Bitki мÑÑаÑизÑsi haqqиnda
Bitki мÑÑаÑизÑsi haqqиnda
Bitki мÑÑаÑизÑsi haqqиnda
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNLARI<br />
MÜNDƏRİCAT<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından çıxarışlar ................................................................ 7<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsi Ekoloji cinayətlər .................................................... 8<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi Ətraf mühitin mühafizəsi, təbiətdən<br />
istifadə və ekoloji təhlükəsizlik qaydaları əleyhinə olan inzibati xətalar ......................................... 12<br />
‣ AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNLARI ...................................................................... 21<br />
‣ Sanitariya-epidemioloji salamatlıq haqqında ...................................................................................... 21<br />
Bakı şəhəri, 10 noyabr 1992-ci il ....................................................................................................................... 33<br />
‣ Ozon qatını dağıdan maddələr üzrə Protokola qoşulmaq barədə ..................................................... 34<br />
Bakı şəhəri, 31 may 1996-cı il ........................................................................................................................... 34<br />
‣ Torpaq islahatı haqqında....................................................................................................................... 35<br />
Bakı şəhəri, 16 iyul 1996-cı il ............................................................................................................................ 40<br />
‣ <strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında ..................................................................................................................... 41<br />
Bakı şəhəri, 3 dekabr 1996-cı il ......................................................................................................................... 45<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsində dəyişikliklər edilməsi barədə .......................... 46<br />
Bakı şəhəri, 24 dekabr 1996-cı il ....................................................................................................................... 46<br />
‣ Gəmilərdən çirkləndirmənin qarşısının alınmasına dair Beynəlxalq Konvensiyaya qoşulmaq<br />
barədə ...................................................................................................................................................... 47<br />
Bakı şəhəri, 22 aprel 1997-ci il .......................................................................................................................... 47<br />
‣ Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında ................................................................................... 48<br />
Bakı şəhəri, 6 may 1997-ci il ............................................................................................................................. 54<br />
‣ «<strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar inzibati<br />
hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikası Məcəlləsinə dəyişikliklər və əlavələr edilməsi<br />
barədə ...................................................................................................................................................... 55<br />
Bakı şəhəri, 10 iyun 1997-ci il ........................................................................................................................... 55<br />
‣ Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında ....................................................................................... 56<br />
Bakı şəhəri, 26 iyun 1997-ci il ........................................................................................................................... 69<br />
‣ Azərbaycan Respublikası Su Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında ............................................... 70<br />
Bakı şəhəri, 26 dekabr 1997-ci il ....................................................................................................................... 70<br />
‣ Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi haqqında .......................................................................................... 92<br />
Bakı şəhəri, 30 dekabr 1997-ci il ....................................................................................................................... 98<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının Meşə Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında ...................................... 99<br />
Bakı şəhəri, 30 dekabr 1997-ci il ....................................................................................................................... 99<br />
‣ Yerin təki haqqında .............................................................................................................................. 117<br />
Bakı şəhəri, 13 fevral 1998-ci il ....................................................................................................................... 130<br />
‣ Müstəqil Dövlətlər Birliyi iştirakçısı olan dövlətlərin Hidrometeorologiya sahəsində qarşılıqlı<br />
fəaliyyət haqqında Sazişinə və həmin Sazişin iştirakçısı olan dövlətlərin Hidrometeorologiya üzrə<br />
Dövlətlərarası Şurasının və Şuranın İcraiyyə Komitəsinin səlahiyyətlərinə, iş və maliyyələşdirmə<br />
qaydasına dair Protokolun təsdiq edilməsi barədə ........................................................................... 131<br />
Bakı şəhəri, 17 fevral 1998-ci il ....................................................................................................................... 131<br />
‣ Gədəbəy, Qoşa, Ordubad qrupu (Piyazbaşı, Ağyurd, Şəkərdərə, Kələki), Söyüdlü, Qızılbulaq və<br />
Vejnəli perspektiv qızıl filiz yataqlarının kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında<br />
Azərbaycan Respublikasının «Azərqızıl» Dövlət Şirkəti ilə R.V. INVESTMENT GROUP<br />
SERVICES, LLC USA arasında sazişin qəbul və təsdiq edilməsi, həyata keçirilməsinə icazə<br />
verilməsi barədə .................................................................................................................................... 132<br />
Bakı şəhəri, 17 mart 1998-ci il ........................................................................................................................ 132<br />
‣ Balıqçılıq haqqında .............................................................................................................................. 133<br />
Bakı şəhəri, 27 mart 1998-ci il ........................................................................................................................ 142<br />
‣ Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında ............................................................................................ 143<br />
Bakı şəhəri, 17 aprel 1998-ci il ........................................................................................................................ 150<br />
‣ Ciddi quraqlıq və/və yaxud səhralaşma baş verən ölkələrdə, xüsusilə də Afrikada səhralaşma ilə<br />
mübarizə üzrə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Konvensiyasına qoşulmaq barədə ...................... 151<br />
Bakı şəhəri, 24 aprel 1998-ci il ........................................................................................................................ 151<br />
1
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
‣ «Kökünün kəsilməsi təhlükəsi olan vəhşi fauna və yabanı flora növlərinin beynəlxalq ticarəti<br />
haqqında» Konvensiyaya (SITEZ) və həmin Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin «Nərə<br />
balıqlarının qorunmasına dair» Qətnaməsinə qoşulmaq barədə ..................................................... 152<br />
Bakı şəhəri, 23 iyun 1998-ci il ......................................................................................................................... 152<br />
‣ İstehsalat və məişət tullantıları haqqında .......................................................................................... 153<br />
Bakı şəhəri, 30 iyun 1998-ci il ......................................................................................................................... 158<br />
‣ Azərbaycan Respublikası Su Məcəlləsinin tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi<br />
qanunvericilik aktlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi barədə .................................................. 159<br />
Bakı şəhəri, 11 dekabr 1998-ci il ..................................................................................................................... 160<br />
‣ Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında ................................. 161<br />
Bakı şəhəri, 22 dekabr 1998-ci il ..................................................................................................................... 166<br />
‣ Transsərhəd kontekstində ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi haqqında Konvensiyanın və<br />
onun əlavələrinin təsdiq edilməsi barədə............................................................................................ 167<br />
Bakı şəhəri, 1 fevral 1999-cu il ........................................................................................................................ 167<br />
‣ «Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar olaraq inzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsinə<br />
əlavələr edilməsi barədə ....................................................................................................................... 168<br />
Bakı şəhəri, 30 mart 1999-cu il ........................................................................................................................ 168<br />
‣ «Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar inzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikası Məcəlləsinə əlavələr<br />
edilməsi barədə ..................................................................................................................................... 169<br />
Bakı şəhəri, 30 mart 1999-cu il ........................................................................................................................ 169<br />
‣ Heyvanlar aləmi haqqında ................................................................................................................... 170<br />
Bakı şəhəri, 4 iyun 1999-cu il .......................................................................................................................... 183<br />
‣ Ekoloji təhlükəsizlik haqqında ............................................................................................................ 184<br />
Bakı şəhəri 8 iyun 1999-cu il ........................................................................................................................... 187<br />
‣ Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında.................................................................................................... 188<br />
Bakı şəhəri, 8 iyun 1999-cu il .......................................................................................................................... 205<br />
‣ «İstehsalat və məişət tullantıları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr<br />
edilməsi barədə ..................................................................................................................................... 206<br />
Bakı, şəhəri, 22 iyun 1999-cu il ....................................................................................................................... 208<br />
‣ Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında ..................................... 209<br />
Bakı şəhəri, 25 iyun 1999-cu il ........................................................................................................................ 209<br />
‣ «Avropanın canlı təbiətinin və təbii mühitinin qorunması haqqında» Avropa Konvensiyasına<br />
qoşulmaq barədə ................................................................................................................................... 242<br />
Bakı şəhəri, 28 oktyabr 1999-cu il ................................................................................................................... 242<br />
‣ Su təchizatı və tullantı suları haqqında .............................................................................................. 243<br />
Bakı şəhəri, 28 oktyabr 1999-cu il ................................................................................................................... 261<br />
‣ Texniki təhlükəsizlik haqqında ........................................................................................................... 262<br />
Bakı şəhəri, 2 noyabr 1999-cu il ...................................................................................................................... 266<br />
ƏLAVƏ 1 ......................................................................................................................................................... 267<br />
ƏLAVƏ 2 ......................................................................................................................................................... 268<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının «Ətraf mühit ilə bağlı məsələlərdə məlumatın əldə edilməsi,<br />
ictimaiyyətin qərar qəbul edilməsində iştirakı və ədalət məhkəməsinin açıq keçirilməsi haqqında»<br />
BMT-nin Konvensiyasına qoşulması barəsində ................................................................................. 270<br />
Bakı şəhəri, 9 noyabr 1999-cu il ...................................................................................................................... 270<br />
‣ Yeyinti məhsulları haqqında ............................................................................................................... 271<br />
Bakı şəhəri, 18 noyabr 1999-cu il .................................................................................................................... 276<br />
‣ Elektrik və istilik stansiyaları haqqında ............................................................................................. 277<br />
Bakı şəhəri, 28 dekabr 1999-cu il .................................................................................................................... 280<br />
‣ Torpaqların münbitliyi haqqında ....................................................................................................... 281<br />
Bakı şəhəri, 30 dekabr 1999- cu il ................................................................................................................... 286<br />
‣ Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «Bioloji müxtəliflik haqqında» Konvensiyasının təsdiq edilməsi<br />
barədə .................................................................................................................................................... 287<br />
Bakı şəhəri, 14 mart 2000-ci il ........................................................................................................................ 287<br />
2
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
‣ Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «Sərhəddən keçən su aхınlarının və beynəlxalq göllərin<br />
mühafizəsi və istifadəsi üzrə» Konvensiyasına qoşulmaq barədə ................................................... 288<br />
Bakı şəhəri, 14 mart 2000-ci il ........................................................................................................................ 288<br />
