budynki różnią się pod względem<br />
przyjętej stylistyki. Z czego wynikają różnice<br />
w kształtowaniu ich architektury? Jakie znaczenie<br />
miał dla Państwa kontekst miejsca?<br />
KJ: Kontekst miejsca jest dla nas zawsze<br />
podstawą do dalszych rozwiązań projektowych.<br />
W przypadku tej realizacji mieliśmy do czynienia<br />
z bardzo zróżnicowanym otoczeniem – z jednej<br />
strony sąsiedztwo bloków mieszkalnych o wysokości<br />
kilkunastu kondygnacji oraz istniejącej,<br />
współczesnej zabudowy Uniwersytetu Ekonomicznego<br />
kształtującej pierzeję ul. Wielkiej,<br />
z drugiej – bliskość gmachów uniwersyteckich<br />
z początku XX wieku.<br />
Różnice w architekturze dwóch nowych<br />
obiektów wynikają z ich lokalizacji oraz funkcji.<br />
W elewacji budynku A, mieszczącego bibliotekę,<br />
zaprojektowaliśmy dwie płaszczyzny przeszkleń<br />
o abstrakcyjnej kompozycji utrzymanej<br />
w barwach uniwersytetu. Chcieliśmy zapewnić<br />
dobre naświetlenie pomieszczeń oraz stworzyć<br />
współczesną, rozpoznawalną architekturę,<br />
charakterystyczną dla gmachu uczelni wyższej.<br />
Poprzez kompozycję graficzną użytą na elewacji<br />
nawiązujemy do głównej funkcji obiektu.<br />
Z kolei budynek B znajduje się w bezpośrednim<br />
sąsiedztwie wcześniej wzniesionej zabudowy<br />
kampusu. Jej elewacje są wykończone głównie<br />
cegłą klinkierową. Zdecydowaliśmy się na stonowane<br />
wpisanie projektowanego przez nas<br />
obiektu w zastaną przestrzeń dzięki zastosowaniu<br />
klasycznego porządku elewacji – kontynuując<br />
użycie charakterystycznej dla tego miejsca cegły<br />
i tworząc dialog z istniejącą architekturą.<br />
KB: Czy tworząc przestrzeń edukacyjną,<br />
przewidzieli Państwo miejsca spotkań i rekreacji<br />
dla użytkowników?<br />
KJ: Praktycznie cała strefa parteru jest taką<br />
przestrzenią – zaprojektowaną jako hol komunikacyjny<br />
wraz z zaaranżowanymi miejscami<br />
spotkań studentów. Całość zamysłu dopełnia<br />
wewnętrzne zielone patio.<br />
KB: Czy projekt zieleni na terenie inwestycji<br />
jest również Państwa autorstwa?<br />
W jaki sposób roślinność współgra z funkcją<br />
budynku?<br />
KJ: Projekt zieleni powstał we wrocławskiej<br />
pracowni Garden Deco. Zadaniem projektantów<br />
zieleni było stworzenie w wewnętrznym<br />
patio atrakcyjnej kompozycji roślinnej,<br />
która nawiązywałaby do geometrycznych form<br />
budynku. Aranżacja zieleni uzupełniona jest<br />
elementami drobnych form architektonicznych,<br />
takich jak nowoczesne siedziska czy minifontanny,<br />
które tworzą klimat miejsca odpoczynku.<br />
KB: Kompozycja elewacji budynku A<br />
nawiązuje do półek z książkami. Czy we wnętrzach<br />
również możemy odnaleźć motywy,<br />
które w analogiczny sposób odnoszą się do<br />
formy księgozbiorów?<br />
KJ: Wchodząc do przestrzeni biblioteki, idąc<br />
po schodach w atrium, można odnieść wrażenie,<br />
że poruszamy się we wnętrzu regału z książkami,<br />
a poszczególne kondygnacje stanowią jego półki.<br />
KB: Czy wykonali Państwo również projekt<br />
wnętrz?<br />
KJ: Tak, nasze opracowanie obejmowało<br />
również wnętrza. Większość elementów<br />
• Detal fasady<br />
• Elewacja w kontekście<br />
zabytkowej zabudowy kompleksu<br />
80 • Detal elewacji<br />
81
• Lada recepcyjna<br />
• Wnętrze sali audytoryjnej<br />
wyposażenia była wykonywana według indywidualnego<br />
projektu naszego autorstwa.<br />
Wymagało to przygotowania szczegółowej<br />
dokumentacji zawierającej rysunki warsztatowe<br />
poszczególnych mebli.<br />
KB: Co zadecydowało o wyborze materiałów<br />
wykończeniowych użytych we wnętrzach?<br />
KJ: Wybór materiałów podporządkowaliśmy<br />
idei stworzenia przyjaznego, stonowanego,<br />
nienarzucającego się wnętrza. Poruszając się<br />
w ramach określonego przez inwestora budżetu,<br />
staraliśmy się sprostać jego oczekiwaniom.<br />
KB: Czy izolacja akustyczna pomieszczeń<br />
stanowiła istotne zagadnienie projektowe?<br />
KJ: Osiągnięcie efektu właściwej akustyki<br />
pomieszczeń od początku było dla nas<br />
ważne. W bibliotece i czytelni zastosowaliśmy<br />
wykładziny dywanowe wytłumiające dźwięki,<br />
a w salach audytoryjnych okładziny ścienne<br />
zmniejszające zjawisko pogłosu dzięki nim podnieśliśmy<br />
komfort akustyczny pomieszczeń,<br />
mówca jest lepiej słyszalny.<br />
KB: W jaki sposób rozwiązali Państwo<br />
problem kontroli dostępu do księgozbiorów<br />
i jego ochronę w razie pożaru?<br />
KJ: W celach ochrony księgozbiorów przed<br />
kradzieżą w bibliotece zaprojektowaliśmy instalację<br />
RFID (ang. Radio-Frequency Identification).<br />
Książki zostały oklejone etykietami z zaprogramowanym<br />
TAG-iem RFID i umieszczone na<br />
półkach bibliotecznych, wyposażonych w czytniki<br />
połączone z systemem informatycznym.<br />
System ten daje rzeczywisty obraz stanów<br />
magazynowych i ruchu książek.<br />
W zakresie ochrony przeciwpożarowej<br />
szczególne zabezpieczenia przewidzieliśmy dla<br />
magazynu zbiorów cennych. W jego przestrzeni<br />
zaprojektowaliśmy system gaszenia w postaci<br />
stałego urządzenia gaśniczego, opartego na<br />
środku gaśniczym HFC-227ea.<br />
KB: Jakie rozwiązania konstrukcyjne oraz<br />
instalacyjne zastosowane w tym obiekcie<br />
zasługują na szczególną uwagę?<br />
KJ: Budynek wyposażono w nowoczesną<br />
instalację alarmową, która uruchamia się podczas<br />
włamania, system kontroli dostępu, sygnalizację<br />
pożaru, a także telewizję przemysłową,<br />
wykonaną w technologii IP oraz sieci strukturalnej.<br />
W celu usprawnienia sprzątania posadzek<br />
i wykładzin, w całym obiekcie zaprojektowaliśmy<br />
system centralnego odkurzania. Oprócz tego<br />
sale audytoryjne zostały wyposażone w systemy<br />
audio-wideo. Na szczególną uwagę zasługuje<br />
sposób sterowania oświetleniem w części bibliotecznej<br />
między regałami. System wykorzystujący<br />
działanie czujników ruchu ustawia natężenie<br />
oświetlenia między regałami na poziomie<br />
10%, gdy z księgozbiorów nie korzystają<br />
czytelnicy. W przypadku gdy ktoś pojawia się<br />
w tej przestrzeni, natężenie oświetlenia powraca<br />
do maksymalnej wartości.<br />
KB: W jakim stopniu realizacja projektu<br />
odbiega od jego fazy koncepcyjnej?<br />
KJ: Program funkcjonalny ustalony na etapie<br />
koncepcji architektoniczno-przestrzennej został<br />
całkowicie zrealizowany. Nieznaczne zmiany<br />
wobec pierwotnej koncepcji wprowadzono<br />
na elewacjach w trakcie tworzenia projektu<br />
budowlanego.<br />
KB: Jakie elementy tego projektu uważają<br />
Państwo za szczególnie ważne?<br />
KJ: Na uwagę zasługuje nawiązanie kompozycji<br />
elewacji frontowej do półek z książkami,<br />
co oddaje funkcję i charakter budynku. Efekt ten<br />
jest dodatkowo podkreślony dzięki odpowiednio<br />
zaprojektowanemu systemowi zewnętrznej<br />
iluminacji obiektu.<br />
KB: Dziękuję za rozmowę.<br />
Właściwości HFC-227ea:<br />
• ma wysoką skuteczność (porównywalną<br />
do halonów),<br />
• wymaga niewielkiej powierzchni składowania,<br />
• nie ogranicza widoczności w czasie<br />
gaszenia,<br />
• nie przewodzi elektryczności, nie<br />
powoduje korozji,<br />
• nie powoduje szkód w zabezpieczanych<br />
pomieszczeniach,<br />
• nie pozostawia zanieczyszczeń i osadów<br />
– jest środkiem gaśniczym nieograniczającym<br />
możliwości oddychania,<br />
przez co między innymi jest<br />
całkowicie bezpieczny dla ludzi znajdujących<br />
się w strefie gaszenia.<br />
Przeznaczenie:<br />
• pomieszczenia komputerowe,<br />
• sterownie procesów technologicznych,<br />
• instalacje telekomunikacyjne,<br />
• uniwersytety, muzea, galerie sztuki,<br />
archiwa, magazyny, biblioteki, zabytki,<br />
• budynki państwowe,<br />
• instalacje medyczne i farmaceutyczne,<br />
zabezpieczenie jednostek pływających,<br />
pojazdów wojskowych,<br />
• magazyny substancji łatwopalnych<br />
(benzyna, olej, farby, lakiery), turbiny<br />
gazowe,<br />
• centra badawczo-rozwojowe.<br />
Lokalizacja/adres<br />
Wrocław, ul. Wielka<br />
Pracownia projektowa<br />
ARCHIMEDIA Architekci & Inżynierowie sp. z o.o.<br />
Architekt prowadzący<br />
Krzysztof Janus<br />
Architekci<br />
Anna Radziewicz, Karolina Kaczmarek<br />
Data opracowania 2008<br />
Data realizacji 2011<br />
Inwestor<br />
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu<br />
Powierzchnia całkowita ok. 8200 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy ok. 1800 m 2<br />
Kubatura brutto ok. 31 000 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
BUDUS SA<br />
Grzejniki kanałowe<br />
Zehnder Polska sp. z o.o.<br />
Stolarka drzwiowa<br />
PORTA KMI POLAND SA<br />
Osprzęt elektroinstalacyjny<br />
Hager Polo sp. z o.o.<br />
• Schody w przestrzeni holu<br />
82<br />
• Ogrzewanie kanałowe<br />
83
• PGE Arena Gdańsk<br />
QBISS ONE<br />
– GDZIE INNOWACJA SPOTYKA SIĘ ZE SZTUKĄ<br />
„Bardzo ważnym czynnikiem przy doborze materiałów w budynkach użyteczności publicznej jest wytrzymałość i właściwości przeciwpożarowe<br />
zastosowanych elementów. Panele Qbiss One zostały poddane badaniom przez ITB, otrzymały stosowne certyfikaty oraz spełniają wymogi<br />
przeciwpożarowe stawiane przez PSP. Dodatkowo, panele są odporne na działanie czynników zewnętrznych i jestem przekonana, że sprawdzą<br />
się na elewacji naszego budynku” – Bożena Wawrzyniak-Mańko, RKW Rhode Kellermann Wawrowsky<br />
W odpowiedzi na potrzeby nowoczesnej architektury i szeroko rozumianego<br />
designu udało się otrzymać prawdziwie zaokrąglony narożnik<br />
(brak cięcia płaszczyzny, zagięć oraz łączników), który w połączeniu<br />
z tzw. szadow joint o równej szerokości i głębokości daje nowoczesny,<br />
minimalistyczny design. System Qbiss One w połączeniu z usługą ArtMe<br />
(tłoczenie dowolnych wzorów na zewnętrznej płaszczyźnie blachy) daje<br />
nieskończone możliwości kreacji elewacji.<br />
Zamysłowi stworzenia systemu Qbiss One towarzyszyła chęć<br />
otrzymania rozwiązania, które połączyłoby najwyższej jakości estetykę<br />
z wymaganiami, jakie stawiane są przegrodom zewnętrznym budynków.<br />
Czym jest Qbiss One?<br />
To koncepcja 5 w 1 – połączenie właściwości technicznych z estetyką.<br />
System jest:<br />
samonośny,<br />
ognioodporny,<br />
izoluje termicznie,<br />
wodoszczelny,<br />
estetyczny.<br />
Poszczególne elementy fasadowe wykonane są z wysokiej jakości<br />
stali powlekanej o grubości 0,7 oraz 0,6 mm. Powłoki lakiernicze objęte<br />
są 30-letnią gwarancją.<br />
Blacha jest klejona na całej płaszczyźnie do twardej wełny mineralnej<br />
(120 kg/m 3 ), która stanowi wypełnienie elementu. Po zespoleniu trzech<br />
warstw elementy uzupełnione o uszczelki i punkty mocowań tworzą<br />
moduł fasadowy. Opracowany sposób zespajania poszczególnych warstw<br />
zapobiega falowaniu powierzchni zewnętrznej, nawet w przypadku<br />
wielkogabarytowych elementów, tworząc tym samym estetykę trudną<br />
do osiągnięcia przy innego typu rozwiązaniach fasadowych.<br />
Elementy dostępne są w grubościach 80-240 mm. Ich wybór uzależniony<br />
jest od wymagań, jakie stawiane są przegrodom.<br />
Realizacje<br />
Fakt, że elementy są samonośne, ma znaczący wpływ na skrócenie<br />
czasu i obniżenie kosztów realizacji przedsięwzięcia budowlanego. Ze<br />
względu na tę cechę materiał jest chętnie stosowany przy budowie<br />
obiektów komercyjnych.<br />
Galeria Ostrowia<br />
Jednym z przykładów realizacji, w której zastosowano system elewacyjny<br />
Qbiss One, jest Galeria Ostrovia – dziś największe centrum<br />
handlowe południowej Wielkopolski (37 000 m 2 ), zaprojektowane<br />
przez Biuro Architektoniczne „Pentagram” z Poznania dla firmy West<br />
Investment z grupy Saller.<br />
Elementy fasadowe o długości 4 m zostały zamocowane bezpośrednio<br />
do stalowej konstrukcji głównej, spełniając zarówno walory<br />
estetyczne, jak i funkcję przegrody zewnętrznej.<br />
Niezwykle oryginalną i zarazem elegancką elewację tworzą nie tylko<br />
płaszczyzny, ale również wyjątkowe, unikalne dla systemu Qbiss One<br />
zaokrąglone narożniki o imponująco małym promieniu gięcia, równym<br />
1,8 m. Dzięki nim cały obiekt uzyskał niepowtarzalny charakter, nowatorski<br />
i ponadczasowy wygląd .<br />
PGE Arena w Gdańsku<br />
