11. tbl. þriðjudagur 12. júní. - Bændasamtök Íslands
11. tbl. þriðjudagur 12. júní. - Bændasamtök Íslands
11. tbl. þriðjudagur 12. júní. - Bændasamtök Íslands
- No tags were found...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
8<br />
Risaátak í ferðaþjónustu<br />
í ríki<br />
Vatnajökuls<br />
12<br />
Útskriftir nemenda<br />
á Hólum<br />
og Hvanneyri<br />
16<br />
Keyptum<br />
jörðina til<br />
að vera þar<br />
<strong>11.</strong> tölublað 2007 Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> Blað nr. 262 Upplag 16.500<br />
Mjólk sem<br />
reykingavörn<br />
Splunkunýr heimur<br />
Sum matvæli fá vindlinginn til<br />
að bragðast verr og það geta<br />
þeir, sem vilja hætta að reykja,<br />
notað sér.<br />
Mjólk er efst á lista yfir reykingafjandsamleg<br />
matvæli. Vís indamenn<br />
við stofnunina The Duke<br />
Center for Nicotine and Smok ing<br />
Cessation Research í Banda ríkjunum<br />
hafa fengið fólk til að neyta<br />
margs konar matvæla og reykja<br />
síðan á eftir.<br />
Í ljós kom að mjólk, ostur,<br />
ávextir og grænmeti gáfu vindlingunum<br />
verra bragð, en kaffi, te,<br />
áfengi og kókakóla bættu tóbaksbragðið.<br />
Þessar niðurstöður ætti að vera<br />
unnt að nota til að setja saman andreykingamatseðil<br />
eða til að búa til<br />
tyggigúmmí eða töflur, sem draga<br />
úr reykingaþörfinni.<br />
Rannsóknin var fjármögnuð<br />
af National Institute on Drug<br />
Abuse, sem berst gegn hvers kyns<br />
mis notkun óhollra efna, og niðurstöðurnar<br />
eru birtar í aprílhefti<br />
tíma ritsins Nicotine and Tobacco<br />
Research.<br />
Nýtt líf hefur litið dagsins ljós, einmitt daginn sem sumarið kom loksins á Norðurlandi eftir eindæma kaldan og hráslagalegan maímánuð. Þetta folald á<br />
bænum Langhúsum í Fljótum fæddist svo sannarlega inní sumarið. Mynd ÖÞ<br />
Sem kunnugt er fóru menn frá<br />
Samkeppniseftirlitinu í höfuð stöðvar<br />
Mjólkursamsölunnar (MS) að<br />
morgni 5. <strong>júní</strong> sl. Þeir höfðu meðferðis<br />
úrskurð frá Héraðsdómi<br />
Reykjavíkur um heimild til húsleitar.<br />
Í úrskurðinum kom fram<br />
að Samkeppniseftirlitinu er heimil<br />
leit í húsakynnum Mjólk ur samsölunnar<br />
ehf. á Bitruhálsi.<br />
Magnús Ólafsson, aðstoðar forstjóri<br />
MS sagði í samtali við Bændablaðið,<br />
skömmu áður en það fór<br />
í prentun, að þessi leit hafi farið<br />
fram. Hins vegar væri ekkert nýtt<br />
að frétta af málinu síðan fulltrúar<br />
Samkeppniseftirlitsins birtust á<br />
Bitruhálsinum 5. <strong>júní</strong> sl.<br />
,,Það gerist ekkert í þessu máli<br />
í nánustu framtíð. Það tekur slíkan<br />
tíma að fara í gegnum þann fjölda<br />
Handbók bænda 2007 á leið til áskrifenda<br />
Samkeppniseftirlitið sótti gögn í húsakynni MS og skyldra félaga<br />
Tilefni húsleitar er ansi rýrt<br />
– segir Magnús Ólafsson aðstoðarforstjóri Mjólkursamsölunnar<br />
Magnús Ólafsson aðstoðarforstjóri<br />
Mjólkursamsölunnar.<br />
Handbók bænda 2007 er komin<br />
út og er á leið til áskrifenda. Í<br />
bókinni í ár kennir ýmissa grasa<br />
en auk hefðbundins uppflettiefnis<br />
er að finna nýtt efni sem gagnast<br />
lesendum.<br />
Þar má nefna minnispunkta fyrir<br />
umsjónarmenn stóðhestahólfa, upplýsingar<br />
um ræktun jarðarberja,<br />
túnslátt að hausti og sölu bújarða<br />
og meðferð söluhagnaðar. Nýlegur<br />
sauðfjársamningur er birtur í heild<br />
sinni í bókinni í ár, ásamt reglum um<br />
aksturs- og ferðakostnað dýralækna.<br />
Þá er kynning á nýja fyrirtækinu<br />
Matís ohf. sem sinnir rannsókna- og<br />
nýsköpunarstarfi í matvælaiðnaði<br />
auk þess sem fjallað er um verkefnið<br />
Beint frá býli. Fast efni eins<br />
og dagatal, upplýsingar um girðingakostnað<br />
og listi yfir verktaka í<br />
landbúnaði er á sínum stað og fóðurtöflur<br />
hafa verið uppfærðar, sumar<br />
hverjar sem verða notaðar í nýja<br />
fóðurmatskerfinu NorFor.<br />
Handbók bænda 2007 er 296<br />
blaðsíður á lengd og í A5 broti.<br />
Ritstjórar eru Tjörvi Bjarnason<br />
og Matthías Eggertsson en prentsmiðjan<br />
<strong>Íslands</strong>prent sá um prentun.<br />
Þröstur Haraldsson setti bókina<br />
upp og teikningar eru eftir<br />
Þorstein Davíðsson. Bókin er seld<br />
í áskrift og lausasölu og kostar kr.<br />
3.000 með vsk. Áskrifendur greiða<br />
ekki póstburðargjöld en í lausasölu<br />
greiðir móttakandi burðargjöldin.<br />
Hægt er að panta bókina með því<br />
að senda tölvupóst á tb@bondi.is<br />
eða hringja í síma 563-0300.<br />
gagna sem þeir afrituðu og ljósrituðu<br />
að það verður bið á því að eitthvað<br />
nýtt gerist í málinu,“ sagði<br />
Magnús.<br />
Varðandi þá ásökun talsmanna<br />
Mjólku um að MS hefði veitt Nettó<br />
40% afslátt af MS Lgg+ jógúrt<br />
segir Magnús að það hafi aldrei átt<br />
sér stað. Það kom fram í auglýsingu<br />
frá Nettó í Fréttablaðinu að<br />
þessi afsláttur væri í boði en hann<br />
var alfarið á vegum Nettó og ekki<br />
byggður á afslætti sem MS veitti og<br />
kom því MS ekkert við.<br />
,,Ég verð að segja það að okkur<br />
hér þótti tilefni þessarar húsleitar<br />
ansi rýrt,“ sagði Magnús Ólafsson.<br />
Þórunn Guðmundsdóttir lögmaður<br />
MS hefur sagt að MS hafi<br />
ávallt viljað vinna með Sam keppn iseftirlitinu<br />
og því hefði verið hægur<br />
vandi að nálgast allar upplýsingar<br />
án húsleitar.<br />
S.dór<br />
Sjá einnig leiðara bls. 6<br />
Mjólkurkúm fjölgar<br />
Endurskoða þarf skipulag búfjárverndarmála,<br />
segir landsráðunautur í búfjárrækt<br />
Í lok maí lauk árlegu uppgjöri forðagæsluskýrslna búfjáreftirlitsins.<br />
Helsta breytingin frá fyrra ári er fjölgun mjólkurkúa um nær<br />
1000, eru nú 25.504 að tölu en heildarfjöldi nautgripa í landinu er<br />
nú um 68.670. Hrossum hefur einnig fjölgað nokkuð, eru nú 75.644 á<br />
skýrslum. Sauðfjártalan er svipuð og nokkur undanfarin ár, nú örlítil<br />
fjölgun á milli ára þannig að vetrarfóðrað fé er 455.656 að tölu.<br />
Svínastofninn er í nokkrum vexti, nú samtals 4218 gyltur og geltir,<br />
og sömuleiðis minkastofninn sem telur nú 41.957 læður og högna, en<br />
alirefastofninn er orðinn lítill, aðeins 116 dýr. Þá má geta þess að á<br />
liðnu sumri var ræktað korn á rúmlega 3000 hekturum með yfir <strong>11.</strong>000<br />
tonna uppskeru. Innan við 10% heyjaforðans var verkað sem þurrhey<br />
og fer það hlutfall lækkandi. <strong>Bændasamtök</strong> <strong>Íslands</strong> hafa umsjón með<br />
skýrslusöfnun og uppgjöri forðagæsluskýrslna ásamt búfjáreftirliti, í<br />
umboði Landbúnaðarstofnunar á Selfossi, en gert er ráð fyrir að stofnunin<br />
taki við þessum verkefnum á næsta ári.<br />
Að sögn Ólafs R. Dýrmundssonar, sem hefur umsjón með búfjáreftirlitsmálunum,<br />
þurftu búfjáreftirlitsmenn að hafa afskipti af lélegri<br />
fóðrun og aðbúnaði búfjár á allmörgum stöðum á landinu í vetur og<br />
hefur þurft að vísa nokkrum slíkum málum til héraðsdýralækna lögum<br />
samkvæmt. Iðulega er um að ræða sömu búin eða búfjáreigendurna ár<br />
eftir ár. Hann telur ástæðu til að endurskoða kerfið lið fyrir lið, taka<br />
þurfi búfjárverndarmálin fastari tökum enda auknar kröfur gerðar á<br />
þessu sviði sem snerta meðal annars ímynd landbúnaðarins.
2<br />
Fréttir<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Íslenskar garðplöntur<br />
merktar með fánaröndinni<br />
Allir tollar voru afnumdir af<br />
garð plöntum þann 1. mars sl.<br />
við harðorð mótmæli garðyrkjubænda<br />
sem sögðu um mismunun<br />
að ræða. Viðurkennt var<br />
af yfirvöldum að þarna hefði<br />
minni hagsmunum verið fórnað<br />
fyrir meiri í samningum við<br />
Evrópusambandið. Því má búast<br />
við umtalsverðum innflutningi<br />
á garðplöntum á þessu sumri.<br />
Vegna þeirrar samkeppni ætla<br />
íslenskir garðplöntuframleiðendur<br />
að taka upp merkingar<br />
á íslenskri framleiðslu með<br />
íslensku fánaröndinni. Eins og<br />
allir vita hefur íslenskt grænmeti<br />
verið í sérmerktum pakkningum<br />
um árabil og tilbúna vendi úr<br />
afskornum blómum var byrjað<br />
að sérmerkja í fyrra. En nú er<br />
komið að garðplöntunum.<br />
Íslenskir garðplöntuframleiðendur<br />
leggja metnað sinn í að bjóða<br />
garðplöntur sem henta íslensku<br />
veðurfari og hafa sannað sig við<br />
Vilja afnema<br />
nýju vatnalögin<br />
Þingflokkur Vinstri grænna<br />
hefur lagt fram á Alþingi<br />
frumvarp til laga um að lög nr.<br />
20/2006, vatnalög, falli brott<br />
og að lög nr. 15/1923, vatnalög<br />
með síðari breytingum, haldi<br />
gildi sínu. Í greinargerð með<br />
frumvarpinu segir:<br />
,,Setning nýrra vatnalaga,<br />
heildarlaga í stað þeirra sem<br />
gilt höfðu allt frá 1923, var<br />
eitt umdeildasta mál 132. löggjafarþings.<br />
Þáverandi stjórnarandstaða<br />
sameinaðist í andstöðu<br />
við málið og lagði til að<br />
því yrði vísað frá, samanber<br />
nefndarálit á þingskjali 864<br />
frá því þingi. Meginrök stjórnarandstöðunnar<br />
voru að með<br />
frumvarpinu væri hróflað með<br />
óábyrgum og óvarlegum hætti<br />
við farsælli niðurstöðu Alþingis<br />
um nýtingarrétt á vatni frá 1923<br />
og einkaeignarétti gert of hátt<br />
undir höfði.<br />
Við lokameðferð málsins<br />
náðist sú málamiðlun að fresta<br />
gildistöku hinna nýju vatnalaga<br />
fram yfir kosningar á þessu vori<br />
og þar til nýtt þing hefði komið<br />
saman og gæti tekið afstöðu til<br />
málsins...“<br />
Starf nautgriparæktarráðunauts<br />
auglýst<br />
<strong>Bændasamtök</strong> <strong>Íslands</strong> auglýsa<br />
á bls. 20 eftir landsráðunaut í<br />
nautgriparækt. Starfinu hefur<br />
Jón Viðar Jónmundsson sinnt<br />
af stakri prýði um langt árabil<br />
jafnframt starfi landsráðunautar<br />
í sauðfjárrækt.<br />
Landsráðunautsstörfum fyrir<br />
báðar stóru búgreinarnar í landinu<br />
hefur vissulega fylgt mikið<br />
vinnuálag og ábyrgð sem ekki er<br />
á allra færi að rísa undir. Það er<br />
sameiginlegur vilji stjórnenda BÍ<br />
og Jóns Viðars að samtökin leiti<br />
nú eftir starfsmanni sem uppfyllir<br />
hæfniskröfur til að sinna nautgriparáðunautsstarfinu.<br />
Það myndi létta<br />
vinnuálagi af Jóni og gæfi honum<br />
aukið svigrúm til að sinna spennandi<br />
verkefnum í sauðfjárræktinni.<br />
íslenskar aðstæður og verið aðlagaðar<br />
þeim.<br />
Sameiginlegur gagnagrunnur<br />
Helga Hauksdóttir, framkvæmdastjóri<br />
Sambands garðyrkjubænda,<br />
sagði í samtali við Bændablaðið að<br />
í byrjun þessa árs hafi garðyrkjubændur<br />
komið sér upp sameiginlegum<br />
gagnagrunni. Þar er komið<br />
fyrir öllum þeim upplýsingum sem<br />
liggja fyrir hjá garðplöntubændum.<br />
Þeir hafa að sjálfsögðu mikla<br />
reynslu af mismunandi tegundum<br />
og yrkjum sem engir aðrir hafa.<br />
Síðan ætla þeir að koma með sameiginlegar<br />
merkingar á sína vöru. Ragna Helgadóttir, heimasætan á Kjarri í Ölfusi, með nýju merkimiðana fyrir<br />
Helga segir að nú fari að koma íslensku garðplöntuframleiðendurna. Á spjaldinu eru góðar upplýsingar um<br />
í ljós fyrstu áhrif þess að tollar plöntuna og íslenska fánaröndin er neðst á því eins og sjá má. Ljósm. MHH<br />
voru afnumdir af garðplöntum 1.<br />
mars sl. Þegar eru komnir til landsins<br />
nokkrir gámar fullir af sumarblómum<br />
sem koma á markaðinn<br />
nú þegar sumarblómatíminn hefst<br />
af fullum krafti. Helga telur að á<br />
næstu árum verði áhrifin af þessu<br />
afnámi tolla enn meiri. Þess vegna<br />
sé nauðsynlegt fyrir íslenska garðplöntuframleiðendur<br />
að merkja sína<br />
vöru því þeir séu með plöntur sem<br />
aðlagaðar hafa verið íslensku veðurfari.<br />
Íslenskir garðplöntuframleiðendur<br />
að þróa sínar trjáplöntur og fjölær<br />
blóm þannig að þau þola fullkomlega<br />
íslenskt veðurfar.<br />
Að herða blóm<br />
Varðandi einæru blómin er ekki um<br />
mikla þróun að ræða en hinsvegar<br />
hafa garðplöntubændur valið úr harðgerðustu<br />
tegundirnar. Síðan kemur<br />
það sem kallað er að herða einærblóm<br />
eins og til að mynda stjúpur.<br />
Þá eru þær ræktaðar inni framan af<br />
eru þær settar út og þar með aðlagast<br />
þær hinum lága hita sem er hér á<br />
landi. Þar sem þetta er ekki gert þola<br />
sumarblómin ekki kuldakast eins og<br />
koma svo oft hér á landi, þau láta<br />
þegar í stað á sjá á meðan ekkert sér á<br />
hertu blómunum.<br />
Vegna þessa er nauðsynlegt<br />
að sérmerkja íslensku framleiðsluna<br />
því hún hefur verið aðlöguð<br />
íslensku veðurfari og hitastigi þolir<br />
hvoru tveggja betur en suðræn<br />
hafa í gegnum árin verið en seinni hluta ræktunartímabilsins blóm.<br />
S.dór<br />
Ný útflutningsgrein: gamlir Landróverar<br />
Gamlir Landróverar gætu orðið<br />
ný útflutningsgrein hjá bændum<br />
ef marka má reynslu Torfa<br />
Þórarinssonar bónda á Skógum<br />
í Hörgárdal. Hann auglýsti einn<br />
slíkan í Bændablaðinu ekki alls<br />
fyrir löngu og fékk mun meiri<br />
viðbrögð en hann átti von á. Nú<br />
er bíllinn seldur – til Danmerkur!<br />
Og Danir vilja fá fleiri.<br />
Forsaga málsins er sú að Torfi<br />
auglýsti í Bændablaðinu í vetur eftir<br />
Landróver af lengri gerðinni. Ekki<br />
bar það árangur en hann keypti<br />
hins vegar jeppa af styttri gerðinni<br />
austan af landi. Svo frétti hann af<br />
öðrum af lengri gerðinni og keypti<br />
hann. Þá hafði hann ekkert við þann<br />
stutta að gera lengur og auglýsti<br />
hann til sölu í Bændablaðinu.<br />
„Viðbrögðin voru langt umfram<br />
það sem ég átti von á. Ég fékk<br />
fjölda símtala og þar á meðal frá<br />
útlöndum. Og nú er jeppinn sem ég<br />
keypti í vetur á leið til Danmerkur.<br />
Sá sem kaupir er íslenskur húsasmiður<br />
sem býr í Hróarskeldu og<br />
er að læra gamla byggingarlist.<br />
Hann er félagi í Landróverklúbbi<br />
Samtökin Landsbyggðin lifi<br />
héldu byggðaþing á Hvanneyri<br />
sl. laugardag í samvinnu við<br />
Land búnaðarháskóla <strong>Íslands</strong>.<br />
Voru þar flutt fimm erindi um<br />
mál sem varða landsbyggðina<br />
miklu og að þeim loknum voru<br />
pall borðsumræður. Verða þinginu<br />
gerð nánari skil hér í Bændablað<br />
inu á næstunni.<br />
Á sunnudaginn var svo haldinn<br />
aðalfundur samtakanna og fór þar<br />
allt fram með hefðbundnum hætti. Í<br />
frétt frá samtökunum segir að mikil<br />
eindrægni hafi ríkt um kjör nýrrar<br />
stjórnar. Stjórnarfundur sem haldinn<br />
var strax í kjölfar aðalfundarins<br />
skipti verkum milli stjórnarmanna.<br />
Danskir áhugamenn um Landróver væru eflaust til að í að greiða morðfjár<br />
fyrir þennan, verst þó að hann skuli líta svona vel út því aðalsportið hjá<br />
þeim er að gera þá upp.<br />
Danmerkur og þegar hann sagði frá<br />
auglýsingunni varð uppi fótur og fit<br />
Byggðaþing haldið á<br />
Hvanneyri um helgina<br />
Í stjórn sitja nú: Formaður er<br />
Ragnar Stefánsson, Laugasteini,<br />
Svarf aðardal, varaformaður Sveinn<br />
Jóns son kenndur við Kálfskinn,<br />
ritari er Þórarinn Lárusson, Egilsstöðum<br />
og Stefán Á Jónsson, Kagaðarhóli<br />
Austur-Húnavatnssýslu<br />
er gjaldkeri. Meðstjórnendur eru<br />
Elísabet Gísla dóttir, Reykjavík,<br />
Sigríður Svavarsdóttir, Akureyri<br />
og Guðjón D. Gunnarsson, Reykhólum.<br />
Varamenn í stjórn eru: Stefánía<br />
V. Gísladóttir, Kópaskeri, Þórunn<br />
Egils dóttir, Vopnafirði, Þormóður<br />
Ásvaldsson, Þingeyjarsveit, Silja<br />
Sig urðardóttir, Seyðisfirði og Pétur<br />
Tryggvi Hjálmarsson, Ísafirði.<br />
í klúbbnum. Hann hafði samband<br />
við mig og spurði hvað ég gæti<br />
útvegað marga bíla. Ástand bílanna<br />
skipti engu máli, hann gæti selt allt<br />
sem ég gæti útvegað,“ sagði Torfi.<br />
Félagarnir í Landróverklúbbnum<br />
gera bílana upp sjálfir og þeim<br />
fannst þeir hafa himin höndum<br />
tekið þegar þeir fréttu að bak við<br />
annan hvern hól á Íslandi lægi gamall<br />
Landróver. „Þeir ryðga svo illa<br />
niður þarna úti að þeir hverfa bókstaflega<br />
svo það er ekkert framboð<br />
af notuðum jeppum. Kaupandinn<br />
sagði mér að það væri hægt að fá<br />
alla varahluti í Landróver og að<br />
þeir kostuðu ekki mikið, hurðin<br />
með öllu tilheyrandi fæst til dæmis<br />
á 7.000 íslenskar krónur og galvaníseruð<br />
grind á 110.000,“ segir<br />
Torfi.<br />
Fáum sögum fer af því til hvers<br />
þeir dönsku nota bílana eftir að þeir<br />
hafa gert þá upp en Torfi segir að<br />
þar sem Landróver sé ekki með aflmestu<br />
bílum henti hann áreiðanlega<br />
vel í danskar fjallaferðir!<br />
Þeir sem hafa áhuga á að gera sér<br />
mat úr gamla jeppahræinu sínu ættu<br />
að hafa samband við Torfa en hann<br />
svarar í símann 897 7178. ÞH<br />
Banni við silungsveiðum<br />
í net í<br />
Eyjafirði aflétt<br />
Fyrir þremur árum setti veiðimálastjóri<br />
reglugerð sem bannaði<br />
allar silungsveiðar í net<br />
í Eyjafirði en bændur höfðu<br />
margir lagt net út frá sínu landi<br />
og veitt sér í soðið. Bannið náði<br />
til allra bæja í austanverðum<br />
Eyjafirði, það er í Svalbarðs- og<br />
Grýtubakkahreppum, en vestanmegin<br />
fjarðarins hafði silungsveiði<br />
í net verið bönnuð í mörg ár<br />
á undan. Þá náði reglugerð veiðimálastjóra<br />
um bann við silungsveiðum<br />
í net í sjó alveg austur í<br />
Þistilfjörð.<br />
Ástæða sjóveiðibannsins var<br />
sögð sú að koma í veg fyrir að<br />
lax veiddist í netin. Hins vegar er<br />
enginn lax í Eyjafjarðará þannig<br />
að þetta bann gat ekki átt þar við.<br />
Bændur sem urðu fyrir veiðibanninu<br />
undu því ekki og lögðu fram<br />
stjórnsýslukæru en henni var hafnað.<br />
Þá sendu þeir málið til umboðsmanns<br />
Alþingis sem úrskurðaði<br />
bændum í hag í fyrra. Samt var<br />
það ekki fyrr en nú í vor sem bréf<br />
var sent út frá Landbúnaðarstofnun<br />
um að netaveiðibanninu í Eyjafirði<br />
austanverðum væri aflétt.<br />
Bréfið sem bændur við Eyjafjörð<br />
austanverðan fengu er eftirfarandi:<br />
Reglur<br />
um afnám reglna nr. 373, 29.<br />
apríl 2004, um bann við netaveiði<br />
göngusilungs við Eyjafjörð.<br />
1. gr.<br />
Með hliðsjón af ítarlegri ákvæðum<br />
nýrra laga nr. 61/2006 um lax- og<br />
silungsveiði varðandi netaveiðar<br />
á göngusilungi í sjó eru felldar úr<br />
gildi reglur nr. 373, 29. apríl 2004,<br />
um bann við netaveiði göngusilungs<br />
við Eyjafjörð.<br />
2. gr.<br />
Reglur þessar, sem settar eru samkvæmt<br />
15. gr. laga nr. 61/2006, um<br />
lax- og silungsveiði, öðlast gildi<br />
við birtingu.<br />
3. gr.<br />
Reglur þessar fella ekki úr gildi auglýsingu<br />
nr. 197/1943 um bann við<br />
veiði göngusilungs við Fnjóskárósa.<br />
Undir bréfið ritar Jón Gíslason,<br />
forstjóri Landbúnaðarstofnunar.<br />
Varðandi svæðið austur um til<br />
Þórshafnar sagði Viktor Stefán<br />
Pálsson að hjá Landbúnaðarstofnun<br />
væri verið að skoða aðstæður á því<br />
svæði. Þar eru nokkrar laxveiðiár<br />
sem gæti þurft að verja fyrir netaveiðum<br />
í sjó.<br />
S.dór<br />
Dómkórinn syngur<br />
í Grundarfjarðarkirkju<br />
Dómkórinn í Reykjavík hefur<br />
haft þann sið um árabil<br />
að ljúka vetrarstarfi sínu<br />
með ferðalagi og tónleikum<br />
á landsbyggðinni. Hefur<br />
hann sungið víðsvegar um<br />
landið á þessum ferðum. Að<br />
þessu sinni er ferðinni heitið<br />
á Snæfellsnes og verða<br />
tónleikar haldnir í Grundarfjarðar<br />
kirkju laugardaginn<br />
16. <strong>júní</strong> kl. 14.<br />
Þar syngur kórinn íslensk<br />
þjóð lög og sálmalög, erlenda<br />
madrigala, sönglagaflokk eftir<br />
Johannes Brahms og fleira.<br />
Aðgangur er ókeypis og öllum<br />
frjáls meðan húsrúm leyfir.<br />
Kórinn skipa rúmlega 50 söngvarar<br />
en stjórnandi er Marteinn<br />
H. Friðriksson dómorganisti.
4<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
10 ára afmæli Suðurlandsskóga fagnað<br />
Hressir starfsmenn Stíganda, frá vinstri: Guðmundur Sigurðsson, Hlynur<br />
Tryggvason, Gunnar Sigurðsson og Jón Sverrisson. Ljósm. ÖÞ<br />
Trésmiðjan Stígandi á<br />
Blönduósi sextíu ára<br />
Þann 1 maí sl. voru sextíu ár hvað þeir eru að gera og hvað viðskiptavinurinn<br />
leggur uppúr að fá,“<br />
liðin frá því Byggingafyrirtækið<br />
Stígandi hf. á Blönduósi var stofnað.<br />
Það er nú með elstu starfandi maður blaðsins leit inn hjá honum<br />
sagði Jón Sverrisson þegar tíðinda-<br />
fyrirtækjum í þessari grein á á dögunum.<br />
landinu.<br />
ÖÞ<br />
Stofnendur Stíganda voru<br />
Kristján Gunnarsson byggingameist<br />
ari, Kaupfélag Austur Húnvetn<br />
inga, Búnaðarsamband A-Húnvetn<br />
inga og Blönduósbær. Í dag er<br />
Sláttur hafinn<br />
Hilmar Kristjánsson framkvæmdastjóri<br />
stærsti eigandinn, en auk hans<br />
í Eyjafirði<br />
eru sex starfsmenn eigendur að<br />
fyrirtækinu. Stígandi hefur allt frá<br />
upphafi verið til húsa að Húnabraut<br />
29 á Blönduósi. Þar byrjaði það<br />
í húsnæði sem var um 250 m 2 að<br />
stærð en árið 1977 var byggt við<br />
og húsið stækkað í um 930 m 2 .<br />
Fyrirtækið hefur í dag á að skipa<br />
ágætum vélakosti til starfseminnar.<br />
Jón Sverrisson verkstjóri hjá<br />
Stíganda sagði að næg verkefni<br />
væru framundan. Þannig væru í dag<br />
bókuð verk talsvert fram á næsta<br />
ár. Fyrirtækið er bæði í nýbyggingum<br />
og innréttingasmíði. Það<br />
hefur selt mikið af innréttingum á<br />
Reykjavíkursvæðið undanfarin ár<br />
og þær hafa líkað vel. Til marks um<br />
það sagði Jón að í nokkrum tilfellum<br />
hefði Stígandi verið með hæsta<br />
tilboð í verk og fengið það samt.<br />
Þeir væru að smíða dýrar innréttingar<br />
en leggðu líka mikið uppúr<br />
að hafa þær vandaðar og það hefði<br />
skilað sér. Verkkaupar eru bæði fyrirtæki,<br />
stofnanir og einstaklingar.<br />
Starfsmenn um þessar mundir<br />
eru um 25 talsins og nokkrir búnir<br />
að vinna lengi hjá fyrirtækinu.<br />
„Þetta eru magnaðir karlar sem vita<br />
Suðurlandsskógar á Selfossi fögnuðu<br />
10 ára starfsafmæli sínu<br />
þriðjudaginn 5. <strong>júní</strong> með af mælissamkomu<br />
hjá Jóni Hólm Stefánssyni<br />
og Rósu Finnsdóttur, skógarbændum<br />
í Gljúfri í Ölfusi.<br />
Farið var yfir sögu verkefnisins<br />
og það sem framundan er, auk<br />
þess sem boðið var upp á kleinur<br />
og ketilkaffi að hætti skógarmanna.<br />
Í dag eru um 270 bændur í<br />
Suðurlandsskógum og í ár er ætlað<br />
að gróðursettar verði 1,3 milljónir<br />
plantna á vegum verkefnisins.<br />
Lög um Suðurlandsskóga voru<br />
sett á Alþingi 1997, en ný lög um<br />
landshlutaverkefnin, sem Suðurlands<br />
skógar heyra undir, voru samþykkt<br />
2. <strong>júní</strong> 2006. Fyrst var gróðursett<br />
undir merkjum Suður landsskóga<br />
vorið 1998.<br />
Suðurlandsskógar er átaksverkefni<br />
í skógrækt á Suðurlandi til 40<br />
ára. Takmarkið er að rækta upp<br />
skóg í 5% af láglendi svæðis ins á<br />
tímabilinu. Starfssvæði verkefnisins<br />
nær yfir Reykjanes, Ár nessýslu,<br />
Rangárvallasýslu og Skaftafells<br />
sýslur báðar. MHH<br />
Þrír skógarbændur, hjónin í Gljúfri,<br />
Rósa og Jón Hólm, ásamt Sigurði<br />
Hermannssyni í Gerðarkoti í Ölfusi.<br />
Sláttur hófst í Eyjafjarðarsveit sl. föstudag, en þá hófu þrír bændur slátt að því er best er vitað. Einn þeirra,<br />
Benjamín Baldursson á Ytri-Tjörnum notaði blíðskaparveðrið og sló um 3-4 ha í námunda við bæinn. „Þetta er nú<br />
frekar með fyrra fallinu,“ segir hann. Lítið hefur rignt norðan heiða að undanförnu og segir Benjamín tún frekar<br />
þurr, „það mætti nú alveg rigna töluvert, það yrði ágætt fyrir sprettuna,“ segir hann. Útlit hvað heyskap varðar<br />
segir hann þó gott og tún hafi komið vel undan vetri, hvergi kalbletti að sjá. „Veturinn var frekar mildur, bæði<br />
mars og apríl voru hlýir og það skiptir miklu máli,“ segir hann.<br />
Allir stjórnarmenn hjá Suðurlandsskógum mættu að sjálfsögðu í 10 ára<br />
afmælið. Hér eru þau, talið frá vinstri; Björn B. Jónsson, framkvæmdastjóri<br />
verkefnisins, Hreinn Óskarsson, Garðar Hannesson, stjórnarformaður og<br />
Agnes Geirdal.<br />
Brunavarnir í sveitum<br />
Helstu fréttir af brunavarnarverkefninu<br />
eru þær að nú er lokið yfirferð<br />
um sveitabæi í Grundarfirði.<br />
Næst verða teknar fyrir brunavarnir<br />
í Borgarbyggð en sveitarfélagið<br />
mun þar vinna með okkur<br />
að verkefninu. Tryggingafélögin<br />
hafa sýnt verkefninu áhuga og<br />
eru áhugsöm um samstarf og hafa<br />
einnig tekið á sig hluta kostnaðar.<br />
Þegar er búið að selja nokkur<br />
sérhæfð brunavarnarkerfi fyrir<br />
búfjárhús en eitt slíkt kerfi er til sölu<br />
hjá Búnaðarsamtökum Vesturlands.<br />
Frá þessu er greint í Fréttabréfi<br />
Búnaðarsamtaka Vesturlands.<br />
Húsbyggingar á Hólmavík<br />
Vefurinn strandir.is segir frá því<br />
að framundan séu húsbyggingar á<br />
Hólmavík, en skortur hefur verið<br />
á íbúðarhúsnæði í þorpinu undanfarið.<br />
Nýlega ráðstafaði sveitarstjórn<br />
Strandabyggðar síðustu<br />
skipulögðu einbýlishúsalóðinni við<br />
Lækjartún og einnig er fyrirhugað<br />
að stofnað verði félag sem hefur á<br />
stefnuskránni að reisa einingarhús<br />
á Hólmavík. Að því félagi standa<br />
Kaupfélag Steingrímsfjarðar,<br />
Hólma drangur ehf., Sparisjóður<br />
Stranda manna og Trésmiðjan<br />
Höfði ehf.<br />
Garðyrkjuráðunauturinn fluttur í Reykholt<br />
Magnús Á. Ágústsson garðyrkjuráðunautur<br />
Bændasamtakanna<br />
hefur nú starfað í Tungunum í<br />
nærfellt ár. Magnús flutti með<br />
skrifstofu sína frá Reykjum og<br />
er með skrifstofu á Bjarkarbraut<br />
13 í Reykholti. Símanúmerin eru<br />
483 4579 og 892 4003 en hann<br />
verður í fríi án síma frá 25. <strong>júní</strong><br />
til 6. júlí.<br />
Svo skemmtilega vildi til að<br />
þegar hann tilkynnti flutning<br />
sinn í Reykholt, flutti Pósturinn<br />
<strong>Bændasamtök</strong>in líka í Reykholt<br />
en að vísu í annað hús! Þetta sýnir<br />
hve auðvelt og sársaukalítið það<br />
getur verið að flytja stofnanir út á<br />
land.<br />
Magnús er ánægður með flutninginn,<br />
segir að Reykholt sé miðsvæðis<br />
ef litið er til garðyrkju og<br />
væntanleg brú að Flúðum hjá<br />
Bræðratungu muni leiða til þess<br />
að um 80% framleiðenda í garðyrkju<br />
verði í 15 mínútna fjarlægð<br />
frá Reykholti. Ekki er nokkur vafi<br />
Magnús Á. Ágústsson ráðunautur.<br />
á að brúin yfir Hvítá mun efla uppsveitirnar<br />
mikið, að hans mati.<br />
„Það telst til gleðilegra tíðinda<br />
í sveitinni að nú er verið að byggja<br />
nýtt gróðurhús á Espiflöt þar sem<br />
framleiða á blóm til afskurðar.<br />
Mikill samdráttur hefur orðið í<br />
ræktunarflatarmáli í blómum en<br />
framleiðsla hefur ekki minnkað að<br />
sama skapi þar sem framleiðsla á<br />
m 2 hefur aukist með aukinni lýsingu.<br />
Feðgarnir í Gufuhlíð, Helgi<br />
og Jakob, eru einnig að byggja nýtt<br />
gróðurhús en þeir rækta gúrkur.<br />
Hinum megin Hvítár er búið að<br />
planta miklu af káli þrátt fyrir að<br />
tíðin hafi verið stirð, tíðar frostnætur<br />
í maí og þurrkar og vindar.<br />
Nú eru gerðar athuganir með<br />
tvöfalda dúka yfir fyrstu útplantanir<br />
og lofar það góðu. Settur er<br />
plastdúkur með 500 götum á m 2<br />
yfir akrýldúk. Það er með ólíkindum<br />
hvað plastdúkurinn liggur<br />
rólega á í vindi á meðan hefðbundinn<br />
akrýldúkur lemur á plöntunum.<br />
Nauðsynlegt er að tryggja með<br />
slíkum aðferðum að uppskera náist<br />
að hausti en á síðasta ári björguðu<br />
hlýindin í ágúst og september því<br />
að uppskera náðist,“ segir Magnús<br />
Á. Ágústsson garðyrkjuráðunautur<br />
og hyggur gott til dvalar í<br />
Reykholti.<br />
Að ofan sjást framkvæmdir<br />
við byggingu nýs gróðurhúss<br />
í Gufuhlíð í Bláskógabyggð.<br />
Á neðri myndinni má sjá<br />
tvöfalda dúkinn sem garðyrkjubændur<br />
nota til að hlífa<br />
plöntunum við vindbarningi.
