swiat 03 - Świat Architektury
swiat 03 - Świat Architektury
swiat 03 - Świat Architektury
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
3 / 2010<br />
ISSN: 2081-6413<br />
U SCHEIBLERA<br />
Apartamenty w byłej fabryce<br />
PARAGRAF<br />
Wydział Prawa i Administracji<br />
Uniwersytetu Łódzkiego<br />
MEDIA CENTRUM<br />
Siedziba redakcji<br />
Dziennika Zachodniego
I TATTILI – DOTYK GŁĘBI<br />
– laminaty wysokociśnieniowe w najlepszym włoskim wydaniu<br />
– niepowtarzalna trójwymiarowa kompozycja powierzchni i koloru<br />
– siedem fantastycznych powierzchni<br />
– dziesięć wybarwień<br />
„Wiemy jak trafi ć do zmysłów”<br />
LAMINart sp. z o.o.<br />
ul. Laskowa 24, 62-060 Stęszew<br />
tel. (61) 813 47 33, tel./fax (61) 813 50 70<br />
e-mail: office@laminart.pl, www.laminart.pl<br />
Filie handlowe:<br />
ul. Piłsudskiego 2 ul. Sportowa 1 ul. Piekarnicza 12a ul. Gen. F. Kleeberga 14b ul. Św. Antoniego Padewskiego 5/7<br />
34-130 Kalwaria Zebrzydowska 05-840 Brwinów 80-126 Gdańsk 15-691 Białystok 91-<strong>03</strong>8 Łódź<br />
tel./fax (33) 876 53 05 tel./fax (22) 729 79 33 tel. (58) 300 05 16 tel./fax (85) 662 37 19 tel. (42) 230 99 07<br />
GSM 509 735 005 GSM 509 735 006 fax (58) 300 05 17 GSM 509 735 007 tel./fax (42) 652 10 78<br />
kalwaria@laminart.pl brwinow@laminart.pl gdansk@laminart.pl bialystok@laminart.pl lodz@laminart.pl
Architektoniczna abstrakcja<br />
<br />
<br />
Busch-priOn. Stwórz indywidualny<br />
komfort mieszkania.<br />
Busch-priOn to nowoczesny naścienny element sterujący oświetleniem, żaluzjami,<br />
ogrzewaniem i klimatyzacją. Dzięki Busch-priOn mamy dostęp do wszystkich tych funkcji<br />
indywidualnie oraz możemy tworzyć dowolne kompleksowe sekwencje zdarzeń i wywoływać<br />
je jednym ruchem ręki. Proste menu oraz system naprowadzania kolorami pozwala na intuicyjne<br />
i swobodne użytkowanie. Dzięki zastosowaniu unikatowego wzornictwa (Red Dot Design<br />
Award 2008) oraz szlachetnych materiałów takich, jak szkło białe i czarne, stal i aluminium,<br />
sterownik Busch-priOn wspaniale komponuje się z nowoczesną architekturą, nieustannie<br />
dostosowując się do indywidualnych potrzeb domowników. www.busch-jaeger.com/pl<br />
<strong>Świat</strong> zaskakuje nas swoim poziomem abstrakcji. Patrzymy i nic<br />
nie rozumiemy. Poszczególne fragmenty coś nam przypominają,<br />
jednak złożone w całość nie przywołują niczego, co znamy. W architekturze<br />
jest podobnie. Budujemy wciąż z tych samych elementów:<br />
piwnica, kuchnia, pomieszczenie pomocnicze, hol, wejście, parter,<br />
schody, biuro, basen, piętro, winda, salon, garderoba... Mimo tej<br />
powtarzalności projekty wciąż nas zaskakują, aż odnosimy wrażenie,<br />
że obcujemy z czymś nowym. Mistrzem abstrakcji i nietypowych<br />
zestawień jest Frank Gehry, znany z tego, że z arkusza blachy stworzył<br />
nową jakość architektury. W pogiętych, ekspresyjnych formach<br />
odbija się letnie światło.<br />
W trzecim numerze „świata architektury” proponujemy Państwu<br />
przegląd ciekawych, niepowtarzalnych, czasem abstrakcyjnych<br />
projektów. Zaczynamy od Projektu z okładki, gdzie przedstawimy<br />
apartamenty w byłej łódzkiej fabryce „u Scheiblera”.<br />
O pracy nad zagadnieniem opowiedzieli nam Paweł Marciniak<br />
i Dariusz Witasiak. Artykuł otwiera autorskie spojrzenie na zagadnienia<br />
formy i jej braku. Na Państwa uwagę zasługują również:<br />
budynek Wydziału Prawa w Łodzi, realizacja obiektu Starostwa<br />
Powiatowego we Wrocławiu, Ratusz w Warszawie na Bielanach,<br />
Media Centrum i wiele innych. Letnie dni zachęcają do spacerów.<br />
Proponujemy więc wycieczkę wokół osiedla Corte Verona, które<br />
przedstawili nam architekci Kazimierz Łatak i Piotr Lewicki.<br />
Mimo wysokich temperatur wyżyny abstrakcyjnego myślenia<br />
o architekturze prezentujemy w naszych wywiadach z Agnieszką<br />
Hajdas-Obajtek w dziale Sylwetki i Andrzejem (André) Mrowcem<br />
w sekcji À l Èntager. Obie rozmowy krążą wokół zagadnień pracy<br />
architekta i jego działalności między granicami krajów.<br />
Sprawy techniczne poruszamy w dziale Specjalizacje, gdzie kontynuujemy<br />
temat budownictwa pasywnego, a rozwijamy zagadnienie<br />
centralnej sterylizatorni w obiektach służby zdrowia. Natomiast<br />
w dziale Wnętrza przeczytają Państwo o ciekawym rozwiązaniu sieciowych<br />
salonów fryzjerskich.<br />
Zapraszam do abstrakcyjnego „świata architektury” ukazanego<br />
w pełnym, letnim świetle.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
ABB Sp. z o.o.<br />
tel.: +48 22 51 64 400<br />
fax: +48 22 51 64 444<br />
e-mail: osprzet.pomoc@pl.abb.com<br />
www.abb.pl
WIELOFUNKCYJNA HALA 60<br />
Obiekt sportowo-widowiskowo-wystawienniczy<br />
w Bielsku-Białej<br />
W numerze:<br />
POWŚCIĄGLIWOŚĆ FORMY 64<br />
Biblioteka Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej<br />
Uniwersytetu Adama Mickiewicza<br />
• WYDARZENIA 8<br />
• SYLWETKI<br />
• NOWOŚCI PRODUKTOWE 10<br />
ARTE DIZAIN 68<br />
Wywiad z Agnieszką Hajdas-Obajtek<br />
• PROJEKT Z OKŁADKI<br />
• MIKSER PRODUKTOWY 72<br />
U SCHEIBLERA 14<br />
Apartamenty w byłej fabryce<br />
14<br />
64<br />
• HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ<br />
• REALIZACJE W POLSCE<br />
PARAGRAF 26<br />
Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego<br />
ASEPTYKA ARCHITEKTURY 30<br />
Budynek biurowy w Brzeziu pod Opolem<br />
KAMIENICE TEODORA TALOWSKIEGO 73<br />
Pod Pająkiem i Śpiewającą Żabą<br />
SZTUKA ARCHITEKTURY CZ. 2 74<br />
Teatr Rozrywki w Chorzowie – refleksje z budowy<br />
• À L´ÉTRANGER<br />
SZKOŁA PRIMUS 32<br />
Zespół szkół wraz z zapleczem sportowo-socjalnym w Szczecinie<br />
RĘKA RAPIDOGRAF KOMPUTER 78<br />
Wywiad z Andrzejem (André) Mrowcem<br />
POD SZKLANYM PORTYKIEM 34<br />
Siedziba Urzędu Dzielnicy Warszawa Bielany<br />
• SPECJALIZACJE<br />
MINIMALIZM FORMALNY 37<br />
Budynek Starostwa Powiatowego we Wrocławiu<br />
W KRAINIE WYOBRAŹNI 40<br />
Nowa siedziba Teatru Lalek „Pleciuga”<br />
44<br />
68<br />
BUDOWNICTWO PASYWNE 84<br />
Informacje ogólne, przykłady rozwiązań<br />
PASYWNA HALA 86<br />
Obiekt sportowy w Słomnikach – rozwiązania techniczne<br />
SZYB PREZYDENT 42<br />
Renowacja wieży szybu w Chorzowie<br />
OGRODY ZIMOWE CZ. 2 90<br />
Materiały wykończeniowe i wyposażenie<br />
CORTE VERONA 44<br />
Wywiad z Kazimierzem Łatakiem i Piotrem Lewickim<br />
z Biura Projektów Lewicki Łatak z Krakowa<br />
SERCE SZPITALA 93<br />
Centralna sterylizatornia – praktyczne porady projektowe<br />
Z KRAKOWSKIM AKCENTEM 49<br />
Hotel Best Western Premier w Krakowie<br />
NAD MORZEM 54<br />
Sand Hotel – budynek sanatoryjno-hotelowy w Kołobrzegu<br />
MEDIA CENTRUM 56<br />
Siedziba redakcji Dziennika Zachodniego<br />
54<br />
78<br />
• WNĘTRZA<br />
[NIE]TYPOWY SALON 96<br />
Projekt sieciowych salonów fryzjerskich<br />
LIFESTYLE<br />
Gadżet miły dla oka 100<br />
6 świat architektury świat architektury 7
Wydarzenia<br />
Prezentacja Living<br />
Space<br />
Dnia 7 czerwca w Warszawie firma<br />
ABB wraz z partnerami zorganizowała<br />
briefing, który odbył się w pierwszym<br />
w Polsce inteligentnym apartamencie 1st<br />
Smart Home. Na spotkaniu zaprezentowano<br />
innowacyjną koncepcję zarządzania<br />
przestrzenią za pomocą inteligentnych<br />
rozwiązań firmy ABB oraz nowości<br />
produktowe z zakresu Audio-Video.<br />
Living Space łączy funkcje sterowania<br />
oświetleniem, żaluzjami, ogrzewaniem<br />
i klimatyzacją, komunikację opartą<br />
o Internet, domową rozrywkę oraz<br />
systemy bezpieczeństwa zintegrowane<br />
w jednym układzie sterowanym centralnie<br />
– za pośrednictwem eleganckich,<br />
naściennych paneli. Celem tych<br />
funkcji jest umożliwienie domownikom<br />
stworzenia dowolnej i przyjaznej stylistycznie<br />
przestrzeni mieszkalnej, przy<br />
zachowaniu komfortu i łatwości obsługi.<br />
Sterowanie przestrzenią jest intuicyjne<br />
i proste. Podstawowymi elementami<br />
systemu Living Space są dwa produkty<br />
– sterownik priOn i centralny panel dotykowy<br />
ComfortTouch.<br />
www.busch-jaeger.com/pl<br />
Wrocławski Color<br />
House już otwarty<br />
Ogólnopolska sieć salonów sprzedaży<br />
i doradztwa Color House ciągle się powiększa.<br />
Wraz z końcem czerwca otwarty został<br />
punkt we Wrocławiu, w którym znalazł się<br />
szeroki asortyment produktów dekoracyjnych<br />
marki Caparol. Można w nim także<br />
skorzystać z profesjonalnego doradztwa<br />
w zakresie wykończenia wnętrz.<br />
To jest już piąty tego typu salon sprzedaży<br />
w Polsce. Podczas oficjalnego otwarcia<br />
architektom, inwestorom i firmom wykonawczym<br />
zostały przedstawione nowatorskie<br />
techniki dekoracyjne z wykorzystaniem<br />
produktów spod znaku słonia.<br />
Oprócz prezentacji nowości każdy z odwiedzających<br />
mógł porozmawiać ze specjalistami<br />
z firmy Caparol na temat właściwości<br />
i innowacyjnych cech materiału do<br />
termoizolacji budynków. Zainteresowaniem<br />
cieszyła się także ściana pokazowa<br />
z systemem ociepleń Carbon. Dekorator-stylista<br />
zaproponuje klientom salonu<br />
techniki dekoracyjne i dobierze kolory oraz<br />
struktury odpowiednie do danego wnętrza.<br />
Dogodne położenie salonu przy ulicy Żernickiej<br />
oraz duża przestrzeń sprzedażowa<br />
zachęcają do wizyty.<br />
www.caparol.pl<br />
Dla<br />
najmłodszych<br />
Na rynku pojawiło się wyjątkowe wydawnictwo<br />
dla dzieci autorstwa Ewy<br />
Solarz z ilustracjami Aleksandry i Daniela<br />
Mizielińskich.<br />
„D.E.S.I.G.N.” to przegląd 69 najciekawszych<br />
projektów wzornictwa przemysłowego<br />
z ostatnich 150 lat – od<br />
klasycznych po najbardziej zwariowane:<br />
łóżko w kształcie ringu bokserskiego, pobazgrany<br />
żyrandol, lustro kościotrup czy<br />
plisowana lampa. Większość z nich to<br />
ikony wzornictwa zaprojektowane przez<br />
najwybitniejszych twórców – od Le Corbusiera<br />
po Philippe’a Starcka. Poprzez<br />
lekkie, dowcipne opisy, barwne anegdoty<br />
i ilustracje „D.E.S.I.G.N.” bawi,<br />
zadziwia i uwrażliwia na estetykę oraz<br />
formę otaczających nas przedmiotów.<br />
Każdy rozdział zawiera kolorowe, dowcipne<br />
ilustracje oraz zwięzły, przystępny<br />
tekst przedstawiający dany projekt<br />
i jego twórcę. „D.E.S.I.G.N.” jest drugą<br />
książką z serii zapoczątkowanej przez<br />
„D.O.M.E.K.” – pierwszą publikację dla<br />
dzieci o współczesnej architekturze, która<br />
okazała się wielkim sukcesem.<br />
www.wydawnictwodwiesiostry.pl<br />
Soft lofty na<br />
Mokotowie<br />
Woronicza Qbik to pierwszy kompleks<br />
mieszkaniowy tworzony w koncepcji<br />
soft loftów. Niekonwencjonalny wygląd<br />
jest zasługą międzynarodowej pracowni<br />
Investment Environments (INVI), której<br />
prezesem jest Guy Perry. Wizytówką<br />
kompleksu o postindustrialnej architekturze<br />
będzie nowoczesna, przeszklona<br />
fasada od strony ulicy Woronicza.<br />
W czterech połączonych budynkach powstanie<br />
350 mieszkań, w tym 183 dwupiętrowych<br />
loftów. Lokale charakteryzować<br />
będzie przestrzenność, duże okna i proste<br />
formy. W mieszkaniach dwupoziomowych<br />
wysokość w części dziennej dochodzić<br />
będzie do 6 metrów, a płaszczyzny przeszkleń<br />
zapewnią doświetlenie pomieszczeń<br />
i widok na panoramę Warszawy. Wewnątrz<br />
kompleksu powstanie wypełnione<br />
zielenią patio. Na parterze znajdą się punkty<br />
usługowe i handlowe, a pod budynkiem<br />
garaż. Woronicza Qbik będzie atrakcyjnym<br />
miejscem ze względu na bliskość centrum,<br />
parków, szkół, obiektów gastronomicznych<br />
oraz Galerii Mokotów. Kompleks zostanie<br />
oddany do użytku w 2012 roku.<br />
www.ghelamcoresidential.pl<br />
Profesjonalne Systemy Ocieple Budynków<br />
Bezspoinowe Systemy Ocieple Budynków<br />
FOVEO TECH to szeroki wachlarz rozwiza<br />
opartych na doskonaej jakoci tynkach dekoracyjnych<br />
i farbach fasadowych, dostpnych<br />
w bogatej gamie kolorystycznej.<br />
www.foveo.com.pl<br />
8 świat architektury
Nowości produktowe<br />
Nowości produktowe <br />
INTELIGENTNY<br />
STROP<br />
Nowy strop DX-Therm ze zintegrowanym<br />
ogrzewaniem i opcją chłodzenia<br />
zapewnia komfortowe, energooszczędne<br />
i przyjazne dla zdrowia ciepło. Przenoszenie<br />
energii termicznej w płytach stropowych<br />
zrealizowano za pomocą promieniowania,<br />
dzięki czemu cała powierzchnia sufitu wykorzystywana<br />
jest do efektywnego ogrzewania<br />
pomieszczeń. Ponieważ system umieszcza<br />
się bezpośrednio w stropie, nie wymaga on<br />
podwyższenia podłogi. Dzięki takiej konstrukcji<br />
zapewnia większą swobodę projektowania<br />
i urządzania pomieszczeń. Rozwiązanie<br />
minimalizuje unoszenie się kurzu. Strop<br />
osiąga pełną wydajność już po 66 minutach,<br />
więc koszty utrzymania systemu są niskie.<br />
www.dennert.pl<br />
SYSTEM<br />
SOLBET PERFEKT<br />
Koncepcja systemowa opiera się na<br />
powiązaniu elementów murowych oraz<br />
chemii budowlanej produkowanych przez<br />
jednego producenta. Parametry i cechy<br />
produktów wchodzących w jej skład są<br />
starannie dobrane i dopasowane, dzięki<br />
czemu są sobie dedykowane. Ich kompleksowe<br />
wykorzystanie zwiększa gwarancję<br />
jak najlepszego efektu końcowego.<br />
Elementy składowe systemu to bloczki<br />
Solbet Ideal – do ścian jednowarstwowych,<br />
bloczki Solbet Optimal – do ścian<br />
warstwowych, wewnętrznych nośnych<br />
i działowych, nadproża Solbet, płytki,<br />
kształtki, zaprawy i tynki. Całość jest uzupełniona<br />
przez szereg produktów wykończeniowych.<br />
www.solbetperfekt.pl<br />
Stolbud Włoszczowa poleca drzwi okleinowane<br />
z kolekcji Decor, Finish i Modern.<br />
Szeroki wybór różnorodnych stylistycznie<br />
modeli pozwoli na dopasowanie<br />
produktu zarówno do klasycznych,<br />
jak i bardziej nowoczesnych wnętrz<br />
oraz wykorzystanie we wszelkiego<br />
rodzaju aranżacjach. Konstrukcja<br />
skrzydła to rama drewniana z wypełnieniem<br />
– materiał stabilizujący tzw.<br />
plaster miodu, wykończona obustronnie<br />
płytą HDF gładką, oklejaną<br />
folią. Kolekcje dostępne są w kolorze<br />
białym i w naturalnych barwach europejskich<br />
gatunków drewna (buk,<br />
olcha, dzika grusza, orzech, akacja,<br />
PRODUKTY OCHRONNE DO DREWNA<br />
Firma Den Braven wprowadziła na rynek<br />
linię impregnatorów dekoracyjnych<br />
Decorator. Produkty pozwalają łatwo<br />
i skutecznie zabezpieczyć drewniane powierzchnie<br />
znajdujące się na zewnątrz<br />
budynków, takie jak płoty, bramy, stolarka<br />
okienna i drzwiowa, podbitki dachowe,<br />
boazeria elewacyjna, okiennice i pergole.<br />
Produkt stworzony na bazie mieszaniny<br />
żywic alkidowych i biocydów skutecznie<br />
chroni nie tylko przed działaniem wilgoci<br />
i promieniowania UV, ale również przed<br />
sinizną, grzybami oraz owadami. Zawarte<br />
w impregnacie pigmenty pozwalają barwić<br />
drewno na jeden z ośmiu dostępnych kowww.denbraven.pl<br />
LAMPA FIRMY BYMORRITZ<br />
www.bymorritz.com<br />
STOLARKA Z PŁYTY HDF<br />
www.stolbud.pl<br />
lorów: brąz, kasztan, mahoń, palisander,<br />
pinia, teak, bezbarwny i zielony. Preparat<br />
trafia do rąk użytkownika w postaci gotowego<br />
do użycia płynu, nie wymaga używania<br />
podkładu.<br />
Lampa Margot – nowy produkt firmy Bymorritz<br />
– ma 48 cm wysokości. Korpus<br />
z porcelany przemysłowej i ręcznie wykonanego,<br />
szklanego klosza (średnica 22 cm) ma<br />
u podstawy szerokość 8 cm. Lampa waży<br />
7,8 kg, ma klasyczny włącznik na oprawce<br />
oraz dekoracyjny przewód. Margot wyróżnia<br />
się oryginalnym wzorem i idealnymi<br />
proporcjami, dzięki czemu wpasuje się<br />
do wnętrz nowoczesnych i klasycznych.<br />
Bymorritz projektuje i produkuje lampy oraz<br />
zajmuje się kompleksową aranżacją oświetlenia<br />
w przestrzeniach publicznych. Na indywidualne<br />
zamówienie produkuje także krótkie serie<br />
z unikalnych materiałów (tailor made) lub<br />
realizuje duże zamówienia dla konkretnych<br />
projektów (hotele, restauracje, biura, spa).<br />
wiśnia, limba). Szeroki wybór przeszkleń i modele<br />
dostępne w wersji przesuwnej pozwalają<br />
na efektywnie zagospodarowanie przestrzeni.<br />
DREWNIANE DRZWI BARAUSSE<br />
www.barausse.pl<br />
NOWOŚCI FIRMY GIRA<br />
Stalowy wideobramofon podkreśli architekturę<br />
domu i zwiększy bezpieczeństwo poprzez<br />
obserwację otoczenia wejścia. Szklany<br />
głośnomówiący wideoterminal z dużym wyświetlaczem<br />
zapewnia szybkie rozpoznanie<br />
dzwoniącego. Pozwoli na obejrzenie obrazu<br />
z dowolnych kamer zewnętrznych i dzwonienie<br />
do innych terminali. Oprócz wideoterminali<br />
oferowane są unifony i wideounifony<br />
o wyglądzie dostosowanym stylistycznie do<br />
pozostałego osprzętu elektrycznego.<br />
Gira podtynkowe radio RDS zajmuje niewiele<br />
miejsca i pozwala na szybkie wybranie<br />
stacji, załączanie wraz z oświetleniem oraz<br />
możliwością przyłączenia dowolnych głośników.<br />
Dostępne jest w kilkudziesięciu odmianach<br />
kolorystycznych.<br />
Szeroka paleta wykończeń, czyli 17 fornirów<br />
(naturalnych i modyfikowanych) oraz lakier wodny,<br />
w tym także na wysoki połysk, to zaleta drewnianych<br />
drzwi Barausse. Można je dodatkowo połączyć z naturalną<br />
skórą, kryształami Swarovskiego, kokosem,<br />
stalą nierdzewną, aluminium i różnymi rodzajami<br />
szkła lub luster. Drzwi mają dwustronne skrzydła,<br />
zawiasy regulowane w trzech osiach, teleskopową<br />
ościeżnicę z możliwością regulacji, systemy przesuwne<br />
(naścienne i wewnętrzne) oraz elastyczne wymiary<br />
– wysokość nawet do 270 cm, a szerokość do<br />
120 cm. Dostępne są modele łamano-przesuwne,<br />
dźwiękoszczelne i ognioodporne. Kolekcje występują<br />
w wersjach drzwi pełnych, mniej lub bardziej<br />
przeszklonych, a także całkowicie szklanych.<br />
www.gira.pl<br />
2TEC2 – NOWE SPOJRZENIE NA WYKŁADZINĘ<br />
Projektowanie jest tak proste – dlatego właśnie jest<br />
tak skomplikowane.<br />
Paul Rand<br />
Nowa generacja wykładzin PCV – tak śmiało możemy<br />
napisać – rozpoczęła się w Belgii. Wykładzina 2TEC2<br />
z wtopionym w wierzchnią warstwę włóknem szklanym<br />
imponująco wygląda i wspaniale imituje tkaninę<br />
zarówno na podłodze jak i na ścianie.<br />
80% PCV i 20% włókna szklanego stanowi skład,<br />
a w konsekwencji design produktu, powoduje, że<br />
nowa struktura wykładziny szybko osiąga sukces na<br />
rynku Polskim. Produkowana od 2005 r. oferowana<br />
jest już w 45 krajach świata. Różnorodność faktur,<br />
wzorów oraz ciekawa kolorystyka otwiera przed nami<br />
niezwykłe doznania i możliwości aranżacji.<br />
www.2tec2.pl<br />
MULTIFORM – NOWOCZESNOŚĆ<br />
BLISKA NATURY<br />
Nowa kolekcja mebli marki Klose daje<br />
możliwość indywidualnego dobrania kolorystyki<br />
frontów drzwi i szuflad. Zróżnicowane<br />
modele komód i kredensów o pełnej eleganckiej<br />
linii w połączeniu z podestami oraz podwieszanymi<br />
półeczkami umożliwiają realizację<br />
rozmaitych aranżacji. Natężenie światła można<br />
modyfikować dzięki zastosowaniu oświetlenia<br />
typu microline. Na uwagę zasługują<br />
również interesujące modele rozsuwanych<br />
stołów. Prosta forma bryły dzięki kontrastowemu<br />
zestawieniu masywnych nóg i lekkiego<br />
blatu nabiera interesujących proporcji. Kolekcja<br />
Multiform dostępna jest w wersji ciemnej<br />
(orzech lakierowany) lub jasnej (buk twardzielowy).<br />
Obecnie linia mebli do jadalni i salonu<br />
rozszerzona została o meble do sypialni.<br />
www.klose.pl<br />
SZKŁO, KTÓRE NADAJE GŁĘBIĘ<br />
Pilkington wprowadza innowacyjny produkt<br />
– pierwsze na świecie szkło profilowe<br />
o symetrycznie pofalowanej powierzchni,<br />
czyli Pilkington Profilit Wave. Gama zastosowań<br />
obejmuje wielofunkcyjne fasady budynków,<br />
obiekty parkingowe, klatki schodowe,<br />
jak i elementy dekoracji wnętrz, takie jak<br />
ścianki działowe. Szkło może być instalowane<br />
pionowo lub poziomo, subtelnie łamiąc duże<br />
powierzchnie przeszkleń i nadając budynkowi<br />
głębię. Pofalowana powierzchnia tworzy ciekawe<br />
efekty świetlne i kolorystyczne uzależnione<br />
od intensywności i źródła światła oraz<br />
kąta widzenia. Pilkington Profilit Wave dostępny<br />
jest w wersji standardowej lub Amethyst<br />
(w kolorze niebieskim). Może być również<br />
powlekany powłoką przeciwsłoneczną<br />
lub niskoemisyjną, zbrojony wzdłużnie drutem,<br />
a także termicznie hartowany.<br />
www.pilkington.pl<br />
10 świat architektury świat architektury 11
www.portacad.eu<br />
Wszystkie zapytania dotyczące oferty<br />
niestandardowej prosimy kierować do<br />
Działu Kontraktów:<br />
tel. (+48) 58 6778 140,<br />
e-mail: kontrakt@porta.com.pl<br />
W połowie maja 2010 roku na terenie byłej<br />
fabryki Scheiblera oddano do użytku 421<br />
loftów o wyjątkowej architekturze. Jednym<br />
z ciekawszych elementów założenia są przygotowywane<br />
na indywidualne zamówienie<br />
drzwi kontraktowe firmy Porta. Zastosowana<br />
stolarka spełnia założenia inwestora i doskonale<br />
wpisuje się w postindustrialny charakter<br />
obiektu.<br />
Początkowo budynki poprzemysłowe, ze<br />
względu na powściągliwą, ascetyczną formę,<br />
zyskały uznanie bohemy artystycznej, a z czasem<br />
krąg miłośników poszerzył się o osoby ze<br />
środowiska biznesu. Zestawienie szkła z cegłą<br />
i konstrukcjami żeliwnymi, potem stalowymi,<br />
pobudza wyobraźnię oraz stanowi doskonałe<br />
tło dla pracowni malarskich i projektowych,<br />
galerii, klubów, restauracji, a nawet apartamentów.<br />
Mieszkanie w lofcie jest obecnie<br />
wyznacznikiem statusu społecznego i przejawem<br />
dobrego gustu.<br />
Na specjalne wymagania<br />
Architekci dobierający stolarkę drzwiową<br />
do obiektów poprzemysłowych nie mogą<br />
bazować na standardowych rozwiązaniach i<br />
produktach. Wymusza to zwiększona grubość<br />
ścian (w stosunku do obecnie stosowanych),<br />
niestandardowe wymiary otworów w świetle,<br />
nierówność murów oraz niejednokrotnie<br />
restrykcyjne wymagania konserwatora zabytków.<br />
Dlatego bardzo często projektanci sami<br />
są pomysłodawcami prototypów stolarki.<br />
Przygotowują szczegółową dokumentację, na<br />
podstawie której producent wykonuje skrzydła,<br />
ościeżnice i okucia.<br />
DRZWI<br />
INDYWIDUALNE<br />
PORTA<br />
W loftach u Scheiblera<br />
w Łodzi<br />
Elegancja warta zapamiętania<br />
Zastosowane w loftach u Scheiblera w Łodzi<br />
rozwiązanie idealnie wpasowuje się zarówno<br />
w ogólny charakter obiektu, jak i w architekturę<br />
ciągów komunikacyjnych. Zestawienie<br />
fornirów o ciemnej, jednolitej kolorystyce<br />
z jasnymi, kamiennymi okładzinami ścian oraz<br />
malowanymi na czarno stalowymi elementami<br />
konstrukcji nośnej i balustrad jest bardzo<br />
eleganckie. Nietypowy jest również podział<br />
skrzydeł na dwie części – jest to rozwiązanie<br />
rzadko spotykane w budynkach mieszkaniowych.<br />
Dodatkowo w płaszczyźnie drzwi zastosowano<br />
pionowe metalowe pasy, w które<br />
wkomponowano zamki i podłużne pochwyty<br />
zastępujące tradycyjne klamki. Nad pasami<br />
zaprojektowano numerację loftów wykonaną<br />
z tego samego materiału. W celu doświetlenia<br />
komunikacji wewnętrznej nad wejściami<br />
zastosowano świetliki, a ich konstrukcję wykonano<br />
również w technologii firmy Porta. To<br />
rozwiązanie pokrywa się z założeniem inwestora,<br />
który życzył sobie, aby stolarka osobom<br />
odwiedzającym kompleks zapadała w pamięć.<br />
Otwieramy dla was drzwi<br />
Stolarka drzwiowa, jako istotny detal<br />
architektoniczny, podlega starannemu projektowaniu<br />
nie tylko w przypadku łódzkich<br />
loftów. Dlatego realizowanie drzwi kontraktowych<br />
na indywidualne zamówienie i według<br />
unikalnego projektu jest dużym ułatwieniem<br />
w pracy projektantów. Firma Porta wspiera<br />
biura architektoniczne fachową poradą ekspertów<br />
w rozwiązaniach nietypowych, a także<br />
bibliotekami CAD dla produktów znajdujących<br />
się w ofercie.
Projekt z okładki<br />
Wzajemne przenikanie budynków<br />
tworzy nowy organizm<br />
1<br />
AUTORSKI KOMENTARZ<br />
DO „LOFTÓW U SCHEIBLERA”<br />
fragmenty „TRAKTATU O NIEFORMIE”<br />
U SCHEIBLERA<br />
Apartamenty w byłej fabryce<br />
fot. Marta Sinior<br />
Łódź to miasto nieustających, twórczych<br />
przekształceń. Zmienia się<br />
w nim niemal wszystko – od społeczeństwa<br />
po architekturę. Współczesność spleciona jest<br />
z historią nie poprzez tradycję, lecz FORMĘ.<br />
Czym zatem jest FORMA? Konstruując<br />
przestrzeń pragniemy poznać mechanizm<br />
działania naszej wyobraźni. Wydaje się, że<br />
wrażliwość i doświadczenie problemu nie wyczerpują,<br />
swoiste uniwersum mieści się w niewerbalnej<br />
wiedzy zapisanej pomiędzy ludźmi.<br />
Zawarte jest ono w kulturze – sztuce, religii,<br />
filozofii, architekturze, strukturach społecznych<br />
– i uwarunkowane tradycją oraz przyzwyczajeniem,<br />
technologią, modą i stylem,<br />
odkrywane dla każdej inwestycji jako mechanizm<br />
wiodącej funkcji. Ten mechanizm ma<br />
często wartość obiektywną, przenika każdą<br />
ze sztuk, a skoncentrowany jest w FORMIE,<br />
którą najprościej można określić jako „mechanikę<br />
wyobraźni” – swoisty algorytm, według<br />
którego nie tylko toczy się nasze życie społeczne,<br />
ale powstają także dzieła genialne. Ten<br />
uniwersalny pierwiastek wcielony we wszelkie<br />
aspekty otaczającej nas rzeczywistości nieustająco<br />
ją tworzy, a jednocześnie sam rozwija<br />
się w czasie i przestrzeni. To zjawisko powstaje<br />
na pograniczu wrażliwości, refleksji, emocji<br />
i życiowej praktyki. Utrwalone i przekazywane<br />
jest w postaci świadomych i podświadomych<br />
reguł, które oswajają rzeczywistość<br />
w wielu jej aspektach w postaci FORM.<br />
Najprostsze przykłady interpretacji FORMY<br />
– czasem stanowią przestrzenie najniższej<br />
rangi, czasem stają się elementami WIELKIEJ<br />
FORMY – opisują sytuacje przestrzenne, takie<br />
jak korytarz a droga do sacrum, wrota do budynku<br />
a łuk triumfalny. Podobnie działa wieża,<br />
kolumna, most, relikt, labirynt i wiele innych.<br />
Czasami poprzez użycie katalizatorów, takich<br />
jak rytm, geometria, skala czy kontekst,<br />
pojawiają się inne znaczenia, a nawet warunkują<br />
one pojawienie się elementów WF, np.<br />
pustki, która poprzez przestrzenie powstałe<br />
pomiędzy FORMAMI tworzy zwykle forum,<br />
świętego kręgu utworzonego najprościej przez<br />
rytm na okręgu. Ten drugi podkreśla pojawienie<br />
się granicy wtajemniczenia pomiędzy sacrum<br />
a profanum i pozwala na symboliczne jej<br />
przekroczenie w rozmaitych rytuałach. Prosta,<br />
wieloznaczna i symboliczna struktura domu<br />
poprzez skalę i konteksty staje się świątynią.<br />
FORMY tworzą zbiór projekcji świadomych<br />
i podświadomych lęków, przeświadczeń,<br />
wątpliwości oraz doświadczeń i kompleksów<br />
człowieka, a także odpowiedzi na najważniejsze<br />
pytania naszej cywilizacji oraz zwykłej codzienności.<br />
Dwa ostatnie elementy formują<br />
i uogólniają obraz rzeczywistości w naszym<br />
umyśle i w konsekwencji ją tworzą. W Łodzi<br />
większość budynków pofabrycznych straciła<br />
swoje pierwotne funkcje i stanęła na granicy,<br />
poza którą FORMA w nich zawarta może<br />
w zależności od potrzeb znaczyć coś zupełnie<br />
innego niż funkcja, dla której były budowane.<br />
Spadochronowy, XIX-wieczny zrzut FORMY<br />
zaowocował tutaj „nową tradycją”, poprzez<br />
którą można to miasto dzisiaj opisać. Jest on<br />
znakomitym przykładem, jak WIELKA FOR-<br />
MA zawierająca w sobie zespół wielu FORM<br />
znakomicie asymiluje się z miejscem, czerpie<br />
z niego i je współtworzy. Za łódzkimi pofabrycznymi<br />
zespołami stoi również znacznie<br />
starsza historia – historia klasycznej FORMY<br />
architektonicznej, której prapoczątki dotykają<br />
rozwoju gatunku ludzkiego. Takie elementy<br />
i składowe FORMY jak rytm, kolumna i wieża,<br />
towarzyszą nam od początku, kształtując<br />
i rozwijając FORMĘ architektoniczną. FORMY<br />
to odpowiedzi na podstawowe pytania, przed<br />
jakimi stawał człowiek w czasie i historii. Zawarte<br />
są w naszej podświadomości, a pojawiają<br />
się w chwili spotkania z rzeczą. FORMA<br />
w takim sensie przynależy do naszej wyobraźni,<br />
a nie do miejsca ani rzeczy, choć zwykle<br />
miejsce i rzecz nadają jej ostateczny wygląd<br />
i przyoblekają ją w materiały. Znakiem<br />
łódzkiej WF jest pytanie o jej „po-fabryczną”,<br />
a właściwie „po-klasyczną” tożsamość.<br />
FORMA jest doświadczeniem egzystencjalnym<br />
człowieka, zbiorem podświadomych<br />
treści wielu miejsc i sytuacji wielu pokoleń,<br />
okoliczności, w których pojawiał się i z którymi<br />
się stykał. W jakimś sensie jest tych emocji<br />
i refleksji równoważnym symbolem, którym<br />
podświadomie się posługuje dla wyrażania architektury.<br />
Jeśli brak w architekturze kontekstu<br />
historycznego – uwarunkowań miejscowych<br />
przełożonych na język budowlany, dojrzałości<br />
miejsca wyrażonej w kontynuującej ją architekturze<br />
– wówczas WIELKA FORMA jako<br />
zestaw wielu FORM, sama w sobie jest doskonałym<br />
kontekstem. Na tym polegała jej siła,<br />
gdy w XIX wieku tworzono łódzkie fabryki.<br />
Lofty „U Scheiblera” stanowią przykład<br />
NIEFORMY.<br />
Czym jest NIEFORMA? Tym wszystkim,<br />
co – pisząc najprościej – nie mieści się<br />
w FORMIE. Jest rzeczą wieloznaczną, jeszcze<br />
nieukształtowaną, bo pozbawioną swojej<br />
pierwotnej funkcji i jednoznaczności, nacechowaną<br />
względnością i refleksją. Rzecz czy<br />
budynek FORMĄ bywa czasami, zaś NIE-<br />
FORMĄ jest zawsze. Każdą rzecz można widzieć<br />
bez jej pierwotnej, utrwalonej funkcji,<br />
często jest to zupełnie nowa jakość poza granicą<br />
pospolitości. NIEFORMA – tak jak refleksja,<br />
wątpliwość czy pytanie postawione przez<br />
wyobraźnię – jest sposobem otwarcia się na<br />
nowe doświadczenia i wyzwania, to jakość<br />
poetycka, ale też potencja intelektualna.<br />
Takie proste NIEFORMY z naszego „podwórka”<br />
to LOFTY. Po raz wtóry przekraczają<br />
granice funkcji, dla których je adresowano<br />
i na nowo obudowują je znaczeniami. Najpierw<br />
spadkobiercy ideowi budowniczych<br />
pałaców i zamków tworzyli budowle dla<br />
funkcji przemysłowej z całym przewrotnym<br />
cudzym słowem, w jaki przyobleczono ich<br />
kształt. Dzisiaj, w kolejnym cyklu życia, zmieniają<br />
się w mieszkania w apartamentowcu.<br />
Nowego nie musi budować ego, jeśli mamy<br />
świadomość WIELKIEJ FORMY. Wystarczy<br />
oparcie o nią i harmonijne współbrzmienie.<br />
WF towarzyszyła nam w istniejących obiektach<br />
w trakcie projektowania i rozwijania zespołu<br />
zabudowy „U Scheiblera” – taką nazwę<br />
zespół nosi od początku, a określenie „lofty”<br />
rynek dokleił zdecydowanie później. Chciano<br />
w ten sposób w prosty sposób okiełznać<br />
zupełnie nową jakość architektoniczną, marketingową<br />
i biznesową, z jaką spotykała się<br />
„rynkowa” wyobraźnia.<br />
Architektura powstaje dla swojej funkcji,<br />
ale trwa w kulturze dzięki swojej FORMIE.<br />
Czasem ulegamy złudzeniu, że to my tworzymy<br />
FORMĘ, ale ona już istnieje, czego<br />
w tych kilku zdaniach próbuję dowieść.<br />
Trzeba ją tylko zmaterializować. Zwykle to<br />
FORMA tworzy nas. Nosimy ją w sobie jako<br />
architekci, ale i jako widzowie. Poniżej pokazujemy<br />
na przykładach z naszej realizacji, jak<br />
używamy FORMY, wpisując się w zastany<br />
kontekst i dlaczego paradoksalnie twierdzimy,<br />
że to wszystko poprzez swoją wieloznaczność<br />
i refleksyjność jest właśnie NIE-<br />
FORMĄ – reprezentacją naszej wyobraźni,<br />
która zmienia często FORMĘ, nie zmieniając<br />
kształtu rzeczywistości.<br />
Dariusz Witasiak<br />
14 świat architektury świat świat architektury 15
Ważne jest to, czego prawie nie widać...<br />
zaprawa do klinkieru<br />
Sopro KMT<br />
jasnoszara<br />
szara<br />
ciemnoszara<br />
grafitowo-szara<br />
brązowa<br />
czerwono-brązowa<br />
Zaprawa KMT<br />
To, czego nie widać gołym okiem, decyduje o jakości wykonania.<br />
Sopro KMT to zaprawa do klinkieru z trasem reńskim. Zapobiega<br />
powstawaniu wykwitów na powierzchni muru. Występuje w 10 rodzajach.<br />
Jakość produktów i szerokie wsparcie techniczne Sopro sprawią,<br />
że Twoja praca przebiegnie sprawnie i bez reklamacji.<br />
Od razu widać, że to Sopro.<br />
antracyt<br />
piaskowo-żółta<br />
www.sopro.pl<br />
Systemy chemii budowlanej<br />
Sopro Polska Sp. z o.o. | Warszawa, ul. Poleczki 23/F (teren Platan Park) | tel. 22 335 23 00, fax 22 335 23 09
nak stalowe, a także stalowo-ceglane detale<br />
były nowo projektowane i niczego nie odwzorowywały.<br />
Projektowo są powiązane tylko<br />
z tą realizacją. Nasze podstawowe założenie<br />
brzmiało: zaprojektować zespół budynków<br />
poza stylami, ale osadzony w historii.<br />
fot. Marta Sinior<br />
Uliczka w zespole<br />
Dzisiaj Łódź stanowić może centrum NIEFORMY, której mottem<br />
jest przemiana i poszukiwanie dla tego miasta nowej FORMY<br />
– mówią w rozmowie z Szymonem Ciachem architekci Paweł Marciniak<br />
i Dariusz Witasiak.<br />
18 świat architektury<br />
Jakie elementy wymagały największej<br />
ingerencji?<br />
Kiedy rozpoczynaliśmy projekt, największe<br />
obawy budziła możliwość znalezienia<br />
racjonalnego kompromisu pomiędzy<br />
wymaganiami konserwatora zabytków<br />
a oczekiwaniami inwestora. Potem było rozwinięcie<br />
formy i użycie nowego, choć paradoksalnie<br />
starego języka, jakiego wymagała<br />
ta przestrzeń. Języka, który wymagał uświadomienia<br />
sobie kontekstów, a nie wymyślenia<br />
architektury.<br />
Struktura zabudowy mieszkaniowej poprzez<br />
ilość mieszkań w tak dużym zespole<br />
zmusza do rozbijania elewacji i rozciągania<br />
zespołów kubaturowych ilością okien i balkonów.<br />
W przypadku zabytkowego zespołu<br />
mieliśmy do czynienia z rytmami blisko<br />
dwóch tysięcy okien, chcieliśmy przeprowadzić<br />
zatem odwrotny proces – scalania –<br />
poprzez przerysowanie skali, uwypuklenie<br />
detalu, zindywidualizowanie miejsc.<br />
Co stanowiło największe wyzwanie<br />
konstrukcyjne przy wprowadzeniu<br />
nowej funkcji w istniejącą substancję<br />
budowlaną?<br />
Przede wszystkim ilość uwarunkowań dla<br />
wznoszenia nowych konstrukcji od fundamentu<br />
po dach. Inwestor nas pytał, dlaczego w tak<br />
dużym zespole każde mieszkanie jest inne i o<br />
różnej powierzchni. Ale to jest cecha działania<br />
przy zabytku – każde miejsce jest inne.<br />
Cała stolarka została wymieniona.<br />
Czy widniejące na elewacji balkony<br />
i loggie to nowe elementy?<br />
To doskonałe pytanie i znakomity komplement<br />
– potwierdza przyjęte założenia. Wszystkie<br />
loggie i balkony, poza dwoma w części<br />
historycznej, są „nowe”. Jeśli tego nie widać,<br />
to znaczy, że są osadzone w „czasie i historii”.<br />
Chcieliśmy, żeby między starą a nową zabudową<br />
i detalami nastąpiło harmonijne współbrzmienie.<br />