Właściwości techniczne paneli fasadowych Qbiss One były priorytetowym<br />
kryterium, którym kierowali sie autorzy projektu PGE<br />
Arena w Gdańsku przy doborze materiału na elewację strefy VIP.<br />
Specyfikacja techniczna Qbiss One<br />
Charakterystyka materiału Metoda testu Wartości dla danej grubości materiału<br />
Grubość [mm] EN 508-1 80 100 120 133 150 172 200 240<br />
Waga [kg/m 2 ] 1 EN 14509:2006 21,6 24,1 26,5 27,7 30,1 32,8 36,1 40,9<br />
Gęstość wypełnienia [kg/m 3 ] EN 1602 120<br />
Przeznaczenie EN 14509:2006 ściany zewnętrze, wewnętrzne oraz sufit<br />
Szerokość krycia EN 14509:2006 600 - 1200 mm<br />
Długość EN 508-1 od 0,53 m do to 6,5 m<br />
Współczynnik przenikania ciepła U [W/m 2 K] EN 14509:2006 0,52 0,41 0,34 0,31 0,27 0,24 0,20 0,17<br />
Reakcja na ogień EN 13501-1 A2-s1, d0<br />
Ognioodporność EN 13501-2 NPD EI30 EI60 EI60 EI120 EI120 EI120 EI120<br />
Wodoszczelność EN 12865 900 Pa<br />
Przepuszczalność powietrza [m 3 /(m 2 *h)] EN 12114 0,2<br />
Izolacyjność akustyczna: Rw (C:Ctr) EN ISO 140-3 30(-1;-3) 31(-2;-4)<br />
• ArtMe – Stadion Lech Poznań<br />
85
Realizacje w Polsce<br />
• Galeria Ostrovia<br />
Nie bez znaczenia pozostawały założenia estetyczno-użytkowe.<br />
Jednak zastosowanie nowoczesnych technologii produkcji paneli<br />
w zautomatyzowanych warunkach przekłada się na wysoki standard<br />
ich wykonania i wykończenia w detalu, co ostatecznie czyni elewację<br />
efektowną. Kolejnym istotnym czynnikiem, decydującym o wyborze<br />
systemu Qbiss One, była możliwość doboru właściwej kolorystyki<br />
elementów fasadowych – odcienia szarości (matowy antracyt), barwy,<br />
która podkreśla reprezentacyjny charakter tej części elewacji.<br />
Zakład firmy McLaren<br />
Elastyczność firmy Trimo i nieustanne dążenie do doskonałości zostały<br />
docenione również przez biuro projektowe Foster&Partners, przy okazji<br />
projektu zakładu produkcyjnego firmy McLaren, który niedawno został<br />
oddany do użytku w Woking, w Anglii. W poszukiwaniu funkcjonalnego,<br />
kompleksowego rozwiązania dla wnętrza i elewacji budynku architekci<br />
postanowili zastosować system elewacyjny Qbiss One. Wszystkie firmy<br />
zaangażowane w projekt przesuwały kolejne granice technologiczne, aby<br />
uzyskać bezkompromisowe rozwiązanie dla tej realizacji. Specjalnie dla tego<br />
projektu system został zmodyfikowany, aby spełnić założenia projektowe.<br />
W efekcie powstało nowe rozwiązanie, nazwane Qbiss One F.<br />
Od momentu pojawienia się na światowym rynku w 2009 r. innowacyjnego<br />
rozwiązania dla elewacji – modułowego systemu Qbiss One<br />
– system ten osiąga kolejne, międzynarodowe sukcesy, bez wątpienia<br />
potwierdzające jego najwyższą jakość oraz doskonałość wykonania. Już<br />
wkrótce, zarówno na polskim, jak i międzynarowym rynku, pojawią się<br />
następne obiekty, przy których realizacji zastosowano ten system, i z pewnością<br />
staną się ciekawym punktem na mapie współczesnej architektury.<br />
09.2006 09.2006<br />
SPROSTOWANIE<br />
do wywiadu z panem Marcinem Pilchem pt. „Morskie inspiracje”, który ukazał się w nr. 9 (16) / 2011 „świata architektury”<br />
na str. 48-53, nadesłane przez arch. Bazylego Domstę, arch. Adama Drohomireckiego oraz arch. Magdalenę Maderską:<br />
„Autorami koncepcji budynku Transatlantyk w Gdyni (zaprezentowanego na łamach „świata architektury” w numerze<br />
9 (16) / 2011) są arch. Bazyli Domsta, arch. Adam Drohomirecki oraz arch. Magdalena Maderska. Projekt koncepcyjny<br />
tego budynku został wykonany przez Autorską Pracownię Architektoniczną KWADRAT z Sopotu w 2006 roku. Artykuł<br />
zamieszczony w „świecie architektury” nie był autoryzowany przez żadnego z ww. architektów. Również nikt z ww. trójki<br />
architektów nigdy nie pracował ani nie był w żaden sposób związany z pracownią Archi-Tech-T Pilch&Partnerzy”.<br />
Wyjaśnienie redakcji do treści sprostowania:<br />
Redakcja „<strong>Świat</strong>a architektury” wyjaśnia, że zgodnie z przepisami prawa prasowego treść wypowiedzi zamieszczonej w artykule<br />
pt. „Morskie inspiracje” uzyskała autoryzację rozmówcy pana Marcina Pilcha.<br />
• Zakład produkcyjny firmy McLaren<br />
87
Historia i współczesność<br />
• Odrestaurowana elewacja<br />
MONUMENTALNOŚĆ<br />
ELEWACJI<br />
Biurowiec Mokotowska Square<br />
w Warszawie<br />
O poszukiwaniu kompromisu między<br />
potrzebą tworzenia komfortowej przestrzeni<br />
nowoczesnych biur a ideą zachowania<br />
pierwotnej kompozycji elewacji opowiada<br />
architekt Tomasz Kostrzewski z pracowni<br />
projektowej Sweco Architekci.<br />
Fot. archiwum Yareal Polska<br />
88 89
Fot. archiwum Yareal Polska<br />
• Podświetlona strefa wejściowa<br />
Fot. archiwum Yareal Polska<br />
• Widok z tarasu<br />
Kaya Brzezicka: W jaki sposób rozpoczęła<br />
się Państwa praca nad tym projektem?<br />
Tomasz Kostrzewski: Przejęliśmy ten temat<br />
na etapie zamkniętej koncepcji, którą wykonała<br />
zaprzyjaźniona z nami pracownia APA<br />
Wojciechowski. Problemem było uzyskanie<br />
warunków zabudowy dla terenu przeznaczonego<br />
pod tę inwestycję. Starania o wydanie<br />
decyzji w tej sprawie były podejmowane przez<br />
dwa lata, jeszcze przed naszym włączeniem się<br />
w proces projektowy. Inwestorem jest francuska<br />
firma Yareal, która ma swoich projektantów.<br />
To oni stworzyli koncept tego budynku,<br />
a w jego realizacji miało pomóc wspomniane<br />
biuro, które odpowiadało za koncepcję, ale<br />
nie chciało kontynuować pracy, przygotowując<br />
kolejne etapy projektu. Polecili nas. Zdecydowaliśmy<br />
się na podjęcie wyzwania. W wyniku<br />
przeprowadzonych analiz oraz dyskusji z konserwatorem<br />
sformułowano założenia określające<br />
adaptację części istniejącego obiektu, jego<br />
przebudowę i rozbudowę.<br />
KB: Czy koncepcja została w pełni zrealizowana?<br />
TK: Nie, musieliśmy ją zmodyfikować ze<br />
względu na koszty. Niestety budynek był specyficzny,<br />
jeśli chodzi o funkcję i konstrukcję.<br />
Większość ludzi kojarzyła jego charakterystyczną<br />
fasadę z pomarańczowymi szybami, które<br />
w latach 70. były synonimem nowoczesności.<br />
Ze względu na fakt, że obiekt ten był niegdyś<br />
siedzibą Metal Exportu, mającego dostęp do<br />
nowoczesnych technologii, zastosowano właśnie<br />
takie okna. Budynek został wzniesiony jako<br />
biurowiec. Niewielu ludzi znało jego rozkład<br />
funkcjonalny. Fakt ten był ważnym czynnikiem<br />
wpływającym na decyzję o stworzeniu zupełnie<br />
nowego wnętrza.<br />
KB: Czy oznacza to, że zmodyfikowali<br />
Państwo w znacznym stopniu koncepcję<br />
pierwotną?<br />
TK: Tak. Wzięło się to stąd, że zakładana<br />
pierwotnie przebudowa obiektu przy wykorzystaniu<br />
istniejącej konstrukcji i dołączeniu do niej<br />
nowej wymagałyby wielu długofalowych działań,<br />
m.in. wzmacniania gęsto żebrowych stropów.<br />
Ze względu na funkcję i założenia inwestora<br />
wzmocnienia były konieczne. Z ekonomicznego<br />
punktu widzenia, takie działanie ma sens<br />
tylko w przypadku niewielkich powierzchni.<br />
Po przeprowadzonej analizie inwestor polecił<br />
wymienić konstrukcję, czyli tym samym usunąć<br />
jak największą ilość tych elementów konstrukcyjnych,<br />
których nie można wykorzystać. To<br />
miało też dodatkowy plus – można było zagospodarować<br />
większą część działki, również tę<br />
pod starym budynkiem, i zrobić tam parking.<br />
KB: Jakiego przelicznika należało użyć?<br />
TK: Nie jest to wbrew pozorom oczywiste.<br />
Znaczenie miał fakt, że w tym rejonie poziom<br />
wód gruntowych jest stosunkowo wysoki. Chodziło<br />
o to, żeby ingerencja w warstwy gruntu nie<br />
zakłóciła stabilności sąsiednich zabudowań, m.in.<br />
kamienicy z 1925 r. autorstwa Mariana Lalewicza.<br />
W związku z tym za racjonalne uznaliśmy<br />
wykonanie tylko jednej kondygnacji garażu podziemnego.<br />
Wykorzystując maksymalnie każdy<br />
metr kwadratowy, udało nam się zrealizować<br />
44 miejsca podziemne miejsca parkingowe<br />
i sześć miejsc na terenie dziedzińca.<br />
KB: W jaki sposób historia obiektu wpłynęła<br />
na ten projekt?<br />
TK: Modernizowany przez nas obiekt został<br />
zaprojektowany przez znakomitych architektów,<br />
Zbigniewa Karpińskiego i Tadeusza Zielińskiego.<br />
Budynek jest jednym z symboli minionego stulecia,<br />
w którym dominowała zabudowa totalna<br />
– sprzyjająca, mówiąc współczesnym językiem,<br />
lansowaniu się ówczesnej władzy. Nierzadko<br />
rujnująca przy okazji stare układy urbanistyczne.<br />
Ten obiekt jest szczególnie wartościowy,<br />
ponieważ mimo monumentalności w sposób<br />
kulturalny odnosi się do sąsiedztwa – zarówno<br />
przez swoje proporcje, jak i przez fakt, że architekci<br />
zadali sobie trud, by odtworzyć część<br />
skrzydła sąsiedniej kamienicy Lalewicza od<br />
strony ul. Mokotowskiej.<br />
Część biurowca była wzniesiona w sposób<br />
charakterystyczny dla mieszkań. Można<br />
przypuszczać, że wtórnie przeznaczono ją na<br />
funkcje biurowe. Trudno o tym wyrokować,<br />
bo materiałów archiwalnych zachowało się<br />
niewiele. Wspólnie z inwestorem i konserwatorem<br />
ustaliliśmy uszanowanie wprowadzonego<br />
podziału funkcji.<br />
KB: Wspomniał Pan o materiałach archiwalnych.<br />
Z jakich źródeł czerpali Państwo<br />
wiedzę?<br />
TK: Ze wszystkich jakie udało się nam znaleźć<br />
[śmiech]. Inwestor i poprzedni właściciel nie mieli<br />
żadnej dokumentacji archiwalnej. Archiwa miasta<br />
też są ograniczone, w Urzędzie Miejskim nic nie<br />
znaleźliśmy, natomiast w Urzędzie Wojewódzkim<br />
okazało się, że jest w archiwum jakaś dokumentacja,<br />
ale w fatalnym stanie i bardzo szczątkowa.<br />
Archiwum UW to taki mały pawilon na tyłach<br />
arsenału, gdzie w zasadzie nie ma ciepłej wody<br />
i ogrzewania. Te materiały wyglądają nie jak<br />
sprzed 50 lat, ale sprzed 200. Zapleśniałe, żółte.<br />
Tym niemniej okazało się, że pierwotny projekt<br />
różni się znacząco od tego, co zostało zrealizowane.<br />
Nie było dokumentacji powykonawczej.<br />
Inwestor miał tylko dokumenty świeże, wynikające<br />
z przebudowy i wtórnych aranżacji wnętrz.<br />
KB: Jak w takiej sytuacji postanowiliście<br />
kształtować architekturę?<br />
TK: Założenie było takie, by uchronić to,<br />
co jest charakterystyczne dla tego obiektu i co<br />
o nim stanowi – elewacje, które były z nim<br />
identyfikowane. To pociągnęło za sobą konieczność<br />
projektowania w niemalże niezmienionym<br />
układzie wysokościowym i dostosowania się do<br />
istniejących podziałów okiennych.<br />
KB: W jaki sposób odwzorowali Państwo<br />
pierwotną koncepcję przestrzenną, a w jakim<br />
wprowadzili nowe formy i struktury?<br />
TK: Trzy główne elewacje od strony ulic<br />
Mokotowskiej, Kruczej i Pięknej zostały w zasadzie<br />
odrestaurowane według pierwotnego<br />
wzoru. Jest jednak mała różnica, polegająca na<br />
tym, że budynek w 1958 r. został przebudowany<br />
zgodnie z wytycznymi jego autorów. Do czasu<br />
tej przebudowy miał on o jedną kondygnację<br />
mniej. Powiększając przestrzeń użytkową,<br />
zaburzono kompozycję elewacji, dodając rząd<br />
okien niższych niż pozostałe. Wprowadzono<br />
również rozdzielający kondygnacje pas kamienny.<br />
Powstało wrażenie, jakby najwyższa kondygnacja<br />
miała proporcje odmienne od pozostałych. Założyliśmy,<br />
że elewacji należy przywrócić spójną<br />
kompozycję poprzez wprowadzenie okien<br />
o tych samych wymiarach, ale zainstalowanie<br />
ich tak, aby zamknąć bryłę budynku.<br />
KB: Czy we wnętrzach również zachowano<br />
oryginalne elementy?<br />
TK: Cała część wewnętrzna budynku została<br />
zbudowana od nowa. Wiąże się to z innym<br />
podziałem komunikacji. Chodziło o stworzenie<br />
układu, który byłby najłatwiejszy do zagospodarowania<br />
dla najemców. Postanowiliśmy na<br />
każdej kondygnacji wyodrębnić cztery niezależne<br />
przestrzenie biurowe, obsługiwane przez<br />
centralnie zlokalizowane windy.<br />
KB: Czy minimalizacja powierzchni wspólnych<br />
pozwala na wprowadzenie elementów<br />
sprawiających, że jest to mimo wszystko<br />
przestrzeń humanitarna?<br />
TK: Każdy najemca ogranicza przestrzeń<br />
wspólną, ze względu na koszty. Z drugiej strony<br />