‣ «<strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında» Beynəlxalq Konvensiyaya qoşulmaq barədə .................................... 289<br />
Bakı şəhəri, 14 mart 2000-ci il ........................................................................................................................ 289<br />
‣ Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında .................................................... 290<br />
Bakı şəhəri, 24 mart 2000-ci il ........................................................................................................................ 301<br />
‣ «Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi<br />
barədə .................................................................................................................................................... 302<br />
Bakı şəhəri, 16 may 2000-ci il ......................................................................................................................... 302<br />
‣ «Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «İqlim Dəyişmələri haqqında» Çərçivə Konvensiyasına dair»<br />
Kioto Protokoluna qoşulmaq barədə .................................................................................................. 303<br />
Bakı şəhəri, 18 iyul 2000-ci il .......................................................................................................................... 303<br />
‣ YUNESKO-nun «Əsasən su quşlarının yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli olan sulubataqlıq<br />
yerlər haqqında» Konvensiyasına, 1982-ci il dekabrın 3-də imzalanmış «Əsasən su<br />
quşlarının yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli olan sulu-bataqlıq yerlər haqqında»<br />
Konvensiyaya dəyişikliklər haqqında Protokola və 1987-ci il mayın 28-də «Əsasən su quşlarının<br />
yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli olan sulu-bataqlıq yerlər haqqında» Konvensiyaya<br />
qəbul edilmiş düzəlişlərə qoşulmaq barədə ........................................................................................ 304<br />
Bakı şəhəri, 18 iyul 2000-ci il .......................................................................................................................... 304<br />
‣ "Ozon qatını dağıdan maddələr üzrə Monreal Protokolu"nun tərəflərinin qəbul etdiyi "Monreal<br />
Protokoluna Düzəliş"in təsdiq edilməsi barədə ................................................................................. 305<br />
Bakı şəhəri, 18 iyul 2000-ci il .......................................................................................................................... 305<br />
‣ «Heyvanlar aləmi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarının qüvvədən düşməsi barədə ................................... 306<br />
Bakı şəhəri, 19 dekabr 2000-ci il ..................................................................................................................... 306<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəli tullantıların<br />
sərhədlərarası daşınmasına və kənarlaşdırılmasına nəzarət haqqında Bazel Konvensiyasına<br />
qoşulması barədə .................................................................................................................................. 307<br />
Bakı şəhəri, 16 fevral 2001-ci il ....................................................................................................................... 307<br />
‣ «Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişiklik edilməsi barədə 308<br />
Bakı şəhəri, 20 fevral 2001-ci il ....................................................................................................................... 308<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının 1999-cu il 25 iyun tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan<br />
Respublikası Torpaq Məcəlləsinin tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi<br />
qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə ................................................. 309<br />
Bakı şəhəri, 27 fevral 2001-ci il ....................................................................................................................... 310<br />
‣ “Mülki müdafiə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi haqqında” ...... 311<br />
Bakı şəhəri, 27 fevral 2001-ci il ....................................................................................................................... 311<br />
‣ «Yerin təki haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə ............ 312<br />
Bakı şəhəri, 23 mart 2001-ci il ........................................................................................................................ 312<br />
‣ Atmosfer havasının mühafizəsi haqqında .......................................................................................... 313<br />
Bakı şəhəri, 27 mart 2001-ci il ........................................................................................................................ 322<br />
‣ «Balıqçılıq haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar olaraq<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi<br />
barədə .................................................................................................................................................... 323<br />
Bakı şəhəri, 5 oktyabr 2001-ci il ...................................................................................................................... 323<br />
‣ "Təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əməkdaşlıq<br />
haqqında" Sazişin təsdiq edilməsi barədə .......................................................................................... 324<br />
Bakı şəhəri, 12 fevral 2002-ci il ....................................................................................................................... 324<br />
‣ Ətraf mühitə dair informasiya almaq haqqında ............................................................................... 328<br />
Bakı şəhəri, 12 mart 2002-ci il ........................................................................................................................ 331<br />
‣ İcbari ekoloji sığorta haqqında ........................................................................................................... 332<br />
Bakı şəhəri, 12 mart 2002-ci il ........................................................................................................................ 335<br />
3
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
‣ «Böyük məsafələrdə havanın transsərhəd çirkləndirilməsi haqqında» Konvensiyaya qoşulmaq<br />
barədə .................................................................................................................................................... 336<br />
Bakı şəhəri, 9 aprel 2002-ci il .......................................................................................................................... 336<br />
‣ "Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında" Azərbaycan Respublikası<br />
Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanununa dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə ............................................ 337<br />
Bakı şəhəri, 19 aprel 2002-ci il ........................................................................................................................ 337<br />
‣ "Sərhəddən keçən su axınlarının və beynəlxalq göllərin mühafizəsi və istifadəsi haqqında" 1992-<br />
ci il tarixli BMT Konvensiyasının "Su və sağlamlıq haqqında" 1999-cu il 17 iyun tarixli<br />
Protokoluna qoşulmaq barədə ............................................................................................................ 338<br />
Bakı şəhəri, 22 oktyabr 2002-ci il .................................................................................................................... 338<br />
‣ "Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında" Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanununa əlavə edilməsi barədə ........................................................................................................ 339<br />
Bakı şəhəri, 3 dekabr 2002-ci il ....................................................................................................................... 339<br />
‣ "Bələdiyyələrin su təsərrüfatı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsinə əlavələr edilməsi barədə ........................... 340<br />
Bakı şəhəri, 3 dekabr 2002-ci il ....................................................................................................................... 340<br />
‣ Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi haqqında ................................................................... 341<br />
Bakı şəhəri, 10 dekabr 2002-ci il ..................................................................................................................... 344<br />
‣ Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi haqqında .............................................................................. 345<br />
Bakı şəhəri, 27 dekabr 2002-ci il ..................................................................................................................... 349<br />
‣ "Ətraf mühitə dair İnformasiya almaq haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi<br />
ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarına dəyişiklik və əlavələr edilməsi barədə<br />
................................................................................................................................................................ 350<br />
Bakı şəhəri, 25 mart 2003-cü il ........................................................................................................................ 350<br />
‣ "Davamlı üzvi çirkləndiricilər haqqında" Stokholm Konvensiyasına qoşulmaq barəsində ........ 351<br />
Bakı şəhəri, 9 dekabr 2003-cü il ...................................................................................................................... 351<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və<br />
bununla bağlı hüquqi tənzimləmə məsələləri haqqında "Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiq edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarına dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi və bəzi qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi haqqında . 352<br />
Bakı şəhəri, 30 dekabr 2003-cü il .................................................................................................................... 357<br />
‣ "Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və<br />
əlavə edilməsi barədə ............................................................................................................................ 358<br />
Bakı şəhəri, 5 mart 2004-cü il .......................................................................................................................... 358<br />
‣ Ovçuluq haqqında ................................................................................................................................ 359<br />
Bakı şəhəri, 20 aprel 2004-cü il ....................................................................................................................... 366<br />
‣ "Meliorasiya və irriqasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi barədə ....................................................................................................................... 367<br />
Bakı şəhəri, 30 aprel 2004-cü il ....................................................................................................................... 372<br />
‣ "Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi və<br />
bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə .......................................... 373<br />
Bakı şəhəri, 30 aprel 2004-cü il ....................................................................................................................... 376<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilməsi və bəzi<br />
qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi haqqında ........................................... 377<br />
Bakı şəhəri, 7 sentyabr 2004-cü il ................................................................................................................... 378<br />
‣ “Ovçuluq haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr və dəyişikliklər haqqında ....................... 379<br />
Bakı şəhəri, 29 oktyabr 2004-cü il ................................................................................................................... 379<br />
‣ “Meliorasiya və irriqasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr edilməsi haqqında ................................... 380<br />
Bakı şəhəri, 4 mart 2005-ci il .......................................................................................................................... 380<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər edilməsi haqqında ...... 381<br />
Bakı şəhəri, 4 mart 2005-ci il .......................................................................................................................... 381<br />
4
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
‣ "Kökünün kəsilməsi təhlükəsi olan vəhşi fauna və yabanı flora növlərinin beynəlxalq ticarəti<br />
haqqında" Konvensiyaya (CITES) və həmin Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin "Nərə<br />
balıqlarının qorunmasına dair" Qətnaməsinə qoşulmaq barədə" Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanununda dəyişikliklər edilməsi haqqında ..................................................................................... 382<br />
Bakı şəhəri, 10 may 2005-ci il ......................................................................................................................... 382<br />
‣ Aviasiya haqqında ................................................................................................................................ 383<br />
Bakı şəhəri, 24 iyun 2005-ci il ......................................................................................................................... 400<br />
‣ “Azərbaycan Respublikasını təmsil edən Maliyyə Nazirliyi və Kreditanştalt für Videraufbau,<br />
Frankfurt am Main (“KfW”) arasında Cənubi Qafqaz üçün Ekoregional Təbiəti Mühafizə<br />
Proqramı çərçivəsində “Samur-Yalama Milli Parkının yaradılması” layihəsi üzrə<br />
Maliyyələşdirmə Müqaviləsi” nin və həmin Müqaviləyə dair Xüsusi Razılaşmanın təsdiq edilməsi<br />
haqqında ................................................................................................................................................ 401<br />
Bakı şəhəri, 4 aprel 2006-cı il .......................................................................................................................... 401<br />
‣ Fitosanitar nəzarəti haqqında ............................................................................................................. 411<br />
Bakı şəhəri, 12 may 2006-cı il ......................................................................................................................... 425<br />
‣ “İstehsalat və məişət tullantıları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişikliklər<br />
və əlavələr edilməsi barədə .................................................................................................................. 426<br />
Bakı şəhəri, 22 may 2007-ci il ......................................................................................................................... 430<br />
‣ “Ekoloji təhlükəsizlik haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa və Azərbaycan<br />