5<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007
6<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Málgagn bænda og landsbyggðar<br />
Bændablaðið kemur út hálfsmánaðarlega. Því er dreift til allra bænda landsins og fjöl margra annarra er tengjast land búnaði. Bændablaðinu er<br />
dreift ókeypis til þeirra er stunda búskap en þéttbýlisbúar geta gerst áskrifendur að blaðinu<br />
Bændablaðið er í eigu Bændasamtaka <strong>Íslands</strong>.<br />
Árgangurinn kostar kr. 5.100 en sjötugir og eldri greiða kr. 2.300.<br />
Bændablaðið, Bændahöll við Hagatorg, 107 Reykjavík.<br />
Sími: 563 0300 – Fax: 562 3058 – Kt: 631294-2279 Ritstjóri: Þröstur Haraldsson, ábm. th@bondi.is<br />
Blaðamenn: Erla Hjördís Gunnarsdóttir ehg@bondi.is – Margrét Þóra Þórsdóttir mth@bondi.is – Sigurdór Sigurdórsson ss@bondi.is<br />
Auglýsingastjóri: Eiríkur Helgason eh@bondi.is<br />
Netfang blaðsins (fréttir og annað efni) er bbl@bondi.is Netfang auglýsinga er augl@bondi.is<br />
Prentun: Prentsmiðja Morgunblaðsins Upplag: sjá forsíðu – <strong>Íslands</strong>póstur annast dreifingu blaðsins að mestu leyti. ISSN 1025-5621<br />
LEIÐARINN<br />
Það brá óneitanlega mörgum í brún þegar<br />
Samkeppniseftirlitið réðst til inngöngu í húsakynni<br />
Mjólkursamsölunnar fyrir rúmri viku og<br />
krafðist þess að sjá bókhald fyrirtækisins. Höfðu<br />
starfsmenn eftirlitsins á brott með sér þvílíkt<br />
magn skjala að forsvarsmenn fyrirtækisins telja<br />
að það taki mánuði að afrita og skoða það allt.<br />
Þegar þetta er ritað er ekki ljóst hvert framhald<br />
málsins verður.<br />
Fram hefur komið að tildrög þessarar aðfarar að<br />
fyrirtækinu séu þau að forsvarsmenn samkeppnisaðilans<br />
Mjólku hafi kært Mjólkursamsöluna<br />
fyrir að veita óeðlilega mikinn afslátt af vörutegundum<br />
sem keppa um hylli neytenda á markaði<br />
við vörur Mjólku. Einkum hefur verið rætt um<br />
Fetaost og jógúrt í því sambandi. Forsvarsmenn<br />
Mjólkursamsölunnar hafa svarað því til að þeir<br />
hafi ekki veitt afsláttinn sem auglýstur var í blöðum<br />
heldur hafi það verið smásöluverslanirnar<br />
sem tóku það upp hjá sjálfum sér að veita afslátt<br />
af þessum vörum.<br />
Hér skal ekki lagður dómur á það hvor aðilinn<br />
hefur rétt fyrir sér. Vonandi tekur rannsókn<br />
Samkeppniseftirlitsins fljótt af svo þessar ásakanir<br />
hangi ekki lengi yfir markaðnum. Það væri<br />
engum til góðs.<br />
Það er hins vegar ástæða til að fjalla nokkuð<br />
um þau átök sem Mjólkursamsalan og Mjólka<br />
hafa átt í að undanförnu á markaði fyrir tilteknar<br />
mjólkurafurðir. Einkum er það tvennt sem rétt<br />
er að staldra við. Annars vegar er það staðhæfing<br />
sem oft hefur heyrst úr ranni Mjólku og lögmaður<br />
fyrirtækisins endurtók í fjölmiðlum eftir innrás<br />
Samkeppniseftirlitsins en hún er á þá leið að sá<br />
munur sé á þessum tveimur mjólkursamlögum að<br />
annað njóti ríkisstyrkja en hitt ekki.<br />
Þessi staðhæfing stenst einfaldlega ekki.<br />
Hvorugt fyrirtækjanna nýtur ríkisstyrkja. Það gera<br />
hins vegar mjólkurframleiðendur sem fá beingreiðslur<br />
úr ríkissjóði en þær tengjast hversu mikið<br />
Vandlifað á<br />
markaðnum<br />
þeir leggja inn af mjólk og greiðslumarki þeirra. Þá<br />
skiptir engu máli hvort þeir leggja inn hjá Mjólku<br />
eða Mjólkursamsölunni, greiðslurnar eru þær<br />
sömu. Mjólkuframleiðendur, sem eru í viðskiptum<br />
við Mjólku og eru greiðslumarkshafar hafa<br />
nákvæmlega sömu stöðu og innleggjendur hjá MS.<br />
Með þessu er á engan hátt verið að draga úr því<br />
að vissulega er staða Mjólkursamsölunnar á markaðnum<br />
langtum öflugri en Mjólku, bæði í krafti<br />
stærðarinnar, sögunnar og eignartengsla við bændur.<br />
Mjólka starfar því innan greiðslumarkskerfisins<br />
og forsvarsmenn fyrirtækisins eiga ekki að reyna<br />
ljúga öðru að þjóðinni, enda hafa þeir alla burði til<br />
að standa með sóma að sínu fyrirtæki.<br />
Hitt atriðið er heldur snúnara en það snýst um<br />
það sem nefnt hefur verið millifærslukerfi mjólkuriðnaðarins.<br />
Í stuttu máli gengur það út á að<br />
hluti mjólkurafurða á markaði, einkum drykkjarmjólkin,<br />
er háður opinberum verðlagsákvæðum.<br />
Verðið er ákveðið í þar til skipaðri nefnd, bæði<br />
mjólkurverð til framleiðanda og heildsöluverð<br />
þeirra vöruflokka sem undir nefndina heyra. Af<br />
einhverjum ástæðum hefur nefndin haft þann sið<br />
á undanförnum árum að hafa verðið á drykkjarmjólkinni<br />
lægra en framleiðslukostnaður gefur<br />
tilefni til. Þennan mismun verða samlögin að<br />
bæta sér upp með hærra verði á þeim vörum sem<br />
ekki eru háðar verðlagákvæðum.<br />
Þetta þarf skilyrðislaust að leiðrétta. Framleiðslukostnaður<br />
verður að endurspeglast í verðlagningu.<br />
Slíka leiðréttingu á að gera í samstarfi við<br />
fulltrúa neytenda í Verðlagnefnd búvöru. Heildar<br />
söluverðmæti mjólkurvöru þarf ekki að hækka þó<br />
slíkar leiðréttingar verði gerðar. Millfærslur í verði<br />
á milli mjólkurvara og mjólkursamlaga, með viðkomu<br />
í ríkissjóði, birtist okkur síðan sem útgjöld<br />
ríkissjóðs upp á hundruð milljóna þótt fjármunirnir<br />
séu sóttir til fyrirtækjanna.<br />
En það er ekki sjálfgert að breyta þessu í einu<br />
vetfangi. Þegar Guðbrandur Sigurðsson forstjóri<br />
Mjólkursamsölunnar lagði það til í vetur brást<br />
Morgunblaðið hart við og sakaði hann um einokunartilburði.<br />
Eflaust eiga margir erfitt með að<br />
átta sig á því hvernig það geta talist einokunartilburðir<br />
að afnema opinbera verðlagningu á mjólk.<br />
Skýringin er sú að millifærslukerfið veldur því<br />
að sumar afurðir eru hærra verðlagðar en aðrar á<br />
markaðnum. Þetta hefur Mjólka notfært sér, enda<br />
einskorðast framleiðsla fyrirtækisins við vörur<br />
sem hafa góða framlegð og þurfa ekki að leggja<br />
til þeirrar millifærslu sem meðal annars tryggir<br />
öllum neytendum landsins sama verð á mjólkurvöru<br />
um allt land. Fyrir vikið getur Mjólka<br />
boðið bændum hærra verð fyrir afurðir sínar en<br />
Mjólkursamsalan gerir. Væri millifærslunum hætt<br />
og verðlag látið ráðast á markaði er hætt við að<br />
fyrirtækið lenti í vanda.<br />
Það er því vandséð hvernig best er að leysa<br />
þennan hnút. Vonandi bera menn þó gæfu til þess<br />
að koma á eðlilegu ástandi þannig að þessi tvö<br />
fyrirtæki og fleiri geti starfað hlið við hlíð. Þá ríkti<br />
eðlileg samkeppni á markaðnum sem öllum ætti<br />
að vera til góða – jafnvel þótt sumir séu stærri en<br />
aðrir. Það er hins vegar ekki endilega víst að besta<br />
leiðin að slíku ástandi liggi um dómssalina. –ÞH<br />
Spáir flóttamannastraumi norður á bóginn þegar líður á öldina<br />
James Lovelock, sem um áratugaskeið<br />
hefur rannsakað og<br />
fjallað um umhverfismál, var<br />
nýlega á ferð í Noregi þar sem<br />
hann hélt fyrirlestur um þessi<br />
mál hjá „Miðstöð fyrir þróun<br />
og umhverfi“ (Senter for miljø<br />
og utvikling), en það er stofnun<br />
sem starfar við Háskólann í Ósló.<br />
Jafnframt var hann útnefndur<br />
fyrstur manna til að gegna gestaprófessorsstöðu<br />
við háskólann, en<br />
þessi staða er nýstofnuð og kennd<br />
við Arne Næss, heimspekiprófessor<br />
við skólann.<br />
James Lovelock er Englendingur,<br />
fæddur árið 1919. Hann lærði efnafræði<br />
og læknisfræði en hefur um<br />
áratugaskeið verið sjálfstætt starfandi<br />
vísindamaður með aðaláherslu<br />
á umhverfismál. Árið 1979 vakti<br />
hann á sér alþjóðaathygli þegar<br />
hann sendi frá sér bók sína: Gaia:<br />
A New Look at Life on Earth, eða<br />
Gaia, ný sýn á lífið á jörðinni, en<br />
Gaia er nafn á grísku jarðargyðjunni.<br />
Í bókinni lýsir hann jörðinni<br />
sem lifandi veru. Árið 2006 gaf<br />
hann síðan út bókina The Revenge<br />
of Gaia, eða Gaia svarar fyrir sig.<br />
Í áðurnefndum fyrirlestri hélt<br />
James Lovelock<br />
hann því fram að lönd á norðurslóðum<br />
jarðar, þ.e. Norðurlönd,<br />
norðursvæði Rússlands og Síberíu<br />
og Norður-Ameríku verði óskalönd<br />
mannkyns þegar stórir hlutar<br />
jarðar verða orðnir óbyggilegir<br />
vegna hlýnunar andrúmsloftsins.<br />
Saharaeyðimörkin sækir norður<br />
á bóginn og Suður-Evrópa finnur<br />
þegar fyrir þurrkunum, segir hann.<br />
James Lovelock telur ólíklegt að<br />
unnt verði að stöðva hlýnunina. En<br />
nokkur hluti mannkyns mun lifa af.<br />
Noregur nýtur forréttinda með<br />
mikið vatnsafl og veðurfar sem víða<br />
verður hagstæðara til matvælaframleiðslu<br />
við að hlýna nokkuð.<br />
En Norðmenn standa gagnvart<br />
erfiðu siðferðilegu vandamáli<br />
vegna þess að mikill þrýstingur<br />
verður frá flóttamönnum sem munu<br />
sækja norður á bóginn í stórum stíl.<br />
Öll hin fögru markmið sem er<br />
að finna í Kýótó-bókuninni minna<br />
mig á München árið 1938 þegar<br />
velviljaðir stjórnmálamenn lýstu<br />
því yfir að það yrði friður um vora<br />
daga.<br />
Þegar veður hlýnar á jörðinni<br />
mun verða mikill samdráttur í matvælaframleiðslu.<br />
Jafnvel þó að<br />
úrkoma aukist þá eykst uppgufunin<br />
einnig vegna aukins hita, sagði<br />
James Lovelock.<br />
Jafnframt lítur hann á verksmiðjubúskapinn<br />
sem aðalógnina við heilbrigði<br />
jarðar. Hinn vélvæddi stórbúskapur,<br />
sem nú er í mikilli sókn og<br />
Brasilía er glöggt dæmi um en einnig<br />
mörg önnur lönd, er miklu skaðlegri<br />
en Tsjernobyl. Við húðflettum<br />
jörðina og losun koltvísýrings væri<br />
ekki jafn mikil og raun ber vitni ef<br />
við hefðum ekki gengið á skógana<br />
eins og við höfum gert, segir hann.<br />
Við völdum stórfelldum skaða á<br />
jörðinni en samt ert þú bjartsýnismaður.<br />
Hvers vegna<br />
„Við höfum ekki eyðilagt jörðina<br />
en við höfum valdið því að Gaia<br />
hefur flutt sig úr því ástandi sem<br />
hún var í yfir í hlýrra ástand. En það<br />
er allt í lagi með jörðina sem hnött,<br />
hún mun verða til um milljarða ára<br />
skeið,“ segir James Lovelock sem<br />
er einnig bjartsýnn á það að hluti<br />
mannkyns muni lifa af.<br />
„Breytingar á hitafari á jörðinni<br />
eru hluti af milljón ára langri sögu<br />
mannsins. Á þeim tíma hafa átt sér<br />
stað sjö stórar veðurfarsbreytingar<br />
sem valdið hafa gífurlega miklum<br />
breytingum. Norðurhvel jarðar var<br />
allt hulið ís á sínum tíma og sjávarborð<br />
hefur verið allt að því 120<br />
metrum hærra en nú,“ segir hann.<br />
„Það tók Gaiu 2,7 milljónir ára<br />
að skapa dýr sem gat hugsað, skrifað<br />
í blöð og skoðað jörðina utan<br />
úr himingeimnum. Eigum við að<br />
gefast upp Nei, aldrei nokkurn<br />
tímann.“<br />
Heimasíða James Lovelock er<br />
www.jameslovelock.com<br />
Nationen, stytt og endursagt<br />
LOKAORÐIN<br />
Fjósin spretta eins<br />
og gorkúlur<br />
Hér til hliðar er fjallað um málefni<br />
mjólkuriðnaðarins og mætti<br />
draga þá ályktun af leiðaranum<br />
að þar logaði allt í illdeilum og<br />
hælbítar hefðu yfirráðin í greininni.<br />
Svo er ekki og fer raunar<br />
fjarri. Íslensk mjólkurframleiðsla<br />
virðist standa með miklum blóma<br />
um þessar mundir, í það minnsta<br />
ef marka má fréttir sem þaðan<br />
berast.<br />
Á forsíðu Bændablaðsins er<br />
greint frá því í frétt að mjólkurkúm<br />
landsins hafi fjölgað um<br />
eitt þúsund sem samsvarar um<br />
4% fjölgun á einu ári. Þetta endurspeglar<br />
í raun það ástand sem<br />
ríkir á markaði fyrir mjólkurvörur:<br />
þar selst allt sem lagt er inn og<br />
það sem ekki er selt innanlands<br />
er flutt út á viðunandi verði.<br />
Innlögn hjá mjólkursamlögum<br />
landsins hefur aukist og greinin<br />
virðist vera búin að ná sér aftur<br />
á strik eftir nokkurn samdrátt í<br />
framleiðslu sem meðal annars var<br />
rakinn til þess hversu kúm fækkaði<br />
vegna kvótaviðskipta milli<br />
landshluta.<br />
En nú er sem sé allt á uppleið<br />
og dæmi um það eru fjósbyggingar<br />
sem fréttist af um land allt.<br />
Í þessu blaði er sagt frá stærstu<br />
fjósbyggingu landsins sem er nýrisin<br />
norður í Eyjafirði. Þar er hægt<br />
að framleiða 700-800 þúsund lítra<br />
af mjólk á ári hverju, þótt bændur<br />
verði að sætta sig við helming<br />
þeirrar framleiðslu til að byrja<br />
með vegna kvótastöðu sinnar.<br />
Þeir segjast ætla sér að ná fullum<br />
afköstum innan tveggja ára.<br />
Fjósið í Garði er langt í frá það<br />
eina sem er að rísa þessi misserin.<br />
Þannig fékk Bændablaðið ábendingu<br />
um það úr einu héraði að þar<br />
væru þrjár fjósbyggingar ýmist<br />
hafnar eða alveg að hefjast.<br />
Og þá eru ónefnd stóru ævintýrin.<br />
Austur í Skaftafellssýslu hefur<br />
fyrirtækið Lífsval uppi áform um<br />
að reisa geysistórt kúabú þar sem<br />
áður var starfrækt graskögglaverksmiðjan<br />
Flatey. Lífsvalsmenn<br />
hafa verið að búa sig undir þessar<br />
framkvæmdir með því meðal annars<br />
að kaupa upp kúabú í fullum<br />
rekstri í öðrum héruðum í því<br />
skyni að flytja framleiðsluréttinn<br />
austur í Flatey. Þar mun því rísa<br />
einskonar mjólkurstóriðja með<br />
400 kýr og fjölda starfsmanna og<br />
ekki víst að áköfustu unnendum<br />
fjölskyldubúanna standi alveg á<br />
sama um þessi tíðindi.<br />
Nýjustu tíðindin berast svo<br />
vestan úr Saurbæ í Dölum þar<br />
sem hugumstórir menn hafa keypt<br />
bæinn Kverngrjót og hyggjast<br />
byggja þar 2.600 fermetra fjós<br />
sem yrði 500 fermetrum stærra en<br />
áðurnefnt fjós í Garði í Eyjafirði.<br />
Það mun vera keypt inn í heilu<br />
lagi frá Ameríku og þarf lítið<br />
annað en að koma því fyrir á undirstöðum<br />
sínum og skrúfa það<br />
saman.<br />
Núorðið er til siðs að mæla<br />
fjós ekki eftir kúafjölda sem<br />
kemst fyrir í þeim heldur fjölda<br />
mjaltaþjóna eða róbóta. Eftir<br />
þeim mælikvarða er fjósið í<br />
Garði tveggja róbóta fjós en í<br />
Kverngrjóti verða róbótarnir<br />
eflaust ekki færri en þrír ef allt fer<br />
sem ætlað er. Um Flateyjarfjósið<br />
er best að segja sem minnst fyrr<br />
en það er risið.<br />
Það sem er athyglisvert við<br />
framkvæmdirnar í Kverngrjóti er<br />
að fréttir herma að ekki sé á dagskrá<br />
að kaupa kvóta heldur leggja<br />
inn mjólkina hjá Mjólku.<br />
Samanlagt sýnir þetta að íslenskir<br />
kúabændur hugsa stórt<br />
þessa dagana og eru hvergi bangir.<br />
–ÞH
7<br />
Í umræðunni<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Þjóðlendumálin gætu að<br />
óbreyttu tekið meira en áratug<br />
Fáir þekkja stöðuna í þjóðlendumálunum<br />
betur en Ólafur<br />
Björnsson, lögmaður á Selfossi.<br />
Bændablaðið bað hann að skýra<br />
og meta stöðuna í málunum eins<br />
og hún er núna.<br />
,,Það má segja að þjóðlendumálin<br />
séu í miðju kafi um þessar mundir.<br />
Það er búið að taka um það bil hálft<br />
landið til meðferðar. Suðurlandið<br />
er lengst komið í því. Það er búið<br />
að fara í gegnum óbyggðanefnd,<br />
héraðsdóm og Hæstarétt. Nokkur<br />
mál vestast í landnámi Ingólfs eru<br />
þó um þessar mundir að fara fyrir<br />
héraðsdóm. Þrjú mál úr Austur-<br />
Skaftafellssýslu hafa verið kærð til<br />
Mannréttindadómstóls Evrópu. Þær<br />
kærur fóru nú í vor. Nýbúið er að<br />
kveða upp úrskurði á N-Austurlandi<br />
og menn eiga alla möguleika á að<br />
skjóta þeim úrskurðum til dómstóla<br />
og hafa til þess sex mánuði. Ég<br />
reikna með að flestir bændur fari<br />
með málin fyrir dómstóla,“ sagði<br />
Ólafur.<br />
Málin á öllum stigum<br />
Hann segir að nú sé verið að vinna<br />
Þjóðlendu mál in hafa vak ið upp<br />
miklu fleiri spurn ingar en fengist<br />
hafa svör við í meðferð þeirra fyrir<br />
Óbyggða nefnd og dóm stólum.<br />
Meðal þess sem fræði menn velta<br />
fyrir sér er heimilda notkun þessara<br />
stjórnvalda og málskilningur<br />
dómara og annarra lögfræðinga<br />
á forn um bréfum og heimildum<br />
sem þeir styðjast við. Um þetta<br />
fjall aði Einar G. Pétursson rannsóknarprófessor<br />
á Árnastofnun í<br />
erindi sem hann flutti á málþingi<br />
í Heklusetri 2. <strong>júní</strong> sl.<br />
Einar hóf erindi sitt á vangaveltum<br />
manna um eignir kirkjujarða á<br />
fjalldölum. Tók hann dæmi úr sinni<br />
heimasveit, Fellsströnd í Dalasýslu<br />
þar sem Staðarfell hefur um langan<br />
aldur átt Flekkudal sem er langt frá<br />
öðru landi jarðarinnar. Flekkudalur<br />
er eign Staðarfells í kaupbréfi fyrir<br />
Staðarfelli frá árinu 1385. Staðarfell<br />
hefur alla tíð verið bændakirkja og<br />
þess vegna hefur Flekkudalurinn<br />
fylgt jörðinni og gerir það enn.<br />
Mjög víða eiga kirkjur fjalllendi.<br />
Þúsundir óskoðaðra bréfa<br />
Því miður eru heimildir um eignir<br />
jarða ekki alltaf svona skýrar. Einar<br />
notaði einkum Íslenzkt fornfréfasafn,<br />
sem nær þó aðeins fram til<br />
1570, og vísitasíubækur Brynjólfs<br />
Sveinssonar biskups. Við rannsóknina<br />
á eignarhaldi Flekkudals rakst<br />
hann á bréf frá 1613 sem staðfesti<br />
eldra bréfið en það bréf barst honum<br />
í hendur þegar hann tók á móti<br />
bréfum í handritaskilum úr Árnasafni<br />
í Kaupmannahöfn.<br />
Í erindi sínu harmaði Einar<br />
hversu illa hafi verið staðið að útgáfu<br />
fornbréfa og heimilda á síðustu<br />
áratugum. Það hafi verið gert<br />
af myndarskap meðan á sjálfstæðisbaráttunni<br />
stóð en eftir það hafi<br />
áhuginn fjarað út. Nú sé staðan sú<br />
að í Árnastofnun liggi „skjöl svo<br />
þúsundum skiptir, sem ekki hafa<br />
verið skoðuð fyrir Óbyggðanefnd<br />
og enginn veit í raun hvað geyma“.<br />
Hvað merkir afréttur<br />
Einar fjallar nokkuð um merkingu<br />
orðanna „af réttur“ og „afréttar eign“<br />
að málum bæði í Norður- og<br />
Suður-Þingeyjarsýslum en það sé<br />
á byrjunarstigi. Til standi að skila<br />
kröfulýsingum og greinargerðum<br />
og flytja mál fyrir Óbyggðanefnd í<br />
september nk.<br />
,,Það má því segja að þjóðlendumálin<br />
séu á öllum stigum<br />
því norðvestanvert og vestanvert<br />
landið, sem og Vestfirðir, eru alveg<br />
eftir. Það er því ljóst að áratugur<br />
eða meira mun líða þar til þessum<br />
málum lýkur,“ segir Ólafur.<br />
Umdeilt atriði<br />
Fyrir kosningarnar í vor var rætt<br />
um að reyna að leysa þessi mál<br />
meira í sátt en gert hefur verið. Það<br />
segir Ólafur að gæti flýtt afgreiðslu<br />
málanna umtalsvert.<br />
Dæmi hafa verið nefnd um að<br />
bændur hafi keypt lönd af ríkinu<br />
sem nú séu allt í einu úrskurðuð<br />
þjóðlendur og þar með eign ríkisins.<br />
Ólafur segir að í flestum<br />
þeim tilvikum hafi verið um að<br />
ræða gamlar kirkjujarðir og gömul<br />
afréttarlönd kirknanna og því verið<br />
um afréttaralmenning að ræða. Það<br />
sem fræði menn<br />
hefur greint<br />
á um lengi<br />
hvað feli í sér.<br />
Þegar fossamál<br />
in komu til<br />
umræðu á alþingi<br />
1917 var<br />
Bjarni Jónsson<br />
frá Vogi fenginn<br />
til að kveða<br />
upp úr um það hvað orðið „afréttur“<br />
þýddi og var niðurstaða hans sú að<br />
yfirráð einstaklinga og sveitarfélaga<br />
yfir slíku svæði takmörkuðust við<br />
það sem „ríkið vill veita þeim“.<br />
Eggert Briem bóndi í Viðey birti<br />
um svipað leyti grein þar sem hann<br />
komst að þveröfugri niðurstöðu,<br />
þe. að ókleift væri að draga afréttir<br />
undir landssjóð fremur en hverja<br />
aðra jarðeign í landinu.<br />
Árið 2001 ritaði Gunnar F. Guðmundsson<br />
sagnfræðingur sem var<br />
um tíma starfsmaður Óbyggðanefndar<br />
grein þar sem hann benti á<br />
ýmsar veilur í rökstuðningi Bjarna<br />
og segir að ekki sé hægt að fullyrða<br />
„að afréttareign hafi einungis<br />
falið í sér beitarítak og e.t.v einhver<br />
takmörkuð not sem annaðhvort var<br />
eigendalaust eða í eigu ríkisins“.<br />
Segir Gunnar einnig að þjóðlendulögin<br />
eigi sér frekar réttlætingu í<br />
einhvers konar „heildarhagsmunum<br />
þjóðarinnar“ en að þau styðjist við<br />
söguleg rök.<br />
Einar ræðir um notkun lögfræðinga<br />
á fjallskilareglum sem heimild<br />
og hefur það við þær að athuga að<br />
slíkar reglur hafi fyrst verið settar<br />
um aldamótin 1800 og eigi því<br />
ekki við þegar eldri heimildir segi<br />
annað.<br />
Ofsatrú á Landnámu<br />
Eina heimild hafi lögfræðingar<br />
sem vélað hafa um þjóðlendumál<br />
þó talið afar trausta og er marg oft<br />
vitnað í hana í hæstaréttar dóm um.<br />
Það er Landnáma. Þar er lýst um<br />
400 landnámum í upphafi <strong>Íslands</strong>byggðar.<br />
Gallinn er hins vegar sá<br />
að hún var sennilega samin rúmlega<br />
200 árum eftir að landnám hófst<br />
fyrir 900 og mjög breyttar gerðir<br />
geti enginn selt meira en hann eigi<br />
og það skipti því engu máli þótt<br />
einhver embættismaður hjá ríkinu<br />
hafi afsalað landi. Inntak eignarréttar<br />
breytist ekki. Landið verði áfram<br />
afréttaralmenningur og þar með<br />
þjóðlenda. Ekki sé hægt að breyta<br />
því í eignarland með einfaldri sölu<br />
embættismanns. Slíkt yrði að gera<br />
með lögum, að sögn Ólafs. Hann<br />
tekur fram að þetta sé þó mjög<br />
umdeilt meðal löglærðra manna<br />
sem leikmanna og því margt óljóst<br />
í málinu enn þá.<br />
hennar sem hafa varðveist eru frá<br />
því um 1300.<br />
Á hinn bóginn hafi þessir sömu<br />
lögfræðingar ekki haldið á lofti<br />
ákvæði sem finna má bæði í Jónsbók<br />
og Grágás og segja til um það<br />
að ekki sé skylda að ganga á merki<br />
á fjöllum uppi, þe. ekki sé þörf á að<br />
tilgreina nákvæmlega landamerki<br />
á vatnaskilum. Einar bendir einnig<br />
á þá staðreynd að á landnámsöld<br />
náði byggð lengra inn á hálendið en<br />
nokkru sinni síðar. Um þetta segir<br />
hann að engu sé líkara en að sumir<br />
lögfræðingar, þar með taldir hæstaréttardómarar,<br />
skilji ekki mælt mál.<br />
Máldagar, þ.e. eignaskrár kirkna,<br />
eru teknir með mikilli varfærni.<br />
Aftur á móti meta lögfræðingar<br />
Land námu svo mikils að ekki þarf<br />
að ræða heimildagildi hennar.<br />
Þegar málið um hvort Skjaldbreiður<br />
væri þjóðlenda var fyrir<br />
héraðsdómi Suðurlands 13. október<br />
2005 er eftirfarandi rökstuðningur<br />
tilgreindur af hálfu ríkisins: „Það<br />
liggi ljóst fyrir, að réttarþróun allt<br />
að núverandi stöðu mála sé á þá<br />
lund, að enginn hafi getað eignast<br />
grunnrétt að hálendissvæðum utan<br />
landnáma. Við athugun á því hvað<br />
felist í hugtökunum „almenningur“<br />
og „afréttur“ séum við Íslendingar<br />
í þeirri einstæðu aðstöðu, að hafa<br />
skjallegar frásagnir um landnám<br />
<strong>Íslands</strong>, en þær frásagnir hafi verið<br />
Um 80 þúsund mál bíða<br />
afgreiðslu<br />
Aðspurður hvort hann telji öruggt<br />
að Mannréttindadómstóllinn taki<br />
málin fyrir segir hann að því fari<br />
fjarri að það sé öruggt. Það væri<br />
hrein heppni ef svo færi enda bíði<br />
um 80 þúsund mál afgreiðslu hjá<br />
dómstólnum. Og jafnvel þótt dómstóllinn<br />
tæki málin fyrir sé ekki<br />
öruggt að landeigendur vinni þau.<br />
Ólafur segir að menn hafi<br />
deilt um eignarrétt á hálendinu<br />
í hátt í hundrað ár. Það byrjaði<br />
allt með Bjarna frá Vogi 1907<br />
þegar átök hófust um fossana og<br />
svo kölluð fossalög voru sett.<br />
Síðan hafa fallið dómar eins og<br />
Landmannaafréttardómur fyrri 1955<br />
og Landmannaafréttardómur síðari<br />
1981. Þá komst Hæstiréttur að þeirri<br />
niðurstöðu að Landmannaafrétt ætti<br />
enginn, hvorki ríkið, hrepparnir né<br />
bændur. Um væri að ræða almenning<br />
óháðan öllum. Árið 1997 féll<br />
dómur um Auðkúluheiði og þjóðlendumálin<br />
hófust svo árið 1999<br />
en lög þar um höfðu verið sett árið<br />
áður. Þjóðlendumálin hafa því staðið<br />
yfir í 80 ár.<br />
S.dór<br />
Á hverju byggjast úrskurðir í þjóðlendumálum<br />
Einar G. Pétursson gerir alvarlegar athugasemdir við meðferð og túlkun lögfræðinga<br />
á heimildum þegar þeir fjalla um eignarhald á landi<br />
Þjóðlendumálin geta snúist um veruleg verðmæti.<br />
taldar áreiðanlegar af sagnfræðingum.<br />
Samkvæmt þessum heimildum<br />
sé greint frá yfir 400 landnámum<br />
og sé hvergi getið um þau, nema<br />
þar sem um sé að ræða eignarlönd<br />
sem síðar hafi verið byggð. Einnig<br />
sé talið áreiðanlegt, að Jónsbók í<br />
núverandi afritum sýni hver lög<br />
voru talin gilda hér 1281.“ Einar<br />
spyr hvaða sagnfræðingar það séu<br />
sem telji Landnámu áreiðanlega,<br />
skjallega heimild<br />
Málaferlin gætu dregist á langinn<br />
Lokaorð Einars í erindinu eru á<br />
þessa leið:<br />
„Ekki er gott að segja til um<br />
hvernig þjóðlendumál þróast í framtíðinni.<br />
Nokkur mál eru nú kom in<br />
fyrir Evrópudómstólinn og yrðu þau<br />
tekin fyrir þar og ynnust, gæti það<br />
þýtt að málaferli héldu lengi áfram.<br />
Öruggt er aftur á móti, að sökum<br />
þess hve illa var staðið að leit að<br />
skjölum eiga einhver gögn eftir að<br />
koma í ljós, sem verða grundvöllur<br />
nýrra málaferla. Ótrúlegt er annað<br />
en sagnfræðing ar hnekki trú lögfræðinga<br />
á Landnámu. Hér eiga<br />
vel við orð Þór arins skólameistara<br />
á Akureyri, er sagði: „Spillt þjóð félag<br />
þarf marga lögfræðinga.“ Fyrir<br />
skömmu endurtók ég ofangreind<br />
orð í eyru prófessors í lögum, sem<br />
bætti við: „Og gjörspillt geysimarga.““<br />
–ÞH<br />
MÆLT AF<br />
MUNNI FRAM<br />
Ragnar Ingi Aðalsteinsson spyr um<br />
höfund þessarar vísu:<br />
Gakktu á skíðum gleðinnar<br />
í grónum hlíðum lukkunnar.<br />
Farðu á skautum farsældar<br />
fram hjá brautum glötunar.<br />
Kristján Bersi telur að þetta sé ein<br />
af þeim vísum sem gjarnan voru<br />
settar í minningabækur skólabarna<br />
um 1950.<br />
Heiður heillar sveitar<br />
Sigurður Sigurðarson spurði um<br />
höfund þessarar vísu á Leir og fékk<br />
svar að hún væri eftir Borgfirðinginn<br />
Jakob á Varma læk.<br />
Það myndi heiðri heillar sveitar<br />
bjarga,<br />
hryggja fáa, en gleðja æði marga<br />
og menninguna stórkostlega styrkja,<br />
ef Sturla í Fossatúni hætti að yrkja.<br />
Ný ríkisstjórn<br />
Auðvitað tóku hagyrðingar til<br />
við að yrkja um nýja ríkisstjórn á<br />
ýmsan hátt. Kristján Bersi á þessa:<br />
Boðaðrar stjórnar er beðið enn,<br />
bráðum er látið vaða<br />
og Bleikjustjórnin birtist senn<br />
bæði til gagns og skaða.<br />
Benedikt Jónsson orti:<br />
Löngum reynist lánið valt,<br />
en lukkan mætust.<br />
Ingibjörg var þá eftir allt<br />
allra stelpna sætust.<br />
Kristján Bersi orti þessa vísu að<br />
loknum lestri á Reykjavíkurbréfi<br />
Moggans.<br />
Sumum verður í hamsi heitt<br />
og hatast við frama Ingibjargar.<br />
En að henni finna má ekki neitt,<br />
– Alveg sama hvað Styrmir<br />
þvargar.<br />
Hjálmar Freysteinsson sagði:<br />
Annað skemmtilegt í fréttum, sem<br />
féll auðvitað í skuggann, var að<br />
Frjálslyndir hefðu boðið gömlu<br />
stjórninni aðstoð sína.<br />
Er þraukaði stjórn við þunga nauð<br />
þrotið var afl og kraftur,<br />
góðhjartaður Guðjón bauð<br />
að gefa þeim sleggjuna aftur.<br />
Kristbjörg heitir höfundur þessarar<br />
vísu sem birtist á Leir:<br />
Nú var Framsóknarflokkurinn<br />
kvaddur<br />
förinni lokið, sagan skráð,<br />
nú er þar margur í nauðum staddur<br />
nú þarf að stofna sendiráð.<br />
Þessi spurning vaknaði hjá Hjálmari<br />
Freysteinssyni:<br />
Spurningar þeirrar spyrja má<br />
spekinga í eðlisfræði,<br />
hvort ríkisstjórn mynda eigi á<br />
alræmdu sprungusvæði.<br />
Og hann bætir við:<br />
Ég hef tekið eftir því að óvenjumikið<br />
kossaflens fylgir myndun<br />
þessarar stjórnar. Man ekki til að<br />
Halldór og Davíð hafi sést kyssast<br />
hér fyrrum þó ég efi ekki að þá hafi<br />
langað til þess. Ingibjörg hefur nú<br />
tilkynnt að kynjaskipting verði<br />
jöfn í ráðherraliði Samfylkingar.<br />
Efalítið er til bóta,<br />
engan vegin skaðað getur<br />
að Ingibjörg noti kynjakóta<br />
svo „kossastjórnin“ endist betur.<br />
Séra Hjálmar Jónsson flutti Geir<br />
og flokksráði Sjálfstæðisflokksins<br />
þessa limru:<br />
Þó að oft megi árangurs vona<br />
og Ingibjörg Sólrún sé kona<br />
og stjórnin sé klár<br />
og kvitt næstu ár<br />
þá kysstu´ekki konuna svona.<br />
Umsjón:<br />
Sigurdór Sigurdórsson<br />
ss@bondi.is
8<br />
Ríki Vatnajökuls ehf.<br />
Risaátak hafið í að auka ferðaþjónustuna<br />
á Suðausturlandi<br />
Stofnað hefur verið fyrirtækið<br />
Ríki Vatnajökuls ehf. Það eru<br />
ferðaþjónustuaðilar á svæðinu<br />
frá Hvalnesi í austri og að<br />
Lómagnúpi í vestri sem að því<br />
standa. Undir klasann falla allir<br />
þeir aðilar svæðisins sem þjóna á<br />
einn eða annan hátt ferðamönnum<br />
eða fyrirtækjum í ferðaþjónustu.<br />
Um er að ræða þá sem selja<br />
m.a. gistingu, veitingar, afþreyingu,<br />
reka verslanir og veita<br />
samfélagslega þjónustu, svo sem<br />
menningarstarfsemi, heilbrigðisþjónustu<br />
og samgöngur.<br />
Undanfara stofnunar Ríkis<br />
Vatnajökuls má rekja til fundaferðar<br />
um klasasamstarf að tilstuðlan<br />
Frumkvöðlaseturs Austurlands ehf.<br />
árin 2004 til 2006, ásamt verkefninu<br />
Hagvöxtur á heimaslóð veturinn<br />
2007. Fjöldi ferðaþjónustuaðila<br />
hefur tekið þátt í vinnufundum,<br />
fyrirlestrum og námskeiðum vegna<br />
þessa.<br />
Eindreginn vilji til að efla<br />
ferðaþjónustuna<br />
Ari Þ. Þorsteinsson, sem sæti á<br />
í stjórn Ríkis Vatnajökuls ehf.,<br />
segir að það sem einkennt hafi<br />
klasaundirbúninginn sé eindreginn<br />
vilji allra hagsmunaaðila til að<br />
byggja upp öfluga ferðaþjónustu<br />
sem byggi á samstarfi aðila<br />
sem gjarnan hafa verið í harðri<br />
samkeppni. Þátttakendur í klasanum<br />
meta því ávinning samstarfs fram<br />
yfir sundurlyndi. Hann segir að<br />
það hafi tekið tvö ár að undirbúa<br />
stofnun fyrirtækisins og sannfæra<br />
alla aðila í ferðamannaþjónustunni<br />
á svæðinu um nauðsyn þess að<br />
vinna saman en ekki að menn séu<br />
að pukrast hver í sínu horni.<br />
Mestur vandi íslenskrar ferðaþjónustu<br />
hefur verið að fá betri nýtingu<br />
yfir vetrartímann. Ari segir að<br />