Używamy nowej materii, ale odwzorowujemy<br />
składniki WIELKIEJ FORMY.<br />
Jak wiele elementów w strukturze<br />
zastanej było nieoryginalnych (przebudowy,<br />
doraźne remonty)? Zostały<br />
one zachowane, przeprojektowane czy<br />
usunięte?<br />
W pierwszej fazie analiz projektowych, po<br />
uzgodnieniach z WKZ i inwestorem, na ponad<br />
pięćdziesiąt obiektów do wyburzenia zakwalifikowaliśmy<br />
większość ze współcześnie<br />
dobudowanych fragmentów. Razem było to<br />
kilkadziesiąt budynków i konstrukcji budowlanych.<br />
Usunięto także najważniejszy element<br />
– nadbudowę jednej kondygnacji na budynku<br />
przędzalni. Kilka nowych budynków zostało<br />
zaadaptowanych, np. obiekt przy wieży z dodanymi,<br />
dwukondygnacyjnymi arkadami.<br />
Widniejąca na dachu wieżyczka<br />
to odtworzenie czy może renowacja<br />
zachowanych fragmentów?<br />
Zachowało się zaledwie kilka zdjęć historycznych<br />
stanowiących „nieostry” pierwowzór.<br />
Sygnaturka to odbudowanie zabytkowej formy,<br />
choć stworzono ją materialnie całkowicie od<br />
nowa.<br />
Czy detale ceglane lub stalowe wykonywane<br />
były na zamówienie, aby odwzorować<br />
stan pierwotny?<br />
Detale ceglane – uzupełniające w części<br />
zabytkowej zachowane ściany – odtwarzane<br />
były na wzór istniejących. W większości jed-<br />
Balkony – gondole<br />
fot. Paweł Marciniak<br />
Proszę nam opowiedzieć o współpracy<br />
z australijskim architektem<br />
Gary'm Wolfem.<br />
Gary w pierwszym etapie prac, kiedy potrzebne<br />
nam było jasne i przejrzyste przedstawienie<br />
oczekiwań klienta, odpowiadał za<br />
koordynację projektu z jego założeniami.<br />
Monitorował zarówno stan zaawansowania<br />
uzgodnień projektu w urzędach, jak i zaawansowanie<br />
prac nad dokumentacją w pracowni.<br />
Gary miał często inne doświadczenia niż my,<br />
przywiezione ze swojego kraju. Dyskusje z nim<br />
pozwalały spojrzeć na dany temat z zupełnie<br />
innej strony. Był zaufanym, profesjonalnym<br />
konsultantem inwestora i naszym, szczególnie<br />
na etapie koncepcji. Duży wkład wniósł na etapie<br />
aranżacji meblowych w trakcie tworzenia<br />
wystawy kilku pokazowych apartamentów.<br />
Czy Łódź ze względu na swój postmodernistyczny<br />
charakter może stać się<br />
ośrodkiem tego typu realizacji?<br />
Łódź już jest symbolem adaptacji pofabrycznych<br />
zespołów – począwszy od adaptacji<br />
budynku Straży Pożarnej na Księżym Młynie<br />
czy Łódzkiej Manufaktury. Jesteśmy współautorami<br />
projektów tych budynków.<br />
Postmodernizm jako próba odreagowania<br />
modernizmu jest dzisiaj do pewnego stopnia<br />
anachroniczny. W obrębie tego stylu próbowano<br />
za pomocą naskórka odtwarzać w architekturze<br />
pewne emocje, które się wówczas<br />
pojawiły. Działał na granicy przeskalowanego<br />
żartu i nerwowej prowokacji, powstawał bowiem<br />
w czasie kiedy historyczna architektura<br />
była akceptowana z pewnym niesmakiem.<br />
W tym czasie, modernizm też już się zestarzał.<br />
Brak było wówczas w modzie przyzwolenia na<br />
poważne traktowanie zarówno jednego, jak<br />
i drugiego. Potrzebny był wyrafinowany dystans<br />
do FORMY. Style w architekturze są<br />
zwykle osadzone w kulturze i czasie, ale powierzchowne,<br />
bez metody i reguł, działanie<br />
skazane jest na niepowodzenie. Łódź w tym<br />
kontekście i w tej kategorii nie powinna występować.<br />
Jeśli zderzyć takie powierzchowne pojęcie<br />
jak postmodernizm ze zjawiskiem, które<br />
trwa tysiące lat, a takim jest budowanie WIEL-<br />
KIEJ FORMY jako zjawiska kulturowego, a nie<br />
tylko architektonicznego, to nie ma między<br />
nimi znaku równości. FORMY pojawiają się<br />
w kulturze w wielu miejscach: labirynt, wieża,<br />
świątynia. Architektura w przypadku używania<br />
dojrzałej FORMY jest odzwierciedleniem
KOMPLEKSOWE RENOWACJE OBIEKTÓW ZABYTKOWYCH<br />
HYDROIZOLACJA BUDYNKÓW, w tym metodą iniekcji ciśnieniowych<br />
ZABEZPIECZENIE<br />
ANTYKOROZYJNE<br />
stali i betonu<br />
USUWANIE GRAFFITI<br />
z każdej powierzchni<br />
Czyszczenie strumieniowo-<br />
-ścierne mokrym ścierniwem<br />
w technologii TORBO<br />
• konstrukcji stalowych,<br />
• zbiorników stalowych otwartych<br />
i zamkniętych,<br />
• konstrukcji betonowych.<br />
sach następował powrót do WIELKIEJ FORMY. Ukrywaliśmy<br />
ją pod nazwami rozmaitych stylów i epok – od okresu<br />
megalitów po architekturę egipską i grecką, okres rzymski,<br />
a następnie po styl romański, renesans czy klasycyzm, a nawet<br />
postmodernizm. Rozwój kultury architektonicznej nie następuje<br />
linearnie od rzeczy niedoskonałych do najdoskonalszych, ale<br />
ukryte w naszej podświadomości kompleksy zjawisk ujawniają się<br />
w różnych odsłonach, postaciach, na różnym poziomie ich rozwoju,<br />
w cyklicznej zasadzie ciągłego odradzania się w kulturze<br />
WIELKIEJ FORMY. Przyobleczone każdorazowo w zmienione<br />
kształty, w różne materie, na różnym poziomie techniki i odniesień.<br />
Rozwijają się wraz z rozwojem kultury danej społeczności<br />
oraz obumierają wraz z nią. Zwykle nie dostrzegamy procesów<br />
„przejścia” – jedyne co w takiej sytuacji możemy zrobić, to stawiać<br />
pytania, czyli zanurzyć się w NIEFORMIE.<br />
Czy mają Państwo swoją definicję loftu?<br />
Definicję loftu określono znacznie wcześniej i nie należy tu<br />
wiele zmieniać. Zwłaszcza że czas wraz z realizacjami „nowych<br />
loftów” przyniósł nowe określenia. Dzisiaj problem polega nie na<br />
klasyfikacji loftu, a na interpretacji zespołu „U Scheiblera”. My nie<br />
projektowaliśmy loftów w tym zespole. Staraliśmy się stworzyć zespół<br />
mieszkaniowy, w którym wrażliwy, a niekoniecznie zamożny<br />
człowiek może być otoczony przez NOWĄ FORMĘ zawierającą<br />
w sobie „współczesny czas i historię”.<br />
PHU DYTRYCH Sp. z o.o.<br />
ul. Kosynierów Gdyńskich 48/50 ; 93-357 Łódź<br />
tel: (42) 640-19-12 ; 601 - 333 - 2<strong>03</strong><br />
Współczesny budynek<br />
nietracący „ducha”<br />
Zakład Remontowo-Budowlany ERG<br />
ul. Kopernika 15-17, 90-5<strong>03</strong> Łódz<br />
tel. (+48 42) 636 26 01, (+48 42) 636 26 <strong>03</strong><br />
tel. (+48 42) 636 26 99, fax (+48 42) 637 46 10<br />
e-mail: erg@erg.lodz.pl, www.erg.lodz.pl<br />
Doradztwo i profesjonalne<br />
wykonawstwo w zakresie:<br />
<br />
<br />
KRYCIE DACHÓW<br />
papami, membranami, blachami tytanowo-cynkowymi,<br />
aluminiowymi, miedzianymi<br />
HYDROIZOLACJE<br />
tarasów, fundamentów, obiektów inżynieryjnych<br />
WYKONAWSTWO DACHÓW ZIELONYCH<br />
<br />
ogrodów dachowych oraz dachów w systemie stemie<br />
odwróconym<br />
ODŚNIEŻANIE<br />
i serwisowanie dachów<br />
Wykonawca projektu dachów i hydroizolacji w loftach po byłej fabryce<br />
Scheiblera w Łodzi autorstwa pracowni Marciniak & Witasiak.<br />
stanu świadomości, a nie egocentrycznym gestem. Dzisiaj Łódź stanowić<br />
może centrum NIEFORMY, której mottem jest przemiana<br />
i poszukiwanie dla tego miasta nowej FORMY. Każde miasto ma<br />
swoją NIEFORMĘ – zestaw pytań, na które odpowiedzi będą stanowiły<br />
o jego istocie. Łódź w tej sytuacji poprzez skalę działań nie<br />
jest na pewno „post”, ale nie musi być także „pre”, żeby wpisać się<br />
w nurt współczesności.<br />
Chcielibyśmy poznać Państwa opinię na temat podejścia<br />
do renowacji. Są Państwo zwolennikami odtwarzania<br />
elementów i rewaloryzacji konserwatywnej, czy raczej<br />
wprowadzenia współczesnych rozwiązań w historyczny<br />
kontekst?<br />
My stawiamy sobie pytanie: czego nowego dzisiaj potrzeba do artykułowania<br />
współczesnej FORMY architektonicznej? Miejsce jest zarówno<br />
dla historii, jak i dla elementów współczesnych. Przykładowo: modernizm<br />
przeistoczył się z zaprzeczenia ciągłości historii w znakomity katalizator<br />
FORMY, pozwala uwypuklać, kontrastować, tworzyć tła, akcenty, podkreślać,<br />
zaczyna się pojawiać w realizacjach jako „partner historii”. Dzisiejsze<br />
czasy potrzebują NOWEJ FORMY. Zmienia się rzeczywistość –<br />
z realnej przechodzimy mentalnie w wirtualną. Możemy mieszkać<br />
w kapsułach podtrzymujących życie, modlić się, robić zakupy, a nawet<br />
żenić się przed ekranem monitora. Pojawiają się zupełnie nowe<br />
technologie. To wszystko wywołuje zmiany w świadomości, istnieją<br />
realne przesłanki do zmian w architekturze. Zwykle w takich czafot.<br />
Paweł Marciniak<br />
20 <br />
<br />
20 świat świ<br />
w architektury
Lokalizacja/adres Łódź ul. Tymienieckiego 25<br />
Pracownia projektowa<br />
Zespół architektów Paweł Marciniak & Dariusz Witasiak<br />
Mirosław Rybak, Ewa Sarama, Zbigniew Wiliński, Rafał<br />
Lamorski, Michał Brzeziński, Wojtek Kluch, Barbara<br />
Zaczkiewicz, Szymon Jończy, Joanna Stangreciak,<br />
Monika Kucharczyk, Tomasz Czarnecki, Grzegorz<br />
Architekci<br />
Uraziński, Wojtek Borowczyk, Michał Piwowarski,<br />
Sylwia Janas, Klara Kozmińska, Wojtek Sylwestrowicz,<br />
Joanna Cwynar, Zuzanna Fadhel, Paweł Myśliwiec,<br />
Anna Awrejcewicz, Gracjan Fertliński<br />
Data opracowania 2005–2010<br />
Data realizacji 2010<br />
Inwestor<br />
Opal Property Developments<br />
reprezentacja – arch. Gary Wolf<br />
Powierzchnia netto<br />
Budynki zabytkowe – 54 500 m 2<br />
Budynki nowe – 32 000 m 2<br />
Kubatura brutto 412 000 m 3<br />
Arkady dodane do wieży stają się abstrakcyjnym<br />
„pałacem przy placu”<br />
fot. Paweł Marciniak<br />
Systemy detekcji i sygnalizacji pożaru<br />
Stolarka drzwiowa<br />
Chemia budowlana (zaprawa do klinkieru)<br />
Kostka oraz płyty posadzkowe<br />
Przewody oddymiające i zabezpieczenia<br />
przejść instalacyjnych<br />
Okna i fasady aluminiowo-szklane<br />
Ręcznie formowane cegły<br />
Oświetlenie zewnętrzne<br />
Renowacja i zabezpieczenia<br />
konserwatorskie<br />
Wykonawca pokryć dachowych<br />
i hydroizolacji<br />
System dachowy i elewacyjny<br />
D+H Polska sp. z o.o.<br />
PORTA KMI POLAND sp. z o.o.<br />
Sopro Polska Sp. z o.o.<br />
POZ BRUK Spółka z o.o. S.K.A.<br />
Promat TOP Sp. z o.o.<br />
Mostostal Zabrze Holding S.A.<br />
Cegielnia Dąbrówka<br />
Rosa<br />
PHU DYTRYCH Sp. z o.o.<br />
Zakład Remontowo-Budowlany "ERG" Sp. J.<br />
PREFA Polska<br />
Dziękujemy Opal Property Developments S.A. za współpracę przy tworzeniu artykułu.<br />
Detal konstrukcji – szkic projektantów<br />
Mostostal Zabrze – Holding S.A.<br />
41-800 Zabrze, ul. Wolności 191<br />
tel. + 48 32 373 44 44<br />
fax + 48 32 271 50 47<br />
Mostostal Zabrze Holding S.A. wykonawcą okien i fasad<br />
aluminiowo – szklanych Loftów „U Scheiblera” w Łodzi<br />
Oferujemy kompleksową obsługę w zakresie:<br />
•projektowania,<br />
•wykonawstwa warsztatowego,<br />
•montażu<br />
aluminiowych fasad i ślusarki okienno-drzwiowej<br />
www.mz.pl<br />
Detal elewacyjny – szkic projektantów<br />
Uczestniczyliśmy między innymi w realizacjach fasad<br />
następujących obiektów w Polsce i za granicą:<br />
• Budynek biurowo-hotelowo-usługowy Altus Katowice<br />
(Generalne Wykonawstwo),<br />
• Biurowiec Biprohutu, Gliwice,<br />
• Siedziba Daimler Chrysler, Warszawa,<br />
• Hotel Sheraton Kraków (szklany dach),<br />
• Sheraton Poznań,<br />
• Silesia City Center, Katowice,<br />
• Biurowiec Beacon Court, Dublin, Irlandia,<br />
• Khalifa Stadium, Doha, Katar,<br />
• Porte De Lilas, Paryż, Francja,<br />
• Sport City Tower, Doha, Katar,<br />
• Terminal T2G lotniska CDG w Paryżu, Francja.<br />
22 świat świ<br />
w architektury świat architektury 23
LOFTY<br />
POCHODZENIE<br />
HISTORIA<br />
ZASTOSOWANIA<br />
Określenie „loft” zostało zapożyczone<br />
z języka angielskiego i oznacza ‘strych’, ‘poddasze’.<br />
Słowo to występuje również w zrostach<br />
frazeologicznych: organ loft – chór<br />
kościelny, gdzie lokalizowano prospekt organowy,<br />
oraz pigeon loft – wysoki gołębnik.<br />
W formie czasownikowej definiuje ruch<br />
w górę, podniesienie, wyniesienie.<br />
Początkowo opuszczone strychy, poddasza,<br />
głównie w pustostanach poprzemysłowych<br />
i magazynach, zamieszkiwał margines<br />
społeczeństwa, a swoje pracownie lokalizowali<br />
tu ubodzy malarze, rzeźbiarze i plastycy.<br />
Z czasem szersza grupa odbiorców doceniła<br />
duże przeszklenia, obszerne, otwarte<br />
wnętrza, niestandardowe wykończenia (lub<br />
ich brak), rzadko spotykany nastój, a przede<br />
wszystkim niskie koszty utrzymania i eksploatacji<br />
mieszkań. Poszczególne elementy<br />
wnętrz były bardzo inspirujące, a dodatkowo<br />
Lofty u Scheiblera<br />
Detale elewacji ceglanej<br />
pozwalały rozpinać płótna malarskie dowolnych<br />
rozmiarów.<br />
Pierwsze lofty powstały w latach 40.<br />
w Bostonie i nowojorskiej dzielnicy SoHo<br />
w nadrzecznych magazynach, których nieformalni<br />
właściciele (92% mieszkańców)<br />
w latach 70. zmusili władze miasta, by zalegalizować<br />
ich sytuację. W podobnych obiektach<br />
w pobliskiej Tribece (1974 r.) swoją zamiejsco-<br />
Wiele obiektów (browary, magazyny, oficyny,<br />
wieże strażnicze, hale fabryczne), często<br />
o dobrej konstrukcji i w nie najgorszym stanie<br />
technicznym, czekają na zagospodarowanie.<br />
Lofty są doskonałą metodą na rewitalizację<br />
i odzyskiwanie postindustrialnych terenów<br />
w miastach. Opuszczone w związku<br />
z rozwojem technologii, zmianą procesów<br />
produkcyjnych, dążeniem władz do wycofy-<br />
fot. Marta Sinior<br />
Wnetrze holu wejściowego<br />
24 świat architektury<br />
wą filię zlokalizował ASU (Arizona State University).<br />
Mocno krytykowany wybór zdewastowanych<br />
budynków okazał się słuszny, gdy<br />
po renowacji podniósł się prestiż tej nowojorskiej<br />
dzielnicy. Wkrótce we wschodniej części<br />
Stanów Zjednoczonych pojawiły się kolejne<br />
lofty. Popularność tego typu przestrzeni rosła,<br />
a wraz z nią zwiększała się jej wartość.<br />
Moda na lofty dotarła również do Polski.<br />
Wystarczy wspomnieć poetyckie kadry<br />
z filmu „Samotność w sieci” w reżyserii<br />
Witolda Adamka (2006 r.) oraz znane realizacje<br />
architektoniczne: Bolko-Loft (pierwszy<br />
w kraju, 20<strong>03</strong> r.), spichlerz w Gliwicach<br />
(2009 r.; „świat architektury” 2/2010) – oba<br />
autorstwa pracowni medusa group, czy lofty<br />
u Scheiblera (czytaj na str. 14) – według<br />
pracowni projektowej Marciniak & Witasiak.<br />
wania fabryk ze śródmieść, na powrót zostają<br />
włączone w użytkowanie. Co więcej, stają się<br />
atrakcyjnymi miejscami pełniącymi rolę centrotwórczą.<br />
Tu ogniskuje się życie społeczności,<br />
bo w ciągu dnia działają restauracje,<br />
biura, pracownie, a nocą kluby, galerie, kina<br />
i teatry. Zrealizowane w fabrykach mieszkania<br />
są użytkowane całodobowo, nie istnieje więc<br />
problem okresowego pustoszenia dzielnicy,<br />
który jest szczególnie dotkliwy dla przedmieści<br />
i ścisłych centrów dużych miast. W dobie<br />
wzrostu cen powierzchni użytkowej ten<br />
kierunek rozwoju urbanistyki wydaje się być<br />
słuszny i zgodny z trendem dbania o ekologię<br />
– w końcu loft jest formą recyklingu substancji<br />
budowlanej.<br />
Joanna Jabłońska<br />
Presstone to system elementów architektonicznych produkowanych na<br />
bazie wysokogatunkowych, szlachetnych kruszyw naturalnych metodą<br />
prasowania. Podstawową zaletą tej technologii jest możliwość produkcji<br />
płyt posadzkowych, monolitycznych podestów, stopni schodów, okładzin<br />
elewacyjnych i innych elementów wykończeniowych o spójnej strukturze<br />
i kolorystyce. Presstone stanowi interesującą ofertę dla architektów<br />
tworzących zarówno tradycyjne jak i innowacyjne aranżacje.<br />
pozbruk.pl
Realizacje w Polsce<br />
Trzeci wymiar paragrafu<br />
PARAGRAF<br />
Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego<br />
Niezwykła, charakterystyczna forma budynku natychmiast utrwaliła<br />
w świadomości mieszkańców jego nazwę i „Paragraf” szybko stał się<br />
symbolem zarówno uczelni, jak i Łodzi. Autorem tego dostojnego,<br />
reprezentacyjnego i wyjątkowego budynku jest Jacek Grabowski wraz<br />
z zespołem AGG – Architekci Grupa Grabowski z siedzibą w Łodzi.<br />
Gmach Wydziału Prawa i Administracji<br />
powstał w dobrej lokalizacji przy jednym<br />
z ważniejszych pod względem urbanistycznym<br />
i komunikacyjnym skrzyżowań w Łodzi,<br />
na zamknięciu szerokiej arterii komunikacyjnej<br />
prowadzącej do centrum miasta z Warszawy<br />
i z węzła autostrad A1/A2. Dominantą i punktem<br />
centralnym tego skrzyżowania – ronda<br />
była dotychczas tylko potężna bryła kościoła<br />
św. Teresy.<br />
W sercu kampusu<br />
Nowy Wydział Prawa i Administracji został<br />
doskonale wkomponowany w układ przestrzenny<br />
rozległego ronda i po mistrzowsku<br />
włączony w strukturę studenckiego miasteczka.<br />
Nieregularna i mała działka – jak na tak<br />
duży program Wydziału Prawa i Administracji<br />
– wymagała koncentracji budynku, zwartej formy,<br />
a jego położenie w kampusie uniwersyteckim<br />
– dostępności z czterech przeciwległych,<br />
ale równie ważnych kierunków.<br />
Dlatego wydział posiada cztery równorzędne<br />
wejścia prowadzące do centralnego<br />
hallu wejściowego, podkreślone przez mostki<br />
przerzucone nad fosą otaczającą budynek.<br />
Świetnie zaprojektowana faktura posadzki<br />
jednoznacznie kieruje użytkowników do<br />
wejść oraz podkreśla kształt obiektu.<br />
Zaskakujące jest, że zbliżając się z dowolnego<br />
kierunku do tego olbrzymiego gmachu,<br />
nigdy nie jesteśmy narażeni na „szukanie<br />
frontu” czy zbędne „obchodzenie” budynku,<br />
z każdej strony bowiem zaprojektowano<br />
główne wejście prowadzące do tego samego<br />
hallu. Także wszystkie fasady są frontowe.<br />
Budynek ciągle zmienia swoje oblicze,<br />
błyszcząc światłem konkretnej pory dnia<br />
i konkretnej pogody, grającym na polerowanym<br />
czarnym granicie fasady, a spacer wokół<br />
niego jest nieustannie źródłem przyjemności<br />
i odkrywaniem niezwykłych widoków.<br />
Trzy geometrycznie klarowne bryły<br />
obiektu i „umykające” po łukach ściany fasady<br />
sprawiają, że jest on odbierany bardzo dyna-<br />
Wrażenie<br />
wszechobecnego<br />
światła<br />
micznie i koncentruje na sobie uwagę obserwatora.<br />
Wkrótce okazuje się jednak, że wyjątkowa<br />
forma budynku, zaskakująca „organizacja”<br />
wejść do niego, olbrzymie sferyczne powierzchnie<br />
granitowej, czarnej, polerowanej<br />
fasady, a na niej subtelne, cienkie linie ze stali<br />
nierdzewnej (jakby nieistotne, ale uwypuklające<br />
kształt budynku), nocna iluminacja świetlna<br />
– to dopiero początek wrażeń. Wnętrze<br />
budynku oferuje bowiem kolejną wyjątkową<br />
„zabawę” światłem i przestrzenią.<br />
Gigantyczna rzeźba<br />
Intrygujący kształt paragrafu był dla autora<br />
projektu, architekta Jacka Grabowskiego,<br />
inspiracją, a wpisanie w ten symbol funkcji<br />
budynku okazało się odkrywaniem zaskakujących<br />
przestrzeni i rozwiązań.<br />
Kształt paragrafu – znaku stanowiącego<br />
jednoznaczny kod prawa – poprzez dodanie<br />
trzeciego wymiaru zaczął oddziaływać mocą<br />
niezwykłej architektury.<br />
Zaprojektowany obiekt składa się z trzech<br />
przenikających się owalnych brył (budynki<br />
A, B i C), o klarownym układzie komunikacji<br />
wewnętrznej. W tych rozległych przestrzeniach<br />
wszystkie korytarze poszczególnych<br />
pięter zaczynają się i kończą w jednym, centralnym,<br />
wielopoziomowym atrium.<br />
Dzieje się tak dlatego, że pętle – owale<br />
korytarzy budynków A, B i C – są jakby<br />
zsunięte. Na obwodzie każdego zwoju<br />
umieszczono sale wykładowe i pokoje pracowników<br />
naukowych. Natomiast wewnątrz<br />
obszernych pętli, w skrajnych bryłach A i C,<br />
zaprojektowano jedna nad drugą – aule i audytoria.<br />
Środkowy zwój pozostał wewnątrz<br />
niewypełniony, tworząc wieloprzestrzenne<br />
przekryte szklanym dachem atrium o wysokości<br />
prawie 30 m, świadczące o wielkości<br />
i randze obiektu oraz stanowiące jego tętniące<br />
życiem centrum.<br />
Atrium tworzą jednoprzestrzenny parter<br />
oraz kilka pięter balkonów – otwartych korytarzy<br />
biegnących po owalnym obwodzie<br />
olbrzymiej pętli B oraz połączonych wiszącymi<br />
mostkami, schodami, kładkami.<br />
W atrium zostały „zawieszone” w przestrzeni<br />
dwa monumentalne „kominy”, zawierające<br />
spiętrzone w kilku kondygnacjach<br />
– niczym warstwy tortu – zespoły auli.<br />
We wnętrzach dominuje biel, odcienie<br />
jasnej szarości, jasne okładziny drewniane,<br />
szkło, stal, co sprawia wrażenie wszechobecnego<br />
światła, kontrastującego dodatkowo<br />
z czernią granitu fasady. Naturalne światło<br />
wpada do wnętrza przez szklany dach<br />
i „przesącza” się przez kładki i mostki, szklane<br />
podłogi, oświetla pięć pięter owalnych galerii,<br />
tworzy zaskakujące efekty cieni na wypukłych<br />
ścianach, dociera do najniższej kondygnacji,<br />
gdzie na posadzce rozrzucono kilkadziesiąt<br />
głazów narzutowych, tworzących naturalne<br />
(dosłownie) podziały wnętrza, stoły, siedziska<br />
i … niezwykłą atmosferę.<br />
Przestrzeń ujęta w taki kształt rodzi emocje<br />
– jest dla użytkowników nieustającym<br />
źródłem przyjemności i satysfakcji. To tak,<br />
jakby architekci zwracali się do nich: MASZ<br />
PRAWO! (czuć się tu dobrze). To hasło, które<br />
przez cały czas projektowania było mottem<br />
autora, ma podwójne znaczenie. Studenci<br />
Wydziału Prawa Uniwersytetu Łódzkiego<br />
czekali bowiem na swoją siedzibę kilkadziesiąt<br />
lat, tułając się po salach wielu innych budynków<br />
uniwersyteckich.<br />
Celem architektów było zaprojektowanie<br />
obiektu jednocześnie przyjaznego i dostojnego,<br />
przytulnego i monumentalnego, prostego<br />
i wyjątkowego. I – sądząc po opiniach<br />
użytkowników, studentów, gości – architekci<br />
mogą mieć satysfakcję.<br />
Przejrzystość funkcji<br />
Budynek nowego Wydziału Prawa i Administracji<br />
Uniwersytetu Łódzkiego o powierzchni<br />
21 500 m 2 przeznaczony jest dla<br />
100 000 studentów i kilkuset pracowników<br />
naukowych. Funkcjonalnie podzielono go<br />
na dwie podstawowe strefy: „niższą” strefę<br />
studentów (poziomy -4.00, 0.00, +4.00,<br />
+8.00), z pomieszczeniami dydaktycznymi,<br />
pracowniami, biblioteką, dziekanatem, częścią<br />
gastronomiczną i kawiarnią, oraz „wyższą”<br />
strefę wykładowców (poziomy +12.00<br />
i +16.00). Część przeznaczona dla pracowników<br />
naukowo-dydaktycznych stanowi wydzieloną<br />
strefę ciszy (w budynkach A i C),<br />
nienarażoną na tranzytowy ruch studentów<br />
do innych części wydziału.<br />
W budynku znajduje się 21 sal dydaktycznych<br />
80-osobowych, 23 sale komputerowe/seminaryjne<br />
30-osobowe, sala sądowa<br />
(próbna) dla 112 osób, aule dla 560, 420, 320<br />
i 220 osób, 5 auli 150-osobowych, 230 pokoi<br />
dla wykładowców i pracowników naukowych,<br />
biblioteka z czytelnią o powierzchni 1400 m 2 ,<br />
bufet, kawiarnia, kluby studenckie, kioski, parking<br />
podziemny i naziemny dla 290 samochodów.<br />
Architekci zdawali sobie sprawę, że tak<br />
duży obiekt powinien mieć niezwykle przejrzystą<br />
komunikację wewnętrzną, połączoną<br />
z informacją wizualną i systemem oznakowania.<br />
Projektowanie zostało podporządkowane<br />
także temu celowi. Ponieważ w budynku<br />
znajduje się dziewięć auli o łącznej liczbie<br />
2380 miejsc, przyporządkowanie kolorów<br />
wystroju wnętrza pozwoliło je jednoznacz-<br />
26 świat architektury świat architektury 27
Fasada błyszczy światłem dnia<br />
nie określić tak, aby ułatwić odnalezienie ich<br />
w przestrzeni gmachu. Zastosowany kod<br />
kolorystyczny, uwzględniony także na szyldach<br />
w całym budynku, jest ściśle związany<br />
z zawodami prawniczymi: powstały aula<br />
czerwona, aula zielona, aula fioletowa i aula<br />
niebieska. Zadbano o kolorystykę poszczególnych<br />
wnętrz, precyzyjnie dobierając akustyczne<br />
tkaniny dla ścian, sufity podwieszone,<br />
wykładziny podłogowe, tapicerkę mebli.<br />
Aule są dla użytkowników charakterystyczne<br />
i natychmiast rozpoznawalne, ponieważ pozostają<br />
w kontraście z minimalistyczną, jasną<br />
kolorystyką wnętrz obiektu.<br />
Wartość architektury<br />
Należy podkreślić, że wyjątkowość Wydziału<br />
Prawa i Administracji przyciąga do niego<br />
nie tylko studentów. Odbywa się tu wiele<br />
konferencji, wystaw, targów, których organizatorzy<br />
wiedzą, że impreza w inspirującym<br />
wnętrzu będzie – sukcesem.<br />
Przysparza to wydziałowi sławy i dodatkowych<br />
źródeł finansowania. Cieszy też fakt, że<br />
architektura obiektu inspiruje jego użytkowników<br />
do dobrych zachowań estetycznych.<br />
I nie dotyczy to wyłącznie opiekunów obiektu,<br />
dbających w każdym szczególe o jego wygląd,<br />
ale przede wszystkim tysięcy studentów, którzy<br />
czują się tutaj świetnie i są dumni ze swojego<br />
wydziału. Po roku użytkowania nie ma<br />
problemów wandalizmu, zaśmiecania, przypadkowych<br />
„pseudoupiększeń” itp.<br />
Gmach zbiera dobre opinie użytkowników,<br />
mieszkańców Łodzi i prasy, a w maju<br />
2010 r. został nagrodzony „Złotym Wiertłem”<br />
w ogólnopolskim konkursie na najlepszy<br />
obiekt budowlany roku, w kategorii obiektów<br />
użyteczności publicznej. Ideą konkursu jest<br />
promowanie profesjonalnych projektantów<br />
i wykonawców oraz ich doskonałej współpracy,<br />
której efektem są budynki o najwyższych<br />
standardach.<br />
Architekt Jacek Grabowski został wyróżniony<br />
jako autor projektu zwycięskiego<br />
PARAGRAFU.<br />
Aule zawieszone w wielopoziomowym atrium<br />
Lokalizacja/adres Łódź, ul. Kopcińskiego 8/12<br />
Pracownia projektowa<br />
AGG – Architekci Grupa Grabowski<br />
spółka z o.o.<br />
28 świat architektury<br />
www.<strong>swiat</strong>architektury.com<br />
świat architektury 29<br />
Architekt autor<br />
arch. Jacek Grabowski<br />
Data opracowania 2005–2006<br />
Data realizacji 2007–2008<br />
Inwestor<br />
Powierzchnia całkowita 21 500 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 5 388 m 2<br />
UNIWERSYTET ŁÓDZKI<br />
Kubatura brutto 106 000 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Skanska<br />
fot. archiwum AGG<br />
zentujemy prezentujemy informujemy informujemy przedstawiamy odwiedzamy zapraszamy<br />
<br />
Kwiecień 2010 (nr 1)<br />
Naczelny Sąd Administracyjny<br />
Złożoność sprawiedliwości<br />
Ośrodek sportów wodnych<br />
w Pszczynie<br />
Transformacje architektoniczne<br />
Pierwsza odsłona<br />
Rozbudowa Akademii Sztuk Pięknych<br />
we Wrocławiu<br />
przedstawiamy<br />
sylwetki polskich<br />
i zagranicznych<br />
projektantów<br />
ń<br />
Naczelny Sąd Administracyjny<br />
Złożoność sprawiedliwości<br />
Ośrodek sportów wodnych<br />
w Pszczynie<br />
Transformacje architektoniczne<br />
Pierwsza odsłona<br />
Rozbudowa Akademii Sztuk Pięknych<br />
we Wrocławiu<br />
zadajemy architektom<br />
nietypowe pytania<br />
<br />
Apar<br />
tamenty w byłej fabryce<br />
Wydz ział<br />
Prawa i Administracji<br />
Uniwe<br />
rsytetu Łódzkiego<br />
Siedziba iba<br />
redak cji<br />
Dziennika Zachodniego<br />
prezentujemy<br />
najwięcej<br />
polskich<br />
realizacji<br />
informujemy o nowinkach technicznych<br />
i interesujących rozwiązaniach<br />
ISSN: 2081-6413<br />
<br />
2 / 2010<br />
SZTUKA ARCHITEKTURY<br />
Teatr Rozrywki w Chorzowie – spojrzenie autorskie<br />
PORT LOTNICZY<br />
Budowa terminala odpraw pasażerskich we Wrocławiu<br />
SPLATANIE PRZESTRZENI<br />
Budynek biurowo-usługowy w Warszawie<br />
ISSN: 2081-6413<br />
U SCHEIBLERA<br />
PARAGRAF<br />
MED<br />
IA CENTRUM<br />
<br />
zaglądamy<br />
do firm<br />
i hal<br />
produkcyjnych<br />
SZTUKA ARCHITEKTURYR<br />
Teatr Rozrywki w Chorzowie – spojrzenie autorskie<br />
PORT LOTNICZY<br />
Budowa terminala odpraw<br />
pasażerskich we Wrocławiu<br />
SPLATA<br />
NIE PRZESTRZENI<br />
Budynek<br />
biurowo-usługowy w Warszawie<br />
3 / 2010<br />
U SCHEIBLERA<br />
Apartamenty w byłej fabryce<br />
PARAGRAF<br />
Wydział Prawa i Administracji<br />
Uniwersytetu Łódzkiego<br />
MEDIA CENTRUM<br />
Siedziba redakcji<br />
Dziennika Zachodniego
Realizacje w Polsce<br />
ASEPTYKA ARCHITEKTURY<br />
Budynek biurowy w Brzeziu pod Opolem<br />
Lata 70. XX wieku były wyjątkowo<br />
trudne dla polskiej architektury.<br />
To czas ubogich technologii, substandardów<br />
technicznych i projektów typowych, dyktatu<br />
koncernów budowlanych, normatywów oraz<br />
prefabrykatów. Obiekty interesujące pod<br />
względem architektonicznym powstawały<br />
rzadko. Z pewnością nie można zaliczyć do<br />
nich budynku w Brzeziu pod Opolem, który<br />
zbudowano wg typowego, „taśmowego”<br />
projektu. Ten parterowy pawilon pełnił funkcję<br />
warsztatu naprawczego, później magazynu.<br />
Modernizacja oraz przebudowa budynku,<br />
wykonana z pietyzmem i szacunkiem dla<br />
pierwowzoru godnego zabytku, może więc<br />
budzić zdziwienie. A jednak, naszym zdaniem,<br />
prosta, jednorodna struktura obiektu<br />
posiada potencjał i wartości godne zachowania<br />
oraz uwypuklenia.<br />
Zmiany<br />
Przebudowa budynku polegała na usunięciu<br />
wszystkich dobudówek i wewnętrznych<br />
podziałów hali magazynowej oraz pozostawieniu<br />
jedynie głównej, prostopadłościennej bryły<br />
z rytmem otworów na elewacji frontowej.<br />
W obszerne wnętrze hali wpisano dwukondy-<br />
gnacyjną, stalową konstrukcję, niczym magazynowe<br />
regały wysokiego składowania. Konstrukcję<br />
tę wypełniono indywidualnymi pokojami<br />
biurowymi oraz pomieszczeniami socjalnymi,<br />
sanitarnymi, technicznymi. Piętro zostało przeznaczone<br />
na gabinety i małą salę konferencyjną.<br />
Druga sala konferencyjno-szkoleniowa znajduje<br />
się w rejonie holu wejściowego. Pozostałą<br />
obszerną przestrzeń wnętrza zajmuje sala operacyjna<br />
z biurem typu „open space”.<br />
Surowość<br />
W kolorystyce budynku dominuje biel, co<br />
symbolicznie wiąże się z profilem działalności<br />
firmy. Białe są ściany, sufity i betonowe posadzki<br />
przemysłowe na parterze. Duże tafle<br />
szkła wypełniają w całości otwory okienne<br />
elewacji i stanowią przegrody wewnętrzne<br />
indywidualnych pomieszczeń biurowych oraz<br />
sal konferencyjnych.<br />
Strukturze budynku zostało podporządkowane<br />
zagospodarowanie terenu znajdującego<br />
się w bezpośrednim otoczeniu. Betonowy<br />
parking i trawniki na froncie przecięte<br />
są pasami bazaltu w rytmie filarów międzyokiennych.<br />
Układ miejsc parkingowych jest<br />
czytelny dzięki lampom posadzkowym.<br />
Budynek biurowy – elewacja<br />
DESIGN<br />
WCHODZI<br />
NA SCHODY<br />
Schody są pierwszoplanowym elementem architektury<br />
przestrzeni domowej, ale również publicznej. Schody<br />
schodom nierówne – nie tylko pod względem liczby<br />
stopni, ale przede wszystkim designu i tego, co je<br />
przemienia ze zwykłego przedmiotu w dzieło sztuki.<br />
ciągu ostatnich lat ponownie nabrały<br />
W szczególnej roli – pełniąc swą funkcję<br />
użytkową stały się jednocześnie elementem<br />
kompozycji wnętrza i jego dekoracją, niejednokrotnie<br />
wręcz elementem we wnętrzu dominującym.<br />
Różnorodne kształty stopni i balustrad,<br />
a także materiały, z których są one wykonane,<br />
pozwalają tworzyć niezwykle oryginalne formy.<br />
Przede wszystkim warto zauważyć, że dobrym<br />
wyborem będą schody stalowe. Schody<br />
stalowe posiadają konstrukcję składającą się z elementów,<br />
które o wiele łatwiej zamontować i wymienić<br />
niż np. elementy schodów drewnianych.<br />
Konstrukcja stalowa jest poza tym optycznie<br />
o wiele lżejsza, a także o wiele trwalsza i pozwala<br />
na zastosowanie znacznie szerszej gamy kolorów.<br />
Ten ostatni aspekt ma o tyle duże znaczenie,<br />
że barwa w sposób decydujący wpływa na<br />
odbiór schodów oraz pomieszczenia w jakim są<br />
one ustawione, a także kształtuje jego estetykę.<br />
Materiał, który możemy zastosować w połączeniu<br />
ze stalą, jest bardzo zróżnicowany.<br />
I tak stopnie można wykonać ze stali gładkiej, blachy<br />
ryflowanej, drewna (tu możliwości wyboru<br />
ogranicza wyłącznie dostępność poszczególnych<br />
gatunków na rynku), szkła, a w przypadku schodów<br />
przeznaczonych do użytku zewnętrznego –<br />
również kratownicy. Czasem warte rozważenia<br />
jest takie przygotowanie konstrukcji stopnia, ażeby<br />
dało się go wypełnić ceramiką przemysłową.<br />
Nowoczesne technologie i sposoby łączenia<br />
różnych materiałów pozwalają na wykonanie<br />
okładziny schodów praktycznie ze wszystkich<br />
materiałów wykorzystywanych we wnętrzach.<br />
Często schody zajmują centralne miejsce<br />
w przestrzeni stając się elementem dominującym<br />
szczególnie w przypadku dużych otwartych<br />
przestrzeni.<br />
Balustrady – stanowiące jeden z ważniejszych<br />
elementów konstrukcji, mogą mieć różny<br />
kształt. Podstawą są często słupki wykonane<br />
z rurek stalowych lub profili. Wypełnienie stanowi<br />
szkło, nierdzewne pręty podziału, poliwęglan,<br />
elementy kute, linki stalowe – wszystko to<br />
zależy od potrzeb i projektu. Pochwyt musi być<br />
przede wszystkim doskonale wykończony, tak,<br />
aby nie stwarzał przeszkód dla przesuwającej<br />
po nim dłoni. Bardzo dobrym materiałem jest<br />
w tym wypadku tworzywo – tym lepsze, że pozwalające<br />
na łatwy montaż i dostosowujące się<br />
do biegu schodów. Często stosuje się też stal<br />
lub drewno – zwykle tam, gdzie mamy do czynienia<br />
z biegiem prostym.<br />
Forma schodów dzieli je na kręcone, proste<br />
lub modułowe.<br />
Przy zakupie interesującej nas konstrukcji<br />
schodów ważne jest, by wybierać produkty<br />
posiadające ważne certyfikaty i aprobaty,<br />
gdyż oprócz designu i ciekawej formy przestrzennej<br />
schodów muszą spełniać wymogi<br />
bezpieczeństwa.<br />
Ranga schodów we współczesnej architekturze<br />
znacznie wzrosła. Odkąd z ciasnych klatek<br />
schodowych weszły na salony, stały się równoprawnym,<br />
a często dominującym elementem<br />
budującym styl i klimat wnętrz.<br />
fot. by Atrium<br />
Industrialne wnętrze<br />
Antoni Domicz<br />
Pełna prostota – klatka schodowa<br />
30 świat architektury<br />
fot. archiwum Antoni Domicz<br />
Wyjątkowa realizacja autorstwa<br />
pracowni M. i A. Domicz przykuwa<br />
naszą uwagę prostotą i ascetyczną<br />
surowością. Głównym założeniem<br />
projektowym była zmiana funkcji<br />
z magazynowej na biurową, przy<br />
zachowaniu pierwotnego charakteru<br />
obiektu, co się w pełni udało.<br />
Zastosowanie we wnętrzach<br />
materiałów wykończeniowych dla<br />
przemysłu oraz wyeksponowanie<br />
stalowej konstrukcji dachu, uwypuklają<br />
industrialne pochodzenie tej<br />
architektury. Natomiast duże szklane<br />
płaszczyzny zastępujące część<br />
ścian działowych są podkreśleniem<br />
obecnego przeznaczenia budynku.<br />
Dzięki doskonałemu projektowi<br />
Małgorzaty Pizio-Domicz, Marty<br />
Pizio, Antoniego Domicza, obiekt<br />
pozostaje wpisany w przemysłowe<br />
otoczenie, jednocześnie zapewniając<br />
przyjazne środowisko pracownikom<br />
i użytkownikom biur.