takie przestrzenie wspomagają najem, bo ludzie<br />
ich potrzebują. My zaprojektowaliśmy je na<br />
dachu. Mimo że budynek zajmował właściwie<br />
całą działkę, otrzymaliśmy wytyczne z urzędu,<br />
obligujące nas do stworzenia 25% powierzchni<br />
biologicznie czynnej. Biurowiec stoi w atrakcyjnej<br />
części miasta, jest wysoki i rozciąga się z niego<br />
ładny widok. Znajduje się w nim kilka tarasów<br />
od strony dziedzińca, niektóre z nich należą do<br />
wyłącznej dyspozycji poszczególnych najemców,<br />
podnosząc atrakcyjność wynajmowanej przestrzeni.<br />
Taras na dachu jest do użytku ogólnego,<br />
są na nim ławki i zorganizowana zieleń.<br />
KB: Czy część tego tarasu jest zadaszona,<br />
czy można z niego korzystać tylko sezonowo?<br />
90 91
Fot. archiwum Sweco Architekci<br />
• Strefa biurowa oraz apartamentowa<br />
Fot. archiwum Sweco Architekci<br />
ulicy Mokotowskiej, o którym nie mieliśmy<br />
wcześniej pojęcia. Niektóre założenia trzeba<br />
było na bieżąco korygować, np. poziom posadzki<br />
parteru.<br />
KB: Który z elementów przyniósł Państwu<br />
największą satysfakcję?<br />
• Tylna, przeszklona elewacja<br />
TK: Największą satysfakcję przyniosło nam<br />
to, że budynek wpisał się w otoczenie, mimo to<br />
że wiele elementów zostało wymienionych na<br />
nowe. Większość niezależnych obserwatorów<br />
w zasadzie nie zauważa różnicy między tym, co<br />
było, a tym, co jest. O to nam właśnie chodziło.<br />
Nie chcieliśmy zmieniać tych rzeczy, które są<br />
ładne i wartościowe, a jedynie poprawić funkcjonalność<br />
budynku.<br />
KB: Czy to Państwa najważniejsze<br />
doświadczenie, jeśli chodzi o przebudowę<br />
istniejącej architektury? Czy preferują Państwo<br />
tworzenie architektury od zera?<br />
TK: Myślę, że praca architekta byłaby zbyt<br />
monotonna, gdyby polegała na realizowaniu<br />
tylko jednego typu zadań. Siła tkwi w różnorodności.<br />
Jest to dla nas pouczające doświadczenie,<br />
dające nam świadomość, z czym wiąże się<br />
przebudowywanie istniejących budynków i na co<br />
należy zwracać szczególną uwagę, podejmując<br />
się wykonania takich projektów.<br />
KB: Dziękuję za rozmowę.<br />
• Szklane zadaszenie strefy wejściowej<br />
lokali usługowych<br />
Fot. archiwum Yareal Polska<br />
Lokalizacja/adres Warszawa, ul. Wiertnicza 166<br />
Pracownia projektowa<br />
Sweco Architekci sp. z o.o.<br />
(dawniej APA Markowski Architekci)<br />
Architekt prowadzący<br />
Andrzej Markowski, Tomasz Kostrzewski<br />
Architekci<br />
Monika Winiarska<br />
Data opracowania 2008 r.<br />
Data realizacji 2011 r.<br />
Inwestor<br />
Yareal Polska sp. z o.o.<br />
Powierzchnia całkowita 14 900 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 1 866 m 2<br />
Kubatura brutto 33 827 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Podłogi podniesione – 7 700 m 2<br />
Rd bud sp. z o.o.<br />
PPHU „WAPPEX”<br />
TK: Zadaszenie tarasu nie było możliwe<br />
ze względów formalnych. Jest to przestrzeń<br />
otwarta, użytkowana w dni bezdeszczowe.<br />
Zimą raczej się z niego nie korzysta. Ma on jednak<br />
wiele atutów. Poza tym, że ładnie wygląda<br />
i zapewnia odpowiednią ilość terenu zielonego,<br />
to jeszcze dzięki użyciu odpowiednich technologii<br />
pozwala na absorpcję części deszczu. Stosowane<br />
w nim warstwy powodują, że część wody<br />
może odparowywać, tworząc korzystny klimat<br />
dla osób przebywających na dachu, zwiększając<br />
w tej strefie wilgotność.<br />
KB: Jak rozplanowali Państwo funkcje na<br />
poszczególnych kondygnacjach?<br />
TK: Parter i część antresoli – razem ok.<br />
1200 m 2 – zajmuje handel i usługi. Pozostałe<br />
kondygnacje to biura – ok. 7700 m 2 . Część<br />
wydzielona z kompleksu biurowego, w zasadzie<br />
autonomiczna, to apartamentowiec stanowiący<br />
kontynuację sąsiedniej kamienicy – 460 m 2 .<br />
Tworzy go sześć kondygnacji. Na każdej z nich<br />
znajduje się jedno mieszkanie.<br />
KB: Czy budynek został wyposażony<br />
w nowoczesne instalacje i czy ich wprowadzenie<br />
wiązało się z trudnościami technicznymi?<br />
TK: Wszystkie instalacje w budynku zostały<br />
wymienione. Stworzyliśmy biura o standardzie<br />
klasy A, spełniające wymogi certyfikatu BREEM.<br />
Z instalacjami był problem, jeśli chodzi o technologię,<br />
ponieważ ograniczała nas wysokość<br />
kondygnacji wynikająca z podziałów elewacji.<br />
Ilość przestrzeni technicznej ponad sufitem<br />
podwieszonym jest niewielka. Musieliśmy tam<br />
zastosować stosunkowo małe urządzenia i starać<br />
się ekonomicznie prowadzić wszystkie instalacje,<br />
głównie w przestrzeniach komunikacyjnych,<br />
tak by utrzymać minimum 2,70 m wysokości<br />
w świetle kondygnacji biurowej.<br />
KB: Jak poradzili sobie Państwo z projektem<br />
oświetlenia?<br />
TK: Budynek jest dosyć dobrze doświetlony.<br />
W zasadzie wszystkie przestrzenie biurowe są<br />
doświetlone światłem dziennym. Część pomocnicza,<br />
w tym komunikacja, jest doświetlona<br />
nieco gorzej. Projekt oświetlenia oparliśmy na<br />
nowoczesnych rozwiązaniach wykorzystujących<br />
świetlówki z zapłonem elektronicznym. Dzięki<br />
temu nie ma zjawiska drgania.<br />
KB: Wspomniał Pan o niewielkiej wysokości<br />
w świetle, jaką można było uzyskać.<br />
Czy udało się zastosować system podłóg<br />
podniesionych?<br />
TK: Pod podłogą udało nam się uzyskać<br />
ok. 10 cm przestrzeni technicznej. Chodziło<br />
o zapewnienie możliwości łatwej modyfikacji<br />
podstawowych instalacji elektrycznych.<br />
KB: Co było dla Państwa największym<br />
wyzwaniem projektowym?<br />
TK: Cały budynek był wyzwaniem, choćby<br />
z tego powodu, że znajduje się w centrum miasta.<br />
Musieliśmy zabezpieczyć fasadę, zbudować<br />
specjalną podkonstrukcję stalową, która będzie<br />
na zewnątrz i pozwoli na usunięcie określonych<br />
elementów oraz wybudowanie kondygnacji<br />
podziemnej. Długo zastanawialiśmy się, jak<br />
to zrobić. Czy od strony wewnętrznej, czy<br />
zewnętrznej.<br />
Dodatkową trudnością był fakt, że w stary<br />
budynek była wbudowana trafostacja, którą<br />
trzeba było usunąć i wykonać tymczasową<br />
na terenie placu budowy. Budynek mieliśmy<br />
w międzyczasie zasilać za pomocą kabla z odpowiednio<br />
wysokim napięciem pociągniętego<br />
z sąsiedniej Hali Koszyki. Do realizacji tego<br />
planu nie doszło. Prawie półtora roku zajęło<br />
nam zorganizowanie zasilania, które trzeba było<br />
doprowadzić aż spod Pałacu Kultury.<br />
Rozmowy z konserwatorem na początku<br />
były niesamowicie trudne. Tym bardziej że zraził<br />
się do pierwotnej koncepcji zakładającej przebudowanie<br />
bryły budynku. Wyzwaniem było<br />
dostosowanie się do elewacji z jednoczesnym<br />
wprowadzeniem nowych elementów – solidniejszej<br />
konstrukcji oraz nowoczesnych instalacji.<br />
Należało również pokonać pewne bariery architektoniczne.<br />
Biurowiec stoi pomiędzy dwoma<br />
ulicami – Kruczą i Mokotowską, których różnica<br />
w wysokości terenu wynosi ponad 60 cm.<br />
Jego strop został na parterze zróżnicowany<br />
w taki sposób, by od strony Mokotowskiej do<br />
usług można było wchodzić z poziomu ulicy. To<br />
stanowiło spore wyzwanie podczas realizacji,<br />
ponieważ w jej trakcie przeprowadzono remont<br />
PODŁOGI PODNIESIONE WAPPEX ZAMONTOWANO W MOKOTOWSKA SQUARE W WARSZAWIE – 7.700 M 2<br />
92
• Fasada dworca<br />
Historia i współczesność<br />
Fot. Bartosz Makowski<br />
W POSZUKIWANIU<br />
DAWNYCH IDEI<br />
Dworzec Warszawa Stadion<br />
O nieoczekiwanych odkryciach prowadzących do odtworzenia lekkości<br />
przestrzeni opowiada Michał Błaszczyk z pracowni architektonicznej ppmb.<br />
Kaya Brzezicka: Dworzec Warszawa Stadion<br />
powstał pod koniec lat 50. ubiegłego stulecia.<br />
W jaki sposób rozpoczęła się Państwa<br />
praca nad projektem remontu tego obiektu?<br />
Michał Błaszczyk: Polskie kolejnictwo przeżywa<br />
obecnie masowy „lifting”, czyli odnawianie,<br />
przywracanie dawnej świetności i modernizowanie<br />
całej infrastruktury kolejowej. Działania te nie<br />
ominęły linii średnicowej, w skład której wchodzi<br />
dworzec Warszawa Stadion. Właściciel obiektu<br />
– PKP SA – zorganizował przetarg w zakresie<br />
zaprojektowania i wykonania modernizacji tego<br />
dworca. Wraz z firmą budowlaną Zab-Bud stworzyliśmy<br />
konsorcjum projektowo-wykonawcze<br />
i wzięliśmy w nim udział. Przetarg wygraliśmy.<br />
KB: Jak oceniają Państwo walory kompozycji<br />
przestrzennej Dworca Stadion oraz stan jego konstrukcji<br />
w momencie rozpoczęcia Waszych działań?<br />
MB: W momencie rozpoczęcia prac nad<br />
rewitalizacją tego obiektu mało kto pamiętał,<br />
że w tym miejscu Warszawy jest jakiś dworzec.<br />
Była to budowla „obrośnięta” w bezładne<br />
formy z blach falistych i trapezowych,<br />
pozbijane z desek i pospawane z rdzewiejących<br />
kształtowników pomalowanych na<br />
różne kolory. W strukturze tej działał wówczas<br />
bazar.<br />
94 95
• Różnorodność materiałów we wnętrzu<br />
Fot. archiwum ppmb, Michał Błaszczyk<br />
Fot. archiwum ppmb, Michał Błaszczyk<br />
• Ścieżka informacyjna dla osób słabo widzących<br />
Fot. archiwum ppmb, Michał Błaszczyk<br />
Cały teren był bardzo zaniedbany. W niektórych<br />
miejscach góry śmieci sięgały wysokości<br />
człowieka. Wewnątrz budynku wcale nie było<br />
lepiej. Pomimo to musieliśmy wykonać inwentaryzację<br />
tego obiektu i inne prace przygotowawcze,<br />
m.in. badania konstrukcji, gruntu itp.<br />
Bardzo często zadania te były utrudnione lub<br />
nawet niemożliwe do wykonania, ze względu na<br />
brak dostępu. W takich sytuacjach bazowaliśmy<br />
na analizach i domysłach, które sprawdzaliśmy<br />
już w trakcie budowy.<br />
Ogólna kompozycja pierwotnie istniejącego<br />
budynku była w samych założeniach bardzo<br />
zróżnicowana. Tworzyły ją ściany kamienne,<br />
ściany obłożone płytkami cementowymi, ściany<br />
otynkowane na biało, przegrody szklane i wzniesione<br />
z luksferów, sufity betonowe oraz tynkowane<br />
pomalowane na biało, a także posadzki<br />
i parapety z płytek ceramicznych. W momencie<br />
przystąpienia do prac brakowało posadzek<br />
z płytek i ścian z luksferów. Pozostałe materiały<br />
były zniszczone w sensie estetycznym i technicznym.<br />
Na szczęście konstrukcja obiektu była<br />
w świetnym stanie.<br />
KB: W jakiej konstrukcji został wzniesiony<br />
ten budynek?<br />
MB: Na początku wydawało się nam, że konstrukcja<br />
jest mieszana, tj. hala ma konstrukcję żelbetową,<br />
a część administracyjna jest murowana<br />
ze stropami żelbetowymi. W trakcie prac okazało<br />
się, że konstrukcja budynku jest w całości<br />
żelbetowa – obudowana cegłą ceramiczną „dziurawką”<br />
dla polepszenia parametrów termicznych.<br />
KB: Jaka była Państwa idea przewodnia?<br />
MB: Pierwszym moim pomysłem nie było<br />
przywrócenie stanu z roku 1958. Budynek był<br />
zaniedbany, brudny i sprawiał wrażenie ciemnego,<br />
ponurego i nieprzyjaznego. Chciałem<br />
stworzyć nowy klimat, dający wrażenie lekkości<br />
dzięki zastosowaniu nowoczesnego oświetlenia<br />
i konstrukcji. Nie wiedziałem wówczas o całych<br />
ścianach z luksferów. Jednak podczas prac inwentaryzacyjnych<br />
i odkrywkowych oraz rozmów<br />
i spotkań z pracownikiem Stołecznego Konserwatora<br />
Zabytków i moim kolegą, który wykonywał<br />
wtedy pracę doktorską dotyczącą całej linii średnicowej,<br />
okazało się, że budynek był pierwotnie<br />
znacznie bardziej przeszklony niż w momencie<br />
podjęcia naszych działań. W dodatku w bardzo<br />
efektowny sposób. W wyniku tych odkryć, moją<br />
ideą stała się rekonstrukcja stanu sprzed 50 lat<br />
oraz modernizacja obiektu. Pierwotny wygląd<br />
budynku okazał się odpowiedzią na moje wcześniejsze<br />
poszukiwania.<br />
KB: Jakie elementy budują obecnie klimat<br />
wnętrz dworca?<br />
MB: Lekkości dodaje północna ściana hali<br />
wykonana prawie w całości z luksferów oraz<br />
przeszklenie całej fasady na poziomie parteru.<br />
Dzięki wykonaniu ścianek kas ze szkła na systemie<br />
aluminiowym cały parter stał się transparenty.<br />
Zresztą to była również idea autora projektu<br />
dworca Arseniusza Romanowicza. Chodziło<br />
o nadanie wrażenia ruchu poprzez zastosowanie<br />