afstaða fólks til vetrarins á Íslandi<br />
sé að breytast nokkuð. Myrkrið,<br />
kyrrðin, norðurljósin, snjósleðaferðir<br />
og margt fleira verði eftirsóttara<br />
með hverju árinu sem líði.<br />
Í könnunum sem gerðar hafa<br />
verið kemur í ljós að ýmislegt er<br />
hægt að gera til efla ferðaþjónustuna<br />
yfir veturinn. Ari segir að<br />
fyrir austan hafi verið gerð tilraun<br />
með að auglýsa norðurljósin og<br />
þó nokkur hópur erlendra ferðamanna<br />
hafi komi til landsins þess<br />
vegna. Þeim var boðið að fara í<br />
hreindýraskoðunarferð, boðið upp<br />
á alíslenskan mat og loks horfði<br />
fólk á norðurljósin. Það er ekki síst<br />
fólk frá hinum heitu löndum Suður-<br />
Evrópu sem hefur áhuga á svona<br />
ferðum sem þó hafa afar lítið verið<br />
markaðssettar á þeim slóðum.<br />
Vatnajökull segullinn<br />
Ari segir að markmið klasans sé að<br />
vinna saman að því að gera Ríki<br />
Vatnajökuls að einu af fimm þekktustu<br />
ferðaþjónustusvæðum <strong>Íslands</strong><br />
innan fjögurra ára með áherslu á<br />
hið einstaka umhverfi Vatnajökuls,<br />
auðuga menningu og mannlíf og<br />
sérstöðu í matvælum. Ætlunin sé<br />
að auka fjölda ferðamanna í Ríki<br />
Vatnajökuls um 8-11% á næstu<br />
fimm árum.<br />
Í mars síðastliðnum samþykkti<br />
Alþingi lög um stofnun<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Vatnajökulsþjóðgarðs og verður<br />
hann stærsti þjóðgarður Evrópu.<br />
Vatnajökull og þjóðgarðurinn<br />
marka svæðinu mikla sérstöðu á<br />
heimsvísu og er einn helsti segull<br />
landsins gagnvart ferðamönnum.<br />
Þess má geta að fjörutíu aðilar<br />
skráðu sig sem stofnhluthafa í Ríki<br />
Vatnajökuls á stofnfundi fyrirtækisins.<br />
S.dór<br />
Hvers vegna vill ríkisstjórnin fórna landbúnaðarskólunum<br />
– Leyfum búnaðarskólunum á Hvanneyri og Hólum að njóta sérstöðu sinnar<br />
Ég hygg að flestir landsmenn séu<br />
stoltir af Landbúnaðarháskóla<br />
<strong>Íslands</strong> á Hvanneyri og Hólaskóla<br />
- Háskólanum á Hólum í Hjaltadal.<br />
Þetta eru einir elstu skólar landsins,<br />
stofnaðir 1889 og 1882. Þeir standa<br />
nú í miklum blóma og eru ótvíræð<br />
flaggskip menntasetra í dreifbýli<br />
á Íslandi. Þótt allir vilji nú Lilju<br />
kveðið hafa hefur barátta þeirra<br />
fyrir tilveru sinni ekki alltaf verið<br />
dans á rósum hin síðari ár. Með<br />
breyttri menntastefnu og tilkomu<br />
fjölbrautaskólanna og niðurlagningu<br />
iðnskólanna á árunum fyrir<br />
1980 var gerð hörð hríð að landbúnaðarskólunum.<br />
Þeir þóttu úreltir<br />
og rétt væri að steypa þeim inn í hið<br />
samhæfða og einsleitna framhaldsskólakerfi.<br />
Hólaskóla var reyndar<br />
lokað í tvö ár í þessari hrinu en var<br />
settur af stað á ný með pólitískri<br />
ákvörðun fyrir þrýsting frá velunnurum<br />
hans. Hér skal ekki lagt mat<br />
á hvort fjögurra ára samræmdur<br />
framhaldsskóli fyrir alla hafi verið<br />
rétt stefnumörkun á sínum tíma en<br />
ég tel að iðnmenntunin hafi ekki<br />
borið sitt barr út um land eftir að<br />
þessi ákvörðun var tekin. Heilu<br />
atvinnugreinarnar búa enn að nemendum<br />
gömlu iðnskólanna, sérstaklega<br />
út um land. Búnaðarskólarnir<br />
hafa skarað fram úr í þróun tækni<br />
og háskólanám á sviði grunngreina<br />
atvinnuveganna.<br />
Æ síðan hafa búnaðarskólarnir<br />
þurft að standa vörð um tilveru<br />
sína og sjálfstæði en jafnframt ná<br />
að þróast í fjölþættar viðurkenndar<br />
háskóla- og rannsóknastofnanir.<br />
Áhrifamiklum aðilum innan<br />
stjórnsýslunnar hefur verið tilvist<br />
þessara skóla einhver þyrnir í augum.<br />
Þeir skilja hvorki né þekkja til innviða<br />
þessara menntasetra né skynja<br />
hin sterku tengsl þeirra við atvinnulífið<br />
í landsbyggðarsamfélaginu og<br />
stöðu þeirra á alþjóðavísu.<br />
Næsta Bændablað<br />
kemur út þriðjudaginn<br />
26. <strong>júní</strong><br />
Menntamál<br />
Jón Bjarnason<br />
Alþingismaður Vinstri hreyfingarinnar<br />
– græns framboðs<br />
jb@althingi.is<br />
Ég var skólastjóri á Hólum í<br />
Hjaltadal 1981 til 1999 og þekki vel<br />
þessa baráttu. Mér er nær að fullyrða<br />
að hvorki Landbúnaðarháskóli<br />
<strong>Íslands</strong> né Hólaskóli væru við<br />
lýði með þeirri reisn sem þeir eru<br />
í dag ef þeir hefðu t.d. heyrt undir<br />
menntamálaráðuneytið.<br />
Sérstaða og náin tengsl skólanna<br />
við grasrótarsamfélagið<br />
Styrkur þessara skóla er sérstaða<br />
þeirra og náin tengsl við grasrót<br />
dreifbýlisins. Þeir heyrðu fyrst<br />
undir atvinnuvegaráðuneytið og<br />
síðar undir landbúnaðarráðuneytið<br />
og nutu þess. Samtök bænda og<br />
fjöldi velunnara stóðu vörð um<br />
þá. Þeir eru ekki venjulegir skólar<br />
í skilningi „teknókrata“ nútímans.<br />
Þetta eru staðir, fjölhliða menntaog<br />
menningarstofnanir landsbyggðarinnar<br />
og þjóðarinnar allrar.<br />
Þeir eru lögbýli með fjölbreyttan<br />
búrekstur.<br />
Ég minnist þess veturinn 1999<br />
þegar sett voru ný lög um búnaðarfræðslu<br />
og Hvanneyrarskólinn<br />
viðurkenndur sem háskóli og<br />
Hólaskóli fékk lagaheimild fyrir<br />
sérhæfðu háskólanámi. Þá var einnig<br />
gerð hörð atlaga að skólasetrunum<br />
og fram kom tillaga um að<br />
flytja þá til menntamálaráðuneytis.<br />
Þá var leitað ásjár forsætisráðherra,<br />
Davíðs Oddssonar. Hann spurði<br />
þeirrar eðlilegu spurningar hvort<br />
eitthvert vandamál væri að hafa<br />
þá undir landbúnaðarráðuneytinu,<br />
hvort eitthvað gengi illa. Hann vissi<br />
að þeir hafa haft þessa stjórnsýslulegu<br />
stöðu í 100 ár, hún hefði reynst<br />
þeim vel og því hvorki rök né þörf<br />
fyrir slíkum breytingum<br />
Fjöregg landbúnaðarins<br />
Búnaðarskólarnir hafa byggst upp á<br />
mjög sérstæðan hátt. Þar hefur farið<br />
saman menntun, endurmenntun,<br />
rannsóknir og ráðgjöf. Sami aðilinn,<br />
sama stofnunin, hefur gjarnan<br />
haft alla þessi þætti á hendi. Þessi<br />
samþætting hefur reynst öllum hagkvæm.<br />
Náin tengsl eru við háskóla<br />
og rannsóknastofnanir í nágrannalöndum<br />
en einnig mjög bein tengsl<br />
Ég var að glugga í nýútkomna<br />
bók, skáldsöguna Byggðir og bú<br />
Suður-Þingeyinga 2005. Tæplega<br />
verður þetta flokkað undir heimildarit,<br />
slíkar eru vitleysurnar.<br />
Menn sagðir dánir þó við þokkalega<br />
heilsu séu. Sé bókin Byggðir<br />
og bú frá 1985 borin saman við<br />
þessa ber ekki saman um marga<br />
hluti, hvor sem er réttari. Ef skoðuð<br />
er stærð til dæmis íbúðarhúsa<br />
er samanburður ekki góður. Húsin<br />
hafa annaðhvort minnkað eða<br />
stækkað, sum sennilega eins. Ekki<br />
skal fullyrt hvor bókin réttari er.<br />
Ekkert samræmi er við upptalningu<br />
bygginga, ýmist gripafjöldi<br />
eða m 2 . Sé litið yfir jarðir í talinu<br />
á undan eyðibýlum virðast allar<br />
vera í byggð þótt svo sé ekki.<br />
Kannski hafa jarðir þurft að vera<br />
í eyði einhvern tiltekinn árafjölda<br />
til þess að flokkast sem eyðijarðir.<br />
Allavega sé ég ekki þar regluna.<br />
Ábúendatal greinir ekki frá<br />
ábúðarlokum ef jörð fer í eyði. Af<br />
hverju lýsing á landamerkjum er<br />
sett með jörðum veit ég ekki og<br />
sé ekki hvaða heimildargildi slíkt<br />
hefur eða annan tilgang. Sagt er í<br />
formála að bókin miðist við 2005<br />
og ætti því ábúendatal að miðast<br />
við það. Nokkrir aðilar eru<br />
með dánardægur 2006. Þar fer sú<br />
regla.<br />
við bændur og annað starfsfólk í<br />
landbúnaði hér innanlands.<br />
Skólarnir hafa sýnt mikinn<br />
sveigjanleika og náð að aðlaga sig<br />
stöðugt að breyttum aðstæðum svo<br />
aðdáun vekur.<br />
Landbúnaðarskólarnir eru hluti<br />
af hinni sterku ímynd landbúnaðarins<br />
og dreifbýlisins. Þeir hafa einnig<br />
verið merkisberar nýrra tíma í landbúnaði<br />
sem borið er traust til innan<br />
Við hjónin eigum sumarhús í<br />
landi Þverár í Reykjahverfi. Þar<br />
eru fleiri bústaðir, en mín kona<br />
ein sögð vera eigandi að bústað.<br />
Ég hef sennilega ekki staðið nægjanlega<br />
gegn eignatöku hennar. Ein<br />
kona, sem átti tvö börn fyrir hjónaband,<br />
er sögð eiga börnin með<br />
sitt hvorum manninum. Konan<br />
segir svo ekki vera. Kannski veit<br />
ritnefndin eða höfundur betur<br />
en konan. Þá er á kjöl bókanna<br />
nafn Ragnars Þorsteinssonar<br />
eins og hann sé einn höfundur,<br />
gott fyrir aðra ritnefndarmenn<br />
eða Búnaðarsamband Suður-<br />
Þingeyinga að vera ekki bendlaðir<br />
við rangfærslur eða lélega vinnslu<br />
og yfirlestur en í öllu falli einkennileg<br />
merking á svona bók. Þá<br />
finnst mér vanta að bæjarnafnatal<br />
sé í báðum bókunum en ekki bara<br />
í síðara bindi, en það er svo sem<br />
ekki neitt rangt við það, aðeins<br />
mín skoðun. Þá þarf ekki að leita<br />
eins lengi að bæ ef maður er ekki<br />
þeim mun kunnugri og ekki að<br />
vera með báðar bækurnar við<br />
hendina. Og ekki er dýrðin gefin.<br />
Eg trúi því tæpast að ég hafi fundið<br />
allar villurnar en nóg er samt. Í<br />
Bændablaðinu frá 1.maí 8.<strong>tbl</strong> segir<br />
í viðtali við Ragnar Þorsteinsson:<br />
„Ég er búinn að kynnast fólkinu<br />
vel, enda fór eg heim á hvern<br />
greinarinnar. Við eigum ekki að taka<br />
neina óþarfa áhættu í þessum efnum.<br />
Ég skora á ríkisstjórnina að falla<br />
frá áformum sínum um að rjúfa<br />
meira en aldargömul tengsl landbúnaðarskólanna<br />
við atvinnuráðuneyti<br />
sitt og samtök bænda. Þessi<br />
sambúð hefur verið öllum aðilum<br />
farsæl.<br />
Það veit enginn hvað átt hefur<br />
fyrr en misst hefur.<br />
Byggðir og bú Suður-Þingeyinga,<br />
skáldsaga með staðreyndaívafi<br />
bæ. Það var gríðarleg áhersla lögð<br />
á að ná efninu sem réttustu og mér<br />
sýnist á þeim viðbrögðum sem<br />
bókin fær að litlar athugasemdir<br />
séu og almenn ánægja með hana.“<br />
Auðvitað er ekki almenn<br />
ánægja með bókina og ég veit<br />
að henni hefur verið skilað enda<br />
lítið hægt að gera þegar verkið<br />
er komið út. Sjálfsagt er erfitt<br />
að skila svona bók til að fá endurgreitt<br />
verðið enda getur maður<br />
illa skilað bók sem maður kaupir<br />
en er ekki ánægður með efnið. Þó<br />
tel ég að svona rit eigi að vera rétt<br />
og greina frá staðreyndum. Ég veit<br />
um aðila sem sendu inn leiðréttingar<br />
í tæka tíð en þær voru ekki<br />
teknar með.<br />
Mér finnst ekki ástæða til að<br />
klappa lengi fyrir þessu verki. Ég<br />
held að enginn hafi sóma af þessari<br />
útgáfu, því miður, en til þessa<br />
virðist hafa verið vandað með<br />
prentun og annan frágang.<br />
Ég held að þetta rit megi kalla<br />
í besta falli Jarðalýsingu Suður-<br />
Þingeyinga með staðreyndaívafi.<br />
Þetta getur því miður aldrei orðið<br />
heimildarrit.<br />
Ævarr Hjartarson<br />
Furulundi 33<br />
600 Akureyri
9<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007
10<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Húnvetningar langþreyttir á lélegu dreifikerfi<br />
Nýlega var haldinn fundur<br />
um dreifikerfi eMax í Húnavatns<br />
hreppi. Á fundinn mættu<br />
fulltrúar frá Hive, sem eru<br />
nýir eigendur eMax, fulltrú ar<br />
Bændasamtakanna og Húnavatns<br />
hrepps og er það von þeirra<br />
síðar nefndu að netsamband á<br />
svæð inu færist í betra horf í kjölfar<br />
fundarins.<br />
Eftir að eMax hafði lokið uppbyggingu<br />
á þráðlausu netsambandi<br />
í Húnavatnshreppi lét fjarskiptanefnd<br />
Húnavatnshrepps gera úttekt<br />
á dreifikerfinu. Verkefnið var unnið<br />
af IceCom í byrjun maí 2007. Ægir<br />
Sigurgeirsson formaður fjarskiptanefndar<br />
Húnavatnshrepps fór yfir<br />
stöðu mála varðandi uppsetningu<br />
á dreifikerfinu. Lýsti hann ýmsum<br />
vandamálum sem komið hafa upp<br />
við uppsetningu kerfisins og slæmum<br />
frágangi þess. Í skýrslu IceCom<br />
kemur fram að frágangi kerfisins er<br />
víða ábótavant hvað varðar lagnir,<br />
einangrun og fagleg vinnubrögð.<br />
Gerði hann kröfu um að staðið sé<br />
við þann samning sem gerður var<br />
við eMax um uppsetningu og virkni<br />
kerfisins.<br />
Niðurstaða fundarins var sú<br />
að Hive verður send skýrsla um<br />
Forsvarsmenn Fjarskiptasjóðs<br />
hafa undanfarið fundað með<br />
fjarskiptafyrirtækjunum og<br />
safnað gögnum til að finna út<br />
hvar sé þörf á að fara í útboð.<br />
Stefnt er að því auglýsa útboð í<br />
byrjun júlí og að skrifað verði<br />
undir samninga við fyrirtæki<br />
í haust. Í framhaldinu hefjist<br />
uppbygging og á henni að verða<br />
að mestu lokið á árinu 2008.<br />
„Við erum í miðju ferli með<br />
háhraðanettengingarnar en búið er<br />
að kortleggja öll lögbýli á landinu<br />
og hnitsetningu þeirra. Undanfarið<br />
höfum við fundað með öllum fjarskiptafyrirtækjunum<br />
um það hvar<br />
þau eru með og hvar þau hyggjast<br />
vera með þjónustu og síðan leggjum<br />
við þær upplýsingar yfir kortaupplýsingarnar<br />
okkar. Samhliða<br />
þessari vinnu erum við að vinna<br />
útboðsgögn en stefnan er að geta<br />
auglýst útboð í byrjun júlí fyrir<br />
þau svæði þar sem enginn ætlar<br />
að bjóða þjónustu,“ útskýrir Jón<br />
Eðvald Malmquist, lögfræðingur í<br />
Samgönguráðuneytinu.<br />
ástand kerfisins eins fljótt og hægt<br />
er en samkvæmt upplýsingum<br />
Bændasamtakanna er skýrslan þegar<br />
komin í hendur Hive. Fulltrúar<br />
Hive gefa sér fimm virka daga til<br />
Búnir að skilgreina vandann<br />
Í dag eru um 95 prósent landsmanna<br />
með ADSL-tengingu<br />
og 2-3 prósent með þráðlausar<br />
háhraðalausnir. Því eru enn 2-3<br />
prósent sem eftir er að þjónusta og<br />
Fjarskiptasjóður þarf að stuðla að<br />
uppbyggingu á þeim svæðum ef<br />
fjarskiptafyrirtækin hyggjast ekki<br />
gera það.<br />
„Við erum búnir að skilgreina<br />
vandann og vitum betur stöðuna<br />
í dag en áður. Landfræðilega er<br />
þetta erfitt fyrir okkur á mörgum<br />
sviðum miðað við til dæmis<br />
í mörgum Evrópulöndum en það<br />
sem vinnur með okkur er að alltaf<br />
er að koma betri tækni. Þá hefur<br />
mikil uppbygging á þessu sviði átt<br />
sér stað hér á landi á undanförnum<br />
árum og sem dæmi hafa fyrirtæki<br />
hér verið að setja upp ADSLstöðvar<br />
í dreifbýli fyrir um það<br />
bil 100-200 manns á meðan víða í<br />
Evrópu eru ekki settar upp stöðvar<br />
fyrir minna en 4000 manns og því<br />
eru margir þar ekki með neinar<br />
tengingar,“ segir Jón Eðvald.<br />
að svara skýrslunni og gera áætlun<br />
um lagfæringar. Farið verður yfir<br />
uppsetningu kerfisins í Svartárdal<br />
og Vatnsdal með það að markmiði<br />
að laga tengingar þar. Síðan verður<br />
Fjarskiptasjóður:<br />
Búnir að kortleggja öll lögbýli landsins<br />
En hvað finnst ykkur um þá<br />
einkennilegu stöðu sem upp er<br />
komin hjá sumum sveitarfélögum<br />
að vegna þjónustuleysis hafa sum<br />
þeirra velt því fyrir sér að segja<br />
upp samningum við fjarskiptafyrirtæki<br />
á grundvelli markaðsbrests<br />
til að ríkið taki við á þeim stöðum<br />
og styrki sveitarfélögin<br />
„Málið er að á nokkrum stöðum<br />
úti á landi hafa sveitarfélög<br />
verið að gera samninga við fjarskiptafyrirtæki<br />
um uppbyggingu<br />
á hráhraðatengingum og þannig<br />
flýtt fyrir uppbyggingu á sínum<br />
svæðum. Ef sveitarfélag, sem<br />
gert hefur slíkan samning, segir<br />
upp samningi við fjarskiptafyrirtæki<br />
er meginspurning hvort<br />
fyrirtækið ætlar að halda áfram<br />
að bjóða þjónustu á svæðinu eða<br />
ekki. Ef fyrirtækið ætlar að halda<br />
áfram að bjóða upp á þjónustu á<br />
svæðinu er ekki þörf fyrir aðkomu<br />
Fjarskiptasjóðs. Það sem skiptir<br />
auðvitað mestu máli er að allir<br />
hafi möguleika á háhraðatengingum,“<br />
svarar Jón Eðvald. ehg<br />
kerfið yfirfarið í heild sinni.<br />
Jákvæðir og neikvæðir þættir<br />
Jón Baldur Lorange, yfirmaður<br />
tölvudeildar Bændasamtakanna, sat<br />
Nýverið skipti fjarskiptafyrirtækið<br />
eMax um eigendur og<br />
hefur nú sameinast fjarskiptafyrirtækinu<br />
Hive.<br />
„Með sameiningunni verður<br />
þetta mun stærri eining sem fylgir<br />
meiri styrkleiki og meira þjónustuframboð.<br />
Við erum að fara yfir<br />
allt dreifikerfi eMax til að styrkja<br />
það og bæta. Það hafa verið veikleikar<br />
í kerfinu sem við erum að<br />
vinna að en okkur er kappsmál að<br />
bæta kerfið þannig að nettengingar<br />
verði stöðugar og að þetta komist í<br />
gott horf,“ útskýrir Einar Kristinn<br />
Jónsson, framkvæmdastjóri Hive<br />
og WBS (Wireless Broadband<br />
Systems), og segir jafnframt:<br />
„eMax-tæknin er barn síns tíma en<br />
þegar fram líða stundir munum við<br />
koma upp nýrri tækni hérlendis.“<br />
Á döfinni hjá hinu sameinaða<br />
fyrirtæki er að taka í notkun nýtt og<br />
fullkomnara kerfi innan tíðar sem<br />
er í þróun í Þýskalandi.<br />
„Við sem stöndum að baki WBS<br />
Háskóli <strong>Íslands</strong> hlaut afmælisstyrk Framleiðnisjóðs<br />
Í tilefni af 40 ára afmæli Framleiðnisjóðs<br />
landbúnaðarins í lok<br />
síðasta árs voru boðnir fram sérstakir<br />
styrkir til rannsóknaverkefna<br />
á tilteknum sviðum. Annars<br />
vegar skyldi tekin fyrir notkun<br />
landsins, frá haga til maga, til<br />
framleiðslu vegna frumþarfa/<br />
vöru og þjónustu – staða, skipulag<br />
og möguleikar í innlendu og<br />
erlendu markaðsumhverfi næstu<br />
ára og hins vegar fjölþættur landbúnaður,<br />
atvinnugrundvöllur<br />
dreif býlis – faglegar, hagrænar<br />
og fé lagslegar forsendur til þess<br />
að efla hann á næstu árum.<br />
Alls bárust sjö umsóknir. Sérstakri<br />
nefnd skipaðri fulltrúum Framleiðnisjóðs,<br />
Bændasamtakanna<br />
og Rannís var falið að leggja mat<br />
umsóknirnar. Hlutskörpust varð<br />
umsókn frá Háskóla <strong>Íslands</strong> vegna<br />
rannsóknar á litrófi landbúnaðarins<br />
og forsendum fjölbreyttrar atvinnu<br />
í sveitum. Að umsókninni standa<br />
Anna Karlsdóttir, lektor við HÍ,<br />
Karl Benediktsson, dósent við HÍ<br />
og Magnfríður Júlíusdóttir, lektor<br />
við HÍ, öll á sviði landfræði og með<br />
tengsl m.a. við ferðamálafræði,<br />
sam félagsfræði, byggðaþróun og<br />
stjórn málafræði.<br />
Markmið þeirrar rannsóknar er<br />
að kanna forsendur fyrir fjölþættum<br />
landbúnaði á Íslandi. Kannað<br />
verður hvers konar nýbreytni hefur<br />
helst náð að festa rætur í íslenskum<br />
sveitum og hvaða atriði hafa<br />
ýmist stuðlað að eða hindrað að<br />
fjölþættur landbúnaður hafi náð að<br />
dafna. Ekki verður horft eingöngu<br />
til hefðbundins framleiðsluhlutverks<br />
landbúnaðarins, heldur horft<br />
á atvinnugreinina á breiðari hátt en<br />
hingað til hefur yfirleitt verið gert.<br />
Verkefnið mun hefjast á greiningu<br />
á mismunandi landfræðilegum<br />
aðstæðum fyrir fjölþættan landbúnað.<br />
Tekin verða viðtöl við fólk<br />
í sveitum, sem farið hefur nýjar<br />
leiðir. Í framhaldi viðtalanna verður<br />
gerð spurningakönnun meðal úrtaks<br />
bænda af öllu landinu, þar sem innt<br />
verður eftir aðstæðum þeirra og viðhorfum<br />
til breytinga í landbúnaði.<br />
Niðurstöður verða túlkaðar í ljósi<br />
tiltekins líkans úr félagsvísindum,<br />
um sjálfbært lífsviðurværi.<br />
Með verkefninu fæst traustur upplýsingagrunnur<br />
um íslenskan landbúnað<br />
í samtímanum, bæði það sem<br />
vel hefur tekist og það sem ekki hefur<br />
gengið upp, sem og um mat bænda<br />
á ástæðum þessa. Niðurstöðurnar<br />
munu hafa umtalsvert hagnýtt gildi.<br />
Unnt verður að skilgreina betur en<br />
áður hvernig best verður stutt við<br />
fundinn og vonast til að nettengingar<br />
allra Húnvetninga komist nú<br />
senn í viðunandi lag.<br />
„Þetta er mál sem snertir hagsmuni<br />
landsbyggðarinnar mikið, enda<br />
aðgangur að upplýsingasamfélaginu<br />
orðinn forsenda byggðar um<br />
allt land. Við höfum heyrt óánægju<br />
meðal bænda og sveitarfélaga varðandi<br />
þjónustu eMax en reksturinn<br />
hefur verið mjög erfiður vegna innri<br />
aðstæðna í fyrirtækinu og tíðra eigendaskipta<br />
en ég vonast nú til að<br />
þetta lagist með nýjum eigendum.<br />
Nýjum eigendum hefur verið send<br />
skýrsla um ástand kerfisins og nú<br />
er að sjá hvort hugur fylgi máli en<br />
þeir lýstu sig reiðubúna að vinna<br />
að skjótri úrlausn í samstarfi við<br />
heimamenn. Það er vissulega rétt að<br />
geta þess að með tilkomu eMax og<br />
annarra smærri fjarskiptafyrirtækja<br />
á landsbyggðinni hefur orðið meiri<br />
samkeppni á fjarskiptamarkaði á<br />
landsbyggðinni sem hefur orðið<br />
til hraðvirkari Internettenginga<br />
og lægri fjarskiptakostnaður hjá<br />
bændum miðað við ISDN-þjónustu<br />
Símans. Það breytir hins vegar ekki<br />
því að fyrirtækið verður að standa<br />
við gerða samninga og bjóða upp<br />
á ásættanlega þjónustu við viðskiptavini<br />
sína ella leita þeir annað.<br />
Allt þetta vekur einnig upp spurningar<br />
um aðkomu Fjarskiptasjóðs<br />
við uppbyggingu háhraðatenginga á<br />
landsbyggðinni.“<br />
ehg<br />
Fjarskiptafyrirtækið eMax skiptir um eigendur:<br />
Breyttar áherslur og ný tækni<br />
„Ójöfnuðurinn eykst ef við nýtum ekki tækifærin<br />
núna,“ segir Einar Kristinn Jónsson frkvstj.<br />
nýsköpun til sveita. Verkefnið mun<br />
auðvelda mótun markvissrar landbúnaðar-<br />
og byggðastefnu, sem<br />
tekur mið af svæðisbundnum þörfum<br />
og fjölbreytileika.<br />
Meðfylgjandi mynd var tekin á<br />
stjórnarfundi FL þegar umsækjendur<br />
komu til við viðræðna um framvindu<br />
verkefnisins.<br />
höfum verið að þróa fjórðu kynslóðar<br />
fjarskiptatækni til að geta<br />
flutt háhraðanet og verið með fjölþáttaþjónustu<br />
þráðlaust sem hentar<br />
bæði í dreifbýli og þéttbýli. Okkar<br />
framtíðarsýn er að koma þessu fyrir<br />
og veita þessa þjónustu um allt land<br />
í náinni framtíð. Með þessari nýju<br />
tækni verður netið mun afkastameira<br />
og þá er til dæmis sjónvarpið<br />
orðið gagnvirkt. Það eru því gríðarlega<br />
miklar breytingar í vændum<br />
og tækifærið er núna til að ráðstafa<br />
þessum fjármunum sem ríkið fékk<br />
úr sölunni á Símanum. Ef það gerist<br />
ekki fljótlega eykst ójöfnuðurinn<br />
milli dreifbýlis og þéttbýlis enn<br />
frekar því tækniþróunin er svo ör<br />
og menn þurfa að ná í skottið á sér í<br />
þessum málum,“ segir Einar.<br />
Núverandi fyrirkomulag<br />
samkeppnishamlandi<br />
Þar sem talið berst að fjármunum<br />
tengdum háhraðatengingum í dreifbýli<br />
er ekki úr vegi að spyrja Einar<br />
hvað honum finnist um aðkomu<br />
Fjarskiptasjóðs og stjórnvalda til<br />
að koma á slíkri þjónustu.<br />
„Mér finnst þetta á kolrangri<br />
leið og ég hefði talið að þessum<br />
fjármunum væri mun betur komið<br />
í höndum sveitarfélaga heldur en<br />
Fjarskiptasjóðs. Þá væri hægt að<br />
taka betur mið af aðstæðum í hverju<br />
sveitarfélagi fyrir sig og slík aðferð<br />
væri meira örvandi fyrir samkeppnina.<br />
Miðað við pólitískar yfirlýsingar<br />
sem gefnar voru þegar lögin um<br />
Fjarskiptasjóð voru sett og loforð<br />
gefin um að þá yrðu háhraðatengingar<br />
í dreifbýli að veruleika, hefðu<br />
menn átt að gera það í fullri alvöru<br />
og standa við þær væntingar sem<br />
voru gefnar. Fólk veit ekki hvaða<br />
svæði verða styrkt og núverandi<br />
fyrirkomulag er samkeppnishamlandi,“<br />
segir Einar og bætir við:<br />
„Það skiptir miklu máli til að<br />
jafna aðstöðumun dreifbýlis og þéttbýlis<br />
að netið sé öflugra og hraðara<br />
en það er í dag. Við stöðvum ekki<br />
þessa þróun því það verður áfram<br />
þörf fyrir vaxandi hraða. Til að<br />
dreifbýlið búi við sömu aðstæður<br />
og þéttbýlið þarf að sjá til þess að<br />
þar sé hægt að koma meiri þjónustu<br />
yfir netið, eins og til dæmis síma<br />
og sjónvarpi. Þetta verður ekki viðunandi<br />
fyrr en dreifbýlið nýtur þessara<br />
sömu aðstæðna í fjarskipta- og<br />
margmiðlunarþjónustu.“ ehg
11<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007
12<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Útskriftarnemar úr hrossaræktardeild stilltu sér upp fyrir ljósmyndarann að lokinni útskrift.<br />
Háskólinn á Hólum útskrifaði 67 nemendur<br />
Laugardaginn 26. maí sl. útskrifaði<br />
Hólaskóli – háskólinn á<br />
Hólum 67 nemendur, þá fyrstu<br />
sem útskrifast frá skólanum sem<br />
háskóla samkvæmt íslenskum<br />
lögum. Skúli Skúlason, rektor<br />
Háskólans á Hólum, flutti ræðu<br />
við athöfnina.<br />
Hann sagði m.a. að nú væri<br />
hátíðisdagur á Hólum og að þessi<br />
hátíð markaði tímamót með ýmsum<br />
hætti. Í fyrsta lagi væru nú brautskráðir<br />
fyrir Háskólann á Hólum er ótvíræð<br />
og sköpunarkraftur nemenda<br />
og starfsfólks er mikill.“<br />
Í lok ræðu sinnar þakkaði rektor<br />
deildarstjórum, kennurum og<br />
starfsmönnum skólans fyrir vel<br />
unnin störf og óskaði nemendum<br />
til hamingju með daginn og bað þá<br />
muna að þeir væru nú orðnir sterkur<br />
hluti af því 901 árs samfélagi sem<br />
Hólaskóli er og bauð nemendur og<br />
allt þeirra fólk ævinlega velkomið<br />
nemendur með fyrstu<br />
heim að Hólum.<br />
háskólagráðu, BA-próf í ferðamálafræði.<br />
Nemendur voru brautskráðir<br />
Í öðru lagi væri vor-<br />
brautarskráning deilda nú sameiginleg<br />
og með nýju sniði. Þetta væri<br />
til að undirstrika nýja tíma skólans<br />
sem fullgilds háskóla.<br />
Þá sagði rektor:<br />
,,Við lifum á breytingaskeiði þar<br />
sem sköpunarmáttur menntunar og Skúli rektor ásamt útskriftarnemendum af ferðamálabraut, deildarstjórinn<br />
með eftirfarandi gráður: Hestabrautarskráning<br />
fræð ingar og leiðbeinendur voru<br />
28, tamningamenn 15, þjálfarar<br />
og reiðkennarar 14. Einn nemandi<br />
útskrifaðist með diplómatagráðu<br />
í ferðamálafræði og 9 nemendur<br />
með BA-gráðu í ferðamálafræði og<br />
eru þeir fyrstu BA- nemendur skólans.<br />
lærdóms mun ráða úrslitum. Þörfin lengst til hægri.<br />
S.dór<br />
Rektorskápan<br />
Kápan sem Skúli Skúlason<br />
rekt or skrýddist við brautskráninguna<br />
vakti óskipta athygli.<br />
Höfundur hennar og hönnuður<br />
er Helga Rún Pálsdóttir<br />
og leitaði hún fyrirmynda til<br />
lærdómsaldarinnar svokölluðu,<br />
en þá réðu ríkjum á Hólum<br />
Guðbrandur Þorláksson og<br />
Arngrímur lærði meðal annarra.<br />
Málfríður Finnbogadóttir<br />
vann mikla heimildavinnu um<br />
búninga þessa tíma. Kápan er<br />
úr flaueli og hana prýðir geitaskinn.<br />
Rektor LBHÍ við skólaslit í Reykholti:<br />
Eðlilegt að allar menntastofnanir<br />
heyri undir sama fagráðuneyti<br />
Landbúnaðarháskóli <strong>Íslands</strong><br />
brautskráði 38 nemendur þann<br />
1. <strong>júní</strong> sl. en alls stunduðu<br />
237 nemendur nám við skólann<br />
í vetur. Athöfnin fór fram í<br />
Reykholtskirkju þar sem Ágúst<br />
Sigurðsson rektor flutti ræðu.<br />
Helsta umfjöllunarefni hans var<br />
stefnuyfirlýsing ríkisstjórnarinnar<br />
sem tók við völdum í vor en<br />
hún hefur meðal annars boðað<br />
tilflutning verkefna milli ráðuneyta.<br />
Um það sagði Ágúst:<br />
„Í stjórnarsáttmálanum er stefnt<br />
að því að færa til verkefni innan<br />
stjórnarráðsins og meðal annars<br />
rætt um að flytja menntastofnanir<br />
landbúnaðarins undir ráðuneyti<br />
menntamála. Þessi fyrirætlan<br />
hugnast okkur hjá LbhÍ vel og<br />
við teljum að það sé fullkomlega<br />
eðlilegt að flokka allar íslenskar<br />
menntastofnanir undir sama fagráðuneyti.<br />
Við vitum að hvað skólastarfið<br />
snertir þá er hér ekki um<br />
mjög stóra breytingu að … Hitt<br />
er annað að það er að mörgu að<br />
hyggja áður en þetta getur orðið<br />
því tryggja þarf áframhaldandi eflingu<br />
á því mikilvæga rannsóknarstarfi<br />
sem unnið er innan vébanda<br />
LbhÍ enda hefur LbhÍ verulega<br />
sérstöðu í íslensku menntakerfi<br />
með um og yfir 60% starfseminnar<br />
í rannsóknum. Rannsóknum sem<br />
að stórum hluta eru unnar í miklu<br />
Frá brautskráningu LBHÍ í Reykholtskirkju.<br />
Að ofan sést útskriftarhópurinn,<br />
þjóðlega klæddur, og<br />
hér til hliðar sitja þeir saman Ágúst<br />
Sigurðsson rektor og Einar K.<br />
Guðfinnsson sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.<br />
samstarfi við atvinnulífið. Gæta<br />
þarf að því að þessi miklu tengsl<br />
rofni ekki heldur eflist enn frekar<br />
enda er það í algjörum samhljómi<br />
við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar<br />
um samstarf atvinnulífsins<br />
og íslensku háskólanna. Við vitum<br />
að Landbúnaðarháskólinn er faglega<br />
sterkur á sínum sérsviðum og<br />
innviðir traustir og við hlökkum<br />
einfaldlega til þess að takast á við<br />
þessar breytingar með góðum undirbúningi<br />
og í nánu samstarfi við<br />
ráðuneyti landbúnaðar, mennta og<br />
fjármála.“<br />
Að vanda hlutu þeir nemendur<br />
sem þóttu skara fram úr í námi<br />
verðlaun. Háskólamegin hlutu<br />
fimm nemendur verðlaun: Guðfinna<br />
Harpa Árnadóttir fyrir bestan<br />
árangur á búvísindabraut; Sunna<br />
Áskelsdóttir fyrir góðan árangur á<br />
sviði náttúru og umhverfis; Rakel<br />
Jakobína Jónsdóttir fyrir lokaverkefni<br />
til BS-prófs á sviði skógfræði<br />
og landgræðslu og Þórunn<br />
Pétursdóttir fyrir lokaverkefni til<br />
MS-prófs í landgræðslufræðum.<br />
Loks hlaut Lilja Filippusdóttir<br />
verðlaun fyrir góðan árangur í<br />
lokaverkefni til BS-prófs á sviði<br />
umhverfisskipulags.<br />
Á búfræðibraut hlutu sjö nemendur<br />
verðlaun: Guðlaug Björk<br />
Guðlaugsdóttir fyrir góðan árangur<br />
á búfræðiprófi og voru þau<br />
verðlaun frá <strong>Bændasamtök</strong>um<br />
<strong>Íslands</strong>; Ásrún Árnadóttir fyrir<br />
góðan árangur í nautgriparæktargreinum;<br />
Einar Guðmundur<br />
Þorláksson fyrir góðan árangur í<br />
sauðfjárrækt; Vagn Kristjánsson<br />
fyrir góðan árangur í bútæknigreinum;<br />
Hildur Sigurgrímsdóttir fyrir<br />
góðan árangur í hagfræðigreinum;<br />
Svala Skúladóttir og Guðrún<br />
Steinþórsdóttir fyrir góða ástundun.