Realizacje w Polsce<br />
SZKOŁA PRIMUS<br />
Zespół szkół wraz z zapleczem sportowo-socjalnym w Szczecinie<br />
W Szczecinie przy ulicy Monte Cassino powstał wyjątkowy zespół<br />
szkolny według projektu pracowni FBA. Istniejący tu budynek<br />
z okresu międzywojennego został rozbudowany o praktycznie<br />
100% swojej powierzchni przy minimalnym wykorzystaniu przestrzeni<br />
działki. Wszystko dzięki ukryciu pod ziemią dużych kubaturowo<br />
funkcji, takich jak basen i sala gimnastyczna.<br />
Elewacja północna z przekrojem<br />
przez część poziemną<br />
Świetlik rozdzielający strefy<br />
basenu i sali gimnastycznej<br />
nych. Takie rozwiązanie wynikało z kwestii<br />
estetycznych oraz sąsiedztwa i stosunkowo<br />
niewielkich rozmiarów działki, a decyzja<br />
o nim została demokratycznie podjęta przez<br />
inwestora i projektantów. Ostatecznie uzyskano<br />
harmonię kubatur oraz proporcji brył<br />
nowego skrzydła i istniejącej części, a współczesna<br />
fasada nie przytłacza historycznej.<br />
Warto zaznaczyć, że nowatorska bryła jest<br />
niższa i zwieńczona płaskim dachem.<br />
Ukryte funkcje<br />
Pomiędzy obiektami po stronie północnej<br />
zlokalizowano szklany łącznik, który pełni<br />
funkcję komunikacyjną oraz mieści hol główny.<br />
Jego wygląd zewnętrzny podniesiony został do<br />
rangi dominanty elewacyjnej poprzez mocny<br />
i wertykalny układ. Dodatkowo, jest bardzo<br />
współczesny w swoim charakterze dzięki użytym<br />
do jego wykonania materiałom – szkłem<br />
w aluminiowych ramach i blachą tytanowocynkową.<br />
To właśnie tu zlokalizowano główne<br />
wejście do obiektu, za którym rozciąga się<br />
przestrzeń holu głównego. W nim dostępne<br />
są: recepcja, główna klatka schodowa, winda<br />
o funkcji osobowej i towarowej, bufet z jadalnią<br />
i toalety, zrealizowane już w nowym skrzydle.<br />
Komunikacja pionowa jest rozwiązana tak, aby<br />
z windy wszystkie pomieszczenia były dostępne<br />
dla osób niepełnosprawnych.<br />
W budynku międzywojennym zlokalizowano<br />
szatnie i pomieszczenia dydaktyczne,<br />
które są dostępne bezpośrednio z holu<br />
głównego. Na drugiej kondygnacji, która<br />
pierwotnie pełniła funkcję wysokiego parteru,<br />
przewidziano pomieszczenia administracyjne<br />
oraz czytelnię i świetlicę. Z uwagi na kwestie<br />
użytkowe elewacja została ocieplona za pomocą<br />
granulatu poliuretanowego wtłaczanego<br />
w przestrzeń pustki i wykończona tynkami<br />
mineralnymi oraz okładziną kamienną z płyt<br />
łupka w obrębie cokołu. Stolarkę zewnętrzną<br />
odtworzono w drewnie z zachowaniem<br />
pierwotnych podziałów. Ponieważ elewacja<br />
Okładzina z listew modrzewiowych<br />
tego skrzydła znajduje się pod opieką konserwatorską,<br />
wszystkie prace były prowadzone<br />
w porozumieniu z tym urzędem.<br />
Część nową zaprojektowano w układzie<br />
słupowym wykonanym z żelbetu. Na kondygnacjach<br />
drugiej oraz trzeciej naziemnej<br />
przewidziano hole rekreacyjne dla uczniów,<br />
które pełnią również funkcję komunikacji poziomej.<br />
Ponadto, znajduje się tu dwanaście sal<br />
lekcyjnych wraz z sanitariatami. Na trzecim<br />
poziomie zlokalizowano też salę audiowizualną,<br />
z której istnieje możliwość przejścia na<br />
tarasy użytkowe. Na poddaszu znalazły się<br />
Szklany łącznik budynków<br />
Projekt składał się z dwóch zasadniczych<br />
części, co zostało odzwierciedlone w bryle<br />
budynku. Pierwszy segment to istniejący na<br />
działce obiekt o historyzującej fasadzie, przykryty<br />
czterospadowym dachem. Został on<br />
poddany remontowi i adaptacji do nowych<br />
funkcji. Druga część to dodatkowe i w pełni<br />
nowoczesne skrzydło. Ma ono również dwie<br />
kondygnacje podziemne, obrysem znacznie<br />
wychodzące poza rzut poziomów naziempomieszczenia<br />
gospodarcze i wentylatornia<br />
obsługująca starą część budynku. Pod<br />
ziemią, oprócz pomieszczeń technicznych<br />
i gospodarczych, umieszczono nietypowe<br />
dla tej lokalizacji zaplecze sportowo-rekreacyjne<br />
szkoły. Tu swoje miejsce znalazła sala<br />
gimnastyczna o wielkości pełnego boiska do<br />
siatkówki i wysokości 7 m oraz basen przeznaczony<br />
do nauki pływania o wielkości niecki<br />
6 x 12 m i głębokości od 0,6 m do 1,2 m<br />
wraz z szatniami. Oba pomieszczenia zostały<br />
doświetlone dziennym światłem pośrednim,<br />
pochodzącym z górnego świetlika. Na dachu<br />
części podziemnej urządzono teren zielony<br />
służący uczniom. Element ten płynnie wpisuje<br />
się w otoczenie, nie zdradzając ukrytych pod<br />
jego powierzchnią funkcji.<br />
Rozwiązania techniczne<br />
i materiałowe<br />
Za najtrudniejszą część inwestycji projektanci<br />
uznali wyraźne zbliżenie do granic<br />
działki części podziemnej obiektu. Problem<br />
ten rozwiązano poprzez zastosowanie technologii<br />
ścian szczelinowych. Dzięki temu zminimalizowano<br />
niekorzystne oddziaływanie na<br />
sąsiadującą zabudowę.<br />
Zlokalizowany na dachu teren zielony<br />
wymagał odpowiedniego rozwiązania zapewniającego<br />
zabezpieczenie przed wodą<br />
opadową i śniegiem. Zastosowano tu system<br />
dachu odwróconego, gdzie dolną izolację<br />
stanowi papa modyfikowana, następnie użyto<br />
warstwy dociskowej ze żwiru płukanego,<br />
a na zewnątrz wprowadzono powierzchnię<br />
biologicznie czynną.<br />
Konstrukcję dachu stanowią żelbetowe<br />
płyty kanałowe, pomiędzy którymi zlokalizowano<br />
wspomniany już świetlik. Pod tym<br />
ostatnim zastosowano pomost komunikacyjny,<br />
który pełni również funkcję usztywnienia<br />
części podziemnej. W czasie odbywania się<br />
zawodów sportowych kładka jest dodatkowo<br />
wykorzystywana jako widownia dla sali gimnastycznej<br />
i basenu.<br />
Stołówka w pogodnej kolorystyce<br />
Elewacja części współczesnej została podzielona<br />
na dwie strefy. Podbudowę stanowi<br />
parter obłożony okładziną z łupkowych płyt, co<br />
jest nawiązaniem do części istniejącej. Powyżej<br />
wysunięto dwie wyższe kondygnacje i obłożono<br />
je listwami z modrzewia, które skontrastowano<br />
z aluminiową stolarką okienną. Bryłę wzbogacono<br />
o pergolę ustawioną przy stołówce szkoły.<br />
Dzięki temu elewacja otrzymała układ horyzontalny<br />
i współczesny wyraz, ale nie „chłodny-metalowy”,<br />
tylko ocieplony kolorystyką drewna.<br />
Wnętrza utrzymano w czystej stylistyce,<br />
bazując na barwie białej i szarej. żenia meblowego. Wyjątek stanowi basen,<br />
czowych detali, wykończeń czy wyposa-<br />
Wprowadzono intensywne akcenty kolorystyczne<br />
w postaci czerwonych i pomarańnatowe<br />
mozaiki.<br />
w którego wnętrzu dominują niebiesko-gra-<br />
Lokalizacja/Adres Szczecin, ul. Monte Cassino 27<br />
Pracownia projektowa<br />
Federacyjne Biuro Architektoniczne – FBA s.c.<br />
arch. Ryszard Burbicki<br />
Architekt prowadzący<br />
arch. Marcin Jackowiak<br />
Data opracowania 2005 r.<br />
Data realizacji 2005–2006 r.<br />
Inwestor<br />
BUCHALTER sp. z o.o.<br />
Powierzchnia całkowita 2 800 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 656 m 2<br />
Kubatura brutto 8 500 m 3<br />
Wśród realizacji placówek oświatowych obserwujemy coraz ciekawsze projekty.<br />
Przykładem może być wrocławska szkoła na Maślicach (artykuł jej poświęcony<br />
w jednym z najbliższych wydań) czy właśnie placówka w Szczecinie według koncepcji<br />
pracowni FBA. Najmłodszym użytkownikom architektury oferowane są rozwiązania<br />
eleganckie i rozwijające wyobraźnię. Przyczyni się to do rozwoju społeczeństwa,<br />
które będzie dążyć do życia w pięknych i funkcjonalnych przestrzeniach.<br />
Dla architektów taka przyszłość jest niewątpliwie pożądana.<br />
fot. archiwum FBA<br />
32 świat architektury świat architektury 33
Realizacje w Polsce<br />
POD SZKLANYM<br />
PORTYKIEM<br />
Siedziba Urzędu Dzielnicy Warszawa Bielany<br />
Obiekt zlokalizowano na skrzyżowaniu<br />
ulic Żeromskiego i Jarzębskiego, gdzie przewidziano<br />
główne wejście i reprezentacyjny<br />
plac. Od północy działkę ogranicza ul. Jarzębskiego,<br />
od zachodu ul. Staffa, a w kierunku<br />
południowym osiedle mieszkaniowe.<br />
Zagospodarowanie terenu<br />
Założenie urbanistyczne zamyka park<br />
o eleganckich, geometrycznych formach. Na<br />
jego elementy składa się zieleń izolacyjna<br />
i dekoracyjna, trawniki, ciągi piesze oraz okalająca<br />
zieleń wysoka. W projekcie ujęto także<br />
rosnące tu wcześniej drzewa.<br />
Dwa obszerne place parkingowe, mieszczące<br />
łącznie 82 samochody, zlokalizowano od<br />
strony ul. Staffa, skąd przewidziano też wjazd.<br />
Ich powierzchnia została w pełni odwodniona.<br />
Ciąg pieszy, wychodzący z parkingu, pozwala<br />
przejść użytkownikom bezpośrednio do budynku.<br />
Rozwiązanie uzupełnia garaż podziemny<br />
(138 miejsc postojowych) usytuowany pod<br />
budynkiem, obsługiwany przez rampę zaprojektowaną<br />
w sąsiedztwie parkingu naziemnego.<br />
Dodatkowo, w południowej części działki znajduje<br />
się droga pożarowa o charakterze ciągu<br />
pieszo-jezdnego o szerokości 4 m.<br />
Koncepcja architektoniczna<br />
balustrady, obłożenia słupów i obróbki blacharskie)<br />
wykonano z profili stalowych i aluminiowych.<br />
Pozostałe czterokondygnacyjne elewacje podzielono<br />
rytmicznie, zgodnie z formą sąsiednich<br />
budynków. Na fasadzie południowej, sąsiadującej<br />
z częścią miasta o zabudowie kameralnej, zaprojektowano<br />
akcenty w postaci szklanych kostek. Ich<br />
skala i skierowanie ku zieleni zapewniają wysokie<br />
walory estetyczne części zewnętrznej i użytkowe<br />
wnętrzom.<br />
2 3<br />
Projekt tytułowej inwestycji został wyłoniony w drodze<br />
konkursu. Dokumentację opracowano w latach<br />
1996-97, a w 2005 r. wprowadzono nieznaczne<br />
zmiany. Jego twórca Michał Jaworski postawił<br />
sobie za cel zaprojektowanie obiektu, który da niepowtarzalną<br />
szansę na stworzenie nowej przestrzeni<br />
publicznej, miejsca, które stanie się wizerunkiem<br />
tej części miasta i jego najważniejszym elementem.<br />
1<br />
Od czasów historycznych ratusz stanowił<br />
jeden z ważniejszych elementów miasta, dlatego<br />
projektant chciał, aby nowy obiekt był<br />
dla mieszkańców powodem do dumy. Stąd<br />
dbałość o harmonię pomiędzy sąsiedztwem<br />
a budynkiem oraz spójność z charakterem<br />
dzielnicy Bielany. Przyjęto dwie uzupełniające<br />
się zasady kompozycji. Pierwsza – linowa<br />
– kontynuuje zabudowę pierzejową wzdłuż<br />
ul. Jarzębskiego. Druga – blokowa – prowadzona<br />
jest od wnętrza parkowego w kierunku<br />
ul. Żeromskiego.<br />
W układzie architektonicznym wyróżniono<br />
główną, sześciokondygnacyjną bryłę ratusza.<br />
Stanowi ona zarówno dominantę urbanistyczną<br />
w perspektywie ulicy Żeromskiego,<br />
jak i akcent przestrzenny samego budynku.<br />
Elementami odznaczającymi się są wysokość<br />
i rzut na planie ćwierci okręgu.<br />
Nawiązując do budowy renesansowych<br />
gmachów reprezentacyjnych, wejście główne<br />
poprzedzono zadaszonym portykiem.<br />
Od strony parku (ul. Jarzębskiego) zaprojektowano<br />
dodatkowe dwa wejścia reprezentacyjne,<br />
dla pracowników oraz do restauracji<br />
i Urzędu Stanu Cywilnego. Dzięki temu poszczególne<br />
części budynku mogą funkcjonować<br />
niezależnie.<br />
W projekcie kierowano się chęcią skontrastowania<br />
lekkości z monumentalną bryłą. W tym<br />
celu zestawiono jednorodną, trzykondygnacyjną<br />
płaszczyznę przeszklenia holu, podkreśloną przez<br />
szklany dach nad portykiem i ażurową konstrukcję<br />
schodów oraz balustrad, z płaszczyznami ścian<br />
obłożonymi piaskowcem w kolorze jasnoszarym.<br />
Elementy kamienne zastosowano również<br />
w formie okładziny ściany szczytowej, uzupełnień<br />
gzymsów na części łukowej i fasadzie od strony<br />
ul. Jarzębskiego. Elementy dekoracyjne (daszki,<br />
4<br />
34 świat architektury świat świat architektury 35
5<br />
Realizacje w Polsce<br />
Poziom parteru został nieznacznie wyniesiony<br />
ponad teren do wysokości 50 cm,<br />
ale dostęp osobom niepełnosprawnym jest<br />
zapewniony.<br />
Rozwiązanie wnętrz<br />
Budynek wzniesiono w konstrukcji żelbetowej,<br />
słupowo-płytowej, bezpodciągowej.<br />
Przy wejściu głównym zaprojektowano duży,<br />
przeszklony hol o wysokości wszystkich kondygnacji.<br />
Oprócz podkreślenia wizualnej łączności<br />
poszczególnych stref obiektu, projektantom<br />
zależało na zaakcentowaniu demokratycznego<br />
charakteru władzy oraz zapewnieniu mieszkańcom<br />
symbolicznego wglądu do ratusza.<br />
Wnętrza podzielono na bloki funkcjonalne,<br />
które rozplanowano wokół komunikacji<br />
pionowej. Składają się na nią zarówno klatki<br />
schodowe, jak i windy osobowe. Węzły sanitarne<br />
zaprojektowano tak, aby ułatwić modyfikację<br />
układu pomieszczeń w przyszłości.<br />
Z opisanymi zespołami sąsiadują pomieszczenia<br />
socjalne, magazyny podręczne i archiwa.<br />
Wnętrza techniczne i magazyny usytuowano<br />
w strefie podziemnej obok garażu.<br />
Parter przeznaczono głównie dla interesantów.<br />
W holu dostępne są: kwiaciarnia,<br />
kiosk, punkt ksero, fotograf oraz bezpośrednie<br />
przejście do sali operacyjnej Wydziału<br />
Obsługi Mieszkańców. Ta ostatnia, zlokalizowana<br />
w środku obiektu, została doświetlona<br />
światłem naturalnym poprzez świetlik<br />
dachowy. Pomieszczenia biurowe wydziału<br />
rozmieszczono wzdłuż ścian zewnętrznych<br />
budynku. Ich układ zaprojektowano tak, aby<br />
miały bezpośredni kontakt poprzez komunikację<br />
wewnętrzną z pozostałą częścią urzędu<br />
znajdującą się na wyższych kondygnacjach.<br />
Ponadto, na parterze wydzielono salę wielofunkcyjną<br />
i Urząd Stanu Cywilnego, a całość<br />
uzupełnia strefa gastronomiczna.<br />
6<br />
1<br />
2<br />
3<br />
4<br />
5<br />
6<br />
7<br />
Hol główny<br />
Detal elewacji<br />
Widok zespołu<br />
Elewacja frontowa<br />
Detal klatki schodowej<br />
Detale oświetlenia<br />
Sala obrad<br />
fot. archiwum Urząd Dzielnicy Warszawa Bielany<br />
Lokalizacja/adres<br />
Wroc<br />
ław,<br />
ul.<br />
l.Ko<br />
Kośc<br />
ściu<br />
iusz<br />
szki<br />
129<br />
29a,<br />
a,12<br />
129b<br />
MINIMALIZM<br />
FORMALNY<br />
Budynek Starostwa Powiatowego we Wrocławiu<br />
Obiekt jest przykładem współczesnej<br />
architektury budynków<br />
użyteczności publicznej. Zastosowano<br />
w nim szereg nowoczesnych<br />
rozwiązań technicznych<br />
i funkcjonalnych w zakresie formy<br />
oraz poprawy systemu funkcjonowania<br />
wnętrz administracyjnych.<br />
Na pozostałych kondygnacjach zlokalizowano<br />
modułowe pokoje biurowe (1-osobowe<br />
– 12 m 2 i 2-osobowe – 18 m 2 ) oraz większe<br />
wnętrza w narożach budynku. Ponadto, wyróżniono<br />
sale Rady i Zarządu Dzielnicy, które<br />
usytuowano na czwartym i piątym piętrze,<br />
a także – na piątej kondygnacji – salę posiedzeń<br />
Rady Dzielnicy, przeznaczoną dla ponad<br />
50 osób. Przewiduje się zatrudnienie<br />
350 pracowników biurowych i wizytę do<br />
1000 interesantów dziennie.<br />
7<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekt prowadzący<br />
Architekci<br />
Warszawia, ul. Żeromskiego<br />
Spółka Projektowa Plan sp. z o.o.<br />
arch. Michał Jaworski<br />
arch. Jakub Hanula, arch. Emil Karpowicz,<br />
arch. Marta Paprocka, stud. arch. Andrzej Loch<br />
Pracownia projektowa<br />
Arch<br />
chit<br />
ekt pr<br />
owad<br />
adzą<br />
zący<br />
Architek<br />
ci<br />
Data<br />
opracow<br />
ania<br />
Data<br />
realizacji<br />
Inwe<br />
stor<br />
Biur<br />
o real<br />
aliz<br />
izac<br />
acji<br />
Wal<br />
as sp.<br />
z o.o<br />
.o.<br />
Zbig<br />
igni<br />
ew Wal<br />
alas<br />
as<br />
An<br />
na New<br />
erla<br />
la, Ma<br />
rek Koms<br />
msta<br />
,<br />
Tade<br />
deus<br />
usz Jaki<br />
mi<br />
szyn<br />
, Izab<br />
abel<br />
a Przy<br />
zyby<br />
byls<br />
lska<br />
ka,<br />
An<br />
na<br />
Gep<br />
eppe<br />
pe<br />
rt<br />
-Sto<br />
toks<br />
ik<br />
list<br />
opad<br />
200<br />
008 r.<br />
list<br />
stop<br />
opad<br />
200<br />
008 – li<br />
stop<br />
opad<br />
200<br />
009 r.<br />
Po<br />
wi<br />
at wro<br />
rocł<br />
cław<br />
sk<br />
i<br />
Powi<br />
er<br />
zchn<br />
hnia<br />
cał<br />
kowi<br />
ta 8 01<br />
8,<br />
9 m 2<br />
W projekcie zaproponowano materiały<br />
o wysokich walorach estetycznych i użytkowych<br />
w celu zapewnienia rozwiązaniom<br />
trwałości oraz podkreślenia prestiżu funkcji.<br />
Powierzchnia całkowita 15 324 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 3 121 m 2<br />
Kubatura brutto 54 000 m 3<br />
Powi<br />
wier<br />
erzc<br />
hn<br />
ia zab<br />
ud<br />
ow<br />
y 1 210 m 2<br />
Kuba<br />
tu<br />
ra<br />
brutto 25 117<br />
17<br />
m 3<br />
Gene<br />
nera<br />
raln<br />
lny wyko<br />
kona<br />
nawc<br />
wca<br />
Wy<br />
kona<br />
nawc<br />
wca okła<br />
dzin<br />
ka<br />
mi<br />
enny<br />
nych<br />
36 świat architektury<br />
świat świat architektury 37<br />
Inte<br />
ter-<br />
syst<br />
stem<br />
Ve<br />
tt<br />
er<br />
Pol<br />
olsk<br />
ska
Budynek został wpisany w pierzeję<br />
zgodnie z obowiązującą linią zabudowy,<br />
dzięki czemu przywrócono historyczny<br />
układ ulicy. Gabarytami obiekt<br />
nawiązuje do istniejącej zabudowy, ale<br />
nadano mu w pełni nowoczesną formę<br />
architektoniczną.<br />
Trójkąt bermudzki<br />
Jednym z celów postawionych na początku<br />
realizacji było poprawienie jakości<br />
przestrzeni miejskiej między ulicami Kościuszki,<br />
Pułaskiego i Traugutta, zwanej<br />
potocznie „trójkątem bermudzkim”. Ten<br />
wartościowy pod względem urbanistycznym<br />
i architektonicznym obszar traci na<br />
znaczeniu przez chaos w lokalizowaniu zabudowy,<br />
który powstał w minionych latach.<br />
Umiejscowienie na tym terenie Starostwa<br />
Powiatowego umożliwiło uporządkowanie<br />
kwartału i podniesienie rangi całej dzielnicy.<br />
Pod inwestycję wyznaczono działkę po<br />
bazie PKS, na której znajdowały się budynki<br />
magazynowe w złym stanie technicznym,<br />
stacja benzynowa i zdewastowana zieleń.<br />
W związku z tym działania rozpoczęto od<br />
uzyskania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę<br />
istniejących obiektów oraz zgody na wycinkę<br />
szpaleru topoli, których stan stwarzał zagrożenie<br />
dla bezpieczeństwa dalszych prac<br />
budowlanych. Wraz z uzyskaniem wymienionych<br />
dokumentów, w lipcu 2008 r. ruszyły<br />
prace archeologiczne. Nie znaleziono<br />
wartościowych wykopalisk i już w połowie<br />
października 2008 r., po uzyskaniu decyzji<br />
o pozwoleniu na budowę, rozpoczęto roboty<br />
ziemne. W ich wyniku przeniesienia wymagały<br />
wszystkie sieci: trakcja tramwajowa, gazowa,<br />
wodna, energetyczna i teletechniczna.<br />
Wzdłuż ulicy Kościuszki starano się pozyskać<br />
każdy centymetr wolnej przestrzeni.<br />
Rzut budynku zaprojektowano na planie<br />
litery L o podstawie zwróconej w kierunku<br />
ul. Kościuszki. Obiekt posiada pięć<br />
kondygnacji nadziemnych oraz jedną podziemną.<br />
Główne wejście oraz wjazd na teren<br />
inwestycji zaprojektowano w podcieniu od<br />
ul. Kościuszki. Drugie wejście zlokalizowano<br />
od strony podwórza. Zachowano wjazd na<br />
teren przez bramę oraz drogę wewnętrzną<br />
przeciwpożarową, obsługującą budynki w głębi<br />
kwartału. Na działce zlokalizowano 58 miejsc<br />
postojowych, dodatkowych 15 mieści garaż<br />
podziemny. Oba parkingi mają stanowiska dla<br />
osób niepełnosprawnych – po 2 na każdym<br />
z nich. Dla cyklistów przewidziano stojak na<br />
rowery zlokalizowany blisko wejścia głównego.<br />
Urząd w nowej odsłonie<br />
Zamierzeniem architektów było stworzenie<br />
budynku podkreślającego rangę jego<br />
funkcji. W tym celu użyto nowoczesnych<br />
materiałów spełniających wysokie wymagania<br />
techniczne i estetyczne. Zadbano<br />
o to, by urząd był kojarzony z nowoczesną<br />
instytucją, która potrafi sprostać oczekiwaniom<br />
petenta. Sale obsługi klienta zostały<br />
przeszklone, czym umożliwiono wgląd<br />
przechodniów do środka. Są one ponadto<br />
przyjazne, jasne i przestrzenne.<br />
Zrezygnowano z dekoracji, a całość elewacji<br />
utrzymana jest w stonowanej kolorystyce.<br />
Znaczenie budynku podkreślono od<br />
ul. Pułaskiego narożnikiem-dominantą zaprojektowanym<br />
w czarnym granicie, z wypiaskowanym<br />
napisem POWIAT WROCŁAWSKI<br />
i herbem powiatu. Dzięki temu budynek jest<br />
widoczny i rozpoznawalny.<br />
Przestrzeń wokół budynku została uporządkowana.<br />
Zaprojektowano nowe nasadzenia:<br />
wysokie drzewa, szpalery grabów<br />
i klonów pospolitych oraz zieleń niską<br />
– irgę. Postawiono również żywopłoty<br />
z ognika szkarłatnego, a na trawnikach zlokalizowanych<br />
przed wejściem do budynku nasadzono<br />
trawy ozdobne.<br />
fot. Joanna Jabłońska<br />
Dla petenta, dla pracownika<br />
Program funkcjonalny budynku uwzględnia<br />
wszystkie potrzeby lokalowe przedstawione<br />
przez poszczególne wydziały Starostwa<br />
Powiatowego i cztery jednostki organizacyjne<br />
powiatu wrocławskiego.<br />
Kondygnacja podziemna (techniczna)<br />
jest niedostępna dla osób z zewnątrz, z wyłączeniem<br />
garażu. Znajdują się tam: archiwum<br />
główne (ok. 230 m²) z 3000 mb półek w nowoczesnym<br />
systemie regałów przesuwnych,<br />
archiwa wydziałowe (ok. 81 m²), pomieszczenia<br />
magazynowe oraz techniczne.<br />
Na parterze petent ma dostęp do punktu<br />
informacyjnego, info-kiosku oraz miejsc<br />
do wypełnienia dokumentów. Zlokalizowano<br />
tu też dwie duże sale obsługi klienta ze<br />
stanowiskami ogólnymi Wydziału <strong>Architektury</strong><br />
i Budownictwa. W pobliżu holu głównego<br />
usytuowano kancelarię ogólną oraz<br />
kasę. Bezpośrednio z parkingu dostępny<br />
jest Wydział Komunikacji. W jego sąsiedztwie<br />
znajduje się kasa oraz archiwa o łącznej<br />
powierzchni 131 m², przewidziano również<br />
miejsca dla oczekujących. Dalej zaprojektowano<br />
zespół pomieszczeń biurowych i dwa<br />
zespoły sanitarne (dla personelu i interesantów),<br />
pomieszczenie socjalne, gospodarcze<br />
i techniczne. Wszystkie sale obsługi klienta<br />
oraz konferencyjne są klimatyzowane.<br />
Następny poziom zajmują: sala konferencyjna<br />
na 100 osób (zwana bizantyjską),<br />
biura starosty i wicestarosty oraz członków<br />
zarządu, zespół reagowania kryzysowego,<br />
Wydział <strong>Architektury</strong> i Budownictwa,<br />
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego,<br />
część Powiatowego Zakładu Katastralnego<br />
oraz pomocnicze pomieszczenia<br />
techniczne i gospodarcze. Na drugim piętrze<br />
zlokalizowano salę konferencyjną na ok. 60<br />
osób z możliwością podzielenia jej na dwie<br />
części (dla 46 i 15 osób), a na pozostałej powierzchni<br />
przewidziano pomieszczenia biurowe<br />
i archiwa wydziałowe. Kolejną kondygnację<br />
przeznaczono na Powiatowy Zakład<br />
Katastralny. Na IV piętrze zaprojektowano:<br />
w części frontowej budynku pomieszczenia<br />
biurowe, a dalej Wydział Finansowo-<br />
Księgowy, Wydział Edukacji Kultury i Sportu,<br />
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie i Poradnię<br />
Psychologiczno-Pedagogiczną.<br />
Słupy i schody – Warszawa New City,<br />
ul Marynarska (rok ukończenia 2010)<br />
Jakość i trwałość<br />
Elewacja obiektu w większości została<br />
pokryta tynkiem mineralnym w kolorze<br />
białym i szarym. Cokół oraz strefy klatek<br />
schodowych wykonano w tynku z kruszyw<br />
naturalnych z dodatkiem miki, co pozwoliło<br />
uzyskać efekt kamienia. W pasie międzyokiennym<br />
wykonano wzór imitujący drewno.<br />
Efekt uzyskano poprzez odciśnięcie<br />
w tynku odpowiednich szablonów. Drewniana<br />
stolarka ociepla surowy wyraz budynku.<br />
Dużą wagę przywiązano do jakości<br />
materiałów wykończeniowych wewnątrz<br />
obiektu. Na posadzkach zastosowano antypoślizgowe<br />
gresy o podwyższonej odporności<br />
na ścieranie, łatwe do utrzymania<br />
w czystości. Na korytarzach użyto farb odpornych<br />
na ścieranie i szorowanie. Ściany<br />
w miejscach najbardziej narażonych na<br />
uszkodzenia mechaniczne (przy windach<br />
i okienkach kasowych) obłożono płytami<br />
z laminatu drewnopodobnego. Wszystkie<br />
drzwi wewnętrzne mają wypełnienie z płyty<br />
pełnej i okleiny CPL o wysokiej trwałości.<br />
Doświadczenie w montażu i obróbce<br />
kamienia posiadamy już od lat 80.<br />
Od 1999 roku działamy na rynku polskim.<br />
Tworzyliśmy obiekty na całym<br />
świecie: w Izraelu, Rosji, Egipcie,<br />
Niemczech, Anglii i w Polsce. Nasze<br />
rozwiązania opracowywane są przez<br />
wyspecjalizowaną kadrę techniczną<br />
i architektów. Doświadczenie pozwala<br />
nam profesjonalnie wykonać okładziny<br />
kamienne każdego rodzaju.<br />
Vetter Polska sp. z o.o.<br />
ul. Longina Podbipięty 19<br />
31-980 Kraków<br />
tel. 12 684 60 20<br />
fax. 12 643 79 66<br />
www.vetter.com.pl<br />
38 świat architektury świat architektury 39<br />
38 świat architektury<br />
Elewacja z wypiaskowanym orłem – Wrocław,<br />
ul. Fontanna Kościuszki (będzie (rok dosłana ukończenia w poniedziałek) 2009)<br />
Widok elewacji – Warszawa,<br />
ul. Piękna, rok ukończenia 2010
Realizacje w Polsce<br />
W KRAINIE<br />
WYOBRAŹNI<br />
Nowa siedziba Teatru Lalek „Pleciuga”<br />
Dnia 1 czerwca 2009 r. odbyło się pierwsze przedstawienie<br />
w świeżo oddanym do użytku szczecińskim Teatrze<br />
Lalek. Siedziba „Pleciugi” została przeniesiona z obiektu<br />
przy ulicy Kaszubskiej, w którym mieściła się od 1972 r.<br />
Teatr Lalek „Pleciuga” zaprojektowano<br />
jako budynek wolnostojący i średniowysoki.<br />
Ma trzy kondygnacje, w tym piwnicę.<br />
Zwarta, modernistyczna bryła zewnętrzna<br />
została oparta na rzucie prostokąta o wymiarach<br />
44,18 x 47,44 m – proporcjach<br />
wyraźnie zbliżonych do kwadratu. Wysokość<br />
budynku nie jest jednakowa – waha się<br />
w przedziale 8,80–16,50 m. Do holu głównego<br />
przypominającego „zaczarowaną<br />
uliczkę” z bajek J. Ch. Andersena prowadzi<br />
– inspirowany teatrem antycznym – plac<br />
przed budynkiem.<br />
Elewacje<br />
Elewacja frontowa (zachodnia), zaprojektowana<br />
w formie gładkiej płaszczyzny, została<br />
zaakcentowana jedynie w strefie wejściowej<br />
za pomocą obszernego przeszklenia. Wejście<br />
do budynku jest symbolicznym przejściem<br />
przez otwór sceniczny do bajkowego<br />
świata lalek. Drzwi przysłonięto po bokach<br />
„kurtyną” wykonaną z blachy perforowanej.<br />
Projekt fasady został domknięty przez umiejscowiony<br />
na żelbetowym wsporniku duży<br />
napis z nazwą oraz logotypem teatru.<br />
Koncepcję pozostałych elewacji oparto<br />
na plastycznej grze mniejszych i większych<br />
kubatur oraz skontrastowaniu delikatnych<br />
i mocnych kolorów. Duże okna zostały okolone<br />
opaskami okiennymi wysuniętymi przed<br />
lico ścian i wykończonymi drewnem o intensywnym,<br />
pomarańczowym kolorze. Detal<br />
ten ma przywodzić na myśl drewniane klocki<br />
dziecięce.<br />
Teatralny hol wejściowy<br />
Przestrzenie<br />
publiczne<br />
Program funkcjonalnoprzestrzenny<br />
Powierzchnia parteru została w większości<br />
przeznaczona dla widzów. W związku<br />
z tym umieszczono tutaj foyer, szatnię, biuro<br />
obsługi widza i część edukacyjną (dwie sale dla<br />
20 osób każda). Ze stref ogólnodostępnych<br />
przechodzi się do dużej sali zaprojektowanej<br />
dla 298 widzów. Jest ona przystosowana<br />
do dużych przedstawień, stąd rozbudowana<br />
scena wyposażona w kieszenie boczne, przestrzeń<br />
do przechowywania dekoracji bieżących,<br />
poczekalnie dla aktorów i magazyn<br />
przysceniczny. Sala kameralna oferuje miejsce<br />
dla 50 gości.<br />
W wydzielonej dla pracowników części<br />
znajdują się pomieszczenia związane z produkcjami<br />
teatralnymi, wykonywaniem lalek<br />
i przygotowywaniem kostiumów. W skład<br />
tej strefy wchodzą: stolarnia, ślusarnia, pracownia<br />
konstruktorska oraz pomieszczenie<br />
pełniące funkcje pralni, farbiarni, suszarni,<br />
a nawet pracowni malarskiej. Zatrudnionym<br />
w teatrze udostępniono szatnię, węzeł sanitarny<br />
oraz warsztat.<br />
W piwnicach teatru zlokalizowano stanowiska<br />
uzupełniające produkcję oraz pomieszczenia<br />
związane z magazynowaniem<br />
i obsługą techniczną. Znalazły się tu np. strefy<br />
przechowywania lalek, dekoracji oraz kostiumów.<br />
Ostatnia kondygnacja została wyłączona<br />
z ogólnego dostępu i przeznaczona na część<br />
biurową oraz administracyjną. Wydzielono<br />
również garderoby dla aktorów oraz trzy pokoje<br />
gościnne z łazienkami i aneksami kuchennymi.<br />
Technologia teatralna<br />
W Teatrze Lalek „Pleciuga” wykorzystano<br />
skomplikowaną, precyzyjną technologię<br />
służącą do obsługi sceny (zarówno dużej, jak<br />
i kameralnej) podczas przedstawienia. Zastosowano<br />
urządzenia techniczno-sceniczne,<br />
takie jak sztankiety dekoracyjne, wyciągi<br />
boczne i wyciągi kurtynowe, które służą do<br />
podczepienia dekoracji, np. sztucznego tła.<br />
Składają się głównie z belek i lin stalowych,<br />
napędzanych wyciągarką umieszczoną w maszynowni.<br />
Inne elementy wyposażenia sceny<br />
to mosty oświetleniowe, pomosty techniczne,<br />
zapadnia sceniczna (ruchoma podłoga<br />
sceny). Dzięki tym rozwiązaniom produkcje<br />
W Polsce stosunkowo rzadko projektujemy<br />
teatry, a szkoda, bo jest to ciekawe<br />
zadanie dla każdego architekta. Co<br />
dla Państwa było interesujące i stanowiło<br />
największe wyzwanie przy opracowywaniu<br />
koncepcji i dokumentacji?<br />
Przy ograniczonym budżecie udało<br />
nam się zaprojektować obiekt na miarę<br />
XXI wieku. Największym wyzwaniem było<br />
pogodzenie funkcji teatru przeznaczonego<br />
jednocześnie dla dzieci i dorosłych oraz<br />
„wtłoczenie” w budynek bogatej i skomplikowanej<br />
technologii teatralnej.<br />
Proszę nam opowiedzieć o elementach<br />
decydujących o magii teatru: zaczarowanej<br />
uliczce, placu przed wejściem,<br />
przestrzeniach wewnętrznych. Jakie elementy,<br />
detale, rozwiązania zadecydowały<br />
o charakterze tych stref?<br />
O magii teatru stanowią przede wszystkim<br />
ludzie – aktorzy, widzowie – oraz niezapomniane<br />
przedstawienia. Elementy dekoracyjne<br />
wnętrz są dodatkiem, który ma<br />
współgrać z atmosferą teatru. Zaczarowana<br />
uliczka może stanowić scenografię do małych<br />
inscenizacji, np. związanych ze św. Mikołajem,<br />
którego imieniem został nazwany<br />
balkon w holu. Stary zegar, kuta brama oraz<br />
kamieniczki uzupełniają ten baśniowy klimat.<br />
Ciekawym miejscem jest także specjalna<br />
sala z mobilną widownią i ruchomą sceną,<br />
umożliwiająca dowolną aranżację przestrzeni,<br />
oraz salki przystosowane do uczestnictwa<br />
w spektaklach najmłodszych widzów.<br />
W teatrze zlokalizowano wiele pomieszczeń<br />
związanych z produkcją lalek.<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Data opracowania 2007 r.<br />
Data realizacji 2009 r.<br />
Inwestor<br />
pl. Teatralny 1, Szczecin<br />
DEDECO sp. z o.o.<br />
Powierzchnia netto 3 517 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 2 027 m 2<br />
Kubatura brutto 20 900 m 3<br />
teatralne zostały wzbogacone o interesujące<br />
elementy scenografii i nowe możliwości kreowania<br />
przedstawień.<br />
Wywiad z pracownią DEDECO<br />
Jakie wymogi musiały spełnić wnętrza<br />
przeznaczone do tej funkcji? Czy pracownicy<br />
teatru mieli wpływ na koncepcję?<br />
Każdy z etapów procesu projektowego<br />
(koncepcja, projekt budowlany i wykonawczy)<br />
był konsultowany i omawiany<br />
z pracownikami teatru. Wnętrza dostosowano<br />
do nowoczesnego programu działań<br />
oraz procesu produkcyjnego scenografii<br />
i lalek. Te pomieszczenia musiały zostać dodatkowo<br />
wyciszone, dobrze wentylowane<br />
oraz dostosowane powierzchnią do tworzenia<br />
wielkogabarytowych dekoracji scenicznych.<br />
Istotne było rozwiązanie zarówno<br />
możliwości dostarczania i przeładunku<br />
elementów do budowy scenografii bezpośrednio<br />
z samochodów transportowych<br />
(TIR), jak również zapewnienie łatwości<br />
transportu już gotowych elementów. Zastosowano<br />
specjalne ruchome platformy<br />
oraz zaprojektowano odpowiedniej szerokości<br />
wrota i korytarze.<br />
Przygotowując technologię teatralną<br />
współpracowali Państwo ze specjalistami<br />
w tej dziedzinie, czy jest to całkowicie<br />
autorska realizacja?<br />
Przy tworzeniu naszej koncepcji współpracowaliśmy,<br />
miedzy innymi, ze specjalistami<br />
w dziedzinie technologii teatralnej,<br />
akustyki i oświetlenia, kierując się zasadą,<br />
aby przyjęte rozwiązania były nowoczesne<br />
i możliwie najlepiej korespondowały z oczekiwaniami<br />
użytkowników. Celem poprawienia<br />
akustyki użyto na przykład cenionych<br />
w świecie paneli akustycznych Gustaf.<br />
rozmawiała Karolina Cawricz<br />
Dziękujemy za rozmowę.<br />
Centrum Handlowe Polska 1 / ECE sp. z o.o.<br />
Sala teatralna<br />
Detale wnętrz<br />
Elewacja frontowa<br />
fot. archiwum DEDECO<br />
40 świat architektury świat architektury 41
Realizacje w Polsce<br />
1<br />
SZYB PREZYDENT<br />
Renowacja wieży<br />
szybu w Chorzowie<br />
4<br />
1 Żelbetowa konstrukcja<br />
2 Stan sprzed renowacji<br />
3 Prace w toku<br />
4 Uroczyste otwarcie<br />
usytuowano sortownię (rozebraną w 1996 r.)<br />
– jedynie z niej można było wejść do szybu.<br />
Metalowe schody, którymi wchodzi się na<br />
platformę (w przyszłości widokową), pojawiły<br />
się później.<br />
Na wieży można podziwiać zachowane<br />
koła szybowe o imponującej średnicy 5,5 m.<br />
Przypuszcza się, że w maszynowni funkcjonował<br />
nowoczesny, jak na owe czasy, układ<br />
koła sterującego Koepe. Pozwalał on na równoległą<br />
pracę dwóch naczyń skipowych. Na<br />
podstawie dokumentacji archiwalnej stwierdzono,<br />
że wieża posiadała dodatkowy dźwig,<br />
który służył przenoszeniu ładunków w jej<br />
wnętrzu.<br />
Współczesność<br />
Nazwana na cześć prezydenta Ignacego<br />
Mościckiego, dobrze znanego w Chorzowie<br />
ze wznowienia w 1922 r. produkcji<br />
w zakładach Stickstoffwerke/Azoty,<br />
budowla o wysokości prawie 43 m<br />
wpisana została do rejestru zabytków<br />
w 2008 r. Niedawno przeszła szeroko<br />
zakrojoną modernizację według projektu<br />
Jacka Leśko i Wojciecha Orenowicza,<br />
dzięki której stała się interesującym<br />
elementem chorzowskiego krajobrazu.<br />
Kopalnia węgla kamiennego, której jest<br />
częścią, została zamknięta w 1996 r. Szyb<br />
będzie pełnił rolę platformy widokowej,<br />
z której można obserwować nie tylko tereny<br />
postindustrialne w rejonie ulic Tadeusza<br />
Kościuszki i Piotra Skargi, ale też<br />
rozległą panoramę miast Górnego Śląska,<br />
a przy dobrej widoczności także Beskidów.<br />
3<br />
2<br />
42 świat architektury świat architektury 43<br />
42 świat architektury<br />
fot. archiwum Klub Sztygarka, pozostałe: archiwum<br />
Miejskiego Konserwatora Zabytków w Chorzowie<br />
fot. archiwum Klub Sztygarka<br />
Szyb św. Jacek w 1921 r. został wydzielony<br />
z terenów kopalni Königgrube, której nazwę<br />
po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski<br />
spolszczono na Kopalnię Król. Sam szyb<br />
powstały w 1933 r. początkowo nazywał się<br />
Wielki Jacek, obecne imię otrzymał w 1937 r.<br />
Ma on jedyną w Europie konstrukcję zastrzałową<br />
wykonaną z żelbetu według projektu<br />
inżyniera Ryszarda Heilemana. Pozostałe rozwiązania<br />
tego typu były w okresie międzywojennym<br />
wykonywane ze stali. Asymetryczny<br />
układ podpór został stężony górną platformą<br />
(na wysokości 14 m) i wzmocniony belkami<br />
poziomymi oraz zastrzałami pośrednimi. Ich<br />
forma odpowiadała obciążeniom statycznym<br />
i dynamicznym, jakim była poddana wieża.<br />
Budowla sąsiadowała z budynkiem maszynowni,<br />
w której zlokalizowana była maszyna<br />
wyciągowa z urządzeniami pomocniczymi.<br />
Po zaprzestaniu pracy kopalni została,<br />
niestety, zlikwidowana. Od wschodu zespołu<br />
Po zaprzestaniu działalności górniczej budynki<br />
towarzyszące stopniowo rozbierano,<br />
a sama wieża narażona była na znaczną dewastację.<br />
Wiele stalowych części maszyn skradziono.<br />
Podstawowa konstrukcja pozostała<br />
nienaruszona, choć powierzchnia betonu<br />
zniszczyła się w wyniku kruszenia – powstały<br />
ubytki, obszary „luźnego” materiału. Zniszczone<br />
fragmenty powierzchni usunięto metodami<br />
mechanicznymi, a odsłonięte zbrojenie<br />
zabezpieczono antykorozyjnie. W celu ujednolicenia<br />
wyglądu ścian wykonano na nich<br />
specjalne powłoki, a całość poddano hydrofobizacji.<br />
Najwięcej trudności sprawił demontaż<br />
elementów stalowych, które nie nadawały<br />
się do dalszego użytkowania. Położone<br />
na znacznych wysokościach usuwane były<br />
z dużą ostrożnością. Pozostałe fragmenty stalowe<br />
uzupełniono, oczyszczono i wykonano<br />
odpowiednie powłoki malarskie. Ewenementem<br />
było okrycie ściany ceglanej. Jej elementy<br />
również wymagały oczyszczenia, uzupełnienia<br />
spoin i impregnacji.<br />
W bezpośrednim sąsiedztwie wieży zachowały<br />
się zabudowania kopalni Königgrube<br />
– dawny dom sztygarów, magazyn skroplonego<br />
powietrza i obiekt kopalnianej straży<br />
pożarnej, a nieco dalej budynek Kasyna – Sali<br />
Zbornej. Budynki te znalazły nowych właścicieli,<br />
którzy własnym nakładem systematycznie<br />
dokonują ich renowacji.<br />
Obecnie istnieją dwa dojścia do obiektu<br />
– przez odrestaurowaną bramę kopalni od<br />
ul. Tadeusza Kościuszki oraz obok kawiarni<br />
„Pod wieżą” przy ul. Piotra Skargi urządzonej<br />
w domu sztygarów. Planowane są dalsze prace<br />
nad udostępnieniem tego terenu i adaptacją<br />
szybu do funkcji wieży widokowej. W tym celu<br />
konieczne będzie dobudowanie schodów, zaadaptowanie<br />
górnej platformy technologicznej<br />
do funkcji tarasu widokowego oraz prawdopodobnie<br />
dobudowanie windy. Są też plany dalszego<br />
uporządkowania terenu.