form, takich jak zadaszenie nad wejściem do<br />
tunelu i do budynku dworca czy zadaszenia hali<br />
dworcowej, przypominających nadęte przez wiatr<br />
żagle lub lekkie płótno.<br />
Przy okazji staraliśmy się naprawić pomyłki<br />
i niedociągnięcia wykonawców z lat 50. – np.<br />
jedne ze schodów od strony zachodniej, które<br />
były przesunięte względem znajdującego się nad<br />
nimi zadaszenia.<br />
KB: Jak przebiegała Państwa współpraca<br />
z inwestorem i konserwatorem?<br />
MB: Współpraca z inwestorem nie była łatwa,<br />
ze względu na rozbudowaną strukturę spółki PKP.<br />
Wyzwanie było trudne również ze względu na<br />
specyfikę działania w oparciu o istniejący obiekt.<br />
Wykonanie trudnego projektu jest dla mnie źródłem<br />
satysfakcji. Najważniejsze jest jednak to, aby<br />
inwestor i użytkownicy byli zadowoleni. Mam<br />
nadzieję, że w przypadku tej realizacji tak właśnie<br />
będzie.<br />
Jeśli chodzi o konserwatora, to współpraca<br />
przebiegała bardzo sprawnie, w końcu przyświecał<br />
nam wspólny cel.<br />
KB: W jakim stopniu udało się Państwu<br />
przywrócić obiektowi jego pierwotną formę?<br />
MB: Ogólne założenia funkcjonalne<br />
i estetyczne budynku zostały całkowicie przywrócone<br />
- przeszklenia ścian w postaci luksferów,<br />
odkrycie pierwotnych materiałów wykończeniowych<br />
i ważnych elementów konstrukcji. Tam,<br />
gdzie było to możliwe, staraliśmy się poprawić<br />
parametry techniczne zachowanych elementów.<br />
Niektóre z nich, takie jak ściany z okładzinami<br />
z płytek cementowych czy schody na pierwsze<br />
piętro, zostały wyłącznie naprawione i odrestaurowane.<br />
Ze względu na brak możliwości<br />
spełnienia obowiązujących obecnie wytycznych<br />
w zakresie parametrów technicznych trzeba było<br />
uzyskać odpowiednie odstępstwa z Ministerstwa<br />
Infrastruktury.<br />
Istotnym aspektem projektu było poprawienie<br />
jakości użytkowania. Drzwi w elewacji wschodniej,<br />
frontowej oraz południowej prowadzące<br />
na perony były pierwotnie uchylne, a teraz są<br />
automatycznie rozsuwane. Starałem się, aby<br />
wyglądem nawiązywały do oryginalnych. Dlatego<br />
w drzwiach wschodnich użyto zielonych<br />
luksferów, a na drzwiach południowych, które<br />
wykonano jako rozsuwane po łuku, wyklejono<br />
foliami transparentny rysunek starych, oryginalnych<br />
podziałów i materiałów.<br />
KB: Czy rekonstrukcja elementów budynku<br />
wymagała użycia nowoczesnych technologii?<br />
MB: W przypadku odtwarzania nieistniejących<br />
części budynku zastosowaliśmy dobre jakościowo<br />
materiały i rozwiązania, np. ściany z luksferów<br />
zaprojektowaliśmy jako podwójne, dzięki czemu<br />
mają one większą izolacyjność termiczną. Użycie<br />
oryginalnych materiałów nie zawsze było możliwe.<br />
Niektóre ściany były niegdyś wykonane z pustaków<br />
o wielkości ok. 17 cm x 17 cm – obecnie<br />
wycofanych z produkcji.<br />
Innymi elementami, które udało się odtworzyć<br />
w dawnej postaci z użyciem nowoczesnych<br />
technologii, są: szklana fasada w systemie<br />
aluminiowym oraz szklane ściany pomiędzy<br />
kasami a halą. We wszystkich tych rozwiązaniach<br />
wykorzystywaliśmy oryginalne konstrukcje<br />
nośne. Można to odkryć, oglądając fasadę od<br />
wewnątrz. Na wielu słupach konstrukcyjnych<br />
widać napis: „Huta im. M. Nowotki – PN – 160”.<br />
Fasada wygląda teraz zupełnie jak ta z lat 50.<br />
ubiegłego wieku, ale przenikalność termiczną<br />
ma na poziomie 1,0 W/m 2 xK, a odporność<br />
antywłamaniową P4.<br />
KB: Z jakich źródeł czerpali Państwo wiedzę<br />
na temat pierwotnego wyglądu obiektu?<br />
MB: Projekt został wykonany w oparciu<br />
o kilka istniejących zdjęć z roku 1958 lub 1959.<br />
Mieliśmy do dyspozycji również kilka rysunków<br />
i detali. Zawierały one głównie informacje, które<br />
i tak zdobyliśmy na podstawie inwentaryzacji<br />
96<br />
• Wnętrze hali<br />
97
Fot. archiwum ppmb, Michał Błaszczyk<br />
Lokalizacja/adres<br />
Warszawa, ul. Sokola<br />
Pracownia projektowa<br />
ppmb, Michał Błaszczyk<br />
Architekt prowadzący<br />
Michał Błaszczyk<br />
Architekci<br />
Artur Mateńko<br />
Data opracowania 2011 r.<br />
Data realizacji 2012 r.<br />
Inwestor<br />
PKP SA<br />
Powierzchnia całkowita 1161 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 684 m 2<br />
Kubatura brutto 5613 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
– Sufit aluminiowy rastrowy OPEN CELL 30x30 h23 w stalowej<br />
konstrukcji nośnej odpornej na działanie wiatru,<br />
kolor RAL 9006<br />
– Sufit aluminiowy z perforacją okrągłą typu Vario w panelach<br />
1200x600 mm na konstrukcji nośnej typu Hook-on<br />
– Obróbki blacharskie zadaszeń wiat peronowych.<br />
Aluminiowe pionowe i poziome kasety szerokości<br />
1000 mm na konstrukcji stalowej odpornej na działanie<br />
wiatru (kursowanie pociągów) Kolor RAL 7004<br />
Tynk cienkowarstwowy ACRYLIT<br />
• Ściana z luksferów<br />
Zab-Bud, Andrzej Zaboklicki<br />
Barwa System sp. z o.o.<br />
KOSBUD Bracia Kosińscy sp.j.<br />
i odkrywek. Zdjęcia umożliwiły nam odtworzenie<br />
posadzki w hali głównej, paneli betonowych<br />
pod parapetami do kas i sklepiku oraz oświetlenia<br />
hali. Udało się również odtworzyć ciekawy<br />
sposób wentylacji wraz z ogrzewaniem hali, ale<br />
w postaci nowoczesnego systemu. Pierwotnie<br />
dworzec wyposażony był w wentylację półmechaniczną<br />
wraz z ogrzewaniem parowym.<br />
Powietrze było mechanicznie wtłaczane do hali za<br />
pomocą kanałów zlokalizowanych pod posadzką,<br />
a następnie pod parapet przy ścianie wschodniej,<br />
czyli szklanej. Wywiewane było grawitacyjnie pod<br />
stropem (pod każdą kolebką żelbetową był otwór<br />
z regulacją). Dodatkowo, fasada była ogrzewana.<br />
Dziś sposób cyrkulacji powietrza jest taki sam, ale<br />
wykorzystuje w pełni zautomatyzowany system<br />
wentylacji mechanicznej i ogrzewania elektrycznego,<br />
wyposażony w nowe centrale wentylacyjne.<br />
Część ogrzanego powietrza skierowano na fasadę,<br />
ogrzewając ją.<br />
KB: Czy wszystkie elementy uwzględnione<br />
w projekcie zostały zrealizowane? Jakie detale<br />
okazały się najtrudniejsze w wykonaniu?<br />
MB: Uczestnictwo w procesie realizacji daje<br />
możliwość analizowania na bieżąco każdego elementu<br />
projektu z wykonawcami. Prawie wszystkie<br />
rozwiązania projektowe były niestandardowe,<br />
nawet detal fasady aluminiowej w pewnym<br />
zakresie był rozwiązywany indywidualnie, np.<br />
maskownica zewnętrzna profili systemowych nie<br />
jest systemowa. Należało ją wykonać na wymiar<br />
z blachy aluminiowej.<br />
Najtrudniejszym do wykonania elementem<br />
była ściana z luksferów, ze względu na jej rozmiary.<br />
Kilkakrotnie zmienialiśmy jej technologię.<br />
Standardowo, z luksferów wznosi się ściany<br />
wewnętrzne oraz niewielkie powierzchniowo<br />
ściany zewnętrzne. Należy pamiętać, że te ostatnie<br />
przenoszą nie tylko obciążenia pionowe ze<br />
względu na ciężar, ale i poziome, wywoływane<br />
przez parcie wiatru. Duże ściany zewnętrzne są<br />
wykonywane indywidualnie, lecz to jest bardzo<br />
kosztowne, co w przypadku tej realizacji, określonej<br />
przez sztywne ramy budżetu, nie było<br />
możliwe. W rezultacie ścianę wykonano w sposób<br />
tradycyjny, ale z mocniejszym zbrojeniem w stalowych<br />
ramach.<br />
KB: Czy program funkcjonalny został zmodyfikowany?<br />
MB: Niektóre funkcje zostały dodane kosztem<br />
innych. W miejscu części kas i zaplecza punktu<br />
usługowego (baru) powstały toalety publiczne.<br />
Poza tym funkcje obiektu zostały nieznacznie<br />
zmodyfikowane lub odtworzone. Przeprojektowaliśmy<br />
zaplecze socjalne dla pracowników dworca.<br />
Niegdyś znajdowały się tam prysznice, teraz jest<br />
kuchnia i toaleta. W miejscu dawnej poczekalni<br />
dla rodziców z dziećmi obecnie znajduje się pokój<br />
matki z dzieckiem, wraz z zapleczem socjalnym<br />
i toaletą.<br />
KB: W jaki sposób działka, na której znajduje<br />
się dworzec, została powiązana komunikacyjnie<br />
z otoczeniem?<br />
MB: Przed dworcem będzie znajdował się<br />
plac przeznaczony dla ruchu pieszego. Pomiędzy<br />
dworcem a tym placem będzie przebiegała droga<br />
pieszo-jezdna, łącząca ulicę Zamoyskiego z otoczeniem<br />
stadionu. Projektem otoczenia dworca<br />
zajmuje się biuro pana Krzysztofa Domaradzkiego<br />
Dawos.<br />
KB: Jaki wpływ na architekturę dworca ma<br />
bliskość Stadionu Narodowego?<br />
MB: Początkowo rozważałem nawiązanie<br />
elementami architektonicznymi dworca do Stadionu<br />
Narodowego. Podjęcie decyzji o odtwarzaniu<br />
budynku z lat 50. przerwało te rozmyślania.<br />
W kontekście idei rekonstrukcji, bliskość stadionu<br />
przestała mieć znaczenie dla wyboru rozwiązań<br />
projektowych. Szkoda, że jego projektanci<br />
nie zdecydowali się na kontynuację myśli<br />
zapoczątkowanej przez architekta budynków<br />
na linii średnicowej. Myślę, że jego pomysł związany<br />
z ruchem na wietrze sprawdziłby się świetnie<br />
również w obiekcie sportowym.<br />
KB: W jakim zakresie obiekt został przystosowany<br />
do potrzeb osób niepełnosprawnych?<br />
Proszę opisać ten temat, uwzględniając<br />
elementy pomagające w orientacji osobom<br />
słabowidzącym.<br />
MB: Dworzec jest przystosowany również<br />
do użytkowania przez osoby niepełnosprawne,<br />
w tym osoby poruszające się na wózkach, oraz<br />
osoby niewidzące lub słabowidzące. Wejście dla<br />
osób poruszających się na wózkach jest dostępne<br />
z tunelu, od strony południowej. Ze względu na<br />
to, że chcieliśmy odtworzyć stan z lat 50., wejścia<br />
wschodnie nie są przystosowane dla tych<br />
użytkowników. W tych strefach wejściowych<br />
odtworzyliśmy kamienne stopnie o wysokości<br />
14 cm, a na całej długości fasady rozciąga się<br />
kamienny cokół. Chcieliśmy, aby były widoczne,<br />
w związku z tym nie można było podwyższyć<br />
terenu ani wykonać pochylni dla niepełnosprawnych,<br />
która zasłaniałaby główną elewację dworca.<br />
Kilka metrów dalej znajduje się jednak wspomniany<br />
tunel, który rozwiązuje problem dostępności<br />
budynku. Z myślą o użytkownikach niepełnosprawnych<br />
ruchowo zaprojektowaliśmy odpowiednio<br />
przystosowane toalety. Do ich potrzeb<br />
dostosowaliśmy również wszystkie kasy i punkty<br />
informacyjne, przez obniżenie półek.<br />
Wszystkie wejścia przystosowaliśmy do<br />
potrzeb osób niewidzących. Na posadzce zaprojektowaliśmy<br />
ścieżki dotykowe, które prowadzą<br />
od wejść do głównych funkcji zorganizowanych<br />
w budynku: kas, informacji, pokoju matki<br />
z dzieckiem i toalet. Ścieżki są wykonane ze stali<br />
nierdzewnej, co wpisuje się w ogólny wygląd<br />
budynku. Spełniają one również wytyczne Polskiego<br />
Związku Niewidomych.<br />
KB: W jakie nowoczesne instalacje wyposażono<br />
ten budynek? Czy ich wprowadzenie było<br />
skomplikowane ze względów technicznych?<br />
MB: W budynku wymieniono wszystkie<br />
instalacje oraz zastosowano nowe systemy<br />
bezpieczeństwa, wentylacji mechanicznej wraz<br />
z ogrzewaniem, a także informacyjne, zgodne<br />
z aktualnymi standardami grupy PKP. Systemy<br />
informacyjne, jak i kontroli dworca oraz otoczenia<br />
mogą być sterowane również zdalnie, za pomocą<br />
światłowodów oraz bezprzewodowo.<br />
Budynek został w pełni dostosowany do<br />
aktualnych możliwości i potrzeb. Wprowadzenie<br />
tak ogromnej ilości instalacji w istniejący obiekt,<br />
którego struktury nie chcieliśmy naruszać, było<br />
trudne. Szukaliśmy miejsca na kable wszędzie: pod<br />
posadzką, na dachu czy nawet w fugach, a w sytuacjach<br />
bez wyjścia układaliśmy je na zewnątrz<br />
murów w czarnych peszlach przypominających<br />
stare instalacje. Najtrudniej było z wentylacją<br />
mechaniczną opartą na przewodach stalowych,<br />
które były wręcz upychane w różnych miejscach<br />
budynku, tak by nie zmieniały jego oryginalnego<br />
wyglądu. W rezultacie nie widać ani wentylatorni,<br />
ani przewodów.<br />
KB: W jaki sposób pracowali Państwo nad<br />
projektem komunikacji wizualnej? Czy stanowi<br />
on ciągłość koncepcji plastycznej, zrealizowanej<br />
pierwotnie w budynku dworca?<br />
MB: System komunikacji wizualnej był narzucony<br />
