Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
tafod eláie<br />
EBRILL<br />
2013<br />
Rhif 276<br />
Pris 80c<br />
Cychwyn Cymdeithas yr Iaith<br />
Gymraeg<br />
Eisteddfod Ysgol Llanhari<br />
Gwynfor Dafydd gyda’i athrawes Gymraeg, Miss Catrin Rowlands.<br />
Yn Ysgol Haf y Blaid yn 1962 fe sefydlwyd y Gymdeithas. I<br />
ddathlu’r 50 mlwyddiant fe ddaeth nifer i Bontarddulais i goffau y<br />
digwyddiad. Cafodd un o’r sylfaenwyr, Gareth Miles, Graigwen,<br />
Pontypridd, y fraint o ddadorchuddio plac arbennig a luniwyd gan<br />
y saer maen, Ieuan Rees.<br />
S4C yn Penodi<br />
Pennaeth Datblygu<br />
Masnachol<br />
Mae S4C Masnachol wedi cyhoeddi mai David Bryant yw<br />
Pennaeth Datblygu Masnachol newydd y sianel. Yn gyn Brif<br />
Swyddog Cyllid gydag Universal Music UK, bydd David yn<br />
arwain ymdrechion y sianel i chwilio am gyfleoedd masnachol<br />
newydd. Bydd David yn datblygu prosiectau sy’n cynhyrchu<br />
elw masnachol i S4C ac sy’n cyd-fynd â gweithgareddau<br />
darlledu cyhoeddus S4C.<br />
Mae David Bryant yn dod o Bentre’r Eglwys yn wreiddiol.<br />
Mae’n gyn ddisgybl Ysgol Gyfun Rhydfelen, ac aeth ymlaen i<br />
astudio ym Mhrifysgol Nottingham a City University yn<br />
Llundain.<br />
Cafwyd diwrnod bendigedig yn Ysgol Llanhari ar Fawrth y<br />
cyntaf eleni gyda gweithgareddau rhynglysol yn y bore a<br />
chystadleuaeth frwd rhwng corau llysoedd Trisant, Aran a Hari<br />
ynghyd â Seremoni’r Cadeirio yn y prynhawn.<br />
Gwynfor Dafydd dan y llys enw ‘Charlie’ oedd enillydd y<br />
Gadair eleni gyda Hedydd Edge yn ail ac Elinor Thomas yn<br />
drydydd.<br />
Y Prifardd Aled Gwyn oedd beirniad cystadleuaeth y<br />
Gadair . Cafodd ei blesio’n fawr fel y gwelir o’r detholiad yma<br />
o’i feirniadaeth: "Cyflwynodd Charlie ddau ddarn i'r<br />
gystadleuaeth. Ymson milwr yn y ffosydd oedd y cyntaf. Darn<br />
o waith gafaelgar ac ingol. Mae ôl cynllunio gofalus wrth roi'r<br />
holl ddarnau amrywiol yn ei lle a'u torri yn drawiadol gan<br />
gwpledi cywydd cynnig y bardd ifanc o filwr i greu ei awdl.<br />
Camp aruthrol yr awdur ifanc oed ysgol hwn yw ei fod wedi<br />
gallu cyfleu arswyd erchyll rhyfel mor gythreulig mewn modd<br />
mor gofiadwy. Cyflwynir y cyfan mewn iaith rywiog afaelgar<br />
ac mae pob paragraff yn talu am ei le ac fe wneir defnydd<br />
hyfryd o iaith lafar naturiol gan wneud y darn yn ddarllenadwy<br />
tu hwnt. Mae'r ail ddarn yn gerdd fer gynganeddol, yn gywydd<br />
ac englyn penfyr. Mae gyda chi gynganeddwr yn Llanhari a<br />
wna brifio i fod yn bifardd, os y gwnaiff ymroi iddi."<br />
Criw Rifiw y Dwrlyn (tudalen 3)<br />
w w w . t a f e l a i . c o m<br />
Merched y Wawr yn gorymdeithio yng Nghaerdydd<br />
ar Ddydd Gŵyl Dewi
2 <strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
tafod elái<br />
GOLYGYDD<br />
Penri Williams<br />
029 20890040<br />
HYSBYSEBION<br />
David Knight 029 20891353<br />
CYHOEDDUSRWYDD<br />
Colin Williams<br />
029 20890979<br />
Cyhoeddir y rhifyn nesaf<br />
ar 3 Mai 2013<br />
Erthyglau a straeon<br />
i gyrraedd erbyn<br />
24 <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Y Golygydd<br />
Hendre 4 Pantbach<br />
Pentyrch<br />
CF15 9TG<br />
Ffôn: 029 20890040<br />
e-bost<br />
pentyrch@tafelai.net<br />
<strong>Tafod</strong> Elái ar y wê<br />
http://www.tafelai.net<br />
Argraffwyr:<br />
Gwasg Morgannwg<br />
Castell Nedd SA10 7DR<br />
Ffôn: 01792 815152<br />
Cangen y Garth<br />
Noson i’r Dysgwyr<br />
8.00yh Nos Fercher<br />
10, <strong>Ebrill</strong><br />
Bethlehem,<br />
Gwaelod y garth<br />
Croeso i Ddysgwyr<br />
o bob lefel!<br />
Am ragor o fanylion,<br />
ffoniwch: 029 20890040<br />
Marathon Llundain<br />
Noson i godi arian i 'Dolen Cymru' ar<br />
gyfer Marathon Llundain Hefin Gruffydd<br />
Bydd Phyl Harries yn cyflwyno'r noson<br />
7:00yh. dydd Gwener, <strong>Ebrill</strong> 12, 2013.<br />
Clwb Chwaraeon Llanilltud Faerdref<br />
Rasus Ceffylau (dan ofal Arwel Davies )<br />
Band Byw 'The Bowen Band ...... Disco<br />
Arwerthiant ....a mwy<br />
£5 Croeso i bawb<br />
https://mydonate.bt.com/events/<br />
hefindolencymru<br />
CYLCH<br />
CADWGAN<br />
Y PRIFARDD ALAN LLWYD<br />
yn siarad ar y testun:<br />
‘Kate Roberts’<br />
7.30pm Nos Wener<br />
12 <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Yng Nghampws Cymuned<br />
Gartholwg, Pentre’r Eglwys<br />
Y PRIFARDD ALED GWYN<br />
8.00pm. Nos Wener<br />
3 Mai 2013<br />
Yng Nghapel Bethlehem,<br />
Gwaelod y Garth<br />
Cydnabyddir cefnogaeth<br />
Llenyddiaeth Cymru<br />
CLWB Y<br />
DWRLYN<br />
Noson o Adloniant<br />
gyda<br />
Frank Lincoln<br />
Nos Fawrth, 16 <strong>Ebrill</strong><br />
Clwb Rygbi Pentyrch<br />
am 8.00 o’r gloch<br />
Cydnabyddir Cefnogaeth<br />
Manylion: 029 20890040<br />
Gwasanaeth addurno,<br />
peintio a phapuro<br />
Andrew Reeves<br />
Gwasanaeth lleol<br />
ar gyfer eich cartref<br />
neu fusnes<br />
Ffoniwch<br />
Andrew Reeves<br />
01443 407442<br />
neu<br />
07956 024930<br />
I gael pris am unrhyw<br />
waith addurno<br />
Bore Coffi i’r dysgwyr<br />
yng Nghaffi Leekes, Tonysguboriau,<br />
bob bore Gwener<br />
o 11 hyd hanner dydd.<br />
Croeso cynnes i chi<br />
ymuno â’r criw.
Seithfed Rifiw’r<br />
Dwrlyn!<br />
Faint ohonoch chi sy’n cofio pryd yn<br />
union y cychwynnodd Y Dwrlyn gynnal<br />
eu Rifiw blynyddol? Hynny yw, ym mha<br />
flwyddyn y peidiodd y criw gynnal sioe<br />
un thema ar ffurf ‘pantomeim’ a throi at<br />
gyfres o sgetsus?<br />
Ymddengys fod yr arferiad yn mynd yn<br />
ôl i Ionawr 2007. Dyma, felly, oedd y<br />
seithfed sioe a da gweld nad ydy’r<br />
ffynnon o ddyfeisgarwch wedi sychu.<br />
Mae’n destun rhyfeddod blynyddol fel y<br />
mae’r criw o selogion yn llwyddo i lanw<br />
noson o dynnu coes a diddanu. Ers rhai<br />
blynyddoedd mae’r lleoliad wedi symud<br />
o’r Neuadd Bentref i’r Clwb Rygbi ond<br />
mae rhai o’r ffefrynnau’n dal i<br />
ymddangos a’n synnu gyda’u dychan,<br />
dynwarediadau a’u perfformiadau.<br />
Un elfen ychwanegol eleni oedd y<br />
defnydd o daflunydd a chyfrifiadur fel<br />
atodiad i rai o’r sgetsus – a gwnaed<br />
defnydd llawn ohono pan ddaeth hi’n<br />
amser i “Dara” o’r Creigiau gyflwyno ei<br />
gwis oedd yn ‘Waldio’r Wythnos’.<br />
Gyda blwyddyn doreithiog o<br />
ddigwyddiadau y tu ôl i ni, llwyddwyd i<br />
gofnodi sawl uchafbwynt. Clywyd<br />
cyfeiriadau at y glawogydd a bygwth<br />
dilyw; buom yn rhan o ysgol hyfforddi<br />
gweinyddesau a stiwardiaid awyrennau’r<br />
gwasanaeth newydd ddaw yn sgil prynu<br />
Maes Awyr Caerdydd; adolygwyd<br />
bwydlenni yn dilyn helynt y cig ceffyl;<br />
bu cleifion bregus yn chwilio am ddull<br />
amgen o gael iachad rhagor na’r<br />
Gwasanaeth Iechyd; ac yn dynn ar sodlau<br />
helyntion gyrrwyr ceir oedd yn mynnu<br />
rhannu eu pwyntiau gor-yrru, cafwyd<br />
gwers yrru i’r glust yn unig!<br />
Yn naturiol, ni ellid fod wedi osgoi son<br />
am Y Jiwbili a seremoni agoriadol yr<br />
Olympics, na’r anghydfod rhwng Eos a’r<br />
BBC. Yn y naill sgets a’r llall, gwelwyd<br />
fod yn ein plith gantorion amryddawn o<br />
hyd! Gwnaeth Madam Dwrlyn hithau<br />
ymdrech lew i broffwydo’r dyfodol, er<br />
pob ymyrraeth, ond ragwelodd hi na neb<br />
arall y byddai’r Frenhines, ymhen<br />
ychydig ddyddiau, yn dal yr un aflwydd<br />
â sylwebydd Rygbi BBC 1 yn yr Eidal,<br />
cyn gorfod gohirio’i thaith i Abertawe!<br />
Yn rhagluniaethol, roedd y sioe wedi ei<br />
hamseru’n berffaith i gyfeirio at fyd<br />
chwaraeon – Abertawe newydd ennill<br />
cwpan yn Wembley, Caerdydd ar eu<br />
huchelfannau a thîm Rygbi Cymru wedi<br />
ennill yn Yr Eidal. Ac i goroni’r cyfan -<br />
seren y botwm coch ieithyddol ar y<br />
diwrnod hwnnw yn Rhufain, Huw<br />
Llywelyn Davies, yn ôl yn ein plith ac<br />
ymhlith y cast.<br />
Mae Gary Samuel, Cadeirydd Y<br />
Dwrlyn, a Margaret ac Ifan, oedd yn<br />
<strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013 3<br />
Pen-blwydd Hapus i’r<br />
Bnr. D J Davies<br />
yn 90 oed<br />
O’r wlad i’r dref fu hanes D J Davies pan<br />
ddaeth o gefn gwlad Sir Gâr i Donypandy<br />
lle cwrddodd â’i wraig Joan, a magu dau<br />
o blant, Iwan ac Eirwen. Roedd yn un o<br />
staff gwreiddiol yr Amgueddfa Werin<br />
pan agorodd hi ym 1948 ac yno y bu’n<br />
gwehyddu weddill ei yrfa.<br />
Dywedir mai iddo ef a dau<br />
gymwynaswr arall (sef Marvin Morgan, y<br />
melinydd a Les Llywelyn y cerfiwr<br />
llwyau caru a’r ffyn cerdded) y mae’r<br />
diolch fod y fasged gyntell/gynteth<br />
draddodiadol wedi goroesi. Basged o<br />
wneuthuriad coed cyll a helyg yw cyntell<br />
a dysgodd y grefft wrth draed ei dad-cu.<br />
Pryderai mai ef fyddai meistr olaf y grefft<br />
hynafol ond fe’i anogwyd gan ei<br />
gydweithwyr, Marvin a Les i’w<br />
throsglwyddo i genhedlaeth newydd ac<br />
erbyn hyn mae’r sgiliau wedi’u diogelu.<br />
