Milli Zeka
Description
Description
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
32<br />
<strong>Milli</strong> Zəka<br />
Ъямиля ЧИЧЯК<br />
SƏNİ O DAĞLARIN QOYNUNDA GÖZÜ YOLDA<br />
QOYDUĞUMUZ ÜÇÜN BİZİ BAĞIŞLA, BAĞIŞLA BİZİ, ANA!..<br />
Êÿë áÿ úÿð! Áó ñþç ùÿð äÿ ôÿ äè ëè ìÿ ýÿ -<br />
ëÿí äÿ, áó êÿë ìÿ ùÿð äÿ ôÿ ãó ëà üû ìà<br />
÷à òàí äà è÷èì äÿí ýè çèë òè êå ÷èð, ìÿ íè<br />
ñî éóã òÿð áà ñûð. ×öí êè ãîé íóí äà äöí éà éà ýþç<br />
à÷ äû üûì, Éåð öçö íöí úÿí íÿò ýó øÿ ñè áó óëó òîð -<br />
ïàã óçóí èë ëÿð äèð ÿñèð ëèê äÿ äèð. Àõû ìÿí áó óëó<br />
òîð ïàã äà äî üóë ìó øàì. Ýþ çöí äÿí þï äö éö ìöç,<br />
ýåúÿ-ýöíäöç ñåâÿ-ñåâÿ âÿñô åòäèéèìèç áóëàãëàðûìû<br />
çûí ýþ çöí äÿí èí äè íàí êîð åð ìÿ íè ëÿð ñó è÷èð.<br />
Ìÿí Êÿë áÿ úÿ ðÿ ðà éîí ìó äå äèì? Äè ëèì ãó -<br />
ðóñóí ìÿíèì. Êÿëáÿúÿð ðàéîí éîõ, ñÿìàíûí ÿíýèí<br />
ëèê ëÿ ðè íÿ óúà ëàí, ãàð òàë ëà ðûí ãûé âó ðóá, éó âà<br />
ãóðäóüó áèð äöíéàäûð. Òÿáèÿòèí åëìÿ ìÿëóì îëìà<br />
éàí, ùÿ ëÿ þé ðÿ íèë ìÿ éÿí ãàð òàë íþâ ëÿ ðè ìÿùç<br />
Êÿë áÿ úÿð äàü ëà ðûí äà éó âà ãó ðóð, ÿí ýèí ñÿ ìà -<br />
ëàð äàí àøà üû éà – äÿ ðèí äÿ ðÿ ëÿ ðÿ, ñûë äû ðûì éàð -<br />
üàí ëà ðà òà ìà øà åäèð. 1936 êâàä ðàò êè ëî ìåòð ëèê<br />
ÿðà çè ñè îëàí áó ýþ çÿë ëèê ñÿë òÿ íÿ òè úàí ëû òÿ áèÿò<br />
ìó çå éè äèð. Ìó çåé äå äèì, ãîé ðÿù ìÿò ëèê Øà ìèë<br />
ßñ ýÿ ðî âóí íà ðà ùàò ðó ùó øàä îë ñóí, óçóí èë ëÿð<br />
ÿð çèí äÿ îíóí ýÿð ýèí ÿìÿ éè, áþ éöê ôÿ äà êàð ëû üû<br />
ùå ñà áû íà éà ðà äû ëàí, Éåð öçöí äÿ òà éû-áÿ ðà áÿ ðè<br />
îë ìà éàí óíè êàë åêñ ïî íàò ëà ðà ìà ëèê òà ðèõ ìó çå -<br />
éè éà äû ìà äö øöð. Áó ìó çå éè ýþ ðÿí ëÿð ãÿ äèì<br />
Êÿë áÿ úÿ ðèí äö íÿ íè íÿ ùåé ðÿò ëÿ ðè íè ýèç ëÿ äÿ áèë -<br />
ìèðäèëÿð. Êÿëáÿúÿðèí ùÿð ãàéà ïàð ÷àñû áèð òàðèõäèð.<br />