przez grupę PKP, określony przez standardy<br />
zawarte w dokumencie stworzonym przez spółki<br />
wchodzące w jej skład. Poza tym nie miałem<br />
prawie żadnych informacji na temat pierwotnej<br />
formy systemu komunikacji wizualnej. Wydaje<br />
się, że udało nam się jednak zlokalizować przynajmniej<br />
część paneli, na których niegdyś znajdowały<br />
się informacje. Prawdopodobnie wycofanie<br />
pod balustradą antresoli pierwszego piętra było<br />
przeznaczone pod tablice informacyjne i tam<br />
udało się nam je umieścić. Okno nad drzwiami<br />
wejściowymi wschodnimi też było przeznaczone<br />
do informacji wizualnej. Zaprojektowaliśmy tam<br />
podświetlaną tablicę informacyjną. Na zewnątrz<br />
udało się tylko przywrócić neon z napisem STA-<br />
DION, prawdopodobnie odwzorowujący jego<br />
oryginalną postać, wykonywany taką samą techniką<br />
jak kiedyś.<br />
KB: Co było dla Państwa największym<br />
wyzwaniem projektowym?<br />
MB: Zaprojektowanie elementów architektoniczno-budowlanych,<br />
na pozór nieróżniących<br />
się od tych z lat 50., jednocześnie spełniających<br />
wymagania współczesnych standardów technicznych<br />
i technologicznych.<br />
KB: Co charakteryzuje Państwa podejście<br />
do rewaloryzacji obiektów użyteczności<br />
publicznej?<br />
MB: Szacunek do rozwiązań i materiałów,<br />
z jakich składał się obiekt, który powstał w wyniku<br />
czyjegoś pomysłu. Staramy się odczytać wartości<br />
związane z tą ideą i je kontynuować. Rozwijać,<br />
jeśli jest to możliwe.<br />
KB: Co przyniosło Państwu największą<br />
radość i satysfakcję?<br />
MB: Uzyskanie efektu przestrzeni, która przenosi<br />
użytkownika w inny, miniony już styl architektoniczny,<br />
jednocześnie zaspokajając jego współczesne<br />
potrzeby i dając komfort użytkowania<br />
nowoczesnego budynku.<br />
KB: Dziękuję za rozmowę.<br />
98 99
Historia i współczesność<br />
• Podświetlona fasada teatru<br />
TEATR<br />
POWSZECHNY<br />
W WARSZAWIE<br />
Modernizacja dawnego Teatru Przedmieść<br />
Fot. Bartosz Makowski<br />
Przystosowanie istniejącego obiektu do potrzeb jego obecnych<br />
użytkowników wiąże się z ograniczeniami wynikającymi<br />
z zastanych uwarunkowań. O poszukiwaniach balansu między<br />
dążnością do utrzymania pierwotnego charakteru a chęcią<br />
wprowadzenia nowoczesnych materiałów opowiada<br />
Anna Maląg z pracowni architektonicznej Maag.<br />
100 101
• Fasada. Kompozycja ze ścian pełnych i stalowego rusztu<br />
• Szklana elewacja<br />
Teatr działał już w okresie przedwojennym (1935-1939), jego ówczesna<br />
nazwa brzmiała: Teatr Popularny – Teatr Przedmieść. Jedną z jego<br />
siedzib była sala kina Popularnego. W listopadzie 1944 r. władze miasta<br />
zezwoliły Teatrowi Powszechnemu na zajęcie pustego budynku po<br />
kinie przy ul. Zamoyskiego 20 na Pradze. Obiekt był całkowicie zdewastowany.<br />
W skład przekazanej zabudowy wchodziła część przyległego<br />
budynku mieszkalnego – zaadaptowano ją na potrzeby administracji teatru.<br />
Przez wiele lat teatr prowadził prace remontowe sposobem gospodarczym.<br />
W latach 1949-1950 dobudowano do widowni pudło sceny wraz<br />
z garderobami na zasceniu. Brak zaplecza technicznego bardzo utrudniał<br />
pracę – pracownie i magazyny kostiumów mieściły się w drewnianych<br />
prowizorycznych szopach, po drugiej stronie ul. Zamoyskiego.<br />
W 1963 r. przystąpiono do opracowania „Koncepcji dla rozbudowy<br />
Teatru”. Prace projektowe prowadziło Biuro „Miastoprojekt”. Pierwsze<br />
szkice opracowali arch. Andrzej Strachocki i arch. Eugeniusz Tatarczyk. Stanowisko<br />
głównego projektanta powierzono arch. Jerzemu Gajewskiemu.<br />
Teren przeznaczony na rozbudowę teatru znajdował się przy narożniku<br />
ul. Zamoyskiego i al. Zielenieckiej oraz między jeziorkiem Kamionkowskim<br />
i Zakładami Cukierniczymi „Wedel”. Zatwierdzonej w lutym 1970 r.<br />
dokumentacji przebudowy i rozbudowy teatru narzucono zasadę „utrzymania<br />
istniejących murów konstrukcyjnych”. W ten sposób pogrzebano<br />
możliwość skorygowania wielkości i pojemności widowni. W 1971 r.<br />
podjęto decyzję o rozebraniu dwóch ścian bocznych widowni (z uwagi<br />
na ich zły stan techniczny) i wybudowaniu nowych w tym samym miejscu.<br />
Od strony zachodniej dobudowano hol wejściowy z kasami i holem<br />
szatniowym oraz schody, które prowadziły do bufetu dla publiczności<br />
znajdującego się na poziomie piwnicy oraz na balkon Dużej Widowni<br />
i nowej Sali Kameralnej, znajdujący się na piętrze. Od strony południowej<br />
i wschodniej dobudowano skrzydła administracyjne oraz warsztaty<br />
teatralne i magazyny.<br />
Teatr po rozbudowie otwarto w 1975 r. Dyrektorem artystycznym<br />
został Zygmunt Hübner. Na przełomie lat 70. i 80. dokonano jeszcze jednej<br />
modernizacji, polegającej na nadbudowaniu południowego i wschodniego<br />
skrzydła biurowego o kolejną kondygnację.<br />
Obecnie obiekt wpisany jest na listę zabytków architektury współczesnej.<br />
WSPOŁCZESNA MODERNIZACJA<br />
W 2005 r. stworzyliśmy pierwszy projekt budowlany rozbudowy<br />
i przebudowy budynku teatru (sale Duża i Kameralna nie były wówczas<br />
objęte zakresem opracowania). Do realizacji nie doszło jednak ze względu<br />
na brak środków finansowych. W 2007 r. nowo powołany dyrektor<br />
teatru Jan Buchwald gorąco poparł ideę realizacji projektu. Wystąpił<br />
też z inicjatywą rozbudowy i nadbudowy Sali Kameralnej – obecnie<br />
Sceny 200. Rok później, w oparciu o pierwotną koncepcję, stworzyliśmy<br />
finalny projekt. Sala Duża, obecna Scena 300, została wyłączona<br />
z opracowania poza instalacjami bezpieczeństwa.<br />
LOKALIZACJA<br />
Teren inwestycji od zachodu i północy sąsiaduje z ruchliwymi arteriami<br />
miejskimi – ul. Zamoyskiego i al. Zieleniecką, od południa z Parkiem<br />
Skaryszewskim, od wschodu zaś z wysoką zabudową przemysłową.<br />
Teatr znajduje się w bliskim sąsiedztwie Stadionu Narodowego. Płaski<br />
teren działki jest częściowo ogrodzony od strony wschodniej. W strefie<br />
przylegającej do ogrodzenia znajduje się parking dla pracowników i wejścia<br />
do zaplecza teatru. W pobliżu strefy wejściowej, zorganizowanej od<br />
strony zachodniej, znajduje się parking dla publiczności, który poddaliśmy<br />
przebudowie. Na działce rosną nieliczne duże drzewa. Istniejącą<br />
na terenie realizacji zieleń uzupełniliśmy przez dodatkowe nasadzenia.<br />
Anna Maląg,<br />
pracownia architektoniczna Maag<br />
102<br />
103
WYWIAD Z ARCHITEKTEM<br />
Anna Maląg z pracowni architektonicznej Maag<br />
Kaya Brzezicka: Czy modernizacja tego<br />
obiektu wymagała podjęcia działań wzmacniających<br />
jego konstrukcję?<br />
Anna Maląg: Teatr był wielokrotnie przebudowywany<br />
i rozbudowywany. Adaptowanie<br />
istniejącego budynku do nowych potrzeb<br />
wiąże się z koniecznością analizy możliwości<br />
zmian w istniejącej konstrukcji oraz ich opłacalności.<br />
W przypadku tej realizacji front budynku<br />
postanowiliśmy rozbudować w obszarze dwóch<br />
kondygnacji nadziemnych i jednej podziemnej.<br />
W pobliżu pierwotnej fasady obiektu znajdowały<br />
się studzienki telekomunikacyjne. W związku<br />
z tym nie mogliśmy poszerzyć obrysu budynku<br />
w strefie całego parteru. Dodatkowo, konstruktor<br />
Wojciech Karpiński nie zgodził się na nadwieszenie<br />
pierwszego piętra w całym jego obrysie. Chcąc<br />
zwiększyć powierzchnię użytkową oraz ujednolicić<br />
fasadę, zdecydowaliśmy się na zamaskowanie<br />
miejsca, w którym elewacja na poziomie pierwszego<br />
piętra nie mogła być nadwieszona, poprzez<br />
zastosowanie konstrukcji stalowej – rusztu, na<br />
którym zamontowano logo Teatru Powszechnego.<br />
Podczas realizacji nowej Sceny 200, która<br />
znajduje się na I piętrze, natknęliśmy się na kilka<br />
niespodzianek. Dokonane w trakcie budowy<br />
odkrywki ujawniły, że strop nad parterem jest<br />
wykonany w różnych technologiach – miejscami<br />
jako cienka płyta żelbetowa. Podłoga sceny miała<br />
być obciążona składaną widownią, w związku<br />
z tym musieliśmy wzmocnić strop.<br />
Mieliśmy również wątpliwości co do nośności<br />
ściany bocznej Sali Dużej, na której miały być<br />
oparte kratownice nowej Sceny 200. Podczas<br />
prac budowlanych ściana ta została odkryta i widok<br />
był niezadowalający – naszym oczom ukazały się<br />
liczne ubytki. Dalsze odkrywki wykazały, że nie<br />
jest to ściana nośna, lecz osłonowa, ściana konstrukcyjna<br />
znajdowała się w głębi i była w dobrym<br />
stanie (właśnie ta ściana, która została wymieniona<br />
podczas budowy w latach 70.).<br />
KB: Co było Państwa nadrzędną ideą?<br />
AM: Uszanowanie pomysłów naszych starszych<br />
kolegów, architektów, którzy zaprojektowali<br />
budynek Teatru Powszechnego.<br />
Andrzej Strachocki wraz z Zenobiuszem<br />
Strzeleckim wymyślili i założyli Międzynarodową<br />
Organizację Scenografów, Techników<br />
i Architektów Teatru, która działa do dzisiaj i do<br />
której należymy. Obiekt wpisany jest na listę<br />
SARP Zabytków <strong>Architektury</strong> Współczesnej.<br />
Staraliśmy się zachować charakter pierwotnej<br />
koncepcji architektonicznej. Dwie części<br />
fasady zostały przesunięte do przodu o 6 m<br />
(elewacja stała się bardziej przestrzenna). Na<br />
froncie wprowadzonym przez nas elementem<br />
kompozycji fasady jest ruszt techniczny<br />
na wysokości dachów. Zaprojektowaliśmy go<br />
na wzór pomostów technicznych, występujących<br />
na scenach teatrów. Ruszt ten ujednolica<br />
fasadę i służy do obsługi technicznej napisów<br />
neonowych i reklam.<br />
KB: Jakie zmiany wprowadzili Państwo<br />
w programie funkcjonalnym obiektu?<br />
AM: Wydzieliliśmy komunikację pomiędzy<br />
poszczególnymi salami. Wszystkie z nich mają<br />
obecnie niezależne wejścia i szatnie, węzły<br />
sanitarne oraz foyer.<br />
Przebudowaliśmy wspomnianą Scenę 200.<br />
Sala w rzucie pozornie niewiele się powiększyła,<br />
ponieważ jej poszerzenie ku frontowi budynku<br />
było ograniczone – ok. 2 m. Zwiększyliśmy wysokość<br />
sali do 3 m, co pozwoliło na wyeliminowanie<br />
problemu, który mieli często wyżsi aktorzy<br />
w związku ze zbyt nisko zawieszonymi reflektorami.<br />
We wnętrzu zlikwidowaliśmy konstrukcje<br />
słupowe, które wcześniej wyznaczały pole gry<br />
aktorów, usunęliśmy stałą widownię zorganizowaną<br />
na planie łuku oraz wzniesione w sposób<br />
analogiczny zabudowy akustyczne. Obecny układ<br />
daje duże możliwości inscenizacyjne.<br />
KB: Czy przewidzieli Państwo również<br />
miejsca treningu oraz odpoczynku dla aktorów?<br />
AM: Nasze działania ograniczała możliwa<br />
do uzyskania kubatura obiektu. Nie można było<br />
zrealizować wszystkich potrzeb użytkowników,<br />
nie było również takich oczekiwań ze strony<br />
inwestora. W budynku działa bufet dla aktorów,<br />
którzy chętnie spędzają tam czas, oczekując na<br />
wyjście na scenę czy też podczas prób do spektakli.<br />
Mamy nadzieję, że dobrane przez nas dla<br />
tej przestrzeni oraz dla garderób meble i wyposażenie<br />
stałe spełniają potrzeby użytkowników.<br />
• Widok na scenę z poziomu widowni<br />
104
KB: Projektowanie budynku teatru<br />
wymaga szczególnie świadomego zaplanowania<br />
odpowiedniej akustyki sal oraz ich izolacji<br />
przed dźwiękami dobiegającymi z zewnątrz.<br />
Jak rozwiązali Państwo te zagadnienia?<br />
AM: Projekt akustyki wnętrz Sceny 200<br />
został opracowany przez panią Ewę Więckowską-Kosmalę.<br />
Ściany wzniesiono z materiałów<br />
o dobrych parametrach akustycznych, a na nich<br />
zamontowano specjalne panele akustyczne ze<br />
sklejki. Na sufitach podwieszonych zastosowano<br />
elementy akustyczne w kształcie „piramidek”<br />
z płyt Topakustik. Do wykończenia powierzchni<br />
ścian powyżej paneli akustycznych i na suficie<br />
użyliśmy tynków akustycznych. Zastosowaliśmy<br />
drewnianą podłogę pływającą. Sala została<br />
wyizolowana akustycznie od pozostałej części<br />
budynku, w stopniu, w jakim było to możliwe,<br />
na zasadzie „pudełka w pudełku”.<br />
Przed przebudową problemem akustycznym<br />
było przenikanie dźwięków między dawną Salą<br />
Kameralną (obecnie Sceną 200) a Salą Dużą<br />
(obecnie Sceną 300). Po uruchomieniu Sceny<br />
