PeÅny numer do pobrania (*.pdf) - Archiwum Medycyny SÄ dowej i ...
PeÅny numer do pobrania (*.pdf) - Archiwum Medycyny SÄ dowej i ...
PeÅny numer do pobrania (*.pdf) - Archiwum Medycyny SÄ dowej i ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Nr 3 FENOMEN HYPEROSTOSIS FRONTALIS INTERNA – AKTUALNY STAN WIEDZY<br />
229<br />
występujące często z HFI zaburzenia wydzielania<br />
hormonów płciowych i hipogonadyzm, a także<br />
inne en<strong>do</strong>krynopatie oraz zaburzenia metaboliczne,<br />
w tym m.in. cukrzyca i otyłość [13, 26, 27, 28,<br />
29, 30].<br />
HFI A SCHORZENIA<br />
NEUROPSYCHIATRYCZNE<br />
Niewielkie zmiany kostne w czaszce pozostają<br />
najczęściej bez wpływu na stan zdrowia. Jednakże<br />
w zaawansowanych przypadkach, gdy pogrubienie<br />
kości czołowej osiąga znaczne rozmiary, powstałe<br />
w jej obrębie wypukłości kostne mogą powo<strong>do</strong>wać<br />
ucisk mechaniczny na oponę twardą i półkule<br />
mózgu, prowadząc <strong>do</strong> zaniku kory płatów czołowych.<br />
Może to skutkować pojawieniem się objawów<br />
neurologicznych i zaburzeń psychicznych.<br />
Opisywano związek HFI z występowaniem zespołu<br />
płatów czołowych, manifestującego się: zaburzeniami<br />
afektywnymi i schizoafektywnymi, zespołem<br />
otępiennym, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami<br />
snu i łaknienia, zachowaniami agresywnymi, zaburzeniami<br />
węchu. Ponadto obserwowano różnorodne<br />
zaburzenia motoryczne i somatosensoryczne<br />
(w tym migrenę) [18, 21, 22, 23]. W części przypadków<br />
odnotowano współwystępowanie HFI<br />
z chorobami: Picka, Parkinsona i Alzheimera [6,<br />
22]. Opisano przypadek występowania zmian w kościach<br />
czaszki o cechach HFI u osoby z rozpoznaniem<br />
tzw. zespołu Diogenesa, czyli obserwowanego<br />
zwykle u osób w wieku podeszłym zaburzenia zachowania<br />
przejawiającego się skrajnym zaniedbywaniem<br />
higieny osobistej, wycofaniem się z życia<br />
społecznego i towarzyszącym mu niekiedy kompulsywnym<br />
zbieractwem, będącego najpraw<strong>do</strong>po<strong>do</strong>bniej<br />
jedną z manifestacji klinicznych zespołu<br />
płatów czołowych [24].<br />
Tak więc nie dziwi fakt, że w badaniach populacji<br />
brytyjskiej HFI obserwowano około dwa razy<br />
częściej u pacjentów oddziałów psychiatrycznych<br />
(10,7%) niż w oddziałach o innym profilu (5,85%).<br />
Zmiany w kości czołowej spotykano u osób z rozpoznaniami:<br />
schizofrenii i psychoz o innym podłożu,<br />
zaburzeń afektywnych i otępiennych oraz u pacjentów<br />
w wieku starczym. Jednak schorzenia te<br />
występowały w grupie pacjentów z HFI tak samo<br />
często jak u pacjentów z grupy kontrolnej, tak więc<br />
nie udało się wykazać występowania istotnego statystycznie<br />
związku pomiędzy zaburzeniem bu<strong>do</strong>wy<br />
kości czołowej a określoną jednostką chorobową<br />
w myśl klasyfikacji ICD-10 lub DSM-IV [25].<br />
HFI A IDENTYFIKACJA<br />
Silna korelacja pomiędzy występowaniem HFI<br />
a płcią żeńską i zaawansowanym wiekiem spowo<strong>do</strong>wała,<br />
iż zmiany w obrębie sklepienia czaszki<br />
spróbowano wykorzystać jako marker płci i wieku<br />
w przypadku identyfikacji nieznanych szczątków<br />
kostnych. Ocena procesu patologicznego jakim jest<br />
HFI może znaleźć zastosowanie w praktyce są<strong>do</strong>wo-lekarskiej.<br />
W przypadku, gdy w obrębie kości<br />
czołowej stwierdza się cechy zaawansowanego HFI<br />
praw<strong>do</strong>po<strong>do</strong>bieństwo, że badane szczątki należały<br />
<strong>do</strong> kobiety wynosi około 88%, zaś kobiety w wieku<br />
co najmniej 70 lat powyżej 32%. W sytuacji, gdy<br />
wiek biologiczny badanych szczątków ocenia się<br />
na co najmniej 70 lat, praw<strong>do</strong>po<strong>do</strong>bieństwo, że<br />
czaszka wykazująca cechy HFI należała <strong>do</strong> kobiety<br />
wynosi niemal 87%. Jeśli zmiany odpowiadające<br />
HFI stwierdzono w szczątkach kobiety, praw<strong>do</strong>po<strong>do</strong>bieństwo,<br />
że w chwili śmierci miała ona co najmniej<br />
70 lat sięga ponad 42% [5].<br />
HFI W ASPEKCIE HISTORYCZNYM<br />
Prace archeologiczne i badania szczątków kostnych<br />
dawnych społeczności pozwoliły na ustalenie,<br />
że HFI występuje u współcześnie żyjących kobiet<br />
ok. 2,5 razy częściej niż u ich kobiet żyjących 100<br />
lat temu. Ponadto u kobiet, które żyły w XVIII wieku<br />
i dawniej HFI była zjawiskiem wyjątkowo rzadkim,<br />
a w przypadku starożytnych społeczeństw praktycznie<br />
niespotykanym [10]. Jedynie w wysoko rozwiniętych,<br />
bogatych społecznościach (Pueblo Bonito,<br />
Nowy Meksyk, USA oraz Quatna, Syria) odnotowano<br />
tego typu przypadki. W przeszłości tak jak<br />
i współcześnie HFI <strong>do</strong>tyczyło najczęściej kobiet<br />
w wieku pomenopauzalnym. Częstość zmian w obrębie<br />
kości czołowej dawnych mieszkańców Pueblo<br />
Bonito wynosiła około 32% populacji ogólnej, u kobiet<br />
44%, natomiast u mężczyzn 8,3% i przewyższała<br />
nawet tę odnotowywaną obecnie [4, 11, 19].<br />
Dzięki badaniom archeologicznym zaobserwowano<br />
również statystycznie istotny wzrost częstości<br />
występowania HFI nie tylko u starszych, ale i u młodych<br />
osób na przestrzeni wieków. Pozwoliło to na<br />
2012 © by Polskie Towarzystwo <strong>Medycyny</strong> Są<strong>do</strong>wej i Kryminologii, ISSN 0324-8267