13<br />
Sumarið er tími bænda- og<br />
sveitamarkaða í mörgum löndum<br />
en hérlendis hefur þessi skemmtilegi<br />
möguleiki framleiðenda til að<br />
koma vörum beint til neytenda<br />
ekki verið mikið notaður fram til<br />
þessa. Þeir markaðir sem verið<br />
hafa í gangi á síðustu misserum<br />
virðast samt stöðugt vera að<br />
eflast og festa sig æ meir í sessi.<br />
Bændablaðið ræddi við talsmenn<br />
nokkurra þeirra markaða sem<br />
verða munu starfræktir á komandi<br />
sumri. Fyrst má nefna að<br />
starfsemi Kolaportsins verður í<br />
gangi um helgar sem verið hefur<br />
en Kolaportið er lang stærsti<br />
markaður landsins.<br />
Í Dalseli í Mosfellsbæ hefur<br />
verið starfræktur vinsæll bændamarkaður<br />
til fjölda ára og þangað<br />
kemur fjöldi íbúa af höfuðborgarsvæðinu<br />
að ná sér nýtt grænmeti,<br />
blóm o.fl. Markaðurinn verður í<br />
gangi á komandi sumri og er stefnt<br />
að opnun um miðjan júlímánuð<br />
en markaðurinn verður opinn á<br />
sunnudögum milli 12:00-17:00 alla<br />
sunnudaga fram í byrjun september.<br />
Í Eyjafirði var starfræktur<br />
skemmti legur sveitamarkaður við<br />
gróður húsið gengt Jólahúsinu á<br />
síð asta sumri. Markaðurinn naut<br />
fádæma vinsælda og var mikið<br />
sóttur af heimamönnum og ferðafólki.<br />
Að sögn aðstandenda markaðarins<br />
á að endurtaka leikinn á<br />
komandi sumri. Stefnt er að því að<br />
markaðurinn fari að stað um miðjan<br />
júlí og verði fram til ca. 20 ágúst<br />
en markaðurinn verður væntanlega<br />
opinn 11:00-17:00 á sunnudögum.<br />
Sumarið er tími markaða<br />
Beint frá býli – sala heimavinnsluafurða<br />
Konurnar í lifandi landbúnaði<br />
á Snæfellsnesi hyggjast standa<br />
fyrir markaði fyrsta laugardaginn<br />
í júlímánuði og er ætlunin að hafa<br />
hátíðarumgjörð um uppákomuna.<br />
Markaðutrinn verður haldinn<br />
í samkomuhúsinu í Breiðabliki<br />
og stefnt að fjölbreyttu vöruframboði<br />
og skemmtan (heimabakstur,<br />
kaffi, tónlist, kompuhorn o.m.fl.).<br />
Þetta verkefni er að sögn sprottið<br />
út úr verkefninu Byggjum-brýr sem<br />
margar konur á Snæfellsnesi voru<br />
þátttakendur í.<br />
Á síðasta ári stóðu Búnaðarsamband<br />
Vesturlands fyrir bændamörkuðum<br />
á Hvanneyri sem þótti heppnast<br />
vel og vera góð viðbót við<br />
aðra möguleika fyrir ferðafólk á<br />
Hvanneyri. Þessa dagana er verið<br />
að safna liði á ný og ætlunin að<br />
standa fyrir mörkuðum allt eftir<br />
áhuga framleiðenda.<br />
Á Laxá í Leiraársveit var einn<br />
fjölsóttasti sveitamarkaður landsins<br />
á liðnu ári og verður leikurinn endurtekinn<br />
á komandi sumri og markaðurinn<br />
opinn alla sunnudaga frá<br />
kl 13:00-16:00.<br />
Árni Jósteinsson hjá <strong>Bændasamtök</strong>unum<br />
sagði blaðamanni að hann<br />
hefði haft fregnir af markvissum<br />
þreifingum um stofnun bændamarkaða<br />
á vestfjörðum og á austurlandi<br />
en slíkt biði frekari kynningar síðar<br />
meir. Árni minnti ennfremur á að<br />
aðilarnir á bak við verkefnið beint<br />
frá býli væru tilbúnir að veita frumkvöðlum<br />
aðstoð við að koma fleiri<br />
mörkuðum á laggirnar og gæti fólk<br />
haft samband gegnum netfangið<br />
aj@bondi.is.<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007
14<br />
Vottunarstofan Tún<br />
Sjálfstætt hugsjónafélag<br />
í eigu fjölmargra aðila<br />
Lífræn ræktun á ávöxtum, grænmeti,<br />
mjólkurafurðum, villtum<br />
íslenskum plöntum og fleiru<br />
hefur farið vaxandi undanfarin<br />
misseri þótt sumum þyki of hægt<br />
ganga. Til að fá lífræna ræktun<br />
viðurkennda þarf að koma<br />
til vottun frá Vottunarstofunni<br />
Tún ehf. Gunnar Gunnarsson<br />
veitir þeirri stofnun forstöðu og<br />
bað Bændablaðið hann að segja<br />
frá tilurð vottunarstofunnar og<br />
starfi hennar.<br />
Hann segir að Tún sé sjálfstætt<br />
hugsjónafélag eins og títt<br />
er um þá hópa sem eru að skipta<br />
sér af umhverfismálum og því<br />
um líku þótt það sé vottunarfyrirtæki.<br />
Það voru margir sem komu<br />
að stofnun Túns ehf sem varð til<br />
vegna áhuga ýmissa á Suðurlandi<br />
á lífrænni ræktun. Að stofnuninni<br />
komu bændur, sveitarfélög, samtök<br />
neytenda og verslunar sem<br />
og ýmis fyrirtæki í úrvinnslu og<br />
markaðssetningu á landbúnaðarafurðum.<br />
Það voru því fjölmargir<br />
aðilar sem komu að stofnun vottunarstofunnar<br />
og eiga hana. Að<br />
sögn Gunnars hefur Tún alltaf<br />
verið rekið eins og hvert annað<br />
hugsjónarfélag.<br />
Við bryggjuna<br />
bátur vaggar<br />
hljótt<br />
Vottun samkvæmt alþjóðlegum<br />
stöðlum<br />
,,Margir hafa talið nauðsynlegt að<br />
hvetja til þess að teknar séu upp<br />
lífrænar aðferðir landbúnaði og<br />
annarri matvælaframleiðslu. Í öðru<br />
lagi að framleiðsla lífrænna afurða<br />
sé vottuð samkvæmt alþjóðlegum<br />
stöðlum,“ sagði Gunnar.<br />
Vottunarstofan Tún ehf hefur<br />
nýlega vottað söfnun á íslenskum<br />
plöntum á jörðinni Klængshóli í<br />
Skíðdal. Nær vottunin til ræktaðs<br />
og óræktaðs landsvæðis sem notað<br />
verður til söfnunar og ræktunar á<br />
ýmsum plöntum sem verða síðan<br />
hráefni í græða- og lækningajurturtir.<br />
Og þetta hefur verið gert víðar.<br />
Gunnar segir að í tilfellum sem<br />
þessum sé jörðin skoðuð og vottunin<br />
byggist á því að Tún þróaði<br />
alþjóðlegt vottunarkerfi í samræmi<br />
við íslenskar aðstæður og löggjöf.<br />
Hluti af þessari starfsemi er reglubundið<br />
eftirlit með þeim sem hafa<br />
áhuga á að markaðssetja vörur sem<br />
lífrænar.<br />
Ítarleg úttekt<br />
,,Sá sem gerir það verður áskrifandi<br />
að þjónustu Túns ehf. sem<br />
felur í sér í upphafi ítarlega úttekt<br />
Gunnar Gunnarsson.<br />
á allri framleiðslueiningunni, hvort<br />
sem um er að ræða hefðbundið<br />
landbúnaðarbýli eða garðyrkjubýli<br />
eða vinnslufyrirtæki sem tekur við<br />
hráefnum. Það er sérstaða vottaðrar<br />
lífrænnar framleiðslu að öll<br />
keðjan er vottuð undir eftirliti.<br />
Hver eining er skoðuð minnst einu<br />
sinni á ári til þess að ganga úr<br />
skugga um að alþjóðlegum reglum<br />
um lífræna ræktun eða framleiðslu<br />
er fylgt. Það er útilokað að nokkur<br />
geti komið fram með vörur hér<br />
á landi og sagt þær lífrænt ræktaðar<br />
án vottunar frá okkur,“ sagði<br />
Gunnar.<br />
Hann segir að lífræn ræktun hafi<br />
vaxið afskaplega hægt hér á landi<br />
og staðan í þeim málum lakari hér<br />
á landi en í öðrum Evrópulöndum.<br />
Samt sem áður er dálítill vöxtur í<br />
þessu nú og þá sérstaklega á þessu<br />
ári.<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Fjallagrasabúskapur gegn stóriðju<br />
Ómengaðar villtar íslenskar<br />
plöntur eru gríðarleg auðlind<br />
,,Það hefur stundum verið hæðst að því í umræðunni um stóriðju<br />
að stilla henni upp gegn fjallagrasabúskap. En sannleikurinn er<br />
sá að meðan villtar íslenskar plöntur fá að vera ómengaðar fyrir<br />
verksmiðjureyk og öðru slíku, þá eru þær gríðarleg auðlind. Hér<br />
á landi eru stór flæmi með margvíslegum tegundum af jurtum<br />
sem eru nýtanlegar til fæðubótar, lækninga og úrvinnslu í margvíslegan<br />
heilsu- og snyrtivöruiðnað,“ sagði Gunnar Gunnarsson,<br />
framkvæmdastjóri Vottunarstofunnar Túns ehf. í samtali við<br />
Bændablaðið.<br />
Hann segir að fólk hér á landi sé að gera sér grein fyrir því hvílík<br />
auðlind náttúruafurðirnar hér á landi eru og að mögulegt sé að nýta<br />
þær með ýmsu móti. Hann nefnir sem dæmi að meginparturinn af<br />
Tálknafirði, nokkur hundruð hektarar af eyðijörðum, hafi verið vottaðir<br />
lífrænt og þar er fyrirtækið Villimey að hasla sér völl með efni<br />
unnið úr vottuðum íslenskum villijurtum.<br />
Gunnar fullyrðir að möguleikar Íslendinga á því sviði að nýta<br />
ómengaðar villijurtir til ýmissa nota séu nær ótakmarkaðir.<br />
Lítill stuðningur<br />
Gunnar segir að það sé að jafnaði<br />
meiri vinna við lífræna ræktun í<br />
landbúnaði en hefðbundna. Verðið<br />
fyrir lífrænt ræktaðar afurðir á að<br />
vera nokkuð hærra en fyrir hinar<br />
en það fer nokkuð eftir aðstæðum<br />
á hverjum stað. Hér á landi fá<br />
bændur, að sögn Gunnars, lítinn<br />
sem engan stuðning til þess að<br />
taka upp þessa lífrænu aðlögunun<br />
eins og hún er kölluð. Fyrstu árin<br />
sem menn eru að breyta yfir í lífræna<br />
ræktun geta verið nokkuð dýr<br />
fyrir menn. Uppskera getur dottið<br />
eitthvað niður til að byrja með og<br />
þessu getur fylgt óvissa.<br />
,,Menn vænta þess að lífrænt<br />
ræktaðar afurðir séu hollari en<br />
hinar og rannsóknir eru að koma<br />
fram sem benda til þess að svo sé<br />
en vottun felur þó ekkert slíkt í<br />
sér,“ sagði Gunnar.<br />
Hann er eini fastráðni starfsmaður<br />
vottunarstofunnar en á landinu<br />
eru 10 eftirlitsmenn sem vinna<br />
fyrir Tún ehf. Það er fólk í öðrum<br />
störfum sem tekur að sér í hlutastarfi<br />
að hafa eftirlit fyrir Tún ehf.<br />
hér á landi og í Færeyjum þar sem<br />
Tún ehf. vinnur einnig að vottun.<br />
Vottunarstofn Tún ehf. var stofnað<br />
árið 1994 og hóf vottun tveimur<br />
árum síðar.<br />
S.dór<br />
70 ár frá því bræðsla<br />
hófst á Hjalteyri<br />
Það hefur að öllum líkindum verið<br />
aðeins líflegra á sjómannadaginn<br />
á Hjalteyri við Eyjafjörð<br />
fyrir 70 árum. Þá var þar líflegt<br />
lítið sjávarþorp með um 130<br />
íbúa. Núna standa byggingarnar<br />
auðar og líflausar líkt og minnisvarði<br />
um liðna tíma. Nú er þar<br />
starfrækt lúðueldi.<br />
Síldarbræðslan var reist á fjórða<br />
áratug síðustu aldar og var þá ein<br />
stærsta verksmiðja sinnar tegundar<br />
í Evrópu. Nú í <strong>júní</strong> eru liðin 70 ár<br />
síðan bræðsla hófst á eyrinni. Á vef<br />
um Hjalteyri er að finna þessa lýsingu:<br />
Í hörkufrosti í febrúarmánuði<br />
árið 1937 mátti sjá menn að verki<br />
neðan við langa skúrinn með haka<br />
og skóflur að grafa rásir fyrir undirstöður<br />
stærstu síldarbræðslu er þá<br />
hafði verið reist í Evrópu. Byrjað<br />
var að steypa upp norðurhlutann<br />
þar sem aðalvélasamstæðan,<br />
skilvindurnar og þurrkhúsið voru<br />
staðsett. Vegna frosta tóku menn<br />
til þess ráðs að hita sjó í steypuna<br />
en með því móti var hægt að auka<br />
byggingarhraðann til muna. Þegar<br />
verið var að slá upp fyrir og steypa<br />
þrærnar og mjölloftið var gengið<br />
frá uppsetningu í þeim húsum<br />
er þá var búið steypa. Loks kom<br />
strompurinn, en hann er 36 metrar<br />
á hæð, og svo lýsistankarnir. Fyrsta<br />
löndun var 16. <strong>júní</strong> sama ár. Seinna<br />
reisti Kveldúlfur hf. stórar mjölskemmur<br />
og annan stromp, þann<br />
er stendur enn. Þess má til gamans<br />
geta að maður einn veðjaði þegar<br />
slegið hafði verið frá strompinum<br />
að hann þyrði upp á hann. Lagði<br />
hann af stað upp og sáu menn<br />
fljótlega í iljarnar á honum upp við<br />
brúnina. Ekki lét hann það duga<br />
heldur fór hann upp á strompinn<br />
og rölti þar einn hring áður en hann<br />
lagði af stað niður aftur. Maður<br />
þessi hét Helgi Eyjólfsson og var<br />
byggingarmeistari verksmiðjunnar.<br />
Byggingarhraðinn var ótrúlegur<br />
og er oft talað um heimsmet í því<br />
sambandi. Byggingarleyfið er dagsett<br />
24. mars 1937. Fyrsta skóflustungan<br />
tekin í febrúar, en byrjað<br />
að bræða í <strong>júní</strong>.<br />
Hjalteyri hefur yfir sér ákveðinn<br />
draugalegan blæ en fiskihjallarnir<br />
eru þó fullhlaðnir af fiski. Þróun<br />
sjávarútvegs undanfarin ár hefur<br />
leitt til lokunar fleiri síldar- og<br />
loðnubræðsluverksmiðja og því má<br />
hafa það í huga hvort þetta sé það<br />
sem koma skal í framtíðinni, tómar,<br />
yfirgefnar verksmiðjur sem stara út<br />
á hafið og hlusta eftir ómi af sjómannavalsi<br />
liðinna tíma.<br />
GBJ
15<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Hvíldarklettur ehf. á Suðureyri á hraðri siglingu<br />
Nýverið hlaut Elías Guðmundsson<br />
frá ferðaþjónustufyrirtækinu<br />
Hvíldarkletti ehf. á Suðureyri<br />
fyrstu verðlaun fyrir bestu markaðsáætlunina<br />
við útskrift í verkefninu<br />
Útflutningsaukning og<br />
hagvöxtur (ÚH) ásamt Sigrúnu<br />
Guðjónsdóttur frá hugbúnaðarog<br />
ráðgjafarfyrirtækinu Innn hf.<br />
í Reykjavík.<br />
„Við erum stolt af því að fá<br />
svona klapp á bakið og það er alltaf<br />
gaman þegar tekið er eftir því sem<br />
maður gerir. Nú stöndum við í stórræðum<br />
á Suðureyri og Flateyri við<br />
að taka á móti þýskum sjóstangaveiðimönnum<br />
en uppbókað er að<br />
mestu í sjóstangaveiðina í sumar.<br />
Það hefur gengið nokkuð vel þrátt<br />
fyrir leiðinlega tíð en það er ótrúlegt<br />
hvað Þjóðverjarnir láta veðrið<br />
hafa lítil áhrif á sig,“ segir Elías<br />
Guðmundsson, framkvæmdastjóri<br />
Hvíldarkletts.<br />
Ferðamenn og daglegt líf<br />
þorpsbúa<br />
Útflutningsráð <strong>Íslands</strong> stendur að<br />
verkefninu Útflutningsaukning<br />
og hagvöxtur í samvinnu við<br />
Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins,<br />
Landsbanka <strong>Íslands</strong>, Bakkavör<br />
Group, Byggðastofnun, Samtök<br />
iðnaðarins og Félag kvenna í<br />
atvinnurekstri. Þetta er í 17. sinn<br />
sem ÚH-námskeið er haldið á<br />
vegum Útflutningsráðs en um er að<br />
ræða þróunarverkefni fyrir lítil og<br />
meðalstór fyrirtæki sem hafa áhuga<br />
á að hefja útflutning eða festa í sessi<br />
útflutning sem þegar er hafinn.<br />
Markaðsáætlun Hvíldarkletts<br />
byggist á sjávarþorpinu Suðureyri.<br />
Í raun gengur verkefnið út á að<br />
breyta Súgandafirði í nokkurs konar<br />
„þemagarð“ þar sem ferðamenn<br />
geta komið í heimsókn og tekið þátt<br />
í daglegum störfum þorpsbúa; veitt<br />
sér í soðið, unnið í frystihúsinu<br />
og svo framvegis. Íbúarnir verða<br />
þannig á vissan hátt þátttakendur í<br />
sínum eigin raunveruleikaþætti.<br />
ehg
16<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Keyptum þennan stað til að vera á<br />
Rætt við tvenn hjón úr Reykjavík sem keyptu sér jörð í Reykholtsdal<br />
Fyrir nokkru birtist hér í<br />
Bændablaðinu viðtal við<br />
Guðmund Óla Gunnarsson<br />
hljómsveitarstjóra sem tilheyrir<br />
þeim vaxandi hópi þéttbýlisbúa<br />
sem hafa fundið sér athvarf í sveitinni.<br />
Nú er röðin komin að tvennum<br />
hjónum sem keyptu jörðina<br />
Búrfell í Reykholtsdal, eða því<br />
sem eitt sinn hét Hálsasveit, og<br />
hafa verið að byggja hana upp<br />
undanfarin fjögur ár. Það eru<br />
læknarnir Hannes Petersen og<br />
Friðrik Sigurbergsson og eiginkonur<br />
þeirra, Harpa Kristjánsdóttir<br />
gullsmiður og kennari<br />
og Árný Sigurðardóttir hjúkrunarfræðingur<br />
og forstöðu maður<br />
heilbrigðiseftirlits Reykjavíkurborgar.<br />
Þau Hannes og Harpa eru nú búin<br />
að endurbyggja gamla íbúðarhúsið,<br />
að heita má frá grunni, en Friðrik<br />
og Árný ákváðu að byggja nýtt hús<br />
sem þau eru flutt inn í. Öll starfa þau<br />
í Reykjavík, þeir Hannes og Friðrik<br />
á Landspítalanum í Fossvogi, Árný<br />
hjá Reykjavíkurborg og Harpa<br />
kennir við Iðnskólann. Hvað var<br />
það sem dró þau upp í sveit<br />
Friðrik: „Hjá okkur var það<br />
gamall draumur að eignast athvarf<br />
í sveit þar sem hægt væri að gera<br />
meira en á venjulegri sumarhúsalóð,<br />
eitthvað stærra. Við Árný<br />
höfum haft áhuga á skógrækt og<br />
getum sinnt henni hér.“<br />
Hannes: „Það var hestamennskan<br />
sem dró okkur hingað. Við eigum<br />
13 hesta og hafði lengi dreymt um<br />
að koma okkur upp aðstöðu til þess<br />
að geta verið með þá hjá okkur. Nú<br />
erum við með níu þeirra hér uppfrá<br />
en hinir eru enn fyrir sunnan.“<br />
Við dráttarvélina sem nágrannarnir þurftu einhvern tímann að kippa upp. Að baki sér í Búrfellshlíðina sem brátt<br />
verður þakin skógi og til vinstri er hlaðan sem nú er orðin að vélageymslu.<br />
samskipti við nágrannana. Friðrik<br />
bætir því við að þeir Hannes hafi<br />
getað liðsinnt fólki með sinni læknisfræðilegu<br />
kunnáttu og sparað því<br />
sporin niður í Borgarnes ef svo<br />
hefur borið undir. „Ætli það endi<br />
ekki með því að við opnum stofu<br />
hér uppfrá,“ bætir Hannes við og<br />
brosir.<br />
Þau segjast líka hafa séð að nóg<br />
framboð er á alls kyns félagslífi í<br />
sveitinni. „Það væri hægt að ganga<br />
í kirkjukór eða sækja tónleika í<br />
Reykholti eða Fossatúni. Á Mið-<br />
Fossum er mikið líf og hægt að<br />
sækja hin og þessi námskeið og<br />
þannig mætti áfram telja.“<br />
Þetta er ekki fjárfesting<br />
Bændur hafa stundum kvartað yfir<br />
því að þegar þéttbýlisbúar kaupi<br />
jarðir sé það þeirra fyrsta verk<br />
að setja upp skilti sem á stendur:<br />
Einkalóð, allur aðgangur bannaður.<br />
Þeir segja líka að erfitt geti reynst<br />
að fá þessa nýbúa til að taka þátt í<br />
smölun og öðrum störfum sem þarf<br />
að sinna í sveitinni.<br />
„Við viljum taka fullan þátt í<br />
störfum sveitarinnar og lokum ekki<br />
landinu fyrir umferð,“ segir Harpa.<br />
„Við höfum að vísu ekki farið á<br />
fjall ennþá en við greiðum fjallskilagjald<br />
og smölum heimalandið.“<br />
Hannes bætir því við að hann<br />
geti vel hugsað sér að fara á fjall,<br />
hann þurfi bara að gefa sig fram við<br />
fjallkónginn Jón á Kópareykjum.<br />
„Meðfram ánni norðan við veginn<br />
eru reiðleiðir sem við ætlum<br />
að halda opnum. Við höfum meira<br />
að segja rætt um að koma þar upp<br />
Góð skilyrði til skógræktar<br />
Þeir Hannes og Friðrik hafa þekkst<br />
lengi og starfa meðal annars saman<br />
í þyrlusveit lækna. „Við fórum að<br />
kíkja í kringum okkur og það er<br />
óneitanlega auðveldara að gera það<br />
úr þyrlu. Einn félaga okkar í þyrlusveitinni<br />
á jörð hér í mynni dalsins<br />
og hann benti okkur á að hér<br />
á Búrfelli væri jörð að fara í sölu.<br />
Við brugðumst hratt við og buðum<br />
uppsett verð í hana og fengum hana<br />
seinnihluta vetrar 2003.“<br />
Jörðin er 280 hektarar að stærð og<br />
liggur sunnan með Reykjadalsá upp<br />
í og yfir Búrfellin sem ná allt að 470<br />
metra hæð. Þau eiga sem sé fjöll.<br />
Þarna var sauðfjárbú en ræktun er<br />
ekki mikil, túnin eru um 20 hektarar.<br />
Friðrik segir að gróðurskilyrði fyrir<br />
skóg séu góð í hlíðum Búrfellanna,<br />
enda sjáist það á næsta bæ að þar<br />
gengur vel að rækta skóg.<br />
Friðrik og Árný ætla að helga<br />
sig skógræktinni og eru orðnir þátttakendur<br />
í Vesturlandsskógum sem<br />
hafa sett sér það verkefni að rækta<br />
allar suðurhlíðar Reykholtsdals.<br />
Þau ætla alveg að gefa hófdýrunum<br />
frí og mega ekki til þess hugsa að<br />
sauðfé komist í skóginn sem þau<br />
ætla sér að rækta. Þess vegna hafa<br />
þau lagt á sig að girða meðfram<br />
veginum inn dalinn á tveggja km<br />
kafla. Næsta skref verður að fá verktaka<br />
til þess að girða annað eins<br />
uppi í Búrfellinu og loka hinn verðandi<br />
skóg af. Fyrr geta þau ekki<br />
hafist handa við ræktunina fyrir<br />
alvöru.<br />
Harpa og Hannes ætla að taka<br />
þátt í skógræktinni og Harpa hefur<br />
meðal annars sótt skógræktarnámskeið<br />
á Hvanneyri ásamt Friðriki<br />
og Árnýju. Það eru þó hestarnir sem<br />
eiga hug þeirra fyrrnefndu. Þau eru<br />
búin að koma upp gerði fyrir hestana<br />
og eru byrjuð að innrétta fjárhúsið<br />
svo þau geti tekið hestana á<br />
hús. Hlöðuna er Friðrik búinn að<br />
leggja undir sig en hann er með allhastarlega<br />
véladellu.<br />
Við borðstofuborðið í gamla húsinu á Búrfelli, frá vinstri: Friðrik, Árný,<br />
Hannes og Harpa.<br />
Betri netaðgangur breytti miklu<br />
Hingað til hefur hreinsun jarðarinn<br />
ar og uppbygging tekið allan<br />
þeirra tíma og nú sjá þau fyrir endann<br />
á því. Þau eru búin að koma sér<br />
upp heilsársaðstöðu þar sem þau<br />
geta verið hvenær sem þau lystir.<br />
Raunin er líka sú að þau eru mikið<br />
á staðnum. Harpa: „Við Hannes<br />
fluttum lögheimilið okkar hingað<br />
upp eftir og erum hér alltaf þegar<br />
við getum. Í fyrrasumar kom ég<br />
ekki til Reykjavíkur samfleytt í<br />
tvo mánuði, átti bara ekkert erindi<br />
þangað!“<br />
Árný og Friðrik eru enn heimilisföst<br />
í Reykjavík en eru einnig<br />
eins mikið í Búrfelli og þau geta.<br />
„Við þyrftum að draga úr vinnu<br />
ef við ættum að vera hér meira,“<br />
segja þau. Raunar segist Árný oft<br />
koma upp eftir til þess að vinna.<br />
„Það er gott að vera hér í kyrrðinni<br />
ef maður þarf að lesa eitthvað eða<br />
skrifa. En þá sakna ég Netsins því<br />
aðgangur að því er ekki nógu góður<br />
hér. Ég gæti unnið miklu meira hér<br />
ef ég hefði betri aðgang að Netinu,“<br />
segir hún.<br />
Hannes tekur í sama streng.<br />
Hann vinnur að rannsóknum í sínu<br />
starfi og vonast til að geta unnið að<br />
úrvinnslu og skriftum sem tengjast<br />
rannsóknum. „En það byggist á því<br />
að hafa góðan netaðgang. Stór hluti<br />
þessara rannsókna er unnin í hópum<br />
sem oft þurfa að hittast og vinna<br />
saman. Það væri vel hægt að gera<br />
hér og í Reykholti er fín aðstaða til<br />
fundarhalda og hægt að halda ráðstefnur<br />
og útvega fólki gistingu. En<br />
þetta stendur og fellur með góðum<br />
netaðgangi.“<br />
Nú er eina netsambandið um<br />
venjulega símalínu sem er óskaplega<br />
seinvirkt og vonlaust að hlaða<br />
einhverju niður, í mesta lagi hægt<br />
að sinna bankaviðskiptum og þess<br />
háttar. Í boði hefur verið þráðlaust<br />
samband frá fyrirtækinu emax en<br />
það hefur þótt mjög óstöðugt svo<br />
þau hafa ekki tengst því. Nú hafa<br />
þau heyrt að til standi að setja upp<br />
nýja sendi á Skáneyjarbunguna<br />
og þá gæti sambandið lagast. „Þá<br />
tengjumst við strax því þá getum<br />
við boðið til okkar fólki og nýtt þá<br />
góðu þjónustu sem hér er að hafa,“<br />
segir Árný.<br />
Vilja tengjast sveitinni<br />
Ekkert þeirra fjögurra tengist dalnum<br />
svo neinu nemi. Þau segjast<br />
líka hafa verið svo upptekin við<br />
tiltekt á jörðinni og uppbyggingu<br />
húsanna að lítill tími hafi gefist til<br />
þess að stunda félagslíf og rækta<br />
sambandið við sveitungana. „En nú<br />
fer það að breytast,“ segir Harpa og<br />
bætir því við að hún hafi þó alltaf<br />
tekið þátt í árlegri kvennareið sem<br />
konurnar í dalnum standa fyrir.<br />
Hannes segir að allir nágrannar<br />
þeirra hafi undantekningarlaust tekið<br />
þeim vel og reynst þeim hjálplegir.<br />
„Ef við höfum bankað upp á eða<br />
hringt hafa allir verið boðnir og búnir<br />
að hjálpa okkur og gefa okkur ráð,<br />
lána okkur tæki eða kippa upp dráttarvélinni<br />
þegar við festum okkur.“<br />
Friðrik og Hannes með stolt staðarins, sexhjól sem þeir keyptu í vor og<br />
þeir segja að hafi komið sér afar vel í girðingavinnunni.<br />
„Við höfum líka kippt öðrum<br />
upp,“ skýtur Árný inn í.<br />
Hannes bætir því við að eflaust<br />
séu þau eitthvað milli tannanna á<br />
fólki. „Því finnst eflaust fyndið að<br />
sjá okkur snúa heyi með heytætlu<br />
þar sem aðeins þrír armar virka. En<br />
það er allt í lagi.“<br />
Friðrik er reyndar kominn til<br />
áhrifa í sveitinni, hann tók sæti í<br />
stjórn veiðifélags Reykjadalsár í<br />
vetur, enda mikill veiðimaður, þótt<br />
uppáhaldsíþróttin sé að ganga til<br />
rjúpna. Þau segjast hafa fullan hug<br />
á að tengjast samfélaginu í dalnum,<br />
sækja fundi og samkomur og eiga<br />
gerði þar sem hestamenn gætu áð<br />
með góðu móti. Það yrði okkur til<br />
ánægju,“ segir Hannes. Harpa bætir<br />
því við að þegar Kvennareiðin átti<br />
leið hjá Búrfelli í fyrra hafi Hannes<br />
komið út og trakterað konurnar á<br />
viskíi.<br />
Það er best að háls-, nef- og<br />
eyrnalæknirinn Hannes Petersen<br />
eigi lokaorðin í þessu spjalli þegar<br />
hann segir fyrir munn þeirra allra:<br />
„Fyrir okkur er þetta ekki fjárfesting.<br />
Við keyptum þennan stað til<br />
að vera á, en ekki til þess að ávaxta<br />
okkar pund.“<br />
Myndir og texti: –ÞH
17<br />
Gjörbreytt gufubað á Laugarvatni<br />
Framkvæmdir hefjast í ágúst<br />
Framkvæmdir við 750 fermetra<br />
heilsulind við gufubaðið á<br />
Laugarvatni hefjast um miðjan<br />
ágúst. Áætlað er að þeim verði<br />
lokið um mitt næsta ár en í millitíðinni<br />
verður gufubaðið lokað.<br />
„Núverandi mannvirki verða<br />
rifin og byggð mun stærri aðstaða<br />
með tengingu við Laugarvatn.<br />
Þannig verður með góðu móti<br />
hægt að taka á móti ríflega hundrað<br />
gestum í einu,“ segir Anna G.<br />
Sverrisdóttir framkvæmdastjóri<br />
Bláa lónsins, en dótturfélag þess,<br />
Íslenskar heilsulindir, mun sjá<br />
um rekstur nýja gufubaðsins.<br />
Fyrirtækið Gufa ehf. kostar hinsvegar<br />
uppbyggingu á staðnum<br />
og er fjármagn fyrir framkvæmdunum<br />
alveg í höfn, að sögn Önnu.<br />
Suðurland.is segir frá.<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Heimasíða Bændablaðsins: www.bbl.is
18<br />
Siglufjarðar-Seigur hlaut hvatningarverðlaun SSNV<br />
Stjórn Samtaka sveitarfélaga á<br />
Norðurlandi vestra veitir árlega<br />
einu fyrirtæki á starfssvæði samtakanna<br />
hvatningarverðlaun. Að<br />
þessu sinni var það bátasmiðjan<br />
Siglufjarðar Seigur ehf. á Siglufirði<br />
sem hlaut verðlaunin vegna<br />
hugkvæmni og áræðis sem starfsmenn<br />
og stjórnendur hafa sýnt<br />
við uppbyggingu fyrirtækisins.<br />
,,Það er mikil viðurkenning og<br />
hvatning í að fá svona verðlaun,“<br />
sagði Guðni Sigtryggsson, framkvæmdastjóri<br />
fyrirtækisins, þegar<br />
Bændablaðið ræddi við hann. Hann<br />
sagði að Siglufjarðar Seigur hefði<br />
verið stofnaður árið 2005 af JE vélaverkstæði<br />
ehf. á Siglufirði, Seiglu<br />
ehf. í Reykjavík og Siglu fjarð arkaupstað.<br />
Í byrjun fullvann fyrirtækið<br />
plastbátsskrokka sem steyptir<br />
voru hjá Seiglu ehf. í Reykjavík en<br />
síðan fór fyrirtækið út í að smíða<br />
bátanna frá grunni. Það hefur nú<br />
Ólafsdalur í Gilsfirði<br />
Félag stofnað til varðveislu<br />
Hrönn Ásgeirsdóttir stjórnarformaður SSNV afhendir Guðna Sigtryggssyni<br />
hvatningarverðlaunin.<br />
Rögnvaldur Guðmundsson ferðamálafræðingur<br />
er formaður Ólafsdalsfélagsins.<br />
fyrsta bændaskóla landsins<br />
Sunnudaginn 3. <strong>júní</strong> var félag sem á að ganga í félagið. Einnig er verið<br />
heitir Ólafsdalsfélagið formlega að skoða aðkomu Dalabyggðar að<br />
stofnað í Ólafsdal. Fé lagið hefur félaginu. Hann sagði að það fyrsta<br />
það að markmiði að fá leyfi yfirvalda<br />
til að endur reisa byggingar landbúnaðarráðuneytisins um að fá<br />
sem félagið muni gera sé að leita til<br />
í Ólafsdal í Gils firði þar sem Torfi yfirráðarétt yfir Ólafsdal og hefja<br />
Bjarnason stofn aði fyrsta bændaskóla<br />
lands ins árið 1880. Formaður hús á staðn um þarfn ast mikilla við-<br />
framkvæmdir við endurbætur en<br />
félags ins var kjörinn Rögnvaldur gerða. Lítið sem ekk ert hefur verið<br />
Guð mundsson, einn af afkomendum<br />
Torfa í Ólafsdal. Flestir stofn-<br />
því frátöldu að skóla húsið var klætt<br />
gert hús um á staðn um til góða, að<br />
endur félagsins voru annað hvort að utan fyrir nokkr um árum, og eru<br />
afkomendur Torfa eða eiga rætur húsin orðin illa farin.<br />
sínar í Gilsfirði og nágrenni.<br />
Rögnvaldur sagði í samtali við Ýmsar hugmyndir uppi<br />
Bændablaðið að stofnendur félagsins<br />
hefðu verið 35. Fjöldi manns um hvað geri eigi við Ólafsdal í<br />
Ýmsar hugmyndir hafa komið fram<br />
víða um land hefur lýst yfir áhuga framtíðinni. Flestar hugmyndirnar<br />
eru tengdar menningartengdri<br />
ferðaþjónustu. Ein hugmyndin er<br />
að koma upp lifandi safni sem sýni<br />
hvernig búið var í Ólafsdal á tíma<br />
Torfa Bjarnasonar en skólinn starfaði<br />
frá 1880 til 1907.<br />
lokið smíði á sjö bátum þar af þrír<br />
sem fyrirtækið hefur alfarið byggt.<br />
Einn af þessum bátum var seldur<br />
til Noregs í vor og segist Guðni<br />
búast við því að hann opni leiðir til<br />
frekari sölu á bátum frá Seig ehf.<br />
Gert var við skólahúsið í Ólafsdal að utanverðu árið 1996 en síðan hefur<br />
ekkert verið gert þar. Á myndinni til vinstri segir Guðmundur Rögn valdsson,<br />
sonur bóndans sem tók við búi eftir fjölskyldu Torfa Bjarna sonar,<br />
fundarmönnum frá lífinu í Ólafsdal á æskuárunum.<br />
Rögnvaldur tók skýrt fram að<br />
allar þær hugmyndir sem komið<br />
hafa fram séu ómótaðar og því<br />
alveg óvíst hvað verður ofan á.<br />
Hann sagði að fyrsta verkið yrði að<br />
leita til landbúnaðarráðuneytisins<br />
um leyfi fyrir félagið að koma þarna<br />
að málum. Fáist það sé næsta verkefni<br />
að leggja upp plön fyrir framtíð<br />
staðarins, afla fjár og hefjast svo<br />
handa um framkvæmdir. Þessi undirbúningur<br />
gæti tekið eitt og hálft ár<br />
eða svo að sögn Rögnvaldar.<br />
Stjórn félagsins<br />
Á stofnfundi Ólafsdalsfélagsins<br />
var kjörinn 7 manna stjórn. Rögnvaldur<br />
Guðmundsson er sem fyrr<br />
segir formaður en aðrir í stjórn<br />
eru Svavar Gestsson sendiherra,<br />
Þórður Magnússon, stjórnar for maður<br />
Marels, Sumarliði R. Ísleifsson<br />
sagnfræðingur, Guðjón T. Sig urðs -<br />
son, oddviti Dalabyggðar, Sig ríð ur<br />
Jörundsdóttir sagnfræðing ur og<br />
Halla Steinólfsdóttir. Í varastjórn<br />
eru Laufey Steingrímsdóttir og Arnar<br />
Guðmundsson blaðamaður. S.dór<br />
Um tvöþúsund hafa séð<br />
Mýrarmanninn<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Svona líta bátar Siglufjarðar-Seigs út en á þessu ári verða smíðaðir fjórir<br />
bátar og vonandi sex á ári þegar fram líða stundir.<br />
til Noregs. Hann segir að markaður<br />
sé ágætur fyrir svona báta<br />
hét á landi. Að vísu sé hann dálítið<br />
brokkgengur, eins og hann orðaði<br />
það, því þegar verið er að hræra í<br />
kvótakerfinu kemur það alltaf fyrst<br />
niður á bátasmíðinni. Guðni segir<br />
að það séu um 3.500 vinnustundir<br />
á bak við einn svona bát fullgerðan.<br />
Upphafleg ætlun fyrirtækisins var<br />
að smíða sex báta á ári en í ár verða<br />
þeir fjórir en Guðni telur að markmiðinu<br />
um sex báta á ári verði náð.<br />
Hjá fyrirtækinu vinna nú fjórir sérþjálfaðir<br />
starfsmenn í meðferð og<br />
vinnslu plastefna.<br />
Guðni segir að það sé markmið<br />
fyrirtækisins að smíða báta sem eru<br />
samkeppnishæfir í verði og gæðum<br />
á við það sem best gerist, bæði<br />
innanlands og utan og tryggja viðskiptavinunum<br />
þjónustu sem uppfyllir<br />
þarfir þeirra og óskir eins og<br />
best verður á kosið.<br />
Það var Adolf H. Berndsen,<br />
formaður SSNV, sem afhenti hvatningarverðlaunin<br />
í húsakynn um<br />
Siglufjarðar Seigs en verðlauna gripinn<br />
hannaði Fríða Björk Gylfadóttir,<br />
listamaður á Siglufirði.<br />
Sæði tekið úr Stála<br />
frá Kjarri á hverjum<br />
morgni út <strong>júní</strong><br />
Sæðistaka úr hæst dæmda<br />
stóðhesti landsins, Stála frá<br />
Kjarri í Ölfusi, stendur nú<br />
sem hæst yfir og verður út<br />
allan <strong>júní</strong>mánuði.<br />
Páll Stefánsson, dýralæknir<br />
tekur sæði úr klárnum á hverjum<br />
degi og sæðir síðan þær<br />
merar, sem komið er með undir<br />
Stála samdægurs. Stáli er eini<br />
stóðhesturinn á Íslandi þetta<br />
vorið þar sem sæði er tekið<br />
á þennan hátt eftir að sæðingastöðinni<br />
í Gunnarsholti var<br />
lokað. Gert er ráð fyrir að um<br />
70 merar verði sæddar í þessu<br />
verkefni í Kjarri. Folatollurinn<br />
er 150 þúsund krónur en þá<br />
er allt innifalið. “Þetta hefur<br />
gengið mjög vel, það er gott að<br />
eiga við klárinn og fyljunarprósentan<br />
frá honum er mjög góð”,<br />
sagði Helgi Eggertsson, eigandi<br />
Stála.<br />
MHH<br />
„Mýramaðurinn hefur bara<br />
gengið ljómandi vel og aðsókn<br />
verið meiri en ég bjóst við fyrirfram,“<br />
sagði Gísli Einarsson<br />
sjónvarpsmaður og höfundur<br />
Mýramannsins aðspurður í tilefni<br />
þess að sýningum á verkinu<br />
fer nú fækkandi. „Þetta var<br />
samið með það í huga að sýna<br />
það í Landnámssetrinu hér í<br />
Borgarnesi. Þar rúmast liðlega<br />
80 manns á sýningu. Svo gerðum<br />
við undantekningu og vorum með<br />
eina sýningu á Hofsósi. Þetta er<br />
bæðið skáldskapur og byggt á<br />
sögulegum heimildum.<br />
Það má segja að þetta sé tilraun<br />
til að viðhalda hinni gömlu sagnahefð<br />
sem tíðkaðist í baðstofum<br />
þessa lands og við fleiri tækifæri í<br />
gamladaga. En hjá okkur er raunar<br />
talmálið brotið upp og skotið inná<br />
milli vídeómyndum.“<br />
Verkið sem Gísli samdi fyrr á<br />
þessu ári og hefur síðan sviðsett í<br />
samráði við Kjartan Ragnarsson<br />
forstöðumann Landnámssetursins<br />
rekur kosti, galla, göngulag, söngog<br />
drykkjusiði og margvísleg önnur<br />
sérkenni Mýramanna. Verkið spannar<br />
yfir tímabilið allt frá landnámi<br />
og til Mýraeldanna á síðasta ári.<br />
Fyrirmyndinni að þessu segir Gísli<br />
að Páll Brynjarsson bæjarstjóri hafi<br />
gaukað að sér. En á námsárum sínum<br />
í Noregi sá Páll þar flutt sagnaverk<br />
sem byggðist uppá að segja<br />
molbúasögur af Norðlendingum í<br />
Noregi. Þetta var grunnhugmyndin<br />
og þar sem mikið var til af gömlum<br />
og nýjum skemmtisögum af<br />
Mýramönnum þótti tilvalið að snúa<br />
þessu upp á þá en hefði í raun getað<br />
verið í hvaða byggðarlagi sem var á<br />
landinu þar sem nægur efniviður var<br />
til staðar.<br />
ÖÞ<br />
Helgi með Stála, sem hefur í<br />
nógu að snúast þessa dagana<br />
í sæðistökunni í Kjarri. Skyldustörfum<br />
hestsins lýkur 1. júlí<br />
þegar honum verður sleppt út<br />
í haga.