200 okazało się, że przesłuch w dalszym ciągu<br />
był odczuwalny. Dzięki wykonanym w trakcie<br />
budowy zdjęciom ustalono przyczyny tego zjawiska.<br />
Dźwięk mógł przenikać przez stare kanały<br />
wentylacji grawitacyjnej i mechanicznej od strony<br />
Sceny 300 i poprzez niezaślepione otwory po<br />
montażu nowych kratownic. Po zaślepieniu otworów<br />
przez wykonawcę problem przestał istnieć.<br />
KB: Jakie znaczenie w obiektach tego<br />
typu ma właściwie zaprojektowana instalacja<br />
oświetleniowa? Jak rozwiązali ją Państwo<br />
w swoim projekcie?<br />
AM: W całym obiekcie, poza Sceną 300,<br />
została wymieniona instalacja elektryczna, a wraz<br />
z nią oświetlenie ogólne. Dobraliśmy nowoczesne<br />
lampy, zmodernizowaliśmy wnętrza, zachowując<br />
ich charakter. W foyer Sceny 200 i na<br />
klatce schodowej, która do niego prowadzi,<br />
zaprojektowaliśmy ozdobne oprawy oświetleniowe<br />
wykonane ze szklanych elementów.<br />
Scena 200 i 100 wyposażone zostały w nowoczesne<br />
oświetlenie sceniczne.<br />
KB: Czy obiekt został wyposażony<br />
w nowoczesne instalacje?<br />
AM: W całym obiekcie, poza Sceną 300,<br />
zostały wymienione wszystkie instalacje<br />
– zamontowano nowe instalacje bezpieczeństwa<br />
w tym systemy bezpieczeństwa pożarowego,<br />
DSO [dźwiękowe systemy ostrzegawcze – red.].<br />
KB: Czy wprowadzenie nowoczesnych<br />
mechanizmów, umożliwiających łatwiejszą<br />
organizację spektakli, również wchodziło<br />
w zakres modernizacji obiektu?<br />
AM: Scena 200 została wyposażona<br />
w sztankiety z napędem mechanicznym, ich<br />
zastosowanie umożliwia łatwą zmianę dekoracji.<br />
Sala zyskała również mobilne widownie, które<br />
można dowolnie konfigurować, w zależności<br />
od potrzeb inscenizacyjnych.<br />
KB: W jakim zakresie budynek został<br />
przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych?<br />
AM: Zaprojektowaliśmy pochylnię oraz<br />
dwie windy przystosowane do potrzeb osób<br />
niepełnosprawnych, z myślą o tych użytkownikach<br />
przeprojektowaliśmy również sanitariaty.<br />
KB: W jakim zakresie zaingerowali Państwo<br />
w otoczenie budynku?<br />
AM: Zaprojektowaliśmy parkingi – zarówno dla<br />
publiczności, jak i dla pracowników. Wprowadziliśmy<br />
nowe oświetlenie zewnętrzne. Usytuowanie<br />
budynku nie pozwalało na dokonanie większych<br />
zmian w zakresie obsługi komunikacyjnej.<br />
KB: Z jakich elementów realizacji cieszą<br />
się Państwo najbardziej?<br />
AM: Z elewacji frontowej – jej charakter<br />
nie zmienił się, ale nabrała ona nowoczesnego<br />
wyglądu. Cieszy nas też udana rozbudowa<br />
Sceny 200 – pomimo stosunkowo niewielkich<br />
zmian jej powierzchni, pojemność widowni<br />
wzrosła ze 140 do 200 widzów. Sala zyskała<br />
wielofunkcyjny charakter.<br />
KB: Jakie realizacje obiektów teatralnych<br />
można zaliczyć do Państwa ulubionych?<br />
AM: Operę w Oslo zaprojektowaną przez<br />
międzynarodowe biuro Snohetta. Prosta bryła<br />
tego obiektu została wspaniale wkomponowana<br />
w pejzaż.<br />
Podziwiamy również salę koncertową, realizowaną<br />
obecnie we włoskim Ravello, zaprojektowaną<br />
przez Oscara Niemeyera.<br />
KB: Dziękuję za rozmowę.<br />
Lokalizacja/adres<br />
Warszawa, ul. Jana Zamoyskiego<br />
Pracownia projektowa<br />
Arhead sp. z o.o.<br />
Współpraca: Maag s.c.<br />
Architekt prowadzący<br />
Krystyna Sztafrowska<br />
Architekci<br />
Anna Maląg, Marta Maląg, Marek Sztafrowski<br />
Data opracowania 2008/2009<br />
Data realizacji 2009/2010<br />
Inwestor<br />
Miasto Stołeczne Warszawa<br />
Biuro Rozwoju Miasta<br />
Inwestor zastępczy<br />
Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta<br />
Powierzchnia całkowita 6 002 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 2 492 m 2<br />
Kubatura brutto 32 450 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Instal Białystok SA<br />
Pustaki ceramiczne Porotherm<br />
25/30 AKU klasa 20<br />
Wienerberger Ceramika Budowlana sp. z o.o.<br />
System oświetleniowy<br />
PROLIGHT sp. z o.o.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
WYPOWIEDŹ EKSPERTA<br />
Mirosław Rzeszutko – specjalista ds. produktów Porotherm firmy Wienerberger<br />
W ofercie firmy Wienerberger znajduje<br />
się specjalna grupa produktów marki Porotherm<br />
o podwyższonych właściwościach<br />
akustycznych. Pustaki te przeznaczone są<br />
m.in. do realizacji ścian wewnętrznych<br />
w budynkach użyteczności publicznych,<br />
takich jak opisywana przebudowa Teatru<br />
Powszechnego w Warszawie. W tym obiekcie<br />
użyto pustaków ceramicznych Porotherm<br />
25/30 AKU klasa 20. Wśród produktów tego<br />
typu znajdziemy również takie, które idealnie<br />
nadają się do użytku w budownictwie<br />
wielorodzinnym. W tym przypadku zgodnie<br />
z przeznaczaniem wymurowano z pustaków<br />
Porotherm 25/30 AKU ceramiczne ściany<br />
wewnętrzne o podwyższonej izolacyjności<br />
akustycznej. Ich murowanie odbywa się w<br />
sposób tradycyjny – na zaprawę zwykłą.<br />
Układa się ją w spoinach poziomych oraz<br />
w kieszeniach utworzonych po zestawieniu<br />
pustaków – drążeń pustaka nie wypełnia<br />
się zaprawą. Dzięki temu wykonanie ściany<br />
jest znacznie szybsze i łatwiejsze, a jej konstrukcja<br />
jest wytrzymała, odporna na ogień<br />
i jest idealnym podłożem pod tynk. Najważniejsza<br />
cecha wyróżniająca ten produkt<br />
wśród pustaków firmy Wienerberger to<br />
jego doskonała charakterystyka izolacyjności<br />
akustycznej, wynosząca odpowiednio<br />
R w =55 dB i RA1 = 54 dB.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
λ<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
106<br />
107
Produkowane współcześnie cegły licowe<br />
pozwalają na nieograniczone możliwości<br />
przy kształtowaniu elewacji. Poszczególne<br />
typy cegieł (np. klinkierowe, silikatowe,<br />
ręcznie formowane) różnią się jednak<br />
między sobą nie tylko wyglądem, ale<br />
przede wszystkim właściwościami<br />
fizycznymi, w tym nasiąkliwością.<br />
10 zasad dobrego<br />
murowania<br />
Murowanie z cegieł licowych wymaga<br />
szczególnej staranności i przestrzegania zasad<br />
sztuki budowlanej. Firma quick-mix stworzyła<br />
z myślą o wykonawcach, inwestorach<br />
czy inspektorach nadzoru 10 zasad dobrego<br />
murowania. Pozwalają one na uniknięcie niepożądanych<br />
skutków.<br />
SYSTEM ZAPRAW DO KLINKIERU<br />
Z TRASEM TUBAG<br />
Zaprawy murarskie quick-mix V.O.R. to<br />
najpełniejszy program murarskich zapraw do<br />
klinkieru. Są ich cztery rodzaje, przeznaczone<br />
do różnych nasiąkliwości cegieł. Program zapraw<br />
murarskich z trasem reńskim Tubag jest wsparty<br />
ponad 60-letnim doświadczeniem i nieustannymi<br />
pracami rozwojowo-badawczymi. Bogata<br />
kolorystyka – 16 kolorów zapraw i spoin, specjalnie<br />
dobrane kruszywo oraz optymalna ilość<br />
wody zarobowej umożliwiają murowanie bez<br />
wykwitów. Zaprawy V.O.R. zapewniają dużą<br />
szczelność i trwałość wiązania przy wysokiej<br />
paroprzepuszczalności muru. Wysokospecjalizowane<br />
zaprawy quick-mix obniżają koszty,<br />
ułatwiają pracę oraz minimalizują ryzyko występowania<br />
wykwitów i przebarwień, dzięki posiadaniu<br />
w swoim składzie reńskiego trasu Tubag.<br />
Zalety i właściwości systemu zapraw do<br />
klinkieru z trasem Tubag zostały docenione<br />
przez wydawnictwo Builder i uznane za produkt<br />
roku „Top Builder 2012”.<br />
Oryginalny tras Tubag<br />
– nieograniczone możliwości zastosowania<br />
Dzięki krzemionce zawartej w trasie Tubag<br />
zaprawa zyskuje optymalne cechy hydrauliczne<br />
– wolne wapno, przyczyna wyługowań, jest<br />
wiązane już w trakcie twardnienia w krystaliczny,<br />
niezwykle trwały, odporny na kwaśne<br />
środowisko krzemian. Dzięki temu spoina jest<br />
m.in. odporna na agresywny wpływ środowiska.<br />
<br />
<br />
Dlaczego warto stosować gotowe zaprawy<br />
do murowania klinkieru V.O.R. quick-mix<br />
Eliminowana jest konieczność czasochłonnego<br />
i kosztownego mieszania wapna, piasku<br />
i cementu na budowie.<br />
Stała, określona i niewielka ilość wody<br />
zarobowej znacząco minimalizuje ryzyko<br />
powstawania wykwitów.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
Pełnospoinowe murowanie gwarantuje<br />
uzyskanie spoiny odpornej na niekorzystne<br />
warunki atmosferyczne.<br />
Optymalna przyczepność zaprawy do cegły<br />
czyni spoinę trwałą i odporną na uszkodzenia.<br />
Dzięki dobraniu rodzaju zaprawy do stopnia<br />
nasiąkliwości cegły pomijane jest, np.,<br />
wstępne zwilżanie mocno nasiąkliwych<br />
cegieł.<br />
Dzięki optymalnej plastyczności zaprawy<br />
jej nadmiar nie odrywa się od cegieł, co<br />
pozwala na uniknięcie dodatkowych nakładów<br />
pracy przy czyszczeniu klinkieru.<br />
Specjalnie wyselekcjonowane mieszanki<br />
spoiw i kruszyw zapewniają wysoką wytrzymałość<br />
na ściskanie oraz optymalne parametry<br />
wiązania i bezskurczowego wysychania.<br />
1. Dobierz właściwy rodzaj zaprawy, zależny<br />
od stopnia nasiąkliwości cegły.<br />
2. Zabezpiecz cegły, z których będziesz murował,<br />
przed zawilgoceniem.<br />
3. Przygotowując zaprawę, przestrzegaj ściśle<br />
instrukcji stosowania.<br />
4. Nie dodawaj do zaprawy żadnych dodatków<br />
ani domieszek, chyba że w instrukcji<br />
stosowania wymieniono taką możliwość.<br />
5. Pamiętaj o właściwym wykonaniu izolacji<br />
poziomej – zabezpieczy ona wznoszony<br />
element przed podciąganiem wilgoci.<br />
6. Prowadź prace w optymalnych warunkach<br />
(od +5 °C do +30 °C), przerywając je<br />
natychmiast w razie wystąpienia opadów<br />
atmosferycznych.<br />
7. Gotowa spoina powinna być zlicowana<br />
z cegłą.<br />
8. Murując i fugując w jednym cyklu – pamiętaj,<br />
że profilowanie fugi powinno nastąpić we<br />
właściwym momencie (pomoże Ci w tym<br />
tzw. test kciuka). Murując i fugując w osobnych<br />
cyklach, podczas murowania pozostaw na<br />
spoinie przestrzeń o głębokości min. 1,5 cm.<br />
9. W należyty sposób zagęszczaj spoinę<br />
w narożach.<br />
10. Przerywając prace, ZAWSZE zabezpieczaj<br />
murowany element przed opadami i nadmiernym<br />
nasłonecznieniem, okrywając go<br />
folią. Pamiętaj jednak, aby zachować swobodną<br />
wentylację murowanego elementu. Po<br />
zakończeniu prac chroń w podobny sposób<br />
gotowy element przez co najmniej 28 dni.<br />
Asortyment zapraw murarskich w systemie<br />
zapraw do klinkieru z trasem Tubag<br />
Zaprawa murarska V.O.R. VK PLUS T<br />
Do murowania cegieł klinkierowych,<br />
cegieł ręcznie formowanych, wapienno-piaskowych,<br />
ekstremalnie nasiąkliwych (powyżej<br />
10%). Specjalnie opracowana formuła<br />
zaprawy VK PLUS T gwarantuje jej wysoką<br />
przyczepność do cegły, odporność na gwałtowne<br />
opady oraz brak wysychania czy odparzenia<br />
spoiny w miejscach styku z cegłą,<br />
nawet bez uprzedniego zwilżania cegieł.<br />
Zaprawa z oryginalnym trasem Tubag.<br />
Zaprawa murarska V.O.R. VK 01 T<br />
Do murowania cegieł klinkierowych,<br />
ręcznie formowanych i okładzinowych<br />
o dużej nasiąkliwości (8-10%). Gwarantuje<br />
dobrą przyczepność zaprawy do cegły,<br />
a w rezultacie szczelną i wytrzymałą spoinę.<br />
Zaprawa z oryginalnym trasem Tubag.<br />
Zaprawa murarska V.O.R. VM 01 T<br />
Do murowania cegieł klinkierowych<br />
i okładzinowych o średniej nasiąkliwości<br />
(3-8%). Zaprawy VM 01 T mają specyficzną<br />
zdolność zatrzymywania wody zarobowej<br />
w dojrzewającej zaprawie, zapewniając lekką<br />
i ciągłą obróbkę, a w rezultacie – trwałą i estetyczną<br />
spoinę. Zaprawa z oryginalnym trasem<br />
Tubag.<br />
Zaprawa murarska V.O.R. VZ 01 T<br />
Do murowania cegieł klinkierowych<br />
o małej nasiąkliwości (2%-5%). Specjalnie<br />
dobrane uziarnienie i mieszanka spoiw<br />
tej zaprawy zapobiega „pływaniu” cegieł,<br />
a zawartość wilgoci w murze regulowana jest<br />
poprzez otwarte dyfuzyjnie spoiny. Zaprawa<br />
z oryginalnym trasem Tubag.<br />
Zaprawa do spoin FM T<br />
Zaprawa do fugowania cegieł i płytek<br />
klinkierowych (stosowanych na nośnych podłożach<br />
mineralnych) i okładzin kamiennych.<br />
Fuga o bardzo dużej przyczepności do krawędzi<br />
cegły/płytki. Zaprawa z oryginalnym<br />
trasem Tubag.