I blant Capel y Ton, Mr Davies fyddai’r<br />
enw a roddid ar un o’u blaenoriaid<br />
ffyddlonaf. Fe’i cofiaf yn dda yn yr<br />
Ysgol Sul. Hwn oedd ei gartref ysbrydol<br />
am flynyddoedd lawer. Fe adeiladwyd y<br />
capel cyntaf ar y safle yn y stryd fawr yn<br />
1791 a chafodd ei ail adeiladu yn 1836 a’i<br />
adnewyddu ymhellach yn 1905. Bu’n<br />
loes calon iddo pan gaeodd y drysau am y<br />
tro olaf. Ergyd bellach oedd y tân a’i<br />
llosgodd yn ulw ar 20 Hydref 2007.<br />
I gynulleidfa ei gapel mabwysiedig,<br />
Tabernacl Yr Efail Isaf, a chyfeillion y<br />
papur hwn, D J yw e. A rhaid bod<br />
rhywbeth yn yr enw gan mai ei wên<br />
radlon yntau sy’n ei nodweddu, ie, “ y<br />
wên na phyla amser”! Bu’n ohebydd<br />
cydwybodol ar gyfer Tonyrefail am<br />
flynyddoedd mawr.<br />
Ac fel y ffotograffydd yr adwaenid ef<br />
yn Yr Ŵyl Ddrama ac yn Ysgol Gymraeg<br />
Tonyrefail – os oedd yn cael ei esgusodi<br />
o’r swydd bwysig o chwarae Siôn Corn<br />
yn y Ffair Nadolig. Bu hefyd yn<br />
llywodraethwr yn yr ysgol am gyfnod hir.<br />
Ond i etholwyr Tonyrefail, Dai Plaid<br />
yw e. Cynrychiolodd Plaid Cymru ar<br />
Gyngor Taf <strong>Elai</strong> a bu’n gwasanaethu ar y<br />
cyngor cymuned – yr un mor ffyddlon a<br />
chydwybodol yn y gorchwylion hynny ag<br />
yr oedd yn plethu helyg.<br />
PEN-BLWYDD HAPUS IAWN I UN O<br />
GYMWYNASWYR MAWR YR HOLL<br />
ACHOSION Y BU’N YMWNEUD Â<br />
HWY.<br />
ceisio tynnu’r cyfan ynghyd, yn awyddus<br />
i ddiolch i bawb fu’n cymryd rhan – yn y<br />
golwg ac yn y dirgel - yn gast gweladwy,<br />
lleisiau dirgel, cerddorion, sgriptwyr a<br />
gosodwyr llwyfan – ac i’r gynulleidfa<br />
niferus ddaeth yno i fwynhau.<br />
Y gwehydd diwyd wrth ei grefft<br />
Y capel gwreiddiol<br />
a adeiladwyd yn 1791<br />
Capel y Ton 1836<br />
a adnewyddwyd yn 1905<br />
Yn gragen drist yn dilyn tân 2007
4 <strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Ysgol Creigiau<br />
Ddydd Mawrth y 5ed o Chwefror,<br />
chwaraeodd tîm pêl-rwyd yr ysgol yng<br />
nghystadleuaeth yr Urdd gan ddod yn ail<br />
yng Nghaerdydd a’r Fro. Tipyn o gamp yn<br />
wir! Roedden nhw wrth eu boddau. Diolch<br />
o galon i Mrs. Stone a Mrs. Hussey am eu<br />
hyfforddi nhw.<br />
Ddydd Gwener, y 1af o Fawrth, fe<br />
gynhalion ni ein Heisteddfod Ysgol.<br />
Roedd pawb wedi bod yn brysur iawn yn<br />
ymarfer ar gyfer y gwahanol<br />
gystadlaethau: llefaru i’r Adran Saesneg,<br />
canu i’r Adran Gymraeg ac uchafbwynt yr<br />
Eisteddfod oedd Côr y llysoedd. “Lawr ar<br />
lan y Môr” oedd y gân eleni. Mwynheuodd<br />
pawb ei dysgu a’i hymarfer a chawsom<br />
hwyl yn cystadlu yn erbyn ein ffrindiau!<br />
Roedd y gystadleuaeth yn un agos iawn yn<br />
ôl y beirniaid! Yn bedwerydd oedd Einion,<br />
yn drydydd Gwrgant, yn ail Collwyn ac yn<br />
fuddugol oedd Iestyn. Roedd cystadlaethau<br />
yn y dosbarth hefyd, sef Celf ac<br />
Ysgrifennu creadigol. Ar ddiwedd y dydd<br />
roedd pawb wedi colli eu lleisiau ar ôl bod<br />
yn gweiddi cefnogaeth i’w llysoedd!<br />
Mae criced yn grêt! Plant yn mwynhau<br />
yng Nghlwb Criced Meisgyn<br />
Arwel ‘Roced’<br />
Jones yn annerch<br />
Cinio Gŵyl Dewi<br />
Clwb y Dwrlyn.<br />
Llwybr newydd Tonysguboriau i<br />
Bontyclun<br />
Maggie a Gethin yn codi’r darian ar ran<br />
y llys buddugol.<br />
Rydym wedi dechrau gweithredu “Yn y<br />
Parth” yn ystod cyfnodau chwarae’r bore.<br />
Mae “Yn y Parth” yn rhoi cyfle i’n<br />
disgyblion ddatblygu a mireinio eu sgiliau<br />
cyfathrebu, rhyngbersonol a chymdeithasol<br />
wrth drin a thrafod offer a gweithgareddau.<br />
Disgwylir i ddisgyblion Blwyddyn 6<br />
hwyluso’r gweithgareddau i’w hadrannau<br />
gyda chefnogaeth a chyngor y staff ar<br />
ddyletswydd, yn ogystal â chymryd rhan<br />
eu hunain er mwyn arddangos rhinweddau<br />
o ymddygiad da ac agwedd iach.<br />
Rhai o ddisgyblion Bl. 6 yn<br />
gwerthu cacennau ar ddiwrnod<br />
“Trwynau Coch”. Diolch i bawb<br />
â gyfrannodd at lwyddiant y<br />
dydd. Eleni, fe lwyddodd yr<br />
ysgol i godi y sŵm o £800.<br />
Dewi John (uchod)<br />
a Gareth John, Llantrisant<br />
Llongyfarchiadau i bawb a fu’n cystadlu<br />
yn Eisteddfodau Cylch a Sir yr Urdd yn<br />
ddiweddar. Pob dymuniad da i’r canlynol a<br />
fydd yn cynrychioli’r ysgol yn y<br />
Genedlaethol: Elan Davies – Unawd Bl. 3<br />
a 4, Eiry Thomas – Unawd Cerdd-dant Bl.<br />
2 ac iau, Kira Devine – Llefaru ail-iaith<br />
Bl.3 a 4, Molly Grimley - Llefaru ail-iaith<br />
Bl.5 a 6, Grŵp Llefaru ail – iaith Bl.6 ac<br />
iau.<br />
Llongyfarchiadau hefyd i’r plant hynny a<br />
dderbyniodd wobrau am eu gwaith Celf a<br />
Chrefft yn yr Eisteddfod – Dyfan ac Osian<br />
Lloyd Owen, Ioan Evans, Rhiannon Evans,<br />
Casi a Nel Thomas, Sophie Ayres, Lewis<br />
Chapman, Imogen Beard, Ciaran Williams.<br />
Gan disgyblion Blwyddyn 6.<br />
Plant yn mwynhau cael bod “Yn<br />
y Parth” yn ystod cyfnodau<br />
chwarae’r bore.<br />
Rhai o ddisgyblion yr ysgol wedi gwisgo fel eu<br />
hoff gymeriadau ar Ddiwrnod y Llyfr
<strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013 5<br />
LLANTRISANT<br />
GROESFAEN<br />
MEISGYN<br />
Gohebydd y Mis:<br />
Eirlys Lamb<br />
Y Brodyr John - Sêr y Sgrin!<br />
A r d d e c h r a u m i s M a w r t h<br />
ymddangosodd dau frawd o'r ardal ar<br />
raglenni S4C.<br />
Ar raglen Cefn Gwlad bu Dai Jones<br />
yng nghwmni Dewi John a'i deulu syn<br />
byw ar fferm Tal y Fedw. Mae Dewi'n<br />
rhedeg busnes gwerthu llaeth a nwyddau<br />
fferm gyda'i wraig Diana. Maent hefyd<br />
yn ffermio (neu "ffermi" yn nhafodiaith<br />
Dewi) gyda chymorth eu mab David<br />
sydd yn ddarlithydd yng Ngholeg<br />
Pencoed. Mae fferm Tal y Fedw wedi<br />
bod yn nwylo teulu Dewi ers rhai<br />
canrifoedd. Cafwyd tipyn o ffeithiau<br />
diddorol ganddynt, gan gynnwys hanes<br />
y comin, y traddodiad o “guro’r<br />
terfynau” bob 7 mlynedd a phwy sydd<br />
â'r hawl i gadw merlod, gwartheg a<br />
gwyddau am ddim ar y Comin.<br />
Mae Beth, merch Dewi, hefyd yn<br />
gweithio ym myd amaeth - hi sy'n rheoli<br />
fferm Amelia T rust ym Mro<br />
Morgannwg. Bu Beth a David yn<br />
ddisgyblion yn Ysgol Gymraeg<br />
Llantrisant ac Ysgol Gyfun Llanhari.<br />
Wedyn ar y nos Sul canlynol<br />
darlledwyd y rhaglen Dechrau Canu,<br />
Dechrau Canmol o Eglwys Llantrisant..<br />
Yn y rhaglen cafwyd dipyn o hanes<br />
Gareth John (brawd Dewi). Mae Gareth<br />
bellach wedi ymddeol ar ôl gyrfa<br />
lewyrchus fel Arolygwr gyda’r Heddlu<br />
– yn arbenigo ar oelion bysedd<br />
(fingerprint).<br />
Arweinydd y gân yn y rhaglen uchod<br />
oedd Mair Roberts (arweinydd<br />
Cantorion Creigiau ers dros 40<br />
mlynedd) gyda Phillip Williams wrth yr<br />
organ. Eglurodd y cynhyrchydd Rhodri<br />
Darcey taw dyma’r tro cyntaf i’r rhaglen<br />
gael ei recordio yn yr eglwys yma, sydd<br />
â gymaint o hanes iddi. Yn ogystal â’r<br />
sgwrs gyda Gareth, cafwyd tipyn o<br />
hanes Eleanor West, merch ifanc wedi<br />
ei magu yn y plwyf, sydd hefyd yn<br />
aelod yn yr eglwys. Bydd ail hanner y<br />
recordiad yn ymddangos nes ymlaen yn<br />
y flwyddyn.<br />
Llongyfarchiadau i’r ddau frawd ar eu<br />
cyfraniad yn eu bro genedigol. Mae gen<br />
i gof personol o’u mam, sef Catherine<br />
John, a’i chwaer Gwyneth oedd bob<br />
amser wrth eu boddau yn siarad<br />
Cymraeg ar bob cyfle. Does dim llawer<br />
yn yr ardal yn medru’r dafodiaith<br />
unigryw sydd gen y teulu yma - sef<br />
tafodiaith yr hen Forgannwg.<br />
Llwybr Newydd<br />
Mae llwybr newydd “di-draffig” wedi<br />
agor rhwng Tonysguboriau a Gorsaf<br />
Drên Pontyclun, fel rhan o Lwybr<br />
C ymunedol Lla ntrisa n t rhwn g<br />
Pontyclun ag Ysbyty Brenhinol<br />
Morgannwg. Mae’r llwybr yn hyfryd, ar<br />
lan yr afon ac yn barod yn cael ei<br />
fwynhau a’i werthfawrogi gan bobl leol<br />
o bob oedran. Cafodd y prosiect ei<br />
ariannu gan Lywodraeth Cymru trwy<br />
ddefnyddio Cronfa Ewropeaidd<br />
Datblygu Rhanbarthol. Mae hefyd yn<br />
derbyn cefnogaeth oddi wrth yr elusen<br />
seiclo Sustrans a Chyngor Rhondda<br />
Cynon Taf. Bwriad y prosiect yw helpu<br />
pobl fyw bywyd iach a mwynhau<br />
amgylchedd naturiol yr ardal trwy<br />
wneud hynny.<br />
Mae cerddwyr a seiclwyr nawr yn<br />
medru teithio o ganol Tonysguboriau,<br />
croesi’r bont dros yr A473 a defnyddio’r<br />
llwybr ar lan yr afon <strong>Elai</strong> bob cam i’r<br />
Orsaf ym Mhontyclun<br />
Criced i blant ac ieuenctid ym<br />
Meisgyn<br />
Ers blynyddoedd bu gwaith anhygoel yn<br />
digwydd yng nghlwb criced Meisgyn<br />
gyda phlant ac ieuenctid. Rheolwr y<br />
gwaith ieuenctid yw’r Cymro Cymraeg<br />
o Ystalyfera, Keith Davies. Symudodd<br />
Keith i’r ardal yn 1968, a dechrau<br />
chwarae i Glwb Criced Meisgyn, cyn<br />
dechrau hyfforddi’r plant a’r ieuenctid<br />
yn 1976.<br />
Erbyn hyn mae timau i blant dan 9,<br />