CORTE V ERONA<br />
Wywiad z Kazimierzem Łatakiem i Piotrem Lewickim<br />
z Biura Projektów Lewicki Łatak z Krakowa<br />
Ażurowy, ceglany mur z sąsiedztwa<br />
stał się bezpośrednią<br />
inspiracją. Cegła została przeskalowana<br />
„konceptualnie” do<br />
rozmiarów jednego mieszkania,<br />
a jej rozsunięcia zinterpretowaliśmy<br />
jako loggie. Tak<br />
o genezie wielorodzinnego<br />
osiedla Corte Verona we Wrocławiu<br />
w rozmowie z Joanną<br />
Jabłońską mówią projektanci.<br />
Fragment elewacji zewnętrznej<br />
Tektonika<br />
wnętrza<br />
zespołu<br />
jednego mieszkania, a jej rozsunięcia zinterpretowaliśmy<br />
jako loggie. Fasada budowana<br />
jest na zasadzie „puste – pełne” – loggia<br />
i mieszkanie – czyli sypialnia z łazienką, pokój<br />
dzienny z kuchnią i część magazynowa.<br />
Użytkownicy preferują loggię a nie balkon.<br />
Jak pewnie Pani zauważyła, ten ostatni jest za<br />
bardzo odkryty. Kiedyś wskazał to profesor<br />
Jan Gehl i my się z nim zgadzamy. Ludzie wolą<br />
użytkować loggię ze względu na to, że daje ona<br />
poczucie bezpieczeństwa. Jest wykorzystywana<br />
jako dodatkowy pokój zewnętrzny. Dzięki<br />
niej uzyskujemy głębsze doświetlenie. To było<br />
ważne przy głębokim trakcie, który zakładaliśmy<br />
w projekcie i przy tej strukturze mieszkań.<br />
W zasadzie są to kawalerki, studia lub apartamenty.<br />
Układ ten wymagał komunikacji wręcz<br />
hotelowej. Optymalne było zaprojektowanie<br />
korytarza, z którego można wejść do poszczególnych<br />
mieszkań. W związku z tym<br />
nie było możliwości zastosowania przewie-<br />
Panorama układu<br />
inwestor dla nas zbadał, mieszkania nie mogły<br />
być duże. Obecnie za najbardziej popularne<br />
uchodzą wnętrza o powierzchniach rzędu<br />
45 m 2 . Stało się to w czasie, gdy zaczęły rosnąć<br />
ceny mieszkań. Wtedy przygotowywaliśmy<br />
koncepcję Corte Verona i z zakładanych początkowo<br />
365 lokali powstało 400. Na działce<br />
musieliśmy w związku z tym zmieścić 500<br />
miejsc postojowych w części podziemnej. Powstał<br />
więc pomysł na usytuowanie na zewnątrz<br />
zespołu parkingu dla klientów części usługowej,<br />
a wewnątrz dla mieszkańców. Przyczyniło się<br />
to do wyraźnego wydzielenia przestrzeni publicznej<br />
(zewnętrznej), prywatnej (mieszkań)<br />
i półpublicznej (dziedzińca). Część naziemna<br />
jest ogrodem, w którym rosną barwinki, śliwowiśnie,<br />
irga, uzupełnione ścieżkami, trawą i żwirem.<br />
Układ zieleni inspirowany jest malarstwem<br />
Władysława Strzemińskiego, wybitnego artysty<br />
i twórcy unizmu. Postać tego malarza fascynuje<br />
nas od dawna i już wcześniej próbowaliśmy<br />
oddać mu hołd. Teraz się udało. Powstała płaska<br />
kompozycja inspirowana obrazem Powidok:<br />
kobieta w oknie. Można ją oglądać z pięter<br />
i z loggii.<br />
Co podsunęło Panom pomysł zastosowania<br />
tej oryginalnej tektoniki w bryle budynku?<br />
Bezpośrednią inspiracją stał się ażurowy,<br />
ceglany mur z sąsiedztwa. Cegła została przeskalowana<br />
„konceptualnie” do rozmiarów<br />
Graficzna elewacja<br />
fot. archiwum Biura Projektów Lewicki i łatak<br />
Corte Verona to mieszkania położone<br />
na działce o wysokim współczynniku<br />
intensywności zabudowy. Co oprócz ciekawego,<br />
kubistycznego podejścia do bryły<br />
wyróżnia ten projekt od zwykłych bloków?<br />
Osiedle powstało na terenie, który –<br />
co jest istotne – miał plan. W nim był jasno<br />
określony wskaźnik intensywności zabudowy<br />
– został oczywiście wykorzystany w stu procentach.<br />
Ponieważ jest to komercyjne przedsięwzięcie,<br />
powinno dać klientowi możliwie<br />
największy dochód. To jest dodatkowa trudność,<br />
a może następny czynnik. Taki jak ten,<br />
który stanowi, że ma być pięknie, mądrze,<br />
ekonomicznie.<br />
Ukryliśmy również większość miejsc postojowych,<br />
których współczynnik w stosunku<br />
do mieszkań wynosił zgodnie z planem<br />
miejscowym 1,2. Jest to wartość znaczna. Ze<br />
względu na zapotrzebowanie rynkowe, które<br />
Układ przenikających się kolorów<br />
Dziedziniec wewnętrzny<br />
zagospodarowany zielenią<br />
trzania wnętrz na przestrzał i dwustronnego<br />
doświetlenia. Dzięki loggi uzyskaliśmy efekt<br />
przestronnych „szklanych” pokoi, doświetlenia<br />
oraz pozwoliliśmy na korzystne narożnikowe<br />
przewietrzanie. Mnie się to bardzo podoba.<br />
Chciałbym mieć taki pokój zewnętrzny.<br />
Dysponując taką strukturę i kształtem<br />
działki oraz zakładając wewnętrzny dziedziniec,<br />
staraliśmy się maksymalnie oddzielić<br />
mieszkańców od hałasu ulic. Zabudowa<br />
była prowadzona zgodnie z obrysem terenu<br />
inwestycji. Od strony ul. Grabiszyńskiej elewacja<br />
była kształtowana bardziej monumentalnie<br />
– duże, mocne piony. Później zaczyna<br />
się to zmieniać od narożnika Alei Pracy po<br />
to, żeby od strony ul. Inżynierskiej założenie<br />
było najbardziej rozedrgane. To jest ostatnia<br />
ulica w hierarchii ważności i uczęszczania.<br />
Taka zabawa z fasadą.<br />
44 świat architektury<br />
świat świat architektury 45
CORTE V ERONA<br />
Czy klinkierowa elewacja to wynik<br />
inspiracji tradycyjnymi, niemieckimi budynkami<br />
Wrocławia ?<br />
Tak, zależało nam na nawiązaniu do architektury<br />
sąsiedztwa, które powstało na początku<br />
lat 20. XX wieku (autorami osiedla Grabiszyn<br />
są Paul Heim i Albert Kempter), a także do tradycyjnego<br />
budownictwa Wrocławia, nie tylko<br />
niemieckiego, ale też polskiego powojennego.<br />
Oczywiście nawiązaliśmy w wersji ekonomicznej,<br />
ponieważ są to płytki ceramiczne. Musieliśmy<br />
to sobie wytłumaczyć. Klienta stać na taką<br />
fasadę i jest ona lepsza jakościowo niż tynkowana,<br />
która ulega szybkiej degradacji. I co tu dużo<br />
mówić, jest poślednia. Wydaje nam się, że fasady<br />
ceglane i ceramiczne są dobre.<br />
Chodziło o to, żeby używając ekonomicznie<br />
uzasadnionej wersji cegły, zbudować<br />
kolorystykę. Użyliśmy dwóch barw. Zostały<br />
one określone przez jakiegoś internautę<br />
mianem keczupu i musztardy. Można powiedzieć<br />
oczywiście, że to jest piękne złoto<br />
i ładny, naturalny kolor ceglany. Nie dyskutujemy<br />
z tym. Chcieliśmy zaproponować<br />
coś, co spowoduje, że tylko te dwa kolory<br />
zachęcą ludzi do spacerowania wokół<br />
budynku. Pomyśleliśmy, że będzie to<br />
atrakcyjne, kiedy zmieni się od musztardy<br />
do keczupu, ale tak powoli. Pracująca<br />
Projekt zagospodarowania działki<br />
w naszym biurze Hiszpanka Begoña Herrera<br />
Rodriguez, jest bardzo wrażliwa na kolory<br />
i widzi więcej barw od nas. Wymyśliła,<br />
że można zwyczajnie zmieniać układ cegieł.<br />
Zaczęliśmy od złotego, następnie zaczęły<br />
się pojawiać elementy czerwone, potem<br />
zastosowaliśmy dwa pasy, które również<br />
stopniowo się rozpływają...<br />
...takie przejście?<br />
Tak, to może być stopniowe przejście.<br />
Zastanawialiśmy się, czy nie będzie ono zbyt<br />
nachalne. Wydaje się, że nie. Ale dla niektórych<br />
może być. Różnie to jest oceniane. Jesteśmy<br />
duzi, przyzwyczailiśmy się do różnych<br />
opinii.<br />
Mimo śmiałej koncepcji przestrzennej<br />
plany mieszkań mają klasyczne układy oparte<br />
o prostokąty i kwadraty. Na co został położony<br />
nacisk w trakcie kształtowania rzutów?<br />
Przygotowujemy projekt deweloperski.<br />
W systemie, w jakim rozwiązuje się w Polsce<br />
problem mieszkaniowy, wymagana jest określona<br />
powierzchnia o zdefiniowanej strukturze.<br />
Później każdy klient może zindywidualizować<br />
swój lokal – to u naszego inwestora<br />
nazywa się personalizacja. Kształtuje on estetycznie<br />
i materiałowo swoje mieszkanie. Dlatego<br />
należy zastosować klasyczny, trywialny,<br />
najprostszy układ do aranżowania.<br />
A co Pani rozumie pod śmiałą koncepcją<br />
przestrzenną?<br />
Mogłyby się pojawić elementy pod kątami,<br />
rzuty trapezowe...<br />
Ja przypomnę, że tu są dwa pokoje adresowane<br />
do szerokiego odbiorcy, nie indywidualnego.<br />
Nie można podjąć ryzyka źle<br />
ustawnych pokoi. Takich, które nie mają kątów<br />
prostych, za dużych powierzchni okien,<br />
innych elementów niestandardowych, czy – jak<br />
w Holandii za czasów Vermeera – przeszkleń<br />
umieszczonych przy ścianach poprzecznych,<br />
żeby dobrze doświetlać wnętrze. Jest to brutalna<br />
odpowiedź na potrzeby klientów.<br />
Jak podchodzą Panowie do spraw osiedli<br />
strzeżonych, całodobowo monitorowanych?<br />
Czy jest to rozwiązanie kwestii<br />
wandalizmu, czy sztuczne uciekanie od<br />
sąsiedztwa?<br />
Ponieważ nie do końca dało się ustalić,<br />
czy odbiorca będzie chciał mieszkać w osiedlu<br />
strzeżonym, zaprojektowaliśmy rozwiązanie<br />
wariantowe. Została przewidziana brama,<br />
którą można zamknąć na stałe lub korzystać<br />
z niej w określonych porach. Dodatkowo jest<br />
pomieszczenie dla strażnika. Czy zostanie on<br />
zatrudniony, o tym zdecydują użytkownicy.<br />
Infrastruktura jest gotowa.<br />
Jesteśmy zwolennikami traktowania miasta<br />
jako całości, w której tworzą się społeczności.<br />
Ale w każdym mieście są przestrzenie<br />
publiczne i prywatne. To udało nam się zrealizować<br />
w Corte Verona, gdzie jest strefa usług<br />
dostępna dla wszystkich, ale jest też przejście<br />
na wewnętrzny dziedziniec dedykowany<br />
mieszkańcom. Tak jak w tradycyjnych kamienicach,<br />
gdzie wchodząc na cudze podwórka<br />
wiemy, że nie jesteśmy u siebie i musimy zachować<br />
się stosownie.<br />
Lokalizacja osiedla przy dużym węźle<br />
komunikacyjnym zapewnia mieszkańcom<br />
dogodne połączenia komunikacyjne, lecz<br />
niestety wiąże się z hałasem i drganiami.<br />
Jakie rozwiązania projektowe zastosowaliście<br />
Państwo, by uniknąć tych niekorzystnych<br />
zjawisk?<br />
Szczególnie dbaliśmy o to, żeby była właściwa<br />
izolacyjność akustyczna zarówno ścian<br />
zewnętrznych, jak i pomiędzy poszczególnymi<br />
lokalami. Osiągnęliśmy wartość izolacji<br />
akustycznej na poziomie znacznie lepszym,<br />
niż wymagania normowe. Wbrew krążącym<br />
tu i tam opiniom, mieszkania nie są rozdzielone<br />
płytami gipsowo-kartonowymi, tylko<br />
46 świat architektury<br />
46 świat architektury świat architektury 47
Realizacje w Polsce<br />
żelbetową ścianą o grubości 16 cm. Beton<br />
dobrze chłonie niskie dźwięki, plus wełna<br />
i gipso-karton z każdej strony. Elementy te są<br />
także na suficie, co wraz z pływającą podłogą<br />
tworzy rodzaj wyciszającego pudełka. Ściany<br />
między mieszkaniami a korytarzem są kilkuwarstwowe<br />
– najpierw podwójny gipso-karton<br />
na niezależnej konstrukcji, następnie wełna<br />
mineralna, dystans i cegła silikatowa.<br />
Uzyskaliśmy informacje, że pojawiły<br />
się niedociągnięcia w sferze wykonawczej.<br />
Czy w trakcie nadzorów udało się rozwiązać<br />
te problemy?<br />
Tak, właśnie wracam z nadzoru. Budowa<br />
zaczęła się w 2007 r., kiedy był boom budowlany.<br />
W związku z tym ekipa wykonawcza<br />
była fatalna. Doszło do konieczności jej<br />
zwolnienia i teraz nowa firma mozolnie naprawia<br />
wcześniejsze zaniedbania.<br />
Mają Państwo w planach kolejne realizacje<br />
na Dolnym Śląsku?<br />
Chętnie pracujemy w tym regionie. Zaprojektowaliśmy<br />
ekonomiczne osiedle na<br />
Oporowie. Niestety, klient nie podjął się realizacji.<br />
Obecnie we Wrocławiu sprzedaje się<br />
mniej mieszkań niż w Krakowie. Jestem tym<br />
zaskoczony. Nie projektujemy w zasadzie<br />
mieszkaniówki, bardzo lubimy muzea, kładki,<br />
a przede wszystkim place. Są one ciekawsze,<br />
stanowią większe wyzwanie.<br />
Osiedle Corte Verona udało się.<br />
Cieszę się, że Pani tak mówi. Osiedle zostało<br />
dobrze przyjęte przez architektów, podoba<br />
się Architektowi Miasta. Abstrachując<br />
od jego przychylnej opinii muszę podkreślić,<br />
że Wrocław ma bardzo dobrego Architekta<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekt prowadzący<br />
Miasta. Byłem zaskoczony, jak dużą ma siłę<br />
sprawczą. Jego opinia jest decydująca.<br />
Słowo podsumowania...<br />
Ważne jest, że udało się zrealizować<br />
coś, co może nie zachwyca wszystkich, ale<br />
ma wyraźne podziały przestrzeni i klarowne<br />
nawiązanie do wyglądu sąsiedniego osiedla<br />
i ceglanej architektury Wrocławia.<br />
Dziękuję serdecznie za rozmowę.<br />
Wrocław, ul. Grabiszyńska, Aleja Pracy, Inżynierska<br />
Biuro Projektów Lewicki Łatak<br />
Kazimierz Łatak, Piotr Lewicki<br />
Architekci<br />
Begona Herrera Rodriguez, Piotr Knez, Mateusz Manecki,<br />
Agnieszka Zajączkowska, Zbigniew Piotrowicz<br />
Data opracowania 2008 r.<br />
Data realizacji 2010 r.<br />
Inwestor<br />
Verona Building sp.z o.o.<br />
Powierzchnia całkowita 30 849 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 4 283 m 2<br />
Kubatura brutto 1<strong>03</strong> 578 m 2<br />
Szklenie elewacji i witryn<br />
Szkło-Usługi Zakład Szklarski S.C. Anna Andrzej Leś<br />
Okładzina ceramiczna<br />
PPUH ALHAR<br />
SZKLENIE SZKŁEM ZESPOLONYM, BEZPIECZNYM, WIELKOGABARYTOWYM PORĘCZE, SŁUPY ZE STALI NIERDZEWNEJ I WĘGLOWEJ<br />
RAMY ALUMINIOWE, SZKLENIE STRUKTURALNE, BEZRAMOWE I PUNKTOWE SZKLANE PODŁOGI BALUSTRADY SZKLANE I RAMOWE<br />
Z KRAKOWSKIM<br />
AKCENTEM<br />
Hotel Best Western Premier w Krakowie<br />
„Ambicją naszą przy tym zadaniu<br />
jest łagodnie jak w tańcu pokazać<br />
Abstrakcji, iż Jej prawdziwa<br />
ojczyzna to Funkcjonalność” – myśl<br />
ta przyświecała architektom przy<br />
pracy nad projektem tytułowej<br />
inwestycji. Ponadto, dążyli oni<br />
do wykreowania nowej jakości w<br />
urbanistyce obszaru otaczającego<br />
budynek, czyli w rozproszonej,<br />
nieuporządkowanej i chaotycznej<br />
zabudowie mieszkaniowej. Hotel<br />
dzięki swej nietypowej elewacji<br />
stał się swoistym land-markiem dla<br />
gości wjeżdżających do Krakowa<br />
od strony północno-zachodniej.<br />
WYKONUJEMY USŁUGI NA TERENIE POLSKI JAK I POZA JEJ GRANICAMI.<br />
ROK<br />
ZAŁOŻENIA<br />
1947<br />
SZKŁO-USŁUGI Zakład Szklarski S.C. Anna Andrzej Leś<br />
ul. Matejki 17, 44-100 Gliwice, tel. +48 (32) 2314219, fax. +48 (32) 2314219<br />
e-mail: andrzej.les@vp.pl, www.szklo-uslugi.pl<br />
świat architektury 48<br />
48 świat architektury<br />
świat architektury 49
Kubistyczna bryła hotelu<br />
konstrukcje całoszklane<br />
podłogi, schody, balustrady, witryny, elewacje<br />
ogrody zimowe, oranżerie<br />
aluminiowe konstrukcje przestrzenne<br />
Alpina Glass Sp. z o.o.<br />
32-<strong>03</strong>1 Mogilany, Myślenicka 23, tel. 12 633 86 72<br />
biuro@alpina.pl www.alpina.pl<br />
<br />
opracowanie indywidualnych rozwiązań, wsparcie pracowni architektonicznych<br />
Obiekt hotelowo-konferencyjny został<br />
wzniesiony w ramach kompleksu turystycznego<br />
przy ul. Opolskiej w Krakowie,<br />
na trasie z międzynarodowego portu lotniczego<br />
Balice, cztery kilometry od Starego<br />
Miasta. Budynek usytuowano w głębi<br />
działki. Aby był dobrze widoczny i zwracał<br />
uwagę, od strony głównej ulicy wyeksponowano<br />
i zaakcentowano elewację.<br />
Została ona pokryta nadrukiem motywu<br />
abstrakcyjnie przetworzonego pawiego<br />
pióra, który umieszczono na tle ze szklanych,<br />
nieprzezroczystych, czerwonych tafli.<br />
Bliskość wsi Bronowice, inspiracja tradycyjnymi<br />
strojami regionalnymi i splatanie<br />
się historii wzornictwa z wybranym przez<br />
projektantów wątkiem, dobrze osadzają<br />
współczesną bryłę hotelu w kontekście<br />
urbanistycznym i społecznym Krakowa.<br />
Założenia architektoniczne<br />
Budynek oparto w rzucie na kształcie<br />
litery L o wymiarach w osiach 83,20 m<br />
i 38,20 m oraz szerokości traktu 15,70 m.<br />
Wydzielono w nim trzy główne moduły<br />
– wejścia, części hotelowej oraz konferencyjnej.<br />
Obiekt został częściowo podpiwniczony<br />
i zakończony płaskim stropodachem<br />
z pokryciem żwirowym. Wysokość bryły<br />
waha się w zakresie 5–18 m. We wnętrzu<br />
zespołu usytuowano parking. Przeszklone<br />
wejście z holem dla gości zlokalizowano<br />
od strony ulicy Opolskiej, a za nim przewidziano<br />
restaurację, przestrzeń rekreacyjną,<br />
ogród japoński oraz basen.<br />
Główny projektant, architekt Marek<br />
Dunikowski podkreśla: Ponieważ budynek<br />
został zaprojektowany na faktycznej<br />
granicy miasta i zespołu zabudowy podmiejskiej,<br />
mimo naszego zamiłowania do<br />
spoistości kompozycji zdecydowaliśmy się<br />
na kompromis dwóch „twarzy” założenia:<br />
kameralnej – północnej i komercyjnej<br />
– południowo-wschodniej. Strefa komercyjna<br />
od strony ul. Opolskiej, wraz<br />
z sąsiadującym z nią wjazdem na działkę<br />
oraz istniejącymi w pobliżu budynkami<br />
i parkingami, tworzy przedpole dla projektowanego<br />
układu. Przestrzeń ta wymagała<br />
znalezienia takiej zasady kompozycji<br />
elewacji, aby cała kubatura i jej<br />
„skóra” odkrywały kolejne detale w miarę<br />
przybliżania się do nich. Punktem kulminacyjnym<br />
tego ruchu stał się dwupoziomowy,<br />
przeszklony hol główny z ogrodem,<br />
który splata i łączy wszystkie „nici”<br />
funkcji budynku. Przewidziane tu systemy<br />
pozwalają w swobodny sposób łączyć<br />
i aranżować przestrzenie: holu, sal konferencyjnych<br />
oraz restauracji.<br />
WYKŁADZINY<br />
DO BIUR, HOTELI, SZKÓŁ, SAL GIMNASTYCZNYCH, HAL SPORTOWYCH<br />
Obiektowe: dywanowe i elastyczne<br />
(Forbo Floring, Armstrong, Tarkett, Finett, Desso)<br />
Posiadamy wykwalifikowane ekipy montażystów.<br />
Zrealizowaliśmy wiele prestiżowych hoteli i obiektów, np. Hotel System<br />
w Krakowie, Hotel Best Western Premier w Krakowie, Bibliotekę Jagiellońską,<br />
Budynek Sądu Apelacyjnego, Bibliotekę Papieską.<br />
FHU Krak-Kolor<br />
31-217 Kraków, ul. Grażyny 18<br />
tel. (12) 415 32 93, tel./fax (12) 415 81 22<br />
www.krak-kolor.com.pl, info@krak-kolor.com.pl<br />
Świetlik<br />
Nowoczesne budownictwo<br />
wymaga technologii, które<br />
gwarantując satysfakcję<br />
klientów będą jednocześnie<br />
trwałe, ekonomiczne i proste<br />
dla wykonawców, oszczędzając<br />
ich czas oraz ograniczając<br />
zużycie materiałów wykończeniowych,<br />
a co za tym<br />
idzie pieniądze inwestorów.<br />
Taką technologią jest system<br />
suchej zabudowy Fermacell.<br />
Płyty gipsowo-włóknowe to<br />
uniwersalne płyty budowlane:<br />
dźwięko-, ognio- i wilgociodporne.<br />
Płyty Fermacell stosujemy jako ściany wewnętrzne,<br />
sufity podwieszane, obudowy poddaszy, zarówno<br />
na konstrukcjach stalowych jak i drewnianych<br />
oraz na podłogi. Mogą być również stosowane jako<br />
pokrycia konstrukcyjne ścian szkieletowych od<br />
wewnątrz i na zewnątrz. Najczęściej jednak stosuje<br />
się je do budowy ścian działowych, o konstrukcji<br />
drewnianej lub stalowej.<br />
Stosując płyty Fermacell gwarantujemy<br />
bezpieczeństwo i trwałość zabudowy.<br />
Konstrukcja i technika<br />
Konstrukcję budynku stanowi poprzeczny<br />
układ ścianowo-płytowy o rozstawie modularnym<br />
7,5 m. Sztywność przestrzenną<br />
zapewniają ściany klatek schodowych. Ich<br />
trzony zlokalizowano w środku i na krańcach<br />
struktury. W strefie lobby zastosowano<br />
ustrój złożony ze ścian żelbetowych piwnicy,<br />
słupów oraz płyt stropowych. Dodatkowo<br />
całość usztywniono i wzmocniono belkami<br />
żelbetowymi usytuowanymi w poziomie<br />
pierwszej i drugiej kondygnacji. Wertykalne,<br />
pasowe przeszklenia fasad zaprojektowano<br />
w systemie strukturalnym.<br />
W obiekcie wprowadzono szereg rozwiązań<br />
energooszczędnych i ekologicznych,<br />
m.in. systemy odzysku ciepła w instalacjach<br />
ogrzewania, okna uchylne otwierane indywidualnie,<br />
które pozwalają na ograniczenie<br />
pracy klimatyzacji w okresach przejściowych<br />
roku. Na uwagę zasługuje również wprowadzenie<br />
szkła elewacyjnego niskoemisyjnego<br />
o bardzo wysokim parametrze transmisji<br />
światła na poziomie 68%. Pozwala to dobrze<br />
oświetlać wnętrza w sposób naturalny<br />
i znacznie ograniczyć ilość energii, która<br />
mogłaby być zużywana na sztuczną iluminację.<br />
Co więcej, tafle o niskim współczynniku<br />
całkowitej przepuszczalności energii (37%)<br />
Od podłogi aż po dach<br />
Płyty gipsowo-włóknowe FERMACELL<br />
FERMACELL systemy suchej zabudowy<br />
ul. Migdałowa 4, 02 – 796 Warszawa<br />
tel. 22 – 645 13 38 (-9), 645 15 58, fax. 22 – 645 15 59<br />
e-mail: fermacell-pl@xella.com, www.fermacell.pl<br />
50 świat architektury świat architektury 51
Detale elewacji<br />
umożliwiają redukcję pracy aparatury<br />
chłodzącej wnętrza latem.<br />
Systemy i wykończenia<br />
W celu podniesienia komfortu gości<br />
hotelowych, szczególnie w trakcie<br />
organizowania konferencji, zadbano<br />
o wyciszenie i dobrą izolację akustyczną<br />
poszczególnych pomieszczeń. Wykonano<br />
podłogi „pływające”, dylatowane,<br />
na warstwie izolacji akustycznej.<br />
Wewnątrz ułożono wysokiej jakości<br />
wykładziny podłogowe, które dodatkowo<br />
pozwalają na wytłumienie hałasu.<br />
Pozostałe posadzki (hole, korytarze,<br />
klatki schodowe) wykończono gresami<br />
– duża część imituje deski parkietowe.<br />
W pomieszczeniach mokrych<br />
zastosowano płytki o niskiej nasiąkliwości.<br />
W strefie lobby i w salach konferencyjnych<br />
zaprojektowano systemowe<br />
sufity podwieszane akustyczne,<br />
z płyt gipsowo-kartonowych, malowanych<br />
farbami akrylowymi. W przestrzeni<br />
komunikacji poziomej przewidziano<br />
systemowe, demontowane<br />
sufity pasmowe obejmujące szerokość<br />
korytarzy. W warstwach podłogowych<br />
w pokojach i częściach ogólnodostępnych<br />
zastosowano systemowe podłogowe<br />
rozwiązania izolacji akustycznej.<br />
Żelbetowe ściany wykończono za<br />
pomocą klejonych, napinanych okładzin<br />
ściennych, wykonanych na podłożu tekstylnym,<br />
które są mniej podatne na powstawanie<br />
rys i pęknięć niż płyty gipsowo-kartonowe.<br />
W rejonie wejść, gdzie<br />
przewidziano intensywne użytkowanie<br />
i sprzątanie, zaproponowano elementy<br />
odporne na wilgoć. Zewnętrzną płaszczyznę<br />
ścian i mebli pokryto panelami z<br />
drewna tropikalnego lub płyt MDF-HPL<br />
z odpowiednio dobranymi okleinami.<br />
Mimo prostoty i formalnej oszczędności<br />
w wykończeniu, dzięki odpowiednio<br />
dobranej ciemnej kolorystyce i dostosowanym<br />
materiałom oklein, zasłon,<br />
wykładzin uzyskano wyjątkową elegancję<br />
projektowanych wnętrz.<br />
Korytarze podzielono przeponami<br />
ognioodpornymi z drzwiami wyposażonymi<br />
w samozamykacz i elektrotrzymacz,<br />
w konstrukcji aluminiowej<br />
z wypełnieniem ze szkła bezpiecznego.<br />
We wszystkich pokojach hotelowych,<br />
z których wychodzi się na drogi ewakuacyjne,<br />
zastosowano drzwi pełne,<br />
przylgowe, w okleinie drewnianej HPL<br />
oraz o odpowiedniej klasie przeciwpożarowej.<br />
W rejonach reprezentacyjnych<br />
balustrady schodowe przeszklono,<br />
do odpowiedniego poziomu poszczególne<br />
tafle zmatowiono sitodrukiem.<br />
Wzory zostały indywidualnie<br />
wykonane według projektu architektów.<br />
Konstrukcję wsporczą poręczy<br />
z drewna litego zaprojektowano ze<br />
stali nierdzewnej. Pozostałe barierki<br />
przewidziano jako stalowe, lakierowane<br />
metodą proszkową.<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekt prowadzący<br />
Architekci<br />
Kraków, ul. Opolska 14a<br />
DDJM Biuro Architektoniczne<br />
arch. Marek Dunikowski<br />
arch. Marek Dunikowski,<br />
arch. Wojciech Miecznikowski,<br />
arch. Jarosław Kutniowski,<br />
arch. Piotr Czerwiński,<br />
arch. Piotr Uherek,<br />
arch. Bartłomiej Stoch,<br />
arch. Katarzyna Zakulska,<br />
arch. Maciej Rydz<br />
Basen hotelowy<br />
Data opracowania 2005–2007 r.<br />
Data realizacji wiosna 2007 – jesień 2008 r.<br />
Inwestor<br />
LIDER HOTEL sp. z o.o.<br />
Powierzchnia całkowita 12 308,10 m²<br />
Powierzchnia zabudowy 2 844 m²<br />
Liczba pokoi hotelowych/<br />
miejsc noclegowych<br />
169 szt. / 261 osób<br />
Kubatura brutto 49 202,83 m³<br />
Generalny wykonawca<br />
Przedsiębiorstwo Produkcyjno-<br />
Budowlane „AZBUD”<br />
Wykonawca szklanych<br />
ścianek wewnętrznych<br />
Dostawa i montaż<br />
wykładzin<br />
Dostawca hydroizolacji<br />
Alpina Glass sp. z o.o.<br />
Krak-Kolor s.j.<br />
Weber Deitermann<br />
Systemy suchej zabudowy Fermacell<br />
fot. archiwum DDJM<br />
52 świat architektury
Realizacje w Polsce<br />
gólnych piętrach usytuowano magazyny czystej bielizny, brudnej<br />
bielizny oraz środków czystości.<br />
NAD MORZEM<br />
Sand Hotel – budynek<br />
sanatoryjno-hotelowy w Kołobrzegu<br />
Obok pomieszczeń spełniających<br />
główną funkcję, w skład obiektu<br />
wchodzą również lokale usługowe<br />
na parterze, basen kryty, baza zabiegowa<br />
i garaż podziemny wraz<br />
z infrastrukturą techniczną.<br />
Pokoje rozwiązano w układzie korytarzowym dwutraktowym.<br />
Zastosowano mieszany układ konstrukcyjny oparty na płycie, słupach<br />
i wylewanych ścianach żelbetowych. Fundamenty zrealizowano<br />
w postaci wanny izolującej. Dachy zielone rozwiązano w technologii<br />
stropodachu odwróconego z roślinnością izolującą.<br />
Kolorystyka i materiały<br />
Zaproponowano białą kolorystykę fasad, która uwypukla zakładaną<br />
prostotę budynku. Elementy wykończeniowe zostały zrealizowane<br />
z piaskowca (m.in. cokół) i blachy tytanowo-cynkowej<br />
układanej w rąbek stojący, która w sposób bezpośredni nawiązuje<br />
do motywów marynistycznych. Z tego materiału wykonane zostały<br />
Widok bryły<br />
fot. archiwum Hotel Sand<br />
Konstrukcja<br />
wsporcza<br />
pod tafle<br />
również obróbki blacharskie, orynnowanie i elementy uzupełniające.<br />
Stalowe elementy balkonów pomalowano na kolor grafitowy, a wypełnienia<br />
balustrad zostały zaprojektowane z siatki. Zastosowanie okien<br />
aluminiowych podkreśla współczesny charakter obiektu.<br />
Budynek jest dostępny dla osób niepełnosprawnych, dzięki pochylni<br />
w strefie wejściowej oraz trzem dźwigom osobowym we wnętrzu.<br />
Dla potrzeb użytkowników o ograniczonej zdolności ruchowej przygotowano<br />
apartamenty, których pokoje, łazienki i kuchnie są wyposażone<br />
w odpowiednie rozwiązania. Baza zabiegowa została uzupełniona<br />
o sanitariaty, a w zespole basenowym zastosowano odpowiednie natryski.<br />
Okładziny z piaskowca<br />
Działka przeznaczona pod inwestycję położona<br />
jest w strefie A1, czyli ochrony uzdrowiska,<br />
w strefie pasa ochronnego brzegu<br />
morskiego, na terenie górniczym „Kołobrzeg”,<br />
obszarze górniczym „Kołobrzeg II”, a także na<br />
terenie chronionego krajobrazu „Koszalińskiego<br />
Pasa Nadmorskiego”. Lokalizacja stanowiła<br />
duże wyzwanie twórcze, a przy projekcie<br />
fundamentów należało również uwzględnić<br />
wysoki poziom wód gruntowych.<br />
Zagospodarowanie terenu<br />
Hotel jest pięciokondygnacyjnym, wolnostojącym,<br />
podpiwniczonym budynkiem rozplanowanym<br />
na rzucie o wymiarach 57x51 m.<br />
Zwieńczenie obiektu stanowi attyka. Wraz<br />
z nią bryła osiąga wysokość 19,90 m. Główne<br />
wejście zlokalizowano od ulicy Waszyngtona.<br />
W jego pobliżu usytuowano miejsca parkingowe<br />
dla osób niepełnosprawnych. Obsługę<br />
komunikacyjną (wjazd na działkę, wjazd i wyjazd<br />
z garażu podziemnego) przewidziano od<br />
ulicy Borzymowskiego. Podjazdy wyłożono<br />
kostką betonową. Za główne założenie kompozycyjne<br />
przyjęto przejrzystość i prostotę<br />
układu, czytelną w rzutach i zagospodarowaniu<br />
terenu.<br />
Widok basenu hotelowego<br />
Rozwiązania programowe<br />
Zadbano o harmonijne połączenie budynku<br />
z krajobrazem. Kubaturę rozplanowano<br />
wokół wewnętrznych dziedzińców<br />
z roślinnością, a na dachach kompleksu zaprojektowano<br />
zielone tarasy. Istniejącą zieleń<br />
wysoką w całości zachowano i zaadaptowano<br />
do nowego projektu zagospodarowania działki,<br />
w skład którego weszły krzewy ozdobne<br />
i zieleń płożąca (suchodrzew chiński). Na parterze<br />
zlokalizowano restaurację z tarasem,<br />
z którego można zejść na otaczający teren.<br />
Ponadto, usytuowano tu kawiarnię, zaplecza<br />
gastronomiczne, basen, pomieszczenia<br />
socjalne, część biurową i strefę zabiegową.<br />
W skład tej ostatniej wchodzi zespół kinezyterapii<br />
i gabinety: elektroterapii, inhalacyjny,<br />
lekarski, pielęgnacyjny i zabiegowy.<br />
Na kondygnacji podziemnej zaprojektowano<br />
garaż na 76 miejsc postojowych,<br />
pomieszczenia techniczne związane<br />
z obsługą basenów, magazyny, węzeł<br />
cieplny, a także strefę socjalną pracowników<br />
gastronomii i zaplecze konserwatora.<br />
Kondygnacje od pierwszej do czwartej<br />
przeznaczono na apartamenty sanatoryjno-hotelowe<br />
– zaprojektowano 128 pokoi,<br />
w tym 35 dwupoziomowych. Na poszcze-<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekt prowadzący<br />
Architekci<br />
Kołobrzeg, ul. Zdrojowa<br />
BAMS Biuro Architektoniczne<br />
Makowski&Sołdek<br />
Dariusz Makowski<br />
Dariusz Makowski,<br />
Tomasz Sołdek,<br />
Artur Mystkowski,<br />
Monika Sawicka<br />
Data opracowania 2006–2008 r.<br />
Data realizacji 2007–2009 r.<br />
Inwestor<br />
Powierzchnia całkowita 13 100 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 2 520 m 2<br />
Kubatura brutto 32 000 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Dostawca i wykonawca niecek<br />
basenowych ze stali nierdzewnej<br />
Zdrojowa Invest sp. z o.o.<br />
PBI Kobet sp. z o.o.<br />
Berndorf Baderbau sp. z o.o.<br />
Jakość i komfort jedno ma imię...<br />
Berndorf Baderbau Sp. z .o.o.<br />
ul. Zdrojowa 78, 43-384 Jaworze<br />
tel: +48 33 82 89 700<br />
fax: +48 33 82 89 701<br />
e-mail: biuro@berndorf.pl<br />
www.berndorf-baderbau.pl<br />
54 świat architektury świat architektury 55
Realizacje w Polsce<br />
WIĘCEJ ŚWIATŁA, WIĘCEJ PRZESTRZENI!<br />
MEDIA<br />
CENTRUM<br />
Siedziba redakcji Dziennika Zachodniego<br />
Powstały w ciągu niespełna<br />
17 miesięcy obiekt, zbudowany<br />
w systemie Design<br />
and build, to obecnie jeden<br />
z najnowocześniejszych budynków<br />
biurowych klasy A<br />
na Śląsku. Zlokalizowany na<br />
terenie Katowickiej Strefy<br />
Ekonomicznej znacząco wyróżnia<br />
się pośród typowo<br />
przemysłowego otoczenia.<br />
Składa się na to nie tylko<br />
jego nowoczesny wygląd,<br />
ale przede wszystkim estetyka<br />
i czystość formy.<br />
1<br />
Mniej znaczy więcej – to właśnie ta maksyma przyświecała<br />
całemu zespołowi projektowemu składającemu się z architektów<br />
z Polski i Niemiec. Ich głównym wyzwaniem twórczym<br />
było połączenie takich elementów jak estetyka, funkcja, konstrukcja,<br />
ekonomiczność i ekologia. Koncepcja projektowa,<br />
przygotowana przy współpracy dwóch biur architektonicznych,<br />
tj. Donath Bickel Architekten GbR oraz Architektonicznego<br />
Biura Projektów AB-PROJEKT, zakładała zastosowanie<br />
tzw. swobodnego rzutu budynku, dającego ogromne<br />
możliwości w aranżacji pomieszczeń. Kolejne założenia narzucały<br />
zachowanie prostoty układu obiektu oraz wysokiej<br />
funkcjonalności wszystkich jego powierzchni, w połączeniu<br />
z innowacyjnymi rozwiązaniami projektowymi, materiałami<br />
najwyższej jakości oraz nowoczesnymi instalacjami technicznymi.<br />
Wszystko po to, by uczynić budynek ekonomicznym<br />
i przyjaznym środowisku. Ważnym było także zachowanie ścisłego<br />
powiązania z sąsiadującym obiektem offsetowej drukarni<br />
prasowej Dziennika Zachodniego wraz z halą ekspedycyjnokolportażową.<br />
Obsługuje ona Dziennik Zachodni oraz klientów<br />
wewnętrznych i zewnętrznych.<br />
Dzięki intensywnej pracy polskich projektantów, przy stałym<br />
udziale ekspertów z Niemiec, powstał projekt budynku,<br />
którego pozazdrościć Śląskowi może niejedno miasto<br />
w Polsce. Sprawny proces realizacji, przy którym pod kierownictwem<br />
spółki AB-PROJEKT pracowały najlepsze śląskie<br />
firmy budowlane, oraz zastosowanie nowatorskich technologii<br />
wymuszających ścisłą współpracę wszystkich branż,<br />
dało oczekiwany efekt. Duże powierzchnie przeszkleń oraz<br />
stonowana kolorystyka w zestawieniu z wysokimi i prostymi<br />
bryłami budynku sprawiają, że naszym oczom prezentuje<br />
się obiekt, który w idealny sposób łączy biurowy charakter<br />
2<br />
3<br />
Oferta LS SYSTEMS – autoryzowanego dystrybutora<br />
DEKO Partitions Ltd of Denmark obejmuje:<br />
• pojedyncze i podwójne ściany szklane;<br />
• ściany pełne;<br />
• ściany mobilne i harmonijkowe<br />
o dźwiękoszczelności do Rw 49 dB i parametrach ogniowych<br />
do EI60 i EW60, z certyfikatami ITB i CE.<br />
Oferujemy korzystne umowy partnerskie i szkolenia dla podwykonawców<br />
chcących samodzielnie instalować rozwiązania DEKO. Zapraszamy do<br />
współpracy biura architektoniczne, projektantów i wykonawców.<br />
LS SYSTEMS Sp. z o.o., al. Ujazdowskie 26, lok. 80<br />
tel. 662040209, www.lssystems.pl<br />
56 świat architektury<br />
świat świat architektury 57
fot. archiwum AB-PROJEKT<br />
z typowo przemysłowym terenem, balansując<br />
pomiędzy elegancją i estetyką a funkcjonalnością.<br />
Konstrukcja<br />
Obiekt Media Centrum to tak naprawdę<br />
zestawienie trzech obiektów: dziewięciokondygnacyjnego<br />
budynku biurowego, połączonej<br />
z nim przewiązką jedenastokondygnacyjnej<br />
zewnętrznej klatki schodowej oraz<br />
parterowego budynku technicznego.<br />
Koncepcja architektoniczna oraz założenia<br />
funkcjonalne obiektu wymuszały na konstruktorach<br />
stworzenie prostej, symetrycznej<br />
konstrukcji, która miała sprawiać wrażenie<br />
lekkiej i przejrzystej. Jednocześnie obiekt, ze<br />
względu na kubaturę, wysokość oraz zapewnienie<br />
możliwości dobudowy kolejnych kondygnacji<br />
w przyszłości, musiał być budynkiem<br />
stabilnym i masywnym.<br />
4<br />
Problemem było posadowienie budynku<br />
na byłym obszarze górniczym. Ponieważ<br />
jego usytuowanie w krawędziowej strefie<br />
płytkiej eksploatacji węgla stwarzało pewne<br />
zagrożenia, postanowiono, że w celu dokładnego<br />
rozpoznania podłoża konieczne<br />
jest sporządzenie pełnej i bardzo szczegółowej<br />
dokumentacji geotechnicznej wraz<br />
z obszerną ekspertyzą geologiczno-górniczą.<br />
Po wykonaniu głębokich odwiertów (do<br />
25 m pod poziom terenu) badania wykazały,<br />
że teren jest trudny i wymagający.<br />
To sprawiło, że konieczne było zastosowanie<br />
skomplikowanych i innowacyjnych rozwiązań<br />
projektowych. W ten sposób powstał<br />
obiekt stabilnie posadowiony na płytach żelbetowych,<br />
o prostej konstrukcji płytowo-słupowej,<br />
usztywniony trzonami zlokalizowanymi<br />
w centralnej części budynku w postaci żelbetowych<br />
ścian pełnych o grubości 30 cm. Całość<br />
konstrukcji podpierają okazałe, także żelbetowe<br />
słupy o średnicy nawet do 60 cm, na których<br />
wsparte są gęsto zbrojone stropy żelbetowe<br />
5<br />
o grubości 25 cm, wyposażone w instalację<br />
grzewczo-chłodzącą. Tym sposobem konstruktorom<br />
udało się stworzyć okazały, masywny<br />
i solidny budynek, który jednak nie<br />
przytłacza swoimi gabarytami, ale w pełni realizuje<br />
założenia architektów dotyczące jego<br />
lekkości i estetyki.<br />
Technika<br />
W zakresie elektryki i automatyki budynek<br />
Media Centrum to obiekt ze współczesną<br />
technologią i niecodziennymi rozwiązaniami<br />
technicznymi. Dzięki zastosowaniu<br />
dwusekcyjnej stacji transformatorowej oraz<br />
szerokich szynoprzewodów rozprowadzających<br />
energię elektryczną, ma zapewnioną<br />
rezerwę zasilania. Daje to znaczne możliwości<br />
w zakresie rozbudowy instalacji zarówno<br />
w trakcie użytkowania budynku, jak i przy<br />
ewentualnych planach powiększenia całości.<br />
W obiekcie założona została sieć komputerowa<br />
zasilana przy pomocy systemu<br />
UPS o minimalnym czasie podtrzymywania<br />
30 minut. Sieć, wyposażona jest w przełączniki<br />
1GB z funkcją Voice Over IP oraz Power<br />
On Ethernet, co umożliwiło wprowadzenie<br />
telefonów IP. Takie rozwiązanie jest obecnie<br />
