I BÃLMÆ OPTO NANOELEKTRONÄ°KA - Bakı DövlÉt Universiteti
I BÃLMÆ OPTO NANOELEKTRONÄ°KA - Bakı DövlÉt Universiteti
I BÃLMÆ OPTO NANOELEKTRONÄ°KA - Bakı DövlÉt Universiteti
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Fizikanın müasir problemləri VI Respublika konfransı<br />
ln( 1/<br />
T )<br />
α ( ω ) = , (1)<br />
d<br />
burada, d- nazik təbəqənin qalınlığı, T- optik buraxma əmsalıdır.<br />
Digər tərəfdən məlumdur [5] ki, optik buraxma (və ya udma) spektrlərindən nazik<br />
təbəqənin qadağan olunmuș zolağının eni:<br />
n<br />
( hν<br />
− Eg<br />
)<br />
α(<br />
ω ) = A<br />
(2)<br />
hν<br />
ifadəsi əsasında hesablana bilər. Burada, A- sabit, n- funksiyanın qüvvətidir. Adətən icazə<br />
verilən fundamental (düz) keçidlər üçün n=0,5 və çəp keçidlər üçün isə n=2; qadağan<br />
olunmuș düz keçidlər üçün n=1,5 və çəp keçidlər üçün isə n=3 götürülür.<br />
optik buraxma, %<br />
100<br />
80<br />
60<br />
40<br />
20<br />
x= 0,75; y= 0,2<br />
x= 0,6; y= 0,2<br />
x= 0,4; y= 0,2<br />
x= 0,2; y= 0,2<br />
x= 0,1; y= 0,4<br />
x= 0,2; y= 0,9<br />
0<br />
200 400 600 800 1000 1200<br />
dalga uzunlugu, nm<br />
Șəkil 2. 350 0 C temperaturda 8 dəqiqə ərzində arqon mühitində termik ișlənmiș<br />
Cd 1-x Zn x S 1-y Te y nazik təbəqələrinin x və y molyar tərkibindən asılı olaraq<br />
optik buraxma spektrləri.<br />
Șəkil 3-də müxtəlif tərkibli Cd 1-x Zn x S 1-y Te y nazik təbəqələri üçün (α⋅hν) 2 -nın fotonun hν<br />
enerjisindən asılılıq qrafiki qurulmușdur. Șəkildən qrafiklərin hν oxuna ekstrapolyasiyası<br />
üsulu ilə nazik təbəqələrin E g qadağan olunmuș zolağının eni hesablanmıșdır (cədvəl 2).<br />
Șəkildən göründüyü kimi qrafiklərin demək olar ki, hamısı udma sərhədində xətti qanuna<br />
tabedir ki, bu da nazik təbəqələrin tədqiq edilən bütün tərkiblərinin düz zolaqlı olduğunu<br />
göstərir.<br />
(α⋅hν) 2 , (eV⋅sm -1 ) 2<br />
1.0E+10<br />
9.0E+09<br />
8.0E+09<br />
7.0E+09<br />
6.0E+09<br />
5.0E+09<br />
4.0E+09<br />
3.0E+09<br />
2.0E+09<br />
1.0E+09<br />
0.0E+00<br />
Cd0,8Zn0.2S0,1Te0,9<br />
Cd0,9Zn0.1S0,6Te0,4<br />
Cd0,6Zn0.4S0,8Te0,2<br />
Cd0,4Zn0.6S0,8Te0,2<br />
Cd0,25Zn0.75S0,8Te0,2<br />
1,4 1,6 1,8 2,0 2,2 2,4 2,6 2,8 3,0 3,2 3,4 3,6<br />
hν, eV<br />
Șəkil 3. Müxtəlif tərkibli Cd 1-x Zn x S 1-y Te y nazik təbəqələri üçün (α⋅hν) 2 ∼hν asılılıqları.