19<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007
20<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Ráðstefna um þróun klasa á dreifbýlum svæðum<br />
Dagana <strong>11.</strong>-13. <strong>júní</strong> 2007 stendur Vaxtarsamningur Eyjafjarðar<br />
fyrir ráðstefnunni „Rural clusters 2007“ þar sem fjallað verður um<br />
þróun klasa í dreifbýli. Ráðstefnan verður haldinn í Háskólanum á<br />
Akureyri.<br />
Margir helstu sérfræðingar heims í klasafræðum munu koma og halda<br />
fyrirlestra auk þess sem kynnt verða klasaverkefni frá ýmsum heimshornum.<br />
Allar upplýsingar um ráðstefnuna er að finna á www.ruralclusters2007.<br />
com<br />
Notaðar vélar<br />
hjá Vélfangi<br />
Teg: MF 375<br />
Árg: 1992, Notkun: 3400 vstd. 75 hö<br />
Helsti Búnaður: BM tæki<br />
Verð án vsk.: 1,450,000<br />
Tegund: MF 390<br />
Árg: 1995, Notkun: 2400 vst.<br />
Stærð: 80 hö, Drif: 2wd<br />
Helsti Búnaður: Vendigír.<br />
Verð án vsk.: 1,450,000<br />
Tegund: Case 995<br />
Árg: 1990 5000 vst.<br />
Stærð: 105 hestöfl, Drif: 4x4<br />
Helsti búnaður: 6 strokka.<br />
Verð án vsk.: 1,000,000-<br />
Gerð: Same<br />
Árg: 1990, 5700 vst.<br />
Drif: 4x4 hö, Tæki: Alö 690<br />
Verð án vsk: 1,500,000,-<br />
Tegund: Greenline<br />
Árg: 2005, Notkun: 50 vst<br />
Sláttuborð: 1,8 m, vagn 5,0 m 3<br />
Verð án vsk kr: 1.900.000,-<br />
Tegund: Kverneland 7512<br />
Árg: 1989<br />
Búnaður: 75 cm. barkastýrð.<br />
skurðarbúnaður,teljari<br />
Verð án vsk. 250.000<br />
Tegund: Welger RP 12S<br />
Árg: 1995 Garnbinding<br />
Verð án vsk: 300.000.-<br />
Tegund: Ehlo 1410<br />
Árg: 1995<br />
Búnaður: 75 cm. barkastýrð.<br />
skurðarb,teljari og fallpallur<br />
Verð án vsk. 300.000<br />
Tegund: Pöttinger 3200 SC<br />
Árg: 2002<br />
Búnaður: 2,00 m sópvinda, 14<br />
hnífa, netbúnaður. flotdekk,<br />
sparkari.<br />
Verð án vsk.: 1,200,000.-
21<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Landssamband kúabænda<br />
vill þakka eftirtöldum aðilum kærlega fyrir veittan stuðning vegna glæsilegrar<br />
árshátíðar LK í Sjallanum á Akureyri 14. apríl s.l.<br />
Bústjóri, staðarhaldari<br />
– Möðruvöllum í Hörgárdal<br />
Atlantsolía<br />
Búaðföng ehf.<br />
Dýralæknaþjónusta<br />
Eyjafjarðar<br />
Icepharma<br />
Jötunn-Vélar ehf<br />
Kaupfélag Skagfirðinga<br />
Kaupþing hf<br />
KEA<br />
Landbúnaðarráðuneytið<br />
Landsbankinn hf<br />
Landstólpi ehf.<br />
Lýsing hf<br />
Mjólkursamsalan ehf.<br />
Remfló ehf.<br />
Sláturfélag Suðurlands svf.<br />
Sparisjóður Norðlendinga<br />
Sparisjóður Skagafjarðar<br />
Sölufélag Austur-<br />
Húnvetninga<br />
Vélar og Þjónusta<br />
Vélaver<br />
Vélfang<br />
Landbúnaðarháskóli <strong>Íslands</strong> óskar eftir að ráða bústjóra/staðarhaldara.<br />
Starfið felst í staðarhaldi og búrekstri á sögu- og<br />
kostajörðinni Möðruvöllum í Hörgárdal.<br />
Umsækjendur skulu hafa búfræðimenntun og mikla reynslu af<br />
störfum við kúabú. Mikilvægir eiginleikar í starfinu eru samstarfshæfni,<br />
snyrtimennska og faglegur metnaður sem er forsenda<br />
árangurs í nútíma búrekstri.<br />
Nánari upplýsingar veita Þóroddur Sveinsson (S: 460 4477 skrifstofa,<br />
462 6823 heima eða 843 5331, tölvupóstur: thorodd@<br />
lbhi.is) og Þorvaldur T. Jónsson rekstrarstjóri (S: 843 5301 tölvup:<br />
thorvaldur@lbhi.is). Á heimasíðu Landbúnaðarháskólans eru<br />
að finna frekari upplýsingar um Möðruvelli.<br />
Umsóknarfrestur er til 1. júlí 2007. Umsóknir sendist til<br />
Landbúnaðarháskóla <strong>Íslands</strong>, Þorvaldur T. Jónsson rekstrarstjóri,<br />
Hvanneyri 311 Borgarnes.<br />
Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu<br />
liggur fyrir. Umsóknir geta gilt í sex mánuði.<br />
Landbúnaðarháskóli <strong>Íslands</strong><br />
- Háskóli lífs og lands -<br />
www.bbl.is
22<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Tímarit um landnámshænur<br />
komið út<br />
Blaðið Landnámshænan 2007<br />
er komið út. Eigenda- og ræktendafélag<br />
inga víðs vegar um landið, og<br />
auglýsa árlega sýningu félagsins<br />
Landnámshænsna sem verður 30. <strong>júní</strong> næstkominga<br />
(ERL) gefur árlega út þetta<br />
tímarit sem er helgað ræktun<br />
andi.<br />
Blaðið er allt litprentað en<br />
landnámshænsna á Íslandi. meðal efnis er veggspjald í undirbúningi<br />
Blaðið er fullt af fræðandi efni<br />
um landnámshænuna og fallegum<br />
myndum af þessum litríka<br />
hænsnastofni. Því er ætlað að<br />
vekja áhuga á ræktun landnámshænsna<br />
og kynna kosti<br />
þessa einstaka stofns, sem nú<br />
telur líklega um 3000 einstakl-<br />
þar sem landsmenn eru<br />
beðnir að láta vita ef þeir eiga lýsingar<br />
á mynstri og litum hænsnanna<br />
á veggspjaldinu sem er mismunandi<br />
eftir landshlutum; myndir<br />
af sýningu félagsins 2006; grein<br />
um rannsóknir sem sýna ótvírætt<br />
að egg úr lausagönguhænum eru<br />
Litskrúðug<br />
lömb<br />
Áætlað er að í sauðburðinum á<br />
Íslandi komi um 800.000 lömb í<br />
heiminn. Að sjálfsögðu eru þau<br />
margvísleg að lit og hér fylgja<br />
með tvær myndir sem blaðinu<br />
bárust af skemmtilegum litaafbrigðum.<br />
Fréttaritari okkar í<br />
Mývatnssveit sendi okkur þennan<br />
pistil um hrútlambið litskrúðuga:<br />
Það er einstaklega fallegt þetta<br />
þrílita hrútlamb í búi Halldórs<br />
Árnasonar í Garði í Mývatnssveit.<br />
Ég fékk Árna Halldórsson til að<br />
litgreina lambið. Hann segir það<br />
goltótt með hvíta sokka á afturfótum<br />
en hvíta leista á framfótum.<br />
Lambið er líka hvítkrúnótt og með<br />
hvítan dindil. Móðirin er kollótt<br />
og mórauð, ættuð úr Strandasýslu<br />
og þangað var sótt sæðið sem hún<br />
fékk og gaf mórauða gimbur auk<br />
hrútlambsins. Gimbrin var vanin<br />
undir aðra á. Þeir Garðsfeðgar vilja<br />
síður láta gemlinginn ganga með 2<br />
lömb í sumar. Árni segir að guli liturinn<br />
hverfi með tímanum og verði<br />
hvítur að mestu. Trúlegast verður<br />
hann settur á vetur, sá litli. BFH<br />
Við þetta má bæta að Ólafur<br />
Dýrmundsson kallar þetta litaafbrigði<br />
golsuflekkótt, nánar tiltekið<br />
golsuarnhosótt. Hann segir að þetta<br />
sé ekki algengt en komi þó fyrir af<br />
og til.<br />
Frá Jóni S. Sigmarggyni barst<br />
einnig mynd af lambi sem fæddist<br />
að Desjamýri í Borgarfirði eystra.<br />
Það er hvítt með svartan blett í<br />
andliti. Ólafur sagði að þetta væri<br />
í raun ekki sjálfstætt litaafbrigði en<br />
skemmtilegt engu að síður að sjá<br />
svona lamb.<br />
mun næringarríkari og hollari en<br />
egg úr verksmiðjubúum; grein um<br />
fóðrun hænsna og umgengni barna<br />
við hænur, svo fátt eitt sé nefnt.<br />
Bóthildur hefur borið<br />
26 lömbum á níu árum<br />
Ærin Bóthildur á Heydalsá við<br />
Steingrímsfjörð bar á dögunum<br />
þremur lömbum en það hefur hún<br />
gert árlega síðan árið 2000. Sem<br />
gemlingur var hún tvílembd en<br />
ekki hefur brugðist að hún kæmi<br />
með þrjú lömb síðan.<br />
Það er Branddís Ösp Ragnarsdóttir<br />
sem á þessa frjósömu kind og eru þær<br />
jafnöldrur, báðar níu ára. Kindina<br />
fékk Branddís að gjöf þegar hún<br />
var á fyrsta ári, frá föðurforeldrum<br />
sínum þeim Braga Guðbrandssyni<br />
og Sólveigu Jónsdóttur sem einnig<br />
búa á Heydalsá. Í fyrrahaust höfðu<br />
lömb alls 944 kg að þyngd komið<br />
af fjalli undan Bóthildi, að vísu með<br />
hjálp „kjörmæðra“ því þriðja lambið<br />
hefur jafnan verið vanið undir aðra<br />
á. Samtals hefur hún borið 26 lömbum<br />
á níu árum og hafa þau öll lifað.<br />
Bóthildur hafði þá skilað tæpum 250<br />
kílóum af kjöti en einnig hefur mikið<br />
verið látið lifa undan henni.<br />
Bóthildur er undan hrútnum<br />
Þyrli 94-399 frá Heydalsá en sá<br />
mun hafa verið afar frjósamur.<br />
Eru hrútar undan honum notaðir á<br />
sæðingarstöðvum og afkvæmi til<br />
undan honum víða um land. Ragnar<br />
Bragason, bóndi á Heydalsá, segir<br />
þrjár ær enn vera á lífi undan Þyrli.<br />
Hann telur að Bóthildur muni senn<br />
ljúka ævistarfinu, enda orðin níu<br />
vetra og þar með elsta ærin í fjárhúsinu.<br />
Á myndinni að ofan er Branddís<br />
með lömbin Rose og Jack sem<br />
heita eftir persónum úr uppáhaldskvikmyndinni,<br />
Titanic. Þriðja lambið,<br />
Aron, var vanið undir aðra á. Á<br />
hinni myndinni eru systurnar Þórey<br />
og Branddís að skoða lítið lamb.<br />
kse<br />
Stærsta dráttarvél í Evrópu til <strong>Íslands</strong><br />
Vélfang ehf. afhenti á dögunum<br />
stærstu dráttarvél sem framleidd<br />
er í Evrópu til Skarphéðins<br />
Jóhannesonar í Heflun ehf. Vélin er<br />
að gerðinni Fendt 936 Vario og er<br />
360 hestöfl. Í fréttatilkynningu frá<br />
Vélfangi segir að vélin sé vel útbúin<br />
og tæknilega fullkomin. Nefna<br />
þeir sérstaklega gírkassa vélarinnar<br />
og nýja tegund af vél sem ku vera<br />
einkar sparneytin sem munar um á<br />
tímum hás olíukostnaðar. Þess má<br />
geta til að ímynda sér stærð Fendt<br />
936 að þyngdarklossinn framan á<br />
vélinni 2,5 tonn en heildarþyngd er<br />
12,6 tonn.
23<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007
24<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Sverrir Möller og Mirjam<br />
Blekkenhorst búa á Ytra-Lóni á<br />
Langanesi ásamt fjórum börnum<br />
sínum. Þau eru með um 400<br />
kinda fjárbú og einnig reka þau<br />
ferðaþjónustu. Búskap sinn byrjuðu<br />
þau á Hólsseli á Hólsfjöllum<br />
en neyddust til að flytja þaðan<br />
þegar lausaganga búfjár var<br />
bönnuð á svæðinu. Blaðamaður<br />
Bændablaðsins hitti þau fyrir í<br />
lok maí þegar sauðburður stóð<br />
sem hæst og ferðamannavertíðin<br />
senn að skríða af stað.<br />
Það er óhætt að segja að Ytra-<br />
Lón sé í ríki í íslenskrar náttúru því<br />
það eru fjölmargir fuglar sem taka<br />
á móti gestum sem þangað koma,<br />
brimið lætur í sér heyra og fjöllin<br />
eru skammt undan. Bæjarstæðið<br />
kann að þykja frekar afskekkt en<br />
það er einnig það sem gerir þetta<br />
umhverfi aðlaðandi fyrir ferðamenn.<br />
Nýr og bættur vegur liggur<br />
nú alla leið út á Font á Langanesi<br />
og segja þau hjónin að umferð hafi<br />
aukist út á nesið og þar með ferðamannastraumurinn<br />
eftir að hægt<br />
var að fara á öllum bílum þangað.<br />
Farfuglaheimilið hefur verið opið<br />
síðan 1999. Það var í upphafi með<br />
átta rúmpláss en nú eru þar rúm<br />
fyrir 16 gesti.<br />
Bæði innlendir og erlendir<br />
ferðamenn<br />
Mirjam er hollensk að uppruna<br />
og hefur því tækifæri til að kynna<br />
ferðaþjónustuna fyrir samlöndum<br />
sínum. Það eru margar bókanir<br />
fyrir sumarið frá Hollandi en það<br />
er einnig til komið vegna viðtals<br />
og umfjöllunar sem birtist um<br />
ferðaþjónustuna í þarlendu blaði.<br />
Hollensk blaðakona sem kom til<br />
þeirra í desember skrifaði um Ytra-<br />
Lón í blað sitt, sem síðan var birt<br />
í fleiri blöðum og reyndist vera<br />
afar góð auglýsing. Sverrir segir að<br />
íslenskir ferðamenn komi bæði til<br />
að ganga um nesið og til fuglaskoðunar.<br />
Það eru fallegar gönguleiðir á<br />
nesinu og því margir sem nota sér<br />
það til útvistar og náttúruskoðunar í<br />
ferðalögum sumarsins.<br />
Mirjam segir að það sé ekki fullbókað<br />
fyrir sumarið en það líti þó<br />
vel út. Straumur ferðamanna virðist<br />
ekki fara eftir veðri og vindum<br />
og einhverjar sveiflur eru í fjölda<br />
þeirra. Árið 2003 var gott á meðan<br />
árið á eftir var frekar slakt án þess<br />
að hægt sé að nefna einhverja sérstaka<br />
ástæðu fyrir því. Hún segir að<br />
erlendu ferðamennirnir séu flestir<br />
búnir að bóka fyrir fram þannig að<br />
koma þeirra fari ekki eftir veðri.<br />
Íslenskir ferðamenn fari meira eftir<br />
veðri en þar komi einnig inn í að<br />
ef illa viðrar komi oft einhverjir í<br />
gistingu sem flýja inn úr tjöldum<br />
og tjaldhýsum. Þannig geti veðrið<br />
virkað í báðar áttir fyrir farfuglaheimilið.<br />
Nokkuð er um að það komi<br />
hópar sem fara í skipulagðar<br />
gönguferðir á Langanesi. Sjálf<br />
bjóða þau ekki upp á slíkar ferðir<br />
eða leiðsögn en hafa hjálpað til ef<br />
með þarf, skutlað hópum eða náð<br />
í þá eftir gönguferðir. Sverrir segir<br />
að stöðugt fleiri fuglaskoðarar uppgötvi<br />
þetta landshorn; fuglalífið sé<br />
fjölskrúðugt og þar sem lítil umferð<br />
sé um nesið að öllu jöfnu gefist<br />
gott færi til fuglaskoðunar. Þau<br />
hjónin eru þátttakendur í strandmenningarverkefni,<br />
NORCE, sem<br />
nær frá Húsavík að Langanesi, en<br />
fleiri lönd taka þátt í verkefninu.<br />
Það er verið að búa til skilti fyrir<br />
fuglaskoðara, vinna með vitana við<br />
ströndina og í sumar kemur út matreiðslubók<br />
með hefðbundnum uppskriftum<br />
af svæðunum.<br />
Ferðamennirnir dvelja mislengi<br />
en sumir koma til gistingar eftir að<br />
hafa dvalið á nesinu. Þau nefna þar<br />
sérstaklega eitt par sem kom að vori<br />
til og hafði þá dvalið í tvær vikur á<br />
Langanesinu og eingöngu lifað af<br />
því sem náttúran gaf af sér; veitt<br />
fisk, borðað egg o.fl. sem þykir<br />
frekar frumstætt nú.<br />
Erum okkar eigin hirðar<br />
Sverrir er fæddur og uppalinn í<br />
Reykjavík en fór tíu ára í sveit í<br />
Hólssel á Hólsfjöllum. Hann var<br />
þar í fjögur sumur og má segja að<br />
Í ríki náttúrunar<br />
Rætt við hjónin Sverri Möller og Mirjam Blekkenhorst<br />
sem búa með fé og ferðamenn í Ytra-Lóni á Langanesi<br />
Lömbin leika sér frjáls við hlið mæðra sinna í fjöruborðinu á Langa nesinu<br />
Alvin og Hugbjört heilsa upp á lömbin í fjárhúsinu.<br />
það hafi ráðið úrslitum um hans<br />
ævistarf. Tæpra 16 ára fór hann<br />
í Bændaskólann á Hvanneyri og<br />
þurfti undanþágu fyrir inngöngu<br />
þar sem hann byrjaði í janúar en<br />
varð ekki 16 ára fyrr en seinna á<br />
því ári. Leiðin lá fjótlega í búskapinn<br />
eftir það en hann hóf búskap á<br />
Hólsseli árið 1984, aðeins tvítugur<br />
að aldri.<br />
Þegar Mirjam kom fyrst til<br />
<strong>Íslands</strong> árið 1988 var hún í leit að<br />
smá tilbreytingu, hafði tekið sér<br />
frí frá námi en hún er klæðskeri að<br />
mennt. Hún réð sig sem ráðskonu<br />
hjá Sverri og hefur verið hér á landi<br />
síðan. Þau fara oft til Hollands að<br />
hitta fjölskyldu hennar sem kemur<br />
líka í heimsókn til <strong>Íslands</strong>. Börnin<br />
eru öll flugfær í hollensku þar sem<br />
hún hefur alltaf talað við þau á<br />
móðurmáli sínu. „Það er svo mikilvægt<br />
að þau geti talað við fólkið<br />
okkar úti, kynnst því þannig betur<br />
og átt við það eðlileg samskipti,“<br />
segir hún.<br />
Búsetan á Hólsfjöllunum fékk<br />
frekar dapurlegan endi því þau<br />
Þessi fallegi hrútur hefur afar sérstakan<br />
lit, hann er með mórauðan<br />
haus og svarflekkótt bak. Hann er<br />
einnig ferhyrndur eins og nokkrar<br />
ær á bænum<br />
neyddust til að flytja þaðan þegar<br />
lög voru sett um að banna lausagöngu<br />
búfjár á svæðinu. Þeir bændur<br />
sem þar bjuggu urðu því að selja<br />
sinn kvóta og jarðir til ríkisins.<br />
„Við sömdum beint við landbúnaðarráðuneytið<br />
um makaskipti á<br />
jörðum og fengum þessa ágætu jörð<br />
til ábúðar sem við gátum flutt með<br />
okkar bústofn á. Þetta voru í raun<br />
Fjölskyldan á Ytra-Lóni nýtur<br />
aðstoðar Corien Schrama í<br />
sveitastörfunum en Alvin var fjarri<br />
góðu gamni þegar myndin var<br />
tekin.<br />
bara nauðarflutningar sem engin<br />
þörf var fyrir að okkar mati. Það<br />
hlýtur að vera einsdæmi á Íslandi<br />
að það sé hægt að reka fólk svona<br />
í burtu af jörðum sínum,“ segir<br />
Sverrir og er greinilega ekki sáttur<br />
við málalok.<br />
Þau fluttu í Ytra-Lón sumarið<br />
1991 og voru svo alkomin þegar<br />
búið var að smala á Fjöllunum um<br />
haustið. Þó nokkur hlunnindi fylgja<br />
jörðinni, svo sem rekaviður, veiði<br />
og æðarvarp. Sverrir segir að það<br />
sé auðvitað líka kostur að þarna séu<br />
fleiri nágrannar, miklu félagslegra<br />
heldur en það var á Fjöllunum.<br />
„Okkur hefur liðið mjög vel hérna.<br />
Það tók smá tíma að átta sig á þessu<br />
öllu vegna þess að maður flutti<br />
nauðugur en það er gott að vera<br />
hérna,“ segir Mirjam.<br />
Hreinn blekkingaleikur<br />
Síðan lausaganga búfjár var bönnuð<br />
á Hólsfjöllum hefur miklum<br />
peningum verið varið í ræktun<br />
lands og uppgræðslu mela. Sverrir<br />
segist hafa skoðað þetta þó nokkuð<br />
og sjái ekki betur en þetta fari<br />
mest í eintóma sýndarmennsku<br />
þar sem áhersla sé lögð á að rækta<br />
upp örfoka mela með fram þjóðveginum<br />
þar sem til sjáist. ,,... sem<br />
engin þörf er á að græða þar sem<br />
búfé er ekki til staðar til að nýta<br />
gróðurinn, en minna gert til þess<br />
að stöðva uppblástur í rofabörðum<br />
þar sem mest þörfin er á, það<br />
þykir víst of dýrt.” Hann segir að til<br />
að byrja með hafi verið grætt upp<br />
með fram gamla veginum í gegnum<br />
Grímsstaði en þegar hann var<br />
færður var byrjað að græða upp<br />
í kringum nýja veginn. „Ef það<br />
hefðu verið fleiri bændur og meiri<br />
samstaða þá hefði ekki verið hægt<br />
að gera þetta,“ segir Mirjam og<br />
talar um hvað það sé leiðinlegt að<br />
keyra þarna og sjá hvergi líf, ekki<br />
eina einustu sauðkind á beit.<br />
Sverrir telur að landþekkingin á<br />
Hólsfjöllunum týnist smám saman<br />
þegar engin byggð sé þarna. „Ég<br />
var fenginn fyrir nokkrum árum til<br />
að setja örnefni í Hólsselslandinu<br />
inn á GPS-tæki en ég þekki sjálfur<br />
ekki nema hluta af þeim.“ Hann<br />
segir að gróðrinum sé langbest<br />
haldið við á svona svæðum með<br />
hæfilegri beit, tilbúinn áburður sé<br />
oft svo yfirborðskenndur að gróðurinn<br />
sé alveg rótlaus.<br />
Skólinn þarf að tvinna saman<br />
bóklegt og verklegt<br />
Mirjam og Sverrir eiga fjögur börn.<br />
Hugbjört, sú yngsta, er tveggja<br />
ára, Alvin er sex ára og byrjar í<br />
skóla í haust, Janneke er 12 ára og<br />
Karlotta, sú elsta, er 14 ára. Þar sem<br />
engin önnur börn búa svo utarlega á<br />
Langanesinu núna keyra þau börnin<br />
sjálf í skólann, sem tekur vissulega<br />
mikinn tíma. Þau eru sammála um<br />
að það vanti miklu meiri verklegan<br />
þátt inn í grunnskólann. Sverrir<br />
segir að börnin séu alltof hlaðin<br />
heimavinnu eftir langa daga í skólanum,<br />
þau eyði allri sinni orku í<br />
þetta. „Þau þurfa að byrja á því að<br />
læra landafræðina og náttúrfræðina<br />
heima fyrir og vaxa út frá því.“<br />
Börnin sækja skóla á Þórshöfn<br />
en Mirjam segist horfa til skólans<br />
sem er í sveitinni í Þistilfirði. „Það<br />
er einstakt að hafa svona skóla í<br />
sveitinni. Það er líka svo gott fyrir<br />
samfélagið. Sveitin er góð fyrir<br />
krakkana að alast upp í, það er fjölskylduvænt<br />
og mér finnst gott að<br />
börnin alist sem mest upp heima ef<br />
það er hægt.“ Börnin hafa lítið farið<br />
á leikskóla en Alvin er þó í leikskólanum<br />
núna tvo daga í viku. Honum<br />
finnst gaman að leika við krakkana<br />
og þarf líka að kynnast þeim<br />
þar sem hann byrjar í skólanum í<br />
haust. Þau segja það mikilvægast af<br />
öllu að hlúa vel að börnunum. Þeim<br />
finnst að það vanti meiri framtíðarsýn<br />
í skólana og eins nýbreytni,<br />
að það mætti t.d. setja unglinga
25<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
í verknám á sveitabæi þar sem<br />
aðstaða sé til þess.<br />
Sverrir segir það auðvitað misjafnt<br />
hvernig börnin séu innbyggð;<br />
eitt sé meira á heimspekilegri nótunum<br />
á meðan annað sé meira í<br />
verklegu. Það skipti ekki máli hvar<br />
fólk sé fætt og uppalið, það sé öllu<br />
heldur hvernig hver og einn sé innbyggður<br />
og hvort hann finni sér<br />
þannig rétta braut í lífinu.<br />
framþróun, það dugir engin afturhaldssemi<br />
ef bændur eiga að vera<br />
samkeppnishæfir á markaðinum,“<br />
segir hann.<br />
Það er í nógu að snúast á stóru<br />
heimili eins og á Ytra-Lóni. Þau<br />
tína eitthvað af æðardúni úr hreiðrum<br />
og segja að varpið sé ágætt í<br />
ár. Einnig nýta þau allan rekavið<br />
en hver einasta spýta í farfuglaheimilinu<br />
er úr rekaviði af nesinu.<br />
Nú fer þó mestur viðurinn í girðingarstaura<br />
sem þau nota sjálf en<br />
einnig selja þau töluvert af staurum<br />
á hverju ári. Nokkrar kanínur og<br />
íslenskar hænur eru á bænum, sem<br />
og 17 hross sem notuð er til gagns<br />
og gamans.<br />
Það er heilmikil uppbygging<br />
sem þau hafa staðið fyrir á bænum<br />
og mikil vinna lögð í að gera farfuglaheimilið<br />
sem notalegast. Þau<br />
eru nokkuð bjartsýn á íslenskan<br />
landbúnað og hafa trú á sinni sveit.<br />
Heimasíða farfuglaheimilisins er<br />
http://www.visitlanganes.com<br />
Texti og myndir: GBJ<br />
Hundarnir sjá að mestu um<br />
smölun<br />
Sverrir nýtir sér hundana sína mikið<br />
við smölun. Hann segir það mesta<br />
mun og vinnusparnað að hafa þá.<br />
Nú eiga þau fimm Border Collie<br />
hunda. Sjálfur temur hann hundana<br />
og hefur farið á nokkur námskeið<br />
hjá Gunnari á Daðastöðum í<br />
Öxarfirði, sem er mikill hundaræktandi<br />
og Sverrir sækir hunda sína<br />
hiklaust til. En þetta er ekki það<br />
eina sem sparar vinnu; í fjárhúsinu<br />
er einnig búið að setja upp gjafakerfi<br />
þannig að það þarf ekki að<br />
vera stanslaust að gefa á garðann,<br />
heldur aðeins að setja rúllur undir<br />
þar til gerða talíu sem færir heyið<br />
fram í hús. Þar kemst um þriðjungur<br />
af kindunum að í einu og hafa<br />
þær því alltaf hey til átu. Sverrir<br />
segir að það sé miklu meira rými í<br />
húsinu eftir að hann breytti þessu,<br />
sauðburðaraðstaða sé góð og mun<br />
minni tími fari í gjafir og brynningu.<br />
Hann segi að fósturtalning í<br />
ánum sé einnig mikil bylting sem<br />
auðveldi um margt sauðburðinn.<br />
Það nýjasta er svo örmerking á<br />
lömbin þar sem allar upplýsingar<br />
eru settar inn í litla vasatölvu og<br />
merkið á lambinu síðan skannað til<br />
að sjá þær. „Þetta er það sem koma<br />
skal og á eftir að verða mikil breyting.<br />
Allt svona lagað gefur bændum<br />
færi á að hagræða í vinnu og<br />
auka þá jafnvel við sig fé og bæta<br />
framleiðsluna. Það verður að vera
26<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Fjósið er engin smá smíði yfir 2.100 fm að stærð, en það hefur enn ekki verið að fullu tekið í notkun. Ljósm. MÞÞ<br />
Stærsta fjós landsins tekið í notkun í Garði í Eyjafjarðarsveit:<br />
Kýrnar furðu fljótar að venjast nýjum aðstæðum<br />
Stærsta fjós á Íslandi fram<br />
til þessa var tekið í notkun á<br />
dögunum, en það er í Garði í<br />
Eyjafjarðarsveit. Nýja fjósið er<br />
um 2.140 fermetrar að stærð,<br />
íslensk límtrésskemma klædd<br />
yleiningum frá Límtré-Vírnet.<br />
Fjósið er glæsilegt í alla staði,<br />
vandað mjög og engu til sparað<br />
að búa það sem best tækjum<br />
og tólum sem til þarf við nútíma<br />
búskap.<br />
Nýja fjósið stendur áberandi<br />
uppi á hæðinni ofan við bæjarhúsin<br />
skammt norðan við eldra fjósið og<br />
er útsýnið frá fjósinu einkar gott,<br />
en þaðan sést hvort heldur sem er<br />
yfir Akureyri og út fjörð sem og inn<br />
eftir.<br />
Félagsbú er í Garði, en þar búa<br />
bræðurnir Aðalsteinn og Garðar<br />
Hallgrímssynir, ásamt eiginkonum<br />
sínum þeim Ásdísi Einarsdóttur<br />
og Þórunni Ingu Gunnarsdóttur og<br />
börnum þeirra.<br />
,,Hvað er mjólkin búin,”<br />
spyr Aðalsteinn þegar hann tínir<br />
til kaffi, kex og súkkulaði þegar<br />
Bændablaðið kom í heimsókn<br />
að líta á nýja fjósið. Vitanlega<br />
var bærinn ekki mjólkurlaus, það<br />
leyndist léttmjólkurferna í ísskápnum<br />
á kaffistofu fjóssins og því ekkert<br />
að vanbúnaði að hefja spjallið<br />
við þá bræður, Aðalstein og Garðar<br />
Í fjósinu eru 162 legubásar fyrir<br />
fullorðnar kýr og skipt þannig að<br />
139 eru fyrir mjólkandi en 23 fyrir<br />
geldar en auk þess 82 legubásar<br />
fyrir kvígur á ýmsum aldri. Það eru<br />
því samtals 244 legubásar í fjósinu.<br />
Þá eru mjög stórar hálmstíur<br />
fyrir smákálfa og einnig burðarog<br />
sjúkrastíur. Haughús er undir<br />
fjósinu og steinbitagólf ofan á.<br />
Nú eru um 90 mjólkurkýr í húsinu,<br />
geldneytið er úti við enn sem<br />
komið er og eitthvað af eldri kúm.<br />
Framkvæmdum innandyra er enda<br />
ekki að fullu lokið.<br />
Komin tími til að endurnýja<br />
Aðalsteinn og Garðar tóku við<br />
búinu af foreldrum sínum þeim<br />
Hallgrími Aðalsteinssyni og<br />
Magneu Garðarsdóttur. Þau hófu<br />
búskap í Garði, sem þau stofnuðu<br />
úr landi Jódísarstaða árið 1955.<br />
Bræðurnir tóku svo við árið 1980.<br />
,,Það var kominn tími til að endurnýja,”<br />
segir Garðar þegar talið<br />
berst að nýja fjósinu. Það sem fyrir<br />
var átti rætur sínar að rekja til upphafsára<br />
búskapar á jörðinni ,,og var<br />
á síðasta snúningi,” eins og hann<br />
orðar það. Bæði orðið of lítið og<br />
þarfnaðist mikillar endurnýjunar.<br />
Ábúendur í Garði, frá vinstri: Ásdís Einarsdóttir, Aðalsteinn og Garðar Hallgrímssynir og Þórunn Inga Gunnarsdóttir<br />
framan við mjaltaþjóninn í nýja fjósinu þegar það var til sýnis á dögunum. Ljósm. Benjamín Baldursson.<br />
,,Við stöndum tveir að búinu og<br />
vildum gjarnan stækka við okkur,<br />
þannig að þegar farið var yfir málið<br />
kom ekki annað til greina en að<br />
byggja nýtt fjós. Ætli við höfum<br />
ekki byrjað að huga að byggingarframkvæmdum<br />
árið 2003, þá<br />
tókum við ákvörðun um að byggja<br />
og fórum að skoða hvað best hentaði,”<br />
segir hann.<br />
Auk þess að stunda búskapinn<br />
eru þeir bræður með umtalsverða<br />
verktakastarfsemi tengda landbúnaði,<br />
m.a. jarðvinnslu, plægingu, þeir<br />
tæta og eins stunda þeir kornrækt í<br />
samvinnu við hjónin í Grænuhlíð,<br />
Óskar og Rósu. Í sameiningu eiga<br />
búin félagið Grænagarð og hafa<br />
ræktað korn á um 50 ha lands á<br />
nokkrum stöðum í Eyjafjarðarsveit<br />
Vegna verktakastarfseminnar<br />
þótti ekki hentugt að koma upp<br />
hringekjufjósi líkt og er á Hrafnagili<br />
handan fjarðarins. ,,Sú leið sem við<br />
völdum hentar okkur afar vel, við<br />
eru ekki eins bundnir af því á hvaða<br />
tíma við förum í fjós og það fer vel<br />
saman við verktakavinnuna,” segja<br />
þeir bræður.<br />
Nú starfa 6 manns á búinu og<br />
við verktökuna, en synir Aðalsteins,<br />
Einar Örn og Magnús sjá um þann<br />
hluta starfseminnar að mestu leyti.<br />
,,Við erum með fjóra á launum<br />
núna, en ætli megi ekki gera ráð<br />
fyrir að umsvifin verið eitthvað<br />
minni yfir vetrarmánuðina og við<br />
verðum þá þrír til fjórir. Það á eftir<br />
að koma í ljós,” segir Aðalsteinn.<br />
Allt undir sama þaki<br />
Það var Ívar Ragnarsson sem<br />
teiknaði fjósið og hannaði í samvinnu<br />
við bræðurna. ,,Við sátum<br />
lengi yfir þessu og vorum með frá<br />
fyrstu stigum málsins, við reyndum<br />
í sameiningu að finna út hvernig<br />
best væri að hafa þetta,” segja þeir<br />
Aðalsteinn og Garðar, en fljótt kom<br />
upp sú hugmynd að hafa allt undir<br />
sama þaki, þ.e. mjólkurkýr, kálfauppeldið<br />
og fóðrunaraðstöðu. Það<br />
er ein helsta ástæða þess hversu stór<br />
byggingin er. ,,Jú, þetta er sjálfsagt<br />
stærsta fjós á landinu, en alls ekki<br />
stærsta búið, það er ekki samasemmerki<br />
þar á milli. Það lá fyrir<br />
að byggja þyrfti yfir bæði mjólkurkýr<br />
og geldneyti og við ákváðum<br />
að hafa þetta allt í einni og sömu<br />
byggingunni. Af því skapast heilmikið<br />
vinnuhagræði og þetta er allt<br />
óskaplega þægilegt,” bæta þeir við<br />
og bjóða upp á skoðunarferð um<br />
nýbygginguna.<br />
Þeir segjast hafa kappkostað að<br />
velja góð og vönduð tæki í fjósið.<br />
,,Við reyndum að fá þau bestu tæki<br />
sem völ er á og okkur sýnist sem<br />
þau ætli að reynast afar vel, þau<br />
hafa verið í notkun í þrjár vikur og<br />
allt gengið mjög vel.”<br />
Fóðurgangur er eftir fjósinu<br />
endilöngu enda kúnum skipt eftir<br />
nythæð og væntanlegum burðardegi<br />
svo mismuna megi þeim í<br />
gjöf. Heillfóðurvagn gengur sjálfvirkt<br />
eftir fóðurganginum, og ratar<br />
eftir rafkapli sem fræstur er ofan<br />
í fóðurganginn en einnig má aka<br />
gjafavagninum eftir eigin höfði og<br />
stitur þá fjósamaðurinn við stjórnvölinn<br />
enda hægt að aka fóðri úr<br />
blöndurunum í næsta hús ef vill en<br />
í gamla fjósinu verður einnig geldneytauppeldi.<br />
Flórgoðinn stendur fyrir sínu<br />
Í fjósinu er gríðar stórt og afkastamikið<br />
Cormall heilfóðurkerfi þ.e.<br />
blandarar og gjafavagn og mikið<br />
bákn áhorfs. ,,Við duttum niður á<br />
þetta kerfi og leist strax vel á, þetta<br />
er nýjung hér á landi að því er við<br />
best vitum,” segir bræðurnir.<br />
Þá er í nýja fjósinu tveir Lely<br />
A-3 mjaltaþjónar með öllum aukabúnaði<br />
og tveir Lely flórsköfuróbótar<br />
sem er nýjung hérlendis<br />
en þeir skríða um eins og mýs og<br />
skafa mykjuna ofan í haughúsið<br />
gegnum rimana milli steinbitana.<br />
Flórskafan hefur fengið nafnið<br />
Flórgoði og er mikill vinnuþjarkur<br />
að sögn bræðranna. ,,Hann kemur<br />
vel út og kæmi mér ekki á óvart<br />
að fleiri bændur fjárfestur í slíku<br />
tæki,” segir Aðalsteinn. Flórgoðinn<br />
er forritaður þannig að hann fer af<br />
stað um fjósið á ákveðnum tíma og<br />
geta eigendur ákveðið hversu oft<br />
þarf að fara í leiðangur. Þá eru þær<br />
leiðir sem hann fer einnig stilltar<br />
inn, ,,hann fer þrjár leiðir núna,<br />
en vera má að þeim verði fjölgað,”<br />
segir Garðar og bætir við að<br />
flórgoðinn anni mun meira svæði<br />
en hann geri nú. Hann er um 20<br />
mínútur í hverri ferð og það er<br />
allt afskaplega hreint og fínt eftir<br />
hann.”<br />
Kýrnar voru ekki lengi að venjast<br />
flórgoðanum segja þeir og láta<br />
hann ekki trufla sig. Þá voru þær<br />
líka afar fljótar að venjast nýja<br />
fjósinu. ,,Þær eru vanar básafjósi<br />
þar sem þær voru bundnar. Við<br />
áttum alveg eins von á að þær yrðu<br />
órólegar fyrst í stað en raunin varð<br />
önnur. Þær voru ekki nema um<br />
sólarhring að átta sig á nýjum staðháttum<br />
og nú er eins og þær hafi<br />
aldrei verið annars staðar en hér,”<br />
segja þeir Aðalsteinn og Garðar og<br />
bæta við að örlítið hafi þurft að ýta<br />
við sumum að skila sér til mjalta,<br />
þær hafi látið bíða aðeins eftir sér.<br />
,,Annars finnst okkur þær almennt<br />
hafa verið furðu fljótar að ná þessu<br />
öllu.”<br />
Þá má nefna að í byggingunni<br />
er stórt mjólkurhús, það hýsir um<br />
10 þúsund lítra mjólkurtank frá<br />
Lely Nautilus og er með sjálfvirku<br />
þvottakerfi.<br />
Loftræstikerfi er með loftræstimæni<br />
og opnanlegum gluggafögum<br />
sem eru á hliðum byggingarinnar<br />
en hvoru tveggja er stýrt sjálfvirkt<br />
frá veðurstöð á þaki hússins.<br />
Þá er lýsingu stýrt með birtuskynjara<br />
og tímastilli og sjálfvirkt<br />
hitanemakerfi er tengt brunaboða.<br />
Einnig er hægt að stjórna hitastigi<br />
drykkjarvatns kúnna. Kálfafóstra<br />
er í fjósinu og annar þremur hópum<br />
kálfa.<br />
Þá er að sjálfsögðu fjöldi<br />
drykkjar kera í fjósinu svo og tvær<br />
kúa klór ur sem flestum nýjum fjósum<br />
til heyrir, svo eitthvað sé nefnt.<br />
Rúmgóð 80 fermetra skrifstofurými<br />
og setustofa er á efri hæð<br />
mjólkurhússins í miðju fjósi og<br />
svalaloft framan við fjósmeginn<br />
en þaðan sést vítt og breitt um allt<br />
fjós. Úr skrifstofurýminu er fagurt<br />
útsýni yfir sveitina frá stórum vesturglugga.<br />
Stefna að því að tvöfalda<br />
framleiðsluna<br />
Þeir Garðsbændur hafa nú um 400<br />
þúsund lítra kvóta, en framleiðslugetan<br />