rzadko spotykane w naszym kraju.<br />
Ponadto, obiekt wyposażony jest w instalację<br />
automatyki budynkowej, która steruje<br />
zarówno całością instalacji oświetleniowej,<br />
jak i systemem żaluzji zewnętrznych.<br />
Ze względu na rodzaj powierzchni biurowej<br />
typu open space, do zarządzania wymienionymi<br />
elementami zastosowano bezbateryjne<br />
przyciski radiowe, które znacznie ułatwiają<br />
obsługę instalacji. Dodatkowo, system ten<br />
został wyposażony w stację pogodową,<br />
która umożliwia automatyczne sterowanie<br />
oświetleniem oraz powierzchniami żaluzji<br />
w częściach komunikacyjnych obiektu. System<br />
kontroli nad instalacjami został umieszczony<br />
w recepcji budynku, gdzie zainstalowano<br />
dotykowy panel typu LCD.<br />
Użyte systemy oraz ich elastyczne oprogramowanie<br />
pozwalają w przyszłości poszerzyć<br />
instalację o obsługę dowolnych urządzeń<br />
technicznych oraz na wręcz nieograniczoną<br />
zmianę konfiguracji i ustawień systemu. Takie<br />
rozwiązanie zapewnia elastyczność w kształtowaniu<br />
funkcji budynku oraz gwarantuje<br />
utrzymanie instalacji obiektu na najwyższym<br />
poziomie technicznym.<br />
Instalacje<br />
Media Centrum to obiekt wyposażony<br />
w unikalną w skali kraju instalację grzewczo-chłodzącą.<br />
Jej projektanci mieli nie<br />
lada wyzwanie, musieli stworzyć pierwszy<br />
w Polsce projekt tzw. termoaktywnych stropów<br />
betonowych będących częścią założenia<br />
energooszczędności budynku.<br />
Projekt ten zakładał, że ogrzewanie<br />
i chłodzenie pomieszczeń biurowca realizowane<br />
jest poprzez sieć rur zatopionych<br />
w żelbetowych stropach budynku, a dodatkowo<br />
na każdej kondygnacji w podłodze technicznej<br />
zabudowane są przewody ogrzewania<br />
i chłodzenia podłogowego. Takie rozwiązanie<br />
sprawia, że ciepło lub chłód magazynowane<br />
są w konstrukcji budynku, co pozwala na<br />
zmniejszenie maksymalnych mocy urządzeń<br />
grzewczych i chłodzących.<br />
Chłód w budynku pozyskiwany jest przy<br />
znacznym udziale chłodzenia adiabatycznego<br />
poprzez rozpryskiwanie wody, co jest<br />
najmniej energochłonne. Ciepło do instalacji<br />
pochodzi natomiast z pobliskiej drukarni,<br />
w której, prócz kotłowni gazowej, duża ilość<br />
ciepła produkowana jest poprzez odzysk<br />
z procesów technologicznych. Całością instalacji<br />
zarządza tzw. Building Management System,<br />
czyli zintegrowany system zarządzania budynkiem,<br />
który steruje temperaturą w zależności<br />
od warunków zewnętrznych ustalanych przez<br />
centralę pogodową na dachu biurowca. Jednocześnie<br />
możliwe jest komfortowe sterowanie<br />
parametrami w każdym pomieszczeniu, zaś<br />
powietrze dostarczane do biur jest w pełni<br />
klimatyzowane, oczyszczane i wprowadzane<br />
przez nawiewniki w podłodze.<br />
Ponadto, zastosowanie inteligentnego<br />
systemu żaluzji, reagującego automatycznie<br />
w zależności od stopnia nasłonecznienia oraz<br />
siły wiatru, pozwala na dalsze zmniejszenie<br />
ilości energii zużywanej przez budynek.<br />
W lecie możliwe jest odpowiednie zacienienie<br />
pomieszczeń, natomiast w zimie pozyskanie<br />
energii słonecznej przez duże przeszklenia<br />
obiektu.<br />
Także gospodarka ściekowa spełnia założenia<br />
budynku przyjaznego środowisku. Na<br />
system składa się ekologiczna oczyszczalnia<br />
ścieków oraz nowoczesny system rozsączania<br />
AZURA zabudowany pod powierzchnią<br />
parkingów.<br />
Wyposażenie<br />
Największą zaletą obiektu są duże możliwości<br />
w aranżacji powierzchni biurowej.<br />
Przeszklone elewacje zapewniają odpowiednią<br />
ilość naturalnego światła w pomieszczeniach,<br />
a wewnętrzny system podziału za pomocą<br />
szklanych ścian nie ogranicza przestrzeni,<br />
a jedynie komfortowo ją wydziela. Nowoczesna<br />
zabudowa meblowa dyskretnie zakrywa<br />
Lokalizacja/adres<br />
Sosnowiec, ul. Baczyńskiego 25A<br />
Pracownia projektowa<br />
Architektoniczne Biuro Projektów AB-PROJEKT sp. z o.o.<br />
Architekt prowadzący<br />
Józef Kuklok-Opolski<br />
Architekci<br />
Leszek Witański, Andrzej Skocza<br />
Data opracowania lipiec 2007 r.<br />
Data realizacji wrzesień 2007–luty 2009 r.<br />
Inwestor<br />
Grupa Wydawnicza Polskapresse sp. z o.o.<br />
Powierzchnia użytkowa 6 370 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 2 207 m 2<br />
Kubatura brutto 30 636 m 3<br />
Generalny realizator inwestycji<br />
Autoryzowany dystrybutor<br />
systemu DEKO<br />
6<br />
Architektoniczne Biuro Projektów AB-PROJEKT sp. z o.o.<br />
LS SYSTEMS sp. z o.o.<br />
punkty obsługi urządzeń technicznych budynku,<br />
a profesjonalne wyposażenie biur realizuje<br />
wymogi pracy redakcyjnej. Estetyczna i stonowana<br />
kolorystyka pomieszczeń z kilkoma<br />
akcentami, szerokie ciągi komunikacyjne, kompleksowo<br />
wyposażone pomieszczenia socjalne<br />
i kuchenne oraz komfortowa i w pełni oszklona<br />
restauracja z dostępem do tarasu zewnętrznego,<br />
znajdująca się na najniższym poziomie budynku<br />
– to wszystko sprawia, że warunki pracy<br />
w budynku Media Centrum spełniają najwyższe<br />
europejskie standardy.<br />
1<br />
2<br />
3<br />
4<br />
5<br />
6<br />
Widok na klatkę schodową i łącznik<br />
Hol główny budynku<br />
Media Centrum i współpracująca<br />
drukarnia Dziennika Zachodniego<br />
Elewacja zachodnia budynku<br />
Stanowiska pracy redakcji<br />
Sala konferencyjna<br />
58 świat architektury<br />
świat architektury 59
Realizacje w Polsce<br />
WIELOFUNKCYJNA<br />
HALA<br />
Siedziba w Austrii:<br />
Buchacher<br />
Holzleimbau GmbH.<br />
A 9620 Hermagor<br />
T +43 42 82 22 48-0<br />
F +43 42 82 22 48-23<br />
office@buchacher.at<br />
www.buchacher.eu<br />
Siedziba w Polsce:<br />
Buchacher sp. z o.o.<br />
Rynek 15<br />
PL 44-200 Rybnik<br />
Tel +48 32 42 30 990<br />
Fax +48 32 42 35 065<br />
biuro@buchacher.pl<br />
www.buchacher.eu<br />
Nieograniczne możliwości<br />
z drewna klejonego<br />
Hala Wielofunkcyjna w Bielsku-Białej<br />
Obiekt sportowo-widowiskowo-wystawienniczy<br />
w Bielsku-Białej<br />
Budynek jest częścią większego kompleksu, który uzupełniają istniejący<br />
łącznik i mająca powstać hala targowa. Atutem zastosowanych rozwiązań<br />
jest ich duża mobilność, która w pełni pozwala na wykorzystanie<br />
powierzchni uzyskanej między podporami o imponującej rozpiętości 70 m.<br />
Wnętrze może służyć imprezom sportowym, koncertom, konferencjom,<br />
ekspozycjom, targom, a rozkładane lodowisko jeszcze poszerza tę ofertę.<br />
W części południowej działki zlokalizowano<br />
zabudowę kubaturową, a od północy<br />
parkingi, w tym również dla autokarów.<br />
Wspomniana hala targowa ma mieć formę<br />
bliźniaczą w stosunku do opisywanego<br />
obiektu, dzięki czemu powstanie klasyczne<br />
założenie osiowe i symetryczne. Główny napływ<br />
ludzi przewiduje się od strony al. Armii<br />
Krajowej, z którą zaprojektowano połączenia<br />
komunikacyjne. Przewidziano również<br />
nowe dojazdy od ul. Karbowej i Młodzieżowej<br />
(ciąg pieszo-jezdny). Główne wejście do<br />
obiektu prowadzi przez łącznik.<br />
Całość założenia zawiera sieć dróg,<br />
w tym pożarowych, dojazdów wewnętrznych<br />
oraz chodników dla pieszych. Ich układ<br />
uzupełnia zieleń, place i obiekty małej architektury.<br />
Rozległy parking dla autobusów ma<br />
układ przelotowy, co zapewnia sprawną obsługę.<br />
Miejsca parkingowe usytuowano pod<br />
60 świat architektury<br />
kątem 45 stopni. W pobliżu wejścia głównego<br />
zapewniono strefę postojową dla osób<br />
niepełnosprawnych. Obok niej znajduje się<br />
parking dla VIP-ów przeznaczony dla samochodów<br />
osobowych.<br />
Architektura<br />
Kompozycję kubatur wpisano w naturalny<br />
spadek terenu, a formą nawiązano do panoramy<br />
Beskidów. Nachylenie działki umożliwiło<br />
projektantom wprowadzenie wejść do<br />
zespołu z parteru oraz z pierwszej i drugiej<br />
kondygnacji.<br />
Rzut łącznika zaplanowano na krzywych<br />
ułożonych w kształcie nieregularnego wieloboku.<br />
Elewację frontową przeszklono. Trzykondygnacyjny<br />
budynek dostępny z poziomu<br />
terenu mieści główny hol wejściowy. Tam<br />
zlokalizowano strefę kas, szatni, informacji,<br />
a także wypożyczalnie łyżew oraz pomieszczenia<br />
techniczne. Na ostatniej kondygnacji<br />
zaprojektowano biura części administracyjnej.<br />
W prostokątnym rzucie hali (100x70 m)<br />
wprowadzono charakterystyczne łuki, które<br />
powtórzono projektując dach na wiązarach<br />
z drewna klejonego. Monolit rzeźbiono wykorzystując<br />
formy wysuniętych przed lico<br />
ścian klatek schodowych. Elewacje zostały<br />
wzbogacone o podłużne, pionowe, pasowe<br />
przeszklenia, w których zlokalizowano wejścia<br />
boczne. Wyróżniono stronę południowo-wschodnią<br />
i klatki schodowe poprzez<br />
zastosowanie w nich transparentnych ścian.<br />
Projekt architektury fasad wykończono żaluzjami<br />
stałymi, które podkreślają ważniejsze<br />
elementy budynku.<br />
Wnętrza<br />
We wnętrzu wielofunkcyjnej hali, o wysokości<br />
wahającej się od 11 do 23 m, usytuowano<br />
dwie pełne kondygnacje i antresolę<br />
we frontowej części. Centralnie zlokalizowano<br />
arenę (wysokość użytkowa tej strefy to<br />
16,5 m) z rozkładanymi trybunami (zapewniają<br />
wielofunkcyjność) oraz dwie niższe nawy<br />
z pomieszczeniami pomocniczymi (sanitariaty,<br />
szatnie, magazyny). Dzięki rozstawieniu<br />
podpór na odległość 70 m uzyskano znaczną<br />
Konstrukcja z drewna klejonego w postaci d’zwigarów<br />
łukowych ze ’scia¸giem stalowym o rozpiȩto’sci 70m,<br />
wykonana w cyfrowej obróbce CNC.<br />
Powierzchnia: 6 610,5 m 2<br />
Architekt: Bauren Piotr Renke, Rybnik<br />
www.buchacher.eu
Realizacje w Polsce<br />
fot. archiwum Bauren i UM Bielsko-Biała<br />
przestrzeń do dowolnej aranżacji. Na antresoli<br />
przewidziano pomieszczenia techniczne<br />
i salę konferencyjną. Dostawy odbywać się<br />
będą poprzez wjazd samochodów dostawczych<br />
i typu TIR do wnętrza hali. Rozprowadzanie<br />
ładunku ułatwia winda towarowa.<br />
Wejście na widownię zaplanowano przez<br />
wejście główne, hol, klatkę schodową i dźwig<br />
osobowy obsługujący oba poziomy trybun.<br />
Przewiduje się, że będą mogły pomieścić do<br />
3050 widzów (12 miejsc przeznaczono dla<br />
osób niepełnosprawnych). Przy wykorzystaniu<br />
areny na ustawienie krzeseł dla publiczności<br />
będzie można gościć 4490 osób. Po<br />
całkowitym złożeniu trybun w hali powstanie<br />
przestrzeń ekspozycyjna o powierzchni<br />
6712,10 m². Aranżacja areny zależy od rodzaju<br />
organizowanej imprezy. W każdym przypadku<br />
sprawną ewakuację osób zapewniają<br />
cztery klatki schodowe i wyjścia ewakuacyjne<br />
rozmieszczone wzdłuż wszystkich fasad, prowadzące<br />
bezpośrednio na zewnątrz.<br />
Co ciekawe, w hali zaproponowano usytuowanie<br />
składanego lodowiska o wymiarach<br />
60x30 m. Jego płyta wykonana z orurowanych<br />
modułów została uzupełniona o odpowiednie<br />
urządzenia umożliwiające działanie<br />
ślizgawki przez ok. 3 miesiące w roku. Na zewnątrz<br />
hali umieszczono agregat chłodniczy<br />
z opcją odzysku ciepła, która będzie wykorzystywana<br />
do topienia lodu podczas składania<br />
lodowiska.<br />
Hala wielofunkcyjna została<br />
wzniesiona w ramach programu<br />
rozwoju sportów w mieście.<br />
Wybrana spośród różnych<br />
wersji koncepcja zaspokaja<br />
potrzeby mieszkańców, oferując<br />
możliwość rozgrywania<br />
ogólnopolskich spotkań. Ciekawa<br />
bryła, konstrukcja i układ<br />
wnętrz przesądzają o sukcesie<br />
realizacji, a szczególne zainteresowanie<br />
wzbudza dążenie projektantów<br />
do dbałości o detal<br />
i wyraz architektoniczny. Tym<br />
bardziej, że w przypadku obiektów<br />
sportowych traktuje się te<br />
zagadnienia jako drugorzędne.<br />
Budynek biurowo-usługowy w Lublinie<br />
ZANA HOUSE<br />
Zwarta struktura pionowych betonowych<br />
pilastrów, surowa i monumentalna,<br />
całkowicie odwraca się od otoczenia<br />
i miasta. To Zana House – budynek<br />
biurowy w Lublinie, który w 2009 roku<br />
otrzymał wyróżnienie przyznane przez<br />
Stowarzyszenie Architektów Polskich w<br />
kategorii obiektów zrealizowanych ze<br />
środków niepublicznych w roku 2008.<br />
fot. archiwum Stelmach i Partnerzy<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekt prowadzący<br />
Architekci<br />
Data opracowania 2008 r.<br />
Bielsko-Biała, ul. Karbowa<br />
Bauren Renke Piotr<br />
Barbara Konieczny<br />
Kinga Mańkowska,<br />
Marzena Michałek,<br />
Agnieszka Strzoda,<br />
Zbigniew Mazur<br />
Data realizacji 2009–2010 r.<br />
Inwestor<br />
Urząd Miejski, Bielsko-Biała<br />
Powierzchnia użytkowa 10 669,73 m 2<br />
Powierzchnia zabudowy 7 105,60 m 2<br />
Kubatura brutto 139 832,55 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Konstrukcje z drewna<br />
klejonego<br />
Mała architektura<br />
BPBP S.A.<br />
Buchacher<br />
IM – Produkcja<br />
Obiekt, wzniesiony według projektu biura<br />
architektonicznego Stelmach i Partnerzy, został<br />
usytuowany w centrum biznesowo-finansowym<br />
miasta Lublina, w otoczeniu dużych arterii<br />
komunikacyjnych. Zlokalizowano tu budynki<br />
związane z funkcjami administracyjnymi, handlowymi<br />
oraz usługowymi. Funkcja biurowa<br />
dobrze wpisuje się w takie sąsiedztwo, stanowiąc<br />
jego uzupełnienie. Niejako na przekór<br />
tej formalnej spójności nadrzędną ideą projektu<br />
było odcięcie obiektu od otaczającego<br />
go sąsiedztwa, które jest miejską „pustynią”<br />
– niehumanitarną, amorficzną przestrzenią<br />
– podkreśla główny projektant Bolesław<br />
Stelmach. W związku z tym budynek tworzy<br />
własny kontekst. Tylko narożnikowe pęknięcia<br />
wypełnione szkłem i górne tarasy otwierają ten<br />
dom na otoczenie.<br />
Obiekt, zaprojektowany na rzucie kwadratu,<br />
ma cztery kondygnacje nadziemne i jedną<br />
podziemną, mieszczącą parking na 21 miejsc<br />
postojowych i stację trafo. Na działce zlokalizowano<br />
również dodatkowy parking naziemny.<br />
Strefa wejściowa została zduplikowana<br />
i zlokalizowana w podcieniach. Jedno wejście<br />
wprowadza do części usługowej parteru,<br />
podczas gdy drugie pozwala na bezkolizyjne<br />
dostanie się do recepcji i trzech pozostałych<br />
kondygnacji obiektu, gdzie zlokalizowano funkcje<br />
biurowe. Są one dostępne przez centralnie<br />
położony trzon komunikacji pionowej, w którym<br />
miejsce znalazły również instalacje.<br />
Przestrzeń biurowa została zaprojektowana<br />
jako open space. Każda z nich wyposażona<br />
jest w węzeł higieniczno-sanitarny sąsiadujący<br />
z trzonem komunikacyjnym. Na ostatnim poziomie<br />
zaprojektowano przestrzenie wspólne<br />
z barem. Dodatkowo jest tam przejście na tarasy<br />
z zielenią, z których rozciąga się widok na<br />
dalsze części miasta.<br />
Koncepcja elewacji została oparta na wertykalnych<br />
podziałach, zdominowanych przez<br />
pełne, betonowe płaszczyzny. Rozwiązanie to<br />
wynikało nie tylko z chęci zasłonięcia widoku<br />
na chaotyczną zabudowę sąsiadującą, ale również<br />
z oszczędności. Między ścianami znalazły<br />
się stosunkowo wąskie, pionowe przeszklenia,<br />
które rozbijają szarą monotonię betonu i nadają<br />
indywidualny charakter tej realizacji. Dzięki nim<br />
budynek jest optycznie wydłużony i wydaje się<br />
mieć znacznie więcej kondygnacji niż tylko cztery.<br />
Urozmaicenie bryły zapewniają również otwarte<br />
narożniki, w których wprowadzono szkło<br />
o wąskich, pionowych taflach. Konsekwentna,<br />
rytmiczna kompozycja została odzwierciedlona<br />
w ostatniej kondygnacji z tarasami, gdzie ponad<br />
powierzchnię posadzki wyprowadzono płaskie,<br />
poprzeczne, betonowe żebra, których tło stanowią<br />
duże przeszklenia.<br />
Na konstrukcję obiektu składają się słupy<br />
żelbetowe i stropy wylewane, zbrojone krzyżowo.<br />
Integralną częścią układu są opisane<br />
powyżej ściany osłonowe z betonowych elementów<br />
prefabrykowanych. Na szczególną<br />
uwagę zasługuje wprowadzenie do budynku<br />
systemów inteligentnego zarządzania energią,<br />
przez co staje się on ekonomiczny i przyjazny<br />
środowisku. Co więcej, wokół budynku<br />
zasadzono niską zieleń – trawniki i krzewy płożące,<br />
oraz drzewa.<br />
Zana House – Milczący dom – jak podkreśla<br />
pan Bolesław Stelmach, „ma za zadanie<br />
przeciwstawić się nieuporządkowanemu kontekstowi”.<br />
Odwracając się od sąsiedztwa, jest<br />
swojego rodzaju protestem przeciw chaosowi,<br />
z jakim powstaje współczesna zabudowa polskich<br />
miast. Wyróżnienie takiego obiektu przez<br />
SARP dodatkowo wzmaga ten manifest, docierając<br />
do architektów w całym kraju. Zwróćmy<br />
większą uwagę na ten palący problem, ponieważ<br />
zawodowo dotyczy nas wszystkich.<br />
62 świat architektury świat architektury 63
Realizacje w Polsce<br />
POWŚCIĄGLIWOŚĆ<br />
FORMY<br />
Biblioteka Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej<br />
Uniwersytetu Adama Mickiewicza<br />
Program funkcjonalny<br />
Projekt powstał w wyniku konkursu rozstrzygniętego<br />
we wrześniu 2005 roku. Główną<br />
ideą programu było pogodzenie sprzeczności<br />
– szacunku do zastanego miejsca i jego historii<br />
oraz determinacji, aby zrealizować obiekt<br />
współcześnie funkcjonalny, powściągliwy<br />
w formie, z wyczuciem nawiązujący do otoczenia.<br />
Celem nadrzędnym było zapewnienie<br />
rozwiązania przyjaznego studentom oraz<br />
mogącego pogodzić wymagania inwestora<br />
z zapisami warunków zabudowy. Przy bardzo<br />
ograniczonej dopuszczalnej powierzchni<br />
zabudowy wymagano znacznej powierzchni<br />
użytkowej i rozbudowanego programu<br />
funkcjonalnego. Zaowocowało to projektem<br />
wnętrza wykorzystującym do maksimum<br />
dostępny teren, powstałym w wyniku analizy<br />
wymagań przestrzennych użytkownika.<br />
Znaczne skomplikowanie układu potęgowała<br />
dodatkowo zastana sytuacja gruntowowodna.<br />
Budynek musiał być częściowo posadowiony<br />
na dawnym pierścieniu obronnym<br />
Poznania (murach i zasypanej fosie), a częściowo<br />
na podziemnym cieku, który został niejako<br />
przedzielony nową strukturą.<br />
Koncepcja architektoniczna<br />
Bryłę budynku zdominowały dwa materiały<br />
– szkło i piaskowiec. Rysunek kamienia, identycznego<br />
jak na istniejącym obiekcie Collegium<br />
Maius, nawiązuje do starych podziałów, jednocześnie<br />
wprowadzając stonowane zaburzenia<br />
ich rytmu. Lekką strefę szkła i masywną kamienia<br />
łączą piaskowcowe żyletki, które ciągnąc się<br />
przez całą wysokość obiektu, są odzwierciedleniem<br />
wertykalnych podziałów elewacji podwórzowej<br />
zastanej zabudowy. Ślad żyletek został<br />
przeniesiony na rysunek posadzki placu oraz do<br />
wnętrz budynku.<br />
W realizacji projektu i budynku bardzo<br />
pomagała rzeczowa i ciągła współpraca z inwestorem,<br />
dzięki czemu koncepcja od momentu<br />
konkursu została wzbogacona i udoskonalona.<br />
Chwila na refleksję<br />
Klasyczny widok<br />
Elewacja budynku<br />
Inwestycja zlokalizowana jest w okolicy wielkich realizacji pruskich<br />
z początku XX wieku, w bezpośrednim sąsiedztwie Opery<br />
i Zamku Cesarskiego, tuż przy Placu Mickiewicza – sercu Poznania.<br />
Zaprojektowana jako rozbudowa Collegium Maius – dawnego<br />
budynku pruskiej Królewskiej Komisji Kolonizacyjnej (Hakaty)<br />
– posiada skromną ekspozycję, ponieważ jest zasłonięta z trzech<br />
stron przez Collegium Maius i dodatkowo przez Urząd Wojewódzki.<br />
Bryła biblioteki została kompozycyjnie przedzielona na<br />
pół – masywny dół z piaskowca i lekką górę ze szkła. W zamyśle<br />
autorów ma to pokazać połączenie historii ze współczesnością.<br />
Eleganckie wnętrza<br />
64 świat architektury świat architektury 65
R<br />
Wywiad z głównym projektantem Jackiem Bułatem<br />
Proszę nam opowiedzieć o projekcie<br />
wykonawczym wnętrz. Na<br />
co położyliście Państwo nacisk? Jakie<br />
materiały zostały użyte?<br />
żaluzje rolety markizy<br />
Który z elementów projektu był<br />
priorytetowy przy pracy nad Biblioteką<br />
Wydziału Filologii?<br />
Jacek Bułat: Harmonijne połączenie<br />
nowo projektowanej części z istniejącym<br />
budynkiem Collegium Maius. Przez harmonijne<br />
połączenie rozumiem dopasowanie<br />
współczesnej formy budynku do historycznej,<br />
ale także utrzymanie pewnej hierarchii<br />
w znaczeniu obu części dla miasta i przestrzeni.<br />
Partia historyczna jako fragment zabudowy<br />
forum cesarskiego, powiązanego<br />
przestrzennie z dawnym zamkiem cesarza<br />
Wilhelma, nie powinna być przytłumiona<br />
przez nowy obiekt.<br />
Wnętrza biblioteki mają surowy,<br />
monumentalny charakter. Chodziło<br />
o zapewnienie szczególnych walorów<br />
użytkowych?<br />
JB: Surowy i monumentalny klimat<br />
wnętrz również jest wynikiem powiązania<br />
nowego i starego budynku UAM. Wnętrze<br />
holu ma ściany, które są przecież fragmentami<br />
elewacji pruskiego, monumentalnego<br />
obiektu.<br />
W jaki sposób rozwiązane zostały<br />
zagadnienia trudnego posadowienia<br />
biblioteki?<br />
Adres Poznań, ul. Fredry 10<br />
Pracownia projektowa<br />
Architekt prowadzący<br />
Architekci<br />
Data opracowania<br />
Consultor sp. z o.o.<br />
Jacek Bułat<br />
JB: Rzeczywiście, wiązało się to z dużymi<br />
trudnościami, gdyż budynek jest zlokalizowany<br />
częściowo w obrębie dawnej fosy<br />
XIX-wiecznych pruskich obwarowań Poznania.<br />
Jednocześnie schodzi poniżej fundamentów<br />
istniejącej części Collegium Maius<br />
i poziomu wód gruntowych. Należy również<br />
pamiętać, że na najniższym poziomie przewidywano<br />
główny magazyn książek.<br />
Po przeanalizowaniu uwarunkowań zdecydowano<br />
się na posadowienie obiektu na<br />
płycie żelbetowej z żelbetowymi ścianami fundamentowymi.<br />
Na tych elementach ułożono<br />
podwójną ochronę izolacyjną – z odpowiednich<br />
preparatów i dodatkowo z mat bentonitowych.<br />
Roboty prowadzono w otwartym<br />
wykopie obudowanym specjalną konstrukcją<br />
z wciskanych elementów stalowych (ścianka<br />
szczelna). Utrzymywane są one w stabilności<br />
poprzez zaprojektowane odciągi kotwione do<br />
wcześniej wykonanych pali betonowych.<br />
W trakcie oglądania budynku uwagę<br />
zwraca wyeksponowana surowa<br />
cegła, której wygląd sugeruje dokonane<br />
w tym miejscu odkrywki. Czy to<br />
części dawnych murów obronnych?<br />
JB: Tak. Odsłonięta cegła jest częścią murów<br />
piwnicznych Collegium Maius, a jeszcze wcześniej<br />
były to mury obronne Twierdzy Poznań.<br />
Bartosz Jarosz, Joanna Kapturczak, Michał Kapturczak,<br />
Paweł Świerkowski<br />
projekt konkursowy – wrzesień 2005 r.<br />
projekt budowlany i wykonawczy<br />
– październik 2005 – czerwiec 2006 r.<br />
Okładziny wewnętrzne<br />
Projekty bibliotek wymagają specyficznych<br />
technologii. W jaki sposób rozwiązaliście<br />
Państwo te funkcje?<br />
JB: To nie pierwsza biblioteka, którą projektowaliśmy.<br />
Mieliśmy więc doświadczenie,<br />
Hol wejściowy<br />
ale przede wszystkim pomogły nam konsultacje<br />
z pracownikami UAM, zwłaszcza w zakresie<br />
zainstalowania w bibliotece elektronicznego<br />
systemu rejestracji i wypożyczania książek.<br />
JB: Wnętrza w naszej bibliotece to<br />
wykorzystanie zastanych elementów<br />
kamiennych i ceglanych z fragmentów<br />
starego budynku oraz materiałów analogicznych<br />
do niego (np. posadzka holu<br />
– marmur Jura Polar, na ścianach – piaskowiec<br />
z Radkowa). Pomieszczenia<br />
użytkowe to proste wzornictwo i materiały<br />
dobrej jakości.<br />
Jak zorganizowane zostały dostawy<br />
i dystrybucja książek po<br />
obiekcie?<br />
JB: W budynku na najniższej kondygnacji<br />
zaprojektowano zautomatyzowany<br />
magazyn książek z regałami jezdnymi.<br />
Magazyn łączy się ze wszystkimi kondygnacjami<br />
windą przeznaczoną wyłącznie<br />
do transportu książek.<br />
Z architektem Jackiem Bułatem<br />
rozmawiała Karolina Cawricz<br />
Żaluzje poziome aluminiowe 16, 25, 50 mm<br />
Żaluzje drewniane i bambusowe 25, 50 mm<br />
Maty rolowane drewniane i bambusowe<br />
Żaluzje pionowe tekstylne, PCV i aluminiowe<br />
Zasłony Duette<br />
Rolety Rzymskie<br />
Roletki materiałowe wolnowiszące i w kasetkach<br />
Rolety aluminiowe zabezpieczające i kraty<br />
Rolety materiałowe typu SCREEN<br />
Markizy, markizolety<br />
Moskitiery<br />
Żaluzje fasadowe aluminiowe<br />
Data realizacji 2009 r.<br />
Inwestor<br />
Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu<br />
• DORADZTWO •<br />
• SERWIS •<br />
Powierzchnia całkowita 2 464 m 2<br />
• CZYSZCZENIE •<br />
Powierzchnia zabudowy 564 m 2<br />
Kubatura brutto 9 970 m 3<br />
Generalny wykonawca Forbud – Zbigniew Rek<br />
Osłony przeciwsłoneczne Helios sp. j.<br />
66 świat architektury<br />
fot. archiwum Consultor<br />
AM HELIOS (L) Sp.J.<br />
Poznań os. Orła Białego 44<br />
Tel/fax:061 879 64 59<br />
Kom.0501 761 094<br />
office@helios.poznan.pl<br />
www.helios.poznan.pl
Sylwetki<br />
ARTE<br />
DIZAIN<br />
To prawda, szkło to mój ulubiony materiał.<br />
Uważam, że dzięki swej lekkości<br />
i przezroczystości jest bardzo inspirujące.<br />
Tworząc ciekawe zestawienie z odpowiednimi<br />
materiałami, nadaje pomieszczeniu<br />
niesamowity wyraz lekkości i sprawia<br />
wrażenie zawieszenia w próżni. Jak mało<br />
który materiał, szkło we wnętrzu budzi<br />
w odbiorcach emocje – i to nie tylko w tych,<br />
którzy kochają architekturę. Wchodząc po<br />
raz pierwszy do pomieszczenia, w którym<br />
na całej powierzchni jest szklana podłoga,<br />
człowiek nie pozostaje obojętny. Każdy na<br />
chwilę przystanie.<br />
Wywiad z Agnieszką Hajdas-Obajtek<br />
W swojej karierze miała Pani okazję<br />
współpracować z inwestorem z Tadżykistanu.<br />
Jakie wspomnienia?<br />
Szkło to mój ulubiony materiał. Uważam, że dzięki swej lekkości<br />
i przezroczystości jest bardzo inspirujące. Tworząc ciekawe<br />
zestawienie z odpowiednimi materiałami, nadaje wnętrzu<br />
niesamowity wyraz i sprawia wrażenie zawieszenia w próżni.<br />
O sztuce projektowania, materiałach, pracy dla inwestorów<br />
polskich i zagranicznych z Agnieszką Hajdas-Obajtek rozmawiał<br />
Szymon Ciach.<br />
Pani oryginalne, odbiegające od standardowych<br />
polskich realizacji wnętrza<br />
zwracają uwagę dbałością o detale. Skąd<br />
czerpie Pani pomysły?<br />
Agnieszka Hajdas-Obajtek: To prawda,<br />
przy projektowaniu dużą wagę przywiązuję<br />
do detali, staram się, aby wnętrza były dopracowane<br />
i oryginalne. Przecież przestrzeń<br />
Agnieszka Hajdas-Obajtek urodziła<br />
się 25 lutego 1978 r. w Myślenicach<br />
koło Krakowa. W latach 1993–1997<br />
uczęszczała w rodzinnym mieście do<br />
Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza<br />
Kościuszki. Studia architektoniczne<br />
ukończyła na kierunku Architektura<br />
i Urbanistyka na Politechnice Krakowskiej<br />
w 2002 r. Edukację kontynuowała<br />
na studiach podyplomowych na kierunku<br />
Architektura Wnętrz w Akademii<br />
Sztuk Pięknych w Krakowie, które<br />
zakończyła uzyskaniem w 2006 r. dyplomu<br />
architekta wnętrz. Od 2004 r.<br />
prowadzi firmę architektoniczną „Arte<br />
Dizain” z siedzibą w Sopocie.<br />
tworzą szczegóły. Projektowanie wnętrz sprawia<br />
mi wielką przyjemność. Wykonywanie<br />
tego zajęcia to nie tylko zawód, ale również<br />
wielka pasja. Rozwiązywanie danego zadania<br />
pochłania mnie całkowicie. Inspiruję się często<br />
architekturą zagraniczną, np. włoską. Włosi<br />
są mistrzami designu. Staram się zapoznawać<br />
z najnowszymi światowymi trendami architektonicznymi,<br />
ale przy tworzeniu pozostają one<br />
tylko inspiracją.<br />
Czy bogate w formę projekty wynikają<br />
z tego, że udaje się Pani współpracować<br />
z inwestorami, dla których końcowy<br />
efekt jest ważniejszy niż względy ekonomiczne?<br />
AHO: Współpracowałam z inwestorami,<br />
którzy doceniają piękno dobrej architektury<br />
i decydują się zapłacić za oryginalny efekt<br />
budynku lub wnętrza. Jednak niekoniecznie<br />
nietuzinkowy projekt musi się wiązać z dużymi<br />
kosztami. Najważniejszy jest oryginalny<br />
pomysł.<br />
Sporadycznie zdarzają się klienci, którzy<br />
potrafią zaufać architektowi i dać mu<br />
„wolną rękę”. W Pani projektach widać<br />
dużą śmiałość i odwagę, która nie wskazuje<br />
na częste ingerencje inwestora. Czy<br />
to słuszne wrażenie?<br />
1<br />
AHO: Nie lubię tego, co typowe i banalne.<br />
Staram się to uwidaczniać w projektach<br />
i czasem przekonuję inwestora do takiej odwagi.<br />
Przyznam jednak, że miałam klientów,<br />
którzy przychodząc do mnie wręcz oczekiwali,<br />
że będzie to oryginalna i niebanalna<br />
realizacja. Jest to fajne, pozytywnie nakręca<br />
architekta.<br />
W wielu Pani projektach pojawia<br />
się element szklanych podłóg. Jak Pani<br />
ocenia w praktyce to interesujące rozwiązanie?<br />
AHO: Uważam, że szklana podłoga<br />
wbrew pozorom jest bardzo praktyczna.<br />
Sama mam taką w mieszkaniu i nie zamieniłabym<br />
jej na żadną inną. Powierzchnie myje<br />
się płynem do szyb, nie częściej niż pozostałe<br />
posadzki. Projektując, trzeba przemyśleć<br />
zastosowanie danego szkła i jego rozwiązań<br />
stosownie do przeznaczenia konkretnego<br />
obiektu.<br />
Czy szkło jest Pani ulubionym materiałem<br />
budowlanym?<br />
AHO: Bardzo lubię łączyć naturalne materiały,<br />
np. kamień lub drewno ze szkłem<br />
i stalą. Szkło najchętniej stosuję w dużych formatach,<br />
daje to najciekawszy efekt.<br />
AHO: Miałam okazję tworzyć projekt<br />
koncepcyjny budynku wielorodzinnego w Tadżykistanie.<br />
Inwestorem był polski właściciel<br />
firmy działającej na całym świecie. Zakupił<br />
działkę w Duszanbe i zainspirowany architekturą<br />
osiedla budynków wielorodzinnych<br />
„Perła Osowy” w Gdańsku, zlecił mi projekt<br />
koncepcyjny.<br />
Technicznie ten projekt miał być dopracowany<br />
przez lokalnego architekta. Współpracę<br />
wspominam bardzo dobrze. Podziwiam<br />
inwestora za wielką operatywność na rynku<br />
zagranicznym i polskim oraz wyczucie dobrego<br />
stylu.<br />
Często się zdarza, że realizacja różni<br />
się od projektu?<br />
AHO: Niestety tak. Niektórzy inwestorzy<br />
w trakcie realizacji zmieniają szczegóły.<br />
Detale są ważne. Zmieniając je, zmienia-<br />
2<br />
3<br />
4<br />
my koncepcję, która miała tworzyć całość<br />
o określonym charakterze. Nie wszyscy<br />
jednak tak robią. Wielu klientów rozumie<br />
sztukę projektowania. Ma zaufanie do architekta<br />
i pozwala mu na zaprojektowanie<br />
własnej wizji, oczywiście według ogólnych<br />
założeń inwestora i po zaakceptowaniu<br />
koncepcji.<br />
W obecnych czasach wiele pracowni<br />
skupia się na jednej dziedzinie architektury.<br />
Tymczasem Pani zajmuje się<br />
architekturą, wnętrzami i ogrodami. Co<br />
jest z nich najbliższe?<br />
AHO: Projektowanie architektury budynku<br />
i wnętrz. Najchętniej projektuję całość,<br />
gdyż na etapie rozwiązywania obiektu mogę<br />
zaplanować najlepsze wnętrza.<br />
68 świat architektury świat architektury 69
Projektując architekturę, zawsze zwracam<br />
uwagę na to, aby obiekt miał też „coś” od wewnątrz.<br />
Wtedy łatwiej jest stworzyć efektowne<br />
pomieszczenia, bo moim narzędziem jest<br />
nie tylko aranżacja i dekoracja, ale tworzenie<br />
całej formy.<br />
Aby projekt był kompletny, chętnie projektuję<br />
również architekturę otoczenia.<br />
W planowaniu ogrodów współpracuję z firmą<br />
mojego męża, który ma wiedzę w zakresie<br />
znajomości roślin i ich wymagań.<br />
Czy kryzys przyczynił się do spadku<br />
zamówień? Jak Pani ocenia obecną sytuację<br />
na rynku budowlanym?<br />
AHO: Nie narzekam na spadek zamówień.<br />
W moim odczuciu więcej jest obecnie<br />
zamówień projektów wnętrz niż architektury<br />
budynków. Wynika to stąd, że wielu inwestorów<br />
wstrzymało się z realizacją obiektów budowlanych,<br />
głównie wielorodzinnych.<br />
Arte Dizain ma siedzibę w Trójmieście,<br />
które słynie z zasobnych inwestorów.<br />
Pomaga to w pozyskiwaniu zleceń?<br />
AHO: Trudno powiedzieć. Więcej zasobnych<br />
inwestorów jest w Warszawie. Najciekawsze<br />
projekty, które stworzyłam, były zlecane<br />
przez inwestorów zagranicznych.<br />
Aktualnie pracuje Pani nad projektem<br />
nietypowego domu. Proszę nam opowiedzieć<br />
o tej inwestycji.<br />
AHO: Wraz z Dagmarą Korczyńską projektuję<br />
obecnie nowoczesny dom, w którym<br />
inwestor oczekuje nietypowych rozwiązań<br />
architektury wnętrz. To dla mnie kolejne wyzwanie<br />
i bardzo się z niego cieszę. Nie chciałabym<br />
nic więcej mówić, bo inwestor życzy<br />
sobie pozostawia anonimowym.<br />
Ma Pani niezrealizowane architektoniczne<br />
marzenie?<br />
5<br />
AHO: Oj, mam jeszcze wiele niezrealizowanych<br />
marzeń. Każdy projekt to nowe<br />
doświadczenie i duża satysfakcja. Chciałabym<br />
móc dalej rozwijać się i tworzyć coraz lepszą,<br />
oryginalną architekturę.<br />
Architektura to…<br />
AHO: …przestrzeń, która nas otacza<br />
i w której mieszkamy, pracujemy, odpoczywamy.<br />
Dlatego powinna być funkcjonalna,<br />
komfortowa i piękna. Tylko spełnienie tych<br />
trzech warunków łącznie zapewnia dobrą<br />
architekturę.<br />
Dziękujemy za rozmowę.<br />
7<br />
8<br />
fot. archiwum Agnieszka Hajdas-Obajtek<br />
9<br />
1<br />
Salon ze szklaną antresolą w Sopocie<br />
6<br />
Osiedle Osowa nocą<br />
2<br />
Budynek w Dushanbe, Tadżykistan<br />
7<br />
Willa w Chwaszynie<br />
3<br />
4<br />
Salon ze szklaną podłogą w apartamencie<br />
w Dushanbe<br />
Penthouse w Dushanbe<br />
8<br />
9<br />
Restauracja w Gdańsku Jelitkowie<br />
Salon ze szklaną podłogą w mieszkaniu<br />
w Sopocie<br />
6<br />
5<br />
Pub w Dobczycach – wnętrze<br />
70 świat architektury świat architektury 71
Mikser produktowy<br />
Wygoda w stylu glamour<br />
Konstrukcja krzesła A-0443 z linii Comfort<br />
wykonana jest z wysokogatunkowego<br />
drewna bukowego o bogatej gamie kolorystycznej.<br />
Siedzisko i oparcie tapicerowane<br />
połyskliwą, fioletową tkaniną Magically najlepiej<br />
współgra z ciemnymi kolorami wybarwień<br />
drewna, takimi jak orzech, mahoń<br />
czy palisander. Elegancję satynowego obicia<br />
podkreśla stylizowany roślinny wzór naniesiony<br />
na warstwową tkaninę metodą tłoczenia.<br />
Technolodzy firmy Italvelluti uzupełnili<br />
elegancką satynę warstwą piankowej membrany<br />
Flexygum, która wzmacnia i poprawia<br />
jej właściwości, np. elastyczność. Miękki materiał<br />
to również dodatkowa warstwa amortyzująca,<br />
dzięki której krzesło jest wygodne.<br />
www.fameg.pl<br />
KAMIENICE<br />
TEODORA<br />
TALOWSKIEGO<br />
Pod Pająkiem i Śpiewającą Żabą<br />
Farba elewacyjna Caparol<br />
Silikonowa farba fasadowa Carbo-<br />
Sol zawiera włókna węglowe, dzięki<br />
którym powłoki są trwałe i odporne na<br />
uszkodzenia mechaniczne oraz działanie<br />
czynników organicznych. Farba pokrywa<br />
wszystkie rodzaje tynków zewnętrznych,<br />
a paroprzepuszczalność pozwala<br />
na szybkie usunięcie nadmiaru wilgoci<br />
z podłoża. W połączeniu z efektem perlenia<br />
sprawia to, że woda nie wsiąka<br />
w strukturę fasady, a powierzchnie szybciej<br />
wysychają – po ok. 4 godzinach od<br />
malowania powłoka jest pyłosucha i odporna<br />
na opady deszczu. Na zachowanie<br />
czystości elewacji pozwalają nanoporowata<br />
struktura i proces fotokatalizy. Powłoki<br />
posiadają właściwości samoczyszczące<br />
i antystatyczne. CarboSol można barwić<br />
na dowolny kolor z wzorników kolorów.<br />
www.caparol.pl<br />
Firma Röben rozszerzyła swoją<br />
ofertę o dwie nowe cegły klinkierowe,<br />
które otrzymały niespotykane dotąd<br />
kolory – ciemnobrązowy oraz czerwono-brązowy<br />
o nieregularnym cieniowaniu.<br />
Nasiąkliwość cegieł poniżej<br />
6% gwarantuje odporność na działanie<br />
czynników atmosferycznych. Produkty<br />
cechuje wytrzymałość na ściskanie (powyżej<br />