dan 11, dan 13 a dan 15 oed, a bob nos<br />
Wener yn ystod y tymor mae<br />
gweithgarwch anhygoel yn y clwb gyda<br />
thua 80 o fechgyn a merched dan 9 oed<br />
yn cwrdd, a thua 100 dan 11 oed. Mae<br />
llawer o’r plant hyn yn mynd ymlaen i<br />
chwarae i Gymru dan 11 a 15 oed, ac<br />
mae’r rhan fwyaf o aelodau tîm cyntaf<br />
Meisgyn yn gyn aelodau o’r timau<br />
ieuenctid. Bydd ysgolion lleol hefyd yn<br />
elwa llawer o’r y clwb, gan<br />
ddefnyddio’r cae rhwng pedwar a<br />
phump o’r gloch y prynhawn.<br />
Yn y flwyddyn 2000 cafodd Keith ei<br />
anrhydeddu â’r MBE am ei wasanaeth i<br />
chwaraeon ieuenctid ym Mhont-y-clun.<br />
Ond mae ef ei hun bob amser yn<br />
awyddus i bwysleisio cymaint o<br />
wirfoddolwyr brwd sy’n cyfrannu at y<br />
gwaith, a’r holl help sy’n cael ei roi gan<br />
rieni ac eraill. Cadeirydd y clwb eleni<br />
yw Gabe Treharne o’r Creigiau, a’r<br />
llynedd cafodd Gabe ei enwebu’n<br />
groundsman gwirfoddol gorau Cymru,<br />
a’r ail orau drwy’r Deyrnas Unedig. Un<br />
arall sydd wedi cyfrannu’n hael iawn o’i<br />
hamser ar hyd y blynyddoedd, yn<br />
enwedig at y gwaith ieuenctid, yw<br />
GILFACH<br />
GOCH<br />
Gohebydd Lleol:<br />
Betsi Griffiths<br />
Naid Parasiwt<br />
Llongyfarchiadau i Darren Grant o High<br />
Street a gododd £15,000 i ’Ymchwil<br />
Cancr Cymru’ wrth neidio 13,000<br />
troedfedd o awyren uwchben Maes<br />
Awyr Abertawe. Da iawn wir a diolch i<br />
bawb a fu mor barod i’w gefnogi<br />
Yn Well<br />
Mae pawb yn falch fod Mrs Beryl Rees<br />
wedi gwella ar ôl iddi syrthio ar y<br />
palmant yn ddiweddar.<br />
Cydymdeimlad<br />
Cydymdeimlwn a theulu Mrs Beti<br />
Bowen a fu farw yn 92 mlwydd oed.<br />
Roedd Beti yn aelod o lawer o fudiadau<br />
yn y cwm. Bu’n aelod o bwyllgor yr<br />
Henoed a bu’n aelod o ddosbarth<br />
Cwiltio Maes yr Haf ac roedd hefyd yn<br />
hoff iawn o ddawnsio. Cynhaliwyd yr<br />
Angladd yn Amlosgfa Coety. Anfonwn<br />
ein cydymdeilad at y teulu<br />
Ysgol Abercerdin<br />
Llongyfarchiadau i Ysgol Gynradd<br />
Abercerdin am gael ei dewis i wneud<br />
eitem ar y teledu yn sôn am ei diddordeb<br />
mewn gwenyn. Dyma’r ysgol gyntaf ym<br />
Mhrydain i gael ei dewis i wneud<br />
project ymchwil i ddiriwiad y<br />
gwenyn. Cafodd y plant wers ym Mharc<br />
Margam a bu’r B.B.C. yn eu<br />
ffilmio. Cawn mwy o’u hanes yn ystod<br />
y tymor.<br />
Marilyn, gwraig Keith, gyda phob math<br />
o weithgareddau, o hyfforddi i baratoi<br />
gwleddoedd!<br />
Mae’r cynghorau lleol yn cydnabod y<br />
gwaith ardderchog sy’n cael ei wneud<br />
gan y clwb. Mae’r clwb yn ddiolchgar i<br />
Gyngor Rhondda Cynon Taf am<br />
grantiau tuag at brynu cit, a’r llynedd<br />
rhoddodd Cyngor Cymuned Pont-y-clun<br />
£3000 i’r clwb tuag at brynu sgriniau<br />
ochr.<br />
Os oes plant i’n darllenwyr a hoffai<br />
ymuno â’r clwb, bydd y sesiynau nos<br />
Wener yn ailddechrau ar 19 <strong>Ebrill</strong> am<br />
5.00 o’r gloch. £15 yw’r ffi am y<br />
flwyddyn. Ewch draw, a bydd croeso<br />
mawr i chi.<br />
Newyddion mis Mai at Sian Cadifor<br />
scad ifor00 1 @b tinternet.co m os
6 <strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Bethlehem,<br />
Gwaelod-y-garth<br />
Trefn yr Oedfaon (ar y Sul am 10:30<br />
a.m. oni nodir yn wahanol) :<br />
Mis <strong>Ebrill</strong> 2013:<br />
7fed Parchedig Aled Edwards<br />
14eg Oedfa Gymun - Parchedig R.<br />
Alun Evans (Gweinidog)<br />
21ain Parchedig Hywel Wyn Richards<br />
28ain Parchedig R. Alun Evans<br />
(Gweinidog)<br />
Mis Mai 2013:<br />
5ed Oedfa Ardal – Aelodau Radyr<br />
12fed Oedfa Gymun - Parchedig R.<br />
Alun Evans (Gweinidog)<br />
19eg Oedfa Cymorth Cristnogol<br />
26ain Parchedig R. Alun Evans<br />
(Gweinidog)<br />
I ble yr hedfanodd mis Mawrth tybed?<br />
Mis i hebrwng y gwanwyn, ond tydi’r<br />
tywydd yn unman agos at dywydd<br />
gwanwyn yn nacydi! Gwyntoedd<br />
cryfion, oerfel a glaw, ac ar ben y cyfan<br />
mae’r eira yma yn llechu o hyd. Does<br />
ond gobeithio y daw mis <strong>Ebrill</strong> i hel y<br />
gaeaf draw a hynny ar frys.<br />
Ond er gwaethaf y tywydd, bu croeso<br />
twymgalon i bawb a fentrodd o dan<br />
fargod Bethlehem yn ystod y mis a aeth<br />
heibio.<br />
Cynhaliwyd Cwrdd Gweddi syml ond<br />
effeithiol Ddydd Gŵyl Dewi Sant, a<br />
gorchuddiwyd wal y Festri â<br />
chyfraniadau’r aelodau ar thema<br />
“Gwlad, gwlad”.<br />
Maent yn eu lle o hyd os ydych am gael<br />
cip.<br />
Tro’r plant oedd hi ar y Sul cyntaf ym<br />
Mawrth i gyflwyno eu neges hwy o<br />
ddiolch am ein nawddsant, a hynny yn<br />
cael ei gyflwyno ar lafar ac ar gan.<br />
Gwledd oedd eu gweld yn llenwi’r<br />
byrddau yn yr Ysgol Sul wedi’r oedfa i<br />
fwynhau byrbryd blasus Cymreig wedi<br />
ei baratoi gan aelodau cylch Radyr.<br />
Ar Sul y Blodau cynhaliwyd oedfa<br />
arbennig yma yn cofio am Ann<br />
Griffiths, gan gyfuno ei hanes a’i<br />
hemynau gyda rhannau o’r sioe gerdd<br />
“Ann”, a chôr y capel yn cyflwyno<br />
detholiad swynol o ganeuon o’r sioe<br />
gerdd honno. ‘Roedd yr ymarferion dan<br />
arweiniad Delyth Evans yn amlwg wedi<br />
bod yn rhai gwerth chweil.<br />
O edrych ymlaen at fis <strong>Ebrill</strong> a Mai,<br />
byddwn yn symyd trwy dymor y Pasg,<br />
ac yn troi ein golygon at glodfori gwaith<br />
Cymorth Cristnogol yn ein plith ac ar<br />
ein rhan.<br />
Mawr fydd ein braint ni i gydnabod y<br />
gwaith diflino a wneir ar draws y byd yn<br />
Arolwg Meithrin<br />
Mae M u d i a d M e i t h r i n<br />
Caerdydd, ar y cyd gydag Uned<br />
Strategaeth Gofal Plant Cyngor<br />
C a e r d y d d , w e d i d a t b l y g u<br />
arolwg ar gyfer rhieni plant bach 0 -<br />
4 oed, i weld beth yw'r galw ar draws y<br />
ddinas ac, o ganlyniad, targedu'r<br />
ardaloedd hynny sydd angen eu datblyg.<br />
Mae hefyd yn gyfle i ddarganfod mwy<br />
am anghenion gofal plant teuluoedd<br />
Caerdydd er mwyn ceisio ateb eu<br />
gofynion yn well.<br />
Dim ond 5 munud mae'n cymryd:<br />
http://www.surveys.cardiff.gov.uk/<br />
meithrin/<br />
Mae'r gwaith ymchwil yma yn holl<br />
bwysig o ran cynllunio ar gyfer<br />
y dyfodol er mwyn sicrhau bod cyfle i<br />
bob plentyn yng Nghaerdydd elwa<br />
o brofiadau blynyddoedd cynnar drwy<br />
gyfrwng y Gymraeg.<br />
Y dyddiad cau yw Dydd Gwener,<br />
12fed <strong>Ebrill</strong> 2013.<br />
Prosiect yn America<br />
Mae fy merch a'i ffrind, Angharad<br />
Evans a Gwenllian Jones, disgyblion<br />
chweched dosbarth Ysgol Gyfun Garth<br />
Olwg wedi cael cynnig lle ar daith 2014<br />
i America trwy prosiect elusen Joshuas<br />
wish. Fe fydd angen codi arian er mwyn<br />
cyflawni breuddwydion plant sydd yn<br />
dioddef o gancr ac fe fyddant yn<br />
gweithio mewn ardaloedd tlawd er<br />
mwyn gwella parciau a thir gwastraff er<br />
mwyn gwella bywydau'r plant tlawd.<br />
Mae'n braf gweld pobl ifanc yn gweithio<br />
dros blant sy'n llai ffodus.<br />
Ceri Higgins<br />
enw cyfiawnder a heddwch.<br />
Os oes chwant troi i mewn i oedfa<br />
rhywbryd yn y dyfodol, bydd croeso yn<br />
eich disgwyl bob amser ym Methlehem,<br />
Gwaelod-y-garth.<br />
Cofiwch y cynhelir Ysgol Sul i’r<br />
plant bob Sul heblaw am wyliau Ysgol a<br />
hynny i gyd fynd ac amser yr oedfa am<br />
10:30 a.m.<br />
Cofiwch hefyd am wefan Bethlehem<br />
sydd i’w chanfod ar www.gwebethlehem.org<br />
Ymwelwch yn gyson â’r safle i chwi<br />
gael y newyddion diweddaraf am hynt a<br />
helynt yr eglwys a’i phobl.<br />
Hefyd mae gan Bethlehem gyfri trydar<br />
( t w i t t e r ) . D i l y n w c h n i a r<br />
@gwebethlehem.<br />
TONTEG<br />
Gohebydd Lleol:<br />
Gill Williams<br />
Cydymdeimad:<br />
Estynnwn gydymdeimlad dwys i Elwyn<br />
a Carys Davies Y Dell a'r teulu. Bu<br />
farw mam Elwyn fis diwethaf ar ôl<br />
salwch hir a chreulon.<br />
Gwellhad Buan<br />
Dymuniadau gorau i Keith Davies<br />
Tonteg Close. Mae Keith yn ysbyty'r<br />
brifysgol Caerdydd ar ôl cael mwy nag<br />
un llawdriniaeth. Mae'n sâl o hyd ond<br />
yn dal ei dir ac yn gwella'n araf.<br />
Dymunwn yn dda iddo ac i'r teulu, Elin,<br />
Owain a Rhys.<br />
Geni Merch<br />
Llongyfarchiadau mawr i Lynwen a<br />
Dafydd Pretty, y Dell ar ddod yn nain a<br />
thaid unwaith eto. Ganwyd mab bach,<br />
Tomos Ilan, i'w merch Cerian a'i gŵr<br />
Emyr Davies, chwaer fach i Efa.<br />
Llongyfarchiadau hefyd i nain a thaid<br />
"Comyn". Mae Cerian yn gweithio i<br />
Gomisiynydd y Gymraeg ac Emyr yn<br />
beiriannydd sifil a'r teulu wedi<br />
ymgarftrefu ym Maes y Coed<br />
Pontypridd. Dymuniadau gorau iddynt.<br />
Owen Griffith Jones<br />
Dip RSL<br />
Hyfforddiant Piano<br />
Athro piano profiadol,<br />
proffesiynol gydag agwedd<br />
bositif a chreadigol.<br />
Arholiadau ABRSM (Perfformiad<br />
a Theori) neu am bleser yn unig<br />
– croeso i bob oedran.<br />
Cysylltwch a mi i drafod eich<br />
anghenion.<br />