í nýja fjósinu er um helmingi<br />
meiri. ,,Við ættum að gera framleitt<br />
hér um 7-800 þúsund lítra af mjólk<br />
á ári miðað við íslenskar kýr,” segir<br />
Aðalsteinn. Bræðurnir stefna að<br />
því að stækka við sig og markmiðið<br />
er að ná fullri framleiðslu á<br />
næstu tveimur árum. Þeir segjast<br />
vera með mikið af gripum í uppeldi<br />
um þessar mundir og og á meðan<br />
greitt er fyrir umframmjólk eins og<br />
nú er gert telja þeir sig ekki þurfa<br />
að kaupa mjólkurkvóta strax. ,,Ég<br />
býst við að um þetta leyti á næsta<br />
ári verðum við komnir í þetta 6-<br />
700 þúsund lítra framleiðslu og ná<br />
svo fullum afköstum innan tveggja<br />
ára,” segir Aðalsteinn.<br />
MÞÞ
27<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Atlantsolía<br />
Fjölgar afgreiðslustöðvum á landsbyggðinni<br />
Atlantsolía ætlar að fjölga afgreiðslustöðvum<br />
um landið á<br />
næst unni. Nýlega var opnuð afgreiðslustöð<br />
á Akureyri og er það<br />
10. afgreiðslustöðin sem Atlantsolía<br />
opnar frá því fyrirtækið hóf<br />
starfsemi.<br />
Albert Þór Magnússon, framkvæmda<br />
stjóri Atlantsolíu, sagði í<br />
samtali við Bændablaðið að fyrirtækið<br />
hefði nú hafið sókn á landsbyggðinni<br />
en fram til þessa hefði<br />
það einkum reist afgreiðslustöðvar<br />
á höfuðborgarsvæðinu.<br />
Þrjár lóðir<br />
Að sögn Alberts er fyrirtækið komið<br />
með lóðir undir afgreiðslustöðvar<br />
á þremur stöðum til viðbótar á<br />
landinu, Selfossi, Hveragerði og<br />
í Borgarnesi. Á þessum stöðum<br />
verða næstu stöðvar reistar að sögn<br />
Alberts.<br />
,,Í kjölfarið á því munum við<br />
víkka sjóndeildarhringinn enn frekar<br />
og reisa afgreiðslustöðvar víðar<br />
um landið,“ sagði Albert.<br />
Þjónusta við bændur<br />
Atlantsolía hefur boðið bændum<br />
upp á ákveðna þjónustu. Fyrirtækið<br />
býður þeim að láta þeim í té olíutanka<br />
og síðan er einn bíll eingöngu<br />
í því að fara um og fylla á<br />
þessa tanka hjá bændum. Albert<br />
segir að það sé orðið þónokkuð um<br />
að bændur hafi komið inn í þessa<br />
þjónustu. Þeir þurfa í framhaldinu<br />
ekki að gera annað en svara spurningum<br />
fyrirtækisins um hvort þá<br />
vanti olíu á tankana.<br />
Atlantsolía hefur verið gagnrýnd<br />
í fjölmiðlum í vetur fyrir að vera<br />
Albert Þór Magnússon framkvæmdastjóri Atlantsolíu við opnun bensínstöðvar<br />
á Akureyri, þeirrar fyrstu á landsbyggðinni.<br />
komin með sama olíu- og bensínverð<br />
og hin olíufélögin. Albert<br />
segir að þegar Atlantsolía hóf starfsemi<br />
sína hafi fyrirtækið boðið<br />
bensín og olíur á mun lægra verði<br />
en hin olíufélögin. Þetta hafi orðið<br />
til þess að þau lækkuðu sitt verð<br />
og því megi spyrja í dag, ef verð er<br />
borið einhvers staðar saman, hvort<br />
Atlantsolía hafi farið með sitt verð<br />
upp til þeirra eða þeir með sitt niður<br />
til Atlantsolíu.<br />
,,Það hefur líka sýnt sig að þar<br />
sem Atlantsolía er með afgreiðslustöðvar<br />
er samkeppnin meiri. Tilboð<br />
eru meira ríkjandi og verð á bensíni<br />
og olíu hjá gömlu félögunum<br />
er mun lægra þar sem þau eru með<br />
afgreiðslustöðvar nærri stöðvum<br />
Atlantsolíu. Fólk út á landi, þar sem<br />
Atlantsolía er ekki með afgreiðslustöðvar,<br />
geldur þess, vegna þess að<br />
gömlu félögin sinna þeim stöðum<br />
ekki neitt og þar er bensínverðið<br />
hæst. Þessu ætlum við að breyta,“<br />
sagði Albert Þór Magnússon. S.dór
28<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Dreifbýliskonur<br />
styrkja böndin<br />
Matarsetrinu<br />
að Grandagarði 8, milli kl. 13:00-16:00, laugardaginn 23. <strong>júní</strong>.<br />
Á síðastliðnum tveimur árum hafa konur vítt og breitt um landið tekið<br />
þátt í verkefninu Byggjum brýr sem hefur það aðalmarkmið að efla og<br />
styrkja konur í dreifbýli með námskeiðahaldi. Tvær þessara kvenna,<br />
önnur á Austurlandi og hin á Vesturlandi, skýrðu Bændablaðinu frá<br />
þátttöku sinni í verkefninu.<br />
Velkomin í Matarsetri þar sem matur, menning, líf og starf íslenskra og tékkneskra<br />
kvenna í dreifbýlinu verður kynnt; handverk, ferðaþjónusta, saga, upplifun, smakk og<br />
ýmislegt annað skemmtilegt verður á boðstólnum!<br />
An open day where women in Iceland and the Czech Republic presents<br />
their live in the rural area; their work, production, handcraft,<br />
nationality, hopes and dreams.<br />
Building Bridges<br />
– Conference<br />
in Ársalur Hotel Radison SAS hotel Saga<br />
22. june 2007<br />
Ráðstefna verður haldin í tengslum við verkefnið<br />
Byggjum brýr föstudaginn 22. <strong>júní</strong> á Hótel Sögu, kl 13:00-18:00.<br />
Hefur skilað mjög miklu<br />
Helga Guðmundsdóttir er við skipta fræð ingur og býr í Gilsár teigi II í<br />
Eiðaþinghá. Hún var svo kölluð lykilkona á sínu svæði og hafði það hlutverk<br />
að ýta undir frum kvæði, örva og hvetja til þátttöku og var því eins<br />
konar þjálfari.<br />
„Ég bý í dreifbýli og hef sýnt þessum málum áhuga; það er, ég hef<br />
brennandi áhuga á fram þróun á nýsköpunarstörfum í sveitum. Ég hef setið<br />
í stjórn búnaðar sam bandsins á svæðinu og er gamall kennari og lenti því í<br />
leiðtogahóp en ég er vön að matreiða efni ofan í fólk,“ útskýrir Helga og<br />
segir jafnframt:<br />
„Mér finnst þetta verkefni frá bært framtak og hugmyndin er geysi lega<br />
góð. Eini gallinn var að námsefnið var svolítið sundurlaust og það krafðist<br />
mikils undirbúnings lykilkvennanna. Ákveðnir þætt ir námsefnisins eru þó<br />
algjör gull korn, eins og til dæmis hefti sem við fengum gefins um heimavinnslu<br />
sem var mjög gott efni. Ég held að konunum upp til hópa hafi<br />
fundist þetta einstaklega skemmtilegt og þá einkum konum sem eru síst<br />
duglegar að sækja umræðufundi, námskeið og slíkt. Ég hefði ekki viljað<br />
vera án þessarar reynslu og er þakklát fyrir hönd þeirra kvenna sem komu<br />
í þetta. Konurnar okkar hér kalla á að við hittumst aftur í haust og það<br />
verður kannski til þess að tengslanet dreifbýliskvenna verður til. Þannig<br />
að þetta hefur skilað mjög miklu.“<br />
Megin markmið verkefnisins er að virkja og hvetja konur í landbúnaði enn frekar í því<br />
sem þær vilja taka sér fyrir hendur og styrkja þær þannig persónulega, félagslega og<br />
samfélagslega. Ná fram jafnrétti innan landbúnaðargeirans og koma í veg fyrir flótta ungra<br />
kvenna úr greininni.<br />
13:00 Rector Ágúst Sigurðsson, Agricultural University of Iceland (LbhÍ)<br />
13:15 Building- Bridges, educating women in rural areas<br />
Ms. Ásdís Helga Bjarnadóttir, the project coordinator, LbhÍ<br />
13:40 Women in icelandic agriculture<br />
Ms. Erna Bjarnadóttir, The Farmers Association in Iceland<br />
14:00 Empower women in agriculture to succeed<br />
Ms. Jolande Leinenback, project manager from Ed-consult in Denmark<br />
14:25 Building bridges succsess storys:<br />
From Iceland<br />
From Denmark<br />
From Slovak<br />
From Tuscany, Italy<br />
15:25 The power of networking<br />
Ms. Guðrún Magnúsdóttir, The Icelandic Association of Women<br />
Entrepreneurs<br />
16:00- 18:00 At the end of the Conference the Ministry of Agriculture will invite<br />
everyone to participate in a cultural end light dinner event…..<br />
Gott að styrkja og virkja konur<br />
Katharina Kotschote býr á Hofs stöðum í Eyja- og Miklaholtshreppi<br />
en er fædd og uppalin í Þýskalandi og hefur verið búsett hérlendis í þrjú<br />
ár. Hún var almennur þátttakandi í Byggjum brýr-verkefninu og er mjög<br />
ánægð með hvernig til tókst.<br />
„Þetta byrjaði á því að við kom um nokkrar saman á konudaginn fyrir<br />
tveimur árum þar sem Ragn hildur Sigurðardóttir kynnti verk efnið. Þetta<br />
hljómaði allt vel og skemmtilega hjá henni og því ákvað ég að prófa að<br />
vera með. Mér finnst mikilvægt að konur sitji ekki bara heima heldur taki<br />
þátt. Einnig finnst mér mikilvægt að styrkja konur hér til að þær taki virkan<br />
þátt í samfélaginu,“ segir Katharina.<br />
Hún segir forvitnina hafa rekið sig áfram í verkefninu en hún tók þátt í<br />
örnámskeiði í landbúnaði og í vetur sótti hún námskeið um heimavinnslu<br />
og ferðaþjónustu.<br />
„Námskeiðin voru ágæt en nám skeiðsefnið var ekki aðalmál ið fyrir<br />
mig. Það var gaman að hitta konurnar og gera eitthvað saman og það<br />
fannst mér aðalmálið. Lykilatriði var að koma hugmyndafluginu af stað<br />
á fundunum. Ég kynntist nýjum konum og það kom mikið út úr því. Það<br />
kom til að mynda í ljós að nánast allar konurnar voru að gera eitthvað<br />
heima hjá sér og margar voru í einhvers konar handavinnu. Við ætlum að<br />
vera með markað í sumar en hugmyndin kom úr hópnum sem ég var í.<br />
Ég verð með græna rabarbarasultu á markaðnum að þýskri fyrirmynd og<br />
það verður spennandi að sjá hvernig fólki líkar hún,“ segir Katharina að<br />
lokum. ehg
29<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Starfsmenntun og<br />
fræðsla í atvinnulífinu<br />
Í lok maí var haldið málþing<br />
um starfsmenntun og fræðslu í<br />
atvinnu lífinu og starfsemi Landsmennt<br />
ar, fræðslusjóðs Sam taka<br />
atvinnulífsins og Starfs greina sambands<br />
<strong>Íslands</strong>. Góð þátttaka var<br />
á þinginu þar sem ýmis málefni<br />
voru á dagskrá en nokkur þeirra<br />
verða rakin hér.<br />
Kristín Njálsdóttir forstöðumaður<br />
Landsmenntar kynnti starfsemi<br />
sjóðsins sem hóf starfsemi í september<br />
árið 2000 sem og var fyrst<br />
hugsaður sem tilraunaverkefni.<br />
Sjóð urinn var síðan festur í sessi<br />
í kjarasamningunum árið 2004.<br />
Hlutverk hans er að styrkja fræðslu<br />
og færni í atvinnulífinu á landsbyggðinni<br />
og ná þannig að bæta<br />
árangur fyrirtækja og auka ánægju<br />
og hæfni fólks sem aðild á að<br />
honum. Kynnt voru helstu verkefni<br />
sem sjóðurinn hefur styrkt, svo<br />
og ýmsar áhugaverðar upplýsingar<br />
sem koma fram í ársskýrslunni<br />
fyrir árið 2006. Þá kom fram í máli<br />
Kristínar að stéttarfélögin almennt<br />
hefðu hingað til verið aðaldriffjöðrin<br />
í að koma á fræðslu fyrir<br />
verkafólk og að hvetja félagsmenn<br />
sína til frekara náms. Til eru fyrirmyndarfyrirtæki<br />
á landsbyggðinni<br />
sem sinna fræðslu starfsmanna<br />
sinna á markvissan hátt en almennt<br />
mættu þó fyrirtækin taka sig taki<br />
og koma á fræðslu í meira mæli en<br />
verið hefur og taka frumkvæði að<br />
fræðslu fyrir sitt starfsfólk. Kristín<br />
sagði að menntun í atvinnulífinu<br />
væri sameiginlegt hagsmunamál<br />
stjórnvalda, atvinnurekenda og<br />
stétt arfélaga.<br />
,,Góð menntun er allra hagur”<br />
voru lokaorð hennar.<br />
Guðrún Vala Elíasdóttir frá<br />
Sí menntunarmiðstöð Vesturlands<br />
kvaddi sér hljóðs og kynnti nýstárlegar<br />
hugmyndir að sérstökum<br />
námskeiðum fyrir karlmenn á léttari<br />
nótunum en komið hafði fram<br />
að þeir væru ekki eins duglegir<br />
við að sækja sér menntun og konur<br />
eftir að hefðbundnu námi væri<br />
lokið. Steinunn K. Pétursdóttir<br />
frá Smellinn hf. kynnti sögu fyrirtækisins<br />
og lagði áherslu á að<br />
starfsmönnum þyrfti að líða vel í<br />
vinnunni og að ef starfsmenn væru<br />
ánægðir þá ykist framleiðnin.<br />
Þórunn Kristinsdóttir frá verkalýðs<br />
félaginu Stjörnunni í Grundarfirði<br />
ræddi um starfsmenntun og<br />
almenna fræðslu í atvinnulífinu frá<br />
sjónarhóli stéttarfélags.<br />
Í máli hennar kom fram að þeir<br />
sem ættu að baki stutta skólagöngu<br />
sætu oft í láglaunastörfum með<br />
lítið sjálfstraust. Ýmis námskeið<br />
hefðu verið haldin í gegnum tíðina<br />
af til dæmis stéttarfélögum sem sótt<br />
hefðu um styrk til námskeiðahalds<br />
til ýmissa aðila.<br />
Eftir stofnun starfsmenntasjóðanna<br />
varð mikil hvatning einstaklinga<br />
til að sækja sér aukna fræðslu<br />
eins og til dæmis á tölvunámskeið.<br />
Með tilkomu framhaldsskólans á<br />
Snæfellsnesi opnast möguleikar<br />
fólks á að sækja þangað einstakar<br />
námsgreinar. Mikilvægt væri að<br />
yfirmenn væru jákvæðir og hvettu<br />
starfsmenn til starfsmenntunar.<br />
Þórunn kom inn á að starfsfræðslunámskeið<br />
fiskvinnslunnar væri<br />
hvetj andi fyrir starfsfólk því það<br />
veitti launaflokkahækkanir.<br />
Ásmundur Sverrir Pálsson frá<br />
Fræðslu neti Suðurlands skýrði frá<br />
uppbyggingu og umhverfi fræðslumiðstöðva.<br />
Hvernig næst til nemenda<br />
en þeir sem helst þyrfti að ná<br />
til koma ekki án áreitis frá til að<br />
mynda vinnuveitenda/stéttarfélagi.<br />
Dreifibréf til viðbótar við hefðbundinn<br />
námsvísi skilaði í einhverjum<br />
tilfellum árangri. Ákjósanlegt<br />
væri að fyrirtæki hefðu starfandi<br />
fræðslunefndir starfsmanna og yfirmanna.<br />
Hann nefndi síðan dæmi<br />
um samstarfsaðila fræðlsunetsins,<br />
sem aðallega voru fyrirtæki og<br />
stofnanir og kynnti dæmi um nám<br />
og námskeið sem staðið hefði verið<br />
fyrir. Einnig rakti hann ferlið frá<br />
því hugmynd að námskeiði verður<br />
til og þar til því hefur verið komið<br />
á koppinn og nefndi síðan helstu<br />
hindranir fyrir því að fólk sækti<br />
námskeið eins og til dæmis lesblindu<br />
og fleira.<br />
ehg<br />
Frá málþingi um starfsmenntun og fræðslu í atvinnulífinu sem haldin var í Skíðaskálanum í Hveradölum í lok<br />
maí.
30<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Hjarta mitt er íslenskt<br />
Jósef á gula hjólinu kominn á Suzuki-jeppa<br />
Það eru margir Íslendingar sem<br />
muna eftir Jósef á gula hjólinu,<br />
enda hefur hann ferðast um<br />
Ísland á hverju sumri í 24 ár.<br />
Hann kemur á hverju vori, birgir<br />
sig upp af mat og heldur út í náttúruna.<br />
Núna er hins vegar mikil<br />
breyting á ferðahögum hans því<br />
hann hefur lagt gula hjólinu og<br />
innréttað lítinn rauðan Suzuki<br />
jeppa sem húsbíl.<br />
Jósef Niderberger er með sanni<br />
hægt að kalla ferðalang <strong>Íslands</strong>. Á<br />
hverju vori heldur hann frá heimalandi<br />
sínu Sviss áleiðis til <strong>Íslands</strong>.<br />
Hann hefur farið út um allt land,<br />
farið hringinn í kring um landið en<br />
segist kunna best við sig á norðausturhorninu.<br />
„Það er svo mikið af<br />
lækjum hérna og það er gott til að<br />
gera Bragakaffi,“ segir hann brosandi<br />
en hann hefur tileiknað sér íslenska<br />
tungu nokkuð vel. Síðasta haust áður<br />
en hann fór aftur heim fékk hann vilyrði<br />
fyrir því að innrétta þessa rauðu<br />
Suzuki bifreið sem húsbíl. Hann var<br />
gestur á Ytra-Álandi í Þistilfirði þegar<br />
blaðamaður Bændablaðsins hitti á<br />
hann en það var Skúli Ragnarsson<br />
bóndi þar sem gaf honum bílinn. Til<br />
landsins kom hann 18. maí og byrjaði<br />
strax að vinna í bílnum en hann<br />
var nánast fullbúinn þegar myndirnar<br />
voru teknar.<br />
Baðar sig í ísköldum ám og<br />
lækjum<br />
Jósef stoppar vanalega um 2-3 vikur<br />
á hverjum stað. Í sumar ætlar hann<br />
að fara úr Þistilfirðinum, í gegnum<br />
Raufarhöfn og Kópasker og til<br />
baka yfir Öxarfjarðaheiði. Áður<br />
tjaldaði hann alltaf en núna leggur<br />
hann húsbílnum og á þá auðveldara<br />
með að færa sig úr stað. Hann sest<br />
að við á eða læk enda finnst honum<br />
íslenska vatnið svo gott. Á hverjum<br />
morgni vaknar hann um átta, fær<br />
sér morgunmat og baðar sig svo í<br />
köldum læknum. Þá stendur hann<br />
útí vatninu í stígvélunum einum<br />
saman og þvær sér. „Ef það líður<br />
dagur á milli þá fer ég aðeins ofaní<br />
vatnið, í svona 10 sekúndur,“ segir<br />
hann og hlær dátt að grettu á svip<br />
blaðamanns, „það er svo gott fyrir<br />
hjartað, já, já.“ Jósef segir að hann<br />
labbi svo um, fylgist með fuglunum<br />
og blómunum, skrifi bréf til vina<br />
sinna heima og teikni aðeins.<br />
Innrétting bílsins er úthugsuð,<br />
þar er hver rúmsentimetri nýttur og<br />
hann er búinn að útbúa eldhús, skrifstofu<br />
og svefnpláss, auk þess sem<br />
farangurinn fær sitt pláss. Húsbíllinn<br />
er að sjálfsögðu bara fyrir einn, enda<br />
er bílstjórasætið eina sætið sem eftir<br />
er. Þar situr hann með þar til gerðan<br />
planka yfir stýrinu og er þar með<br />
kominn með skrifstofu. Eldhúsið er<br />
til hliðar, þar setur hann upp prímus<br />
til að elda á en undir plötunni er<br />
matargeymslan. Síðan setur hann<br />
upp rúmið sitt ofan á sama plankanum,<br />
sem nær frá mælaborðinu og<br />
alveg aftur að aftuhurðinni og notar<br />
einungis þunna tjalddýnu undir.<br />
Farangursrýmið var ekki alveg<br />
fullbúið en hann var þó búinn að<br />
setja spýtu fyrir aftan bílstjórasætið<br />
þannig að ef hann stoppar snögglega<br />
þá fer farangurinn ekki í höfuðið á<br />
honum.<br />
Ísskápinn grefur hann í jörðu,<br />
setur kassa af mat ofaní holuna og<br />
segir að þar sé vanalega um 5°C hiti<br />
Rúmið er hvorki stórt né útbúið neinum nútíma þægindum en Jósef vill<br />
ekki hafa þykka dýnu undir sér. Undir rúminu eru box undir mat og aðrar<br />
nauðsynjar.<br />
í jörðinni þannig að maturinn haldist<br />
góður, smjörið endist í margar<br />
vikur. Áður en hann leggur af stað<br />
upp í sumardvölina kaupir hann<br />
um 30 kíló af mat og þarf þá ekki<br />
að fara í kaupstað í nokkrar vikur.<br />
Þegar mjólkurvörurnar eru búnar,<br />
skyr, súrmjólk og fleira, hefur hann<br />
farið í kaupstað einu sinni í viku,<br />
hann nýtir sér ferðir póstbílsins<br />
sem fer frá Akureyri til Þórshafnar<br />
og til baka aftur. Sá bíll stoppar í<br />
eina klukkustund á Þórshöfn og þar<br />
með hefur Jósef nógan tíma til að<br />
versla, fara í pósthúsið eða sinna<br />
öðrum erindum.<br />
Aðspurður um hvort hann eigi<br />
sér einhverja uppáhaldsfugla á<br />
Íslandi segir hann að þrjár tegundir<br />
séu honum sérstaklega kærar, í<br />
móunum er það heiðlóan sem syngur<br />
svo fallega, í loftinu er það krían<br />
en á sjónum finnst honum lómurinn<br />
vera fallegastur. „Lómurinn<br />
er svolítið líkur Íslendingum, hann<br />
horfir svolítið upp og er stoltur,<br />
alveg eins og Íslendingar,“ segir<br />
Jósef og minnist svo sérstaklega<br />
á íslenskar konur, „hér eru karlar<br />
og konur jöfn, gera svo margt af<br />
því sama og allar konur kunna að<br />
keyra. Konurnar hér eru sjálfstæðar<br />
og það líkar mér, franskir menn<br />
hlaupa og opna dyr fyrir konum<br />
en konur eru engin börn, þær geta<br />
alveg opnað dyrnar sjálfar.“<br />
Lítið fjallaþorp í Sviss<br />
Vetrursetu hefur Jóesef í litlu fjallaþorpi<br />
í Sviss. Hann er kominn á<br />
eftirlaun en starfaði sem rafvirki.<br />
Þorpið er fyrir ofan þéttbýlan dalinn<br />
en í þorpinu er ekkert fyrirtæki<br />
heldur sækja íbúarnir vinnu niður í<br />
dalinn. Þar búa um 130 manns og<br />
þar af eru 5 bændur. Jósef segir að<br />
hann labbi stundum upp fjallið og<br />
fái sér morgunmat, þar er lítil kaffitería<br />
sem einn bóndi rekur með<br />
búskapnum. „Ég nota tímann á veturna<br />
til að undirbúa næsta sumar,<br />
gera við tjaldið mitt og fötin mín.<br />
Svo mála ég kannski aðeins heima<br />
hjá mér, vinn aðeins með timbur<br />
og labba í fjöllunum, alltaf nóg að<br />
gera,“ segir hann. „Ég fór fyrst til<br />
Það verður eflaust rjúkandi heitt<br />
Bragakaffi í eldhúsinu hjá honum<br />
í sumar.<br />
Einföld lausn á skrifstofunni, þarna<br />
les hann og teiknar.<br />
<strong>Íslands</strong> árið 1982, svo fór ég sumarið<br />
85 og á hverju ári eftir það. Ég<br />
er hálfur Íslendingur, blóðið er ekki<br />
íslenskt en hjarta mitt er íslenskt,“<br />
segir hann brosandi. Hann ber<br />
Íslendingum góða söguna, segir<br />
að eftir að hann fór að hægja á sér,<br />
vera lengur á sama stað þá kynnist<br />
hann fólkinu í sveitinni. Oft<br />
fær hann heimboð og einnig gefa<br />
margir sér tíma til að stoppa við hjá<br />
honum og spjalla.<br />
En hvað gerist ef bíllinn bilar<br />
„Ef bíllinn bilar þá bara bíð ég ef<br />
ég á nógan mat, svo sendi ég skilaboð<br />
til Skúla og hann kemur þá<br />
kannski á næstu dögum og kíkir á<br />
mig,“ segir hann sæll og ánægður<br />
með nýja bílinn sinn. Jósef lagði af<br />
stað til sumardvalarinnar í íslenskri<br />
náttúru skömmu eftir að hann gaf<br />
sér tíma til að spjalla við blaðamann<br />
og fréttist til byggða að hann<br />
væri mjög ánægður með vistina í<br />
húsbílnum sínum. GBJ<br />
Laugardaginn 26. maí 2007 var mikill dagur<br />
á Möðruvöllum. Þá var Leikhúsið vígt<br />
eftir glæsilega uppbyggingu. Þar er komið<br />
safnaðarheimili kirkjunnar og aðstaða til<br />
funda- og veitingasölu. Til vígsluhátíðarinnar<br />
komu yfir 120 gestir.<br />
Dagskráin hófst á því að Kirkjukór Möðruvalla<br />
klaustursprestakalls söng ljóð Jónasar<br />
Hallgrímssonar, Smávinir fagrir. Það var<br />
Davíð Stefánsson, formaður sjálfseignarstofnunarinnar<br />
Amtmannssetursins á Möðruvöllum,<br />
sem setti hátíðina og bauð menn<br />
vel komna. Hann skipaði séra Solveigu Láru<br />
Guðmundsdóttur veislustjóra. Fyrst las Þórodd<br />
ur Sveinsson stuttan kafla úr bókinni Minningar<br />
frá Möðruvöllum og Guðrún Jónsdóttir<br />
arkitekt las kafla úr endurminningum móður<br />
sinnar, Huldu Á. Stefánsdóttur. Þá söng kirkjukórinn<br />
Fífilbrekka gróin grund og séra Gylfi<br />
Jónsson las hluta af ljóði Davíðs Stefánssonar<br />
sem nefnist Möðruvallaskóli fimmtugur. Þar<br />
eru meðal annars þessi er indi:<br />
Vorið er komið heim í Hörgárdalinn,<br />
heilsar á ný og fagnar gömlum vinum,<br />
ber frá þeim kveðju, er kól og féllu í valinn,<br />
kemur með söng og gleðst með öllum hinum.<br />
Vorið það heilsar vinum sínum öllum:<br />
Velkomnir aftur heim að Möðruvöllum!<br />
Margt hefur breytzt, og margs er hér að sakna.<br />
Mörgum er ljúft að gista fornar slóðir.<br />
Moldin er trygg, og minningarnar vakna.<br />
Máli hins liðna tala steinar hljóðir.<br />
Margt hafa árin tengt við gamla grunninn.<br />
Geymt er hér margt – og þó er skólinn brunninn.<br />
Bræður og vinir, blessum liðna daga.<br />
Breytingum tímans æðri kraftar ráða.<br />
Vel er, ef okkar verk og æfisaga<br />
verða þeim ungu hvöt til nýrra dáða.<br />
Þá hafa rætzt í <strong>Íslands</strong>byggðum öllum<br />
óskir, sem fengu líf á Möðruvöllum.<br />
Þá kynnti Bjarni E. Guðleifsson byggingarsögu<br />
Leikhússins og Solveig Lára sagði<br />
frá framtíðaráformum um notkun hússins og<br />
uppbyggingu á staðnum. Hún fór að lokum<br />
með húsblessun og síðan tóku allir undir<br />
sönginn Ísland ögrum skorið. Að því loknu<br />
þáðu gestir veitingar og spjölluðu saman.<br />
Í tilefni af vígslunni voru Amtmannssetrinu<br />
færðar margar góðar gjafir.<br />
Amtmannssetrið vígir Leikhúsið á Möðruvöllum<br />
Þessi fallegi bjarndýrafelldur er gjöf Helenu<br />
Dejak eiganda Ferðaskrifstofunnar Nonna til<br />
Amtmannssetursins. Rithöfundurinn Nonni<br />
(Jón Sveinsson) sem ferðaskrifstofan er<br />
nefnd eftir fæddist á Möðruvöllum. Ísbirnir<br />
koma mikið við sögu í bókum Nonna.<br />
Saga Leikhússins í stuttu máli<br />
Árið 1880 var stofnaður gagnfræðaskóli á<br />
Möðruvöllum sem var undanfari Menntaskólans<br />
á Akureyri. Möðruvallaskóli var þó<br />
einungis starfræktur í 22 ár því þegar skólahúsið<br />
brann árið 1902 var skólinn fluttur til<br />
Akureyrar. Á tímum skólans bjuggu á Möðruvöllum<br />
margir merkismenn sem unnu mikilvægt<br />
brautryðjendastarf í skólamálum og á<br />
sviði náttúruvísinda. Skólinn útskrifaði yfir<br />
230 nemendur sem margir urðu áberandi í<br />
þjóðlífinu. Til dæmis var algengt að Möðruvellingar<br />
gerðust kennarar í sínu heimahéraði.<br />
Þá má geta þess að alls 18 nemendur<br />
skólans voru kosnir þingmenn til Alþingis.<br />
Einu sýnilegu minjar skólans sem eftir eru<br />
á Möðruvöllum er sk. Leikhús sem var byggt<br />
sem leikfimihús og pakkhús. Leikfimihúsið<br />
var byggt sumarið 1881 og var það einnig<br />
nefnt danshús eða leikhús. Þar var kennd<br />
leikfimi og þar glímdu nemendur. Leikhúsið<br />
var þó tvímælalaust þekktast sem dans- og<br />
samkomuhús sveitarinnar en þar voru haldin<br />
harmóníkuböll nánast á hverjum sunnudegi.<br />
Leikhúsið var lítt innviðað, nema skilrúm<br />
um það nokkuð austan við miðju. Í vestari<br />
endanum var stórt salargólf. Leiksalurinn<br />
var 10x12 álnir að gólffleti eða 43 fermetrar<br />
en austurendi byggingarinnar var pakkhús.<br />
Skilrúm var á milli húsanna upp að skammbitum,<br />
en uppi var opið milli skemmuloftsins<br />
og leikfimihússins. Á fánastöng hússins var<br />
fáni með íslenska fálkamerkinu dreginn að<br />
húni við hátíðleg tækifæri.<br />
Vesturendinn á þessu húsi, hið raunverulega<br />
Leikhús, var rifinn 1911-1912 og viðurinn<br />
notaður í viðbyggingu íþróttahúss<br />
Mennta skólans á Akureyri, viðbyggingu sem<br />
kölluð er Fjós. Eftir stóð þá Pakkhúsið. Þegar<br />
Bjarni E. Guðleifsson flutti í Möðruvelli<br />
árið 1978 var Pakkhúsið orðið mjög lúið<br />
og hlaðið drasli. Síðar var fleygt inn í það<br />
hey böggum sem reyndar voru aldrei notaðir.<br />
Við vesturstafninn hafði verið byggð ein lyft<br />
skúrbygging með flötu þaki og var sagt að<br />
þar hefði fólk búið eftir að íbúðar hús brann<br />
á Möðruvöllum árið 1937. Fannst Bjarna og<br />
ýmsum öðrum að þetta næstelsta hús staðarins<br />
ætti skilið verðugra hlutverk en að grotna<br />
niður. Var gerð áætlun um það hve mikið<br />
mundi kosta að endurbyggja húsið svo að það<br />
yrði nothæft, en hugmyndin var þá að í húsinu<br />
yrði hægt að vera með sölu á ýmiss konar<br />
handverki og framleiðslu manna í nágrenninu.<br />
Var árið 1981 áætlað að það myndi kosta<br />
150.000 krónur. Í grein í Heimaslóð árið<br />
1982 var spurt: Hver vill fjármagna svona<br />
fyrirtæki Þá veitti Menningarsjóður KEA<br />
fyrsta styrkinn til þessarar uppbyggingar,<br />
krónur 3.500.<br />
Harmóníkan þanin aftur í Leikhúsinu eftir ríflega<br />
hundrað ára hlé. Vígslugestir viðra sig í<br />
góða veðrinu.<br />
Endurreisnin<br />
Það var ekki fyrr en Húsafriðunarsjóður byrj aði<br />
að styrkja bygginguna um 1990 að framkvæmdir<br />
hófust. Árið 1995 stofnuðu tíu áhugamenn<br />
sjálfseignarfélagið Leikhúsið á Möðruvöllum<br />
og var fjármagns til uppbyggingar leitað víða<br />
með litlum árangri. Sjálfseignarfélag þetta<br />
ákvað að nota virðulegra nafnið, Leikhús, og<br />
undir því nafni er húsið nú. Var félag þetta<br />
skráð með kennitölu og tóku þá að berast<br />
fyrirspurnir um það hvað væri á fjölunum í<br />
Leikhúsinu á Möðruvöllum og voru forsvarsmenn<br />
hússins stundum í virðulegum bréfum<br />
ávarpaðir sem leikhússtjórar. Hlutverk þessa<br />
sjálfseignarfélags var að vinna að endurbyggingu<br />
Leikhússins. Seinna komu fram áform um<br />
enn meiri uppbyggingu hér á staðnum og upp úr<br />
því var árið 2006 formlega stofnuð sjálfseignarstofnunin<br />
Amtmanssetrið á Möðruvöllum og<br />
að henni standa Landbúnaðarháskóli <strong>Íslands</strong>,<br />
Möðruvallaklausturssókn, Arnarneshreppur<br />
og Prestsetrasjóður. Hlutverk þess er fyrst<br />
og fremst að sjá um uppbygginguna á Möðruvöllum<br />
og er endurbygging Leikhússins fyrsti<br />
liðurinn í því starfi. Fjármagns í endurbygginguna<br />
hefur verið leitað víða en það var ekki<br />
fyrr en Arnarneshreppur kom inn sem eins<br />
konar kjölfestufjárfestir á árinu 2006 sem hlutirnir<br />
fóru að ganga.<br />
BEG/ÞS
31<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Orðsending til bænda<br />
Flugnaeyðing og eyðing<br />
kóngulóar er orðin hluti af vor- og<br />
sumarverkum til sveita<br />
Eins og undanfarin ár mun ég veita þjónustu sem felst í að<br />
losa fólk við flugur í húsum og kóngulær sem oft setjast að í<br />
þakskeggi, við glugga, hurðir og valda<br />
fólki ama.<br />
Aðgerðin er hreinleg og farið eftir<br />
kröfum um meðferð eiturefna.<br />
ýtrustu<br />
Endingartími aðgerðar er undantekningarlítið 1 ár.<br />
Vinsamlegast látið vita af ykkur sem fyrst svo hægt sé að<br />
skipuleggja ferðir og veita sem besta þjónustu.<br />
Byrjað verður á Austurlandi en síðan mun ég verða að<br />
Minna-Núpi í Gnúpverjahreppi eins og<br />
venjulega.<br />
Jón Svansson<br />
meindýraeyðir<br />
(Austfirðingurinn)<br />
Símar: 893-5709 - 862-1422<br />
Heimasíða Bændablaðsins: www.bbl.is
32<br />
Utan úr heimi<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Uppgangur á alþjóðlegum<br />
mörkuðum fyrir búvörur<br />
Orkuráð Sameinuðu þjóðanna<br />
leggur áherslu á þá möguleika<br />
sem fylgja framleiðslu á líforku<br />
en einnig á hættur því fylgjandi<br />
ef ekki er hugað vel að mikilvægi<br />
matvælaframleiðslu, áhrifum á<br />
veðurfar og líffræðilegan fjölbreytileika.<br />
Skýrslan, sem birt var snemma í<br />
maí, leggur áherslu á að huga verði<br />
jafnt að efnahagslegum, umhverfislegum<br />
og félagslegum afleiðingum<br />
af framleiðslu líforku áður en<br />
teknar verða ákvarðanir um þróun<br />
og val á tækni við framleiðsluna.<br />
Sá sjúkdómur sem hér um ræðir<br />
nefnist svartryð (svartrost) og<br />
honum veldur sveppur (Puccinia<br />
graminis). Hin ýmsu afbrigði<br />
hans leggjast á allar korntegundir<br />
og fjölda villtra grastegunda.<br />
Nafnið kemur af svörtum vetrargróum.<br />
Gróin þurfa annan hýsil<br />
til að lifa, sem er berberisrunninn<br />
(Berberis vulgaris). Þau dreifast<br />
með vindi og skordýrum og lifa<br />
veturinn af í villtu grasi.<br />
Hér er ekki á ferð nýr sjúkdómur,<br />
Rómverjar til forna óttuðust hann og<br />
tilbáðu meira að segja “ryðguð” sér<br />
til halds og trausts. Svartryð getur á<br />
skömmum tíma eyðilagt þroskaðan<br />
kornakur og valdið gífurlegu tjóni.<br />
Það er því ekki óvænt að á tímum<br />
kalda stríðsins áttu bæði Sovétríkin<br />
og Bandaríkin birgðir af svartryðsgróum,<br />
sem hugsanlega mátti<br />
nota sem lífrænt vopn.<br />
Nær öll kornræktarlönd hafa<br />
orðið fyrir svartryðsfaraldri. Síðasti<br />
faraldurinn í Bandaríkjunum varð<br />
árið 1954 þegar sveppurinn eyðilagði<br />
um 40% af hveitiuppskerunni.<br />
Þegar “Græna byltingin”,<br />
kom til sögunnar fundust þolnir<br />
hveitistofnar gegn honum sem hafa<br />
haldið sjúkdómnum í skefjum.<br />
Útlit og horfur fyrir sölu búvara<br />
á heimsmarkaði eru mjög bjartar<br />
um þessar mundir. Sérfræðingar<br />
Efnahags- og framfarastofnunarinnar,<br />
OECD, og Matvælaog<br />
landbúnaðarstofnunar Sameinuðu<br />
þjóðanna, FAO, eru á<br />
einu máli um að eftirspurn eftir<br />
búvörum haldi áfram að aukast,<br />
og það hækkar það verð sem<br />
bændur fá fyrir þær.<br />
Staðan á heimsmarkaði fyrir<br />
búvörur var rædd á fundi Alþjóðasam<br />
taka bænda, IFAP, í Vínarborg<br />
í lok apríl sl. þar sem sérfræðingar<br />
upp lýstu að eftirspurnin væri verulega<br />
meiri en framboðið.<br />
Ástæða þessa er aukinn hagvöxtur<br />
í heiminum, einkum í austanverðri<br />
Asíu þar sem kjöt og mjólk ur vörur<br />
eru eftirsóttastar. Nýtil komin framleiðsla<br />
á líforku þrýstir einnig verði<br />
á búvörum enn frekar upp.<br />
Menn sáu hins vegar ekki neina<br />
árekstra í uppsiglingu milli framleiðslu<br />
á búvörum og líforku; frekar<br />
að þessar greinar bættu hvor<br />
aðra upp.<br />
Eftirspurn á heimsmarkaði eftir<br />
mjólk og mjólkurvörum vex hraðar<br />
en mjólkurframleiðslan, upplýsti<br />
talsmaður Alþjóðasamtaka mjólkuriðnaðarins.<br />
Spáð er að eftirspurn<br />
eftir mjólk muni aukast um 125<br />
milljónir tonna fram til 2015 en<br />
framboðið aðeins um helming þess.<br />
Áætlað er að í Kína vaxi eftirspurnin<br />
um 12-15 milljónir tonna á ári,<br />
sem mæta verði með innflutningi.<br />
Udo Folgart, formaður samtaka<br />
mjólkurframleiðenda í Þýskalandi,<br />
upplýsti að þróunin á þýska mjólkurmarkaðnum<br />