Abroad<br />
• Centrum koncertowo-kongresowe<br />
Finlandia-talo – strefa wejściowa<br />
• Centrum koncertowo-kongresowe Finlandia-talo –<br />
sale koncertowe uwidocznione w bryle<br />
Fot. Joanna Jabłońska<br />
ARCHITEKTURA NA SKAŁACH<br />
O wyzwaniach projektowych w Finlandii – część druga<br />
Współczesna architektura Helsinek jest bardzo zróżnicowana pod kątem stylistycznym<br />
i formalnym. W bliskim sąsiedztwie budynków historycznych lokowane są przeszklone bryły<br />
o odważnych formach, a dzięki dużym placom, starannie urządzonym zielonym przedpolom,<br />
całość jest harmonijna. Doskonałym przykładem takiego rozwiązania jest ciąg budynków<br />
użyteczności publicznej usytuowanych wzdłuż ul. Mannerheiminitie.<br />
Z wymienionym ciągiem komunikacyjnym<br />
związana była m.in. helsińska działalność<br />
wspominanego już w pierwszej części artykułu<br />
Alvara Aalto, ponieważ wedle jego koncepcji<br />
urbanistycznych przy ul. Mannerheiminitie<br />
miały kolejno powstawać obiekty kulturalne<br />
i administracyjne o zróżnicowanych funkcjach.<br />
Co ciekawe, nie znajdziemy wśród nich galerii<br />
handlowych.<br />
Aalto i nurt organiczny<br />
W latach 1967-1971 (rozbudowa 1973-1975)<br />
architekt zrealizował tam centrum koncertowo-<br />
-kongresowe, które mieści dużą salę przeznaczoną<br />
dla 705 osób i małą na 350 – Finlandia-<br />
-talo, doskonale funkcjonujące do dziś. Ten<br />
rozległy, podłużny budynek, o wyraźnie horyzontalnym<br />
układzie, zajmuje działkę sąsiadującą<br />
narożnikowo z jeziorem Töölönlahti. Unikalne<br />
położenie zostało uwidocznione poprzez dynamiczne<br />
wypiętrzenie bryły mieszczącej salę<br />
koncertową – korespondujące z taflą wody.<br />
Mimo znacznych rozmiarów i wyraźnie monumentalnego<br />
charakteru budynek nie przytłacza.<br />
Parter został wycofany w stosunku do pozostałych<br />
kondygnacji, przez co tonie w cieniu.<br />
Dodatkowo odcięto go wysuniętym przed<br />
fasadę zadaszeniem o znacznej grubości, które<br />
opasuje całe założenie. Głębokie cofnięcie znalazło<br />
się również w obrębie pierwszej kondygnacji<br />
elewacji tylnej. Tak powstał całkowicie przeszklony<br />
„drugi plan” fasady. Natomiast „pierwszy<br />
plan” pokryto prostokątnymi płytami z białego<br />
marmuru karraryjskiego. To rozwiązanie sprawia,<br />
że bryła wydaje się optycznie jeszcze lżejsza.<br />
Fasadę frontową dzielą horyzontalne pasy,<br />
w których umieszczono okna i subtelne, białe<br />
żaluzje w układzie pionowym. W elewacji tylnej<br />
zastosowano natomiast wertykalny rytm<br />
pilastrów i wąskich, również pionowych okien.<br />
Obie omówione strefy budynku łączy<br />
wewnątrz obszerne foyer, płynnie przechodzące<br />
w hol. Tym samym zarówno goście przychodzący<br />
z ul. Mannerheiminitie, jak i z parkingu na<br />
tyłach obiektu mogą się od razu znaleźć w części<br />
wejściowej. Jest to przestrzeń z rozwiązaniami<br />
architektonicznymi o wysokiej jakości. Unikalny<br />
klimat tworzy nie tylko widok „na przestrzał”<br />
i jego odbicie w połyskliwych posadzkach, ale<br />
również okrągłe kolumny o białych ceramicznych<br />
kanelurowanych okładzinach, skontrastowanych z ciemnymi glazurowanymi<br />
płytkami na płaszczyznach ścian. W wykończeniach i detalach zastosowano<br />
mosiądz i stal nierdzewną, a kształty pochwytów drzwiowych przypominają<br />
łodygi roślin. Wzdłuż holu wije się lada szatniowa, a jej forma od razu kojarzy<br />
się ze słynną kolekcją szkła, którego formy zostały zainspirowane fińskimi<br />
jeziorami. Warto wspomnieć, że rozwój tej działalności architekta poprzedziła<br />
prezentacja wazonu Aalto Vase na Wystawie <strong>Świat</strong>owej w 1930 r. w Paryżu.<br />
Omawiając działalność Alvara Aalto, nie sposób pominąć budynku, który<br />
powstał w wyniku wygranego w 1949 r. konkursu na zagospodarowanie<br />
kampusu dla Uniwersytetu Techniczego Helsinek. Od 2010 r. zespół jest<br />
oficjalnie nazwany The Aalto University School of Science and Technology,<br />
a zlokalizowany został w Otaniemi, dzielnicy Espoo. Zabudowę kompleksu<br />
projektant usytuował w rozległym parku, tak aby oddalone od siebie budynki<br />
zatopiły się w leśnej zieleni. Po przygotowaniu zagospodarowania terenu<br />
architekt zaprojektował również główne obiekty kampusu, w tym mieszczące:<br />
salę wykładową, bibliotekę, hotel, wewnętrzny zielony dziedziniec<br />
i salę sportową.<br />
Główny i najczęściej odwiedzany przez turystów element kompleksu<br />
stanowi niewątpliwie część z salą wykładową. Jej fasady są całkowicie<br />
odmienne od zrealizowanych później w Finlandia-talo, są gładkie, pokryte<br />
ciemną cegłą. Bryła została ukształtowana w sposób bardzo zróżnicowany.<br />
Uwidoczniono w niej amfiteatralny przekrój sali wykładowej, zmniejszono<br />
wysokość strefy wejściowej, a parter wycofano w stosunku do pozostałych<br />
kondygnacji. Dostojeństwo funkcji edukacyjnej podkreślają grafitowe, niemalże<br />
• Centrum koncertowo-kongresowe Finlandia-talo<br />
– detal latarni<br />
110 111
• Kościół na placu Temppeliaukio – sklepienie<br />
• The Aalto University School of Science<br />
and Technology – sala audytoryjna<br />
• The Aalto University School of Science<br />
and Technology – widok dachu sali audytoryjnej<br />
czarne wykończenia: murków zewnętrznych,<br />
kanelurowanych kolumn podcieni, obróbki<br />
blacharskie oraz miedziane powłoki dachu.<br />
Stonowane przełamanie tej monumentalności<br />
następuje dzięki drewnianym i bambusowym<br />
żaluzjom oraz drewnianej stolarce okiennej<br />
strefy wejściowej.<br />
Wśród detali wewnętrznych można znaleźć<br />
wspominane powyżej kanelurowane kolumny,<br />
pochwyty z mosiądzu, okładziny z płytek ceramicznych<br />
i kamienia. W interesujący sposób zrealizowano<br />
salę wykładową, która może zostać<br />
podzielona na cztery niezależne audytoria.<br />
Stroma widownia przykryta została optycznie<br />
lekkimi dźwigarami-żebrami o organicznych<br />
kształtach, na których umieszczono schodkowo<br />
wznoszący się dach. W jego łukowych pasach<br />
umieszczono okna, które zapewniają wnętrzom<br />
naturalne oświetlenie. Białe wykończenie<br />
ścian, sufitów i konstrukcji dobrze koresponduje<br />
z ciepłymi drewnianymi elementami posadzki,<br />
stolarki drzwiowej i siedzisk.<br />
Podsumowując rozważania na temat fińskiej<br />
twórczości Alvara Aalto, warto podkreślić, z jaką<br />
dbałością podchodził do rozwiązania detali.<br />
Budynki są szczegółowo przemyślane zarówno<br />
w strukturze rzutu i przekrojów, jak i detali lamp,<br />
rozwiązania ścian, schodów czy pochwytów.<br />
Można przypuszczać, że z potrzeby stosowania<br />
dedykowanego swoim budynkom wyposażenia,<br />
we współpracy z Aino Aalto, Maireą<br />
Gullicksenem, Nilsem-Gustawem Hahlem,<br />
powstała w 1945 r. firma Artek, która do dziś<br />
sprzedaje meble projektu Alvara. Jej sklep można<br />
odwiedzić m.in. przy ciągu komunikacyjnym ulic<br />
Pohjoisesplanadi i Eteläespalandi.<br />
Ikony współczesności<br />
KOŚCIÓŁ WYKUTY W SKALE<br />
Oficjalne miano luterańskiego kościoła Taivallahti<br />
jest dużo mniej popularne niż nazwa placu<br />
Temppeliaukio, na którym wzniesiono nietypową<br />
świątynię. Konkurs na jej budowę rozstrzygnięto<br />
w 1960 r., a zwycięzcami okazali się<br />
Timo i Tuomo Suomalainen (bracia). Zlokalizowana<br />
w dzielnicy mieszkaniowej, kryje się przed<br />
wzrokiem przechodniów w masywie skalnym<br />
o wysokości 13 m. Okrągły rzut świątyni został<br />
w nim wykuty z zastosowaniem metod górniczych.<br />
Na powstałych w ten sposób ścianach<br />
oparto żelbetowe dźwigary o smukłych prostokątnych<br />
przekrojach. Rozmieszczono je blisko<br />
siebie, a otwory między nimi wypełniono szkłem<br />
ukazującym niebo. Całość wieńczy niezwykle<br />
płaska kopuła o średnicy 24 cm. Niecodzienność<br />
rozwiązania podkreśla jej wykończenie wykonane<br />
ze zwiniętego mosiężnego płaskownika.<br />
Z tego metalu zrealizowano również dwuskrzydłowe<br />
drzwi wejściowe, za którymi rozciąga się<br />
niski korytarz prowadzący do właściwej komory.<br />
Na surowych, kamiennych ścianach można zobaczyć<br />
działalność wody gruntowej, a naturalne<br />
rozrzeźbienie powierzchni zapewnia wnętrzu<br />
doskonałe warunki akustyczne. Świątynia w sposób<br />
nienaganny realizuje postulaty o szczerość<br />
materiału, konstrukcji i formy w architekturze.<br />
Co więcej, należy zwrócić uwagę na wykonanie<br />
budynku z użyciem formy naturalnej – masywu<br />
skalnego. Surowy charakter świątyni skłania do<br />
zadumy i pasuje do wymagającej fińskiej pogody.<br />
CENTRUM DIPOLI<br />
Tytułowe centrum, przeznaczone dla organizacji<br />
studenckiej fińskiego Instytutu Techniki,<br />
zaprojektowali Raili i Reima Pietilä (małżeństwo).<br />
Koncepcja została wybrana w drodze<br />
konkursu zorganizowanego w 1962 r., a realizację<br />
umiejscowiono w Espoo. Działka znajdowała<br />
się w niewielkiej odległości od omawianego<br />
już Uniwersytetu Technicznego, a najbliższe<br />
sąsiedztwo stanowiły obszerne tereny parkowe.<br />
Funkcja obiektu, która dedykowana była zarówno<br />
studentom, jak i gościom z całego świata przybywającym<br />
na kongresy, stanowiła duże wyzwanie<br />
projektowe, m.in. ze względu na znaczne kubatury.<br />
Rzut został wyraźnie rozrzeźbiony, a co<br />
więcej – architekci stworzyli budynek wyrastający<br />
płynnie ze wzgórza. W ten sposób miała zostać<br />
zrealizowana idea projektantów o przedłużaniu<br />
krajobrazu za pomocą architektury. Ekspresyjne,<br />
pofałdowane formy ścian pokryto jednolitą<br />
monochromatyczną powłoką miedzianego<br />
wykończenia, której jedyną dekorację stanowi<br />
pionowe tłoczenie, całość uzupełniono surowym<br />
betonem i drewnem. Kamienne, skaliste podłoże<br />
„wspina się” na ściany, wykańcza elementy podcieni<br />
wejściowych, przez co całkowicie zatracona<br />
zostaje granica pomiędzy architekturą a naturą.<br />
We wnętrzach umieszczono biura organizacji<br />
studenckich, kawiarnię, kluby: studencki i nocny<br />
oraz restaurację. Wykończenie pomieszczeń zrealizowano<br />
przede wszystkim z drewna i kamienia,<br />
który również w formie naturalnych głazów<br />
przenika z zewnątrz.<br />
KIASMA<br />
W ciągu obiektów kulturalnych ul. Mannerheiminitie<br />
znalazł się również budynek Muzeum<br />
Sztuki Współczesnej autorstwa Stevena Holla<br />
(zakończenie budowy w 1998 r.). Dynamiczna<br />
forma zewnętrzna, przypominająca nieco żagiel<br />
statku, została w dużej mierze pokryta blachą.<br />
Tworzywo pozwoliło na precyzyjne wymodelowanie<br />
miękkich łukowych form. Ściana szczytowa<br />
skierowana ku budynkowi parlamentu otwiera<br />
się dużymi przeszkleniami, a na narożniku zlokalizowano<br />
transparentną klatkę schodową. Strefa<br />
wejściowa płynnie przechodzi w wydłużony<br />
hol, przykryty przeszklonym świetlikiem. Przestrzeń<br />
opasują rampy przeznaczone do ruchu<br />
zwiedzających, a jej punktem kulminacyjnym jest<br />
• Centrum Dipoli<br />
• Muzum Sztuki Współczesnej Kiasma<br />
112 113
• Musiikkitalo z zielonymi tarasami<br />
• Musiikkitalo – kładki komunikacyjne<br />
***<br />
Analizując architekturę Finlandii, można wysnuć<br />
przypuszczenie, że na jej sukces w dużej mierze<br />
wpłynęły trudności, jakie stwarzał klimat i warunki<br />
gruntowe. Chęć wykorzystania jak największej ilości<br />