45 N/mm 2 ), ognioodporność,<br />
Mozaika z bambusa<br />
DUNIN prezentuje wykonaną z bambusa<br />
mozaikę, która poszerza linię produktów<br />
z serii ETN!K. Bambus jest twardszy<br />
od dębu i stabilniejszy od klonu, gdyż jego<br />
podstawowym składnikiem jest kwas krzemowy.<br />
Mozaika wykonana z tego surowca<br />
polecana jest na posadzki i ściany – w łazience,<br />
kuchni, salonie. Doskonale komponuje<br />
się z beżem, błękitem, morską zielenią<br />
oraz monochromatycznymi szarościami.<br />
Produkt jest lakierowany, odporny na promienie<br />
UV i ścieranie oraz różnego rodzaju<br />
zarysowania i wgniecenia.<br />
Dostępny jest w trzech rodzajach:<br />
Bamboo Mix 15 (wymiar kostki 15x15 mm),<br />
Bamboo 48 (48x48 mm) oraz Bamboo 15<br />
(15x15 mm), a wymiar plastra wynosi<br />
305x305mm.<br />
www.dunin.eu<br />
Klinkierowe premiery<br />
a także wyjątkowa trwałość koloru,<br />
który nie blaknie pod wpływem<br />
działania promieni słonecznych. Wyroby<br />
z wypalanej gliny można stosować<br />
nie tylko przy wznoszeniu<br />
ścian zewnętrznych, ale również do<br />
wykonywania elementów małej<br />
architektury i detali wystroju wnętrz.<br />
www.roben.pl<br />
Do Bramy prac w Normstahl trudnym środowisku Design<br />
Tytan Professional WOD-KAN to<br />
piana instalacyjna przeznaczona do prac<br />
przy montażu instalacji<br />
sanitarnych, wodnokanalizacyjnych<br />
oraz c. o.<br />
Charakteryzuje się wysoką<br />
odpornością na<br />
pleśń i grzyby oraz niską<br />
chłonnością wody.<br />
Niskoprężna w wersji<br />
wężykowej zalecana<br />
jest do stosowania przy<br />
wypełnianiu przepustów,<br />
wolnych przestrzeni,<br />
izolacji termicznej,<br />
akustycznej do rur,<br />
brodzików i wanien. Jej<br />
atutem jest dobra przyczepność<br />
do PCV, gładkich<br />
powierzchni oraz<br />
typowych materiałów<br />
budowlanych. Produkt<br />
dzięki właściwościom<br />
dźwiękoizolacyjnym<br />
jest rekomendowany<br />
do montażu instalacji niskoszumowej.<br />
Aplikacja<br />
jest łatwa dzięki zastosowaniu elastycznego<br />
wężyka oraz możliwości dozowania z każdej<br />
pozycji roboczej.<br />
www.selena.pl<br />
Teodor Talowski był mistrzem w grze komponowania<br />
elewacji. Obecnie przedstawiany jako<br />
najoryginalniejszy architekt doby późnego historyzmu<br />
na ziemiach polskich, we wczesnych opracowaniach<br />
określany był mianem dziwaka.<br />
W Kamienicy Pod Pająkiem połączył niderlandzki manieryzm<br />
z gotykiem i malowniczość ze swoim programem ideowym. Nazwa<br />
kamienicy wzięła się od motywu dekoracyjnego umieszczonego<br />
na szczycie budynku, który przedstawia pająka pośrodku<br />
sieci. To aluzja do zawodu architekta – pająk jest tu symbolem<br />
pracowitości, tka sieć, która jest jego domem.<br />
Elewacja została zakomponowana niesymetrycznie. O ile parter<br />
budynku jest czytelny jako pięcioosiowy, wręcz symetryczny,<br />
to już na pierwszym piętrze zamiast jednego z okien znajduje<br />
się wykusz – wydawałoby się gotycki, ale przecież zwieńczony<br />
manierystycznym szczytem z białego kamienia. Im dalej, tym<br />
„gorzej”. Nie ma pięciu okien, a cztery, przy czym to ostatnie<br />
umieszczone jest w miejscu, gdzie powinien być mur. Co więcej,<br />
nie jest ono prostokątne, jak pozostałe, lecz kwadratowe. Ostatnia<br />
kondygnacja też zaskakuje – czwarte okno zakończone jest<br />
półkoliście. Tuż przy nim ustawiona jest rzeźba, choć pozostaje<br />
na tyle dużo miejsca, że mogłaby pojawić się w równej odległości<br />
między dwoma oknami.<br />
Dzięki temu, że Talowski posługiwał się różnymi rodzajami<br />
cegły (surową, sczerniałą, formowaną ręcznie, stopioną,<br />
czyli wypaloną w zbyt wysokiej temperaturze, nierówną,<br />
chropowatą, z guzami i naroślami), jego architektura obfituje<br />
w efekty fakturowe. Cegła do Kamienicy Pod Pająkiem była<br />
dobierana tak, aby imitować archaiczność muru, jego stopniowe<br />
narastanie i przemurowania. Talowski zadbał nawet<br />
o spoiny, które wypełnione różnokolorowymi pigmentami<br />
sugerują pochodzenie z kilku epok.<br />
Następny element kompozycji to zieleń, którą architekt<br />
zwykł układać w zawiłe rysunki. Przykładowo w Kamienicy Pod<br />
Śpiewającą Żabą z otworów w murze „wychylają się” łodygi pnączy,<br />
które zsuwają się na ciemną, spatynowaną cegłę. Twórca<br />
chętnie umieszczał, czasem ciekawie skontrastowane z detalami,<br />
łacińskie sentencje na fasadach budynków. Na przykład obok cytatu<br />
„każdy jest kowalem swojego losu” usytuował oślą głowę.<br />
Do cech architektury Talowskiego zaliczyć możemy lekkość operowania<br />
stylami, zamianę elementów gotyckich na renesansowe<br />
odpowiedniki, komponowanie elewacji za pomocą symetrii i asymetrii,<br />
a nawet żartowanie z odbiorcy.<br />
Joanna Jabłońska<br />
Elewacja budynku (Nowy Targ)<br />
Spichlerz słodowy (Wrocław)<br />
Straż pożarna (Gołdap)<br />
Spichlerz słodowy (Wrocław)<br />
Mury miasta (Poznań)<br />
Dom mieszkalny (Sulejówek)<br />
CEGIELNIA KUFEL W KRAŚNIKU<br />
Produkcją cegieł zajmujemy się od roku 1996. Wytwarzamy ręcznie formowaną<br />
cegłę ceramiczną, która w naturalny sposób uzyskuje strukturę<br />
porowatą. Kraśnickie cegły różnią się kształtem i kolorem, są bowiem<br />
pozbawione barwników ujednolicających oraz sztucznych dodatków<br />
uplastyczniających. Od cegieł maszynowych różną się lessowym materiałem,<br />
co sprawia, że ściany stabilizują wilgoć w pomieszczeniu – mogą<br />
magazynować jej nadmiar, a część odprowadzać na zewnątrz budynku.<br />
Ściany wykonane z naszych produktów charakteryzują się dużą pojemnością<br />
cieplną, latem dając upragniony chłód, a zimą zapobiegając wyziębieniu<br />
budynku po wyłączeniu ogrzewania. Dzięki wysokiej odporności<br />
na ściskanie można budować z nich obiekty wielokondygnacyjne.<br />
Oprócz cegieł standardowych o wymiarach (25x12x6,5 cm) oferujemy także<br />
produkcję cegieł niestandardowych, spotykanych zwykle w budynkach zabytkowych.<br />
Dostępne są one w kolorach: wiśniowym (kl. 15), ciemnopomarańczowym<br />
(kl. 10) i pomarańczowym (kl. 7,5). Cegielnia KUFEL w Kraśniku oferuje<br />
również płytki elewacyjne i podłogowe oraz różnego rodzaju kształtki.<br />
72 świat architektury świat architektury 73<br />
www.ceramika-kufel.pl
Historia i współczesność<br />
Podniebną perspektywę zamyka pomost<br />
techniczny dla obsługi widowni.<br />
SZTUKA<br />
ARCHITEKTURY<br />
CZ. 2<br />
Teatr Rozrywki<br />
w Chorzowie<br />
– refleksje z budowy<br />
Zapraszamy Państwa do przeczytania drugiej części artykułu<br />
autorstwa architekta Jerzego Stożka, który w numerze drugim<br />
opowiedział nam o przygotowaniu inwestycji. Historia<br />
prowadziła nas od momentu koncepcji konkursowej po balansowanie<br />
pomiędzy kosztami a chęcią realizacji szeroko zakrojonego<br />
przedsięwzięcia. Obecnie kontynuujemy, przedstawiając<br />
problemy projektowania wynikające z ograniczeń<br />
modernizowanego budynku i zamiarów projektantów.<br />
Szkło, cegła, surowa stal, czerń ściany<br />
i czerwień dywanów – podstawowe<br />
elementy kompozycji.<br />
SZUKAJ, BURZ, BUDUJ. Strategia,<br />
z którą można zanurzyć się w modernizowany<br />
budynek i oczekiwać więcej, niż pozwalają<br />
na to stare cegły. Taką ideą potraktowaliśmy<br />
stuletni zespół budynków Teatru Rozrywki<br />
w Chorzowie. Nasz zakres zmian projektowych<br />
obejmował tę strefę budynku, którą<br />
można zdefiniować nazwą „strefa widza”.<br />
Generalnie można tę strefę podzielić na dwie<br />
części: recepcyjną i foyer. Ta pierwsza widzów<br />
wpuszcza i rozbiera, druga zaś stanowi<br />
bezpośrednie zaplecze widowni. Pierwsza<br />
używana jest w trakcie spektaklu, na początku<br />
i na końcu, druga jest miejscem, gdzie widz<br />
odpoczywa w czasie antraktów i wyposażona<br />
jest w bary, kawiarnie, sanitariaty i palarnie.<br />
Jest też miejscem docelowym różnych imprez<br />
wykorzystujących jego specyfikę. Postanowiliśmy<br />
wyraźnie rozdzielić te dwie strefy<br />
wąską fizycznie cieśniną, rodem z mitycznych<br />
opowieści o Odyseuszu. Strefę pierwszą postanowiliśmy<br />
zrealizować w białym kolorze,<br />
dużo w niej naturalnego światła i chcieliśmy<br />
wykorzystać jego harce. Strefę drugą<br />
– w czarnym, bo wtedy zasadniczo zmienia<br />
się rola światła i ważni są już tylko ludzie. To<br />
była ideologia. Praktyka podpowiadała nam,<br />
że funkcję kształtować trzeba jak koryto rzeki,<br />
a tłum ludzi przypomina powodziową<br />
falę. Ta zawsze płynie na dół i nie lubi tam.<br />
Układ przestrzenny dążyć powinien zatem<br />
do jak najbardziej liniowego rozkładu funkcji.<br />
Przestrzeń, która ma ideę i jest funkcjonalna,<br />
musi jeszcze budzić emocje. Musi być miejsce<br />
na coś, co można nazwać sztuką. Emocji<br />
w budownictwie nie można zaprogramować.<br />
Można stworzyć im odpowiednie warunki<br />
środkami technicznymi. Zdecydowaliśmy się<br />
Teatr windą do nieba. Podłoga windy.<br />
Lokalizacja/adres Chorzów, ulica Konopnickiej 1<br />
Pracownia projektowa Studio Stożek & Partnerzy, Jerzy Stożek<br />
Architekt prowadzący arch. Jerzy Stożek<br />
Projekt konkursowy Ewa Możejko-Rogowska, Jerzy Stożek, Krzysztof Strojek<br />
Projekt wnętrz i mebli: Studio Stożek & Partnerzy, Jerzy Stożek<br />
Data opracowania 2004 r. – projekt konkursowy<br />
2005–2008 r. – projekt<br />
Data realizacji 2005–2008 r.<br />
Inwestor<br />
Teatr Rozrywki w Chorzowie<br />
Miasto Chorzów – w zakresie dróg<br />
Powierzchnia całkowita 4 040 m 2<br />
Kubatura brutto 17 300 m 3<br />
Generalny wykonawca<br />
Wyposażenie meblowe<br />
sal teatralnych<br />
na uczynienie homogenicznego obiektu, jakim<br />
jest teatr, jak najbardziej transparentnym<br />
dla przestrzeni miejskiej. Oznaczało to jak najwięcej<br />
możliwości penetracji wzrokiem całego<br />
zespołu. Przyjąć należało też atrakcyjny,<br />
zaskakujący i jak najbardziej ponadczasowy<br />
język rozwiązań formalnych wyrażających<br />
architekturę. Abstrahowaliśmy od zastanych<br />
możliwości przestrzennych. Dążyliśmy do<br />
zbudowania jak najbardziej optymalnego<br />
modelu funkcjonalnego, a następnie siłowego<br />
upchania go w istniejącej tkance. Granice<br />
tego upychania wyznaczały zdroworozsądkowe<br />
zmiany w konstrukcji budynku i ograniczenia<br />
zewnętrznymi elewacjami, które nie<br />
tylko uszanowaliśmy, ale poddaliśmy rekonstrukcji.<br />
Znalezienie usytuowania głównego<br />
wejścia było nie tylko najważniejszą decyzją<br />
wyznaczającą kierunki dalszego projekto-<br />
PBO Śląsk Katowice – generalny wykonawca – prace budowlane<br />
konsorcjum Syncret Chorzów, Zrep Bytom – prace drogowe<br />
BN Office Solution<br />
wania, ale miało zapewnić właściwy odbiór<br />
całego teatru. Miało mówić, że jest najważniejsze<br />
i że to właśnie tu. W budynku było<br />
już historyczne wejście, które nazwać można<br />
by dzisiaj administracyjnym, a to z lat 70.<br />
z boku teatru było kompletnie funkcjonalnie<br />
nie do przyjęcia. Przyjęliśmy historyczną zasadę,<br />
że narożnik budynku na skrzyżowaniu<br />
ulic to jego najważniejsze miejsce. Pojawił się<br />
istotny problem – brak przedpola przed strefą<br />
wejściową w tak ruchliwym miejscu. Nie<br />
mogliśmy zaanektować jezdni i dysponować<br />
tylko strefą pieszą. Potrzebną przestrzeń<br />
wygenerowaliśmy, cofając faktyczną linię elewacji<br />
w głąb budynku i czyniąc z dawnych<br />
okien narożnika coś na kształt portyku. Drzwi<br />
wejściowe muszą otwierać się na następną<br />
przestrzeń, jaką jest hol wejściowy. Hol zaś<br />
powinien być wspaniały. Musi informować,<br />
że pożegnaliśmy się już z ulicą. Żeby to osiągnąć,<br />
zlikwidowaliśmy stropy i wyburzyliśmy<br />
ściany. Żelbetowe słupy i pilastry oparte na<br />
płycie dennej nowego fundamentu budynku<br />
otwarły nam nowy dwukondygnacyjny zwornik<br />
funkcji i serce komunikacji.<br />
Teatr potrzebował drugiej, tzw. Małej<br />
Sceny. Ta zaś, chociaż mała (taki teatr w teatrze),<br />
wymagała jednak co najmniej dwóch<br />
kondygnacji wysokości. Jej kubaturę udało się<br />
zlokalizować w przestrzeni starego podwórka,<br />
którego zabudowę podnieśliśmy bez litości<br />
dla funkcji sąsiadujących pomieszczeń.<br />
Oczywiście, żeby była w pełni niezależna,<br />
potrzebne było osobne foyer, szatnia, sanitariaty,<br />
bar. Na te funkcje zajęliśmy prawie całe<br />
pierwsze piętro. Z holu wejściowego prowadzą<br />
na ten poziom monumentalne schody<br />
i transparentna winda. Jej sufit to szklana płyta<br />
wykonana metodą fusingu i będąca artystycznym<br />
synonimem nieba. Podłoga to logo teatru<br />
wycięte z dwóch rodzajów stali. „Windą<br />
(teatrem) do nieba” to motto tej trwającej<br />
74 świat architektury świat świat architektury 75<br />
74 świat architektury
parę metrów podróży. Foyer Małej Sceny<br />
ukształtowane jest w formie galerii będącej<br />
wewnętrznym balkonem holu i umożliwiającej<br />
oświetlenie go naturalnym światłem.<br />
Kiedy już wszystko było gotowe, a ściany<br />
i sufity lśniły planowaną bielą, podziwiałem<br />
w południe z dyrektorem Miłkowskim corbusierowską<br />
grę światła na wewnętrznych bryłach<br />
holu. I skończyło się tak, że całe wnętrze<br />
stało się „blisko czarne”. Myślę, że duch teatru<br />
wygrał tutaj z semantyczną ideologią. Szukałem<br />
geometrycznej idei, która kształtowałaby<br />
tę strefę naszego projektu. Uznałem, że forma<br />
koła swoją matematyczną obojętnością<br />
godzi wszystkie wypadkowe kierunki wynikające<br />
z rzeźbienia w starej tkance budowli.<br />
Koło kształtuje kamienną posadzkę w formie<br />
rozety, a ta wygina nie tylko ściany budynku,<br />
ale kształtuje formę chodnika i jego murków<br />
Magia szklanej mozaiki i luster to idea sanitariatów.<br />
oporowych. Cylinder zawierający windę jest<br />
pochodną tego założenia. Podobnie jak częściowo<br />
zrealizowany słup ogłoszeniowy owinięty<br />
dookoła jednej z podpór elewacji. Hol<br />
kasowy przyklejony do holu wejściowego<br />
to byt samodzielny, doświetlony dużymi zewnętrznymi<br />
oknami, z kasą z kawałka stali<br />
wciśniętą pod schody z surowego żelbetu.<br />
Analizując projekt, który był w trakcie uzyskiwania<br />
pozwolenia na budowę, zauważyłem<br />
możliwość scalenia holu wejściowego z historycznym<br />
wejściem do teatru, kosztem zmiany<br />
powierzchni szatni. Udało się to zrealizować,<br />
a szklane drzwi dzielące dwie przestrzenie<br />
dodatkowo wpuszczają światło w głąb budynku.<br />
Szatnie zorganizowaliśmy tradycyjnie.<br />
Praca szatniarek w kosztach inwestycji wyparła<br />
mechanicznego, bezdusznego robota<br />
przywożącego ubranie. W holu szatniowym<br />
nie ma już kamiennej posadzki. Gdzieś za<br />
windą zastąpiona została jedynie słuszną<br />
czerwoną wykładziną. Hol szatniowy znajduje<br />
się dokładnie pod Małą Sceną. I tu, i na<br />
górze zostawiliśmy ile się dało prawdziwych<br />
ścian zewnętrznych sprzed stu lat. Widać na<br />
nich śląski brud, smołę nieudolnych dekarzy<br />
i inne ciekawe zewnętrzne elementy, np.<br />
izolatory. Nie pozwoliłem nawet umyć tej<br />
klinkierowej cegły. Odyseuszowską cieśninę,<br />
granicę dwóch światów, uformowaliśmy<br />
ostatecznie jako wąski korytarz, którego obie<br />
ściany tworzy pięć par drzwi. Ta dziesiątka to<br />
oczywiście też nie przypadek. Tylko czworo<br />
z nich ma funkcjonalne przeznaczenie, a dwoje<br />
skrywa wejścia do sanitariatów. W całym<br />
teatrze sanitariaty zostały zaprojektowane<br />
zgodnie z potrzebami i prawem. Wynikł stąd<br />
mały zgrzyt. Było bowiem ich za dużo, żeby<br />
bezboleśnie ulokować je w przestrzeni, którą<br />
dysponowaliśmy. Znowu zaanektowaliśmy<br />
kawałek budynku. Troszkę chcieliśmy, żeby<br />
sanitariaty były inne, niż można to doświadczyć<br />
w innych miejscach publicznych. Ściany,<br />
podłogi, sufity pokryliśmy drobną szklaną<br />
mozaiką włoskiej Bisazzy. To jest inny wymiar.<br />
Zużyliśmy ponad 900 m 2 płytek. Warto<br />
w tym miejscu wspomnieć o tak teatralnym<br />
materiale, jakim jest lustro. W naszym teatrze<br />
jest go dużo. Oszukujemy perspektywę,<br />
dodajemy, multiplikujemy, obnażamy. Tu<br />
i ówdzie lustra zniekształcane są logo teatru.<br />
Foyer Dużej Sceny to przestrzeń wielofunkcyjna<br />
i położona na dwóch poziomach połączonych<br />
kolejnymi wodewilowymi schodami<br />
(w końcu to Teatr Rozrywki). Część<br />
centralna z drewnianym parkietem pozwala<br />
na zaistnienie w niej najróżnorodniejszych<br />
Widok śląskiego podwórka z foyer teatru.<br />
działań i imprez (np. słynny coroczny bal sylwestrowy).<br />
Kierunek osi foyer zaowocował<br />
zlikwidowaniem poprzecznych ścian budynku<br />
i otwarciem tej przestrzeni z jednej strony<br />
na typowe śląskie podwórko (natychmiast<br />
wszyscy posprzątali balkony), a z drugiej wywołał<br />
katastrofę budowlaną, niszcząc ścianę<br />
na całej wysokości i obnażając ukryte do tej<br />
pory wnętrze strukturalnym przeszkleniem<br />
o całkowicie szklanej konstrukcji. To przeszklenie<br />
ma kapitalny wkład w rewitalizację<br />
przyległej ulicy. Stało się zaczynem i kulminacją<br />
(podbudowane jest tarczową ścianą<br />
z logo teatru wysokości budynku i „doniczką”<br />
z trzema drzewami na wysokości drugiego<br />
piętra) nowej strefy pieszej otaczającej teatr<br />
od wschodu. Formalnie dzieli elewację teatru<br />
na historyczną, zrekonstruowaną i na nową<br />
naszego autorstwa. Staraliśmy się, żeby ta<br />
nowa elewacja nie zgrzytała formalnymi rozwiązaniami.<br />
Ostatecznie naśladuje ona rytm<br />
i grę proporcji swojej historycznej sąsiadki,<br />
a różni się tym, że porastają ją bluszcze i winobluszcze.<br />
I porosną aż do dachu. Chcieliśmy<br />
mieć na ulicy dużo zieleni, ale bez drzew,<br />
których docelowy wzrost zniszczyłby perspektywę<br />
jej wnętrza.<br />
Wracamy do foyer. Wzdłuż Dużej Sceny<br />
obejmują ją dwie galerie, z których jedna<br />
z naturalnym światłem jest miejscem stałej<br />
wystawy przedstawiającej historię budynku,<br />
a druga służyć może różnym wystawom. Dla<br />
tych, co lubią się napić, stworzyliśmy dwa<br />
bufety zlokalizowane w różnych częściach<br />
teatru. Dla tych, co lubią zapalić, wydzieliliśmy<br />
dwie palarnie z dużą ilością wygodnych,<br />
zaprojektowanych na tę okazję popielniczek.<br />
Ale z foyer wejść można również do teatralnej<br />
kawiarni, która, zlokalizowana od strony<br />
ulicy, może funkcjonować w pełni samodzielnie.<br />
Na potrzeby tej realizacji zdefiniowaliśmy<br />
indywidualnie każdy element wyposażenia<br />
z wyjątkiem kanap i krzeseł, klasyki polskiego<br />
designu, serii Cello, wykreowane pod marką<br />
Eliot autorstwa Jerzego Langera. Czerń<br />
ścian i sufitów, czerwień dywanów, surowość<br />
naturalnej cegły (specjalnie przepieczonej<br />
w małej cegielni), głębię luster i magię szklanej<br />
mozaiki, ciepły kolor polerowanych jurajskich<br />
wapieni uzupełniliśmy surową czarną<br />
blachą, zardzewiałą i zabezpieczoną woskami<br />
technicznymi. Ta blacha o grubości najczęściej<br />
20 mm jest materiałem, z którego ukształtowano<br />
większość elementów wyposażenia, ale<br />
także detale poręczy, a nawet serię koszy na<br />
śmieci. Na ogół staraliśmy się oświetlać przestrzeń<br />
jak najdyskretniej, eksponując formalnie<br />
istotne elementy. Wyjątek zrobiliśmy dla lamp<br />
Artemidy z serii Tolomeo. Ich ramiona, zwisając<br />
z sufitu, tworzą trochę magii w purystycznym<br />
zestawieniu ścian i sufitów. Bardzo ważne<br />
było takie oświetlenie zewnętrzne obiektu,<br />
żeby po zmroku był postrzegany jako atrakcyjny<br />
fragment miasta (oczywiście oświetlenie sąsiednich<br />
ulic było integralną częścią tego zamysłu).<br />
Wymyśliliśmy sobie, że najlepszą reklamą<br />
Korytarz dziesięciorga drzwi. Widok na szatnię.<br />
teatru będzie możliwość realizowania nocą na<br />
jego elewacji pokazu dynamicznych świetlnych<br />
kompozycji, które zapewnić miał zespół sterowanych<br />
reflektorów o zmiennej kolorystyce<br />
światła, zlokalizowanych na pomoście wysuniętym<br />
z frontowej elewacji teatru. Pomost<br />
został zrealizowany, świateł na razie nie ma.<br />
Ideałem było zawsze dla nas połączenie architektury<br />
z rzeźbą i malarstwem. Wciągnęliśmy<br />
do współpracy dwójkę rzeźbiarzy – Justynę Bonikowską<br />
i Jana Siutę. Część zaprojektowanych<br />
przez nich rzeczy została już zrealizowana. To,<br />
co pozostało, mam nadzieję, też doczeka się<br />
szczęśliwego finału. Myślę, że stworzyliśmy<br />
obiekt harmonijny, którego wewnętrzny rytm<br />
wynikający nie tylko z teatralnych rytuałów,<br />
czyni go potrzebnym człowiekowi.<br />
Jerzy Stożek<br />
Fragment holu szatniowego. Lustra multiplikują<br />
przestrzeń. Tutaj widzimy wejście administra-<br />
76 świat architektury cyjne do teatru.<br />
świat świat architektury h e 77<br />
fot. Tomasz Zakrzewski
À l´Étranger<br />
RĘKA<br />
RAPIDOG<br />
KOMPUTE<br />
Wywiad z Andrzejem (André) Mrowcem<br />
O pracy nad projektami we Francji i w Polsce, istocie architektury<br />
oraz trudzie zawodu architekta z Andrzejem Mrowcem rozmawiała<br />
Joanna Jabłońska.<br />
perspektywa<br />
Jako małolat chciałem gdzieś uciec,<br />
gdzieś zbiec, od czegoś się uwolnić, wyzwolić,<br />
sam nie wiedziałem od czego;<br />
zostać marynarzem, żeglarzem, zajrzeć<br />
za horyzont, pożeglować do punktu<br />
zbiegu, perspektywy nieznanego... skończyłem<br />
wydział architektury. Od tamtych<br />
czasów każdy projekt jak łódka, która<br />
kołysze, przechyla się, grozi wywrotką,<br />
w sztormach, martwej ciszy, pod wiatr<br />
lub w lekkiej bryzie, żegluję z wiatrem<br />
zamówień, zalewa woda, przecieki,<br />
ucieczki: „piana łódź”? „Titanic” czy<br />
„prom na drugą stronę”? Pływałem, jeszcze<br />
płynę... jeszcze trochę wiatru…<br />
Zaczął Pan pracę we Francji w latach<br />
60.<br />
Andrzej Mrowiec: Lata 60. to okres<br />
studencki (1957–1963). W tym okresie potrzeba<br />
architektury czy innych środków<br />
wyrazu, jako czegoś innego niż tylko zdobyty<br />
zawód, zdefiniowanie własnego „ja”,<br />
musiały się oprzeć na czymś konkretnym,<br />
ale i pobudzającym wyobraźnię. W 1957 r.<br />
miałem siedemnaście lat, mój wybór kierunku<br />
studiów był dyktowany uzdolnieniami<br />
plastycznymi i dobrymi stopniami z matematyki.<br />
Nie mieliśmy możliwości wyjazdów<br />
zagranicznych, otarcia się o inną kulturę<br />
czy architekturę, co mogło skutkować poznaniem<br />
i rozbudzeniem zainteresowań tą<br />
sztuką. Odpowiedzi na pytania: „dlaczego?”<br />
i „po co architektura?” podsuwała podnosząca<br />
się z gruzów stolica (gdzie mieszkałem),<br />
lecz na pewno nie wznoszony w niej pałac<br />
obcej nam kultury. Wawel, Kraków, podhalańskie<br />
kościółki i zakopiańskie chaty, żoliborskie<br />
wille, surowe budynki sądów Bohdana<br />
Pniewskiego czy Muzeum Narodowe Tadeusza<br />
Tolwińskiego to zarówno dużo, jak<br />
Siedziba Le Monde<br />
i mało, biorąc pod uwagę środek XX<br />
wieku. Znaliśmy Wrighta, Alto, kaplicę<br />
Ronchamp, a Nowy Jork „drapał<br />
chmury”, co podniecało wyobraźnię.<br />
Dzięki mamie, która malowała<br />
i była miłośniczką wszelakich sztuk,<br />
oglądałem przykłady architektury (Gaudi<br />
i klasyczne przykłady Rzymu) w trudno<br />
dostępnych pismach i książkach.<br />
New City w Warszawie<br />
W tej ledwie przeoranej glebie wiedzy i doświadczeń,<br />
za „żelazną kurtyną” zapuszczałem<br />
korzenie, czerpałem inspiracje i żywiłem<br />
marzenia o XX wieku w rytm rock’n’rolla,<br />
Edith Piaf i poezji Kabaretu Starszych Panów.<br />
Praca zaczęła się od konkursów zrealizowanych<br />
na ostatnich latach studiów. Pierwsze<br />
kreśliłem dla starszych kolegów, później sami<br />
zaczęliśmy startować.<br />
Jaka była specyfika wykonywania<br />
zawodu architekta w tym czasie?<br />
AM: Uczyłem się od starszych kolegów<br />
i profesorów, których siła twórcza znajdowała<br />
w tych postnych latach ujście w konkursach.<br />
Od kolegi z roku, Marka Budzyńskiego, wyszła<br />
idea pomnika dla uczczenia bitwy w Zatoce<br />
Świń „Playa Giron” na Kubie (konkurs z 1963 r.).<br />
Ja dorzuciłem pomysł na muzeum z nim związane.<br />
Zaprosiliśmy plastyczkę Boczewską, jej<br />
przyjaciela, rzeźbiarza Domańskiego, oraz<br />
konstruktora Szymańskiego. Ekipa zrobiła projekt,<br />
makietę i nasza propozycja wygrała konkurs.<br />
Byliśmy parę miesięcy po dyplomach.<br />
Polecieliśmy na Kubę projektować, budować,<br />
lecz po prawie dwóch latach z różnych tajemniczych<br />
przyczyn (polityczno-ekonomicznych?)<br />
wszystko zostało wstrzymane, choć<br />
kończyliśmy już dokumentację wykonawczą.<br />
Na Kubie miałem okazję poznać i zaprzyjaźnić<br />
się z architektem Ricardo Porro. Podziwiałem<br />
jego wspaniałe, świeżo zrealizowane<br />
szkoły: sztuk pięknych i tańca. Pierwsza wyrażała<br />
bogactwo sensualnej kultury kubańskiej,<br />
druga egzaltowała entuzjazm zwycięskiej<br />
rewolucji. To było drugie potwierdzenie<br />
słuszności wybranego zawodu. Zaczęliśmy<br />
razem pracować, wygraliśmy m.in. wstępny<br />
konkurs na „Eurokursaal” w San Sebastian<br />
w Hiszpanii. Trzy lata przed dyplomem byłem<br />
we Włoszech na pierwszej wycieczce zagranicznej.<br />
Doświadczenie tamtejszej architektury,<br />
w tym weneckiej, było dla mnie kolejnym<br />
potwierdzeniem zawodu pasji. Podróżowałem<br />
dużo z Porro, z którym poźniej przez<br />
parę lat w Paryżu miałem okazję zrobić kilka<br />
projektów. Obecnie często latam do Polski,<br />
ale w połowie lat 60., o które Pani pytała,<br />
po prostu nie doleciałem. Wracając z Kuby<br />
i przesiadając się w czeskiej Pradze, zamiast<br />
do Warszawy polecialem rozejrzeć się do<br />
Paryża. Ciągle się rozglądam...<br />
Dzięki Porro miałem otwarte drzwi do wielu<br />
paryskich pracowni. Razem z polskimi kolegami<br />
byliśmy najczęściej traktowani na równi<br />
z Francuzami. Konkursowe referencje zawodowe,<br />
polski dyplom i krótka praktyka pozwoliły mi<br />
zapisać się do korporacyjnego l’Ordre des Architectes,<br />
co umożliwiło samodzielne wykonywanie<br />
zawodu. Po wygranym z André Georgel’em<br />
konkursie założyliśmy pracownię (1972 r.).<br />
Sposób wykonywania zawodu uległ<br />
dużej ewolucji do 2005 r.?<br />
AM: Specyfika zmieniła się, ale odpowiedzialność<br />
cywilna pozostała taka sama. Ewoluują<br />
środki wyrazu – z ręcznej perspektywy<br />
na wizualizacje, z ołówka i rapidografu na<br />
komputer, wraz z którym wzrosła szczegółowość<br />
dokumentacji technicznych. Dla mnie<br />
polska procedura uzyskiwania pozwolenia na<br />
budowę jest przez wymaganą precyzję dokumentacji<br />
technicznej dużo bardziej uciążliwa<br />
niż we Francji. Po uzyskaniu pozwolenia nie<br />
można wprowadzić ewentualnych zmian czy<br />
wariantów ekonomicznych. Trudno w takich<br />
warunkach podejmować się wstępnych projektów<br />
i ponosić koszty własne bez gwarancji<br />
od inwestora. Francuskie procedury nawet<br />
w trakcie budowy pozwalają dopasować<br />
projekty do zmieniających się warunków<br />
ekonomicznych, programowych lub nowych<br />
rozwiązań technicznych. Taki schemat ułatwia<br />
pracę z inwestorami prywatnymi, ale<br />
architekt musi być obecny nie tylko w fazach<br />
projektowych, ale i na budowie. Obecne procedury<br />
krajów członkowskich UE zaostrzają<br />
wymagania, bo chcą je zrównać i otworzyć<br />
rynek budowlany. Mimo tych uwag jakość<br />
polskich dokumentacji technicznych i ich wykonania<br />
jest często wyższa niż we Francji.<br />
Pałac kongresu (Palais des Congres)<br />
– założenie duże, monumentalne...<br />
AM: Mój pierwszy zrealizowany projekt<br />
(wspólnie z Cacaut w 1967 r.) we francuskiej<br />
Bretanii to kontynuacja studenckiego pomysłu.<br />
W Perros Guirec udało mi się zrealizować<br />
na pochyłym terenie „amfiteatr jaskinię”, krytą<br />
widokowym tarasem-ogrodem, który<br />
stanowi przedłużenie naturalnego terenu.<br />
W architekturze odwołałem się za pomocą<br />
symboli do tajemniczych, prehistorycznych,<br />
obrzędowych menhirów (występujących<br />
właśnie w tych rejonach Francji) wykonanych<br />
w granicie. Swoją koncepcję oparłem właśnie<br />
na ważących 7–9 ton monolitycznych<br />
granitowych blokach i surowym betonie. Te<br />
pionowe elementy podtrzymują – dostępny<br />
z nadmorskiej promenady – widokowy tarasogród.<br />
Usytuowana pod nim sala (1200 m²,<br />
400 miejsc) o funkcji kongresowo-koncertowej<br />
ma widok na morze przez przeszklone<br />
tło sceny. Szerokie schody prowadzą ze skarpy<br />
do wejścia między nieregularnymi, monumentalnymi,<br />
betonowymi „menhirami”.<br />
W projekcie centrum handlowego<br />
Art de Vivre zachwyca niezwykła gra<br />
konstrukcji, rozmach i śmiałość. Czy to<br />
są dla Pana cechy dobrej architektury?<br />
AM: Na ostatnią część pytania odpowiem<br />
zasłyszaną wypowiedzią Corbusier’a: dobra<br />
architektura to ta, która pozostawia po sobie<br />
piękne ruiny. I tak odebrałem kiedyś ruiny<br />
w egipskim Lusorze – świątynię Karnak.<br />
Przestrzeń raz otwarta, raz zamknięta, skala,<br />
światło i cień, kolor i jednorodność kamienia,<br />
grawitacyjna stabilność konstrukcji, czytelność<br />
symboli i tajemniczość odczytanych tekstów<br />
– te ruiny zawierają większość, może wszystkie<br />
elementy, którymi dysponuje architektura<br />
jako sztuka i które tworzą alfabet naszej pasji.<br />
Wrócę jednak do tematu. „Art de Vivre”<br />
(sztuka życia), projekt prywatnego inwestora,<br />
78 świat architektury świat architektury 79
to nazwa centrum handlowego poświęconego<br />
„temps libre” (wolny czas): kulturze,<br />
wyposażeniu domu, sportom itd. Projekt<br />
nawiązuje do idei „miasto”: ulice, place, dzielnice,<br />
różnorodność, miejsca spotkań itd. Odwiedzający<br />
poruszają się w swojego rodzaju<br />
„zamkniętej miejskości”. Handlowe pasaże,<br />
niby uliczki, ale bez „decorum” plagiatu, prowadzą<br />
przez skrzyżowania-place o zmiennej<br />
szerokości, wysokości, które doprowadzają<br />
światło dzienne. Różne materiały: drzewo<br />
i cegła, tworzą zmienne klimaty – jeżeli nie<br />
miejskie, to o innym nastroju niż „shopping<br />
mall”. Centra handlowe i ich otoczenie poddane<br />
są agresji wielu czynników niszczących.<br />
Ich architektura często nie wytrzymuje tej<br />
agresji i ruiny nie są piękne...<br />
Zamknął Pan swoją francuską pracownię<br />
w 2005 r., pracował przy kilku<br />
polskich i zagranicznych projektach.<br />
AM: Wspomnę dwie realizacje, które<br />
mają wspólną koncepcję opartą na kontrastach<br />
brył, użytych materiałów budowlanych,<br />
grze z przezroczystym szkłem.<br />
Chronologicznie, zamówienie na projekt<br />
budynku biur administracyjnych francuskiego<br />
dziennika Le Monde – Ivry/Seine pod<br />
Paryżem (1987 r.) – otrzymałem w wyniku<br />
wygranego konkursu. Obiekt miał być usytuowany<br />
przy budującej się drukarni. Na terenie<br />
przyszłej inwestycji istniał przemysłowy,<br />
ceglany budynek – symbol walk robotniczej<br />
Francji. Tam odbył się najdłuższy, prawie<br />
dwuletni strajk okupacyjny (lata 60.). Jako jedyny<br />
w konkursie zachowałem w projekcie<br />
Centrum Handlowe Art de Vivre<br />
Pałac kongresu<br />
ten obiekt. Był o połowę za mały w stosunku<br />
do przewidywanego programu (7000 m²).<br />
Dodałem nową część otaczającą istniejącą<br />
fabrykę, która została jeszcze nadbudowana<br />
piętrem. Całość tak stworzonego kompleksu<br />
połączyłem z pobliską drukarnią stalowym,<br />
przeszklonym, pieszym mostem. Przestrzenie<br />
między starym a nowym budynkiem<br />
zostały przekryte i zamknięte przeszklonymi<br />
elewacjami, tworząc otwarte, wysokie na<br />
cztery piętra atrium wejściowe. Gra dwóch<br />
konstrukcji, starej i nowej, wyraża w architekturze<br />
budynku symbolikę przeszłości i przyszłości<br />
świata (le monde). Obecnie budynek<br />
jest własnością France Telecom.<br />
Program budynku biurowego New City<br />
w Warszawie (38000 m²) mieści się w trzech<br />
bryłach. Dwie wyższe (11 kondygnacji) połączone<br />
są niższą, siedmiopiętrową. Wcześniej<br />
ten sam inwestor zrealizował obok trzy inne<br />
budynki biurowe. Chciałem do nich nawiązać,<br />
znaleźć wspólny mianownik jednorodnej<br />
architektury. Przyjąłem na przykład podobną<br />
krzywiznę zaokrąglonych elewacji, kamień<br />
(ulubiony materiał inwestora), kolor szkła itd.<br />
Ściany kurtynowe, jakby lekko oderwane od<br />
brył, okrywają je, tworząc rodzaj żagli napiętych<br />
i mocowanych do ścian szczytowych.<br />
Dwa wyższe budynki są zwieńczone szklanym<br />
gzymsem dematerializującym górę ciężkich<br />
kubatur.<br />
Wysoki na dwa piętra hol w obiekcie<br />
środkowym łączy funkcjonalnie zespół w jedną<br />
całość. Pod terenem znajduje się trzypoziomowy<br />
parking na 1200 samochodów.<br />
Co szczególnie utkwiło Panu w pamięci<br />
w trakcie opracowywania dokumentacji<br />
New City?<br />
AM: Osobiste zaproszenie do udziału<br />
w projekcie przez Jerzego Leskowicza, znajomego<br />
z paryskich „salonów” i jednocześnie<br />
polsko-francuskiego budowlańca-inwestora<br />
i zapalonego żeglarza, dostałem parę dni<br />
po zamknięciu własnego biura i przejściu<br />
na francuską emeryturę (miałem wtedy 65<br />
lat). Przyjacielskie zaufanie i wolność działania,<br />
oczywiście w ramach ekonomicznych<br />
i technicznych życzeń czy zaleceń inwestora,<br />
a także dyspozycyjność czasem pozwoliły mi<br />
skupić uwagę tylko na tym projekcie. To wymarzone<br />
i wyjątkowe warunki dla projektanta.<br />
Ściągnąłem sobie paryskiego współpracownika<br />
Janusza Kliszczaka, a później stworzyła się ekipa<br />
z Pawłem Piątkiem i Łukaszem Baranem w<br />
Warszawie. Dokumentacja bez problemu była<br />
opracowywana między Paryżem a Warszawą,<br />
co umożliwiły komputery i internet. Te miasta<br />
są od siebie oddalone tylko o dwie godziny<br />
ANDRÉ MROWIEC<br />
Urodził się w 1940 r. w Tarnowie.<br />
Studiował na Wydziale <strong>Architektury</strong> Politechniki<br />
Warszawskiej, którą ukończył<br />
w roku 1963. W 1964 r. po wygranym<br />
konkursie wyjechał na Kubę, gdzie poznał<br />
architekta Ricardo Porro, z którym przez<br />
następne lata współpracował. W 1965 r.<br />
osiadł we Francji. Pierwsza realizacja:<br />
Sala Kongresowa w Perros Guirec (z Cacaut).<br />
W 1972 r. z André Georgel’em<br />
założyli wspólną pracownię architektoniczną.<br />
Między innymi zrealizowali budynek<br />
administracyjny gazety Le Monde<br />
w Ivry/Seine pod Paryżem, liczne centra<br />
handlowe, budynki przemysłowe, mieszkalne<br />
i inne. W Polsce wspólnie z Jean<br />
Marc Pivot zaprojektowali przebudowę<br />
łódzkiej Manufaktury. Przechodząc pięć<br />
lat temu na emeryturę, zamknął swoje<br />
francuskie biuro, dostając w tym samym<br />
czasie propozycję pracy, dotyczącą zagospodarowania<br />
poprzemysłowych terenów<br />
na warszawskim Mokotowie. Po czterech<br />
latach oddano do użytku pierwsze budynki<br />
biurowe o nazwie New City.<br />
Art de Vivre – wnętrza<br />
lotu. Pozwoliło to na pełną swobodę przy<br />
organizacji projektowania. Wykonałem 745<br />
ręcznych szkiców detali i perspektyw objaśniających<br />
(A3), przygotowujących komputerowe<br />
rozwiązania projektowe. W zasadzie nie<br />
zmieniłem swojego sposobu projektowania<br />
ani przez 27 lat, gdy miałem wspólne biuro<br />
z Georgel’em, ani poźniej, przez kolejne 7 lat,<br />
tyle że już bez problemów robienia kilku projektów<br />
naraz, obowiązków, zebrań, wypłat,<br />
składek i ubezpieczeń związanych z utrzymaniem<br />
pracowni.<br />
Tajemniczy projekt Bahrain…<br />
AM: Wyspa Kingdom of Bahrain była<br />
znana w przeszłości z połowu wyjątkowych<br />
pereł. Dzisiaj jest prężnie rozwijającym się<br />
krajem, sąsiadującym z mocarstwami arabskimi.<br />
Tradycja połowów została przedstawiona<br />
Eurokursaal w San Sebastian<br />
dłużeniem doświadczeń przestrzennych<br />
szukających stabilizacji, wsparcia zachwianej<br />
równowagi, horyzontu, opozycji perspektywy,<br />
punktu zbiegu. Są to działania w formie<br />