hefði orðið allt<br />
önnur en spáð var fyrir fáum árum.<br />
Offramleiðslan hefði horfið og<br />
salan slegið öll fyrri met. Það hefði<br />
auðveldað mjólkurbúum að hækka<br />
verðið, einnig á heimamarkaði.<br />
Landsbygdens Folk<br />
Tillögur Brundtland-nefndar SÞ í<br />
umhverfismálum frá 1987<br />
Varnaðarorð frá orkuráði SÞ um líforku<br />
„Hún á bæði að tryggja framboð<br />
á orku og að staðbundið jafnt sem<br />
hnattvænt umhverfi njóti verndar,“<br />
segir Mats Karlsson, formaður<br />
orkuráðs SÞ.<br />
Samkvæmt skýrslunni getur<br />
aukin áhersla á ræktun líforku<br />
dregið úr fátækt, aukið framboð á<br />
orku og styrkt búsetu í dreifbýli.<br />
Jafnframt fjallar hún um hvaða<br />
áhrif framleiðsla líforku getur haft<br />
á matvælaöryggi, breytingar á veðurfari<br />
og líffræðilegan fjölbreytileika,<br />
náttúruauðlindir, sem og<br />
atvinnutækifæri og viðskipti.<br />
Nú hefur það hins vegar gerst að<br />
mjög kröftugt afbrigði af svartryði,<br />
nefnt Ug99, er farið að dreifa sér.<br />
Það kom upp í Uganda í Afríku árið<br />
1999 og hefur síðan hægt og bítandi<br />
dreift sér um Austur-Afríku.<br />
Í janúar á þessu ári barst það yfir<br />
til Jemen og norður á bóginn til<br />
Súdan. Sérfræðingar telja að áður<br />
en langt um líður berist sveppurinn<br />
til Egyptalands, Tyrklands<br />
og Miðausturlanda og þaðan til<br />
Indlands. Eftir það er það aðeins<br />
spurning um tíma hvenær hann<br />
berst til annarra heimsálfa.<br />
Sá langi tími, sem nú hefur liðið<br />
frá síðasta faraldri, hefur skapað<br />
falskt öryggi meðal þeirra sem bera<br />
ábyrgð á þessum málaflokki. Faðir<br />
„Grænu byltingarinnar“, Nóbelsverð<br />
launahafinn Norman Bor laug,<br />
varaði alþjóðasamfélagið við þegar<br />
árið 2002, þegar sveppurinn hafði<br />
skotið rótum í Kenya, en ekki var<br />
tekið mark á þeim viðvörunum.<br />
Síðasta aldarfjórðung hefur<br />
lítil áhersla verið lögð á að rækta<br />
með kynbótum þolna hveitistofna<br />
gegn svartryði. Alþjóðlega miðstöðin<br />
fyrir þróun nýrra hveiti- og<br />
maísstofna, CIMMYT, hefur fyrst<br />
nýverið beint kröftum sínum að<br />
Reglur um vottun<br />
Að áliti orkuráðs SÞ gæti sá skaði,<br />
sem yrði á mannlegu samfélagi og<br />
umhverfi, vegið upp kostina við<br />
aukna notkun á líforku, ef ekki væru<br />
jafnframt gerðar framkvæmdaáætlanir<br />
til að verja viðkvæm svæði<br />
og beina þróuninni í sjálfbæra átt.<br />
Þar má nefna að framleiðsla líforku<br />
hefði neikvæð áhrif ef gamall<br />
skógur yrði ruddur til að rækta<br />
þar gróður til orkuframleiðslu. Það<br />
gæti leitt til mikillar losunar koltvísýrings,<br />
bæði frá trjábolunum og<br />
Sjúkdómur herjar á hveitirækt<br />
því og reynir nú að afla aukins fjármagns<br />
til verkefnisins.<br />
Hinn hávirki stofn af svartryði,<br />
Ug99, er miklu skæðari en þeir<br />
sem fyrir voru. Af 50 genum hveitisins<br />
sem veita vörn gegn svartryði<br />
eru einungis 10 sem í nokkrum<br />
mæli gefa mótstöðuafl gegn Ug99.<br />
Stofnar með þessi gen hafa nú<br />
verið víxlfrjóvgaðir með uppskerumiklum<br />
hveitistofnum frá Kenya<br />
og Eþíópíu. Í Afganistan, Indlandi,<br />
Nepal og Pakistan fara nú einnig<br />
fram tilraunir með að rækta nýja<br />
hveitistofna.<br />
Verkefnið er þannig komið af<br />
stað en áætlað er að það taki 5-8 ár<br />
að rækta þolið útsæði. Sérfræðingar<br />
halda því fram að til þess að þetta<br />
takist þurfi að leggja 3-5% af<br />
hveitiökrum undir ræktun á svartryðsþolnu<br />
útsæði.<br />
Það veldur svo enn frekari<br />
áhyggjum að virkni Ug99 svartryðsins<br />
fer enn vaxandi, auk þess<br />
sem dreifingarmöguleikar sveppsins<br />
aukast jafnt og þétt. Hveitiakrar<br />
nú á tímum eru þéttir, þeir fá mikinn<br />
áburð og jafnvel vökvun. Við<br />
þessi skilyrði nýtur sveppurinn sín<br />
sérlega vel og dreifist hratt.<br />
Við þær miklu samgöngur sem<br />
Um þessar mundir er þess minnst<br />
að 20 ár eru liðin síðan nefnd á<br />
vegum Sameinuðu þjóðanna um<br />
umhverfis- og þróunarmál lagði<br />
fram tillögur sína. Formaður<br />
nefnd arinnar var Gro Harlem<br />
Brundtland, fyrrverandi forsætisráðherra<br />
Noregs, og boðskapur<br />
nefndarinnar var: Sjálfbær þróun.<br />
Hverju hafa tillögurnar svo feng-<br />
hafa ekki reynst haldbærar<br />
ið áorkað nú 20 árum eftir að þær<br />
voru lagðar fram sem tímamóta<br />
stefnumörkun Svarið er: Engu.<br />
Fyrir nokkru flutti Gro Harlem<br />
Brundtland ræðu á þingi norska<br />
verkamannaflokksins. Þar gagnrýndi<br />
hún þá sem vildu gera aðgerðir<br />
í veðurfarsmálum að spurningu<br />
um meinlætalíf og sjálfsaga.<br />
Brundtland-nefndin boðaði hvorugt.<br />
Nei, við hagvexti ríkra landa<br />
mátti alls ekki hrófla til að gefa<br />
fátækum löndum svigrúm til að<br />
jafna aðstöðu sína gagnvart efnuðum<br />
löndum. Boðskapur nefndarinnar var<br />
samstiga boðskap Bush forseta eldri<br />
til umhverfisráðstefnu Sameinuðu<br />
þjóðanna í Rio de Janeiro árið 1992:<br />
„Breyting á bandarískum lífsstíl er<br />
ekki á dagskrá hér.“<br />
því kolefni sem safnast hefur fyrir í<br />
jarðvegi þar sem skógurinn vex.<br />
Af þeim ástæðum þarf að koma<br />
á fót alþjóðlegu vottunarkerfi sem<br />
fylgist með losun gróðurhúsalofttegunda<br />
til þess að tryggja að framleiðsla<br />
líforku uppfylli umhverfisstaðla<br />
í ferlinum frá ræktunarstaðnum<br />
til eldsneytistanksins.<br />
Með þessum fyrirvörum er það<br />
niðurstaða skýrslunnar að markaður<br />
fyrir líforku opni nýja möguleika<br />
fyrir bændur. Nationen<br />
eiga sér stað nú á tímum þá berst<br />
sveppurinn auðveldlega milli landa<br />
og heimsálfa. Að sögn tímaritsins<br />
New Scientist hefur öryggismálaráðuneyti<br />
Bandaríkjanna þegar<br />
fjallað um þá áhættu að hryðjuverkamenn<br />
beri með sér gró af ryðsveppi<br />
milli landa.<br />
Unnt er að verjast ryðsveppnum<br />
með því að sprauta akrana. Í fátækum<br />
löndum, þar sem hættan er mest,<br />
hafa bændur yfirleitt ekki ráð á að<br />
kaupa úðunarefni, þó að góð efni<br />
séu á boðstólum. En jafnvel ríkt<br />
land eins og Bandaríkin á ekki nóg<br />
af varnarefnum ef jafnframt þarf að<br />
berjast gegn sojabaunaryði sem er<br />
vandamál í sojabaunarækt þar.<br />
Ef svartryðið nær fótfestu í mörgum<br />
löndum samtímis má vænta þess<br />
að fátækustu löndin mæti afgangi í<br />
baráttunni við sjúkdóminn. Að sögn<br />
Norman Borlaug verður að treysta<br />
á úðun í fyrstunni en stefna síðan á<br />
þolna stofna, sem henta ræktunarskilyrðum<br />
á hverjum stað, þegar frá<br />
líður. Hann telur einnig að gagnleg<br />
mótstöðugen finnist í grasi í náttúrunni<br />
og öðrum gróðri. Hann bendir<br />
jafnframt á að sveppurinn ráðist<br />
ekki á hrísgrjónajurtina og spyr sig<br />
hvað því valdi. Landsbygdens Folk<br />
Alls lagði Brundtland-nefndin<br />
til fimm- til tíföldun á iðnaðarframleiðslu<br />
ríkja heims næstu 40 árin.<br />
Þessari aukningu er þegar náð, 20<br />
árum síðar, ekki síst með hjálp olíu<br />
og kola sem unnin eru úr jörðu.<br />
En fljótlega eftir að tillögurnar<br />
komu fram fóru að heyrast varnaðarorð.<br />
Tryggve Haavelmo, norskur<br />
nóbelsverðlaunahafi í hagfræði,<br />
sagði í viðtali þegar árið 1990:<br />
„Aukinn hagvöxtur í ríkum löndum<br />
er skelfileg tilhugsun. Hann<br />
stenst ekki gagnvart umhverfinu.<br />
Fríverslun ógnar einnig umhverfinu<br />
með því að auka neysluna. Án<br />
þeirra hliðaráhrifa væru skipti á<br />
vörum og þjónustu af hinu góða. Ég<br />
vara hins vegar við því að andrúmsloftið<br />
verði mengað með ú<strong>tbl</strong>æstri<br />
frá bílum og skipum í því skyni.“<br />
Hvað hefði Haavelmo, sem nú er<br />
látinn, sagt um það að flytja fisk frá<br />
Barentshafinu til Kína til flökunar<br />
og síðan aftur til Evrópu í fiskborð<br />
verslana<br />
Nationen<br />
Varast ber að<br />
grilla pylsur<br />
við opinn eld<br />
Komið hefur í ljós að varasamt<br />
er að grilla pylsur við<br />
logandi eld. Lengi hefur verið<br />
vitað að grillun og steiking<br />
getur myndað skaðleg efnasambönd<br />
í mat.<br />
Matvælaeftirlitið í Noregi<br />
fól norskri vísindanefnd um<br />
matvælaöryggi að meta hvort<br />
samband væri á milli mikillar<br />
neyslu á grillmat og krabbameins.<br />
Niðurstaða nefndarinnar<br />
var sú að þarna væri samhengi<br />
á milli við yfirdrifna neyslu<br />
á grillmat, þ.e. 30 sinnum eða<br />
oftar á sumri.<br />
Grillun yfir opnum eldi<br />
getur valdið því að efnið PAH<br />
(Polysykliske aromatiske<br />
hydrokarbonater) og HA<br />
(heterosykliske aromatiske<br />
aminer) myndist en þessi efni<br />
geta valdið krabbameini.<br />
Helle Knutsen, sem á sæti í<br />
vísindanefndinni um matvælaöryggi,<br />
staðfesti að hæstu gildi<br />
þessara efna væru í pylsum<br />
grilluðum við logandi eld. Hún<br />
mælir með því að grilla á glóðunum.<br />
Mette Habberstad, talsmaður<br />
Norska ferðafélagsins (Den<br />
Norske Turistforening), bendir<br />
á að orð hafi lengi legið á því að<br />
brenndar pylsur væru ekki hollur<br />
matur en bendir jafnframt á<br />
að það sé svo margt matarkyns<br />
sem megi grilla. Einnig má<br />
grilla mat í álpappír til að auka<br />
hollustu hans. Helle Knutsen<br />
staðfestir að þannig megi forðast<br />
hin varasömu efnasambönd.<br />
Nationen
33<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Nýliðið vor var óvanalega þurrt<br />
og hlýtt víða í Mið- og Austur-<br />
Evrópu. Þurrkarnir valda bæði<br />
bændum og kornfyrirtækjum<br />
áhyggjum og þau hafa nú þegar<br />
varað við samdrætti í kornframleiðslu<br />
og verðhækkunum.<br />
Kröftugt háþrýstisvæði hefur<br />
valdið því að hiti sl. vor var eins<br />
og um hásumar um nær alla Mið-<br />
Evrópu. Jafnvel um páskaleytið var<br />
hiti víða allt að 30°C.<br />
Verst kemur ástandið niður á<br />
ræktun maltbyggs, sem notað er til<br />
ölgerðar, og ölgerðir spá nú þegar<br />
verðhækkun á öli þegar líður á árið.<br />
Kornskortur á alþjóðlegum<br />
mörkuðum<br />
Alþjóðlegir kornmarkaðir hafa<br />
þegar látið í ljós áhyggjur yfir þurrkunum<br />
í Evrópu en í Bandaríkjunum<br />
hafa vorfrost einnig skaðað kornræktina.<br />
Afleiðingin er sú að verð<br />
á hveiti og maís á mörkuðum hefur<br />
þegar hækkað verulega.<br />
Hveitibirgðir í heiminum eru nú<br />
þær minnstu í 25 ár. Með það í huga<br />
hafa fregnir um hugsanlegan samdrátt<br />
í hveitiframleiðslu í Evrópu<br />
valdið áhyggjum. Láti úrkoman á<br />
sér standa getur það haft alvarlegar<br />
afleiðingar í för með sér, að áliti<br />
franska markaðsráðgjafarfyrirtækisins<br />
Aqvitel.<br />
Alþjóða kornráðið, International<br />
Grain Counsil (IGC), hefur einnig<br />
uppi varnaðarorð. Mark aðs fræðingar<br />
þess benda á að eftirspurn<br />
eftir korni sé vaxandi og að 100<br />
milljóna tonna framleiðsluaukning<br />
í ár nægi ekki til að fullnægja<br />
aukinni eftirspurn. IGC bendir<br />
einnig á að kornbirgðir hafi ekki<br />
verið minni síðan á 8. áratug síðustu<br />
aldar. Markaðsfræðingarnir<br />
hafa þegar dregið úr uppskeruspá<br />
í Bandaríkjunum um eina milljón<br />
tonna en þeir hafa enn ekki metið<br />
uppskeruhorfur í Evrópu.<br />
IGC áætlaði kornbirgðir í heiminum<br />
um sl. áramót 115 milljónir<br />
tonna en þær voru 134 milljónir<br />
tonna um áramótin 2005/06.<br />
Varúðaráætlun á Ítalíu<br />
Á Ítalíu hyggst ríkisstjórnin<br />
leggja fram varúðaráætlun vegna<br />
hinna miklu þurrka sem þar hafa<br />
verið síðan í september í fyrra.<br />
Kornforðabúr landsins, Pódalurinn,<br />
hefur sérstaklega orðið illa úti.<br />
Vatnsstaðan í Pófljótinu er sex<br />
Þurrkar hafa áhrif á kornuppskeru í Evrópu í ár<br />
metrum lægri en eðlilegt má teljast<br />
og margar hliðaránna, en þær eru<br />
alls 141, eru vatnslausar.<br />
Þriðjungur af uppskeru nytjagróðurs<br />
í Ítalíu fellur til í Pódalnum.<br />
Bregði ekki til úrkomu fljótlega<br />
hefur það alvarlegar afleiðingar.<br />
Árið 2003 voru þarna miklir þurrkar<br />
og samtök ítalskra bænda, Coldiretti,<br />
óttast að það endurtaki sig.<br />
Náttúruverndarsamtökin WWF<br />
gagnrýna ítalskan landbúnað<br />
fyrir að fara illa með vatnið með<br />
útiræktun á tegundum sem þurfa<br />
mikla vökvun, svo sem fljótvaxin<br />
jarðarber, sykurrófur og maís. Ítalir<br />
vökva 1,6 milljónir hektara.<br />
Þurrkurinn hefur einnig bitnað<br />
á mikilvægum kornræktarsvæðum<br />
í Austur-Evrópu. Í Ungverjalandi<br />
stigu upp mikil rykský við sáningu<br />
á maís og í Úkraínu, einkum sunnan-<br />
og austanverðum hlutum landsins,<br />
hefur hiti og þurrkur valdið<br />
skaða.<br />
Landsbygdens Folk
34<br />
Á markaði<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Verð á greiðslumarki mjólkur<br />
Dagsetning<br />
gildistöku<br />
Sala á<br />
greiðslumarki ltr.<br />
Grasfræ á 7.000 hektara flutt inn 2006<br />
Á síðastliðnu ári voru flutt til landsins ríflega 217<br />
tonn af grasfræi. CIF verðmæti þess var um 33<br />
milljónir króna eða 152 kr/kg. Að jafnaði þarf um<br />
30 kg í hektarann, þannig að þetta fræmagn dugar í<br />
ríflega 7.000 hektara lands. Upplýsingar eru fengnar<br />
frá Hagstofu <strong>Íslands</strong>.<br />
Í töflunni hér að neðan er að finna magn og verð<br />
einstakra tegunda, eftir númerum í tollskrá. Á innflutt<br />
fræ leggjast ýmiskonar gjöld, á fræ í pappírsumbúðum<br />
leggst 7 kr/kg úrvinnslugjald og 3 kr/kg ef það er í<br />
plastumbúðum. Í báðum tilfellum á þetta við um hvert<br />
kg umbúða. Þá skal greiða 3,1% eftirlitsgjald af sáðvöru<br />
og er gjaldstofninn tollverð vörunnar.<br />
Fyrir þá sem ekki kannast við skammstafanirnar<br />
FOB og CIF, þá merkir sú fyrrnefnda „free on board“,<br />
það er verð vöru sem komin er í skip í útflutningshöfn.<br />
Sú síðarnefnda merkir „cost, insurance, freight“, það er<br />
verð vöru komið á hafnarbakkann í innflutningshöfn,<br />
þar sem búið er að greiða fyrir vöruna sjálfa, flutning,<br />
tryggingu og uppskipun hennar.<br />
Frægerð og tollskrárnúmer Magn, tonn FOB verð<br />
(þús. kr)<br />
CIF verð<br />
(þús. kr)<br />
Flutningskostnaður<br />
kr/kg<br />
Meðalverð<br />
(CIF) kr/kg<br />
fræs<br />
Smárafræ í >=10 kg umbúðum<br />
13,1 1.064 1.195 10 91,22<br />
1209.2201<br />
Annað smárafræ 1209.2209 0,02 102 114 600 5.700<br />
Túnvingulsfræ í >=10 kg umbúðum 21,0 3.123 3.355 11 159,76<br />
1209.2301<br />
Annað túnvingulsfræ 1209.2309 8,7 1.030 1.107 8,90 127,24<br />
Vallarsveifgrasfræ í >=10 kg umbúðum 5,5 1.208 1.415 37,60 257,27<br />
1209.2401<br />
Annað vallarsveifgrasfræ 1209.2409 44,5 5.206 5.566 8,10 125,08<br />
Rýgresisfræ í >= 10 kg umbúðum<br />
26,9 3.668 3.964 11 147,36<br />
1209.2501<br />
Annað rýgresisfræ 1209.2509 44,6 3.870 4.152 6,30 93,09<br />
Vallarfoxgrasfræ í >= 10 kg umbúðum 57,8 5.490 5.971 8,30 103,30<br />
1209.2601<br />
Annað vallarfoxgrasfræ 1209.2609 47,9 7.985 8.751 16 182,69<br />
Annað grasfræ í >=10 kg umbúðum 31,7 7.796 8.378 18,40 264,29<br />
1209.2901<br />
Annað grasfræ 1209.2909 20,8 3.254 3.551 14,30 170,72<br />
Innflutningur á kartöflum, grænmeti ofl. frá áramótum<br />
magn, kg<br />
Apríl<br />
fob, þús.<br />
kr<br />
Uppsafnað frá<br />
upphafi verðlagsárs, ltr.<br />
Frá áramótum<br />
cif, þús. kr magn, kg fob, þús.<br />
kr<br />
Meðalverð síðustu<br />
500.000 ltr. kr/ltr*<br />
1. september 2006 770.408 770.408 306<br />
1. október 2006 255.807 1.026.215 302,26<br />
1. nóvember 2006 237.742 1.263.957 287,76<br />
1. desember 2006 413.565 1.677.522 270,61<br />
1. janúar 2007 672.824 2.350.346 280,31<br />
1. febrúar 2007 498.998 2.849.344 274,84<br />
1. mars 2007 243.870 3.093.214 277,29<br />
1.apríl 2007 3<strong>12.</strong>313 3.405.527 287,38<br />
1. maí 2007 198.489 3.604.016 285,76<br />
1. <strong>júní</strong> 2007 265.078 3.869.094 277,14<br />
cif, þús. kr<br />
Kartöflur 72.780 4.623 5.363 278.115 16.296 18.313<br />
Tómatar 86.118 14.187 15.735 308.983 40.674 47.567<br />
Nýtt blómkál og hnappað 35.923 5.648 6.633 156.198 23.618 28.313<br />
spergilkál<br />
Nýtt hvítkál 103.396 1.908 2.618 278.624 4.759 6.535<br />
Nýtt spergilkál 22.494 3.013 3.809 88.215 10.375 13.879<br />
Jöklasalat 91.516 <strong>12.</strong>516 16.552 394.644 44.528 60.805<br />
Annað nýtt salat 32.220 <strong>12.</strong>561 18.767 116.651 46.669 69.803<br />
Gulrætur og næpur 108.016 7.594 <strong>11.</strong>038 335.655 25.549 38.692<br />
Nýjar gulrófur 15.690 631 711 45.249 1.692 1.899<br />
Gúrkur 1.917 212 239 115.058 16.250 20.638<br />
Ný paprika 133.127 32.366 35.751 462.511 95.039 109.843<br />
Ný jarðarber 30.995 <strong>12.</strong>310 16.152 115.330 49.489 64.300<br />
Nýir sveppir 13.021 4.269 2.703 48.007 13.943 19.774<br />
Laun á bændabýlum<br />
Nú fer í hönd sá árstími þegar sumarstarfsfólk streymir í sveitirna<br />
til að vinna við heyskap, mjaltir og önnur störf sem tilheyra<br />
sumrinu. Í gildi er samningur milli Bændasamtaka <strong>Íslands</strong> og<br />
Starfsgreinasambands <strong>Íslands</strong> um lágmarks kauptaxta á bændabýlum.<br />
Samningarnir eru með innifaldri desember- og orlofsuppbót samkvæmt<br />
kjarasamningi. Mánaðarlaun miðast við 40 stunda vinnuviku<br />
eða 173,33 stundir á mánuði. Samningurinn tilgreinir einnig tímakaup<br />
miðað við dagvinnu, yfirvinnu og stórhátíðir sem og eftir aldri<br />
launþega. Við röðun í kauptaxta gildir afmælismánuður. Þá er að finna<br />
umsaminn frádrátt frá launum vegna fæðis og húsnæðis. Samningurinn<br />
er á heimasíðu Bændasamtakanna, www.bondi.is, þar sem einnig er<br />
að finna upplýsingar um stéttarfélagsgjald, lífeyrissjóðsgjald, sjúkrasjóðsgjald<br />
o.s.frv.<br />
Athygli launagreiðenda er einnig vakin á að fæði og húsnæði teljast<br />
til skattskyldra launatekna.<br />
Fiskisaga kaupir Ostabúðina<br />
á Bitruhálsi og Mjólkurbúðina<br />
„Við sjáum ýmsan hag í þessum<br />
kaupum og einn af þeim<br />
er að útfæra veisluþjónustuna<br />
meira og tvinna alla þessa þætti<br />
saman, það er kjöt, fisk, osta<br />
og mjólkurvörur. Með kaupum<br />
á Ostabúðinni fáum við til<br />
að mynda heilmikla þekkingu<br />
og reynslu starfsfólks en þar er<br />
mikil framleiðsla í veisluréttum.<br />
Við viljum selja gæðaosta í<br />
sælkeraverslunum okkar, osta<br />
sem fólk getur borðað með eða<br />
eftir máltíð. Hugmyndin er einnig<br />
að setja upp sælkeraverslun<br />
á Selfossi innan tíðar þannig að<br />
þetta er mjög spennandi verkefni,“<br />
segir Haukur Víðisson,<br />
framkvæmdastjóri Fiskisögu og<br />
Gallerís Kjöts.<br />
„Við sjáum ýmsan hag í þessum<br />
kaupum og einn af þeim er að<br />
útfæra veisluþjónustuna meira og<br />
tvinna alla þessa þætti saman, það<br />
er kjöt, fisk, osta og mjólkurvörur.<br />
Með kaupum á Ostabúðinni fáum<br />
við til að mynda heilmikla þekkingu<br />
og reynslu starfsfólks en þar<br />
er mikil framleiðsla í veisluréttum.<br />
Við viljum selja gæðaosta í<br />
sælkeraverslunum okkar, osta sem<br />
fólk getur borðað með eða eftir<br />
máltíð. Hugmyndin er einnig að<br />
setja upp sælkeraverslun á Selfossi<br />
Múgsaxarar snúa aftur<br />
Fyrsti sjálfkeyrandi múgsaxarinn,<br />
sem fluttur er inn til<br />
landsins um árabil, var afhentur<br />
verktakafyrirtækinu Túnfangi<br />
á dögunum. Fyrirtækið er í eigu<br />
þeirra Davíðs Ingvasonar og<br />
Sigurðar Ágústssonar og tekur<br />
að sér heyskap fyrir bændur.<br />
Saxarinn er að gerðinni Claas<br />
Jaguar 850 Speedstar með fjórhjóladrifi<br />
og knúinn áfram af 412<br />
hestafla mótor. Vélin sem Túnfang<br />
innan tíðar þannig að þetta er mjög<br />
spennandi verkefni,“ segir Haukur<br />
Víðisson, framkvæmdastjóri<br />
Fiskisögu og Gallerís Kjöts.<br />
Fiskisaga, sem meðal annars á<br />
og rekur samnefndar fiskbúðir og<br />
kjötbúðirnar Gallerý kjöt, hefur<br />
samið við og Osta- og smjörsöluna<br />
og Mjólkursamsöluna um<br />
kaup á Ostabúðinni á Bitruhálsi og<br />
Mjólkurbúðinni á Selfossi. Fram<br />
kemur í tilkynningunni að eigendaskipti<br />
verði á morgun og verða<br />
báðar verslanir starfrækar áfram<br />
með svipuðu sniði.<br />
keypti er m.a. með sjálfvirkum<br />
brýningarútbúnaði, stein- og stálvörn<br />
í tromlu, sjálfvirku smurkerfi<br />
og laser- útbúnaði sem les staðsetningu<br />
múgans og stýrir vélinni<br />
eftir honum. Múgsaxarar sem þessi<br />
voru algengir hérlendis á tímum<br />
graskögglaverksmiðjanna en sölumenn<br />
Vélfangs telja í fréttatilkynningu<br />
að tækið eigi eftir að breyta<br />
fóðuröflun á Íslandi til batnaðar og<br />
gera hana fjölbreyttari.
35<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Æðarbændur<br />
Móttaka æðardúns, hreinsun og sala<br />
• Erum leiðandi í hreinsun og sölu sem yfir 100 viðskiptavinir<br />
okkar sanna.<br />
• Ekki geyma dúninn.<br />
• Láttu okkur sjá um að koma dúninum í verð fyrir þig.<br />
• Þaulvant fólk<br />
• Elsta starfandi æðradúnshreinsun í landinu<br />
• Öruggir viðskiptahættir<br />
• Örugg sala<br />
• Frábært verð.<br />
• Dúnninn hreinsaður strax og seldur<br />
• Himinn er þekkt vörumerki með örugg viðskiptasambönd<br />
• Fljót og góð þjónusta<br />
HIMINN<br />
Hilmar eða Þórunn<br />
s. 434-1430, 893-6745 434-1588, 434-1429.<br />
himinn@simnet.is<br />
www.bbl.is<br />
Sturtu vagnar<br />
og stálgrindahús<br />
frá<br />
WECKMAN<br />
Sturtuvagnar<br />
Einnig þakog<br />
veggstál<br />
á góðu verði<br />
Stálgrindahús.<br />
Margar gerðir,<br />
hagstætt verð.<br />
H. Hauksson ehf<br />
Suðurlandsbraut 48<br />
Sími: 588 1130<br />
Fax: 588 1131
36<br />
Líf og starf<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Bókarfregn<br />
Úr steinaríkinu – Náttúruskoðarinn III<br />
Út er komin bókin Úr steinaríkinu.<br />
Höfundur er Bjarni E.<br />
Guðleifsson, náttúrufræðingur, á<br />
Möðruvöllum í Hörgárdal. Bókin<br />
er þriðja ritið í bókaflokki hans<br />
Náttúruskoðarinn, en áður hafa<br />
komið út bækurnar Úr dýraríkinu,<br />
2005, og Úr jurtaríkinu,<br />
2006.<br />
Bókin veitir margháttaðan fróðleik<br />
um steinaríkið, eins og fyrri<br />
bækur höfundar veittu um dýraríkið<br />
og jurtaríkið. Fram kemur bæði<br />
í formála bókarinnar og heimildaskrá<br />
að vel hefur verið vandað til<br />
efnisöflunar og að margir kunnáttumenn,<br />
hver á sinu sviði, hafa lesið<br />
yfir handritið. Þannig er í bókinni<br />
mikill og staðgóður fróðleikur um<br />
steinaríkið, bæði eins og það er frá<br />
náttúrunnar hendi en einnig inngrip<br />
mannsins í það og hagnýting þess<br />
til mannlegra þarfa<br />
Væntanlegir lesendur gætu ætlað<br />
að hér lægi klippt og skorið fyrir<br />
alþýðleg og aðgengileg bók um<br />
það efni, sem bókarheitið vísar til,<br />
steinaríkið. Víst má það til sanns<br />
vegar færa. Allar „ríkja“ bækur<br />
Bjarna, dýra-, jurta- og steinaríkja,<br />
sprengja þó þann ramma utan af sér.<br />
Er þetta kostur eða galli Víst<br />
er hugsanlegt að einhverjir kaupi<br />
bókina og telji sig svikna af því hve<br />
langt Bjarni seilist út á jaðar eða út<br />
fyrir uppgefið heiti á titilsíðu. Mér<br />
segir þó hugur að hinir verði í miklum<br />
meirihluta sem þakka fyrir allt<br />
það hugmyndaríki, sem í bókinni er<br />
að finna.<br />
Þannig er að á þeirri upplýsingaöld,<br />
sem við nú lifum, þá er vandinn<br />
frekar að verja sig fyrir upplýsingaflóðinu<br />
heldur en að láta það stjórnlaust<br />
yfir sig ganga. Í því grugguga<br />
fljóti, sem þar vellur fram, sé það<br />
mörgum að skapi að leggja eyra<br />
við þann streng sem Bjarni slær í<br />
bókum sínum, þjóðlegan og náttúruvænan<br />
stíl, þar sem höfundur<br />
kann þá list að skopast að sjálfum<br />
sér. Sögur og sagnir og ekki síður<br />
Vefrænt aðgengi að loftmyndum<br />
ljóð og kveðskapur tengdur náttúrunni<br />
er þar áberandi og meðvitað<br />
eða ómeðvitað er bókin andóf gegn<br />
tíðaranda efnishyggju og úrvalsvísitalna<br />
og vitnisburður um það að<br />
lífsfyllingin kemur innan frá þegar<br />
betur er að gáð.<br />
Ég sé fyrir mér að bókin henti<br />
vel þeim sem er á leið í sumarbústað<br />
til að vinda ofan af streitu<br />
hversdagsins, hún er á bylgjulengd<br />
við bjarkarilm og fuglasöng sem og<br />
íslenskan ljóða og sagnaarf án þess<br />
að slaka nokkuð á fræðilegu gildi<br />
sínu.<br />
Ég sé bókina einnig fyrir mér til<br />
tækifærisgjafa, bæði handa leitandi<br />
fólk á leið út í lífið og þeim sem<br />
eiga sér ljúfar minningar um tengsl<br />
við náttúru og umhverfi.<br />
Það er margt og mikið vitað um<br />
steinaríkið en tóninn sem sleginn er<br />
í þessari bók er ekki víða sleginn.<br />
Matthías Eggertsson<br />
Fram kom í síðasta Bændablaði<br />
að <strong>Bændasamtök</strong> <strong>Íslands</strong> og<br />
Loftmyndir ehf hafa gert með<br />
sér samning um vefrænt aðgengi<br />
BÍ að landfræðilegum gögnum<br />
Loftmynda.<br />
Loftmyndir ehf hafa staðið fyrir<br />
loftmyndaflugi frá árinu 1996 og hafa<br />
þeir nú lokið við að taka myndir af<br />
öllu landinu. Myndatöku er þó hvergi<br />
lokið því ætlunin er að endurnýja<br />
myndirnar á nokkurra ára fresti.<br />
Fjölmörg tækifæri skapast með<br />
aðgengi að loftmyndasafni sem<br />
þessu enda myndirnar í góðri upplausn.<br />
Fyrst og fremst hafa ráðunautar<br />
nú möguleika á að nota<br />
loftmyndir sem hjálpargögn við<br />
þeirra hefðbundnu störf. Einfalt<br />
er að mæla vegalengdir og flatarmál<br />
og taka hnitapunkta með<br />
hjálp veflausnarinnar. Þess vegna<br />
nýtast myndirnar vel í alla ráðgjöf<br />
hvað varðar jarðrækt og framræslu.<br />
Einnig til að staðsetja ýmsa<br />
hluti svo sem vatnsból og rotþrær.<br />
Veflausnin býður uppá möguleika til<br />
að geyma í gagnagrunni þau atriðið<br />
sem verið er að staðsetja og mæla.<br />
Með tímanum mun því byggjast upp<br />
miðlægur gagnagrunnur sem gefur<br />
okkur t.d. yfirlit yfir úttektir á þróunar-<br />
og jarðabótaverkefnum svo<br />
sem ræktun korns og upphreinsanir<br />
úr framræsluskurðum. Einnig mun<br />
með tímanum byggjast upp gagnagrunnur<br />
yfir ræktað land á Íslandi<br />
Bændur geta fengið gert túnkort<br />
á hagstæðara verði en almennt<br />
hefur tíðkast. Vegna þess að staðsetning<br />
túnanna er geymd í miðlægum<br />
gagnagrunni má með einföldum<br />
hætti, breyta og laga túnkortin eftir<br />
því sem ræktarlandið breytist.<br />
Ýmis sérverkefni má vinna með<br />
hjálp loftmyndanna gegn sérstöku<br />
gjaldi og má þar helst nefna hnitun<br />
landamerkja og verkefni sem<br />
tengjast skipulagsmálum við mannvirkjabyggingar,<br />
afmörkun stakra<br />
lóða og landspildna.<br />
Aðgengi að loftmyndagrunninum<br />
er nýtilkomið og eiga ráðunautar<br />
því eftir að læra og tileinka<br />
sér möguleikana sem honum fylgja.<br />
Margt á enn eftir að þróa og laga<br />
að þörfum ráðunauta og bænda.<br />
Frekari fréttir af þessum vettvangi<br />
er því að vænta von bráðar.<br />
BPB<br />
HEYRT Í SVEITINNI<br />
Kristján Gunnarsson<br />
mjólkureftirlitsmaður<br />
Stutt saga af uppátækjasömum<br />
frum kvöðlum í sveitinni<br />
Ábúendur í Holtsseli í Eyja fjarðarsveit,<br />
þau Guðrún Egilsdóttir og<br />
Guðmundur Jón Guðmundsson,<br />
eru þekkt fyrir að fara ótroðnar<br />
slóðir og hafa í áranna rás verið<br />
frumkvöðlar að mörgum nýjungum<br />
í bútækni.<br />
Þau hafa oftar en ekki flutt sjálf inn<br />
tæki og tól til bústarfanna enda afar<br />
dugleg að sækja sýningar erlendis<br />
og ekki síður að fara á eigin vegum<br />
og banka uppá hjá bændum í öðrum<br />
löndum ef þurft hefur til að skoða<br />
og spyrja eftir reynslu þarlendra<br />
bænda af hinum og þessum búnaði<br />
til búskaparins.<br />
Þá hafa þau undanfarin ár flutt inn<br />
og miðlað til bænda hómópatískum<br />
náttúruefnum frá fyrirtækinu Alta-<br />
Vet í Danmörku sem selur alls kyns<br />
stoð- og bætiefni til notkunar við<br />
margs konar sjúkdómum í skepnum,<br />
s.s. júgurbólgu, sleni og meltingarsjúkdómum<br />
og föstum hildum<br />
svo eitthvað sé nefnt.<br />
Og nýjasta „uppátæki“ þeirra hjóna<br />
er ísgerðin.<br />
Fyrir tæpum tveimur árum hófst<br />
framleiðsla á mjólkur-/rjómaís<br />
nefnt Holtselshnoss hjá Guðrúnu<br />
og Guðmundi eftir að þau höfðu<br />
skoðað áhugaverða ísgerðarvél<br />
erlendis.<br />
Guðmundur rak augun í auglýsingu<br />
í breska bændablaðinu Farmers<br />
Weekly þar sem þessi vél var kynnt<br />
og ákváðu þau að innrétta pláss á<br />
hlöðuloftinu og hefja ísgerðina.<br />
Ísinn er aðallega framleiddur<br />
fyrir betri veitingahús og sælkerabúðir<br />
og selst mjög vel.<br />
Ísinn er gerilsneyddur (ísvélin<br />
sér um það sjálf) og er án allra<br />
aukaefna og því hrein náttúruafurð<br />
en hefur samt eins árs geymsluþol<br />
í frysti.<br />
Ísvélin er mjög fullkomin og tölvustýrð<br />
en hægt er að velja á milli 400<br />
mismunandi uppskrifta við ísgerðina<br />
og allar hugsanlegar bragðtegundir,<br />
s.s. allar hefðbundnar tegundir eins<br />
og jarðarberja, vanillu, hnetu og<br />
súkkulaðiís en einnig framandi tegundir<br />
eins og bjórís (gæti orðið góð<br />
söluvara á börum) og margt fleira<br />
sem ísunnendum gæti þótt gott.<br />
Og svo datt þeim hjónum í<br />
hug sú snildarhugmynd að hressa<br />
uppá uppskriftalistann og hafa<br />
sínar einkauppskriftir til viðbótar.<br />
Auðvitað varð KEA-skyr fyrir<br />
valinu og farið var af stað með tilraunaframleiðslu<br />
af skyr-ís þar sem<br />
notað er hreint KEA-skyr án bragðefna<br />
sem undirstaða í framandi og<br />
frábæran ís sem býður uppá ýmis<br />
bragðefni, undirritaður smakkaði<br />
einmitt skyr-ís með bláberjum og<br />
er ekki hættur að sleikja út um nú<br />
þremur vikum síðar.<br />
Þá hafa þau einnig framleitt ítalskan<br />
ávaxtaís sem er bæði eggja- og<br />
mjólkurlaus, að ógleymdum ís fyrir<br />
sykursjúka.<br />
Nú stendur fyrir dyrum vígsla<br />
glæsilegs ísveitingastaðar sem innréttaður<br />
hefur verið á fjósloftinu í<br />
Holtsseli þar sem framreiddur verður<br />
ísinn góði ásamt léttum veitingum<br />
öðrum og verður gaman að rúlla<br />
í fjörðinn með frúna og barnabörnin<br />
í ísveislu í Holtssel.<br />
Þau hjón eru góð fyrirmynd um<br />
átakið „Beint frá býli“ og vís til<br />
fleiri uppátækja ef ég þekki þau rétt.<br />
Það var því mjög ánægjulegt og kom<br />
ekki á óvart að Búnaðarsamband<br />
Eyjafjarðar veitti þeim hvatningarverðlaunin<br />
2007.<br />
Hluti af ófullgerðu túnkorti.<br />
Veflausn og myndagrunnur Loftmynda ehf.<br />
www.bbl.is
37<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007
38<br />
Hetjusaga lamaðs bónda<br />
Heimildarmyndin Annað líf<br />
Ástþórs var forsýnd á hvítasunnudag<br />
á Skjaldborgarhátíðinni<br />
á Patreksfirði en myndin er<br />
hetjusaga ungs bónda, Ástþórs<br />
Skúlasonar á Melanesi á<br />
Rauðasandi, sem lamaðist fyrir<br />
neðan mitti eftir alvarlegt umferðarslys<br />
í byrjun árs 2003. Þrátt<br />
fyrir lömunina ákvað hann fyrir<br />
tæpu ári að taka við búforráðum<br />
á Rauðasandi eftir foreldra sína<br />
ásamt unnustu sinni, Margréti<br />
Fanneyju Sigurðardóttur.<br />
Í myndinni er fylgst með daglegu<br />
lífi Ástþórs, allt frá því hann<br />
stundaði endurhæfingu á Grensásdeildinni<br />
til dagsins í dag í bústörfunum.<br />
Ungi bóndinn mætir á hverjum<br />
degi miklum hindrunum og<br />
þröskuldum sem hann reynir að<br />
yfirstíga eftir bestu getu og eru fá<br />
verk sem vaxa Ástþóri í augum.<br />
„Ég hef alltaf verið hrifinn af<br />
bændum og mig hafði lengi langað<br />
að gera mynd um bónda. Síðan frétti<br />
ég af manni sem hafði lent í bílslysi,<br />
lamast fyrir neðan mitti og byggi í<br />
sveit en þá kviknaði áhugi minn.<br />