Respublikasının inzibati xətalar məcəlləsinə əlavələr və dəyişikliklər edilməsi barədə ................ 431<br />
Bakı şəhəri, 7 dekabr 2007-ci il ....................................................................................................................... 431<br />
‣ Təbii müalicə ehtiyatları, müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar haqqında ....................... 432<br />
Bakı şəhəri, 1 aprel 2008-ci il. ......................................................................................................................... 435<br />
‣ “Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında” ................ 436<br />
Bakı şəhəri, 13 dekabr 2011-ci il. .................................................................................................................... 445<br />
‣ “Heyvanlar aləmi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər edilməsi<br />
barədə .................................................................................................................................................... 446<br />
Bakı şəhəri, 1 oktyabr 2012-ci il. ..................................................................................................................... 446<br />
‣ “Ekoloji təhlükəsizlik haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi<br />
barədə .................................................................................................................................................... 447<br />
Bakı şəhəri, 1 fevral 2013-cü il. ....................................................................................................................... 447<br />
‣ “Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik<br />
edilməsi barədə ..................................................................................................................................... 448<br />
Bakı şəhəri, 1 fevral 2013-cü il. ....................................................................................................................... 448<br />
‣ “Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik<br />
edilməsi barədə ..................................................................................................................................... 449<br />
Bakı şəhəri, 1 fevral 2013-cü il. ....................................................................................................................... 449<br />
‣ “Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər<br />
edilməsi barədə ..................................................................................................................................... 450<br />
Bakı şəhəri, 22 oktyabr 2013-cü il. .................................................................................................................. 450<br />
‣ “Sərhəddən keçən su axınlarının və beynəlxalq göllərin mühafizəsi və istifadəsi üzrə<br />
Konvensiya”ya düzəlişlərin təsdiq edilməsi haqqında ...................................................................... 451<br />
Bakı şəhəri, 22 noyabr 2013-cü il. ................................................................................................................... 451<br />
‣ “Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər<br />
edilməsi barədə ..................................................................................................................................... 452<br />
Bakı şəhəri, 4 aprel 2014-cü il. ........................................................................................................................ 452<br />
‣ “Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər<br />
edilməsi barədə ..................................................................................................................................... 453<br />
‣ Azərbaycan Respublikasının Qanunu ................................................................................................ 453<br />
Bakı şəhəri, 30 sentyabr 2014-cü il. ................................................................................................................ 453<br />
‣ “Ovçuluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər edilməsi barədə ... 454<br />
Bakı şəhəri, 17 oktyabr 2014-cü il. .................................................................................................................. 454<br />
‣ “Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik<br />
edilməsi barədə ..................................................................................................................................... 455<br />
Bakı şəhəri, 28 oktyabr 2014-cü il. .................................................................................................................. 455<br />
‣ “Xəzər dənizinin hidrometeorologiyası sahəsində əməkdaşlığa dair” Sazişin təsdiq edilməsi<br />
haqqında ................................................................................................................................................ 456<br />
5
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Bakı şəhəri, 16 dekabr 2014-cü il. ................................................................................................................... 456<br />
‣ “Xəzər dənizinin su bioloji resurslarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında” Sazişin<br />
təsdiq edilməsi barədə .......................................................................................................................... 457<br />
Bakı şəhəri, 16 dekabr 2014-cü il. ................................................................................................................... 457<br />
6
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından<br />
çıxarışlar<br />
Maddə 14. Təbii ehtiyatlar<br />
Təbii ehtiyatlar hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına və mənafelərinə xələl gətirmədən<br />
Azərbaycan Respublikasına mənsubdur.<br />
Maddə 39. Sağlam ətraf mühitdə yaşamaq hüququ<br />
I. Hər kəsin sağlam ətraf mühitdə yaşamaq hüququ vardır.<br />
II. Hər kəsin ətraf mühitin əsl vəziyyəti haqqında məlumat toplamaq və ekoloji hüquqpozma ilə əlaqədar<br />
onun sağlamlığına və əmlakına vurulmuş zərərin əvəzini almaq hüququ vardır.<br />
Ətraf mühitin qorunması hər bir şəxsin borcudur.<br />
Maddə 78. Ətraf mühitin qorunması<br />
Maddə 112. Fövqəladə vəziyyət tətbiq edilməsi<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti təbii fəlakətlər, epidemiyalar, epizootiyalar, böyük ekoloji və başqa<br />
qəzalar baş verdikdə, habelə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün pozulmasına, dövlətə qarşı<br />
qiyama və ya dövlət çevrilişinə yönəldilən hərəkətlər edildikdə, zorakılıqla müşayiət olunan kütləvi iğtişaşlar<br />
yarandıqda, vətəndaşların həyatı və təhlükəsizliyi, yaxud dövlət təsisatlarının normal fəaliyyəti üçün qorxu<br />
törədən digər münaqişələr meydana gəldikdə Azərbaycan Respublikasının ayrı-ayrı yerlərində fövqəladə<br />
vəziyyət tətbiq edir və bu barədə qəbul etdiyi fərmanı 24 saat müddətində Azərbaycan Respublikası Milli<br />
Məclisinin təsdiqinə verir.<br />
7
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsi<br />
Ekoloji cinayətlər<br />
Maddə 247. İşlərin yerinə yetirilməsi zamanı ətraf mühitin mühafizəsi (qorunması) qaydalarını pozma<br />
Sənaye, kənd təsərrüfatı, elmi və digər obyektlərin layihələşdirilməsi, yerləşdirilməsi, tikintisi, istismara<br />
buraxılması və istismarın zamanı ətraf mühitin mühafizəsi qaydalarına riayət olunması üçün cavabdeh şəxslər<br />
tərəfindən bu qaydaların pozulması radioaktiv fonun əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsinə, insan sağlamlığına<br />
zərər vurulmasına və ya heyvanların kütləvi məhvinə və ya digər ağır nəticələrə səbəb olduqda –<br />
üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum<br />
edilməklə və ya edilməməklə beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 248. Ekoloji cəhətdən təhlükəli maddələrin və tullantıların dövriyyəsi qaydalarını pozma<br />
248.1. Təhlükəli tullantıların qadağan olunmuş növlərinin istehsalı, müəyyən edilmiş qaydaların pozulması<br />
ilə radioaktiv, bakterioloji, kimyəvi maddələrin və tullantıların daşınması, saxlanması, basdırılması, istifadəsi və<br />
ya sair dövriyyəsi, əgər bu əməllər insan sağlamlığına və ya ətraf mühitə əhəmiyyətli ziyan vurma təhlükəsi<br />
yaratdıqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin iki yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya iki ilədək<br />
müddətə islah işləri və ya eyni müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
248.2. Eyni əməllər ətraf mühitin çirklənməsinə, zəhərlənməsinə, insan sağlamlığına zərər vurulmasına və ya<br />
heyvanların kütləvi məhvinə səbəb olduqda və ya təhlükə ekoloji vəziyyət zonasında törədildikdə –<br />
beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
248.3. Bu Məcəllənin 248.1 və ya 248.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməllər ehtiyatsızlıqdan<br />
zərərçəkmiş şəxsin ölümünə və ya insanların kütləvi xəstələnməsinə səbəb olduqda –<br />
üç ildən səkkiz ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 249. Baytarlıq qaydalarını və bitki xəstəliklərinə və ziyanvericilərinə qarşı müəyyən edilmiş<br />
mübarizə qaydalarını pozma<br />
249.1. Baytarlıq qaydalarının pozulması ehtiyatsızlıqdan epizootiyanın yayılmasına və ya digər ağır<br />
nəticələrə səbəb olduqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin beş yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya iki ilədək<br />
müddətə islah işləri və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
249.2. <strong>Bitki</strong> xəstəliklərinə və ya ziyanvericilərinə qarşı müəyyən edilmiş mübarizə qaydalarının pozulması<br />
ehtiyatsızlıqdan ağır nəticələrə səbəb olduqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin beş yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya iki ilədək<br />
müddətə islah işləri və ya bir ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 250. Suyu (su mənbələrini) çirkləndirmə<br />
250.1. Yerüstü və yeraltı suların, istifadə olunan su mənbələrinin çirkləndirilməsi, tükənməsi və ya onların<br />
təbii xassələrinin başqa cür dəyişdirilməsi heyvanlar və ya bitki aləminə, balıq ehtiyatlarına, meşə və ya kənd<br />
təsərrüfatına əhəmiyyətli zərərin vurulmasına səbəb olduqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən beş yüz mislinədək miqdarda cərimə və ya beş ilədək<br />
müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum etmə və ya iki<br />
ilədək müddətə islah işləri və ya altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
250.2. Eyni əməllər insan sağlamlığına zərər vurulmasına və ya heyvanların kütləvi məhvinə səbəb olduqda,<br />
habelə qoruqların ərazisində və ya təhlükəli, yaxud fövqəladə ekoloji vəziyyət zonasında törədildikdə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin beş yüz mislindən iki min mislinədək miqdarda cərimə və ya iki ilədək<br />
müddətə islah işləri və ya iki ilədək müddətə azadlığın məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
250.3. Eyni əməllər ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə səbəb olduqda –<br />
üç ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 251. Atmosferi (havanı) çirkləndirmə<br />
8
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
251.1. Çirkləndirici maddələrin havaya buraxılması qaydalarının pozulması və ya avadanlıqların, qurğuların<br />
və digər obyektlərin istismarı qaydalarının pozulması havanın çirkləndirilməsinə və ya onun təbii xassələrinin<br />
başqa cür dəyişilməsinə səbəb olduqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin beş yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya üç ilədək<br />
müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum etmə ilə<br />
cəzalandırılır.<br />
252.2. Eyni əməllər insan sağlamlığına zərər vurulmasına səbəb olduqda –<br />
bir ilədək müddətə islah işləri və ya bir ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya iki ilədək<br />
müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
251.3. Eyni əməllər ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə səbəb olduqda –<br />
üç ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 252. Dəniz mühitini çirkləndirmə<br />
252.1. Dəniz mühitini quruda olan mənbələrdən çirkləndirmə, yaxud nəqliyyat vasitələrindən və ya dənizdə<br />
quraşdırılmış süni qurğulardan insan sağlamlığı və ya dənizin canlı sərvətləri üçün zərərli olan, yaxud dənizdən<br />
qanuni istifadəyə mane olan maddələri və ya materialları tullama və ya basdırma qaydalarını pozmaqla dəniz<br />
mühitini çirkləndirmə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin beş yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya üç ilədək<br />
müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum etmə və ya bir<br />
ilədək müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.<br />
252.2. Eyni əməllər ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə səbəb olduqda –<br />
üç ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 253. Sahilyanı şelf Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyini pozma<br />
253.1. Qanunsuz olaraq Azərbaycan Respublikasının sahilyanı şelfində tikililər və ya başqa qurğular<br />
ucaltma, onların ətrafında təhlükəsizlik zonasını yaratma, habelə quraşdırılan tikililərin və dəniz gəmiçiliyinin<br />
təhlükəsizliyinin təmin edilməsi vasitələrinin tikintisi, istismarı, mühafizəsi və ya ləğv olunması qaydalarını<br />
pozma –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin beş yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya iki ilədək<br />
müddətə islah işləri və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
253.2. Azərbaycan Respublikasının sahilyanı şelfində xarici hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən təbii<br />
sərvətlərin tədqiqi, kəşfiyyatı, işlənməsi və başqa işlər görülməsi, əgər bu hərəkətlərin həyata keçirilməsi<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq dövlət orqanlarının verdiyi xüsusi icazədə nəzərdə tutulmamışdırsa, -<br />
üç ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 254. Torpaqları korlama<br />
254.1. Saxlanması, istifadə edilməsi, yaxud daşınması zamanı gübrələrlə, təhlükəli kimyəvi və ya bioloji<br />
maddələrlə davranış qaydalarının pozulması nəticəsində təsərrüfat və ya başqa fəaliyyətin zərərli məhsulları ilə<br />
torpaqların zəhərlənməsi, çirkləndirilməsi, yaxud onların başqa cür korlanması insanların sağlamlığına və ya<br />
ətraf mühitə əhəmiyyətli ziyanın vurulmasına səbəb olduqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya üç ilədək müddətə<br />
müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum etmə və ya bir ilədək<br />
müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.<br />
254.2. Eyni əməllər fövqəladə və təhlükəli ekoloji vəziyyət zonasında törədildikdə –<br />
iki ilədək müddətə islah işləri və ya eyni müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
254.3. Eyni əməllər ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə səbəb olduqda –<br />
üç ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 255. Yerin təkinin qorunması və istifadəsi qaydalarını pozma<br />
Dağ-mədən müəssisələrinin və ya yeraltı qurğuların, faydalı qazıntıların çıxarılması ilə əlaqəsi olmayan<br />
layihələşdirilməsi, yerləşdirilməsi, tikintisi, istismara buraxılması və ya istismarı zamanı yerin təkinin<br />
qorunması və istifadə edilməsi qaydalarının pozulması, habelə faydalı qazıntıların yerləşdiyi ərazidə qanunsuz<br />
tikinti aparılması əhəmiyyətli zərərə səbəb olduqda –<br />
9
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya üç ilədək müddətə<br />
müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum etmə və ya bir ilədək<br />
müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 256. Balıqları və başqa su heyvanlarını qanunsuz tutma<br />
256.1. Balıqların və ya başqa su heyvanlarının qanunsuz tutulması xeyli miqdarda ziyan vurduqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən beş yüz mislinədək miqdarda cərimə və ya yüz altmış<br />
saatadək ictimai işlər və ya bir ilədək müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.<br />
256.2. Eyni əməllər:<br />
256.2.2. külli miqdarda ziyan vurulmaqla törədildikdə;<br />
256.2.3. özüyeriyən və özüüzən nəqliyyat vasitəsindən və ya partlayıcı və ya kimyəvi maddələrdən və ya<br />
balıqların, yaxud başqa su heyvanlarının kütləvi məhvinə səbəb olan vasitələrdən istifadə etməklə törədildikdə;<br />
256.2.4. qoruqların ərazisində və ya fövqəladə, yaxud təhlükəli ekoloji vəziyyət zonasında törədildikdə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya bir ilədək müddətə<br />
islah işləri və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
256.3. Bu Məcəllənin 256.1-ci və ya 256.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməllər şəxs tərəfindən öz<br />
qulluq mövqeyindən istifadə etməklə və ya qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs, yaxud mütəşəkkil dəstə<br />
tərəfindən törədildikdə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin min mislindən iki min mislinədək miqdarda cərimə və ya üç ilədək<br />
müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə iki<br />
ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Qeyd: Bu Məcəllənin 256.1-ci maddəsində «xeyli miqdar» dedikdə, minimum əmək haqqı məbləğinin dörd<br />
yüz mislindən min mislinədək olan məbləğ, 256.2.2-ci maddəsində «külli miqdar» dedikdə isə minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin min mislindən artıq olan məbləğ başa düşülür.<br />
Maddə 257. Balıq ehtiyatlarının qorunması qaydalarını pozma<br />
Körpülərin, bəndlərin tikintisi, partlayış işlərinin və ya digər işlərin həyata keçirilməsi, habelə suburaxıcı<br />
qurğuların istismarı balıq ehtiyatlarının qorunması qaydalarını pozmaqla törədildikdə və bu əməllər balıqların və<br />
ya digər su heyvanlarının kütləvi məhvinə səbəb olduqda –<br />
Minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən beş yüz mislinədək miqdarda cərimə və ya üç ilədək<br />
müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum etmə və ya bir<br />
ilədək müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 258. Qanunsuz ov etmə<br />
258.1. Lazımi icazə olmadan və ya qadağan edilmiş yerlərdə, yaxud qadağan edilmiş vaxtda, qadağan<br />
edilmiş alət və üsullarla ov etmə xeyli miqdarda ziyan vurduqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən beş yüz mislinədək miqdarda cərimə və ya yüz altmış<br />
saatadək ictimai işlər və ya bir ilədək müddətə islah işləri ilə cəzalandırılır.<br />
258.2. Eyni əməllər:<br />
258.2.1. külli miqdarda ziyan vurulmaqla törədildikdə;<br />
258.2.2. partlayıcı maddələrdən və ya quşların və heyvanların kütləvi məhvinə səbəb olan başqa üsullardan<br />
istifadə etməklə törədildikdə;<br />
258.2.3. ovlanması tamamilə qadağan edilmiş quşlara və heyvanlara qarşı törədildikdə;<br />
258.2.4. qoruqların ərazisində və ya ekoloji fəlakət və fövqəladə ekoloji vəziyyət zonasında törədildikdə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya bir ilədək müddətə<br />
islah işləri və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
258.3. Bu Məcəllənin 258.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan əməllər:<br />
258.3.1. vəzifəli şəxs tərəfindən öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə törədildikdə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin altı yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya iki ilədək<br />
azadlığın məhdudlaşdırılması və ya üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul<br />
olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə iki ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə<br />
ilə cəzalandırılır.<br />
Qeyd: Bu Məcəllənin 258.1-ci maddəsində «xeyli miqdar» dedikdə, minimum əmək haqqı məbləğinin dörd<br />
yüz mislindən min mislinədək olan məbləğ, 258.2.1-ci maddəsində «külli miqdar» dedikdə isə minimum əmək<br />
10
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
haqqı məbləğinin min mislindən artıq olan məbləğ başa düşülür.<br />
Maddə 259. Qanunsuz ağac kəsmə<br />
Qoruyucu, sanitariya-gigiyena və sağlamlaşdırma funksiyasını yerinə yetirən meşələrdə, qoruq meşələrində,<br />
milli və ya təbii parklarda ağacların və ya kolların qanunsuz kəsilməsi xeyli miqdarda ziyan vurduqda –<br />
Minimum əmək haqqı məbləğinin beş yüz mislindən min mislinədək miqdarda cərimə və ya bir ilədək<br />
müddətə islah işləri və ya altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 260. Meşələri məhv etmə və ya korlanma<br />
260.1. Odla və ya digər yüksək təhlükə mənbələri ilə ehtiyatsız davranma üzündən meşələri və ya meşə<br />
fonduna aid olmayan ağac və ya kol əkililərini məhv etmə və ya korlama –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən beş yüz mislinədək miqdarda cərimə və ya bir ilədək<br />
müddətə islah işləri və ya bir ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
260.2. Yandırma və ya digər ümumi təhlükəli üsulla və ya zərərli maddələrlə, tullantılarla çirkləndirmə<br />
nəticəsində meşələri və ya meşə fonduna aid olmayan ağac və ya kol əkililəri məhv etmə və ya korlama –<br />
iki ildən yeddi ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
Maddə 261. Xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və təbiət obyektlərinin mühafizə rejimini<br />
pozma<br />
Qoruqların, milli parkların, təbiət abidələrinin və ya dövlət tərəfindən xüsusi mühafizə olunan təbiət<br />
ərazilərinin mühafizə rejiminin pozulması əhəmiyyətli zərər vurulmasına səbəb olduqda –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən beş yüz mislinədək miqdarda cərimə və ya bir ilədək<br />
müddətə islah işləri və ya altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.<br />
11
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar<br />
Məcəlləsi<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi, təbiətdən istifadə və<br />
ekoloji təhlükəsizlik qaydaları əleyhinə olan<br />
inzibati xətalar<br />
Maddə 70. Meşə fondu torpaqlarının özbaşına tutulması və ya həmin torpaqlardan qanunsuz istifadə<br />
edilməsi<br />
Meşə fondu torpaqlarının özbaşına tutulmasına və ya istifadə barəsində lazımi icazə olmadan həmin torpaq<br />
sahələrində tikinti işlərinin aparılmasına və ya digər işlərin görülməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin altmış mislindən səksən mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz on mislindən yüz otuz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 71. Xüsusi razılıq (lisenziya) olmadan yerin təkindən istifadə etmə<br />
Xüsusi razılıq (lisenziya) olmadan və ya lisenziyada nəzərdə tutulmuş şərtləri pozmaqla yerin təkindən<br />
istifadə etməyə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin altmış mislindən səksən mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 73. Heyvanlar aləmi obyektlərindən özbaşına istifadə etmə<br />
Lazımi icazə olmadan heyvanlar aləmi obyektlərinin təbii mühitdən götürülməsinə və ya onlardan istifadə<br />
edilməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən on mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən qırx beş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin yüz mislindən yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 76. Ətraf mühitə atılan, axıdılan və ya basdırılan zərərli maddələrin miqdarının, habelə zərərli<br />
fiziki təsirlərin hədlərinin yol verilə bilən normativlərdən artıq olması<br />
76.1. Ətraf mühitə atılan, axıdılan və ya basdırılan zərərli maddələrin miqdarının yol verilə bilən<br />
normativlərdən artıq olmasına görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş beş mislinədək miqdarda, hüquqi<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
76.2. Ətraf mühitin mühafizəsi məqsədilə səsküyün, vibrasiyanın, elektromaqnit sahələrinin səviyyəsinin,<br />
radioaktiv şüalanmanın və başqa zərərli fiziki təsirlərin yol verilə bilən son hədlərinin normativlərinin<br />
pozulmasına görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli beş mislindən yetmiş mislinədək miqdarda, hüquqi<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin iki yüz mislindən iki yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 77. Radioaktiv maddələrlə iş zamanı ekoloji tələblərin pozulması<br />
77.1. Radioaktiv maddələrin daşınmasının, basdırılmasının, nəql edilməsinin və ya istehsalının müəyyən<br />
edilmiş qaydalarının gözlənilməməsinə, ətraf mühitin radioaktiv çirklənməsinin qarşısının alınması və aradan<br />
qaldırılması üzrə tədbirlərin görülməməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin iyirmi beş mislindən otuz mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin altmış mislindən yetmiş beş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin iki yüz əlli mislindən üç yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
77.2. Ətraf mühitin radioaktiv çirklənməsi aşkar edildikdə, bu barədə müvafiq orqanlara dərhal məlumat<br />
verilməməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
12
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən altmış mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 78. Müəssisələrin, qurğuların və başqa obyektlərin tikintisinə və yenidən qurulmasına dair<br />
ekoloji tələblərin pozulması<br />
78.1. Müəssisələrin, qurğuların və başqa obyektlərin tikintisi və yenidən qurulması zamanı ətraf mühitin<br />
keyfiyyət normativlərinə riayət olunmamasına görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin qırx beş mislindən əlli mislinədək miqdarda.<br />
Hüquqi şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə<br />
edilir.<br />
78.2. Tikinti işləri aparıldıqda torpaqların rekultivasiyası, təbii resursların bərpası və səmərəli istifadəsi,<br />
ərazilərin abadlaşdırılması və ətraf mühitin sağlamlaşdırılması üzrə tədbirlərin görülməməsinə görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin iki yüz mislindən iki yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 79. Müəssisələr, qurğular və başqa obyektlər istismara verildikdə və ya istismar müddətində<br />
ekoloji tələblərin pozulması<br />
79.1. Son hədləri yol verilən normativlər səviyyəsində zərərli maddələrin və tullantıların zərərsizləşdirilməsi<br />
və istifadə edilməsi üzrə təmizləyici qurğularla və avadanlıqlarla təmin edilməyən və ya təbii resursların<br />
səmərəli istifadəsi, bərpası və torpaqların rekultivasiyası üzrə layihələşdirmə başa çatdırılmadıqda<br />
müəssisələrin, qurğuların və başqa obyektlərin istismara verilməsinə görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə<br />
edilir.<br />
79.2. Ətraf mühitə buraxılan tullantıların təmizlənməsi və tullantılara nəzarət üçün qurulmuş qurğuların,<br />
avadanlığın, aparatların istismar qaydalarının pozulmasına və ya bunlardan istifadə edilməməsinə görə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin otuz beş mislindən altmış mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 80. Ətraf mühitə tullantılarında müəyyən edilmiş normadan artıq çirkləndirici maddələr olan<br />
nəqliyyat vasitələrinin istehsalı, idxalı, istismara buraxılması və idarə edilməsi<br />
80.1. Ətraf mühitə tullantılarında çirkləndirici maddələrin yol verilən hədlərinin və ya səsküyün və<br />
vibrasiyanın yol verilən səviyyələrinin qanunvericilik aktı ilə müəyyən edilən normativlərə və standartlara<br />
uyğun olmayan nəqliyyat vasitələrinin istehsalına və ya idxalına görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin yetmiş mislindən doxsan mislinədək miqdarda, hüquqi<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin iki yüz əlli mislindən üç yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
80.2. Ətraf mühitə tullantılarında müəyyən edilmiş normadan artıq çirkləndirici maddələr olan nəqliyyat<br />
vasitələrinin istismara buraxılmasına və ya idarə edilməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 81. Ətraf mühitin müəssisə (istehsalat) monitorinqinin və ya təsərrüfat fəaliyyətinin ətraf<br />
mühitə təsirinin uçot və hesabatının aparılmaması<br />
Ətraf mühitin müəssisə (istehsalat) monitorinqinin, yaxud ekoloji cəhətdən təhlükə törədə bilən təsərrüfat<br />
fəaliyyətinin ətraf mühitə təsirinin uçotunun və hesabatının aparılmamasına görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin qırx beş mislindən yetmiş mislinədək miqdarda, hüquqi<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin yüz yetmiş mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 82. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində standartlaşdırma qaydalarının pozulması<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində mövcud standartların və texniki tələblərin pozulması ilə məhsulların<br />
(məmulatların) hazırlanmasına, satılmasına, saxlanılmasına, nəql edilməsinə, istifadəsinə, istismarına və<br />
təmirinə, yaxud işlərin və xidmətlərin yerinə yetirilməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş mislinədək miqdarda. Hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin iki yüz mislindən iki yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
13
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 83. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində sertifikatlaşdırma qaydalarının pozulması<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində məcburi sertifikatlaşdırılmalı olan məhsulların belə sertifikat olmadan<br />
istehsal edilməsinə, işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin iki yüz mislindən iki yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 84. Xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən istifadə qaydalarının pozulması<br />
Xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən istifadə qaydalarının, həmin ərazilərindən istifadə qaydalarının,<br />
həmin ərazilərin mühafizə rejiminin pozulmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən on beş mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 85. Yerin təkindən istifadə qaydalarının pozulması<br />
85.0. Yerin təkindən istifadə qaydalarının pozulmasına, yəni:<br />
85.0.1. yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz aparılması, yer təkinin və ətraf mühitin<br />
mühafizəsi üzrə standartların (normaların, qaydaların) tələblərinin pozulmasına;<br />
85.0.2. yer təkinin çirklənməsinə və faydalı qazıntı yatağının istismar üçün yararsız hala düşməsinə yol<br />
verilməsinə;<br />
85.0.3. geoloji və ya digər məlumatlara mülkiyyət hüququnun və bu məlumatların məxfiliyinin pozulmasına;<br />
85.0.4. faydalı qazıntı yayılan sahələrdə özbaşına tikinti işlərinin aparılmasına;<br />
85.0.5. yerin təkindən istifadə edilərkən bina və qurğuların, eləcə də xüsusi mühafizə olunan ərazilərin və<br />
ətraf mühit obyektlərinin toxunulmazlığının təmin edilməməsinə;<br />
85.0.6. yeraltı suların müşahidə quyularının, markşeyder və geodeziya nişanlarının məhv edilməsinə və<br />
zədələnməsinə;<br />
85.0.7. yerin təkindən istifadə edərkən haqqvermə qaydalarının müntəzəm olaraq pozulmasına;<br />
85.0.8. ləğv edilən və konservasiya olunan dağqazmalarının və buruq quyularının əhalinin və ətraf mühitin<br />
təhlükəsizliyini təmin edən vəziyyətə gətirilməsi, habelə konservasiya müddəti ərzində faydalı qazıntı<br />
yataqlarının, dağ-qazmaların və buruq quyularının qorunması tələblərinə əməl edilməməsinə;<br />
85.0.9. yerin təkindən istifadə edilərkən yararsız hala salınmış torpaq sahələrinin və digər təbiət<br />
obyektlərinin onların gələcək istifadəsi üçün yararlı vəziyyətə gətirilməməsinə;<br />