abstrakcji, surrealizmu, bo realizm mam na co<br />
dzień. Przez pewien okres szukałem wyrazu<br />
naszej zachwianej, niestabilnej, potrzebującej<br />
ciągłego wsparcia rzeczywistości, tak pełnej<br />
kryzysów i konfliktów. Czy świat nam ciągle<br />
zagraża? Czy świat się wali?<br />
Działalność plastyczna to pomysł na<br />
emeryturę?<br />
AM: Odpowiem pytaniem na pytanie: co<br />
zrobić, nie mając jeszcze odpowiedzi? Przy<br />
pierwszym naszym spotkaniu użyła Pani słofot.<br />
archiwum Andrzeja Mrowca<br />
w projekcie symbolicznym elementem perły,<br />
która jest widoczna i przy lądowaniu, i z dróg<br />
dojazdowych do lotniska. Kryta tytanowymi,<br />
błyszczącymi blachami kula, mieszcząca<br />
restauracje, sale wystawowe itd., jest jakby<br />
zawieszona w pokryciu dachu nad otwartymi<br />
przestrzeniami holi dworca lotniczego. Wojna<br />
w pobliskim Kuwejcie i instalacja baz amerykańskich<br />
na wyspie wstrzymały jednak rozwój<br />
naszego „cywilnego” projektu.<br />
W Pańskim portfolio znalazły się<br />
również obiekty plastyczne, instalacje,<br />
obrazy i rysunki.<br />
AM: Rysuję ręcznie bez przerwy, zawodowo.<br />
Propozycje plastyczne są prze-<br />
Siedziba Le Monde – wnętrze<br />
wa kariera. Trochę mnie to zaniepokoiło. Bo<br />
czym jest kariera? Czymś między początkiem<br />
a końcem. Czyli niedługo już koniec? Jeżeli to<br />
słowo odnosi się również do działań w czasie,<br />
jest to suma przygód, przypadków, doświadczeń,<br />
spotkań, w wypadku architekta wygranych<br />
konkursów, pytań i oczekiwań, podjętych<br />
wyzwań-zamówień. I na temat kariery,<br />
jakiejkolwiek kariery, a szczególnie architektów<br />
i mojej we Francji, przychodzi mi na myśl<br />
rysunek podsunięty przez szwagra, architekta<br />
Andrzeja Miklaszewskiego, wycięty z dziennika<br />
New York Times. Na przyjęciu stoi jegomość<br />
zadowolony z siebie, przy tuszy, w dobrym<br />
humorze i z cygarem w ustach. Pyta się<br />
stojącego obok, szczupłego architekta: No<br />
niech Pan łaskawie opowie, coś Pan w życiu<br />
naknocił...<br />
Zapraszamy na stronę naszego gościa<br />
http://sites.google.com/site/andremrowiec,<br />
gdzie znajdziecie Państwo więcej zdjęć i projektów.<br />
80 świat architektury świat architektury 81
Specjalizacje<br />
POD KONTROLĄ<br />
Oddzielenia przeciwpożarowe<br />
Drzwi przeciwpożarowe coraz częściej<br />
odpowiadają także za kontrolę dostępu. To<br />
proste zadanie realizowane przez szereg<br />
urządzeń może być problematyczne, a nawet<br />
stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi<br />
i mienia. W niniejszym artykule chciałbym<br />
zwrócić uwagę na związane z tym aspekty<br />
oraz zaprezentować koncepcję poprawnego<br />
rozwiązania, które gwarantuje optymalny<br />
poziom bezpieczeństwa przy jednoczesnym<br />
zachowaniu funkcjonalności.<br />
Na wstępie przywołam zapis z rozporządzenia<br />
„w sprawie warunków technicznych,<br />
jakim powinny odpowiadać budynki<br />
i ich usytuowanie” (Dz.U. Nr 75, poz. 690,<br />
z dnia 12.04.2002 r., z późn. zm.). Zgodnie<br />
z par. 240. ust. 6. wymaga się dla oddzieleń<br />
przeciwpożarowych zapewnienia samoczynnego<br />
zamykania otworu w razie pożaru,<br />
a w przypadku drzwi służących do ewakuacji<br />
umożliwienia ich ręcznego otwarcia. Spróbujmy<br />
zatem dobrać odpowiednie komponenty.<br />
Na potrzeby tej symulacji posłużymy się<br />
przykładem drzwi przeciwpożarowych dwuskrzydłowych,<br />
wyposażonych w urządzenia<br />
kontroli dostępu. Zaczynamy od doboru odpowiedniego<br />
oddzielenia. W odniesieniu do<br />
przywołanych wymagań chciałbym podkreślić<br />
rangę elementów wyposażenia podstawowego<br />
drzwi dwuskrzydłowych, a w szczególności<br />
Rozwiązanie z kontrolą dostępu<br />
i klamką antypaniczną<br />
82 świat architektury<br />
Stolarka z kratką wentylacyjną<br />
Drzwi stalowe<br />
ich skrzydła biernego, które należy zaopatrzyć<br />
w tzw. ryglowanie automatyczne. Istotą takiego<br />
rozwiązania jest samoczynne (w górę<br />
i w dół) zaryglowanie skrzydła biernego po zamknięciu<br />
drzwi. W połączeniu z zamknięciem<br />
zapadki zamka oddzielenie będzie skuteczne.<br />
Takie wyposażenie nie pozwoli na odchylanie<br />
drzwi od ościeżnicy, co mogłoby doprowadzić<br />
do utraty szczelności<br />
ogniowej.<br />
Następnym krokiem<br />
jest dobór odpowiednich<br />
samozamykaczy.<br />
W większości<br />
przypadków certyfikowanych<br />
produktów<br />
nie można zastąpić<br />
sprężyną w zawiasie,<br />
a tym bardziej<br />
w drzwiach dwuskrzydłowych,<br />
którym<br />
powinniśmy zapewnić<br />
kolejność zamykania. Dlatego wybieramy, odpowiednie<br />
do konstrukcji i wymiarów drzwi,<br />
samozamykacze na oba skrzydła oraz regulator<br />
kolejności zamykania.<br />
Kolejny etap to dobór urządzeń kontroli dostępu.<br />
Tak chętnie wykorzystywane w tym celu<br />
zwory elektromagnetyczne mogą doprowadzić<br />
do szybkiego uszkodzenia drzwi poprzez ich<br />
przełamanie. W naszym przypadku optymalnym<br />
urządzeniem jest elektrorygiel, przy czym<br />
w drzwiach przeciwpożarowych należy zastosować<br />
elektrorygiel rewersyjny (zamknięty pod<br />
napięciem, otwarty przy jego braku). Odpowiedni<br />
do konstrukcji i typu drzwi powinien być<br />
umieszczony w skrzydle biernym, jednak poza<br />
podstawowym zamkiem zapadkowym (nie<br />
rozważamy tu systemów sterowania kontrolą<br />
dostępu). Do obsługi elektrorygla zastosujemy<br />
zamek dodatkowy. Uwaga: użycie elektrorygla<br />
rewersyjnego na zamku podstawowym może<br />
doprowadzić do utraty szczelności ogniowej,<br />
fot. archiwum Mercor<br />
podobnie jak przy braku ryglowania automatycznego<br />
w skrzydle biernym.<br />
Ostatni krok to dobór okuć. Proponuję<br />
zastosować okucia w układzie klamka-klamka,<br />
gdyż zastosowanie gałki nie umożliwi nam<br />
odblokowania zapadki zamka, a klamka po<br />
naciśnięciu spowoduje otwarcie drzwi dopiero<br />
po zwolnieniu napięcia z elektrorygla,<br />
np. w sytuacji zagrożenia pożarowego.<br />
Tak skonfigurowane drzwi gwarantują<br />
skuteczne i funkcjonalne oddzielenie przeciwpożarowe,<br />
zapewniają ewakuację przy<br />
jednoczesnym dostępie do zamykanych pomieszczeń<br />
dla ekip ratowniczych, a w warunkach<br />
normalnych chronią pomieszczenia<br />
przed wejściem osób nieupoważnionych.<br />
mgr inż. arch. Tomasz Danielewicz<br />
Mercor SA
Specjalizacje<br />
BUDOWNICTWO<br />
PASYWNE<br />
Informacje ogólne, przykłady rozwiązań<br />
W krajach Europy Zachodniej współczesne<br />
obiekty sportowe realizowane są<br />
w różnych standardach. Powstają, tzw. solarne<br />
i bioklimatyczne hale sportowe, które<br />
są najczęściej jedynie zapowiedzią nowych<br />
kierunków poszukiwań w dziedzinie poszanowania<br />
energii. W Niemczech i Austrii<br />
sprawdzonym rozwiązaniem stały się obiekty<br />
sportowe realizowane w technologii budownictwa<br />
pasywnego.<br />
Realia<br />
W Polsce oferta sportowo-rekreacyjna<br />
jest wyraźnie niedoinwestowana. Nowopowstające<br />
hale sportowe i baseny budowane<br />
są najczęściej z zamiarem zapewnienia<br />
podstawowych urządzeń sportowych,<br />
a kryterium decydującym o wyborze technologii<br />
są koszty budowy. Nierzadko władze<br />
gmin i innych instytucji publicznych<br />
organizują przetargi, w których dość ogólnikowo<br />
traktuje się kwestie przyszłych opłat<br />
eksploatacyjnych.<br />
Hale sportowe stanowią główne, a często<br />
jedyne miejsce, gdzie poza imprezami<br />
sportowymi możliwe jest organizowanie<br />
spotkań politycznych, prelekcji, prezentacji<br />
i innych imprez publicznych.<br />
Komfort, trwałość, dostępność i niskie<br />
koszty utrzymania oraz niepowtarzalne walory<br />
estetyczne są elementami możliwymi<br />
do uzyskania, przy nieznacznych dodatkowych<br />
nakładach finansowych. Zastosowanie<br />
technologii budownictwa pasywnego jest<br />
jedną z nich.<br />
Energia<br />
O budownictwie pasywnym coraz częściej<br />
słychać w odniesieniu do domów jednorodzinnych.<br />
Są to obiekty o wyjątkowo<br />
niskim zapotrzebowaniu na energię do celów<br />
grzewczych, niższym przeciętnie o 90%<br />
od domów budowanych tradycyjnymi metodami.<br />
Dodatkowo rozwiązania te gwarantują<br />
komfort cieplny, trwałość i korzystny mikroklimat<br />
wnętrz.<br />
Zgodnie ze standardami ustalonymi<br />
przez Passivhaus Institut w Darmstadt<br />
w Niemczech, zapotrzebowanie na energię<br />
cieplną w budynkach pasywnych nie może<br />
przekroczyć 15 kWh/(m 2 ), czyli 1,5 litra oleju<br />
opałowego lub 1,5 m 3 gazu ziemnego na m 2<br />
powierzchni w skali roku.<br />
Ze względu na niewielkie zapotrzebowanie<br />
na energię cieplną do ogrzewania<br />
budynku, aktywny system ogrzewania traci<br />
na znaczeniu na rzecz zwiększenia roli pasywnego<br />
wykorzystania zasobów energii<br />
słonecznej oraz innych wewnętrznych źródeł<br />
ciepła. Wobec wciąż rosnących cen nośników<br />
energii powyższe zestawienie dowodzi<br />
celowości dbania o to, by nasze koszty<br />
eksploatacyjne były jak najniższe.<br />
Rozwiązania<br />
Przykładowe rozwiązania i wymogi<br />
umożliwiające uzyskanie certyfikatu budynku<br />
pasywnego, proponowane przez Polski Instytut<br />
Budownictwa Pasywnego, ściśle współpracujący<br />
z Passivhaus Institut w Darmstadt<br />
w Niemczech, zaprezentowano poniżej:<br />
• ściana zewnętrzna: cegła silikatowa<br />
gr. 18 cm, izolacja gr. 34 cm (styropian),<br />
= 0,<strong>03</strong>5 W/(mK)<br />
• dach: izolacja gr. 40 cm (wełna<br />
mineralna),<br />
• posadzka na gruncie: izolacja gr. 25 cm<br />
(styropian),<br />
• okna: rama o współczynniku przenikania<br />
ciepła U = 0,8 W/(m 2 K),<br />
szyba o U = 0,6 W/(m 2 K)<br />
(stolarka trójszybowa, gaz wypełniający<br />
– krypton),<br />
• wentylacja mechaniczna z odzyskiem<br />
ciepła o sprawności przynajmniej 80%,<br />
• zapewnienie szczelności powłoki<br />
zewnętrznej budynku,<br />
• pasywne wykorzystanie energii słonecznej<br />
poprzez okna o współczynniku<br />
przenikania ciepła U < 0,8 W/(m 2 K)<br />
i dużej przenikalności energii słonecznej<br />
g > 50%.<br />
Z pewnością na uwagę zasługuje fakt,<br />
że zredukowane do minimum zapotrzebowanie<br />
na energię umożliwia zastosowanie<br />
systemów grzewczych, wykorzystujących<br />
wyłącznie odnawialne źródła energii. Niezwykle<br />
często obiekty pasywne funkcjonują<br />
w oparciu o wszelkiego rodzaju gruntowe<br />
wymienniki ciepła, pompy ciepła, czy – nieco<br />
rzadziej – kotły opalane biomasą.<br />
W standardzie budynku pasywnego<br />
można obecnie zrealizować prawie każdy,<br />
zarówno nowo budowany, jak i modernizowany<br />
obiekt, a więc budynki mieszkalne jedno-<br />
i wielorodzinne, komunalne, biurowe,<br />
handlowe, hotele, szkoły, hale sportowe,<br />
pływalnie, baseny oraz obiekty wznoszone<br />
na potrzeby przemysłu.<br />
Zapraszamy do przeczytania artykułu<br />
Pasywna hala ze strony 86, który stanowi<br />
rozwinięcie powyższych zagadnień.<br />
fot. archiwum BTM-Eurolinx<br />
84 świat architektury
PASYWNA HALA<br />
Obiekt sportowy w Słomnikach – rozwiązania techniczne<br />
Budynek pasywny jest<br />
nastawiony na minimalizacje<br />
strat przy równoczesnym<br />
dążeniu<br />
do jak najpełniejszego<br />
wykorzystania zysków<br />
energetycznych.<br />
1<br />
w strefie socjalnej ma precyzyjny układ sterowania<br />
wydajnością, zależny od stopnia wykorzystania<br />
zapleczy.<br />
Budynek wyposażono w system wentylacji<br />
letniej realizowany przez przewietrzanie<br />
„na przestrzał”. Otwory okienne na dwóch<br />
przeciwległych fasadach, południowej i północnej,<br />
są uchylane za pomocą systemu<br />
siłowników elektrycznych. Sterowanie układem<br />
odbywa się z pokoju instruktora. Ten<br />
tani w eksploatacji i skuteczny sposób przewietrzania<br />
zapewnia pełną wymianę powietrza<br />
w czasie nie dłuższym niż 10 minut.<br />
Ogrzewanie<br />
Zaprojektowano dogrzewanie hali sportowej<br />
przez system podłogowy, który zapewnia<br />
optymalne warunki użytkowania<br />
obiektów sportowych i minimalne zużycie<br />
energii. Wymagana temperatura jest utrzymywana<br />
tylko do wysokości 2,5 m nad<br />
posadzką, ponieważ w celu uzyskania komfortu<br />
cieplnego nie trzeba ogrzewać całej<br />
kubatury (wysokość budynku w kalenicy –<br />
10 m). Ten typ ogrzewania jest trwały, ekonomiczny,<br />
zapewnia równomierny rozkład<br />
temperatur.<br />
Tabela porównawcza obiektów w technologii pasywnej i standardowej:<br />
Rodzaj robót<br />
Hala<br />
pasywna<br />
Hala<br />
standardowa<br />
Roboty budowlane 117% 100%<br />
Konstrukcja wraz z izolacją termiczną<br />
części podziemnych<br />
Instalacja c.o. hali i pomieszczeń socjalnych, zasilanie<br />
nagrzewnic<br />
111% 100%<br />
133% 100%<br />
Wentylacja hali, wentylacja pozostałych pomieszczeń 105% 100%<br />
Instalacja doprowadzenia gazu, technologia kotłowni 90% 100%<br />
Instalacja kanalizacji sanitarnej z przyłączem,<br />
instalacja wody zimnej, ciepłej i cyrkulacji<br />
100% 100%<br />
Branża elektryczna 100% 100%<br />
Zagospodarowanie terenu 100% 100%<br />
Koszty w całości uwzględniające wartości poszczególnych<br />
elementów robót budowlanych i instalacyjnych<br />
Producent i dostawca systemu ociepleń i powłok<br />
elewacyjnych<br />
Okna o wysokim współczynniku izolacyjności cieplnej<br />
112–115% 100%<br />
STO – ispo sp. z o.o.<br />
Internorm®<br />
Koszty inwestycyjne i dostępność<br />
technologii to największe<br />
problemy, z jakimi<br />
spotykają się w Polsce projektanci<br />
budynków pasywnych.<br />
Co więcej, brak w<br />
naszym kraju zrealizowanych<br />
obiektów, które stanowiłyby<br />
punkt odniesienia.<br />
Zmusza to architektów do<br />
czerpania z doświadczeń<br />
krajów Europy Zachodniej,<br />
zwłaszcza Niemiec i Austrii.<br />
I to zarówno w kwestii<br />
zaawansowanych technologii,<br />
jak i podstawowych<br />
układów konstrukcyjnych.<br />
86 świat architektury<br />
O projekcie architektonicznym pasywnej<br />
hali sportowej pisaliśmy w drugim numerze<br />
„świata architektury”. Niniejszy artykuł został<br />
poświęcony rozwiązaniom technicznym,<br />
które odgrywają kluczową rolę we właściwym<br />
funkcjonowaniu budynku. Obiekt<br />
zaprojektowano zgodnie ze standardami<br />
budynku pasywnego ustalonymi przez Passivhaus<br />
Institut w Darmstadt w Niemczech.<br />
Zaprezentowane poniżej rozwiązania są<br />
autorskimi pomysłami projektantów obiektu.<br />
Poprzedzili oni swoje prace głębokimi studiami<br />
nad halami sportowymi zrealizowanymi<br />
w ostatnich latach w standardzie budynku<br />
pasywnego. Główne inspiracje stanowiły:<br />
sala sportowa przy szkole w Aufkirchen-<br />
Oberding w Bawarii (2004 r.), hala w Herrieden<br />
w Bawarii (2007 r.), obiekt przy szkole<br />
w Issum w Północnej Westfalii (2007 r.).<br />
Konstrukcja<br />
Przyjęte rozwiązania konstrukcyjne zostały<br />
podyktowane przede wszystkim względami<br />
ekonomicznymi, związanymi z kosztami inwestycji,<br />
oraz późniejszymi, eksploatacyjnymi.<br />
Głównym materiałem, z którego wykonano<br />
ściany, są bloczki silikatowe. Charakteryzują się<br />
one niską promieniotwórczością i wysoką pojemnością<br />
cieplną. Są szczególnie polecane dla<br />
budownictwa pasywnego i energooszczędnego.<br />
Główne wiązary dachowe zostały wykonane<br />
z drewna klejonego ze stalowymi<br />
ściągami. Ich rozstaw konstrukcyjny zapewnia<br />
niskie zużycie materiału oraz szybkie i łatwe<br />
prace termoizolacyjne w częściach podziemnych<br />
budynku. Żelbetowe ławy fundamentowe<br />
posiadają klarowny układ o jednolitym<br />
przekroju. Takie rozwiązanie zmniejsza szanse<br />
występowania mostków termicznych i obniża<br />
wielkość zużycia materiałów termoizolacyjnych.<br />
Wentylacja<br />
W celu spełnienia wymogów związanych<br />
z uzyskaniem certyfikatu budynku pasywnego<br />
zastosowano system wentylacji<br />
z odzyskiem ciepła. Zgodnie ze standardami<br />
Passivhaus Institut wprowadzono rekuperatory<br />
o sprawności ponad 85%. Przyjęto<br />
dwie centrale wentylacyjne, co dodatkowo<br />
obniża koszty eksploatacji. Pierwsza (wydajność<br />
9000 m 3 /h) obsługuje pole gry wraz<br />
z widownią, a druga (wydajność 2670m 3 /h)<br />
obsługuje część socjalną. Obszar boiska<br />
został wyposażony w trzy pełne kurtyny<br />
ograniczające przepływ powietrza pomiędzy<br />
poszczególnymi sekcjami. W przypadku<br />
wykorzystania tylko jednej części istnieje<br />
możliwość jej indywidualnego wentylowania,<br />
co obniża wartość zużycia energii. Centrala<br />
Okno wykorzystane do realizacji projektu<br />
Sportowej Hali Pasywnej w Słomnikach!<br />
Znakomita izolacyjność cieplna<br />
*Uw = 0,71W/m 2 k!<br />
*Specjalna potrójna szyba SOLAR,<br />
w której wartość współczynnika<br />
promieniowania słonecznego<br />
*g = 60%!<br />
Więcej na www.internorm.pl<br />
lub pod numerem 22 8428299
W budynku przewidziano przewód instalacyjny,<br />
łączący pomieszczenia kotłowni<br />
z południową częścią działki, gdzie zaprojektowano<br />
dolne źródło zasilające pompę<br />
ciepła. Pozwala ona na znaczne obniżenie<br />
kosztów inwestycji. Istotne znaczenie dla<br />
ogólnego bilansu cieplnego mają również<br />
bierne zyski słoneczne, które akumulowane<br />
są w masywnej strukturze stropów<br />
i ścian.<br />
Koszty inwestycyjne<br />
PARAMETRY PRZEGRÓD<br />
ZEWNĘTRZNYCH<br />
Dach – 0,1 W/(m 2 K)<br />
Ściany – 0,1<strong>03</strong> W/(m 2 K)<br />
Podłoga – 0,131 W/(m 2 K)<br />
Okna zewnętrzne – 0,80 W/(m 2 K)<br />
Drzwi zewnętrzne – 0,80 W/(m 2 K)<br />
Koszty inwestycji, przy rygorystycznym<br />
i jednocześnie świadomym podejściu projektanta,<br />
przekraczają nieznacznie cenę wykonania<br />
budynku standardowego. W przypadku<br />
hali sportowej w Słomnikach oszacowano, że<br />
różnica wynosi 12–15% w stosunku do analogicznego<br />
rozwiązania tradycyjnego.<br />
Na polskim rynku budowlanym poszukiwane<br />
są produkty niezbędne do wykonania<br />
budynku pasywnego. Dotyczy to zarówno<br />
takich materiałów jak termoizolacyjne łączniki<br />
o odpowiedniej długości do mocowania<br />
styropianu elewacyjnego, jak i zaawanso-<br />
2<br />
wanych technologicznie elementów, np.<br />
zespolonych zestawów okiennych o dużych<br />
gabarytach.<br />
Z OPINII<br />
PROJEKTANTÓW<br />
<br />
Standard budynku pasywnego zakłada uzyskanie<br />
szczelności budynku nie mniejszej niż 0,6 1/h<br />
przy różnicy ciśnień 50 Pa.<br />
Przyjęte parametry gwarantują komfort cieplny<br />
i minimalne zużycie energii dla celów grzewczych,<br />
zapewniając trwałość przegród (w przypadku ścian<br />
warstwowych nie dochodzi do skroplenia pary<br />
wodnej w warstwie konstrukcyjnej). Wymagana dla<br />
obiektów pasywnych wysoka szczelność wymusza<br />
równocześnie dużą precyzję wykonania i wyjątkową<br />
fot. archiwum Architektura<br />
Pasywna Pyszczek i Stelmach<br />
3<br />
Podstawą stworzenia obiektu pasywnego<br />
są właściwie przyjęte ogólne<br />
założenia projektowe, tj. orientacja,<br />
kształt budynku, optymalizacja<br />
poszczególnych przegród budowlanych<br />
poprzez najszersze otwarcie<br />
budynku w kierunku południowym<br />
i jego zamknięcie od północy.<br />
Dla architektów szczególne<br />
wyzwanie stanowi uzyskanie wysokiej<br />
szczelności budynku oraz<br />
wyeliminowanie wszelkich mostków<br />
termicznych. Przygotowanie dokumentacji<br />
wiąże się z koniecznością<br />
opracowania wielu detali, precyzyjnie<br />
określających sposób połączenia<br />
wszystkich przegród budowlanych,<br />
metody uszczelnienia tych<br />
przegród i ich wykonanie.<br />
Szczegółowo opracowany detal<br />
nie gwarantuje jeszcze sukcesu,<br />
czyli uzyskania szczelności budynku<br />
potwierdzonej próbą ciśnieniową<br />
(Bloower Door Test).<br />
Niezwykle istotny jest pełny<br />
nadzór budowlany w trakcie realizacji.<br />
Końcowy efekt zależy od<br />
ścisłej współpracy wszystkich projektantów<br />
z wykonawcami na każdym<br />
etapie inwestycji.<br />
dbałość o szczegóły, co dodatkowo zwiększa trwałość<br />
i pozytywnie wpływa na estetykę budynku.<br />
Budownictwo pasywne jest jednym z głównych<br />
kierunków rozwoju budownictwa w Austrii<br />
i Niemczech, ważną i realną alternatywą<br />
rozwoju technologicznego naszego kraju oraz<br />
jednym z istotnych sposobów na osiągnięcie<br />
niezależności energetycznej i redukcję emisji<br />
CO 2<br />
. Należy podkreślić, że liczne analizy kosztorysowe<br />
umożliwiły zastosowanie wysokiej<br />
jakości rozwiązań bez znaczącego wzrostu<br />
kosztów całości inwestycji.<br />
1<br />
2<br />
3<br />
Wizualizacja hali<br />
Fasada w trakcie realizacji<br />
Fragment konstrukcji dachowej<br />
88 świat architektury<br />
88 świat architektury świat architektury 89
Materiały wykończeniowe i wyposażenie<br />
OGRODY<br />
ZIMOWE<br />
CZ. 2<br />
Nowoczesna szklarnia w Pradze<br />
Choć za oknami zielono, warto już teraz pomyśleć o podtrzymaniu tego letniego na-<br />
stroju również zimą.<br />
Sezon inwestycyjny właśnie się rozpoczął i niejeden inwestor za-<br />
mawia projekt oranżerii. O rodzajach i typach konstrukcji pisaliśmy w numerze pierw-<br />
szym, niniejszy artykuł został poświęcony wykończeniom. Tworząc charakter ogrodu<br />
domowego, możemy<br />
posłużyć się starannie dobranymi materiałami, meblami i drobnym<br />
wyposażeniem (donice, stojaki, ozdoby). W zależności od funkcji, jaką przypisaliśmy po-<br />
mieszczeniu, wybieramy przede wszystkim motyw przewodni. Stylistyka „ogrodu miej-<br />
skiego” czy „rustykalnego zacisza” znacząco różni się od „zielonego miejsca pracy”.<br />
Afryka, Ameryka, Azja<br />
Warto, aby oranżeria harmonijnie łą-<br />
czyła się<br />
z pomieszczeniem poprzedzają-<br />
cym. Wychodząc z biura, łazienki, salonu<br />
czy jadalni,<br />
nasz inwestor może spodziewać<br />
się innego charakteru ogrodu. Jeśli tych styli-<br />
styk nie można pogodzić, pozostaje zastoso-<br />
wanie „bufora” – strefy, która będzie zawierać<br />
Detale konstrukcji i oświetlenia<br />
elementy obu pomieszczeń. Bez względu na<br />
typ wnętrza wszystkie jego elementy powinny<br />
sprzyjać relaksowi i wyciszeniu. Stąd stosowane<br />
mocnych kontrastów kompozycyjnych,<br />
kolorystycznych i materiałowych jest niewskazane.<br />
Poszczególne elementy układu architektonicznego<br />
(konstrukcja i jej wypełnienie,<br />
materiały wykończeniowe, elementy instalacji,<br />
oprawy oświetleniowe, meble, wyposażenie<br />
i rośliny) powinny ze sobą współgrać i wzajemnie<br />
się uzupełniać. Dlatego warto wybrać<br />
jedno założenie kompozycyjne (np. osiowe,<br />
diagonalne, symetryczne, otwarte, zamknięte,<br />
centralne) i styl (m.in. ogród francuski, angielski,<br />
japoński).<br />
Wybrane przez nas ściany, posadzki, żaluzje,<br />
siedziska mogą dodatkowo nawiązywać<br />
do regionu, z którego pochodzą rośliny, tym<br />
bardziej że to według nich dobierane są warunki<br />
temperaturowe i wilgotnościowe ogrodu.<br />
Szczególnie interesujące mogą się okazać<br />
nawiązania do Meksyku (żwir, kamień, sukulenty),<br />
Afryki (strefa tropikalna) czy krajów<br />
Orientu (inspirująca kolorystyka, ciekawe<br />
możliwości formowania roślin). Oranżerii<br />
możemy również nadać neutralny charakter<br />
i na dobór dodatków pozwolić gospodarzom.<br />
Wykończenia posadzek i ścian<br />
Warunki w ogrodzie zimowym są bardziej<br />
agresywne niż w dalszej części domu. Dobierając<br />
materiał na posadzki trzeba pamiętać<br />
zarówno o tym, jak i o wybranym stylu.<br />
Sprawdzą się płyty gresowe, kamienne, kompozytowe<br />
i betonowe przeznaczone dla tarasów<br />
oraz ceramika budowlana. Powierzchnie<br />
gładkie, zmatowione, groszkowane, płomieniowane<br />
czy stylizowane na stare wraz<br />
z odpowiednią kolorystyką i wzorem, według<br />
którego zostaną ułożone, będą stanowiły<br />
o charakterze wnętrza. Możemy również<br />
rozważyć zastosowanie kostki granitowej,<br />
betonowej z wibroprasowanego betonu<br />
z dodatkiem bazaltu. Należy dobierać produkty<br />
o niskiej nasiąkliwości, antypoślizgowe<br />
(nawet po zmoczeniu powierzchni), o wysokiej<br />
odporności na ścieranie, a używane do<br />
Butelua z Ameryki Południowej<br />
montażu kleje powinny cechować zwiększone<br />
właściwości elastyczne oraz wytrzymałość.<br />
Nieszklane ściany ogrodu winne zostać<br />
wykończone w sposób ułatwiający utrzymanie<br />
ich w czystości i zapewniający trwałość.<br />
Zastosowanie lateksowych powłok malarskich,<br />
okładzin z płytek lub mozaiki szklanej<br />
czy ceramicznej, elementów gresowych bądź<br />
kamiennych, to tylko kilka z możliwych rozwiązań.<br />
Co więcej, ściany mogą posłużyć za<br />
oryginalne kwietniki – wtedy ich płaszczyzny<br />
zostaną zaaranżowane roślinami. Na konstrukcjach<br />
wsporczych można zaproponować<br />
bluszcze, winobluszcze i powojniki, a w donicach<br />
kwiaty.<br />
Szczególnie ciekawy klimat uzyskamy<br />
stosując drewno impregnowane (np. metodą<br />
próżniowo-ciśnieniową) zarówno na<br />
posadzkach oraz ścianach, jak i na meblach.<br />
Można z niego wykonać dekoracyjne pomosty,<br />
ławy, palisady i donice dla dużych roślin,<br />
a także niewielkie, ale malownicze japońskie<br />
mostki-kładki. Na rynku pojawiły się również<br />
tarasowe deski kompozytowe wykonane<br />
z mączki drzewnej i PCV. Cechuje je wysoka<br />
odporność na wilgoć, nie kruszą się, są łatwe<br />
w obróbce, a przy tym estetyczne. Mogą<br />
być zatem alternatywnym rozwiązaniem dla<br />
drewna.<br />
Meble i wyposażenie<br />
Ze względu na wypoczynkowy charakter<br />
ogrodu mogą znaleźć się tam leżaki, sofy, fotele<br />
i ławki. Jeśli planujemy w tej części domu<br />
podawać obiady, warto dobrać stół z krzesłami<br />
oraz barek na kółkach. Sprawdzą się tu<br />
meble wiklinowe, rattanowe, z żywic syntetycznych,<br />
tekstylne (należy wziąć pod uwagę<br />
płowienie tkanin), drewniane, aluminiowe<br />
pokryte powłokami antykorozyjnymi. Ulubionym<br />
meblem wszystkich domowników<br />
będzie hamak. Dzieciom warto zapewnić<br />
huśtawki, karuzele, piaskownice.<br />
Urozmaiceniem wnętrza staną się akwaria,<br />
niewielkie fontanny, oczka i kaskady<br />
wodne. Należy pamiętać, że ich obecność<br />
zwiększa ilość pary wodnej w powietrzu,<br />
więc wentylacja musi być wydajna. Elementy<br />
te wymagają także dodatkowej dbałości,<br />
szczególnie w przypadku hodowania ryb.<br />
Gotowe elementy kamienne, ceramiczne<br />
i metalowe (m.in. malowane proszkowo)<br />
są dostępne w sklepach ogrodniczych. Przy<br />
większym budżecie inwestora warto pokusić<br />
się o indywidualne formy będące częścią projektu<br />
architektonicznego. Surowce, z których<br />
budujemy ogród, mogą stać się częścią jego<br />
wyposażenia. Piasek w ogrodach japońskich,<br />
żwir w strefie sukulentów czy pojedyncze kamienie<br />
uzupełnią każdą aranżację.<br />
Rozwiązanie oświetlenia<br />
W ciągu dnia w oranżerii występuje<br />
wystarczająca ilość światła naturalnego.<br />
W okresie letnim stosuje się wszelkiego rodzaju<br />
przesłony zapobiegające nadmiernemu<br />
przegrzewaniu wnętrza i narażeniu roślin na<br />
www.btm-eurolinx.pl<br />
Storczyk roślina tropikalna<br />
bezpośrednie padanie promieni słonecznych.<br />
Wieczorem zaś warto zbudować przytulny<br />
nastój za pomocą odpowiednio dobranych i<br />
zlokalizowanych źródeł światła.<br />
Oprawy oświetleniowe, obok klasycznego<br />
górnego oświetlenia (najczęściej rozwiązań<br />
zwisowych), możemy wybierać spośród<br />
latarni wysokich (155 cm) i średnich słupków<br />
(60–90 cm) montowanych w posadzce,<br />
między roślinami lub na ścianach i murkach.<br />
Pierwsze rozwiązanie nada charakter<br />
miejskiego parku, drugie jest dla ogrodów<br />
typowe. Za pomocą odpowiednio nakierowanych<br />
reflektorów czy opraw efektujących<br />
zdołamy wyeksponować pewne grupy roślin<br />
lub pojedyncze okazy. W zależności od stylu<br />
wnętrza dobieramy elementy nowatorskie,<br />
współczesne, proste lub stylizowane. W tych<br />
ostatnich ciekawy klimat można uzyskać stosując<br />
latarnie. Oprawy powinny być bezpieczne<br />
i wodoszczelne.<br />
Charakter i klimat ogrodu może być również<br />
elementem zmiennym, kształtowanym<br />
przez inwestora w trakcie użytkowania. Zależy<br />
to od odpowiedniego doboru opisanych<br />
elementów. W następnych numerach „świata<br />
architektury” znajdą Państwo artykuły na temat<br />
doboru i komponowania roślin.<br />
Joanna Jabłońska<br />
Projektowanie i wykonawstwo<br />
ogrodów zimowych, oranżerii,<br />
zabudów tarasów,<br />
zadaszeń basenów.<br />
al. Legionów 147, 18-400 Łomża, tel. 086 2198051<br />
fax<br />
086 2198062, email: ogrody@btm-eurolinx.pl<br />
fot. Joanna Jabłońska<br />
90 świat architektury świat architektury 91
Specjalizacje<br />
Specjalizacje <br />
KUCHENNE<br />
SKŁADNIKI<br />
SERCE SZPITALA<br />
Centralna sterylizatornia – praktyczne porady projektowe*<br />
Kuchnia jest centralnym miejscem mieszkania.<br />
To właśnie wokół niej często zogniskowane<br />
jest życie rodzinne i towarzyskie. Duża<br />
czy mała – wiele jest rozwiązań, które pozwolą<br />
na dostosowanie przestrzeni kuchni<br />
do potrzeb użytkowników.<br />
CS dzielimy na trzy strefy czystości: brudną,<br />
czystą i sterylną. Jest to najważniejszy podział,<br />
jakiemu podlegają pomieszczenia sterylizatorni.<br />
To istotna informacja dla architektów,<br />
gdyż przyporządkowanie pomieszczeń do danej<br />
strefy czystości pomoże kontrolować, czy<br />
w procesie projektowym główne ciągi technologiczne<br />
ze sobą nie kolidują. Skorzystają z niej<br />
również projektanci wentylacji – dla każdej ze<br />
stref czystości należy zaprojektować oddzielny<br />
układ wentylacyjny.<br />
Centralna sterylizatornia (CS) to miejsce, gdzie narzędzia, bieliznę<br />
operacyjną i inne materiały szpitalne poddaje się dezynfekcji<br />
i sterylizacji. Jej układ funkcjonalny obwarowany jest przepisami<br />
i ściśle wymuszony przez ciągi technologiczne, co sprawia, że<br />
stanowi wyzwanie dla architekta. Spróbujemy więc przybliżyć<br />
sposób funkcjonowania CS i zwrócić uwagę na kluczowe zagadnienia<br />
związane z projektowaniem sterylizatorni.<br />
Projektant przede wszystkim ma obowiązek<br />
poprawnie rozwiązać ciąg technologiczny,<br />
w zgodzie z obowiązującymi<br />
przepisami Prawa Budowlanego. Bok kuchenki<br />
gazowej (w rzucie poziomym) musi<br />
znaleźć się przynajmniej 50 cm od okna,<br />
a w aneksie kuchennym ma zostać zlokalizowana<br />
sprawnie działająca wentylacja.<br />
To tylko dwa przykłady spośród wielu<br />
obostrzeń. Mimo, że kuchnia nie jest pomieszczeniem<br />
przeznaczonym do stałego<br />
pobytu, dobrze jest, gdy doświetla ją światło<br />
dzienne.<br />
Ciąg technologiczny<br />
Kolejność sytuowania urządzeń zależy<br />
od tego, czy użytkownik jest lewo- czy<br />
praworęczny. Rozpoczynamy od lodówki,<br />
koło której winien być blat (min. 30 cm)<br />
służący odkładaniu produktów spożywczych.<br />
W tej wąskiej przestrzeni można<br />
usytuować szafki z szufladami lub kosze<br />
cargo, przeznaczone na wysokie butelki<br />
i słoiki. Następnie lokalizuje się zlew<br />
z ociekaczem, gdzie płucze się i suszy<br />
wyjęte z lodówki owoce i warzywa. Pod<br />
zlewem standardowo powinna znaleźć się<br />
szafka na odpady i środki czystości. Dalej<br />
sytuujemy blat roboczy o długości minimum<br />
80 cm i szerokości 60–70 cm (w zależności<br />
od przyjętej głębokości pozostałych<br />
sprzętów). Pod nim pozostaje miejsce<br />
na dużą dwudrzwiową szafkę lub głębokie<br />
szuflady przeznaczone na garnki i naczynia.<br />
Gdy projekt jest rozbudowany, pod<br />
blatem roboczym sytuujemy zmywarkę,<br />
pamiętając o oddaleniu gniazd elektrycznych<br />
od punktów poboru wody i stref<br />
mokrych. Projektując ciąg standardowy,<br />
za strefą przygotowywania potraw lokalizujemy<br />
kuchnię z okapem i dolnym piekarnikiem,<br />
a za nimi blat do odkładania<br />
garnków i potraw do ostygnięcia. Możemy<br />
zaproponować również inwestorowi<br />
płytę grzewczą na szafce, a za strefą<br />
odkładania słupek z szafkami, w którym<br />
umieścimy piekarnik i kuchenkę mikrofalową.<br />
Nad blatami roboczymi sytuujemy<br />
szafki. W przypadku rozbudowanego ciągu<br />
można zrezygnować ze strefy górnej na<br />
rzecz malowniczych kredensów lub praktycznych<br />
regałów.<br />
W kuchni lub jej najbliższym sąsiedztwie<br />
proponujemy stół, blat lub niewielki<br />
aneks, przeznaczony do spożywania<br />
śniadań. Bezpośrednio z tą strefą mogłaby<br />
sąsiadować – dobrze wentylowana<br />
i schłodzona – podręczna spiżarka na<br />
produkty suche, weki, puszki i przetwory.<br />
Dalej lokalizujemy strefę jadalni i salonu<br />
dziennego.<br />
Przypadki, odmiany<br />
W kawalerkach i niewielkich mieszkaniach<br />
najczęściej mamy do czynienia z aneksem<br />
kuchennym połączonym z pokojem<br />
dziennym. Zaprojektowanie małej i funkcjonalnej<br />
kuchni jest wyzwaniem. Warto<br />
skorzystać z płyt grzewczych niewielkich<br />
rozmiarów, jednokomorowych zlewów<br />
z górnym ociekaczem oraz lodówek wbudowanych<br />
w meble. Na lokalizację dodatkowych<br />
szafek należy również wykorzystać<br />
przestrzeń nad blatem roboczym.<br />
W kuchniach dużych i przestrzennych<br />
projektujemy zwykle tzw. „wyspy”, często<br />
połączone z ladami barowymi. Te strefy<br />
przeznaczane są do przygotowywania<br />
i gotowania potraw, rzadziej do lokalizacji<br />
zlewu (może to być np. mały, okrągły zlew<br />
barowy do mycia szkła). Na „wyspie” sytuujemy<br />
kuchenki elektryczne i płyty grzewcze.<br />
W przypadku zastosowania kuchenki<br />
gazowej należy liczyć się z koniecznością<br />
doprowadzenia instalacji, której przewody<br />
nie mogą być zabudowywane.<br />
Style i formy możemy wybierać spośród<br />
kuchni laboratoryjnych, w których<br />
łatwo utrzymać czystość, rustykalnych<br />
o przytulnym klimacie oraz nowoczesnych,<br />
zwracających uwagę ciemnymi, połyskliwymi<br />
powierzchniami. Charakter kuchni<br />
zależy tylko od naszej wyobraźni.<br />
Joanna Jabłońska<br />
Rys. 1. Schemat ciągu technologicznego sterylizacji narzędzi.<br />
Przemieszczanie się personelu pomiędzy<br />
strefami może odbywać się tylko poprzez<br />
śluzy umywalkowo-fartuchowe, a niewielkie<br />
nadciśnienie w nich utrzymywane uniemożliwia<br />
mieszanie się powietrza z innych stref, co<br />
gwarantuje jego wysoką czystość w pomieszczeniach<br />
czystych i sterylnych.<br />
Sterylizacja narzędzi<br />
Narzędzia wstępnie oczyszczone po<br />
zabiegach szpitalnych są transportowane<br />
w szczelnie zapakowanych pojemnikach<br />
do pomieszczenia przyjmowania materiałów,<br />
gdzie każdy odbiór jest archiwizowany.<br />
Stamtąd narzędzia trafiają do mycia i dezynfekcji,<br />
a następnie poprzez przelotowe<br />
automatyczne myjnie wbudowane w ścianę<br />
przekazywane są do pakietowania. Po<br />
skompletowaniu zestawów operacyjnych<br />
lub zabiegowych narzędzia wkładane są do<br />
sterylizatorów, które mogą być przelotowe<br />
lub mieścić się w niewielkich pomieszczeniach<br />
– wówczas po wyjęciu ze sterylizatora<br />
pakiety przekazywane są do części sterylnej<br />
przez okno podawcze. Zapakowane<br />
i zaplombowane zestawy są przechowywane<br />
w magazynie jałowym i wydawane do<br />
szpitala przez pomieszczenie ekspedycji, co<br />
także jest archiwizowane.<br />
Pomieszczenia do mycia i dezynfekcji oraz<br />
pakietowania narzędzi są miejscami stałego<br />
przebywania pracowników, dlatego należy<br />
zapewnić im odpowiednie oświetlenie i wentylację<br />
oraz zwrócić uwagę na właściwą ewakuację<br />
z pomieszczeń w razie pożaru.<br />
Dezynfekcja wózków i sterylizacja<br />
bielizny operacyjnej<br />
Wózki po opróżnieniu trafiają do czyszczenia.<br />
Są dezynfekowane w przelotowej<br />
myjni-dezynfekatorze i przekazywane do<br />
magazynu wózków. Alternatywnym rozwiązaniem<br />
może być zaprojektowanie dwóch<br />
pomieszczeń, gdzie wózki są myte (ręcznie),<br />
dezynfekowane oraz suszone, a następnie<br />
