I BÃLMÆ OPTO NANOELEKTRONÄ°KA - Bakı DövlÉt Universiteti
I BÃLMÆ OPTO NANOELEKTRONÄ°KA - Bakı DövlÉt Universiteti
I BÃLMÆ OPTO NANOELEKTRONÄ°KA - Bakı DövlÉt Universiteti
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Fizikanın müasir problemləri VI Respublika konfransı<br />
Bu birləșmədə oksigeni (O) flor (F) ilə əvəz etdikdə artıq elektron FeAs təbəqəsinə<br />
keçir; bu situasiyanı elektron dopinqi adlandırmaq qəbul edilmișdir. La-nı məs. Sr ilə əvəz<br />
etdikdə LaO təbəqəsində bir elektron çatmır, hansı ki, FeAs təbəqəsindən keçərək bu halda<br />
deșik əmələ gətirəcək. Bu deșik dopinqinə uyğundur. Elektronların dopinq ilə LaO və FeAs<br />
təbəqələri arasında paylanması, birləșmənin yekun keçitriciliyinə gətirir ki, yükdașıyıcıların<br />
təbiəti təcrübi olaraq R H Holl sabiti ilə müəyyən oluna bilər. Holl sabitinin təyin olunması<br />
üçün ölçmələr böhran temperaturu T c =26K olan LaO 0,9 F 0,1 FeAs birləșməsində aparılmıșdır.<br />
Müəyyən olunmușdur ki, R H mənfidir və 240K temperatura kimi temperaturdan zəif asılıdır.<br />
Bu onu göstərir ki, keçiricilikdə elektronlar üstünlük təșkil edir. T≈100K temperaturda Holl<br />
əmsalının ölçülməsi nəticəsində yükdașıyıcıların sayı n≈9,8⋅10 20 sm -3 müəyyən olunmușdur.<br />
(Șəkil 1)<br />
Șəkil 1. Yükdașıyıcıların və Holl sabitinin temperaturdan asılılığı.<br />
Bu șəkildə həmçinin Holl sabitinin tempereturdan asılılığı göstərmișdir ki, hansı ki,<br />
hər yerdə mənfidir. Deșiyin yaranmasının bașqa misalı șəkil 2 –də göstərilmișdir. Burada<br />
dopinqləșmiș və dopinqləșməmiș birləșmələr müqayisə olunur.<br />
məsələn<br />
Șəkil 2. Müqavimətin və holl sabitinin temperatur asılılıqları.<br />
Hər iki halda Holl sabiti mənfidir. Bașqa nadir torpaq elementləri ilə birləșmələrdə də,<br />
NdO 0,82 F 0,18 FeAs yükdașıyıcıların elektron təbiətli olduğu göstərilir. Flor əlavə<br />
edilməmiș, lakin oksigen qıtlığı olan ReOFeAs birləșmələrində ifratkeçiriciliyin kəșfi maraqlı