85.0.10. yerin təkindən istifadə zamanı elm və mədəniyyət üçün maraq doğuran obyektlər aşkar edilərkən<br />
həmin sahədə işlərin dayandırılmamasına və xüsusi razılıq verən orqana məlumat verilməməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi beş mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin otuz mislindən əlli mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum<br />
əmək haqqı məbləğinin yüz iyirmi mislindən yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 86. Torpaqların (meşə fondu torpaqlarının) zibillənməsi və korlanması<br />
86.1. Torpaqların (meşə fondu torpaqlarının) istehsalat və məişət tullantıları ilə zibilləndirilməsinə və ya<br />
kimyəvi, radioaktiv maddələrlə, çirkab suları ilə çirkləndirilməsinə, yaxud<br />
bakterial-parazitik və zərərli krantin orqanizmlərlə yoluxdurulmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən on beş mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
86.2. Torpaqların (meşə fondu torpaqlarının) münbit qatının korlanmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin əlli mislindən səksən mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin<br />
yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 91. Meşəqırma fondundan istifadənin, oduncağın tədarük edilib daşınmasının müəyyən edilmiş<br />
qaydasının pozulması<br />
Meşəqırma fondundan istifadənin, oduncağın tədarük edilib daşınmasının müəyyən edilmiş qaydasının<br />
pozulmasına görə –<br />
14
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən on beş mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx beş mislindən altmış mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum<br />
əmək haqqı məbləğinin doxsan mislindən yüz otuz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 92. Meşəqırma bileti (orderi) olmadan köküstə yaş ağacların və kolların qanunsuz kəsilməsi və<br />
zədələnməsi, meşə bitkilərinin və cavan ağaların məhv edilməsi və zədələnməsi<br />
92.1. Meşəqırma bileti (orderi) olmadan meşə fondunda köküstə yaş ağacların və kolların qanunsuz<br />
əkinlərində, tingliklərində, böyümə və plantasiya sahələrində toxmacarların və tinglərin, yaxud sahələrdə təbii<br />
əmələ gəlmiş cavan ağacların və cücərtilərin məhv edilməsinə və ya zədələnməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin otuz mislindən qırx mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yetmiş mislindən səksən mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
92.2. Meşə fonduna aid olmayan ağac və ya kol əkililərinin zədələnməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin iyirmi beş mislindən otuz mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin altmış beş mislindən səksən mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 93. Meşəqırma biletində (orderində) və ya meşə biletində nəzərdə tutulmuş məqsədləri və ya<br />
tələbləri gözləmədən meşədən istifadə etmə<br />
Meşəqırma biletində (orderində) və ya meşə biletində (orderində) və ya meşə biletində nəzərdə tutulmuş<br />
məqsədləri və ya tələbləri gözləmədən meşədən istifadəyə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən on mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən qırx beş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin yüz mislindən yüz otuz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 94. Meşələrin bərpası, məhsuldarlığının artırılması, cins tərkibinin yaxşılaşdırılması və<br />
yetişmiş oduncaq ehtiyatlarından istifadə qaydalarının pozulması<br />
Meşələrin bərpasına, vəziyyətinin və cins tərkibinin yaxşılaşdırılmasına, məhsuldarlığının artırılmasına və<br />
yetişmiş oduncaq ehtiyatlarından istifadəyə dair qaydaların pozulmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən əlli mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin yüz otuz mislindən yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 95. Meşə fondu torpaqlarında biçənəklərin və otlaq sahələrinin zədələnməsi və ya korlanması<br />
Meşə fondu torpaqlarında biçənəklərin və ya otlaq sahələrinin zədələnməsinə və ya korlanmasına görə –<br />
Fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən on mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən altmış mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin yüz on mislindən yüz otuz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 96. Meşə fondu sahələrində özbaşına ot biçilməsi və ya mal-qara otarılması, özbaşına yabanı<br />
meyvə, qoz-fındıq, göbələk, giləmeyvə yığılması<br />
Meşə fondu sahələrində özbaşına ot biçilməsinə və ya mal-qara otarılmasına və ya yabanı meyvə, qoz-fındıq,<br />
göbələk, giləmeyvə və sair yığılması qadağan edilən və ya buna ancaq meşə biletləri üzrə yol verilən sahələrdə<br />
onların özbaşına yığılmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin qırx beş mislindən altmış mislinədək miqdarda, hüquqi<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin yüz otuz mislindən yüz altmış mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Meşə 97. Meşə fondu torpaqlarında meşələrə zərərli təsirin qarşısını alan qurğuları olmayan istehsal<br />
obyektlərinin tikilməsi və ya istifadəyə verilməsi<br />
Meşə fondu torpaqlarında meşələrə zərərli təsirin qarşısını alan qurğuları olmayan istehsal obyektlərinin və<br />
ya digər obyektlərin tikilməsinə və ya istifadəyə verilməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin otuz mislindən qırx mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin altmış mislindən doxsan mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
15
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 98. Meşə fondu torpaqlarında meşəsuvarma şəbəkələrinin, drenaj sistemlərinin və yolların<br />
məhv edilməsi və ya korlanması<br />
Meşə fondu torpaqlarında meşəsuvarma şəbəkələrinin, drenaj sistemlərinin və yolların məhv edilməsinə və<br />
ya korlanmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən on mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən altmış mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin yüz mislindən yüz iyirmi mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 99. Meşə fondu torpaqlarında məhdudlaşdırıcı nişanların (sərhəd, kvartal və sairə göstərici<br />
dirəklərin) məhv edilməsi və zədələnməsi<br />
Meşə fondu torpaqlarında məhdudlaşdırıcı nişanların (sərhəd, kvartal və sairə göstərici dirəklərin) məhv<br />
edilməsinə və ya zədələnməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən on mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən əlli mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin doxsan mislindən yüz on mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 100. Meşə üçün faydalı faunanın məhv edilməsi<br />
Meşə üçün faydalı faunanın məhv edilməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən on mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən altmış mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin yüz iyirmi mislindən yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 102. Su obyektlərinin mühafizəsi qaydalarının pozulması<br />
102.0. Su obyektlərinin mühafizəsi qaydalarının pozulmasına, yəni:<br />
102.0.1. su obyektlərinin çirklənməsinin, zibillənməsinin və suların zərərli təsirinin qarşısını alan qurğuları<br />
və avadanlıqları olmayan müəssisələrin, kommunal və digər obyektlərin istismar edilməsinə;<br />
102.0.2. su təsərrüfatı qurğularının və avadanlığının zədələnməsinə, onların istismar qaydalarına riayət<br />
edilməməsinə;<br />
102.0.3. su mühafizəsi zonalarına və sahil mühafizə zolaqlarına riayət edilməməsinə;<br />
102.0.4. xüsusi qorunan su obyektlərinin rejiminin;<br />
102.0.5. su obyektlərinin dövlət monitorinqinin, suların dövlət uçotunun, dövlət su kadastrının aparılması<br />
qaydalarına riayət edilməməsinə;<br />
102.0.6. sutoplayıcı sahələrdə su obyektlərinin qorunması rejimini pozmaqla suların çirkləndirilməsinə,<br />
torpaqların su eroziyasına və başqa ziyanlı hallara səbəb olan şəkildə pozulmasına;<br />
102.0.7. su çıxarmaq üçün quyuların qazılması qaydalarının və texnologiyasının pozulmasına və ya lazımi<br />
icazə olmadan su çıxarmaq üçün quyuların qazılmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi beş mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş beş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 104. Tullantıların yerləşdirilməsi və emalı tələblərinin pozulması<br />
104.1. Şəhərlərin və ya digər yaşayış məntəqələrinin ərazisində, kurort, müalicə-sağlamlıq, meşə və<br />
rekreasiya zonalarında, yeraltı suların, təsərrüfat və içməli sututarlarının olduğu ərazilərdə, eləcə də faydalı<br />
qazıntılar olan və ya dağ-mədən işləri aparılan zonalarda tullantıların basdırılmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin altmış mislindən yetmiş beş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz yetmiş mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
104.2. Tullantıların emalı yerlərinin müəyyənləşdirilməsi, layihələşdirilməsi, tikintisi, istifadəsi və ləğv<br />
edilməsi normalarının və qaydalarının pozulmasına görə –<br />
vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin yetmiş mislindən doxsan mislinədək miqdarda, hüquqi<br />
16
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin iki yüz mislindən üç yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 105. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələr haqqında qanunvericiliyin pozulması<br />
105.0. Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında qanunvericiliyin pozulmasına, yəni:<br />
105.0.1. insanların həyatına, sağlamlığına, əmlakına və ətraf mühitə təhlükə törədə bilən və ya törətmiş<br />
pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı məlumatların gizlədilməsinə və ya təhrif edilməsinə;<br />
105.0.2. qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla dövlət sınağından və qeydiyyatından<br />
keçməmiş pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin idxalına, ixracına və istifadəsinə yol verilməsinə;<br />
105.0.3. istifadəsi yararsız və qadağan olunmuş pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin və ya qalıq<br />
miqdarına görə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verməyən kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının satışına və<br />
istifadəsinə yol verilməsinə;<br />
015.0.4. pestisidlərin, aqrokimyəvi maddələrin və vasitələrin, materialların tətbiqi, istifadəsi,<br />
zərərsizləşdiriləsi və basdırılması qaydalarının pozulmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin iyirmi mislindən qırx mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin yüz mislindən yüz əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 107. Radiasiya təhlükəsizliyinin sanitariya və gigiyena qaydalarının təmin edilməsi tələblərinin<br />
yerinə yetirilməsi və ya pozulması<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin sanitariya və gigiyena qaydalarının təmin edilməsi tələblərinin yerinə<br />
yetirilməməsinə və ya pozulmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum<br />
əmək haqqı məbləğinin yüz yetmiş mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 108. Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin pozulması<br />
108.0. hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin pozulmasına, yəni:<br />
108.0.1. hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədlərin tələblərinə hidrometeorologiya və<br />
təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların istehsalçıları və istehlakçıları tərəfindən əməl edilməməsinə;<br />
108.0.2. hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət<br />
məlumatlar fondunun materiallarının fondun sərəncamlarının razılığı olmadan başqa şəxslərə verilməsinə və ya<br />
surətinin çıxarılmasına;<br />
108.0.3. hazırlanmış materialların bir nüsxəsinin xidməti istifadə üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
hallarda hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar<br />
fonduna verilməməsinə;<br />
108.0.4. ərazilərində hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə rəsədxanalar. Stansiyalar və digər<br />
müşahidə məntəqələri yerləşən torpaq sahələrinin, və su obyektlərinin mülkiyyətçiləri və istifadəçiləri tərəfindən<br />
həmin məntəqələrin və ölçü vasitələrinin toxunulmazlığının təmin edilməməsinə, onların korlanması və məhv<br />
edilməsi barədə müvafiq orqana məlumat verilməməsinə və ya məntəqələrdə hidrometeoroloji işlərin aparılması<br />
üçün lazımi şəraitin yaradılmamasına;<br />
108.0.5. müvafiq razılıq olmadan müşahidə şəbəkələrinin köçürülməsinə, yerlərinin dəyişdirilməsinə və ya<br />
fəaliyyətinin dayandırılmasına;<br />
108.0.6. müvafiq razılıq olmadan atmosfer proseslərinə fəal təsir işlərini həyata keçirən texniki<br />
komplekslərin başqa məqsədlər üçün istifadə edilməsinə;<br />
108.0.7. hidrometeoroloji müşahidə şəbəkələrinin ətrafındakı mühafizə zonalarında hər hansı təsərrüfat<br />
fəaliyyəti ilə məşğul olunmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin səkkiz mislindən on beş mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum<br />
əmək haqqı məbləğinin yüz əlli mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 110. Sənaye və məişət tullantılarının qalaqlanması və yandırılması zamanı ətraf mühitin mühafizə<br />
tələblərinə əməl edilməməsi<br />
Sənaye və məişət tullantılarının qalaqlanması qaydalarının pozulmasına, göstərilən tullantıları yandırarkən<br />
ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə əməl edilməməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən on beş mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
17
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən altmış mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin yüz otuz mislindən yüz altmış mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 111. Balıq ehtiyatlarının mühafizəsi və ov qaydalarının pozulması<br />
111.1. Balıq ehtiyatlarının mühafizəsi qaydalarının pozulmasına görə –<br />
inzibati xətanın törədilməsində alət və ya inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetlər müsadirə<br />
edilməklə və ya edilməməklə minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən otuz beş mislinədək miqdarda<br />
cərimə edilir.<br />
111.2. Ov qaydalarının kobud şəkildə pozulmasına (lazımi icazə olmadan və ya qadağan edilmiş yerlərdə,<br />
yaxud qadağan olunmuş müddətlərdə, qadağan edilmiş alətlərlə və ya üsullarla ov edilməsinə), habelə digər ov<br />
qaydalarının müntəzəm pozulmasına görə –<br />
inzibati xətanın törədilməsində alət və ya inzibati xətanın bilavasitə obyekti olmuş predmetlər müsadirə<br />
edilməklə və ya edilməməklə minimum əmək haqqı məbləğinin iyirmi mislindən qırx mislinədək miqdarda<br />
cərimə edilir, yaxud altı aydan iki ilədək müddətə ov hüququ məhdudlaşdırılır.<br />
Maddə 112. Heyvanlar aləmi obyektlərindən istifadə qaydalarının pozulması<br />
112.0. Heyvanlar aləmi obyektlərindən istifadə qaydalarının pozulmasına, yəni:<br />
112.0.1. heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadənin limitlərinin artırılmasına;<br />
112.0.2. dövlət ekoloji ekspertizasının tələblərinin yerinə yetirilməməsinə;<br />
112.0.3. heyvanların yaşayış mühitinin, çoxalma şəraitinin və miqrasiya yollarının mühafizəsi üzrə tələblərin<br />
yerinə yetirilməməsinə;<br />
112.0.4. qurumuş bitkilərin və ya onların qalıqlarının özbaşına yandırılmasına;<br />
112.0.5. bitki mühafizə vasitələrinin, onların boy stimulyatorlarının, mineral gübrələrin və başqa maddələrin<br />
(preparatların) saxlanması, daşınması və tətbiq edilməsi qaydalarının pozulmasına;<br />
112.0.6. özbaşına, yaxud müəyyən edilmiş qaydanı pozmaqla heyvanları köçürdükdə, iqlimə<br />
uyğunlaşdırdıqda və artırdıqda genetik cəhətdən dəyişmiş orqanizmlərdən istifadə edilməsinə;<br />
112.0.7. heyvanlar aləmi obyektlərinin vəziyyəti, sayı, onların istifadəsi haqqında məlumatların<br />