3 Graig Cottages<br />
Miskin, Pontyclun<br />
CF72 8JR<br />
Prif Ffon : 01443 229479<br />
Ffon Symudol : 07902 845329
<strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013 7<br />
www.mentercaerdydd.org<br />
029 20 689888<br />
Tafwyl 2013 yn chwilio am<br />
wirfoddolwyr<br />
Rydym yn edrych i recriwtio unigolion<br />
cyfeillgar a brwdfrydig dros 16 oed i<br />
wirfoddoli yn Tafwyl eleni. Bydd nifer<br />
o shifftiau a swyddi stiwardio amrywiol<br />
ar gael felly ewch i wefan Tafwyl neu<br />
cysylltwch gyda Sara Jones am fwy o<br />
fanylion –<br />
sarajones@mentercaerdydd.org / 029<br />
2068 9888<br />
Cyhoeddwyd rhestr o’r bandiau fydd<br />
yn perfformio eleni a bydd mwy o<br />
wybodaeth am bwy fydd yn ymddangos<br />
yn cael ei gyhoeddi dros y misoedd<br />
nesaf. Mae gwefan Tafwyl ar ei newydd<br />
wedd yn fyw erbyn hyn, felly ewch i<br />
www.tafwyl.org am y newyddion<br />
diweddaraf<br />
Cyrsiau Cadw’n Heini newydd i<br />
Oedolion<br />
Pilates<br />
Cwrs 10 wythnos ar Nos Sul 5pm-6pm<br />
D e c h r a u No s S u l , E b r il l 2 1<br />
Chapter £45<br />
Bŵt Camp<br />
Cwrs 10 wythnos ar Nos Fawrth 6.30pm<br />
– 7.30pm. Yn dechrau Nos Fawrth,<br />
<strong>Ebrill</strong> 16 Caeau Llandaf £40<br />
Mae’r cyrsiau’n addas i unigolion dros<br />
16 oed. Catrin Ahmun yw’r hyfforddwr.<br />
C o f r e s t r w c h a r y w e f a n –<br />
mentercaerdydd.org, neu am fwy o<br />
w y b o d a e t h , c y s y l l t w c h á<br />
ffionrhisiart@mentercaerdydd.org /<br />
2068 9888<br />
Clybiau Plant newydd Tymor yr Haf<br />
Bydd y clybiau plant canlynol yn<br />
dechrau ar ôl gwyliau’r Pasg mewn<br />
paertneriaeth ag Adran Chwaraeon yr<br />
Urdd yng Nghaerdydd.<br />
Clwb Criced - Newydd<br />
Ysgol Ddrama Ffwrnais Awen<br />
Clwb Pel-Rwyd<br />
Clwb Gymnasteg Sblot<br />
Clwb Nofio’r Tyllgoed<br />
Clwb Dawnsio Stryd<br />
Clwb Athletau<br />
Clwb Rygbi<br />
Clwb Nofio’r Gorllewin<br />
Clwb Gymnasteg y Tyllgoed<br />
Am fwy o wybodaeth am y clybiau<br />
gan gynnwys dyddiadau, lleoliadau a<br />
chostau, ac i gofrestru, ewch i’r wefan –<br />
mentercaerdydd.org neu cyslltwch gyda<br />
leanne@mentercaerdydd.org<br />
Cwis y Mochyn Du<br />
Bydd cwis yn cael ei gynnal Nos Sul,<br />
<strong>Ebrill</strong> 28 yn y Mochyn Du am 8pm. £1 y<br />
person. Mae croeso cynnes i bawb!<br />
Cofiwch bod y cwis ar Nos Sul olaf bob<br />
mis!
8 <strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Nofel newydd<br />
David John,<br />
Efail Isaf<br />
Ganwyd David John ym mis Mawrth,<br />
1966 yn Aberdar. Symudodd ei rieni –<br />
Hugh a Carol John ( Heol Iscoed) o<br />
Aberdar i Efail Isaf rhai blynyddoedd yn<br />
ddiweddarach ac felly fe fynychodd<br />
David Ysgol Gyfun Llanhari ym 1977.<br />
Wedi iddo lwyddo yn ei arholiadau Lefel<br />
A, fe astuddiodd Hanes ym Mhrifysgol<br />
Kent ac yn 2009 fe dderbyniodd MA<br />
mewn ‘Ysgrifennu Creadigol’ o City of<br />
London University.<br />
Yn ôl David, “Fel rhan o’r cwrs hwn,<br />
fe benderfynais ysgrifennu nofel yn<br />
seiliedig ar y Gemau Olympaidd yn<br />
Berlin ym 1936. Cefais fy ysbrydoli<br />
wedi i mi ddarllen am Eleanor Holm,<br />
merch brydferth, 22 mlwydd oed o<br />
America. Roedd yn dod o gefndir<br />
freintiedig ac roedd yn rhan o’r tîm nofio<br />
Olympaidd. Wrth deithio i’r gemau ar y<br />
llong SS Manhattan, fe benderfynodd<br />
fwynhau ei hun wrth feddwi ar<br />
Champagne a chymdeithasu!”<br />
Ychwanegodd, “A’r canlyniad?<br />
Cafodd ei thaflu off y tîm! Er hyn, aeth<br />
i’r gemau fel newyddiadurwraig i’r<br />
cwmni papur newydd ‘Hearst.’” Ym<br />
marn David, roedd ei stori hi a’i<br />
chymeriad hi yn barod am antur<br />
arall……<br />
Roedd David hefyd am ysgrifennu<br />
stori a oedd yn gyffrous, “Stori oedd<br />
hefyd yn cysylltu dau achlysur cofiadwy<br />
o’r 30au – Y Gemau Olympaidd yn<br />
Berlin a oedd yn llawn Natsiaid, ac<br />
hefyd tynged trist y llong aer<br />
‘Hindenburg’ a wnaeth ffrwydro saith<br />
mis yn ddiweddarach.”<br />
Yn ôl David, a oedd wedi ymchwilio’r<br />
cyfnod yn ofalus, roedd y Natsiaid wedi<br />
ceisio cuddio eu cam-driniaeth o’r<br />
Iddewon trwy symud yr arwyddion<br />
PONTYPRIDD<br />
Gohebydd Lleol:<br />
Jayne Rees<br />
Pen-blwydd hapus<br />
Llongyfarchiadau i Gareth Blainey,<br />
Lanwood Road. Buodd Delyth a Gareth<br />
yn dathlu pen blwydd arbennig Gareth yn<br />
Rhufain fis Chwefror a dyna syrpreis<br />
oedd gweld cyfryngau’r byd yno i’w<br />
croesawu!<br />
Pen blwydd hapus i Aled<br />
Thomas,Graigwen sydd hefyd yn dathlu<br />
pen blwydd nodedig.<br />
Merched y Wawr<br />
Fe ddaw Dr. Elin Jones yn wraig wadd i<br />
gyfarfod mis <strong>Ebrill</strong>. Croeso i bawb yn<br />
Festri Capel Sardis, nos Iau <strong>Ebrill</strong> 11eg<br />
am 7.30p.m.<br />
Gwestai mis Mai yw Delyth Rhisiart<br />
sy’n dod i siarad am ddigartrefedd. Bydd<br />
y cyfarfod yn Sardis nos Iau, Mai 9fed<br />
am 7.30p.m.<br />
Dewch â’ch hen fagiau llaw gyda chi!<br />
Clwb Llyfrau<br />
Bydd y grŵp yn cwrdd nos Fawrth,<br />
<strong>Ebrill</strong> 16eg yng Nghlwb y Bont am 8.00,<br />
a’r gyfrol dan sylw yw ‘Llwch yn yr<br />
haul’ gan Marlyn Samuel.<br />
Llyfr Saesneg o ddewis yr unigolyn<br />
sy’n cael ei drafod nos Fawrth, Mai14eg<br />
Dathlu<br />
Mae cyfnod o ddathlu wedi bod yn<br />
‘ B r o n w y d d ’ , H e o l T y f i c a .<br />
Llongyfarchiadau i Brian Raby a Meinir<br />
Heulyn ar gyrraedd eu Priodas Ruddem.<br />
Hefyd pen-blwydd hapus i Meinir.<br />
‘Jews not Wanted’ o’r parciau, siopau<br />
a’r bwytai er mwyn i’r ymwelwyr<br />
dderbyn argraff bositif o’r ddinas.<br />
Yn fy marn i, mae’r nofel yn un sy’n<br />
symud yn gyflym ac mae’n gyffrous<br />
dros ben. Llwydda’r awdur gyfuno<br />
digwyddiadau hanesyddol diddorol gyda<br />
stori bachog, aml-droellog tra’n creu<br />
cymeriadau cofiadwy i’r cof. Yn wir, fel<br />
ffan o ffilmiau’r 30au a 40au, hoffwn<br />
weld y nofel hon ar y sgrin fawr rhyw<br />
ddiwrnod!<br />
Cyhoeddwyd y llyfr gan Harper<br />
Collins yn yr Unol Daleithiau ond mae e<br />
nawr ar gael yn y Deyrnas Unedig ar<br />
Kindle o Amazon am £3.99.<br />
Ar hyn o bryd, mae David<br />
wrthi’n ysgrifennu ei stori ‘thriller’<br />
nesaf sydd wedi ei lleoli yng Ngogledd<br />
Korea, wedi iddo dreulio tri mis yn byw<br />
yn Seoul yn ymchwilio. Edrychaf<br />
ymlaen yn fawr i’w darllen.<br />
Nicola Wall<br />
Ymddeoliad<br />
Pob dymuniad da i Derec Stockley ar ei<br />
ymddeoliad o’i swydd fel Cyfarwyddwr<br />
Cymwysterau yn CBAC, Caerdydd. Fe<br />
fydd Derec a’i wraig, Christina yn gadael<br />
Pontypridd i dreulio amser yn ardal<br />
enedigol Christina yn Llydaw.<br />
Pob lwc i’r ddau ohonoch wrth<br />
gychwyn ar gyfnod newydd.<br />
Cydymdeimlo<br />
Yn ddiweddar bu farw Mr. Hywel<br />
Francis, tad Dave Francis, Parc Prospect.<br />
Yn frodor o Ddinas Abertawe roedd e a’i<br />
wraig wedi ymgartrefu ers sawl<br />
blwyddyn yn Langland, Gŵyr. Estynnwn<br />
ein cydymdeimlad a Dave a Margaret a’r<br />
teulu i gyd.<br />
Menter Osian<br />
Mae Osian Williams, mab Bethan ac<br />
Alun, Heol Tyfica, yn fyfyriwr 3edd<br />
blwyddyn ym Mhrifysgol Bangor yn<br />
astudio ‘Ffilm a Chyfryngau’. Mae e<br />
wedi sefydlu ei gwmni ei hunan sef SSP<br />
Media. Mae un o’i ffrindiau ysgol, Aaron<br />
Cooper hefyd wedi bod yn rhan o’r<br />
fenter. Mae e wedi cynhyrchu ffilm fer<br />
o’r enw ‘The valleys are here ’mewn<br />
adwaith i raglen deledu realaeth ‘The<br />
Valleys’gan MTV. Roedd yn awyddus i<br />
greu ffilm i adlewyrchu y talent sydd yn<br />
y Cymoedd.<br />
Lawnsiwyd y ffilm yn y Ffatri Bop ym<br />
mis Chwefror. Gwelwyd bandiau lleol ac<br />
artistiaid yn perfformio yn ogystal â<br />
Richard Hughes o Siop y Grogs. Hywel<br />
Thomas o ardal Pont Sion Norton oedd y<br />
traethydd.<br />
Buodd Osian hefyd yn cynhyrchu ffilm<br />
fer i S4C o’r enw ‘Can i Emrys’ am<br />
rinweddau therapi cerdd.<br />
Talent yr Artist<br />
Mae Elin Sian Blake wedi cael tipyn o<br />
gyhoeddusrwydd yn ddiweddar. Yn<br />
wreiddiol o Bontypridd ac yn un o<br />
ddisgyblion cyntaf Evan James mae Elin<br />
bellach yn byw yn Y Fenni.Mae ganddi<br />
arddangosfa o’i gwaith celf ar y thema<br />
‘Eiconau’ yn Gallery in the Square ym<br />
Mrynbuga hyd <strong>Ebrill</strong> 20fed. Golygfeydd<br />
o fyd rygbi sydd ar gynfas am y tro<br />
cyntaf.Yn y gorffennol buodd Elin yn<br />
canolbwyntio ar beintio cobiau Cymreig<br />
a pherfformwyr syrcas. Gwelwyd Elin yn<br />
trafod yr arddangosfa ar raglen ‘Heno’<br />
ac roedd erthygl yn y ‘Western Mail’<br />
amdani. Mae hi wedi cael gwahoddiad i<br />
fynd i astudio’r Scarlets yn hyfforddi gan<br />
obeithio parhau a’r thema chwaereuwyr<br />
rygbi.<br />
Brysiwch Wella!<br />
Mae Kevin Nefyn yn gwella ar ôl toriad<br />
cas iawn i esgyrn un o’i draed. Mae’n<br />
dipyn o giamster ar y ffyn baglau erbyn<br />
hyn!