Áó ðà äà ÿëèí ëÿ òî õóí äó üóí, ýþ çöí ëÿ<br />
ýþð äö éöí ùÿð íÿ âàð ñà, ãèé ìÿ òè áè ëèí ìÿ éÿí<br />
áèð ñÿð âÿò äèð. Ùà âà ñû, ñó éó, ÷þ ëö-÷ÿ ìÿ íè, ÷è ÷ÿê -<br />
ëÿðè úàí äÿðìàíûäûð. Ãÿäèì äþâðëÿðäÿ Êÿëáÿúÿðÿ<br />
ýÿë ìèø áèð ñÿé éàù áó éå ðè “ÿáÿ äè äè ðè ëèê<br />
îúà üû” àä ëàí äû ðûá. Àì ìà èí äè áó äè ðè ëèê îúà üû<br />
ÿñàðÿò àëòûíäàäûð. Ðóñ îðäóñóíóí êþìÿéè èëÿ åðìÿ<br />
íè ãÿñá êàð ëà ðû 1993-úö èë àï ðåë àéû íûí 2-äÿ<br />
÷îõ äàí ùÿñ ðÿ òèí äÿ îë äóã ëà ðû Êÿë áÿ úÿ ðÿ ùö úóì<br />
åäÿ ðÿê èí ñàí ëà ðûí èë ëÿð óçó íó ãó ðóá-éà ðàò äûã -<br />
ëà ðû íû òàð-ìàð åò äè ëÿð, áó éåð ëÿ ðè âè ðàí ãîé äó -<br />
ëàð, ãûç-ýÿ ëèí ëÿ ðèí èñ ìÿ òè íÿ ÿë óçàò äû ëàð, ùÿ ëàê<br />
îë ìóø ÿð îüóë ëà ðûí áàð ìàã ëà ðû íû êÿ ñÿ ðÿê íè øàí<br />
öçöê ëÿ ðè íè ÷û õàðò äû ëàð. Åð ìÿ íè áàð áàð ëà ðû òÿ ðÿ -<br />
ôèí äÿí Êÿë áÿ úÿ ðèí òÿ áèè ñÿð âÿò ëÿ ðè òà ëàí äû, éå ðè,<br />
ýþ éö îä ëà ðà ãà ëàí äû.<br />
Éàõ øû éà äûì äà äûð, áèð êÿë áÿ úÿð ëè ãà äûí-àíà<br />
êþ÷ êöí ëöê äþâ ðö àù-íà ëÿ ÷ÿ êèá äå éèð äè: “Ö÷ íè -<br />
øàíëû ãûçûìà òóòäóüóì úåð-úåùèç òàâàíà äÿéèðäè.<br />
Áèð ÷þï áå ëÿ ýþ òöð ìÿ äÿí Êÿë áÿ úÿ ðè òÿðê åò äèê,<br />
êþ÷ êöí îë äóã...”<br />
“Êþ÷ êöí” – íå úÿ äÿ öðÿ êàü ðû äàí, öðÿê äàü -<br />
ëà éàí ñþç äöð áó ñþç. Èí ñàí äà þç þë êÿ ñèí äÿ êþ÷ -<br />
êöí îëàð ìû? Þç âÿ òÿ íèí äÿ âÿ òÿí ñèç îëàð ìû?<br />
Éà äû ìà Àçÿð áàé úà íûí Serbiéà äà êû ôþâ ãÿ ëà -<br />
äÿ âÿ ñÿ ëà ùè éйÿò ëè ñÿ ôè ðè, Rumыnиyada åð ìÿ íè ëÿ -<br />
ðèí õàë ãû ìû çûí ÿëåé ùè íÿ àïàð äû üû òÿá ëè üà òûí<br />
ãàðøûñûíû úÿñàðÿòëÿ àëàí, òöðê äöíéàñûíûí ãÿääàð<br />
äöø ìÿ íè Àíä ðî íè êÿ ùåé êÿë ãî éóë ìà ñû íà ìà íå<br />
îëàí, èì êàí âåð ìÿ éÿí åëîü ëó ìóç, áþ éöê âÿ òÿí -<br />
ïÿð âÿð Åë äàð Ùÿ ñÿ íî âà ñÿ ìè ìè ùèñ ëÿ ðèì ëÿ ùÿñð<br />