światła dziennego zaowocowała dużymi, atrakcyjnymi<br />
przeszkleniami budynków. Obecność skał<br />
zainspirowała twórców, którzy z chęcią stosowali je<br />
w swoich rozwiązaniach, aż do zatracenia granicy<br />
między budynkiem a naturą. Ten efekt potęgowało<br />
zatapianie obiektów w zieleni i pozwalanie<br />
roślinom na zajmowanie powierzchni na fasadach,<br />
tarasach i dachach. Z dużą umiejętnością Finowie<br />
wykorzystują również obecność wody w swoich<br />
miastach, kierując ku niej budynki i inspirując się<br />
tworzonymi przez nią formami. Mimo że okres<br />
powojenny odcisnął na architekturze Helsinek<br />
niekorzystne piętno, to nowe inwestycje nawiązują<br />
do najlepszych tradycji tego kraju.<br />
Bibliografia:<br />
1. Gossel P., Leuthauser G., Architektura<br />
XX wieku. Tom 1, Taschen /TMC Art, 2010.<br />
2. Gossel P., Leuthauser G., Architektura<br />
XX wieku. Tom 2, Taschen /TMC Art, 2010.<br />
• Musiikkitalo detale wykończeń<br />
spiralna klatka schodowa, płynnie przechodząca<br />
w podesty i pochylnie. Zastosowanie pełnych<br />
balustrad w obrębie komunikacji powoduje, że<br />
jej elementy wydają się bardziej rzeźbami przestrzennymi<br />
niż rozwiązaniami funkcjonalnymi.<br />
Sale wystawowe rozmieszczono na różnych<br />
poziomach, między którymi można się swobodnie<br />
przemieszczać, bez konieczności zwiedzania<br />
w określonym porządku. Skromne białe<br />
ściany i posadzki z barwionego betonu stanowią<br />
dobre ramy do prezentacji sztuki. Ekspozycje<br />
oświetlono światłem pośrednim, rozproszonym,<br />
które minimalizuje niekorzystne refleksy<br />
i sprzyja niespiesznej kontemplacji. Intensywne<br />
akcenty kolorystyczne rozłożono z niezwykłą<br />
powściągliwością.<br />
CENTRUM MUZYKI<br />
Omawiając współczesne budynki Finlandii,<br />
nie sposób pominąć Centrum Muzyki – Musiikkitalo<br />
projektu LPR Architects (zakończenie<br />
budowy 2011 r.), sąsiadującego z Kiasmą<br />
poprzez tarasowo wznoszące się tereny zielone.<br />
Jego prostopadłościenna, w dużym stopniu przeszklona<br />
bryła nawiązuje do gmachu Parlamentu,<br />
ale pozostaje nowoczesna. Całość ustawiono<br />
węższym bokiem wzdłuż arterii komunikacyjnej,<br />
a trzon budynku stanowi prostopadłościenna<br />
bryła mieszcząca salę koncertową. Została<br />
ona zaakcentowana wysokością i dominuje<br />
nad niższą częścią niemalże w pełni oszkloną,<br />
otaczającą budynek z trzech stron. Przez przezroczyste<br />
tafle można dostrzec wewnętrzne<br />
ściany foyer pokryte skośnymi uskokami oraz<br />
poziomo żłobionymi okładzinami drewnianymi.<br />
Główna sala koncertowa zaprojektowana została<br />
dla 1704 widzów w konfiguracji winnicowej<br />
[ang. vineyard configuration]. Otoczona ze wszystkich<br />
czterech stron foyer i przeszklona na poziomie<br />
parteru jest atrakcją dla przechodzących<br />
przez budynek. Poza nią obiekt mieści jeszcze<br />
sześć dodatkowych sal i audytoriów, w tym salę<br />
prób. Wszystkie detale zostały starannie przemyślane<br />
– od dyskretnych szklanych balustrad,<br />
poprzez obudowy szatni, meble części gastronomicznych,<br />
oprawy oświetleniowe, po dekoracyjną<br />
instalację zawieszoną w strefie wejścia.<br />
dr inż. arch. Joanna Jabłońska,<br />
Wydział <strong>Architektury</strong><br />
Politechniki Wrocławskiej<br />
3. Hugo Häring w jego czasach. Budowanie<br />
w naszych czasach, tłum. Wroński J., Wrońska<br />
E., koord. Otto Ch., tłum. 1992, wyd. Miasto<br />
Biberach/Ri, Niemcy Nadburmistrz Hoffmann<br />
C.W., Biberach 1982.<br />
4. Piprek M., Alvar Aalto,<br />
Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1987.<br />
5. Piprek M., Architektura Finlandii,<br />
Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1988.<br />
6. Weston R., Willa Mairea. Alvar Aalto, Phaidon<br />
Press Limited, Hong Kong 1992.<br />
http://www.alvaraalto.fi<br />
(dostęp: 16.12.2012)<br />
http://www.aalto.fi/en/about/history/tkk/<br />
(dostęp: 19.12.2012)<br />
http://www.kiasma.fi/kiasmainfo/architecture<br />
(dostęp: 20.03.2012)<br />
http://www.musiikkitalo.fi/web/en/<br />
(dostęp: 20.03.2012)<br />
114 115
WPISANY W KONTEKST<br />
Dolnośląskie Centrum Informacji Naukowej<br />
i Ekonomicznej to najnowsza realizacja na<br />
terenie wrocławskiego kampusu Uniwersytetu<br />
Ekonomicznego. Założenie składa się z dwóch<br />
obiektów mieszczących bibliotekę główną<br />
uczelni oraz część dydaktyczną z aulami<br />
i pomieszczeniami wykładowymi.<br />
Na architekturę założenia ogromny<br />
wpływ miała jego lokalizacja. W jego<br />
sąsiedztwie znajduje się wysoka zabudowa<br />
mieszkalna oraz współczesna zabudowa<br />
Uniwersytetu Ekonomicznego, kształtująca<br />
pierzeję ul. Wielkiej, a także zabytkowe<br />
budynki tworzące pozostałą część kampusu.<br />
Fasadę głównego gmachu wyróżniają liczne<br />
przeszklenia, doskonale doświetlające wnętrza<br />
obiektu, oraz pasy okładzin kamiennych<br />
z piaskowca. Elewacja budynku dostępnego<br />
z wnętrza kampusu nawiązuje kompozycją do<br />
historycznej części zabudowań i jest wykonana<br />
z cegły klinkierowej.<br />
Cechą charakterystyczną wnętrz gmachu<br />
głównego jest hol ze spiralnie wijącymi się<br />
ku górze schodami, które łączą ze sobą trzy<br />
kondygnacje części bibliotecznej. Został on<br />
zaprojektowany jako przestrzeń otwarta,<br />
dająca studentom swobodę użytkowania.<br />
W obiektach użyteczności publicznej,<br />
takich jak gmachy wyższych uczelni, jednym<br />
z najważniejszych elementów jest optymalnie<br />
rozwiązana komunikacja wewnętrzna,<br />
umożliwiająca sprawny przepływ studentów<br />
oraz pracowników. Ogromną rolę odgrywa tu<br />
dobór stolarki drzwiowej – kierunek otwierania<br />
skrzydeł, sposób osadzenia w ścianie czy odległość<br />
otworu od wyposażenia technicznego<br />
pomieszczeń. Szerokości i wysokości przejść<br />
dobierane są w zależności od funkcji wnętrza<br />
i ilości osób, które będą przebywały w danym<br />
pomieszczeniu. Niezmiernie istotne, szczególnie<br />
w przypadku obiektów dydaktycznych, są<br />
doskonałe parametry akustyczne stolarki. Jej<br />
dobór determinują również wymogi określone<br />
w warunkach technicznych, w szczególności<br />
dotyczące bezpiecznej ewakuacji z obiektu.<br />
We wrocławskiej realizacji zastosowano<br />
trzy rodzaje stolarki marki Porta KMI Poland,<br />
wszystkie w okleinie dąb milano 3. Aule<br />
wykładowe wyposażono w drzwi o odporności<br />
ogniowej EI 60 oraz izolacyjności akustycznej<br />
Rw=32 dB. Stolarka tej serii dostępna<br />
jest w wersji jedno- lub dwuskrzydłowej,<br />
również w klasie EI 30.<br />
W salach dydaktycznych zastosowano<br />
drzwi w klasie akustycznej Rw=32 dB z regulowaną<br />
wzmocnioną ościeżnicą Porta SYS-<br />
TEM. Skrzydła tej serii wykonano w wersji<br />
bezprzylgowej, a ich brzegi pokryto taśmą<br />
brzegową ABS o grubości 1 mm, która zabezpiecza<br />
je przed uszkodzeniami mechanicznymi.<br />
W sanitariatach i części biurowej zastosowano<br />
natomiast drzwi okleinowane CPL HQ<br />
(Continouns Pressure Laminate High Quality).<br />
Kolekcja ta jest przeznaczona w szczególności<br />
dla obiektów użyteczności publicznej, narażonych<br />
na intensywne użytkowanie. W ofercie<br />
drzwi okleinowanych HPL znajdują się<br />
produkty jednoskrzydłowe (o szerokościach<br />
w zakresie 60-110 cm) i dwuskrzydłowe<br />
(120-200 cm). Istnieje również możliwość<br />
zamówienia skrzydeł przesuwnych, będących<br />
doskonałym rozwiązaniem w pomieszczeniach<br />
o ograniczonej powierzchni.<br />
www.portacad.eu<br />
Wszystkie pytania dotyczące oferty niestandardowej<br />
prosimy kierować do Działu Kontraktów:<br />
tel. (+48) 58 6778 140, e-mail: kontrakt@porta.com.pl
Wydawca:<br />
W.A. sp. z o.o.<br />
Adres Wydawcy i Redakcji:<br />
ul. Szewska 3a, 50-053 Wrocław<br />
tel. 71 369 93 49<br />
fax 71 369 93 31<br />
Redaktor naczelna:<br />
Kaya Brzezicka<br />
k.brzezicka@swiatarchitektury.com<br />
Sekretarz redakcji:<br />
Szymon Ciach<br />
tel. 71 369 93 49<br />
sz.ciach@swiatarchitektury.com<br />
Korekta:<br />
Elżbieta Wieliczko<br />
118<br />
ZNIKAJĄCE CHMURY<br />
Biura zarządu Kopalni Bogdanka<br />
PO DRUGIEJ STRONIE LUSTRA<br />
Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych<br />
Politechniki Warszawskiej<br />
KSZTAŁTOWANIE ELEWACJI<br />
„świat architektury”<br />
– miesięcznik dla architektów.<br />
OTWARTA PRZESTRZEŃ DLA TWOICH POMYSŁÓW!<br />
Jesteś autorem ciekawego projektu, którego realizacja<br />
została już ukończona, i chcesz go opublikować bezpłatnie<br />
na naszych łamach? Chciałbyś otrzymywać nieodpłatnie<br />
miesięcznik „świat architektury”?<br />
Skontaktuj się z nami!<br />
biuro@swiatarchitektury.com<br />
tel. 71 369 93 30<br />
„świat architektury” to miesięcznik<br />
dla architektów, w którym prezentujemy<br />
najnowsze realizacje polskich biur projektowych.<br />
Magazyn dystrybuowany jest do biur<br />
architektonicznych, jak również inwestorów,<br />
właścicieli firm budowlanych i deweloperskich,<br />
wydziałów architektury urzędów miast oraz banków.<br />
Dział marketingu i reklamy:<br />
Szymon Ciach<br />
tel. 71 369 93 49<br />
sz.ciach@swiatarchitektury.com<br />
Paweł Cząstkiewicz<br />
tel. 71 369 93 48<br />
p.czastkiewicz@swiatarchitektury.com<br />
Redaktor techniczny:<br />
Tomasz Głowicki<br />
Współpracownicy:<br />
Błażej Ciarkowski, Marta Głowacka, Ewa Gwóźdź,<br />
Magdalena Hoppe, Joanna Jabłońska, Paweł Kraus,<br />
Ołeksij Kopyłow, Grzegorz Mazur, Adam Osiński,<br />
Krystian Skrzypczyński, Katarzyna Sobuś,<br />
Paweł Sulik, Marcin Szczelina, Krzysztof Szozda,<br />
Marcin Twardowski, Katarzyna Walaszek,<br />
Elżbieta Wieliczko, Radosław Żubrycki<br />
Fot. okładka:<br />
archiwum ©Pilkington<br />
Druk:<br />
MeCo Media Communications GmbH<br />
Wiedeń, Austria<br />
Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania<br />
i adiustacji tekstów, zmiany tytułów oraz<br />
niepublikowania ich bez podania przyczyny.<br />
Wszystkie materiały publikowane na łamach<br />
„świata architektury” objęte są prawem autorskim.<br />
Przedruk i udostępnianie wyłącznie<br />
po uzyskaniu zgody redakcji.<br />
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności<br />
za treść zamieszczanych ogłoszeń i reklam.<br />
©Wszelkie prawa zastrzeżone W.A. sp. z o.o.<br />
Wrocław 2012<br />
www.swiatarchitektury.com<br />
of stone. estetyka betonu i kamienia do nowoczesnych wnętrz<br />
of stone. mineralna warstwa 1.5 mm na różnych substratach<br />
(MDF, topan, aluminium, inne)<br />
of stone. produkt ekologicznie przyjazny<br />
of stone. unikalna powierzchnia mebli i elementów<br />
architektury wnętrz<br />
of stone. bogaty program odcieni i struktur powierzchni<br />
LAMINart sp. z o.o.<br />
ul. Laskowa 24, 62-060 Stęszew<br />
tel. (61) 813 47 33, tel./fax (61) 813 50 70<br />
e-mail: office@laminart.pl, www.laminart.pl<br />
Filie handlowe:<br />
ul. Piłsudskiego 2 ul. Sportowa 1 ul. Piekarnicza 12a ul. Gen. F. Kleeberga 14b ul. Św. Antoniego Padewskiego 5/7<br />
34-130 Kalwaria Zebrzydowska 05-840 Brwinów 80-126 Gdańsk 15-691 Białystok 91-038 Łódź<br />
tel./fax (33) 876 53 05 tel./fax (22) 729 79 33 tel. (58) 300 05 16 tel./fax (85) 662 37 19 tel. (42) 230 99 07<br />
GSM 509 735 005 GSM 509 735 006 fax (58) 300 05 17 GSM 509 735 007 tel./fax (42) 652 10 78<br />
kalwaria@laminart.pl brwinow@laminart.pl gdansk@laminart.pl bialystok@laminart.pl lodz@laminart.pl