Ég hafði samband við Ástþór þegar<br />
Mikið var um að vera hjá Birnu<br />
Mjöll Atladóttur, bónda á<br />
Breiðavík í Vestur-Barða strandar<br />
sýslu, í sauðburðinum sem<br />
og öðrum sauðfjárbændum. Á<br />
þess um mikla álagstíma prófaði<br />
Birna Mjöll nýtt græðandi krem,<br />
Sára-Galdur, sem hún fullyrðir<br />
að hafi bjargað sér og sínum á<br />
þess um tíma.<br />
„Þessi uppgötvun mín á Sára-<br />
Galdri átti sér stað í sauðburðin um<br />
í fyrra. Þá vorum við með heimalninga<br />
og þrír þeirra fengu vörtur<br />
í kringum munninn. Sú sem<br />
ann aðist þá kvartaði yfir þessu og<br />
fannst þetta ljótt. Sárakremið var á<br />
borðinu svo að ég sagði stelpunni<br />
að bera þetta á útbrotin. Tveimur<br />
dögum síðar sagði hún að vörturnar<br />
væru horfnar en eftir voru einungis<br />
hárlausir blettir,“ útskýrir Birna<br />
Mjöll og segir jafnframt:<br />
„Ástæða þess að kremið var á<br />
borðinu var sú að í kringum sauðburðinn<br />
eru lömbin slímug og það<br />
er farið inn í rollur og maður brennur<br />
á höndum svo maður er alltaf<br />
að prófa ný krem. Sára-Galdur er<br />
svolítið feitt krem og þeir sem notuðu<br />
það í kringum sauðburðinn<br />
núna héldu sér góðum af þurrki og<br />
bruna allan tímann. Þetta er algjört<br />
undraefni. Þegar náttúran var að<br />
lifna við fékk ég flóabit og var með<br />
töflur við því. Eina nóttina var ég<br />
alveg viðþolslaus vegna ertings og<br />
hann var á Grensási og í fyrstu leist<br />
honum ekkert á að hafa mann yfir<br />
sér næstu árin en síðan sló hann til.<br />
Ég fylgdist með honum í þrjú ár frá<br />
2003 og fór alls 11 ferðir vestur á<br />
mismunandi árstíðum. Viðbrögð við<br />
myndinni hafa verið framar vonum<br />
og ég hef fengið góða gagnrýni.<br />
Núna er ég að undirbúa aðra heimildarmynd<br />
sem of snemmt er að tala<br />
ítarlega um en ég get sagt að hún<br />
gerist í sveit og náttúran er alltaf til<br />
staðar í myndunum mínum,“ segir<br />
Þorsteinn Jónsson kvikmyndagerðarmaður.<br />
ehg<br />
Undrakrem úr íslenskum jurtum<br />
Sumarsmiðja í Tjarnarlundi<br />
Dagana 2.-6. júlí næstkomandi<br />
verður starfrækt sumarsmiðja<br />
fyrir börn í Tjarnarlundi í<br />
Saurbæ og er hún ætluð börnum<br />
á grunnskólaaldri úr Dalasýslu<br />
og Austur-Barðastrandarsýslu.<br />
Markmiðið með sumarsmiðjunni<br />
er að gefa börnun á svæðinu<br />
kost á samstarf við fagmenn<br />
á sviði lista og hönnunar þar sem<br />
fléttað er saman verklegri og<br />
fræðilegri nálgun og unnið út frá<br />
aðstæðum á svæðinu. Innblástur<br />
verður fenginn frá umhverfi og<br />
meðal vindurinn sem er góður<br />
til að skapa hljóð en einnig til að<br />
láta hluti fljúga.<br />
Sumarsmiðjan er skipulögð í<br />
tengslum við Myndlistaskólann<br />
í Reykjavík en umsjónarmaður<br />
hennar er Þóra Sigurðardóttir<br />
fyrrum skólastjóri þess skóla.<br />
Skráning fer fram til 15. <strong>júní</strong><br />
í síma 551 1990. Námskeiðið<br />
stend ur í 20 kennslustundir og er<br />
möguleiki á að skrá börn í sumardvöl<br />
dagana sem það stendur yfir<br />
að Ytri-Fagradal á Skarðsströnd í<br />
náttúru Vesturlands, jarðfræði umsjá Höllu Stein ólfs dóttur sem<br />
og menningu, og áhersla lögð á<br />
að nýta þau hráefni og viðfangsefni<br />
sem tiltæk eru. Hljóðheimur<br />
umhverfisins og hversdagslegra<br />
hluta verður kannaður, þar á<br />
hefur full réttindi til að annast<br />
börn í sumardvöl. Nánari upplýsingar<br />
veitir Þóra í síma 896 1930.<br />
Sveitarstjórn Dalasýslu styrkir<br />
námskeiðið ásamt fleirum.<br />
Hér má sjá á heimalning á Breiðavík hvernig hann steyptist út í vörtum í<br />
kringum munninn en með því að bera kremið Sára-Galdur á útbrotin hurfu<br />
þau á tveimur dögum.<br />
bar á bitin Sára-Galdur. Við það fór<br />
kláðinn en ég fann enn aðeins fyrir<br />
bitunum.“<br />
Eingöngu íslenskar,<br />
ósnortnar jurtir<br />
Frá árinu 1990 hefur Aðalbjörg Þorsteinsdóttir<br />
starfað við að þróa og<br />
framleiða smyrsl, salva og áburði<br />
úr plöntum sem hún tínir á heimaslóðum<br />
sínum við Tálknafjörð<br />
og einnig á stórum svæðum við<br />
Patreksfjörð og Arnarfjörð. Hún á<br />
heiðurinn af kreminu Sára-Galdri<br />
sem Birna Mjöll á Breiðavík notar<br />
nú óspart með góðum árangri.<br />
„Það er mjög ánægjulegt að fá<br />
slík ummæli um vörurnar sínar<br />
en mest er um vert að virknin sé<br />
svona góð, þá er takmarkinu náð.<br />
Mér var ýtt út í þessa framleiðslu<br />
af fjölskyldunni eftir að hafa prófað<br />
og þróað uppskriftir sem ég sótti<br />
í hefðir og sögusagnir sem gengið<br />
hafa mann fram af manni á Íslandi<br />
í hundruð ára. Ég nota eingöngu<br />
íslenskar jurtir í vörurnar mínar<br />
og nota engin rotvarnar-, litar- eða<br />
ilmefni. Ég er komin með lífræna<br />
vottun á landsvæðið þar sem ég<br />
tíni villtu jurtirnar og það hefur<br />
mikla þýðingu,“ segir Aðalbjörg<br />
sem framleiðir einnig vöðva- og<br />
liðagaldur, fótagaldur, húðgaldur,<br />
bossa- og bumbukrem og varasalva.<br />
ehg<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Um 300 árlegir viðburðir á landinu<br />
Landssamtök hátíða og menningarviðburða (LHM) eru eins árs<br />
gömul samtök og hafa á skrá um þrjú hundruð árlegar hátíðir og<br />
viðburði hér á landi. Júlíus Júlíusson, formaður samtakanna, segir<br />
ýmislegt vera á döfinni hjá samtökunum.<br />
„Samtökin voru stofnuð í maí árið 2006 í Ketilshúsinu á Akureyri.<br />
Þar komu um 60 stofnfélagar allsstaðar að af landinu. Þeir sem vinna<br />
í þessu áttu engan til að leita til og voru margir einir að vinna í þessu<br />
hátíðaskipulagi og núna eru þetta víða orðnar miklar og stórar hátíðir.<br />
Því stofnuðum við þessi samtök til að standa sameiginlega vörð um<br />
hagsmuni og vinna saman á landsvísu við að kortleggja menningarviðburði.<br />
Núna er verkefni okkar að vera málsvari fyrir hátíðarnar, efla<br />
fagmennsku og fræðslu og koma upp þekkingarbrunni um alla viðburðina<br />
vítt og breitt um landið. Hugmynd er uppi um að stofna sjóð<br />
sem gæti þá hugsanlega styrkt viðburði og einnig er í burðarliðnum<br />
að opna heimasíðu með viðburðalista sem mikið er spurt um,“ segir<br />
Júlíus Júlíusson, formaður LHM, og framkvæmdastjóri Fiskidagsins<br />
mikla á Dalvík.<br />
Viðburðadagatal í <strong>júní</strong><br />
2. <strong>júní</strong>-19. ágúst Menningarveisla Sólheima<br />
8.-17. <strong>júní</strong> Víkingahátíð í Hafnarfirði<br />
18.-24. <strong>júní</strong> Við Djúpið, tónlistarhátíð á Ísafirði<br />
23. <strong>júní</strong> Jónsmessuhátíð víða um land<br />
23. <strong>júní</strong> Flughelgi Flugsafns <strong>Íslands</strong> á Akureyri<br />
23. <strong>júní</strong> Skógardagurinn mikli á Egilsstöðum<br />
23. <strong>júní</strong> Fjöruhlaðborðið í Hamarsbúð á Vatnsnesi<br />
22.-24. <strong>júní</strong> Harmonikkuhátíð í Húnaveri í Húnavatnshreppi<br />
28.-30. <strong>júní</strong> Blúshátíð á Ólafsfirði<br />
29.<strong>júní</strong>-1. júlí Bíldudals grænar á Bíldudal<br />
29. <strong>júní</strong>-1. júlí Hamingjudagar á Hólmavík<br />
27.-30. <strong>júní</strong> Djasshátíð á Egilsstöðum<br />
27. <strong>júní</strong>-1. júlí Act Alone leiklistarhátíð á Ísafirði<br />
30. <strong>júní</strong> Handverksdagurinn á Blönduósi<br />
Námskeið í tamningu fjárhunda<br />
Undanfarin ár hefur endurmennt<br />
unardeild LbhÍ boðið upp<br />
á námskeið í tamningu fjárhunda.<br />
Aðalleiðbeinandi námskeiðanna<br />
er Gunnar Einarsson<br />
frá Daðastöðum, en hann hefur<br />
í gegnum tíðina flutt inn öfluga<br />
hunda til undaneldis, alið og tamið<br />
fjölda hunda af Border Collie<br />
kyni. Hann hefur einnig leiðbeint<br />
um 850 manns á 111 námskeiðum<br />
á árabilinu frá 1993-2007. Áhugi<br />
á notkun fjárhunda við smalamennskur,<br />
einkum í sauðfjárrækt<br />
en einnig í hrossarækt, hefur<br />
stóraukist. Tamningaaðferðin<br />
get ur þó nýst einnig í öðrum tilgangi,<br />
þ.e. að hafa almennt betri<br />
stjórn á hundinum.<br />
Boðið er reglulega uppá grunnnámskeiði<br />
í tamningu fjárhunda<br />
sem og framhaldsnámskeið. Grunntamning<br />
gerir hundinn ekki sjálfkrafa<br />
að góðum fjárhundi, frekar<br />
en grunntamning á hrossum.<br />
Mikilvægt er því að beita markvissari<br />
þjálfum og bæta við frekari<br />
þekkingu þegar grunnatriðunum er<br />
náð. Hámarksfjöldi þátttakenda á<br />
hvert námskeið er 10.<br />
Þátttakendur vinna með eigin<br />
hund á námskeiðunum. Kennsla<br />
er að mestu verkleg en að auki<br />
eru haldnir fyrirlestrar um notkun<br />
fjárhunda. Námskeiðið nýtist eigendum<br />
Landamæra-Collie (Border-<br />
Collie) hunda best en eigendur annarra<br />
hunda geta einnig haft gagn<br />
af námskeiðinu. Lágmarksaldur<br />
hunda er 6 mánaða. Gerð er sú<br />
krafa að hundar sem koma á námskeiðið<br />
skulu vera bólusettir við<br />
smáveirusótt (smitsjúkdómur) og<br />
skal bólusetningin ekki vera eldri<br />
en 2 ára og ekki yngri en 10 daga.<br />
Hugsanleg smithætta er á ábyrgð<br />
hundaeigenda. Hundar skulu einnig<br />
vera ormahreinsaðir og skal sú<br />
hreinsun ekki vera eldri en 12 mánaða.<br />
Þrjú námskeið verða haldin nú í<br />
<strong>júní</strong>mánuði.<br />
Grunnnámskeið:<br />
Tími: fös. 15. <strong>júní</strong> kl 10:00-18:00<br />
og lau. 16. <strong>júní</strong> kl. 09:00-18:00<br />
(22,5 kennslustundir) að Ytra-<br />
Lóni á Langanesi.<br />
Tími: þri. 19. <strong>júní</strong> kl 10:00-18:00<br />
og mið. 20. <strong>júní</strong> kl 09:00-18:00<br />
(22,5 kennslustundir) að Kirkjubóli<br />
í Dýrafirði.<br />
Framhaldsnámskeið:<br />
Tími: mán. 18. <strong>júní</strong> kl 10:00-18:00<br />
(10 kennslustundir) í Eyjafirði<br />
– nánar tilgreint síðar.<br />
Námskeiðin eru styrkhæft í gegnum<br />
ýmis stéttarfélög sem og fyrir<br />
bændur gegnum Starfsmenntasjóð<br />
bænda – sjá www.bondi.is<br />
Upplýsingar og skráning: endurmenntun@lbhi.is<br />
eða í síma 433<br />
5033/843 5308. Einnig er hægt<br />
að skrá sig í gegnum heimasíðuna<br />
www.lbhi.is undir Námskeið í<br />
hægri stiku og á www.landbunadur.<br />
is – Nám og námskeið.<br />
Sumarhátíðin<br />
Bjartar nætur<br />
ehg<br />
Fjöruhlaðborð<br />
Um Jónsmessuna hefur á annan<br />
áratug verið haldin vegleg<br />
sumarhátíð í Hamarsbúð<br />
á Vatnsnesi. Að þessu sinni<br />
verður umrædd hátíð haldin<br />
laugardaginn 23. <strong>júní</strong> og<br />
hefst kl. 19:00. Þetta er orðinn<br />
árviss atburður þar sem<br />
Húsfreyjurnar á Vatnsnesi<br />
framreiða margs konar sælkerarétti<br />
sem sumir hverjir<br />
eru afar fáséðir á borðum<br />
landsmanna. Mikið er<br />
lagt upp úr að matföngin<br />
á hlaðborðinu séu allt í<br />
senn: Fjölbreytt, sérstök og<br />
í fyrsta gæðaflokki svo sem<br />
flestir geti fundið eitthvað<br />
við sitt hæfi í mat og drykk.<br />
Fjöruhlaðborðið er löngu<br />
landsþekkt og sækja gestir<br />
þangað um langan veg til að<br />
njóta þeirrar sérstöðu sem<br />
þarna er boðin.<br />
Áhugasömum skal bent á að<br />
matseðillinn er birtur á ://www.<br />
northwest.is<br />
Fastur liður í sumarhátíðinni<br />
eru tvær áhugaverðar gönguferðir<br />
sem farnar eru þennan<br />
sama dag, önnur á Vatnsnesfjalli,<br />
hin með ströndinni norðan<br />
Hamarsbúðar. Göngufólk endar<br />
ferðirnar við fjöruhlaðborðið.
39<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007
40<br />
Líf og lyst<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Fyrrverandi landbúnaðarráðherra, Guðni Ágústsson mætti á opna húsið,<br />
ásamt núverandi ráðherra, Einari Kristni Guðfinnssyni. Það fór vel á með<br />
þeim félögum enda mjög góðir vinir.<br />
Ný heimasíða Landbúnaðarstofnunar<br />
Einar Kristinn Guðfinnsson, nýr landbúnaðarráðherra opnaði nýlega<br />
nýja heimasíðu Landbúnaðarstofnunar á Selfossi. Það var gert<br />
við sama tækifæri og opið hús var hjá stofnunni þar sem gestir og<br />
gangandi gátu komið og skoðað húsnæði stofnunarinnar og kynnt<br />
sér starfsemi hennar. Þá var gestum boðið uppá pylsur og meðlæti<br />
að hætti hússins. Mikil ánægja var með opna húsið og framtakið hjá<br />
Landbúnaðarstofnun.<br />
MHH<br />
Jón Gíslason, forstjóri Landbúnaðarstofnunar<br />
kynnti nýja<br />
heimasíðu stofnunarinnar eftir<br />
að Einar Kristinn hafði opnað<br />
hana formlega. Slóðin á síðuna<br />
er www.lbs.is. Markmiðið<br />
með nýrri heimasíðu er að viðskiptavinir<br />
geti með auðveldum<br />
hætti nálgast upplýsingar,<br />
nauðsynleg umsóknareyðublöð<br />
og önnur gögn sem<br />
varða hagsmuni og starfsemi<br />
þeirra. Í framtíðinni er einnig<br />
stefnt að rafrænum viðskiptum<br />
og að viðskiptavinir geti<br />
nálgast upplýsingar um stöðu<br />
mála sem eru til umfjöllunar<br />
hjá stofnuninni.<br />
Farmers Market<br />
Útflutningur á næsta leiti<br />
Ýmislegt spennandi er á döfinni leggjum mikið upp úr hönnuninni<br />
hjá fyrirtækinu Farmers Market og setjum ekkert í gang nema vera<br />
sem hannar og framleiðir föt 100 prósent ánægð með vöruna og<br />
og fylgihluti eingöngu úr náttúrulegum<br />
hráefnum þar sem segir annar eigandi fyrirtækisins,<br />
það kostar oft margar tilraunir,“<br />
íslenska ullin er í hávegum höfð. Jóel Pálsson.<br />
Nýjar vörur og útflutningur til Á síðasta ári vann fyrirtækið úr<br />
Norðurlandanna er nú helst á tveimur tonnum af ull til að framleiða<br />
vörur sínar og mun það magn<br />
dagskrá.<br />
„Það er aðeins að bætast í hjá aukast töluvert á þessu ári.<br />
okkur en við erum að hlaða utan „Við erum með prjónakonur hér<br />
um kjarnann sem við erum með. Í heima en til lengri tíma erum við<br />
haust munum við selja alla vörulínuna<br />
okkar í Danmörku, Svíþjóð útflutningsvöru og að hægt sé að<br />
að hugsa þetta sem vörumerki og<br />
og mögulega í Finnlandi. Við vinna þetta fyrir stórar pantanir. Því<br />
erum að reyna að útvíkka og hugsa höfum við kannað aðstæður í Kína<br />
íslensku lopapeysuna aðeins upp á en þar eru möguleikar sem eru ekki<br />
nýtt og þróa hana. Það er frábært fyrir hendi hér heima. Hérna er þetta<br />
að geta verið með íslenskt hráefni aðallega gert í íhlaupavinnu en það<br />
í sölu erlendis en við erum fyrst er erfitt að eiga við það til lengdar<br />
nema að maður eigi og fremst að keppa í gæðum. Við<br />
verksmiðju.<br />
Nýr vefur Veðurstofu <strong>Íslands</strong><br />
Nýlega opnaði nýr og endurbættur vefur Veðurstofu <strong>Íslands</strong>, www.<br />
vedur.is. Nýi vefurinn tekur fyrst og fremst mið af auknum kröfum<br />
um myndræna framsetningu upplýsinga. Á vefnum má finna<br />
mikið magn hagnýtra upplýsinga og fróðleiks sem ekki hefur verið<br />
aðgengilegur áður. Nýjasta veftækni er notuð til að birta mikið af<br />
rauntímaupplýsingum um veður, jarðskjálfta og fleira á aðgengilegan<br />
hátt. Þá hefur Veðurstofan sett sér það markmið að sem<br />
mest af gagnasöfnum stofnunarinnar, framleiðslu hennar og þjónustu<br />
verði á vefnum.<br />
Sérstök áhersla er lögð á veðurspár í hárri upplausn en að þróun og<br />
framleiðslu slíkra spáa fyrir Ísland og umhverfi þess hefur verið unnið<br />
í nokkur ár í samstarfi Veðurstofunnar og Reiknistofu í veðurfræði<br />
með stuðningi Vegagerðarinnar, Flugmálastofnunar, Siglingastofnunar,<br />
Rannís og fleiri. Á grundvelli laga um veðurþjónustu, svo og breyttrar<br />
stefnu stjórnvalda í aðgengi að opinberum upplýsingum, hefur<br />
Veðurstofan sett sér það markmið að sem mest af gagnasöfnum stofnunarinnar,<br />
framleiðslu hennar og þjónustu verði á opnum og aðgengilegum<br />
vef. Miðar Veðurstofan við að verða í fremstu röð meðal veðurstofa<br />
hvað þetta áhrærir segir í tilkynningu.<br />
Nýjasta peysan frá Farmers Market<br />
heitir Skarðshlíð en allar peysur<br />
fyrirtækisins heita eftir íslenskum<br />
bæjum. Hönnuður er Bergþóra<br />
Guðnadóttir og efnið í peysunni er<br />
100% íslensk ull.<br />
Við teljum að bændamenning og<br />
-stemmning eigi mikið inni og að<br />
meira mætti gera úr verðmætum<br />
sem skapast hjá bændastéttinni.“<br />
ehg<br />
Líka hjá Orkuveitunni<br />
Orkuveita Reykjavíkur hefur<br />
komið upp nýjum fræðsluvef um<br />
starfsemi fyrirtækisins. Þar má<br />
finna allar helstu upplýsingar<br />
um fyrirtækið en einnig margvíslegan<br />
fróðleið um orku- og<br />
umhverfismál.<br />
Meðal þess sem þar er að finna<br />
er fræðsla um kolefnisbindingu<br />
með skógrækt og landgræðslu þar<br />
sem útskýrt er á auðskiljanlegan<br />
hátt hvað um er að ræða. Er óhætt<br />
að mæla með því við þá sem vilja<br />
setja sig inn í þau mál að eyða<br />
nokkrum mínútum í að hlusta á<br />
þær útskýringar.<br />
Veffang þessarar nýju heimasíðu<br />
er: http://fraedsla.or.is<br />
Skorið, kryddað og grillað<br />
Enn og aftur er grilltíminn<br />
ofar lega í huga matarskríbents<br />
Bænda blaðsins sem reiðir hér<br />
fram lambasteik með Brie-osti<br />
og furuhnetum, gúrkusalat með<br />
ferskri myntu og kryddsmjör<br />
með gráðosti eða kúmenfræjum.<br />
Lambasteik með Brie-osti<br />
Fyrir 4<br />
4 stk. lambaframhryggjasneiðar<br />
1 tsk. salt<br />
1 tsk. pipar<br />
1 tómatur, skorinn í sneiðar<br />
200 g Brie-ostur<br />
2 msk. furuhnetur<br />
Aðferð:<br />
Brúnið furuhnetur við lágan hita á<br />
pönnu og geymið. Skerið mesta fitu<br />
af lambaframhryggjarsneiðunum<br />
og saltið og piprið. Setjið á grillið<br />
og grillið við lágt hitastig 2-3 mínútur<br />
hvora hlið. Setjið eina sneið af<br />
MATUR<br />
tómat og væna sneið af osti á hverja<br />
lambasneið og stráið furuhnetum<br />
yfir. Setjið lokið yfir grillið og<br />
grillið áfram í tvær mínútur. Berið<br />
fram með gúrkusalati og góðri sósu<br />
að eigin vali.<br />
Gúrkusalat með myntu<br />
Fyrir 6<br />
2 agúrkur<br />
2 tómatar<br />
2 hvítlauksrif<br />
2 rauðir chili-aldin<br />
2 dósir jógúrt, hreinar<br />
1 dós sýrður rjómi<br />
1 tsk. kúmen<br />
10 blöð fersk mynta<br />
salt<br />
Aðferð:<br />
Skerið gúrkuna í grófa bita og látið<br />
safann renna úr. Flysjið tómatana,<br />
fjarlægið fræin og skerið þá í litla<br />
bita. Fínhakkið hvítlauk, chili-aldin<br />
og myntuna. Blandið öllu saman<br />
í skál og saltið eftir smekk. Látið<br />
bíða í kæli í nokkra stund áður en<br />
borið er fram.<br />
Kryddsmjör<br />
100 g smjör, við stofuhita<br />
1,5 dl. rifinn gráðostur<br />
1 tsk. kúmenfræ<br />
Aðferð:<br />
Hrærið smjörið þar til það verður<br />
mjúkt. Deilið því í tvennt og blandið<br />
rifnum gráðaosti í annan helminginn<br />
og kúmenfræjum í hinn.<br />
Hægt er að leika sér með blöndur<br />
í kryddsmjör að eigin vild, nota til<br />
dæmis ýmis krydd, hvítlauk, pestó<br />
og sólþurrkaða tómata svo fátt eitt<br />
sé nefnt.<br />
ehg<br />
Kryddsmjör með gráðosti og kúmenfræjum.<br />
2 4 7<br />
1 6 8 2<br />
8 9 3<br />
1<br />
2 1 9 4<br />
7<br />
3 2 5<br />
9 6 4 7<br />
1 2 9<br />
4 2<br />
8<br />
5 6 3 1<br />
2 9 7 4<br />
8 7<br />
6 4 8 1<br />
7 3 1 9<br />
7<br />
2 8<br />
5 2 8<br />
3 4<br />
9 1<br />
7 5 9<br />
4 8<br />
4 7 6<br />
7 5<br />
8 2<br />
2 6<br />
Sudoku<br />
Galdurinn við Sudoku-þrautirnar er<br />
að setja réttar tölur frá 1-9 í eyðurnar.<br />
Sama talan má ekki koma fyrir<br />
tvisvar í línu lárétt og lóð rétt og<br />
heldur ekki innan hvers reits sem<br />
afmarkaður er af sverari lín um.<br />
Þrautirnar eru miserfiðar, sú<br />
sem er lengst til vinstri er léttust og<br />
sú til hægri þyngst en sú í miðjunni<br />
þar á milli.<br />
Hægt er að fræðast nánar um<br />
Sudoku-þrautirnar á vefsíðunni<br />
www.sudoku.com og þar er einnig<br />
að finna fleiri þrautir ef þessi<br />
skammtur nægir ekki.
41<br />
Menningarsmiðjan komin í gang<br />
Skólinn á Húsabakka í Svarfaðardal fær nýtt hlutverk<br />
Menningar- og listasmiðja var<br />
formlega stofnuð í skólahúsinu<br />
á Húsabakka sl. laugar dag<br />
og jafnframt var stofnað fé lag<br />
um hana með 21 stofnfélaga úr<br />
Svarfaðardal, Dalvík, Ár skógsströnd<br />
og víðar að. Kjörin var<br />
stjórn til haustsins en þá er gert<br />
ráð fyrir að haldinn verði aðalfundur.<br />
Að sögn Ingibjargar R.<br />
Kristinsdóttur formanns er mikill<br />
áhugi á listasmiðjunni. Hún<br />
segir að sjálfboðaliðastarf hafi<br />
verið unnið við undirbúninginn,<br />
tiltekt, málningu o.þ.h., og telst<br />
henni til að sú vinna nemi um 220<br />
vinnustundum. Stefnt er að því að<br />
starfsemi hefjist fyrir alvöru með<br />
haustinu og þá verði opið tvisvar<br />
í viku, annars vegar á dagtíma og<br />
hins vegar seinni parta.<br />
Félaginu hafa borist margháttaðar<br />
gjafir; tæki og tól, bækur og<br />
ýmis efniviður. M.a. gaf Guðrún<br />
Guðmundsdóttir listakona frá<br />
Karlsá smiðjunni gamla rokka,<br />
hesputré, mikið af bókum um listiðn<br />
og hannyrðir og ýmislegt fleira<br />
úr fórum sínum.<br />
Markmiðið með stofnun listasmiðjunnar<br />
er að sögn Ingibjargar<br />
að fólk geti komið saman og unnið<br />
að list sinni og lært jafnframt nýja<br />
hluti. Félagsskapurinn mun gangast<br />
fyrir námskeiðum. Fyrsta námskiðið<br />
á vegum þess verður námskeið í<br />
nýtingu villtra jurta. Það fer fram á<br />
Klængshóli í Skíðadal þann 24. <strong>júní</strong><br />
nk. frá 11-16 og er í umsjá Önnu<br />
Dóru Hermannsdóttur. Þá verður<br />
síðsumars haldið námskeið í nýtingu<br />
sveppa. Bæði þessi námskeið<br />
Nokkrar af stofnfélögum Menningar- og listasmiðjunnar, frá vinstri: Lena<br />
Gunnlaugsdóttir, Sigríður Hafstað, Ingibjörg R. Kristinsdóttir, Friðrika<br />
Jónmundsdóttir, Svala Sveinbergsdóttir, Guðrún Ingvadóttir, Bjarnveig<br />
Ingvadóttir, Jónína Hjaltadóttir og Inga María Stefánsdóttir.<br />
fara fram með þeim hætti að fyrst<br />
er fræðsla, síðan tekur við söfnun<br />
og loks er unnið úr uppskerunni.<br />
Tehettan Freyja hefur eignast heimili<br />
á Húsabakka.<br />
Allur útbúnaður til fluguhnýtinga<br />
er á staðnum.<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Æðarbændur<br />
Tökum á móti<br />
æðardúni til<br />
hreinsunar og<br />
sölu.<br />
Hafið samband í síma 892-8080<br />
Dúnhreinsunin ehf.<br />
Digranesvegi 70 - 200 Kópavogur<br />
Flagheflar<br />
Vinnslubreidd 2,5 m<br />
Verð kr. 268.000 m. vsk.<br />
H. Hauksson ehf<br />
Suðurlandsbraut 48<br />
108 Reykjavík<br />
Sími 588 1130
Smá<br />
auglýsingar<br />
42<br />
Til sölu<br />
Til sölu nýr 14 tonna vélavagn<br />
/ flatvagn með vökvabremsum<br />
fyrir dráttarvél. Pallstærð 2,45 x<br />
6,7 m. Verð kr. 1.360.000,- með<br />
vsk. - kr. 150.000 afsláttur. H.<br />
Hauksson ehf. sími 588-1130.<br />
Úrvals vatnslímdur birkikrossviður<br />
12mm og 9 mm. Tilvalinn til<br />
innréttinga og innanhúsklæðninga.<br />
Einnig ofnþurrkuð fura<br />
2,5” x 5”. Uppl. í síma 895-6594.<br />
Íslensk-Rússneska ehf.<br />
Til sölu þak- og veggstál. Galv.<br />
0,5 mm. Verð kr. 864 / m2. Galv.<br />
0,6 mm. Verð kr. 978 / m2. Litað<br />
0,45 mm. Verð kr. 860 / m2.<br />
Litað 0,5 mm. Verð kr. 1.160<br />
/ m2 Litað / stallað. Verð kr.<br />
1.200 / m2. H. Hauksson ehf.,<br />
sími 588-1130.<br />
Til sölu Claas 34 rúlluvél (90 cm<br />
rúllur) ásamt Kverneland 7510<br />
pökkunarvél. Pökkunarvélin er<br />
fyrir 50 cm plast. Báðar vélar<br />
eru í ágætu standi og hafa alltaf<br />
verið geymdar innandyra. Verð<br />
150.000 kr. fyrir báðar vélarnar.<br />
Einnig er til sölu Nissan Double<br />
Cap árg. ‘95 í þokkalegu standi.<br />
Óska einnig eftir snúningsvél.<br />
Uppl. í síma 898-2288. Auðun.<br />
Gaddavír – túngirðinganet –<br />
þanvír. Mjúkur gaddavír 2,2 mm,<br />
7 strengja túngirðinganet 68 cm<br />
og þanvír 2,5mm. Gott verð.<br />
Sendum samdægurs. Bindir og<br />
vír ehf., Eyrartröð 2, Hafnarfirði.<br />
Sími 564-6050, 891-8824, tölvupóstur:<br />
bindir@simnet.is “<br />
Til sölu er gott tækifæri til aukatekna.<br />
Hef til sölu Boy 30m<br />
plaststeypivél. Eitt mót er í vélinni<br />
ásamt frátökuróbot og öllu<br />
sem til þarf. Miklir möguleikar<br />
fyrir sniðuga einstaklinga að<br />
skapa sér aukatekjur. Uppl. í<br />
síma 820-5759.<br />
Til sölu nýr 14 tonna flatvagn.<br />
Pallstærð 2,5 x 9,0 m. Verð kr.<br />
970.000,- með vsk. H. Hauksson<br />
ehf., sími 588-1130.<br />
Til sölu ýmis tæki og annað til<br />
matvælagerðar (t.d. sultugerðar)<br />
m.a. kælir, vacum lokunarvél,<br />
vog, stálborð, krukkur og kassar.<br />
Einnig strikamerki og prentari.<br />
Uppl. í síma 862-3500.<br />
Landnámshænuungar. Er með<br />
til sölu eins og undanfarin ár<br />
landnámshænuunga. Margir<br />
og fjölbreyttir litir. Kyngreindir<br />
og fallegir fuglar. Hægt að fá<br />
yngri unga ef vill, eins frjó egg til<br />
útungunar. Verð með kjúklinga<br />
og unghænur til sölu í haust og<br />
fram eftir vetri. Skoðið heimasíðuna<br />
www.islenskarhaenur.is.<br />
Hafið samband við Júlíus í síma<br />
451-2271 eða á juliusb@simnet.<br />
is. Geymið auglýsinguna.<br />
Til sölu tveggja hesta kerra með<br />
tveimur hásingum. Þarfnast<br />
lagfæringar. Uppl. í síma 897-<br />
2171.<br />
Til sölu New Holland-835 rúlluvél,<br />
árg. ´91. JCB-820 beltagrafa,<br />
árg. ´91 og Bens 1417, árg.<br />
´98, 4x4. Uppl. í síma 898-5100.<br />
Sími 563 0300 Fax 552 3855<br />
Netfang augl@bondi.is<br />
Til sölu Toyota Hi-Lux, árg. ´90<br />
breyttur í 38”. Skipti á dráttarvél<br />
eða landbúnaðartækjum. Skoða<br />
allt. Uppl. í síma 849-3185.<br />
Til sölu New Holland LS-100,<br />
árg. ´05 með tækjum. Fella 520<br />
heytætla, árg. ´05 og Lely-410<br />
einnar stjörnu múgavél, árg. ´06.<br />
Uppl. í síma 434-1512 eða 862-<br />
9956.<br />
Til sölu tveir Land Rover, stuttir.<br />
Annar gangfær. Verð kr. 80.000<br />
báðir. Uppl. í síma 863-1272.<br />
Til sölu gröfugálgi, tjónaður eftir<br />
umferðaróhapp. Gálginn er<br />
af Komatsu WB97R árg. ´99.<br />
Nánari uppl. í síma 897-4949<br />
(Sjonni) eða á http://www.hrutatunga.net/galgi<br />
Til sölu nokkur fiskeldisker úr<br />
trefjaplasti. Stærð: 5 m x 1 m.<br />
Uppl. í síma 434-6786, 435-6750<br />
eða 860-2699.<br />
Til sölu Dodge Dakoda V-8, árg.<br />
´95. Óryðgaður og í toppstandi.<br />
Uppl. í síma 869-3631.<br />
Til sölu Nissan Patrol, árg.<br />
´90, ekinn 290.000 km. Verð<br />
kr. 240.000 og Man 16-250<br />
vörubíll. Fastur pallur. Verð kr.<br />
350.000. Uppl. í síma 892-4797,<br />
Guðmundur.<br />
Til sölu Ford 6640 Turbo 95 hö.,<br />
árg. ´94, lítur vel út, flaghefill 2,5<br />
m. Litið notaður Niemeyer pinnatætari,<br />
þriggja metra breiður með<br />
jafnara og valtara, lítið notaður.<br />
Hardy úðadæla 1000 ltr. með<br />
10 m breiðum úðara, flatvagn<br />
frá H. Haukssyni 14 t, 500 stórsekkir<br />
600 kg undir korn oog<br />
fleira. Pólaris fjórhjól, 4x4, með<br />
spili og dráttarkúlu. Uppl. í síma<br />
698-3200.<br />
Til sölu Pajero, árg.´97. 2,5 dísel,<br />
Intercooler. 35” breyttur. Verð kr.<br />
690.000-. Uppl í síma 861-1656.<br />
Til sölu Claas-240 rúlluvél, árg.<br />
´04. Roco-500 A pökkunarvél<br />
fyrir breiðfilmu, árg. ´96. MF-<br />
3070 árg. ´87, 4x4, 95 hö. og<br />
Krone stjörnumúgavél árg. ´95.<br />
Uppl. í síma 464-3635 eða 895-<br />
2599.<br />
Til sölu biluð Deutz-Fahr GP-230<br />
rúlluvél með söxunarbúnaði, árg.<br />
´94. NHK.-1650 pökkunarvél<br />
tölvustýrð, árg. ´99, f. 75 cm<br />
plast. Pökkunarvél Silo Vickler<br />
árg. ´94, f. 50 cm plast. Uppl.<br />
gefa Einar í síma 894-3422 og<br />
Guðmundur í síma 892-8928.<br />
Landnámshænur. Til sölu ungar<br />
á Norðurlandi. Fjölbreyttir litir.<br />
Uppl. í síma 865-5967.<br />
Til sölu notuð haugsuga 4000 ltr.<br />
haughrærur 5,2 m, pinnatætari 3<br />
m og hnífatætari 2,6 m. Uppl. í<br />
síma 587-6065 eða 892-0016.<br />
Til afgreiðslu flagvaltar 2,9m,<br />
slóðar 4 m, flagjafnar 3 m, ýtutennur<br />
2,65 m. Lyftukrókar og<br />
vökvayfirtengi. Uppl. í síma 587-<br />
6065 eða 892-0016.<br />
Á hagstæðu verði safnkassasláttuvél,<br />
9 hjóla rakstrarvélar,<br />
stjörnumúgavélar og heytætlur.<br />
Uppl. í síma 587-6065 eða 892-<br />
0016.<br />
Til sölu New Holland TS-115,<br />
árg. ´00, notuð 3.950 vst. 6 cyl.<br />
turbo með vökvavendigír vinstra<br />
megin, Alö-960 tæki. Uppl. í<br />
síma 895-3366.<br />
Til sölu Nissan King Cap, árg.<br />
´94, til niðurrifs. Vél keyrð um<br />
200.000 km. Einnig varahlutir<br />
eftir vélaskipti á sama bíl. Uppl.<br />
í síma 467-1054.<br />
Til sölu 60.000 ltr. greiðslumark<br />
í mjólk. Einnig nokkrar kýr og<br />
kvígur. Selst frá 1. sept 2007.<br />
Tilboð sendist á netfangið:<br />
pbondi@strik.is fyrir 15. júlí nk.<br />
Öllum tilboðum verður svarað.<br />
Áskilinn er réttur til að taka<br />
hvaða tilboði sem er eða hafna<br />
öllum.<br />
Til sölu De Laval skádæla.<br />
Þarfnast lagfæringar. Verð kr.<br />
50.000 án vsk. Uppl. í síma<br />
848-1619.<br />
Til sölu Mc Hale-991B pökkunarvél,<br />
árg. ´99. Verð kr. 450.000<br />
án vsk. Uppl. í síma 865-4454.<br />
Til sölu Bens-608 D, árg. ´73,<br />
baggatína og Howard 1050<br />
búfjáráburðardreifari.Uppl. í<br />
síma 478-8987 eða 865-6869.<br />
Gamlar gangfærar dráttarvélar<br />
til sölu, Ferguson, Farmal og<br />
Ford. Uppl. í síma 896-1154.<br />
Óska eftir<br />
Óska eftir að kaupa vél í Case<br />
895 xl, árg. ´92 og hornrúðurnar<br />
aftan í húsið. Vinsl. hafið<br />
samband við Sigurð í síma 465-<br />
2400 eða 820-4544.<br />
Óska eftir traktor fyrir lítið eða<br />
ekkert í Arnardal. Kær kveðja,<br />
Úlfur í Heimabæ, sími 897-6760<br />
eða 456-01<strong>12.</strong><br />
Óska eftir að kaupa traktor, 4x4,<br />
með tækjum til moksturs og tilfærslu<br />
á rúllum. Helst ekki stærri<br />
en 75 hö. Uppl. sendist á vellir2@isl.is<br />
eða hafið samband í<br />
s: 863-3110.<br />
Óska eftir að kaupa rúlluvagn,<br />
10-12 rúllur í botninn, eða öfluga<br />
grind á hásingu. Uppl. í<br />
síma 862-9380.<br />
Óska eftir að kaupa Ford Bronco<br />
Sport til uppgerðar, helst með<br />
heillegt boddý en skoða allt.<br />
Uppl. í síma 894-0815.<br />
Óska eftir að kaupa 34” dekk<br />
og felgur undir Ford dráttarvél.<br />
Getur gengið af fleiri tegundum.<br />
Uppl. í síma 471-1026 eftir kl.<br />
21.<br />
Óska eftir að kaupa notaða<br />
framsláttuvél. Uppl. í síma 898-<br />
7186.<br />
Atvinna<br />
Atvinnurekendur! Vantar ykkur<br />
starfsfólk Nínukot aðstoðar<br />
við að útvega erlent starfsfólk.<br />
Áralöng reynsla. Tökum einnig<br />
að okkur frágang á formlegri<br />
skráningu og pappírsvinnu<br />
vegna erlendra starfsmanna.<br />
Upplýsingar og pöntun í síma<br />
487-8576. Netfang: ninukot@<br />
ninukot.is.<br />
Óska eftir að ráða stelpu eða<br />
strák til að gæta barna, 18 mán.<br />
til 7 ára og til allra almennra<br />
sveitastarfa. Þarf að vera sjálfstæð/ur,<br />
dugleg/ur og samviskusöm/samur<br />
ekki yngri en 14 ára<br />
koma til greina. Allar upplýsingar<br />
í síma 860-1080 eða á ferjubakki2@emax.is<br />
12 ára drengur óskar eftir að<br />
komast á kúabú í sumar. Uppl. í<br />
síma 894-1772.<br />
Fertugur íslenskur karlmaður<br />
óskar eftir starfi á býli í sumar.<br />
Reglusamur en reykir. Fer í<br />
búfræðinám í haust. Uppl. í<br />
síma 849-4320.<br />
Leiga<br />
Til leigu jörð í Svarfaðardal.<br />
Tilvalin fyrir hestafólk. Nánari<br />
uppl. í síma 466-1028 eða 659-<br />
9596.<br />
www.bbl.is<br />
www.islenskarhaenur.is<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007<br />
Framleiðnisjóður<br />
landbúnaðarins styður:<br />
atvinnuuppbyggingu<br />
nýsköpun<br />
þróun<br />
rannsóknir<br />
endurmenntun<br />
í þágu landbúnaðar.<br />
Kynntu þér málið:<br />
Veffang: www.fl.is<br />
Netpóstfang: fl@fl.is<br />
Sími: 430-4300<br />
Aðsetur: Hvanneyri<br />
311 Borgarnes
43<br />
Bændablaðið | Þriðjudagur <strong>12.</strong> <strong>júní</strong> 2007