EFAIL ISAF<br />
Gohebydd Lleol:<br />
Loreen Williams<br />
“Dyled Eileen”<br />
Roedd Theatr Canolfan Garth Olwg yn<br />
orlawn nos Lun, Mawrth 18fed, pan<br />
l w yf a n n w yd t e yr n ge d T h e a t r<br />
Genedlaethol Cymru i Eileen a Trefor<br />
Beasley. Roedd y ddrama “Dyled Eileen”<br />
yn seiliedig ar waith gwreiddiol gan<br />
Angharad Tomos am hanes brwydr ddewr<br />
Eileen a Trefor Beasley yn erbyn Cyngor<br />
Rhanbarth Llanelli i fynnu biliau trethi yn<br />
Gymraeg ym mhum degau’r ganrif<br />
ddiwethaf. Rhian Morgan oedd yn<br />
portreadu Eileen, Ceri Murphy oedd<br />
Trefor a Caryl Morgan oedd yr Eileen<br />
ifanc.<br />
Rhaid oedd edmygu dyfalbarhad Eileen<br />
yn llythyru ac yn ymddangos dro ar ôl tro<br />
yn y Llys Ynadon i fynnu ei biliau yn<br />
Gymraeg. Bu’n rhaid i’r teulu wrthsefyll<br />
ymweliadau cyson gan y beilïaid a gweld<br />
eu celfi’n diflannu o un i un o’u cartref.<br />
Heb un amheuaeth trosglwyddwyd<br />
cryfder cymeriad Eileen inni a Trefor<br />
yntau wedyn yn graig o gefnogaeth iddi.<br />
Mae gennym ni yn yr ardal hon atgofion<br />
melys am Eileen a Trefor, gan iddynt fyw<br />
yn Nhonteg am gyfnod yn ystod<br />
saithdegau’r ganrif ddiwethaf. Roedd<br />
Eileen yn llyfrgellydd yn Ysgol Gyfun<br />
Rhydfelen ac yn ddiacones yng Nghapel y<br />
Tabernacl yn Efail Isaf.<br />
Cydymdeimlo<br />
Bu farw Doctor John Clarke, Heol Tir<br />
Coch yn ystod mis Mawrth. Estynnwn ein<br />
cydymdeimlad i’w weddw, Margaret a’r<br />
teulu yn eu profedigaeth.<br />
Y TABERNACL<br />
Derbyn aelod newydd<br />
Yng Ngwasanaeth y Cymun ddechrau mis<br />
Mawrth fe dderbyniwyd Lowri Leeke yn<br />
aelod yn y Tabernacl. Mae Lowri, sy’n<br />
hanu o Fancyfelin, gerllaw Caerfyrddin,<br />
wedi bod yn dod i’r oedfaon yn selog ers<br />
blwyddyn neu fwy. Yn wir, yma yng<br />
Nghapel y Tabernacl y gwnaeth Lowri a’i<br />
gŵr briodi rhyw flwyddyn yn ôl. Croeso<br />
cynnes ichi Lowri.<br />
Bedyddio<br />
Roedd yn achlysur llawen yn y Tabernacl,<br />
fore Sul, Mawrth 17eg pan gawsom y<br />
fraint o groesawu dau deulu estynedig i’r<br />
oedfa. Bedyddiwyd Elis Ioan, mab Beth a<br />
Huw Roberts, Penywaun a Nel Haf,<br />
merch fach Steffan ac Angharad<br />
Williams, Pentre’r Eglwys. Roedd yn braf<br />
fod cyn-gymaint o aelodau’r ddau deulu<br />
wedi gallu bod yn bresennol yn yr Oedfa.<br />
<strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013 9<br />
Swydd newydd,<br />
her newydd<br />
Mae Carol Hardy yn credu pe na bai ei<br />
gweinidog lleol â’r hyder i drafod a<br />
chefnogi ei brwydr hi gydag alcoholiaeth<br />
fe fyddai trywydd ei bywyd wedi bod yn<br />
dra gwahanol. Mae ei phrofiad personol<br />
hi o bwysigrwydd gallu troi at<br />
arweinyddion crefyddol yn y gymuned ac<br />
iddynt hwy fedru magu’r hyder i drafod<br />
dibyniaeth yn un o brif uchelgeisiau Carol<br />
wrth iddi hi ymgymryd â swydd newydd<br />
gyda Stafell Fyw Caerdydd.<br />
Yn ddiweddar, gwelwyd cynnydd yn y<br />
nifer o unigolion â phroblemau dibyniaeth<br />
sy’n mynd at glerigwyr ac arweinwyr<br />
eraill eglwysi i ofyn am help. Yn aml,<br />
dyma’r tro cyntaf iddyn nhw ofyn am<br />
help gan unrhyw un (NAADAC,<br />
Merched y Tabernacl<br />
Ar ddydd Iau, Mawrth 14eg aeth nifer o’r<br />
aelodau i’r Theatr Newydd yng<br />
Nghaerdydd i weld cyflwyniad Clwyd<br />
Theatr Cymru o “Rape of the Fair<br />
Country” gan Alexander Cordell. Roedd<br />
hwn yn gyflwyniad ysgytwol yn adrodd<br />
hanes teulu’r Mortymer o Flaenafon yn y<br />
flwyddyn 1826. Roeddynt wedi eu dal<br />
yng nghanol ffrae chwerw’r cyflogwyr<br />
Seisnig a’r mudiad llafur cynnar. Roedd<br />
yna gymysgedd o hiwmor iach ac angerdd<br />
tanbaid. Cawsom ein cario o ferw gwyllt<br />
y ffwrneisi i lonyddwch awyr iach y<br />
mynyddoedd; o angerdd cariad i wrthryfel<br />
ffyrnig a’r curo gwaedlyd, ciaidd.<br />
Roedd hon yn ddrama afaelgar iawn a’r<br />
actorion yn serennu. Diolch i Judith<br />
Thomas am drefnu prynhawn pleserus<br />
iawn i’r merched.<br />
Ar fore Sadwrn, Mawrth 16eg daeth<br />
amryw o’r merched ynghyd i gynnal<br />
stondin yn Arwerthiant Bwrdd y Pentre.<br />
Codwyd cyfanswm o £140 at achosion<br />
lleol. Diolch i Eifiona Hewitt a Beti<br />
Treharne yn arbennig am drefnu’r<br />
stondin.<br />
Ein cyfarfod nesaf fydd ymweld â’r<br />
Amgueddfa ym Mhontypridd ddydd<br />
Mawrth, <strong>Ebrill</strong> 16eg. Pawb i gyfarfod am<br />
hanner awr wedi deg y bore yn yr<br />
Amgueddfa.<br />
Dymuniadau da.<br />
Da yw deall fod Haulwen Hughes wedi<br />
cyrraedd adref ar ôl cyfnod yn yr ysbyty.<br />
Braf yw gweld fod Eleri Jones wedi cael<br />
gwared â’r hen blaster yna o’i braich.<br />
Dymuniadau gorau i chi eich dwy.<br />
Trefn yr Oedfaon ar gyfer Mis <strong>Ebrill</strong><br />
<strong>Ebrill</strong> 7fed Gwasanaeth Cymun o dan ofal<br />
ein Gweinidog<br />
<strong>Ebrill</strong> 14eg Y Parchedig Aled Edwards<br />
<strong>Ebrill</strong> 21ain Mr Geraint Rees<br />
<strong>Ebrill</strong> 28ain Mr Huw M Roberts<br />
Cymdeithas Gweithwyr Proffesiynol<br />
Dibyniaeth, 2007). Fodd bynnag, nid oes<br />
gan glerigwyr y wybodaeth a’r sgiliau o<br />
safbwynt delio’n effeithlon gydag<br />
unigolion sydd â phroblemau alcohol,<br />
cyffuriau a dibyniaethau eraill. Mae<br />
diffyg hyder mewn rhai clerigwyr ac nid<br />
oes ganddyn nhw’r sgiliau angenrheidiol i<br />
helpu unigolion i ddelio â phroblemau<br />
personol a c ys gyt w ol dwfn.<br />
Dywedodd Carol, “Roeddwn yn lwcus<br />
yn fy mhrofiad personol i oherwydd roedd<br />
gan fy ngweinidog gefndir ym maes<br />
dibyniaeth. Mae hwn yn hynod anarferol<br />
ac mae tuedd naturiol efallai ymhlith ein<br />
harweinyddion i beidio ymyrryd ym<br />
musnes personol pobl, ond mae llawer o<br />
hwn oherwydd diffyg profiad a hyder yn<br />
y pwnc.<br />
“Fel rhan o fy nyletswyddau cyntaf y<br />
sialens fydd i greu cysylltiadau gyda’r<br />
holl enwadau yng Nghymru i beilota cwrs<br />
ymarfer sgiliau ar drafod dibyniaeth.<br />
Rwyf yn edrych am unrhyw gymorth i<br />
gychwyn y peilot ond yr amcan yw creu<br />
fframwaith o gyrsiau a llawlyfr, y tro<br />
gyntaf o’i math i gael ei argraffu yn yr<br />
iaith Gymraeg.<br />
“Wrth i broblemau dibyniaeth gynyddu,<br />
rwyf am sicrhau bod clerigwyr yn deall y<br />
problemau a’u bod yn barod i ymateb yn<br />
briodol ac yn brydlon.”<br />
Mentora Dysgwyr<br />
Mae rhestr aros o ddysgwyr sydd wedi<br />
cysylltu i ofyn am gymorth gan unigolyn<br />
rhugl i ymarfer y Gymraeg. Mae'r pâr fel<br />
arfer yn cytuno ble a faint byddant yn<br />
cwrdd. Mae'r ddau â chroeso i gysylltu â<br />
fi unrhyw bryd i drafod sut mae'n mynd<br />
neu i ofyn am berson gwahanol. Does dim<br />
angen paratoi rhywbeth ond troi lan a<br />
thrafod y newyddion, gwyliau a beth sydd<br />
ymlaen gyda nhw.<br />
Mae rhai yn cwrdd unwaith y mis, eraill<br />
ddwywaith. Mae rhai yn e-bostio neu'n<br />
tecstio hefyd. Mae ein dysgwyr yn byw ar<br />
draws ein hardal sef Caerdydd a'r Fro.<br />
Mae'r Cymry Cymraeg sydd wedi helpu<br />
yn y gorffennol wedi mwynhau'r profiad<br />
ac erbyn hyn yn helpu ail berson.<br />
Dyn ni wedi galw ar y Llywodraeth i<br />
sefydlu cynllun mentora cenedlaethol ond<br />
yn y cyfamser dyn ni eisiau achub ar y<br />
cyfle i helpu cymaint o ddysgwyr ag sy'n<br />
bosib. Os allwch helpu i fentora<br />
cysylltwch â mi.<br />
Suzanne Condon<br />
S w y d d o g D y s g u A n f f u r f i o l<br />
Canolfan Cymraeg i Oedolion Caerdydd a<br />
Bro Morgannwg<br />
Ffôn: 02920 879 318<br />
[CondonS@cardiff.ac.uk]
Atebion<br />
Aderyn: Glas y Dorlan<br />
Oed Coeden: 12<br />
10 <strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Ysgol<br />
Gynradd<br />
Gymraeg<br />
Garth Olwg<br />
Ffair Wanwyn<br />
Diolch yn fawr i’r Gymdeithas Rhieni<br />
ac Athrawon am drefnu ffair wanwyn<br />
llwyddiannus iawn. Codwyd llawer o<br />
arian i’r ysgol.<br />
Eisteddfod Gylch /Sir<br />
Llongyfarchiadau i bawb a fu'n cystadlu<br />
yn yr Eisteddfod. Diolch enfawr i'r<br />
athrawon a fu wrthi yn paratoi’r plant i<br />
berfformio.<br />
Cystadleuaeth Celf a chrefft<br />
Llongyfarchaidau mawr i bawb a fu’n<br />
cystadlu yng nghystadleuaeth celf a<br />
chrefft yr Urdd.<br />
Trwynau Coch<br />
Mwynheuodd plant yr ysgol wisgo eu<br />
trwynau coch er mwyn codi arian ar<br />
gyfer ‘Comic Relief<br />
Pêl-rwyd<br />
Llongyfarchiadau i dim pêl-rwyd yr<br />
ysgol am guro YG Dolau o 15 i 1.<br />
Dolen Cymru<br />
Diolch yn fawr i Mr Gwenallt Rees am<br />
siarad gyda'r plant am waith Dolen<br />
Cymru yn Lesotho.<br />
Penwythnos Paratoi<br />
Diolch i’r staff am roi eu hamser i<br />
dreulio’r penwythnos ym Mharc<br />
G w l e d i g C w m D a r . C a f w y d<br />
penwythnos prysur a buddiol yn dysgu<br />
darnau’r Eisteddfod.<br />
C O R N E L<br />
Y P L A N T<br />
Mae’r aderyn lliwgar hwn i’w weld ar<br />
lan yr afon yn y gwanwyn. Tybed<br />
wyddoch chi ei enw? Dilynwch y<br />
rhifau i’w weld yn iawn.