przewozi się je do magazynu.<br />
Do CS trafia bielizna czysta po wypraniu<br />
i dezynfekcji w szpitalnej pralni. Po przetransportowaniu<br />
do sterylizatorni przekazywana<br />
jest przez okno podawcze do magazynu bielizny.<br />
Stamtąd przenoszona jest do pomieszczenia<br />
pakietowania bielizny, które również<br />
jest miejscem stałego przebywania pracowników.<br />
Po złożeniu w zestawy trafia do sterylizatorów,<br />
a potem do magazynu jałowego,<br />
gdzie czeka na przewóz do szpitala.<br />
Pomieszczenia dodatkowe<br />
Magazyn środków dezynfekcyjnych – dostępny<br />
z pomieszczenia przyjmowania lub mycia<br />
i dezynfekcji – znajduje się w części brudnej.<br />
Zamiast niego można zaproponować miejsce<br />
na dodatkową szafę do przechowywania<br />
ww. środków.<br />
Magazyn jednorazowy – dostępny z pomieszczenia<br />
ekspedycji – znajduje się w części<br />
sterylnej i służy do przechowywania wysterylizowanych<br />
materiałów jednorazowego użytku.<br />
Ustęp dla pracowników – powinien być<br />
dostępny ze śluzy umywalkowo-fartuchowej<br />
pomiędzy częścią brudną i czystą.<br />
Rys. 2. Schemat ciągu technologicznego dezynfekcji wózków i innych elementów transportowych.<br />
– przykładowe rozwiązanie.<br />
92 świat architektury<br />
świat architektury 93
Stacja uzdatniania wody – to pomieszczenie,<br />
w którym mieszczą się urządzenia do<br />
uzdatniania wody dla CS.<br />
Zaplecze socjalno-sanitarne – zespół pomieszczeń<br />
dla pracowników CS, składa się z pokoju<br />
socjalnego i biurowego oraz szatni z węzłem<br />
sanitarnym (ilość i wielkość szatni zależna jest od<br />
liczby pracowników zatrudnionych w CS).<br />
Wykończenie wnętrz<br />
Rys.3. Przykładowy schemat funkcjonalny<br />
CS po połączeniu wszystkich<br />
dróg technologicznych w całość.<br />
Projekt centralnej sterylizatorni wiąże<br />
się ze skomplikowaną technologią.<br />
O jej zagadnieniach opowiedział Magdalenie<br />
Buczek Rafał Toruń – Kierownik<br />
Działu Projektowego Technologii Medycznych,<br />
specjalista z firmy Tehand.<br />
Elementy wykończeniowe CS powinny<br />
przede wszystkim umożliwić utrzymanie<br />
wysokiej czystości w pomieszczeniach.<br />
Podłogom, oprócz możliwości higienicznego<br />
utrzymania, należy zapewnić odpowiednią<br />
twardość i antypoślizgowość. Najlepszym<br />
rozwiązaniem jest bezspoinowa posadzka<br />
wylewana z żywicy epoksydowej. Dopuszczalne<br />
jest również zastosowanie płytek ceramicznych,<br />
ale tylko przy użyciu fug epoksydowych.<br />
W CS powinno się stosować sufity podwieszane<br />
z wbudowanym oświetleniem i elementami<br />
wentylacji (tylko takie rozwiązanie<br />
zapewnia odpowiednią czystość). Powierzch-<br />
CENTRALNA<br />
STERYLIZATORNIA<br />
Co jest według Pana najważniejsze<br />
w rozwiązaniu trzech stref czystości: brudnej,<br />
czystej i sterylnej?<br />
Trzy strefy czystości pomieszczeń są<br />
tworzone, aby zapewnić odpowiednie warunki<br />
dla przebiegu procesu przygotowywania<br />
narzędzi i materiałów medycznych<br />
na potrzeby szpitala. Wymagania co do<br />
poszczególnych stref określił w pewnym<br />
zakresie ustawodawca, ale ze swojej strony<br />
zwróciłbym uwagę na parę ważnych szczegółów.<br />
nia sufitu musi być wzmocniona i powleczona<br />
higieniczną powłoką, aby nadawała się do<br />
częstego odkurzania i zmywania.<br />
Ściany w pomieszczeniach czystych i sterylnych<br />
(z wyłączeniem magazynu bielizny)<br />
należy wyłożyć płytkami ceramicznymi na całej<br />
wysokości, aby zabezpieczyć powierzchnie<br />
przed chlapaniem oraz umożliwić ich regularne<br />
mycie. Poza tym miejsca szczególnie<br />
narażone na uderzenia wózków należy zabezpieczyć<br />
listwami odbojowymi.<br />
Katarzyna Walaszek<br />
*Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. (Dz.U. 2006 nr 213 poz. 1568) w sprawie wymagań, jakim<br />
powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej z późniejszymi zmianami.<br />
W pracy przy projektach obiektów służby zdrowia przydatne okaże się również: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie<br />
wymagań technicznych i sanitarnych dla pomieszczeń, w których można wykonywać praktykę pielęgniarek i położnych, oraz wymagań, jakim powinny<br />
odpowiadać urządzenia i sprzęt medyczny umożliwiający udzielanie świadczeń zdrowotnych (Dz.U. 2006 nr 56 poz. 397).<br />
Sprzęt i wyposażenie<br />
fowania. W części brudnej znajdują się urządzenia<br />
do mycia, w części czystej – do przygotowywania<br />
narzędzi, sterylizacji oraz same<br />
sterylizatory, a część sterylną stanowią zwykle<br />
pomieszczenie magazynowe oraz wydawania<br />
materiału. W związku z powyższym należy<br />
zadbać, aby powietrze ze stref o niższej klasie<br />
czystości nie mieszało się z powietrzem<br />
z pomieszczeń o wyższych wymaganiach.<br />
Temu mają służyć kaskady ciśnień tworzone<br />
w poszczególnych częściach funkcjonalnych.<br />
Ważnym elementem łączącym projekty<br />
technologii i wentylacji są właściwie dobrane<br />
urządzenia. Ze względu na charakter swojej<br />
pracy, generują duże ilości ciepła, które należy<br />
odprowadzić, aby zapewnić odpowiedni<br />
komfort pracy personelowi. Nadmiar ciepła<br />
należy także odprowadzić ze stref serwisowych<br />
w przypadku całkowitej zabudowy<br />
urządzeń.<br />
Kolejnym elementem centralnej sterylizacji<br />
wskazanym przez ustawodawcę jest<br />
stacja uzdatniania wody (SUW). W swojej<br />
pracy zawodowej często spotykam projekty,<br />
w których oprócz wprowadzenia tego<br />
pomieszczenia do dokumentacji architektoniczno-budowlanej,<br />
nie proponuje się żadnych<br />
rozwiązań technologicznych. Specjalista<br />
powinien określić zapotrzebowanie na wodę<br />
wodociągową, uzdatnioną i zdemineralizowaną<br />
na potrzeby urządzeń CS, a projektant<br />
instalacji sanitarnej winien dobrać rodzaj stacji<br />
i zaplanować rozprowadzenie wody do poszczególnych<br />
urządzeń.<br />
Proces sterylizacji narzędzi jest rozbudowany.<br />
Produkt sterylny uzyskuje się dzięki<br />
Każdej ze stref należy zapewnić odpowiednią<br />
powierzchnię, którą determinuje<br />
ilość materiału poddawanego sterylizacji. Ma<br />
to bezpośredni wpływ na ilość i wielkość instalowanych<br />
urządzeń. Ponieważ sprzęt jest<br />
wielkogabarytowy, trzeba zapewnić odpowiednią<br />
przestrzeń do jego obsługi, nie tylko<br />
bieżącej, polegającej na sprawnym załadunku<br />
i rozładunku, ale także serwisowej.<br />
System wentylacji-klimatyzacji ma zapewnić<br />
funkcjonowanie CS w zgodzie z reżimem<br />
sanitarnym, który wprowadza zasada strewykorzystaniu<br />
procesów fizyko-chemicznych,<br />
które mają miejsce na poszczególnych<br />
etapach cyklu technologicznego. Na cykl<br />
składają się: dezynfekcja po użyciu, umycie<br />
i wysuszenie, przegląd i odpowiednie opakowanie,<br />
ułożenie w komorach urządzeń, sterylizacja,<br />
wyładunek. Prawidłowość procesu<br />
zapewnia spełnienie warunków związanych<br />
nie tylko z samym przebiegiem niszczenia<br />
drobnoustrojów i właściwym przechowywaniem<br />
oraz transportowaniem materiału.<br />
Należy również zadbać, aby:<br />
centralne sterylizacje były właściwie rozwiązane<br />
organizacyjnie,<br />
przygotowanie wyrobów medycznych do<br />
sterylizacji było prawidłowe,<br />
wyposażenie spełniało obowiązujące normy,<br />
m.in. PN EN 285,<br />
dokonywana była walidacja i kontrola procesu<br />
sterylizacji (każdy cykl sterylizacji musi<br />
być na bieżąco monitorowany i nadzorowany,<br />
a otrzymane dane dokumentowane).<br />
Czy do sterylizacji bielizny szpitalnej<br />
przewiduje się specjalne rozwiązania?<br />
Na potrzeby sterylizacji bielizny wymagane<br />
jest odrębne stanowisko do jej pakietowania,<br />
aby drobiny materiału nie pyliły<br />
na narzędzia. Dlatego bieliznę pakietuje się<br />
w osobnym pomieszczeniu, wyposażonym<br />
w podświetlany stół ułatwiający wykrycie<br />
ewentualnych uszkodzeń.<br />
Obok centralnej sterylizatorni, w blokach<br />
operacyjnych stosujemy również urządzenia<br />
podręczne. Jakiego rodzaju i jakie<br />
parametry powinien mieć taki sprzęt?<br />
Jeszcze w latach 90. XX w. nie można<br />
było wybudować i oddać do użytku szpitala<br />
bez podręcznej sterylizacji znajdującej się<br />
w bloku operacyjnym. Dzisiaj, kiedy zdrowy<br />
rozsądek i rachunek ekonomiczny wzięły<br />
górę nad wymaganiami ustawowymi, podręczne<br />
sterylizacje są rzadkością. Jej namiastką<br />
są miejsca w obrębie korytarza brudnego<br />
bloku operacyjnego przeznaczone do<br />
wstępnego mycia i dezynfekcji narzędzi, aby<br />
nie transportować skażonych w czasie operacji<br />
instrumentów i ułatwić ich późniejsze<br />
umycie i sterylizację. Jeśli użytkownik mimo<br />
wszystko życzy sobie, aby podręczna sterylizacja<br />
była elementem bloku operacyjnego,<br />
należy zadbać o to, aby dobrane urządzenia<br />
były wydajne, a procesy jak najszybsze.<br />
Można stworzyć namiastkę CS, łącząc strefę<br />
brudną z przelotową myjnią do narzędzi<br />
o pojemności np. ośmiu tac oraz czystą<br />
z urządzeniami do pakietowania i sterylizatorem<br />
o pojemności jednej jednostki wsadu.<br />
Czy są jeszcze jakieś informacje, którymi<br />
chcą Państwo podzielić się z naszymi<br />
czytelnikami?<br />
Radziłbym projektantom i architektom,<br />
aby polegali i korzystali z usług wyspecjalizowanych<br />
firm oraz projektantów technologii.<br />
Znają oni specyfikę funkcjonowania<br />
obiektów służby zdrowia i mają wiedzę na<br />
temat dostępnego na rynku wyposażenia.<br />
Mając na uwadze ilość czynników i złożoność<br />
zadań, które wpływają na powodzenie<br />
procesu sterylizacji i zapewnienie<br />
właściwego przygotowania materiału dostarczanego<br />
na salę operacyjną, spróbujmy<br />
projektując centralne sterylizacje pomóc<br />
ich pracownikom, wiedząc jak wielka spoczywa<br />
na nich odpowiedzialność.<br />
fot. archiwum Tehand<br />
94 świat architektury świat architektury 95
Wnętrza<br />
[NIE]TYPOWY<br />
SALON<br />
Projekt sieciowych salonów<br />
fryzjerskich<br />
2<br />
Jakby mnie Pan zapytał, co myślę o kole jako<br />
formie w projektach, to cóż… ta figura geometryczna<br />
jest raczej na pozycji straconej. A tu<br />
proszę: kółko, kółko, kółko. Historia jest skomplikowana<br />
– z Maciejem Skupińskim o projekcie<br />
„typowego” salonu fryzjerskiego, poszukiwaniu<br />
formy, zadawaniu pytań i udzielaniu na nie odpowiedzi<br />
rozmawiał Szymon Ciach.<br />
1<br />
Czy po raz pierwszy projektował<br />
Pan wnętrza salonu fryzjerskiego?<br />
Maciej Skupiński: W zasadzie tak. W zasadzie,<br />
bo projektując wnętrza hotelowe pracowałem<br />
wcześniej nad aranżacją salonów<br />
fryzjerskich. Ten projekt był jednak zdecydowanie<br />
pierwszym „typowym” i ogólnodostępnym<br />
salonem fryzjerskim. Pracowaliśmy<br />
też nad innymi „branżowymi” punktami usługowymi.<br />
Myślę o salonach kosmetycznych<br />
i solariach. Jedno z nich dostało nawet jakąś<br />
nagrodę branżową – za najlepsze solarium<br />
w południowo-zachodniej Polsce [śmiech] –<br />
więc pracując nad tym projektem, miałem<br />
doświadczenie.<br />
Salony fryzjerskie wymagają zastosowania<br />
specyficznych technologii – stanowiska<br />
fryzjerskie, mycie włosów, nakładanie<br />
farby, urządzenia do wykonywania<br />
trwałej. Przygotowywał je Pan w porozumieniu<br />
z przyszłymi użytkownikami?<br />
MS: Technologia to podstawa do pracy<br />
nad aranżacją wnętrza. To inwestor z technologiem<br />
– z kimś kto dobrze zna branżę<br />
pod względem przepisów, jak i zwyczajnej,<br />
codziennej pracy specyficznej dla salonu fryzjerskiego<br />
– ustala wytyczne do mojej części<br />
opracowania. Projektant wnętrz powinien<br />
dostać konkretny program – im konkretniejszy,<br />
tym łatwiejsza praca nad danym zadaniem.<br />
Taka sama zasada funkcjonuje właściwie<br />
w każdym projekcie aranżacji wnętrz<br />
usługowych, zaczynając od restauracji, a na<br />
sklepach kończąc. Dobrze przygotowany<br />
projekt technologii i poprowadzony brief<br />
projektu pozwalają wczuć się w to, jak powinien<br />
funkcjonować dany salon. Dobry materiał<br />
wyjściowy to podstawa do poszukiwań<br />
rozwiązań, zadawania odpowiednich pytań<br />
i znajdowania odpowiedzi.<br />
W koncepcji odnajdujemy powracający<br />
motyw okręgu. Czy to właśnie ta<br />
figura geometryczna była Pana motywem<br />
przewodnim?<br />
MS: Z tym okręgiem to czysty przypadek.<br />
Jakby mnie Pan zapytał, co myślę o kole jako<br />
formie w projektach, to cóż… ta figura geometryczna<br />
jest raczej na pozycji straconej. A tu<br />
proszę: kółko, kółko, kółko. Historia jest skomplikowana.<br />
Zlecenie dostaliśmy na przygotowanie<br />
pierwszego „wzorcowego” wnętrza sieci<br />
małych lokalnych salonów fryzjerskich. Saloniki<br />
miały mieć do 65 m 2 i wyróżniać się czymś<br />
indywidualnym. Faza koncepcyjna rozwlekała<br />
nam się strasznie. W pracy zespołu czynnie<br />
uczestniczył inwestor. Mieliśmy duży kłopot<br />
w ustawieniu wszystkiego, co miało znaleźć się<br />
na tak małej powierzchni. Z jednej strony wrażenia<br />
estetyczne, a z drugiej mikromist [rodzaj<br />
zabiegu fryzjerskiego – przyp. red.] i infrazon<br />
[suszarka fryzjerska – przyp. red.]. Do tego<br />
wszechpanująca moda na salony w stylu New<br />
Romantic. Powstały trzy w Warszawie i okazuje<br />
się, że w Polsce „już nie da rady nic innego zrobić”.<br />
To była naprawdę trudna praca. I właśnie<br />
podczas jednego z niezliczonej ilości spotkań,<br />
w geście rozpaczy narysowałem elipsę i kółko<br />
w środku. Tak już zostało… Zrobiliśmy wszystko,<br />
żeby to jakoś uratować [śmiech].<br />
Pana twórczość opiera się na rozwiązaniach<br />
zdecydowanych, często zaskakujących<br />
połączeniach kolorystycznych.<br />
Projekt salonów jest stonowany.<br />
Co jest przyczyną takiego podejścia do<br />
tematu?<br />
MS: Hmm… Zawsze staram się zbudować<br />
projekt na jakimś „patencie”, który najczęściej<br />
wynika z uwarunkowań funkcjonalnych<br />
czy konstrukcyjnych. Na bazie obchodzenia<br />
problemów tworzy się fundament dalszej<br />
pracy. Taki dobrze rozwiązany szkielet potem<br />
wystarczy już tylko pokolorować i „ubrać”<br />
w materiały wykończeniowe. Jeśli mówi Pan,<br />
że wnętrze salonu ma stonowany charakter,<br />
to pewnie tak jest. Ma być elegancko i nastrojowo.<br />
Wnętrze musi być akceptowalne dla<br />
szerokiej klienteli, dla kobiet i mężczyzn, konserwatystów<br />
i otwartych na świat. Poza tym<br />
to kółko… Nie mogłem szaleć z materiałami<br />
wykończeniowymi, bo z samą formą poradziłem<br />
sobie jak nigdy wcześniej [śmiech].<br />
3<br />
96 świat architektury<br />
96 świat architektury świat architektury 97
Lifestyle<br />
Lifestyle<br />
fot: Krzysztof Smyk<br />
W jaki sposób rozwiązał Pan oświetlenie,<br />
które jest kluczowe w pracy fryzjera,<br />
a musi być na tyle dyskretne, aby<br />
nie przeszkadzało klientowi?<br />
MS: Podstawa to zapewnienie maksymalnej<br />
ilości światła ogólnego, rozproszonego.<br />
Modelowy lokal ma dużą witrynę i pomimo<br />
podcienia ma do dyspozycji sporo światła<br />
dziennego. W suficie zainstalowaliśmy metahalogeny<br />
dające światło w ciepłych barwach.<br />
Każde lustro wyposażone jest w oświetlenie<br />
zabudowane w ramie, dzięki czemu zyskaliśmy<br />
więcej światła dla obiektów przed nim.<br />
Jest to istotne dla klienta, który ma wyraźnie<br />
oświetloną twarz i w lustrze dobrze widzi<br />
siebie i cały proces strzyżenia. Ostatni element<br />
to lampa dekoracyjna w kształcie sfery,<br />
która znajduje się na środku salonu.<br />
5<br />
Na jakie wygody mogą liczyć klienci<br />
salonów fryzjerskich wykonanych<br />
zgodnie z Pana koncepcją?<br />
MS: Zaprojektowany przez nas salonik<br />
jest uzbrojony jak stacja kosmiczna. Tego<br />
może nie widać na zdjęciach – chcieliśmy<br />
stworzyć wrażenie maksymalnie pustego,<br />
przestronnego wnętrza – ale każdy centymetr<br />
kwadratowy zabudowy jest wykorzystany<br />
na „zaparkowanie” różnych atrakcyjnych<br />
instrumentów. W programie salonu<br />
fryzjerskiego użytkownicy odnajdą wszystkie<br />
atrakcje znane z dużych, sławnych salonów<br />
fryzjerskich, jak choćby wspomniane wcześniej<br />
infrazon czy mikromist. Niewątpliwym<br />
gadżetem są fotele umywalni włosów wyposażone<br />
w urządzenie do masażu sziatsu.<br />
Proszę opowiedzieć o niezwykłych,<br />
lustrzanych posadzkach. Często<br />
uwzględnia Pan w swoich projektach to<br />
rozwiązanie?<br />
MS: W projekcie zaproponowane zostało<br />
rozwiązanie posadzek wykończeniem<br />
z żywic epoksydowych. W realizacji zostało<br />
to zamienione na płyty gres o formacie<br />
80x80 cm, co stanowi ułatwienie w realizacji<br />
sieciowej. Wylewki uważam za ciekawy materiał<br />
wykończeniowy, który ma duży potencjał<br />
w projektach aranżacji wnętrz.<br />
Na co należy zwrócić uwagę, tworząc<br />
projekt rozwiązania sieciowego?<br />
MS: Przyjęte rozwiązania muszą być elastyczne,<br />
łatwo adaptowalne do różnych warunków<br />
lokalowych. Projekt musi być charakterystyczny<br />
i łatwo zapamiętywany po to, by<br />
klient czuł się jak u siebie w każdym punkcie<br />
tej samej sieci.<br />
Jak dużo elastyczności dopuszcza<br />
Pan w adaptacji projektu do warunków<br />
wnętrza, w którym znajdzie się salon?<br />
MS: Najważniejszy jest dla mnie klimat<br />
wnętrza. Prosty zabieg aranżacyjny, polegający<br />
na sprowadzeniu wszystkiego do dwóch<br />
mocno kontrastujących, ciepłych barw, nadaje<br />
niepowtarzalny klimat temu miejscu. Tego<br />
na pewno nie będziemy zmieniać. Natomiast<br />
forma wynikająca z ustawienia tej samej funkcji<br />
na innej powierzchni będzie musiała ulegać<br />
modyfikacjom.<br />
1<br />
2<br />
3<br />
4<br />
4<br />
Gra kolorów<br />
Wnętrze salonu<br />
Strefowanie funkcji<br />
Esprit home bath concept<br />
firmy Kludi<br />
Lifeline – nowoczesna kolekcja<br />
mebli marki Klose<br />
W ramach kolekcji Lifeline dostępne są meble<br />
do salonu oraz jadalni. Obecnie linia wzornicza<br />
została rozszerzona o wyposażenie sypialni. Dzięki<br />
eliminacji zbędnych detali najważniejsze stają się<br />
geometryczne formy brył o odpowiednio dobranych<br />
proporcjach, wyraziste kolory wybarwień<br />
i nowatorskie rozwiązania konstrukcyjne.<br />
Meble Lifeline otrzymały tytuł „Red Dot<br />
Honorable Mention 2009”.<br />
www.klose.pl<br />
Jedyne takie krzesło<br />
Krzesło Chair_One zostało zaprojektowane<br />
dla włoskiej firmy Magis. Ażurowa konstrukcja<br />
oparta na siatce wielokątów stanowi<br />
– doskonały do minimalistycznych wnętrz<br />
– akcent o surowym charakterze. Szkielet został<br />
wykonany z odlewu aluminium, a kształt<br />
pozwala składować krzesła jedno na drugim.<br />
Chair_One ma wygodne siedzisko przeciwstawione<br />
ostrym liniom projektu.<br />
www.fabrykaform.pl<br />
Meble z bambusa<br />
Łóżka, fotele, krzesła, szafy, komody,<br />
biurka oraz lustra to tylko niektóre<br />
rodzaje mebli z bambusa, które posiada<br />
w ofercie firma High Touch. Ich jakość<br />
gwarantuje materiał oraz proces produkcyjny,<br />
który w 95% zapobiega tworzeniu<br />
się rys. Każdy mebel jest ręcznie wypracowanym<br />
dziełem, dla którego wzorem<br />
jest natura.<br />
W ofercie są trzy odmiany bambusa:<br />
jasna, naturalnie ciemna i tygrysia.<br />
www.hightouch.pl<br />
Acer na tropie doskonałości<br />
Długi czas pracy akumulatora (do<br />
12 h), wydajność, płaska obudowa (poniżej<br />
25 mm) i mały ciężar (1,4 do 2,4 kg) to<br />
cechy laptopów Aspire TimelineX.<br />
Seria obejmuje laptopy w różnych<br />
rozmiarach – od przekątnej 11,6” i 13,3”<br />
do 14,0” i 15,6” – i wykorzystuje płaskie<br />
ekrany o współczynniku kształtu 16:9<br />
i rozdzielczości 1366x768 HD. Płaska<br />
obudowa w kolorze matowego aluminium<br />
jest wytrzymała i lekka, a pod<br />
pokrywą znajduje się czuła klawiatura<br />
z szerokimi klawiszami.<br />
www.acer.pl<br />
Lokalizacja/adres<br />
Pracownia projektowa<br />
Projektant<br />
Architekci<br />
5<br />
Koordynacja<br />
Stanowiska fryzjerskie<br />
Recepcja i strefa oczekiwania<br />
Data opracowania 2009 r.<br />
Data realizacji 2010 r.<br />
Powierzchnia całkowita 65 m 2<br />
rozwiązanie sieciowe<br />
Mooos sp. z o.o.<br />
Maciej Skupiński<br />
Zuza Róg, Joanna Kijak<br />
Mooos sp. z o.o.<br />
Biorąc pod uwagę panujące na rynku<br />
tendencje oraz potrzeby świadomych,<br />
coraz bardziej wymagających klientów,<br />
Kludi i Esprit połączyli swe siły, czego<br />
efektem jest Esprit home bath concept.<br />
Stylistyka wszystkich produktów jest<br />
optymistyczna, świeża i nowoczesna,<br />
przez co idealnie trafia w gust osób dynamicznych,<br />
otwartych na nowości, które<br />
zwracają uwagę na jakość i świadomie<br />
kreują otaczającą ich przestrzeń.<br />
www.kludi.com<br />
Prywatny masażysta stóp<br />
Firma Severin posiada w swojej ofercie<br />
masażer FM 7633. 70 dysz masażu<br />
powietrznego, 400 wypustek, ogrzewana<br />
powierzchnia oparcia stóp i funkcja masażu<br />
ciepłem zagwarantują komfort i relaks na<br />
najwyższym poziomie. Dodatkowo, masażer<br />
wyposażony jest w urządzenie do<br />
pedicure z 4 różnymi przystawkami, które<br />
wymasują, wygładzą i wypielęgnują skórę.<br />
www.irmedia.com.pl<br />
98 świat architektury świat architektury 99
Lifestyle<br />
Latem brak okularów słonecznych to nie tylko zdrowotne,<br />
ale i poważne modowe faux pas. Kolorowe i jednobarwne,<br />
w plastikowych, szylkretowych czy metalowych<br />
oprawkach, są obowiązkowym „wakacyjnym” atrybutem<br />
nie tylko na plażę – nie oszukujmy się, nosimy je przecież<br />
nie tylko po to, by chronić oczy przed słońcem...<br />
Okulary słoneczne, najlepiej znanej marki,<br />
to dodatek uniwersalny. Kultowy jak torebka<br />
od Prady i szpilki Blahnika, elegancki jak klasyczny<br />
trencz Burberry, niezobowiązujący jak polo<br />
Lacoste i niezastąpiony jak porządna, skórzana<br />
aktówka. Niby nic, niby drobiazg – ale za to<br />
w jakim stylu! Wakacyjny charakter okularów<br />
słonecznych nie wyklucza użytkowania<br />
ich praktycznie przez cały rok. To bez znaczenia,<br />
czy ubieramy się w plażową kreację,<br />
czy jesteśmy zmuszeni do noszenia służbowego<br />
uniformu – okulary przydadzą się nam<br />
zawsze. Potrafią przecież „podkręcić” każdy<br />
strój, dodać mu tajemniczej elegancji, sznytu<br />
lub przeciwnie – nawet poważną garsonkę<br />
czy garnitur doprawić szczyptą szaleństwa. Są<br />
jak wspaniała, luksusowa biżuteria, na którą<br />
mogą sobie pozwolić nawet panowie i to bez<br />
ryzyka posądzenia płci brzydszej o nadmierne<br />
upodobanie do świecidełek. Okulary znanych<br />
marek są jak dobre zegarki – warto w nie zainwestować,<br />
bo jeśli wybierzemy ponadczasowy<br />
fason, będą nam służyć latami.<br />
Lenonki do szuflady<br />
Od zeszłego roku na mijanych na ulicach<br />
buziach pań (i panów też!) królują „muchy”<br />
w rozmiarze XXL, duże i szerokie, zasłaniające<br />
niemal pół twarzy, w kolorowych oprawkach.<br />
Małe, owalne i zupełnie okrągłe „lenonki” z kolorowymi<br />
szkłami póki co schowajmy do futerałów<br />
– być może kapryśna moda przypomni<br />
nam o nich w następnym sezonie? Wszak od<br />
lat nie słabnie zainteresowanie stylem dziecikwiatów,<br />
dzisiaj zwanym boho lub neohippie,<br />
GADŻET<br />
MIŁY DLA<br />
OKA<br />
nonszalanckimi barwnymi strojami i dodatkami<br />
vintage pamiętającymi festiwal w Woodstock<br />
– takimi właśnie jak okrągłe okulary w cienkiej<br />
metalowej oprawce... Tak czy inaczej, na wybiegach<br />
domów mody i na zwykłych szarych<br />
ulicach nosi się duże, wyraziste „muchy”. Ten<br />
model okularów dosłownie cytuje modę z lat<br />
sześćdziesiątych, odkurzając ulubiony fason<br />
Jackie Kennedy, Jane Birkin, Brigitte Bardot i –<br />
w nieco bardziej zaokrąglonej, „kociej” formie<br />
– Audrey Hepburn, ale w nowoczesnej wersji:<br />
wielkie, ciemne okulary sięgające brwi mają<br />
dziś nie tylko czarne i białe plastikowe oprawki.<br />
Dyktatorzy mody z powodzeniem lansują<br />
metalowe – platynowe, złote, srebrne i tytanowe<br />
– oraz szylkretowe masywne ramy<br />
otaczające duże, przyciemniane na brązowo<br />
i czarno szkła. Nie będzie przesadą stwierdzenie,<br />
że oprawki okularów słonecznych<br />
to współcześnie małe dzieła sztuki, łączące<br />
zaawansowaną technologię i fantazyjne<br />
pomysły projektantów – naprawdę mamy<br />
w czym wybierać, począwszy od plastikowych<br />
okularów w ponad dwóch tysiącach<br />
kolorów, po te z oprawkami z drewna, kości,<br />
np. z bawolich rogów czy ze skorupy żółwia,<br />
a nawet obciągane skórą i jedwabiem. Modne<br />
są także wszelkie przykuwające wzrok świecidełka<br />
zatopione w oprawkach – cyrkonie<br />
i nity lub – w wersji luksusowej – szlachetne<br />
i półszlachetne kamienie.<br />
Błyszczące elementy pojawiają się w tym<br />
sezonie także bezpośrednio na szkłach, tworząc<br />
niewielkie wzorki, np. gwiazdki czy serduszka.<br />
Z mody nie wychodzą (i pewnie już<br />
nie wyjdą) także klasyczne „awiatorki” – model<br />
legendarnej już marki Ray Ban, ulubiony<br />
nie wiedzieć czemu zwłaszcza przez całe<br />
zastępy muzyków bluesowych, wokalistów<br />
ostrego rocka, bohaterów kultowych filmów<br />
(patrz: choćby Tom Cruise w „Top Gun”)<br />
i policjantów nie tylko z Miami, ale niemal<br />
z każdego amerykańskiego patrolu drogówki.<br />
Tegoroczny „sezon na okulary” jest dla nas<br />
dość łaskawy: najmodniejsze kolory szkieł,<br />
czyli odcienie brązu, zieleni i klasycznych szarości<br />
przechodzących w głęboką czerń, są też<br />
niezwykle praktyczne i pasujące do każdego<br />
stroju. Bez obaw możemy nosić także odważniejsze,<br />
jasne kolory – geometryczną biel<br />
w opartowskim stylu, słodki pastelowy róż<br />
i inne odcienie perłowe lub mocną, zdecydowaną<br />
czerwień. Najważniejsze, by oprawki<br />
dostosować do kształtu twarzy – najlepiej<br />
kierować się przy wyborze tym, by okulary<br />
nie „kładły się” na policzkach i nie zakrywały<br />
całkowicie brwi. Nie powinny być też szersze<br />
niż buzia, za to muszą być proporcjonalne do<br />
jej wielkości. Jeśli chodzi o kształt oprawek,<br />
można zastosować znaną zasadę w dużym<br />
uproszczeniu: okulary powinny być zawsze<br />
geometrycznie inne niż zarys twarzy. I tak:<br />
twarz okrągła, o regularnych rysach, będzie<br />
korzystnie wyglądać w okularach<br />
prostokątnych, ale także w oprawkach<br />
o wydłużonym, kocim kształcie. Należy<br />
zwrócić uwagę na to, by oprawki nie wystawały<br />
poza skronie – to optycznie jeszcze<br />
bardziej poszerzy twarz,<br />
trójkątna buzia zaprezentuje się dobrze<br />
w kształcie owalnym lub prostokątnym –<br />
należy zaś zdecydowanie unikać oprawek<br />
typu „kocie oczy”,<br />
twarz kwadratowa – najlepiej pasują do<br />
niej oprawki w kształcie owalnym lub<br />
okrągłym albo awangardowe... serduszka;<br />
owalna i podłużna – właściwie pasują jej<br />
każde oprawki, choć najlepiej wygląda<br />
w okrągłych lub kwadratowych okularach.<br />
Ochrona na serio<br />
Modne okulary powinny być nie tylko<br />
zgodne z obowiązującymi trendami, ale również<br />
zdrowe dla oczu. Szkła – aby rzeczywiście<br />
stanowiły ochronę – powinny zawierać<br />
filtr UV i posiadać odpowiedni stopień zaciemnienia.<br />
Dlatego darujmy sobie wszelkie<br />
„okazyjne” zakupy straganowych modeli – co<br />
z tego, że nieźle wyglądają, gdy często nie<br />
mają żadnych walorów zabezpieczających,<br />
a wręcz przeciwnie – tworzywo, z którego są<br />
wykonane, może zawierać szkodliwe dla oczu<br />
substancje.<br />
Pamiętajmy, że nawet wtedy, gdy spędzamy<br />
lato w mieście, jesteśmy narażeni na<br />
uszkodzenie narządu wzroku pod wpływem<br />
zbyt intensywnego światła słonecznego oraz<br />
niewidzialnego promieniowania ultrafioletowego<br />
i podczerwonego. Intensywność światła<br />
UV wzrasta wraz ze wzrostem wysokości<br />
nad poziomem morza i jest różna w zależności<br />
od pory dnia i roku – naszym oczom<br />
najbardziej zagraża latem i jesienią w godzinach<br />
od 9-15. Korzystanie z dobrych szkieł<br />
przeciwsłonecznych to zatem konieczność,<br />
od której nie ma odstępstw. Warto wybrać<br />
się do profesjonalnego salonu optycznego,<br />
gdzie specjaliści pomogą nam wybrać odpowiednie<br />
okulary – nie tylko modne, ale<br />
i chroniące oczy. Wszystko zależy od tego,<br />
jakie okulary chcemy kupić – inne będą te,<br />
których zamierzamy używać przy uprawianiu<br />
sportów, inne do codziennego użytku.<br />
Te przeznaczone dla narciarzy, rowerzystów<br />
i wszystkich osób, które aktywnie spędzają<br />
wakacje, powinny być przede wszystkim doskonale<br />
dopasowane do głowy: warto zwrócić<br />
uwagę na odpowiedniej długości zauszniki,<br />
silikonowy nanosek, który na dobre „zamocuje”<br />
je na twarzy i szerokie, w miarę szczelnie<br />
obejmujące oko oprawki. Ze względów bezpieczeństwa<br />
poleca się sportowe okulary ze<br />
szkłami z tworzyw sztucznych, oczywiście wyposażonych<br />
w filtry – pamiętajmy, że mają one<br />
chronić nas nie tylko przed promieniami UV, ale<br />
także przed urazami mechanicznymi, np. gałęziami,<br />
owadami, żwirem i kamykami. Jeśli szukamy<br />
okularów ot tak, na co dzień – na pewno<br />
nie poczujemy się zawiedzeni asortymentem<br />
i wyborem kształtów, modeli, ozdób i kolorów.<br />
Każdy powinien znaleźć coś dla siebie,<br />
a czy będzie to najnowsza designerska propozycja<br />
młodego awangardowego projektanta,<br />
czy też klasyka w stylu Chanel czy Diora, zdecydujmy<br />
sami. Okulary mają przecież podkreślać<br />
nasz styl i... osobowość!<br />
Monika Lipińska<br />
Okulary ze specjalnej półki<br />
Osobom, które na co dzień noszą okulary<br />
korekcyjne, szczególnie polecane są słoneczne<br />
okulary fotochromowe, mineralne i organiczne,<br />
gdzie zmienny efekt ściemniania i rozjaśniania<br />
szkieł osiągany jest za pomocą związków srebra,<br />
które w obecności światła słonecznego<br />
i ultrafioletowego zmieniają swoją strukturę<br />
elektronową. Soczewki fotochromowe mineralne<br />
zawierają substancje chemiczne – halogenki,<br />
soczewki organiczne – oksaziny, pirany<br />
i fulgidy. Związki te absorbują promieniowanie<br />
UV i zmieniają pod jego wpływem strukturę<br />
molekularną: mogą absorbować od 60 do<br />
90% światła w bardzo krótkim czasie i również<br />
w krótkim czasie ulegają odbarwieniu do pełnej<br />
przezroczystości (od 6 do 15%). Stosuje się<br />
dwie metody nanoszenia warstw fotochromowych:<br />
inmass, która polega na równomiernym<br />
wypełnieniu całej struktury materiału soczewki<br />
oraz imbibition, w której molekuły zajmują jedynie<br />
najpłytszą (od 0,15 do 0.20 milimetra<br />
warstwę zewnętrzną powierzchni soczewki.<br />
Metoda in mass jest zawodna i obecnie coraz<br />
rzadziej stosowana, ponieważ proporcjonalnie<br />
do grubości soczewki zmienia się też stopień jej<br />
pełnego zabarwienia. Natomiast coraz częściej<br />
stosowana jest metoda imbibition i jej modyfikacje:<br />
metoda wirowania i naklejania.<br />
Świetnym rozwiązaniem, np. dla kierowców<br />
i osób, które pracują na świeżym powietrzu,<br />
są tzw. okulary polaryzacyjne. Jak działają?<br />
Otóż niespolaryzowane naturalne światło jest<br />
drgającą prostopadle do kierunku padania falą<br />
świetlną, która dostarcza wielu informacji. Jeśli<br />
fala ta pada pod kątem na gładką powierzchnię,<br />
np. asfalt, lód, wodę, piasek, lakier karoserii auta<br />
lub szkło, następuje częściowa lub całkowita<br />
polaryzacja liniowa w płaszczyźnie poziomej.<br />
Widzimy wtedy drażniący biały blask, który<br />
może wywołać nawet chwilowe oślepienie.<br />
Ponowne spolaryzowanie fali świetlnej z poziomej<br />
na pionową przez okulary polaryzacyjne<br />
eliminuje ten efekt. Powoduje to polepszenie<br />
widzenia kolorów, kontrastu, komfortu i chroni<br />
w 100% przed promieniowaniem UV. Okulary<br />
te mają zastosowanie podczas jazdy samochodem,<br />
uprawiania sportów wodnych, wycieczek<br />
górskich, nie są natomiast zalecane dla narciarzy,<br />
ponieważ nie pozwalają odróżnić lodu od<br />
śniegu. Zalecane są osobom po operacjach<br />
oczu lub z nadwrażliwością na światło. Wadą<br />
tych okularów jest utrudnienie oglądania obrazów<br />
na ekranach LCD, w które są wyposażone<br />
odbiorniki GPS w samochodzie. Mogą również<br />
ujawniać kolorowe wzory, będące efektem naprężeń<br />
szkła, utrudniając podróż samochodem.<br />
lek. okulista Danuta Korporowicz<br />
100 świat architektury świat architektury 101
3 / 2010<br />
Wydawca:<br />
W.A. sp. z o.o.<br />
ISSN: 2081-6413<br />
Adres Wydawcy i Redakcji:<br />
ul. Szewska 3a<br />
50-053 Wrocław<br />
tel. 71 369 93 49<br />
fax 71 369 93 31<br />
Redaktor Naczelna:<br />
dr inż. arch. Joanna Jabłońska<br />
tel. 71 369 93 62<br />
j.jablonska@<strong>swiat</strong>architektury.com<br />
„świat architektury”<br />
– nowy miesięcznik dla architektów.<br />
OTWARTA PRZESTRZEŃ<br />
DLA TWOICH POMYSŁÓW!<br />
Jesteś autorem ciekawego projektu, którego realizacja<br />
została już ukończona, i chcesz go opublikować bezpłatnie<br />
na naszych łamach? Chciałbyś otrzymywać nieodpłatnie<br />
miesięcznik „świat architektury”?<br />
Skontaktuj się z nami!<br />
biuro@<strong>swiat</strong>architektury.com<br />
tel. 71 369 93 45<br />
„świat architektury” to nowy miesięcznik<br />
dla architektów, w którym prezentujemy<br />
najnowsze realizacje polskich biur projektowych.<br />
Magazyn dystrybuowany jest do biur<br />
architektonicznych, jak również inwestorów,<br />
właścicieli firm budowlanych i deweloperskich,<br />
Wydziałów <strong>Architektury</strong> Urzędów Miast oraz banków.<br />
Zapraszamy na naszą stronę:<br />
www.<strong>swiat</strong>architektury.com,<br />
gdzie dostępne jest aktualne wydanie.<br />
102 świat architektury<br />
U SCHEIBLERA<br />
Apartamenty w byłej fabryce<br />
PARAGRAF<br />
Wydział Prawa i Administracji<br />
Uniwersytetu Łódzkiego<br />
MEDIA CENTRUM<br />
Siedziba redakcji<br />
Dziennika Zachodniego<br />
Sekretarz Redakcji:<br />
Szymon Ciach<br />
tel. 71 369 93 49<br />
sz.ciach@<strong>swiat</strong>architektury.com<br />
Korekta:<br />
Maja Kadłubek<br />
Autorzy:<br />
Marta Głowacka,<br />
Paweł Kraus, Magdalena Maszczyk,<br />
Grzegorz Mazur, Adam Osiński, Marcin Szczelina<br />
Kierownik Projektu:<br />
Magdalena Buczek<br />
tel. 71 369 93 45<br />
m.buczek@<strong>swiat</strong>architektury.com<br />
Dział marketingu i reklamy:<br />
Karolina Cawricz<br />
tel. 71 369 93 48<br />
k.cawricz@<strong>swiat</strong>architektury.com<br />
Szymon Ciach<br />
tel. 71 369 93 49<br />
sz.ciach@<strong>swiat</strong>architektury.com<br />
Redaktor techniczny:<br />
Tomasz Głowicki<br />
Fot. okładka:<br />
Marta Sinior<br />
Druk:<br />
MeCo Media Communications GmbH<br />
Wiedeń, Austria<br />
Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania<br />
i adiustacji tekstów, zmiany tytułów oraz<br />
niepublikowania ich bez podania przyczyny.<br />
Wszystkie materiały publikowane na łamach<br />
„świata architektury” objęte są prawem autorskim.<br />
Przedruk i udostępnianie wyłącznie<br />
po uzyskaniu zgody redakcji.<br />
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść<br />
zamieszczanych ogłoszeń i reklam.<br />
©Wszelkie prawa zastrzeżone W.A. sp. z o.o.<br />
Wrocław 2010
BOGACTWO<br />
EFEKTÓW<br />
DEKORACYJNYCH<br />
MAGNAT Style to kolekcja systemów dekoracyjnych, która obejmuje trzynacie rodzajów<br />
zdobie: Marmur Klasyczny, Stiuk Wenecki, Stiuk Wapienny, Glinka Wenecka, Grassi,<br />
Trawertyn, Pergameno, Velluto, Quarzo, Samum, Intonaco, Metallico i Beton. Stworzono j z myl<br />
o tych wszystkich, którzy oczekuj czego wicej ni tylko gadkie jedno- lub wielokolorowe<br />
ciany. Kady system dostpny jest w wielu wariantach kolorystycznych; wszystkie pozwalaj<br />
wprowadzi do wntrza przestrzenno i wielowymiarowo oraz nada mu oryginalny styl,<br />
peen bogactwa struktur i magicznego pikna.<br />
BIBLIOTEKI CAD DO POBRANIA NA STRONIE:<br />
WWW.MAGNATFARBY.PL