åò äè éèì “Éàõ øû äû” øåè ðè íèí áèð áÿí äè äöø äö:<br />
Âÿ òÿí äÿ éà øà äûã âÿ òÿí ñèç, ãàð äàø,<br />
Ãàë ìû øûã êöë ôÿò ñèç-÷ÿ òÿí ñèç, ãàð äàø,<br />
Ðóù íå úÿ éà øà йар áÿ äÿí ñèç, ãàð äàø,<br />
Þë ìÿ éÿ î éå ðèí äö çö éàõ øû äû.<br />
Àëëàùûì, êÿðÿìèíÿ øöêöð, ñÿí íèéÿ áóíëàðû âÿòÿí<br />
ñå âÿð èí ñàí ëà ðà ðÿ âà ýþ ðöð ñÿí àõû, íè éÿ?..<br />
Ìÿí íèéÿ ãÿëáèì ãàí àüëàéà-àüëàéà, ýþçëÿðèìäÿ<br />
éàø ýþéíÿéÿ-ýþéíÿéÿ Êÿëáÿúÿðè âÿñô åòìÿêäÿí<br />
äîéìóðàì? ×öíêè âàõòèëÿ Êÿëáÿúÿðèí – àíà éóðäóí<br />
ãÿäðèíè áèëìÿìèøèê. Òÿêúÿ Êÿëáÿúÿðèíìè?<br />
Õåéð, áö òþâ ëöê äÿ äöø ìÿí òàï äà üûí äà èí ëÿ éÿí<br />
Çÿíýÿçóðóí, Ãàðàáàüûí âÿ áàøãà èòèðèëÿí ãÿäèì<br />
Àçÿð áàé úàí òîð ïàã ëà ðû íûí ãÿ äèð-ãèé ìÿ òè íè áèë -<br />
ìÿ ìè øèê. Ìÿí áó ýöí äÿ íà ìó ñó äöø ìÿí ÿëè íÿ<br />
êå÷ ìÿ ñèí äå éÿ þçö íö ãà éà ëàð äàí àòàí ãåé ðÿò ëè<br />
Êÿëáÿúÿð ãûç-ýÿëèíëÿðèíèí, àíà-áàúûëàðûíûí ñÿñèíè,<br />
ùàðàéûíû åøèäèðÿì. Âÿ éàäûìà ÿñàòèðëÿðäÿí, íàüûë<br />
ëàð äàí, ÿô ñà íÿ ëÿð äÿí ýÿ ëÿí, äöø ìÿí ÿëè íÿ<br />
êå÷ìÿñèí äåéÿ Òàíðûéà öç òóòàí, äàøà, ãàéàéà<br />
÷åâðèëìÿñèíè äèëÿéÿí ãûçëàðûìûç, ýÿëèíëÿðèìèç äöøöð.<br />
Äöøöíöðÿì êè, î ÿéèëìÿç ãàéàëàð, äàøëàð ñÿëòÿíÿòèíè<br />
äèíäèðñÿí, íÿëÿð äàíûøìàç!..<br />
Àé ðû ëû üûí áó ãÿ äÿð óçóí âÿ öçöí òö ëö, áóí úà<br />
úÿ ùÿí íÿì îë äó üó íó êèì áè ëÿ áè ëÿð äè? Àíà áÿò -<br />
íèí äÿ êþ÷ êöí äö øÿí âàð ëûã ëà ð, òÿ çÿ úÿ àéàã òó -<br />
òóá ýÿ çè øÿí ôè äàí ëà ð èí äè бир иэид юмрц<br />
йа ша йыrлар...<br />
Ìÿ íèì äÿ éà øû ìûí öñ òö íÿ éàø ýÿ ëèð. Áèð<br />
âàõò ëàð òÿð ÷è ÷ÿê êè ìè îë ñàì äà, èí äè äö øöí úÿ -<br />
ëÿð ãîé íóí äà, ôè êèð ëÿð àëÿ ìèí äÿ, ãÿì äÿð éà ñûí -<br />
äà éàì. Èí äè ãÿ ëÿ ìè ìÿ ýöú âå ðè ðÿì. Êþí ëö ìö<br />
öøö äÿí, öðÿ éè ìè ýþé íÿ äÿí éà ðà ëû éà çû ëàð éà çû -