Cylch Cadwgan<br />
Nos Fercher, 13eg Mawrth, daeth cynulleidfa<br />
liaws ynghyd i Festri Capel Bethlehem,<br />
Gwaelod y Garth i gyfarfod Cylch Cadwgan a<br />
drefnwyd gan Gangen y Garth, Merched y<br />
Wawr.<br />
Roedd hon yn noson wahanol iawn i’r arfer!<br />
Gareth Miles, Pontypridd, oedd y gwestai, a’r<br />
pwnc dan sylw oedd “ Creu Llanast”.<br />
Ym mis Tachwedd a Rhagfyr y llynedd<br />
llwyfannwyd y ddrama “Llanast” gan Gwmni<br />
Theatr Bara Caws, a derbyniodd y cynhyrchiad<br />
adolygiadau gwych. Yn noson Gwobrau<br />
Adolygwyr Theatr Cymru, enillodd Rebecca<br />
Harries y wobr am yr Actores orau mewn<br />
cynhyrchiad<br />
Agorodd Gareth y sesiwn drwy egluro sut y<br />
daeth i gyfieithu ‘Le Dieu du Carnage’ gan<br />
Yasmina Kezagyda a chafwyd ychydig o<br />
wybodaeth am gefndir awdures y ddrama.<br />
Eglurodd ei fod wedi gweld ffilm boblogaidd<br />
o’r ddrama gyda Kate Winslet a Jodie Foster, a<br />
bod hynny wedi ei ysgogi i greu fersiwn<br />
Cymraeg ohoni.<br />
Dyma grynodeb o’r ddrama.<br />
2 fam, 2 dad, 2 fab x wisgi tiwlips a ffôn<br />
symudol = Llanast. Dau bâr o rieni diwylliedig<br />
yn cwrdd i drafod eu plant anystywallt. Cyn hir<br />
mae chwarae’r oedolion yn troi’n chwerw ac<br />
mae’n llanast go iawn yn y lolfa!<br />
Trwy gyfrwng detholiad o’r ddrama a<br />
sylwadau gan Gareth, rhoddwyd blas o’r gwaith<br />
doniol a deifiol hon i rai na welodd y<br />
cynhyrchiad llwyfan. Cafwyd perfformiadau<br />
gwych gan Ifan a Margaret Roberts, Gill<br />
Griffiths a Colin Williams yn portreadu’r<br />
pedwar cymeriad, a’r gynulleidfa yn rholio<br />
chwerthin!<br />
Diolch yn fawr iawn i bawb a gyfrannodd at y<br />
noson lwyddiannus hon.<br />
Cyngerdd Dathlu Deg<br />
Côr CF1<br />
Mae gan un o gorau mwyaf llwyddiannus<br />
Cymru flwyddyn gyffrous o’u blaenau, yn<br />
dathlu carreg filltir cerddorol hynod - ei<br />
dengmlwyddiant.<br />
O’i gwreiddiau fel Côr Aelwyd llwyddiannus<br />
nôl yn 2002, mae côr CF1, o Gaerdydd, bellach<br />
wedi datblygu i fewn i un o gorau cymysg<br />
mwyaf deinamig Cymru. Bydd cyngerdd<br />
mawreddog yn cael ei chynnal nos Sadwrn,<br />
<strong>Ebrill</strong> 27ain yn Eglwys St. German’s, Caerdydd,<br />
i ddathlu’r achlysur, a hynny yng nghmwni’r<br />
Sinfonietta Brydeinig a gwesteion arbennig.<br />
“Mae o’n fy synnu i bod deng mlynedd wedi<br />
pasio ers ffurfio’r côr.” dywed Eilir Owen<br />
Griffiths, eu harweinydd sy’n byw yn Ffynnon<br />
Taf. “Beth sy’n fy synnu i fwyaf, serch hynny,<br />
yw’r holl yr ydym ni wedi’i gyflawni. Mae’r côr<br />
wedi datblygu cymaint, yn enwedig dros y 5<br />
mlynedd diwethaf, ac ar ôl cynnal cannoedd o<br />
gyngherddau a theithio i bedwar ban byd, ‘de ni<br />
bellach wedi datblygu o’r Aelwyd fechan honno<br />
a ymgasglodd ddeng mlynedd yn ôl, i Gôr<br />
<strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
C<br />
C R O E S A I R<br />
L<br />
1 1 2 3 3 4 5 6 6<br />
9 10<br />
Ar Draws<br />
1. Dail poethion (5)<br />
4. Cas llythyr (5)<br />
9. Ethol (5)<br />
10. Blinderus (7)<br />
11. Urddo (8)<br />
12. Gwŷdd (4)<br />
14. Trin (5)<br />
16. Chwaethu (5)<br />
20. Gohirio (4)<br />
21. Cynhaliaeth (8)<br />
24. Troi oddi amgylch (7)<br />
25. Heb afiechyd (5)<br />
26. Ceisio (5)<br />
27. Diffyg (5)<br />
I Lawr<br />
2. Pryf genwair (5)<br />
3. Adleisio (8)<br />
5. Symud tramor (4)<br />
6. Bywyd (7)<br />
7 8<br />
11 11 12<br />
12 13<br />
14 15 16<br />
17 18 16 19<br />
20 18 21 22<br />
23 25<br />
24 25<br />
22 26 23 27<br />
Cymysg y gallwn oll fod yn browd<br />
iawn ohono.”<br />
Cynhelir y Gyngerdd Mawreddog<br />
ar nos Sadwrn, <strong>Ebrill</strong> 27ain, am 7yh<br />
yn Eglwys St. German’s Caerdydd.<br />
Pris tocyn fydd £10 i oedolion, a £5 i<br />
blant dan 16 mlwydd oed, ac fe fydd<br />
yr elw’n cael ei gyfrannu i elusen<br />
“Marie Curie Cancer Care”.<br />
Dyma gyfle arall i chi<br />
ennill Tocyn Llyfrau<br />
7. Cwato (5)<br />
8. Llyfnu (5)<br />
9. Segur (4)<br />
13. Ergydio (8)<br />
15. Brodor o’r Eidal (7)<br />
17. Bargod (5)<br />
18. Eisin (5)<br />
19. Dewis (4)<br />
22. Clwyf (5)<br />
23. Galw wrth enw (4)<br />
11<br />
Atebion i: Croesair Col<br />
34, Pen Bryn Hendy, Yr Encil,<br />
Meisgyn, Pontyclun. CF72 8QX<br />
erbyn 17 <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Atebion Mawrth<br />
T R E I G L O 4 P A G A N<br />
Y A E E O A<br />
W I S E L D E R R B<br />
Y B I I E U O L<br />
N E S I A D O 11 13 N<br />
I S A LL F O R I O N<br />
A E I N G O<br />
D E F N Y N N U W R<br />
19 E 18 T S A FF R W M<br />
FF A L S T 25 S T A<br />
L Y A N T U R I O D<br />
O CH R O A O<br />
C R U G O C R O N I C L
12 <strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Ysgol Gynradd<br />
Gymraeg Evan<br />
James<br />
Dathlu Dydd Gwŷl Dewi<br />
Cawsom eisteddfod yn yr ysgol yn<br />
cynnwys eitemau cerddorol gan bob<br />
dosbarth i ddathlu Dydd Gwŷl Dewi.<br />
Cynhaliwyd nifer o gystadleuthau cyn<br />
hynny felly ‘roedd y plant yn llawn<br />
cyffro wrth aros i glywed enwau’r<br />
enillwyr yn ystod yr eisteddfod.<br />
Uchafbwynt y prynhawn oedd y coroni<br />
a’r cadeirio. Rhys Bracher enillodd y<br />
goron a Shauna Langford Hopkins<br />
enillodd y gadair. Llongyfarchiadau i’r<br />
ddau.<br />
Eisteddfod Gylch Yr Urdd<br />
Llongyfarchiadau i bawb fu’n brysur yn<br />
dysgu caneuon a darnau i’w llefaru ar<br />
gyfer yr eisteddfod. Pob lwc i Ffion<br />
Fairclough fydd yn cystadlu yn yr<br />
unawd dan 10 oed yn Eisteddfod Y Sir<br />
ym Mhorthcawl.<br />
Cwis Llyfrau<br />
Aeth dau dîm o’r ysgol i Ysgol<br />
Gymraeg Santes Tudful ym Merthyr ar<br />
ôl gweithio’n galed iawn wrth ddarllen a<br />
thrafod llyfrau penodol. Efan<br />
Fairclough, Ethan Davies, Kloe Osman<br />
ac Anwen Davies oedd tîm Blwyddyn 5<br />
a 6 a Lily Sutton, Catrin Mohammed<br />
Smart, Maddie Madden ac Annwylun<br />
Pike oedd tîm Blwyddyn 3 a 4 : da iawn<br />
chi am eich hymdrechion.<br />
Ffilmio ym Mhontypridd<br />
‘Roedd plant yr ysgol yn falch iawn ar<br />
ôl i gynhyrchwyr rhaglen ‘Cyw’ ar S4C<br />
eu dewis ar gyfer rhaglen yn sôn am<br />
hanes Evan James a James James. Y prif<br />
gymeriadau oedd Rhys Bracher (Evan<br />
James), Callum Llewelyn (James<br />
James), Joshua Carey (Evan James<br />
ifanc) a Nadia Hughes (mam Evan) a’r<br />
‘cyflwynwyr’ oedd Marni Ray a Shauna<br />
Langford Hopkins. Cawson’ nhw hwyl<br />
wrth dreulio diwrnod yn ffilmio o<br />
gwmpas Pontypridd a mwynheuodd<br />
plant dosbarthiadau 8 a 9 wisgo dillad y<br />
cyfnod a chanu.<br />
Yr Awr Ddaear<br />
Cynhaliwyd Ffair Yr Awr Ddaear yn<br />
neuadd yr ysgol cyn y dyddiad<br />
s w y d d o g o l e r m w y n h y b u<br />
ymwybyddiaeth a lledaenu’r neges<br />
ynglŷn â phwysigrwydd gofalu am y<br />
byd. ’Roedd brwdfrydedd y ‘Cyngor<br />
Eco’ yn amlwg wrth weld yr holl waith<br />
’roedden’ nhw wedi’i baratoi yn y<br />
neuadd. Gwelsom fodel o dref<br />
Ysgol Gynradd<br />
Gymraeg<br />
Tonyrefail<br />
(Lluniau tudalen 13)<br />
Gymnasteg<br />
Llongyfarchiadau i bedwar o<br />
ddisgyblion yr ysgol am gyrraedd rownd<br />
olaf Cystadleuaeth Gymnasteg yr Urdd.<br />
Daeth Rhys Griffiths (BL 3) yn ail drwy<br />
Gymru gyfan o dan y thema<br />
‘Cymesuredd ac Anghymesuredd’ i<br />
fechgyn unigol a chafwyd perfformiad<br />
gwych gan Asha Magni, Cerys Griffiths<br />
a Keeley Adams (Bl 5) o dan yr un<br />
thema i driawdau. Ardderchog! Diolch i<br />
Miss Soper am eu hyfforddi.<br />
Diwrnod y Llyfr<br />
Dathlon ni ddiwrnod y llyfr drwy wisgo<br />
fel cymeriad o lyfr a gwneud<br />
amrywiaeth o weithgareddau yn y<br />
dosbarthiadau. Diolch yn fawr i’r<br />
disgyblion oll am yr ymdrech arbennig!<br />
Braf oedd gweld yr athrawon wedi<br />
gwisgo fel cymeriadau allan o lyfrau<br />
Roald Dahl hefyd!<br />
Dydd Gŵyl Dewi<br />
Cafwyd nifer o eitemau amrywiol,<br />
lliwgar a llwyddiannus gan y<br />
dosbarthiadau yn ein Cyngerdd Gŵyl<br />
Ddewi. Roedd y neuadd wedi ei addurno<br />
ar gyfer yr achlysur a phawb wedi<br />
mwynhau cymryd rhan mewn<br />
gweithgareddau oedd yn gysylltiedig â<br />
Nawddsant Cymru. Hoffem ddiolch i’r<br />
holl blant a staff am eu gwaith caled.<br />
Llongyfarchiadau!<br />
Llongyfarchiadau i Mrs Rachael<br />