gizlədilməsinə və ya təhrif edilməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən on beş mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin qırx mislindən altmış mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum əmək<br />
haqqı məbləğinin yüz on mislindən yüz qırx mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 113. Ekoloji təhlükəsizlik haqqında qanunvericiliyin pozulması<br />
113.0. Ekoloji təhlükəsizlik haqqında qanunvericiliyin pozulmasına, yəni:<br />
113.0.1. dövlət ekoloji ekspertizasının müsbət rəyi olmadan ətraf mühitə bilavasitə və ya dolayı yolla mənfi<br />
təsir göstərən, habelə dövlət ekoloji ekspertizasının rəyi ilə ekoloji təhlükəsi müəyyən edilən təsərrüfat və ya<br />
sair fəaliyyətin həyata keçirilməsinə;<br />
113.0.2. ağır ekoloji nəticələrə səbəb ola bilən təsərrüfat və ya sair fəaliyyətin həyata keçirilməsinə;<br />
113.0.3. ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair tələblərə uyğun olmayan təsərrüfat və ya sair<br />
fəaliyyətin həyata keçirilməsinə;<br />
113.0.4. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yararsız torpaqları bərpa etmədən yeni (xam torpaq<br />
sahələrini) təsərrüfat və ya sair fəaliyyət dövriyyəsinə daxil edilməsinə;<br />
113.0.5. ətraf mühitin və onun komponentlərinin qlobal mənfi dəyişikliklərinə səbəb olan, o cümlədən<br />
ekoloji təhlükəsizlik sahəsində beynəlxalq müqavilələri pozan fəaliyyətin həyata keçirilməsinə;<br />
113.0.6. müvafiq ərazinin təbii mühitinə xas olmayan, habelə nəzarətsiz artım və yayılmasının qarşısını<br />
almaq üçün səmərəli tədbirləri hazırlamayan süni yolla əldə edilmiş orqanizmlərdən istifadə edilməsinə,<br />
çoxaldılmasına və ya yayılmasına;<br />
113.0.7. ətraf mühit və insanlar üçün təhlükə dərəcəsi qiymətləndirilməmiş maddələrin tətbiq edilməsinə;<br />
113.0.8. insan orqanizmində və ətraf mühitdə cəmləşə bilən və təbii parçalanmaya uğramayan toksik<br />
maddələrdən istifadə edilməsinə, habelə zərərsizləşdirmə texnologiyası ekoloji cəhətdən təhlükəli olan toksik<br />
maddələrin tətbiq edilməsinə;<br />
113.0.9. emal zərərsizləşdirmə və təkrar istifadə texnologiyası ekoloji cəhətdən təhlükəli olan məhsulların<br />
ölkəyə gətirilməsinə və ya istehsalına;<br />
113.0.10. radioaktiv tullantıların, işlənmiş, lakin yenidən istifadəyə yararlı olan nüvə yanacağının, müvafiq<br />
18
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş siyahıda göstərilən toksik və sair təhlükəli istehsalat və məişət<br />
tullantılarının, digər radioaktiv maddələrin və nüvə materiallarının, təkrar istifadə edilə bilinməyən qeyri toksik<br />
tullantıların, habelə istifadəsi və təkrar istifadəsi texnologiyası ekoloji təhlükə yaradan maddələrin ölkəyə<br />
gətirilməsinə;<br />
113.0.11. müvafiq normativ hüquqi aktlarla ekoloji cəhətdən təhlükəli fəaliyyət kateqoriyasına aid edilmiş<br />
sair fəaliyyətin həyata keçirilməsinə;<br />
113.0.12. bu Məcəllənin 113.0.1-113.0.11-ci maddələrində göstərilən xətaların törədilməsi ilə müşayiət<br />
olunan elmi-tədqiqat, iqtisadi və sair eksperimentlərin həyata keçirilməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən otuz mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 127. Qırmızı kitaba daxil olunmuş heyvan və bitki növlərinin qorunması üzrə tələblərin<br />
pozulması<br />
Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daxil olunmuş və xüsusi mühafizə olunan bitki və heyvan<br />
növlərinin siyahısında olan heyvanların mühafizəsi üzrə tələblərin yerinə yetirilməməsinə görə –<br />
Minimum əmək haqqı məbləğinin otuz mislindən altmış mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 128. Zooloji kolleksiyaların yaradılması və onlarla ticarət qaydalarının pozulması<br />
128.1. Zooloji kolleksiyaların yaradılmasının, zənginləşdirilməsinin, saxlanmasının, istifadəsinin, dövlət<br />
uçotuna alınmasının, Azərbaycan Respublikasına gətirilməsinin, onun hüdudlarından kənara göndərilməsinin və<br />
ya aparılmasının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydalarının pozulmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin iyirmi mislindən iyirmi beş mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin altmış mislindən səksən beş mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
128.2. Zooloji kolleksiyalarla qanunvericiliklə müəyyən edilmiş ticarət qaydalarının pozulmasına görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin otuz mislindən əlli mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 129. Heyvanlarla rəhmsizcəsinə rəftar edilməsi, onların və digər heyvanlar aləmi obyektlərinin<br />
qorunması üzrə tədbirlərin görülməməsi<br />
129.1. Heyvanlarla rəhmsizcəsinə davranmaqla onların şikəst edilməsinə və ya tələf olunmasına görə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin iyirmi beş mislindən qırx beş mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
129.2. Heyvanlar aləmi obyektlərinin əldə edilməsi, realizə olunması, Azərbaycan Respublikası<br />
hüdudlarından kənara göndərilməsi, aparılması və ya Azərbaycan Respublikasının ərazisinə gətirilməsi<br />
qaydalarının pozulmasına görə –<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin iyirmi mislindən otuz beş mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 144. Kiçik gəmilərin qeydə alınması, uçotu və istismar qaydalarının pozulması<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanının nəzarəti altında olan kiçik gəmilərin qeydə<br />
alınması və uçotu qaydalarının və bu gəmilərdən, onların dayanması üçün bazalardan (qurğulardan) istifadə<br />
qaydalarının pozulmasına görə –<br />
Minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən otuz beş mislinədək miqdarda cərimə edilir və ya kiçik<br />
gəmini idarəetmə hüququ altı aydan iki ilədək müddətə məhdudlaşdırılır.<br />
Maddə 319. Ətraf mühitin mühafizəsinə nəzarəti həyata keçirən Azərbaycan Respublikası müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanının tələblərinin yerinə yetirilməsi<br />
Ətraf mühitin mühafizəsini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərinin və ya qərarlarını yerinə yetirilməməsinə görə –<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən on beş mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən üç yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir.<br />
Maddə 455. Fiziki şəxsin ona verilmiş xüsusi hüququnun məhdudlaşdırılması haqqında qərarın icrası<br />
19
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
455.3. Gəmilərin (kiçik gəmilərin) idarə edilməsi hüququnun məhdudlaşdırılması haqqında qərarın icrası<br />
gəmilər (kiçik gəmilər) üzərində dövlət nəzarətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
455.4. Ov etmə hüququnun məhdudlaşdırılması haqqında qərarın icrası ov etmə qaydaları üzrə dövlət<br />
nəzarətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata<br />
keçirilir.<br />
455.5. Nəqliyyat vasitələrini idarə etmə hüququnun və ya ov hüququnun müəyyən müddətə<br />
məhdudlaşdırılması barədə qərar qəbul etmiş səlahiyyətli vəzifəli şəxs göstərilən hüququn məhdudlaşdırılması<br />
müddətini, təyin edilmiş müddətin azı yarısı keçdikdən sonra nəqliyyat vasitələrini idarə etmə hüququ və ya ov<br />
hüququ məhdudlaşdırılmış şəxsin işlədiyi və ya oxuduğu müəssisənin, idarənin, təşkilatın vəsatəti ilə azalda<br />
bilər.<br />
20
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNLARI<br />
Sanitariya-epidemioloji salamatlıq haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
I f ə s i l<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Maddə 1. Əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığı və onun təmin edilməsinin əsasları<br />
1. Əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığı ictimai sağlamlığın və insanların yaşayış mühitinin elə bir<br />
halıdır ki, bu mühitin amilləri insan orqanizminə təhlükəli və zərərli təsir göstərmir və insanın həyat fəaliyyəti<br />
üçün əlverişli şərait vardır.<br />
2. Azərbaycan Respublikası əhalisinin sanitariya-epidemioloji salamatlığı aşağıdakıların vasitəsilə təmin<br />
olunur:<br />
əhalinin sağlamlığını möhkəmlətməyə, xəstəliklərin profilaktikasına, insanların yaşayış mühitini və həyat<br />
fəaliyyəti şəraitini sağlamlaşdırmağa dair dövlət, regional və yerli proqramların yerinə yetirilməsi;<br />
dövlət orqanları və ictimai birliklər, tabeliyindən və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq müəssisələr,<br />
təşkilatlar və idarələr, vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar tərəfindən fəaliyyətlərinin tərkib hissəsi kimi sanitariya<br />
qaydalarına və normalarına, gigiyena normativlərinə əməl edilməsini;<br />
əhali arasında sağlam həyat tərzinin, yüksək sanitariya mədəniyyətinin yaranmasına yönəldilmiş gigiyena<br />
təlim-tərbiyəsi işlərinin görülməsi;<br />
əhalinin sağlamlıq vəziyyəti, gigiyena və epidemiologiya şəraiti, profilaktika, sanitariya-gigiyena tədbirləri<br />
və epidemiya əleyhinə tədbirlər barəsində əhaliyə geniş məlumat verilməsi;<br />
dövlət və idarə sanitariya nəzarəti, dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrindən keçirilən mallar üzərində<br />
sanitariya nəzarəti, istehsalat nəzarəti və ictimai nəzarət sistemi.<br />
Maddə 2. Azərbaycan Respublikasının sanitariya qanunvericiliyi və onun əsas vəzifələri<br />
1. Azərbaycan Respublikasının sanitariya qanunvericiliyi əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunundan, bu Qanundan, əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığı məsələləri<br />
barəsində Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarından ibarətdir.<br />
2. Azərbaycan Respublikasının sanitariya qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikası ərazisində adamların<br />
sağlamlığının qorunmasında və möhkəmləndirilməsində, cismən və ruhən inkişafında, fəal uzunömürlüyündə<br />
vətəndaşların və cəmiyyətin hüquq və mənafelərini həyata keçirməyin zəruri şərti kimi əhalinin sanitariyaepidemioloji<br />
salamatlığı sahəsində ictimai münasibətləri tənzimləyir.<br />
3. Azərbaycan Respublikası sanitariya qanunvericiliyinin əsas vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
dövlət orqanlarının, ictimai birliklərin, tabeliyindən və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq<br />
müəssisələrin, təşkilatların, idarələrin, vəzifəli şəxslərin və vətəndaşların bu sahədə hüquq və vəzifələri<br />
sisteminin müəyyən edilməsi;<br />
insanların sağlamlığını ətraf mühit amillərinin mənfi təsirindən qorumaq və möhkəmləndirmək məqsədilə<br />
onların sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin edilməsi;<br />
sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl edilməsinə, eləcə də sanitariyagigiyena<br />
və epidemiya əleyhinə tədbirlərin görülməsinə nəzarət sisteminin yaradılması;<br />
gigiyena tənzimlənməsi və epidemioloji tənzimləmə qaydasının müəyyənləşdirilməsi, sanitariya<br />
normalarının və qaydalarının hazırlanması;<br />
əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığını təmin edən iqtisadi mexanizmin yaradılması;<br />
sanitariya normalarını və qaydalarını, gigiyena normativlərini pozmağa görə məsuliyyət dərəcələrinin<br />
müəyyən edilməsi;<br />
vətəndaşların salamatlığının qorunması hüququnu təmin etməyə yönəldilən qanunvericilik, hüquqi və<br />
təşkilati tədbirlər kompleksinin yaradılması.<br />
Maddə 3. Sanitariya normaları və qaydaları, gigiyena normativləri<br />
Sanitariya normaları və qaydaları, gigiyena normativləri ətraf mühit amillərinin insan üçün təhlükəsizliyi və<br />
ya zərərsizliyi meyarlarını və insanın həyat və fəaliyyəti üçün əlverişli şərait yaradılması tələblərini müəyyən<br />
edən normativ aktlardır.<br />
Azərbaycan Respublikası ərazisində respublikanın sanitariya normaları və qaydaları, gigiyena normativləri<br />
21
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
qüvvədədir. Lazım gəldikdə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qayda əsasında Naxçıvan<br />
Muxtar Respublikasının, şəhərlərin və rayonların ərazisində müvəqqəti yerli sanitariya qaydaları tətbiq edilə<br />
bilər.<br />
Bütün dövlət orqanları, ictimai birliklər, tabeliyindən və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq<br />
müəssisələr, idarələr, təşkilatlar, vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena<br />
normativlərinə hökmən əməl etməlidirlər.<br />
Respublika və yerli sanitariya qaydalarının və normalarının, gigiyena normativlərinin hazırlanması, təsdiq,<br />
nəşr edilməsi, qüvvəyə minməsi və dəyişdirilməsi qaydasını, habelə beynəlxalq sanitariya qaydalarının və<br />
normalarının, gigiyena normativlərinin Azərbaycan Respublikası ərazisində qüvvədə olması qaydasını<br />
Azərbaycan Respublikasının baş dövlət sanitariya həkimi müəyyən edir.<br />
Sanitariya normaları və qaydaları, gigiyena normativləri hökmən nəşr olunmalı və sərbəst yayılmalıdır.<br />
Maddə 4. Əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin edilməsi sahəsində Azərbaycan<br />
Respublikası ali dövlət hakimiyyəti və idarəetmə orqanlarının, Naxçıvan Muxtar<br />
Respublikası ali və yerli dövlət hakimiyyəti və idarəetmə orqanlarının, Azərbaycan<br />
Respublikası şəhərlərinin və rayonlarının yerli hakimiyyət orqanlarının səlahiyyəti<br />
1. Azərbaycan Respublikası ali dövlət hakimiyyəti və idarəetmə "orqanlarının səlahiyyətinə aşağıdakılar<br />
aiddir:<br />
Azərbaycan Respublikası əhalisinin sanitariya-epidemioloji salamatlığı məsələlərinə dair respublika<br />
qanunlarının, digər normativ aktların hazırlanması və qəbul edilməsi;<br />
əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin edilməsi sahəsində məqsədyönlü respublika kompleks<br />
proqramlarının hazırlanması və qəbul olunması, onların maliyyələşdirilməsi və həyata keçirilməsinə nəzarət<br />
edilməsi;<br />
dövlət orqanları tərəfindən sanitariya qanunvericiliyinə əməl olunmasına nəzarət edilməsi;<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin olunması<br />
sahəsində vahid dövlət siyasətinin müəyyənləşdirilməsi və həyata keçirilməsi;<br />
dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən orqanların və idarələrin sisteminin və hüquqi statusunun<br />
müəyyən edilməsi;<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində əhali arasında yoluxucu və qeyri-yoluxucu kütləvi xəstəliklərin,<br />
zəhərlənmələrin yayılmasının qarşısını almağa və ləğv edilməsinə yönəldilmiş xüsusi təhsil, hərəkət, daşıma və<br />
əmək rejimi şərtlərinin qoyulması və ləğv edilməsi;<br />
insanların həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli olan ərazidə əhalinin yaşamasının, kənd təsərrüfatı işlərinin,<br />
digər təsərrüfat işlərinin qadağan edilməsi;<br />
sanitariya qanunvericiliyinə əməl olunmaması nəticəsində dəymiş zərərin hesablanması və ödənilməsi<br />
qaydasının müəyyənləşdirilməsi;<br />
əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin edilməsi sahəsində elmi tədqiqatların<br />
istiqamətləndirilməsi, əlaqələndirilməsi və maliyyələşdirilməsi.<br />
2. Öz ali və yerli dövlət hakimiyyəti və idarəetmə orqanlarının simasında Naxçıvan Muxtar Respublikasının,<br />
Azərbaycan Respublikası şəhərlərinin və rayonlarının səlahiyyətinə aşağıdakılar daxildir:<br />
öz inzibati ərazisində əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin olunması sahəsində normativ<br />
hüquq aktlarının qəbul olunması və dövlət idarəetməsinin həyata keçirilməsi;<br />
müəssisələrin, təşkilatların, idarələrin və vətəndaşların kompleks gigiyena tədbirlərini və epidemiya<br />
əleyhinə tədbirləri həyata keçirməsi sahəsində fəaliyyətin əlaqələndirilməsi;<br />
əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin olunmasına dair regional və yerli proqramların<br />
hazırlanması və təsdiqi, onların yerinə yetirilməsinə nəzarət, habelə bu məsələlərə dair dövlət proqramlarının<br />
həyata keçirilməsinin təşkili;<br />
əhali arasında yoluxucu xəstəlik epidemiyalarının, qeyri-yoluxucu kütləvi xəstəliklərin və zəhərlənmələrin<br />
qarşısının alınmasında və ləğvində operativ tədbirlərin təşkili, habelə müvafiq ərazidə karantinin və ya<br />
məhdudlaşdırıcı tədbirlərin tətbiqinə və ləğvinə dair qərarların qəbul edilməsi.<br />
II f ə s i l<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI ƏHALİSİNİN SANİTARİYA-EPİDEMİOLOJİ SALAMATLIĞININ<br />
TƏMİN EDİLMƏSİNDƏ VƏTƏNDAŞLARIN, DÖVLƏT ORQANLARININ, İCTİMAİ BİRLİKLƏRİN,<br />
MÜƏSSİSƏLƏRİN, TƏŞKİLATLARIN VƏ İDARƏLƏRİN HÜQUQLARI<br />
Maddə 5. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının əlverişli ətraf mühitdə yaşamaq hüququ<br />
22
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları indiki və gələcək nəsillərin səhhətinə mənfi təsir göstərməyən və<br />
onların sanitariya-epidemioloji salamatlığını təmin edən əlverişli ətraf mühitdə yaşamaq hüququna malikdirlər.<br />
Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının bu hüququ, habelə onunla bağlı olan və bu Qanunun 6-cı və 8-ci<br />
maddələrində nəzərdə tutulan hüquqları Azərbaycan Respublikasının ərazisinə gəlmiş xarici vətəndaşlara və<br />
vətəndaşlığı olmayan şəxslərə, bu Qanunun 6-cı maddəsində nəzərdə tutulan hüquqları isə Azərbaycan<br />
Respublikasının ərazisində daimi yaşayan xarici vətəndaşlara və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə də şamil edilir.<br />
Vətəndaşların 5-8-ci maddələrdə göstərilən hüquqlarının həyata keçirilməsi qaydası Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunur.<br />
Maddə 6. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının məlumat almaq hüququ<br />
Azərbaycan Respublikası vətəndaşları xəstələnmə dərəcəsi, epidemioloji vəziyyət və radiasiya şəraiti, ətraf<br />
mühitin vəziyyəti və bunların insan sağlamlığına təsiri, aparılmış gigiyena ekspertizalarının, digər xüsusi<br />
ekspertizaların nəticələri, dövlət orqanlarının və vəzifəli şəxslərin qəbul etdiyi, həyata keçirilməsi əhalinin<br />
sağlamlığına və ətraf mühitə təsirlə bağlı olan qərarlar haqqında tam, düzgün və pulsuz məlumat almaq<br />
hüququna malikdirlər.<br />
Maddə 7. Həyata keçirilməsi sağlamlığa və ətraf mühitə təsirlə bağlı olan qərarların<br />
hazırlanmasında Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının iştirak etmək hüququ<br />
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları təşkilatlar və vəzifəli şəxslər tərəfindən istər təkbaşına, istərsə də<br />
kollegial qəbul olunan, həyata keçirilməsi əhalinin sağlamlığına və ətraf mühitə təsirlə bağlı olan qərarların<br />
hazırlanmasında və icrasına nəzarətdə iştirak etmək hüququna malikdirlər.<br />
Maddə 8. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının sağlamlığına dəyən zərəri əvəzinin ödənilməsi<br />
hüququ<br />
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları ətraf mühitin kimyəvi, fiziki, bioloji və digər amillərinin, habelə<br />
qida məhsullarının təsiri nəticəsində sağlamlığa dəyən zərərin əvəzinin qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq<br />
surətdə tamamilə ödənilməsi hüququna malikdirlər.<br />
Zərərin əvəzinin ödənilməsi barədə mübahisələrə qanunla müəyyən edilmiş qaydada baxılır.<br />
Maddə 9. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının hüquqlarının məhkəmə vasitəsilə müdafiəsi<br />
Dövlət idarəetmə orqanlarının və vəzifəli şəxslərin, vətəndaşların bu Qanunun 5—8-ci maddələrində<br />
nəzərdə tutulmuş hüquqlarına toxunan qərarlarından və hərəkətlərindən vətəndaşlar Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə uyğun olaraq bilavasitə ali dövlət idarəetmə orqanlarına və ya<br />
məhkəməyə şikayət edə bilərlər.<br />
Maddə 10. Dövlət orqanlarının, ictimai birliklərin, müəssisələrin, təşkilatların və idarələrin<br />
hüquqları<br />
Dövlət orqanlarının, ictimai birliklərin, müəssisələrin, təşkilatların və idarələrin aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
sanitariya-epidemioloji vəziyyət və ətraf mühitin vəziyyəti, əhalinin xəstələnmə dərəcəsi, qüvvədə olan<br />
sanitariya normaları və qaydaları, gigiyena normativləri haqqında məlumat almaq;<br />
Azərbaycan Respublikası əhalisinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin edilməsinə dair<br />
proqramların hazırlanmasında iştirak etmək.<br />
III f ə s i l<br />
SANİTARİYA-EPİDEMİOLOJİ SALAMATLIĞIN TƏMİN EDİLMƏSİ SAHƏSİNDƏ<br />
DÖVLƏT ORQANLARININ, İCTİMAİ BİRLİKLƏRİN, MÜƏSSİSƏLƏRİN, TƏŞKİLATLARIN,<br />
İDARƏLƏRİN, VƏZİFƏLİ ŞƏXSLƏRİN VƏ VƏTƏNDAŞLARIN VƏZİFƏLƏRİ<br />
Maddə 11. Dövlət orqanlarının, ictimai birliklərin, müəssisələrin, təşkilatların, idarələrin, vəzifəli<br />
şəxslərin və vətəndaşların vəzifələri<br />
1. Dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr, vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar:<br />
23
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
təsdiq edilmiş sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl etməli;<br />
sanitariya-epidemioloji salamatlığın təmin edilməsinə, xəstələnmə hallarının qarşısının alınmasına və<br />
azaldılmasına, ətraf mühitin sağlamlaşdırılmasına yönəldilən sanitariya-gigiyena tədbirləri və epidemiya<br />
əleyhinə tədbirlər görməli;<br />
dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəxslərin tələblərinə əməl etməli;<br />
dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən orqanlara və idarələrə sanitariya-epidemioloji vəziyyət, radiasiya<br />
şəraiti və qəzalar haqqında dəqiq və dolğun məlumat verməlidirlər.<br />
Bu vəzifələr Azərbaycan Respublikasının ərazisində daimi yaxud müvəqqəti yaşayan xarici vətəndaşlara və<br />
vətəndaşlığı olmayan şəxslərə də aiddir.<br />
2. Yerli idarəetmə orqanları və nazirliklər öz ərazilərində və tabeliklərində olan müəssisələrin, təşkilatların,<br />
idarələrin, kooperativlərin və vətəndaşların sanitariya qanunvericiliyinə əməl etmələrinə cavabdehdirlər.<br />
Maddə 12. Vətəndaşların sağlamlığının qorunması, əlverişli ətraf mühitdə yaşaması və məlumat<br />
alması hüquqlarının təmin edilməsi sahəsində vəzifələr<br />
Dövlət orqanları-ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar və idarələr:<br />
əhalinin sağlamlığını qorumaq və möhkəmləndirmək, ətraf mühitin insana mənfi təsirinin qarşısının<br />
alınmasına kömək etmək üçün mümkün olan bütün tədbirləri görməli;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik aktlarına əsasən dövlət, xidmət, yaxud kommersiya sirri daşıyan<br />
hallar istisna olmaqla, bu Qanunun 6-cı maddəsinə müvafiq surətdə vətəndaşların tələbi ilə onlara tam və dəqiq<br />
məlumat verməli;<br />
Həyata keçirilməsi əhalinin sağlamlığına və ya ətraf mühitə mənfi təsirlə bağlı olan qərarların<br />
hazırlanmasında, qəbul olunmasında və icrasına nəzarətdə vətəndaşların iştirakı üçün şərait yaratmalı;<br />
sağlam həyat tərzini formalaşdırmaq üçün şəraiti təmin etməli, o cümlədən bədən tərbiyəsi-idman<br />
müəssisələrinin, sağlamlaşdırma komplekslərinin, sağlamlıq mərkəzlərinin, turist və idman bazalarının,<br />
sanatoriya-profilaktoriyaların və əhalinin istirahəti, sağlamlığının möhkəmləndirilməsi ilə məşğul olan digər<br />
müəssisələrin səmərəli işləməsindən ötrü müasir maddi-texniki baza yaratmalı;<br />
sağlam həyat tərzini formalaşdırmaq məqsədilə əhali arasında gigiyena biliklərini təbliğ etməli, gigiyena<br />
təlim-tərbiyəsi işlərini yerinə yetirməlidirlər.<br />
Sağlam həyat tərzinin təbliği, o cümlədən kütləvi informasiya vasitələri ilə təbliği dövlət və digər<br />
maliyyələşdirmə mənbələri hesabına həyata keçirməlidir.<br />
Maddə 13. Normativ-texniki sənədləri hazırlayanların vəzifələri<br />
Normativ-texniki sənədləri hazırlayan dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və<br />
vətəndaşlar:<br />
müəyyən edilmiş normalar, qaydalar və standartlar olmadıqda, yaxud onlardan kənara çıxıldıqda normativtexniki<br />
sənədləri, habelə yeni növ xammal, materiallar, maddələr, məmulat və digər xalq təsərrüfatı məhsulları,<br />
onların istehsalı texnologiyası barədə normativ-texniki sənədləri razılaşdırılmaq üçün müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanına təqdim etməli;<br />
dərman vasitələrinə dair normativ-texniki sənədləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiqinə verməli;<br />
yeni növ xammal, materiallar, maddələr, məmulat və digər xalq təsərrüfatı məhsulları tətbiq edilənədək<br />
əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin edilməsinə yönəldilən normativlər üzrə əsaslandırılmış<br />
təklifləri hazırlayıb müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiqinə verməli;<br />
maddələrin, materialların xassələrini, texnologiyaların təhlükəsizliyini hərtərəfli qiymətləndirmək üçün<br />
dövlət sanitariya nəzarəti orqanlarına və idarələrinə lazımi məlumat verməlidirlər.<br />
Maddə 14. Layihələşdirmə və tikinti dövründə vəzifələr<br />
Tikinti üçün torpaq sahəsi ayrılarkən, müəssisələr, onların buraxılış kompleksləri, binaları və qurğuları<br />
layihələşdirilərkən, yerləşdirilərkən, tikilərkən, yenidən qurularkən, modernləşdirilərkən, yəni texnika ilə təchiz<br />
edilərkən, yaşayış məntəqələri, kurortlar, sənaye və kənd təsərrüfatı obyektləri, su təchizatı, kanalizasiya, çirkab<br />
suları təmizləmə sistemləri və hidrotexniki; qurğular perspektiv üçün tikilərkən və yerləşdirilərkən, nəqliyyat<br />
vasitələri, texnoloji proseslər, məmulat, avadanlıq, alətlər və s. hazırlanarkən dövlət orqanları, ictimai birliklər,<br />
müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığının təmin olunmasına<br />
yönəldilən sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl etməlidirlər.<br />
Torpaq sahələrinin ayrılması, tikinti, yenidənqurma, modernləşdirmə, yeni texnika ilə təchizetmə<br />
layihələrinin dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti orqanları və idarələri ilə razılaşdırılması qaydası<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq müəyyənləşdirilər.<br />
24
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 15. Obyektlərin istismara qəbul edilməsi dövründə vəzifələr<br />
Dövlət və işçi qəbul komissiyalarının sədrləri və üzvləri, o cümlədən dövlət sanitariya-epidemioloji<br />
orqanlarının və idarələrinin nümayəndələri tikintisi başa çatdırılmış, yenidən qurulmuş, genişləndirilmiş<br />
obyektləri yalnız sanitariya normalarının və qaydalarının, gigiyena normativlərinin tələblərinə əməl olunduqda<br />
istismara qəbul etməlidirlər.<br />
Maddə 16. Otaqların, binaların, qurğuların, avadanlığın, ərazinin, nəqliyyat vasitələrinin<br />
saxlanılması və istismarı sahəsində vəzifələr<br />
İctimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətənşlar istehsalat və sanitariya-məişət otaqlarının, iş<br />
yerlərinin, ictimai binaların, komplekslərin və qurğuların, yaşayış evlərinin, texnoloji və başqa avadanlığın,<br />
ərazinin, nəqliyyat vasitələrinin sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə, tikinti<br />
standartlarına, normalarına və qaydalarına, bu sahəyə aid digər sənədlərin tələblərinə müvafiq surətdə<br />
saxlanılmasını və istismar olunmasını təmin etməlidirlər.<br />
Maddə 17. Kimyəvi maddələrin, bioloji vasitələrin və materialların tətbiqi, istifadəsi,<br />
zərərsizləşdiriləsi və basdırılması sahəsində vəzifələr<br />
İctimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar:<br />
kimyəvi maddələr, bioloji vasitələr və materiallar tətbiq, istifadə edilərkən, zərərsizləşdirilərkən və<br />
basdırılarkən sanitariya-epidemioloji salamatlığı və təhlükəsizliyi təmin etmək tələblərini nəzərdə tutan<br />
sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə, standartlara və digər sənədlərə əməl etməli;<br />
kimyəvi maddələri, bioloji vasitələri, materialları, mineral gübrələri, boy maddələrini və bitkiqoruyucu<br />
bioloji vasitələri, polimer və plastik kütlələri, ətriyyat-kosmetika məhsullarını, digər kimyəvi və bioloji<br />
vasitələri yalnız toksikoloji-gigiyena rəyi verildikdən, gigiyena normativləri müəyyən olunduqdan sonra,<br />
immunoloji-bioloji preparatları və dərman vasitələrini isə müəyyənləşdirilmiş qaydada və müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanının icazəsi ilə tətbiq etməlidirlər.<br />
Maddə 18. Radiasiya təhlükəsizliyini təmin etmək sahəsində vəzifələr<br />
Dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr, və vətəndaşlar radioaktiv maddələrlə və<br />
digər ionlaşdırıcı şüalanma mənbələri ilə işləyərkən radiasiya təhlükəsizliyi normalarına və sanitariya<br />
qaydalarına, habelə radioaktiv maddələrin və digər ionlaşdırıcı şüalanma mənbələrinin çıxarılması, alınması,<br />
hazırlanması, istifadə olunması, emalı, daşınması, saxlanılması, işlədilməsi və basdırılması zamanı radiasiya<br />
təhlükəsizliyini təmin etmək barəsində digər normativ sənədlərdə göstərilmiş tələblərə əməl etməlidirlər.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyi normaları və radioaktiv maddələrlə, digər ionlaşdırıcı şüalanma mənbələri ilə işin<br />
sanitariya qaydaları tələblərinin pozulduğu bütün hallar hökmən dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən<br />
vəzifəli şəxslərin iştirakı ilə xüsusi müzakirə edilməlidir.<br />
Maddə 19. Mənzil sahəsinə sakinlərin köçürülməsi və yaşaması sahəsində vəzifələr<br />
Yaşayış üçün mənzil sahəsi verən dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və<br />
vətəndaşlar sakinləri mənzil sahəsinə köçürərkən qüvvədə olan sanitariya tələblərini yerinə yetirməlidirlər.<br />
Maddə 20. Ərzaq xammalının və qida məhsullarının istehsalı, daşınması, saxlanılması və satışı zamanı<br />
vəzifələr<br />
İctimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar:<br />
ərzaq xammalının və qida məhsullarının istehsalı, daşınması, saxlanılması və satışı zamanı tibbi-bioloji<br />
tələblərə, sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl etməli;<br />
qida məhsullarına yeni əlavələri, xüsusi qatılan bioloji fəal maddələri, yeni istehsal texnologiyalarını,<br />
istehsal xammalını və qida məhsullarını, habelə ərzaq xammalı və qida məhsulları ilə təmasda olan qabları,<br />
polimer və başqa materialları yalnız toksikoloji-gigiyena rəyi verildikdən sonra və müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının icazəsi ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada tətbiq etməlidirlər.<br />
Maddə 21. Təsərrüfat-içməli su təchizatına və əhalinin mədəni-məişət məqsədilə sudan<br />
etdiyi yerlərə olan sanitariya tələblərinə əməl etmək sahəsində vəzifələr<br />
istifadə<br />
25
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar mərkəzləşdirilmiş<br />
təsərrüfat-içməli su "təchizatı sistemləri ilə verilən suyun keyfiyyətinin gigiyena tələblərinə və dövlət<br />
standartlarına uyğun gəlməsini, mərkəzləşdirilməmiş su təchizatı zamanı, habelə sututarlarda və dənizin<br />
sahilboyu zolağında, əhalinin mədəni-məişət məqsədləri üçün istifadə etdiyi yerlərdə isə müvafiq sanitariya<br />
normalarının və qaydalarının tələblərinə uyğun gəlməsini təmin etməlidirlər.<br />
Mərkəzləşdirilmiş təsərrüfat-içməli su kəmərləri və onların mənbələri üçün suyun lazımi keyfiyyətini təmin<br />
edən xüsusi rejimli sanitariya mühafizə zonaları müəyyən edilməlidir.<br />
Su kəmərlərinin və onları təchiz edən mənbələrin sanitariya mühafizə zonalarının təyin edilməsi qaydası,<br />
habelə bu zonaların sanitariya rejimi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunur.<br />
Maddə 22. Xaricdən satın alınan məhsulun göndərilməsi, satışı və istifadəsi zamanı vəzifələr<br />
Dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar xaricdən satın aldıqları<br />
xammalı, materialları, maddələri, məmulatı və digər məhsulları, onların istehsalı texnologiyalarını göndərərkən,<br />
saxlayarkən, satarkən və istifadə edərkən Azərbaycan Respublikasında qüvvədə olan sanitariya normalarına və<br />
qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl etməlidirlər.<br />