Whithey a’i gŵr Damien ar enedigaeth<br />
eu merch fach, Lily.<br />
Bydd Miss Caryl Jones yn addysgu<br />
dosbarth Blwyddyn 2 tra bod Mrs<br />
Whithey ar gyfnod mamolaeth. Croeso<br />
cynnes iddi i’r ysgol<br />
Cyngor Eco<br />
Mae’r amser wedi dod unwaith eto!<br />
Cynhaliwyd etholiadau yn yr ysgol i<br />
blant Bl 1 – 6 i ethol cynrychiolwyr i fod<br />
ar y Cyngor Eco. Daeth y 12 canlynol i’r<br />
brig: Bl 1 - Ella Welsh a Seren Kirby, Bl<br />
2 - Megan Lily Williams a Lola Caddy,<br />
Bl 3 – Rhys Roberts a Harriet Howarth,<br />
Bl 4 - Zac Richards a Rhys Roberts, Bl 5<br />
- Asha Magni a Dewi Middleton a Bl 6 –<br />
Dylan John a Caitlyn Davies.<br />
Llongyfarchiadau mawr iddynt.<br />
Pontypridd wedi’i greu o focsys ailgylchu<br />
a chawsom ymweliad gan<br />
gymeriad go arbennig - ‘Rhys-Cycle’!<br />
Sioe Ffasiynau<br />
Cafwyd sioe ffasiynau llwyddiannus a<br />
chyffrous iawn gan ddisgyblion<br />
Blwyddyn 1. Thema y sioe oedd dillad<br />
wedi eu gwneud o ddeunyddiau oedd<br />
wedi eu hailgylchu. Rwy’n siŵr bod y<br />
rhieni wrth eu boddau yn gwylio!<br />
Medalau’r Gemau Olympaidd<br />
Daeth gweithwyr o’r Bathdy Brenhinol<br />
i’r ysgol i ddangos enghreifftiau o<br />
fedalau’r Gemau Olympaidd. Cafodd<br />
blynyddoedd 4-6 gyfle arbennig i<br />
ddysgu llawer am y Bathdy a’r broses o<br />
greu’r medalau. Roedd y plant wir wedi<br />
mwynhau!<br />
Wythnos Gwyddoniaeth<br />
Cafwyd wythnos lwyddiannus yn dathlu<br />
ein hwythnos ‘Gwyddoniaeth’. Roedd y<br />
dosbarthiadau wedi cynnal nifer o<br />
wahanol arbrofion/ymchwiliadau<br />
diddorol.<br />
Gweithdy Eco<br />
Daeth Mr Aled Owen o gwmni Ynni Da<br />
i gynnal gweithdai eco, cyffrous ar y<br />
thema ynni da i flynyddoedd 5 a 6.<br />
Roedd y diwrnod yn cynnwys gwaith<br />
cynnal arolwgar y defnydd o ynni yn yr<br />
ysgol, effeithiolrwydd ynni a’r potensial<br />
o greu ynni adnewyddadwy.<br />
Attomic Touch<br />
Cafodd disgyblion o flynyddoedd 3-6<br />
gyfle i gymryd rhan mewn sesiwn<br />
ymarfer ‘Atomic Touch’ gyda Catrin o’r<br />
Urdd. Mwynheuodd y plant yn fawr a<br />
braf oedd gweld nifer yn dod yn ôl i’r<br />
ysgol mor awyddus i wella’u sgiliau yn<br />
ystod eu hamser chwarae.<br />
Cystadleuaeth celf y Pasg.<br />
Trefnodd U3A i ddisgyblion<br />
Blyddynddoedd 1 a 2 gymryd rhan<br />
mewn cystadleuaeth celf rhwng ysgolion<br />
lleol yn gysylltiedig â’r gwanwyn â’r<br />
Pasg. Yr enillwyr oedd Brooke Reese,<br />
Ffion Roberts, Adam Williams a<br />
dyfarnwyd y brif wobr i Maddie Jones o<br />
Flwyddyn 2.<br />
Diolch<br />
Diolch i Ficer Ruth ac aelodau Eglwys<br />
Dewi Sant am gynnal gwasanaeth y Pasg<br />
i ddisgyblion blwyddyn 6. Roedd y plant<br />
wedi m wynhau y gwahanol<br />
weithgareddau a thrafod stori’r Pasg<br />
mewn ffordd ymarferol a diddorol.<br />
Parêd hetiau Pasg.<br />
Cafwyd parêd gan blant y dosbarth<br />
Meithrin a Derbyn yn eu hetiau Pasg<br />
drwy’r ysgol gyfan. Braf oedd gweld<br />
cymaint o rieni wedi helpu i greu hetiau<br />
mor hyfryd.
Ysgol Gynradd Gymraeg Tonyrefail<br />
<strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013 13<br />
Cyngor Eco<br />
Sesiwn Ymarfer Atomic Touch<br />
Dydd Gŵyl Dewi<br />
Sioe Ffasiynau<br />
Hetiau Pasg
14 <strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
YSGOL GYFUN<br />
GARTH OLWG<br />
Beicio i'r Ysgol<br />
I ddisgyblion Ysgol Gyfun Garth Olwg,<br />
roedd dydd Gwener y 15fed o Fawrth yn<br />
ddiwrnod neidio ar y beic a seiclo i’r ysgol.<br />
Cafwyd llawer o hwyl gyda dros 40 o<br />
ddisgyblion yn ymlwybro lonydd Pontypridd<br />
yn gynnar y bore a’r prynhawn er mwyn<br />
cyrraedd a gadael yr ysgol mewn modd<br />
cynaliadwy.<br />
Roedd y Pwyllgor Eco hefyd am godi<br />
ymwybyddiaeth disgyblion o’r gwahanol<br />
ffyrdd o greu egni. Am chwech awr bu<br />
disgyblion a staff yn eu llu yn gwthio nerth<br />
eu traed er mwyn pweru’r peiriant i greu<br />
trydan i oleuo’r bwlb 8 a 60Watt. Fel y<br />
gallwch ddychmygu roedd yn dipyn o her<br />
ond gydag ymrwymiad a gwaith caled<br />
llwyddiant oedd gair y dydd!!<br />
ATALNODI!!<br />
Creuwyd fideo arbennig iawn gan Adran y<br />
Gymraeg Ysgol Gyfun Garth Olwg y mis<br />
diwethaf. Bu tipyn o gynnwrf yno am iddo<br />
gael ei wylio dros 25,000 o weithiau ar<br />
‘YouTube’ mewn llai nac wythnos! Mae’r<br />
fideo ‘Gangnam Atalnodi’ yn dysgu’r<br />
disgyblion am reolau atalnodi i gyd-fynd â’r<br />
gân ‘Gangnam Style’. Yn ystod tymor y<br />
Nadolig bu 120 o ddisgyblion ac athrawon<br />
wrthi’n mwynhau eu hunain yn dysgu’r<br />
rheolau drwy ganu a dawnsio dawns y<br />
‘Gangnam’. Roedd y disgyblion wrth eu<br />
boddau’n cyfrannu eu syniadau ac yn gweld<br />
eu hathrawon yn dawnsio’n wirion! Fe<br />
gymerodd tua mis i gwblhau’r fideo, rhwng<br />
y gwaith ffilmio a’r golygu ac roedd pawb<br />
yn fwy na bodlon i fynd i ysbryd y gwaith a<br />
chymryd rhan. Mae hyd yn oed plismon lleol<br />
yn ymddangos yn y fideo! Nod y fideo yw<br />
codi safonau llythrennedd disgyblion mewn<br />
modd hwyliog a chyfoes. Pwy ddywedodd<br />
fod rhaid i ramadeg fod yn ddiflas? Be’<br />
wnawn ni nesaf tybed? Cofiwch wylio!<br />
Dydd Gŵyl Dewi<br />
Roedd bwrlwm mawr yn yr ysgol ddydd<br />
Gŵyl Dewi eleni. Bu disgyblion blwyddyn<br />
7, 8 a 9 yn dawnsio mewn twmpath dawns<br />
drwy’r bore a diolch arbennig i Mr Bennett<br />
am alw mor dda! Roedd grŵp pop o<br />
ddisgyblion yr ysgol hefyd yn rhan o<br />
ddathliadau’r bore. Ar ôl cinio cafodd<br />
blwyddyn 10 ac 11 gyfle i wrando ar<br />
Wibdaith Hen Frân yn theatr y Ganolfan<br />
Gydol Oes. Diwrnod o ddathlu<br />
bythgofiadwy!<br />
Pêl-fasged<br />
Cafo d d Jacob<br />
Williams a Connor<br />
Easter o flwyddyn<br />
11 newyddion<br />
g w y c h r h y w<br />
bythefnos yn nol.<br />
Cafodd y ddau eu<br />
dewis fel rhan o<br />
dîm pêl fasged<br />
Cymru (o dan 16).<br />
Fe fydd y ddau yn cystadlu yn yr Undeb<br />
Ewropeaidd ym mhencampwriaeth FIBA yn<br />
Gibraltar yr Haf yma.<br />
Mae’r ddau yn ymroddedig yn y maes yma<br />
ac yn gweithio’n hynod o galed. Mae’r<br />
ymdrech a’r amser maent yn rhoi yn<br />
rhagorol. Gobeithiwn fel Ysgol y bydd y<br />
ddau yn mwynhau ac yn elwa o’r cyfle<br />
arbennig hwn.<br />
Gwobr Dug Caeredin<br />
Ddydd Iau 28ain o Chwefror teithiodd nifer<br />
o ddisgyblion Ysgol Gyfun Garth Olwg i<br />
Theatr y Parc a’r Dar, Treorci i dderbyn<br />
gwobr Efydd Dug Caeredin. Mae’r<br />
cymhwyster yn rhoi cyfle i bobl ifanc<br />
ddatblygu sgiliau sydd eu hangen arnyn nhw<br />
i wireddu eu potensial. Llongyfarchiadau i<br />
Eli Cavill, Jac Cresswell, Trystan Gruffydd,<br />
Charlotte Halliday, Nia James, Rhiannon<br />
Laban, Ethan Brown, Rhodri Morris-Stiff,<br />
Katheryn Ponsford, Jessica Sayle, Jessica<br />
Sharp ac Emily White.<br />
Diwrnod Trwynau Coch<br />
Yn ystod Diwrnod Trwynau coch<br />
cynhaliwyd nifer o weithgareddau. Bu<br />
disgyblion blwyddyn 11 yn brysur yn codi<br />
arian trwy gynnal bore coffi i staff yr ysgol.<br />
Yn ystod amser cinio bu disgyblion yn<br />
hysbysebu gwybodaeth am ddiwrnod<br />
trwynau coch a’r gwahaniaeth mae’r arian<br />
yn ei wneud i fywydau plant ar draws y byd.<br />
Hwyl wrth Ddawnsio<br />
Cymerodd grŵp o flwyddyn 8 ran yn y<br />
ddawns “The Harlem Shake” ar gyfer<br />
rhaglen TAG ar Stwnsh. Ar gyfer y ddawns<br />
gwisgodd y disgyblion trwynau coch i godi<br />
ymwybyddiaeth am yr elusen.<br />
Amser Hwylus<br />
Un o’r atyniadau mwyaf ar y diwrnod oedd<br />
gwylio disgyblion Ysgol Gyfun Garth Olwg<br />
yn taflu sbwng gwlyb at athrawon. Yn<br />
amlwg cafodd y disgyblion lawer o hwyl yn<br />
y weithgaredd yma! (ond nid felly’r<br />
athrawon).<br />
Eisteddfod Yr Urdd<br />
Mae disgyblion Ysgol Gyfun Garth Olwg<br />
wedi bod yn brysur iawn dros wythnosau<br />
diwethaf yn ymarfer yn galed ar gyfer<br />
Eisteddfod sir yr Urdd. Pob lwc i bob un<br />
sydd yn cystadlu. Unawd Llinynnol - Niamh<br />
ATALNODI!!<br />
Gwobr Dug Caeredin<br />
Diwrnod Trwynau Coch<br />
Dydd Gŵyl Dewi<br />
Jenkins, Llefaru Unigol - Osian Gruffydd,<br />
Ymgom Blwyddyn 7,8 ac 9. Cân Actol<br />
Blwyddyn 7,8 a 9. Dawns Greadigol<br />
Blwyddyn 7,8 a 9. Parti Merched Blwyddyn<br />
7,8 a 9. Côr Merched Blwyddyn 10-13 a<br />
Chôr Meibion Blwyddyn 10-13.
Ysgol<br />
Llanhari<br />
(Lluniau tudalen 16)<br />
Yr Adran Gynradd<br />
Croeso<br />
Hoffem estyn croeso cynnes i Miss Cerys<br />
Jefferies sydd wedi ymuno â ni i wneud<br />
cyfnod mamolaeth fel cynorthwywraig yn<br />
nosbarth Dewi Draenog.<br />
Croeso hefyd i Miss Bethannie Hayes<br />
sydd wedi ymuno â ni i weithio gyda<br />
phlant dosbarth Dewi Draenog. Mae<br />
Bethannie wrthi’n gweithio tuag at ei<br />
Lefel 3 ar ei chwrs CACHE.<br />
Swydd Newydd<br />
Pob dymuniad da i Miss Rachel Hopkins<br />
a’i merch sydd yn symud i fyw i Fryste<br />
dros y Pasg. Hefyd, pob llwyddiant i<br />
Rachel yn ei swydd newydd fel<br />
ysgrifenyddes yn Academi Waycroft.<br />
Diolch am dy waith yn yr adran ers mis<br />
Medi!<br />
Trip i’r fferm<br />
Aeth plant Dosbarth Dewi Draenog a<br />
Dosbarth Cadi Cwningen ar ymweliad â<br />
Fferm Cantref yn Aberhonddu fel rhan o’n<br />
thema ‘Ffrindiau’r Fferm’. Er iddi fod yn<br />
ddiwrnod oer, mwynheuodd y disgyblion<br />
yn arw. Cawsant gyfle i ofalu am yr<br />
anifeiliaid anwes ac yna i groesawu’r wyn<br />
bach a gafodd eu geni hanner awr cyn i ni<br />
gyrraedd! Am brofiad bythgofiadwy!<br />
Diwrnod Trwynau Coch<br />
Gwisgodd disgyblion yr adran gynradd<br />
mewn gwisg coch i gefnogi diwrnod<br />
trwynau coch eleni. Diolch yn fawr i’r<br />
rhieni am eu cyfraniadau hael – casglon ni<br />
dros £80 rhwng y ddau ddosbarth!!<br />
Hysbyseb<br />
Mae ‘Noson Rasys’ wedi ei drefnu gan<br />
Ffrindiau Llanhari nos Wener 19 eg o <strong>Ebrill</strong><br />
yng Nghlwb Rygbi Pontyclun. Bydd mwy<br />
o wybodaeth yn dilyn yn fuan a thocynnau<br />
ar gael i’w prynu drwy’r ysgol.<br />
Yr Adran Uwchradd<br />
Llongyfarchiadau i Celyn Lewis o<br />
Flwyddyn 7 am fynd trwodd i rownd<br />
derfynol y gystadleuaeth "Stars of<br />
Stage". Pob lwc i ti.<br />
<strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013 15<br />
Celyn Lewis<br />
Llongyfarchiadau i dîm Ysgol Llanhari am<br />
ddod yn ail yn nhwrnament Gymnasteg<br />
5x60 Rhondda Cynon Taf. Perfformiad<br />
gwych, da iawn chi!<br />
Ar Fawrth y 7fed cafodd criw o<br />
ddisgyblion Bl.8 a 10 brynhawn gwych<br />
yng nghwmni Cefin Roberts, sylfaenydd<br />
ysgol berfformio Glanaethwy a chyn<br />
gyfarwyddwr y Theatr Genedlaethol. Bu'n<br />
mireinio eu sgiliau perfformio a rhoi blas<br />
iddyn nhw ar ddarnau llefaru Eisteddfod<br />
Genedlaethol 2013. Braf oedd gweld y<br />
disgyblion yn ymateb mor frwdfrydig yn<br />
ystod y sesiwn. Gobeithio y bydd sglein ar<br />
eu perfformiadau llefaru eleni!<br />
Diwrnod y Trwynau<br />
Coch<br />
Ar gyfer dydd<br />
Trwynau Coch eleni<br />
ar y 15fed o Fawrth<br />
c yn h al iodd rh a i<br />
aelodau o’r Chweched<br />
sêl cacennau yn Ysgol<br />
Llanhari ar gyfer y disgyblion . Yn ogystal<br />
â hyn trefnwyd dawns ‘Harlem Shake’<br />
Llanhari ar y dydd Iau blaenorol, ei<br />
ffilmio a’i roi ar y teledu yn y swyddfa i<br />
bawb weld yn ogystal â’i anfon i Comic<br />
Relief. Gyda diolch i holl ddisgyblion a<br />
staff Llanhari, codwyd £115.11 drwy’r<br />
ddwy weithgaredd yma’n unig. Gan bod y<br />
disgyblion wedi cael dod i’r ysgol yn eu<br />
CREIGIAU<br />
Gohebydd Lleol:<br />
Nia Williams<br />
029 20890979<br />
Steffan - ein Siwper chef!<br />
Dymuniadau gorau i Steffan Thomas,<br />
Llys Gwynno wrth iddo ddechrau ar ei<br />
swydd newydd yn nhafarn Gwaelod y<br />
Garth fel cogydd dan hyfforddiant. Alla i<br />
ddim meddwl am le gwell i ddysgu! Joia!<br />
Camp y clocswyr!<br />
Llongyfarchiadau i Daniel Calan Jones ar<br />
ddod yn gyntaf yn Eisteddfod ddawns<br />
Caerdydd yn y gystadleuaeth dawns<br />
stepio unigol i fechgyn blwyddyn 9 ac<br />
iau. Bydd yn cystadlu yn Eisteddfod yr<br />
Urdd yn Boncath. Da iawn i'w frawd<br />
Iestyn, hefyd am gystadlu yn ei erbyn - yr<br />
ifanca yn y gystadleuaeth!<br />
Stori Astrid<br />
Bydd Astrid, Josh a Nathan yn rhedeg ras<br />
10k dra gwahanol ym mis Medi eleni.<br />
Union flwyddyn i fis Medi bydd Astrid<br />
yn dathlu diwedd ei chwrs chemotherapy.<br />
Brwydrodd yn hynod ddewr a dirwgnach<br />
yn erbyn y clefyd Hodgkin's Lymphoma.<br />
Dymuniad Astrid yw ad-dalu 'chydig o'r<br />
haelioni a dderbyniodd gan yr elusen<br />
CLIC Sargent yn ystod ei<br />
salwch. Sefydlodd Astrid wefan Just<br />
Giving i adrodd ei stori er mwyn bod yn<br />
ysbrydoliaeth i eraill. Mae'n werth<br />
ymweld â'r safle - www.justgiving.com/<br />
Astrid-Josh-Nathan-survival er mwyn<br />
darllen hanes merch ifanc, ddewr sy' am<br />
roi rhywbeth yn ôl i'r elusen a gynigiodd<br />
gymorth iddi hi a'i theulu mewn cyfnod<br />
digon tywyll a chynorthwyo Astrid i<br />
gyrraedd ei nod o godi £1000 i'r elusen<br />
CLIC Sargent. Pob lwc eich tri!<br />
Cân i Gymru<br />
Llongyfarchiadau i Catrin Herbert am<br />
gael ei dewis i ganu ei chân yn rownd<br />
derfynol Cân i Gymru ar ddydd Gŵyl<br />
Dewi.<br />
dillad eu hunain hefyd, codwyd cyfanswm<br />
o dros £550 ar gyfer Comic Relief.<br />
Gan Grace Lindley, Rhian Edwards,<br />
Elin Webb Blwyddyn 12
16 <strong>Tafod</strong> Elái <strong>Ebrill</strong> 2013<br />
Cefnogaeth eang,<br />
fyd-eang i Glwb<br />
Rygbi Pontypridd<br />
Ysgol Llanhari<br />
(parhad o dudalen 15)<br />
Mae’r gefnogaeth eang i Glwb Rygbi Pontypridd yn cael ei amlygu, nid<br />
yn unig ar y terasau a’r eisteddle yn stadiwm Heol Sardis, ond ar y<br />
cyfryngau cymdeithasol, ar y we, facebook a twitter.<br />
Mae torfeydd o dros 1,000 o gefnogwyr ffyddlon yn troi allan i<br />
gefnogi’r clwb yn eu gemau cartre yn ddi-ffael – y nifer hynny yn aml<br />
yn codi dros y 2,000 ac ar achlysuron fel gemau mawr yn erbyn yr hen<br />
elyn Caerdydd, neu glybiau amlwg o Loegr neu Iwerddon, yn agosach at<br />
y 5,000.<br />
Yn amlwg mae ffyddlondeb i’r clwb o ran y cefnogwyr traddodiadol,<br />
gydag aelaodau o’r un teuluoedd yn etifeddu’r awydd i ddilyn Ponty o<br />
genhedlaeth i genhedlaeth, yn ffactor bwysig yn llwyddiant ac apel y<br />
clwb.<br />
Mae’r gefnogaeth honno yn awr yn cael ei addasu i’r oes ddigidol<br />
newydd, gyda miloedd o ddilynwyr ar wefan a safleoedd cymdeithasol y<br />
clwb.<br />
Mae dros 6,000 yn canlyn Pontypridd ar safle facebook, dros 4,000 ar<br />
twitter, dros 7,000 wedi cofrestru ar fforwm swyddogol y clwb, a’r<br />
wefan www.ponty.net yn derbyn dros 111,000 o ymweliadau bob mis.<br />
Nodwedd arall o’r dilyniant brwd yma yw fod cefnogwyr yn dod i’r<br />
amlwg o bedwar ban byd, o’r Unol Daleithiau i Chile, i Awstralia,<br />
Sbaen, yr Almaen yr Iwerddon a thu hwnt.<br />
Mae’r byd bellach yn lle bach, ac un teulu mawr clos yw cefnogwyr<br />
Pontypridd – boed o Tonteg neu Toronto.<br />
Os am wybod mwy am y clwb a’i ddilynwyr, galwch mewn i’r wefan:<br />
www.ponty.net – fe allwch fod yn ffrind am oes!<br />
Buddugwyr twrnament pêl-law Blwyddyn 7<br />
Dydd Gŵyl Dewi<br />
Mr Peter Griffiths, cyn - Brifathro Ysgol Gyfun Llanhari<br />
yn arwain y Twmpath!<br />
Cynhaliodd criw Lletygarwch Blwyddyn 12 a 13 a’u<br />
hathrawes Miss Kally Davies fore coffi, sêl cacennau a raffl<br />
Pasg gan lwyddo i godi £205.39 i elusen ganser Clic Sargent.