Maddə 23. Uşaqların və yeniyetmələrin tərbiyəsi, təhsili və istehsalat təcrübəsi şərtlərinə əməl<br />
edilməsi sahəsində vəzifələr<br />
Dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar məktəbəqədər uşaq tərbiyə<br />
müəssisələrində, orta məktəblərdə və texniki peşə məktəblərində, digər idarə və müəssisələrdə uşaqların və<br />
yeniyetmələrin təhsili və tərbiyəsi, istehsalat təcrübəsi şərtlərini, onların iaşəsi, sanitariyya-məişət təminatı,<br />
əmək və istirahət şəraiti üzrə sanitariya qanunvericiliyinin tələblərini tənzimləyən sanitariya normalarına və<br />
qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl olunmasını təmin etməlidirlər.<br />
Maddə 24. Tibbi müayinələrdən keçmək vəzifəsi<br />
Əhalinin sağlamlığını qorumaq, yoluxucu və parazitar xəstəliklərin yayılmasına yol verməmək, peşə<br />
xəstəliklərinin və zəhərlənmələrin, bədbəxt hadisələrin qarşısını almaq, əməyin təhlükəsizliyini təmin etmək<br />
məqsədilə müəssisələrin, təşkilatların, idarələrin işçiləri və vətəndaşlar işə qəbul olunmazdan əvvəl və vaxtaşırı<br />
tibbi müayinədən keçməlidirlər.<br />
Zərərli maddələrin, mənfi amillərin və müvafiq işlərin siyahısını, tibbi müayinələrin keçirilməsi qaydasını<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
Müəssisələrin, təşkilatların və idarələrin rəhbərləri və digər vəzifəli şəxsləri tibbi müayinədən keçməyən,<br />
yaxud sağlamlıq vəziyyətinə görə yararsız hesab edilən şəxslərin işə buraxılmaması və işçilərin vaxtaşırı tibbi<br />
müayinədən vaxtında keçməsi üçün məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 25. Xəstəliklərin əmələ gəlməsinin və yayılmasının qarşısını almaq sahəsində vəzifələr<br />
Dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar yoluxucu, parazitar, peşə<br />
xəstəliklərinin və kütləvi qeyri-yoluxucu xəstəliklərin, o cümlədən radiasiya amili ilə bağlı olan xəstəliklərin<br />
əmələ gəlməsinin və yayılmasının qarşısını almaq, habelə belə xəstəliklər əmələ gəldikdə onları ləğv etmək<br />
üçün vaxtında tədbirlər görülməsini təmin etməlidirlər.<br />
Yoluxucu xəstəliklərin immunoprofilaktikası Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə<br />
tənzimlənir.<br />
Yoluxucu, parazitar, kütləvi qeyri-yoluxucu xəstəliklərin əmələ gəlməsi, yaxud yayılması təhlükəsi<br />
yarandıqda Azərbaycan Respublikasının hökuməti, baş dövlət sanitariya həkimləri özlərinin səlahiyyətləri<br />
daxilində müvafiq ərazilərdə və ya obyektlərdə müəyyən olunmuş qaydada xüsusi əmək, təhsil, hərəkət, daşıma<br />
şəraiti və rejimləri tətbiq edir, lazım gəldikdə isə belə xəstəliklərin əmələ gəlməsinin, yayılmasının qarşısını<br />
almağa və onları ləğv etməyə yönəldilən zərərsizləşdirmə, dezinfeksiya, dezinseksiya, deratizasiya və<br />
dezaktivasiya işləri görürlər.<br />
Yoluxucu və parazitar xəstəlik mənbələrində karantin-təşkilat, profilaktika tədbirlərinin görülməsi,<br />
yoluxucu xəstəliklərə tutulmuş şəxslərin xəstəxanalara yerləşdirilməsi qaydasını və müddətlərini müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları müəyyən edir.<br />
Maddə 26. Elmi tədqiqat idarələrinin və təşkilatlarının xüsusi ekspertizalar keçirmək sahəsində<br />
vəzifələri<br />
26
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Elmi tədqiqat idarələri, ali məktəblər, digər təşkilatlar və idarələr elmi-texniki tərəqqinin müasir səviyyəsini<br />
nəzərə almaqla özlərinin səlahiyyəti daxilində əhalinin və ayrı-ayrı vətəndaşların sağlamlıq və xəstələnmə<br />
vəziyyətini, layihə sənədlərini, texniki və başqa sənədləri, xammalı, materialları, maddələri, məmulatı və digər<br />
xalq təsərrüfatı məhsullarını, onların istehsalı texnologiyasını və immunobioloji dərman preparatlarını<br />
sanitariya-gigiyena, tibbi, bioloji, texniki, sosioloji, statistika ekspertizalarından və digər növ xüsusi<br />
ekspertizalardan keçirməlidirlər.<br />
Bu ekspertizalar dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti orqanlarının və idarələrinin göndərişləri üzrə<br />
müqavilə əsasında və ya başqa əsasda keçirilir.<br />
Elmi tədqiqat idarələri, ali məktəblər, digər təşkilatlar və idarələr ekspertizaların düzgün keçirilməsi üçün<br />
məsuliyyət daşıyırlar.<br />
IV f ə s i l<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA DÖVLƏT SANİTARİYA NƏZARƏTİNİN TƏŞKİLİ<br />
Maddə 27. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya epidemioloji xidmətinin vəzifələri<br />
Azərbaycan Respublikasının dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti əhalinin sağlamlığını qorumaq və<br />
möhkəmləndirmək, sağlam həyat tərzi formalaşdırmaq və xəstəliklərin profilaktikasını təmin etmək məqsədilə<br />
ətraf mühitin zərərli amillərinin əhalinin sağlamlığına təsirinin qarşısının alınmasına, aşkara çıxarılıb ləğv<br />
olunmasına yönəldilmiş aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirir;<br />
dövlət sanitariya nəzarəti və epidemioloji tədqiqatlar aparılması;<br />
ətraf mühit amillərinin əhalinin sağlamlığına təsirinin uçotu, statistikası və sosial-gigiyena monitorinqi;<br />
əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığını təmin edən proqramların hazırlanması, onların həyata<br />
keçirilməsinə təşkilati-metodik rəhbərlik və nəzarət edilməsi;<br />
əhalinin sağlamlığının qorunması və möhkəmləndirilməsi, yoluxucu, parazitar xəstəliklərin və qida<br />
zəhərlənmələrinin profilaktikası və ləğvi sahəsində, habelə ekstremal vəziyyətlər yarandıqda sanitariya-gigiyena<br />
tədbirlərinin, epidemiya əleyhinə tədbirlərin təşkili və həyata keçirilməsi;<br />
ətraf mühitin zərərli amillərinin gigiyena baxımından normalaşdırılması və tənzimlənməsi;<br />
sağlam həyat tərzini formalaşdırmaq, əhalinin sanitariya mədəniyyətini yüksəltmək üçün gigiyena<br />
biliklərinin təbliğ edilməsi;<br />
dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində istisna olmaqla, Azərbaycan Respublikası ərazisinin karantin<br />
infeksiyaları gətirilməsindən və yayılmasından, sağlamlıq üçün təhlükəli ərzaq məhsulları və istehlak əşyaları<br />
idxalından sanitariya mühafizəsi.<br />
Dövriyyədə olan dərman vasitələri barəsində müəyyən olunmuş sanitariya-gigiyena tələblərinə əməl<br />
olunmasına nəzarətin həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 28. Dövlət sanitariya nəzarəti<br />
Dövlət sanitariya nəzarəti əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığını, əlverişli ətraf mühiti təmin edən və<br />
əhalinin sağlamlığını qoruyub möhkəmləndirmək, adamların fəal ömrünü uzatmaq məqsədi güdən sanitariyagigiyena<br />
tədbirləri və epidemiya əleyhinə tədbirlər kompleksinin dövlət orqanları, ictimai birliklər, müəssisələr,<br />
təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar tərəfindən yerinə yetirilməsi prosesində dövlət sanitariya-epidemioloji<br />
xidməti orqanlarının və idarələrinin elə bir fəaliyyətidir ki, bu fəaliyyət sanitariya qanunvericiliyinin, insanın<br />
sağlamlığının qorunması sahəsində beynəlxalq və dövlət standartlarının tələblərinin yerinə yetirilməsini təmin<br />
etməyə, sanitariya qaydaları və normaları, gigiyena normativləri pozuntularının qarşısını almağa, bunları<br />
vaxtında aşkara çıxarıb ləğv etməyə, təqsirli şəxsləri məsuliyyətə cəlb etməyə yönəldilmişdir.<br />
Maddə 28-1. Azərbaycan Respublikası dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində sanitariya<br />
nəzarəti<br />
Dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində Azərbaycan Respublikası ərazisinə karantin infeksiyaları<br />
gətirilməsindən, sağlamlıq üçün təhlükəli ərzaq məhsulları və istehlak əşyalarının keçirilməsindən sanitariya<br />
mühafizəsini təmin etmək məqsədi ilə sanitariya nəzarətini gömrük orqanları həyata keçirirlər.<br />
Maddə 29. İdarə sanitariya nəzarəti<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının obyektlərində, habelə dəmiryol nəqliyyatında sanitariya-epidemioloji<br />
salamatlığın təmin edilməsinə idarə sanitariya nəzarətini həmin orqanların xüsusi sanitariya xidmətləri həyata<br />
keçirir.<br />
27
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Bu xidmətlərin fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının sanitariya qanunvericiliyinə zidd olmamalıdır.<br />
Maddə 30. İstehsalat nəzarəti<br />
İstehsal prosesində sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl edilməsinə, ətraf<br />
mühitin çirklənməsinin qarşısını almaq və sağlamlaşdırmaq məqsədi güdən tədbirlərin görülməsinə, insanların<br />
əmək, məişət, istirahət, təhsil və tərbiyə şəraitinə, istehsal olunan məhsulun gigiyena göstəricilərinə istehsalat<br />
nəzarətini təmin etmək vəzifəsi müəssisələrin, təşkilatların, idarələrin rəhbərlərinə və fərdi əmək fəaliyyəti ilə<br />
məşğul olan vətəndaşlara həvalə edilir.<br />
İstehsalat nəzarətinin həyata keçirilməsi üçün məsul orqanlar və şəxslər attestasiyadan keçməli,<br />
müəyyənləşdirilmiş mütərəqqi tədqiq üsullarını işdə tətbiq etməlidirlər.<br />
Maddə 31. İctimai sanitariya nəzarəti<br />
İctimai birliklər, əmək kollektivləri və vətəndaşlar öz nizamnamələrinə və onların fəaliyyətini tənzimləyən<br />
digər normativ aktlara uyğun olaraq sanitariya qanunvericiliyinə əməl edilməsinə,<br />
sanitariya-gigiyena tədbirlərinin və epidemiya əleyhinə tədbirlərin görülməsinə nəzarət edirlər.<br />
İctimai nəzarətin həyata keçirilməsi qaydası və təminatları Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 32. Dövlət və idarə sanitariya nəzarəti, istehsalat nəzarəti və ictimai nəzarət həyata<br />
keçirilərkən qarşılıqlı əlaqə<br />
Bu Qanunun 28-1-31-ci maddələrinə uyğun olaraq dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində sanitariya<br />
nəzarətini, idarə sanitariya nəzarətini, istehsalat nəzarətini və ictimai nəzarəti təmin edən nazirliklərin və baş<br />
idarələrin xüsusi xidmətləri, müəssisələr, təşkilatlar, idarələr və vətəndaşlar Azərbaycan Respublikası dövlət<br />
sanitariya-epidemioloji xidmətinin orqanları və idarələri ilə qarşılıqlı əlaqə şəraitində fəaliyyət göstərirlər.<br />
V f ə s i l<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ DÖVLƏT SANİTARİYA-EPİDEMİOLOJİ XİDMƏTİ<br />
M ad d ə 33. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidmətinin təşkili<br />
1. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti orqanlarının və idarələrinin vahid<br />
sisteminə aşağıdakılar daxildir:<br />
Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Sanitariya-Epidemioloji Nəzarəti Baş İdarəsi;<br />
Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzi;<br />
Naxçıvan Muxtar Respublikası, şəhər və rayon, habelə hava və su nəqliyyatı gigiyena və epidemiologiya<br />
mərkəzləri;<br />
gigiyena və epidemiologiya profilli elmi tədqiqat idarələri;<br />
gigiyena və epidemiologiya profilli respublika, şəhər və rayon ixtisaslaşdırılmış mərkəzləri;<br />
taun əleyhinə idarələr;<br />
digər sanitariya-profilaktika idarələri.<br />
2. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti orqanlarına və idarələrinə rəhbərlik<br />
etmək müvafiq surətdə Azərbaycan Respublikasının baş dövlət sanitariya həkiminə və onun müavinlərinə,<br />
Naxçıvan Muxtar Respublikası, şəhər və rayon, habelə hava və su nəqliyyatı baş dövlət sanitariya həkimlərinə<br />
və onların müavinlərinə həvalə olunur.<br />
3. Dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən şəxslər aşağıdakı qaydada vəzifəyə təyin edilir və vəzifədən<br />
azad olunurlar:<br />
Azərbaycan Respublikasının baş dövlət sanitariya həkimini— Azərbaycan Respublikası səhiyyə nazirinin<br />
müavinini Azərbaycan Respublikası səhiyyə nazirinin təqdimatı üzrə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
vəzifəyə təyin edir və vəzifədən azad edir;<br />
Naxçıvan Muxtar Respublikasının baş dövlət sanitariya həkimini Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə<br />
Nazirliyi ilə razılaşdırıldıqdan sonra Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti vəzifəyə təyin edir və<br />
vəzifədən azad edir;<br />
şəhər, rayon baş dövlət sanitariya həkimlərini yerli icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırıldıqdan sonra<br />
Azərbaycan Respublikasının səhiyyə naziri vəzifəyə təyin edir və vəzifədən azad edir;<br />
idarə sanitariya nəzarəti üzrə baş sanitariya həkimləri və onların müavinləri respublika baş dövlət sanitariya<br />
həkimi ilə razılaşdırıldıqdan sonra vəzifəyə təyin edilir və vəzifədən azad olunurlar.<br />
28
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
4. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidmətinin müəyyənləşdirilməsi və madditexniki<br />
təminatı respublika büdcəsi və müəyyənləşdirilmiş qaydada daxil olan büdcədənkənar vəsait hesabına<br />
həyata keçirilir.<br />
Fövqəladə vəziyyətlərdə yoluxucu və digər kütləvi xəstəlikləri və zəhərlənmələri ləğv etmək və onların<br />
yayılmasının qarşısını almaq üçün sanitariya-gigiyena tədbirlərinə və epidemiya əleyhinə tədbirlərə çəkilən<br />
xərcləri maliyyələşdirmək məqsədilə Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzi yanında xüsusi fond<br />
yaradılır.<br />
Maddə 34. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti vəzifəli şəxslərinin<br />
hüquqları<br />
1. Azərbaycan Respublikasının baş dövlət sanitariya həkimi, Naxçıvan Muxtar Respublikası, şəhər və<br />
rayon, hava və su nəqliyyatı baş dövlət sanitariya həkimləri və onların müavinləri aşağıdakı hüquqlara<br />
malikdirlər:<br />
1) Azərbaycan Respublikası sanitariya qanunvericiliyinin yerinə yetirilməsini, sanitariya-gigiyena<br />
tədbirləri və epidemiya əleyhinə tədbirlər görülməsini, qüvvədə olan sanitariya normalarına və qaydalarına,<br />
gigiyena normativlərinə əməl edilməsini yoxlamaq məqsədilə tabeliyindən və mülkiyyət formasından asılı<br />
olmayaraq müəssisələrə, təşkilatlara və idarələrə maneəsiz gedib (müəyyən edilmiş nümunəli xidmət vəsiqəsini<br />
göstərməklə) yoxlama aparmaq, vətəndaşların yaşayış şəraitini, fərdi əmək fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin iş<br />
şəraitini yoxlamaq və sanitariya normaları və qaydaları, gigiyena normativləri pozuntularını aradan qaldırmağı<br />
onlardan tələb etmək;<br />
2) zəruri hallarda elmi tədqiqat idarələrinə, laboratoriyalarına, ali məktəblərə, digər müəssisələrə xüsusi<br />
ekspertizalar və məsləhətləşmələr keçirməyi tapşırmaq;<br />
3) layihələşdirmə və tikinti işlərini, habelə tikintisi, yenidən qurulması başa çatdırılmış obyektlərin və<br />
onların buraxılış komplekslərinin istismara verilməsini, işləyən müəssisələrin, təşkilatların, ayrı-ayrı istehsal<br />
sexlərinin, sahələrinin, otaqlarının, binalarının, qurğularının, avadanlığının, nəqliyyat vasitələrinin istismarını,<br />
eləcə də ayrı-ayrı iş və istehsal fəaliyyəti növlərinin yerinə yetirilməsinin, xalq təsərrüfatı məhsullarının<br />
istehsalına başlanmasını və tətbiqini, ərzaq xammalının və qida məhsullarının istehsalını, saxlanmasını,<br />
daşınmasını və satılmasını, içməli su mənbələrindən və təsərrüfat, mədəni-sağlamlaşdırma məqsədləri üçün su<br />
mənbələrindən istifadə olunmasını zəruri tədbirlər görülənədək və sanitariya normalarının və qaydalarının,<br />
gigiyena normativlərinin mövcud pozuntuları aradan qaldırılanadək dayandırmaq, bu normalara və qaydalara,<br />
normativlərə əməl etmək mümkün olmadıqda isə həmin işlərə xitam vermək;<br />
4) sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə uyğun gəlməyən torpaq sahəsinin<br />
seçilməsinə, yaşayış, ictimai, istehsal obyektlərinin və digər xalq təsərrüfatı obyektlərinin tikilməsinə, yenidən<br />
qurulmasına və genişləndirilməsinə dair layihəqabağı sənədləri və layihə sənədlərini razılaşdırılmaq üçün qəbul<br />
etməmək;<br />
5) yaşayış məntəqələrinin planlaşdırılması, tikintisi layihələri və xalq təsərrüfatı obyektlərinin<br />
yerləşdirilməsinə dair perspektiv planların layihələri barəsində, tikinti üçün torpaq sahələri verilməsi, əhalinin<br />
sudan istifadə yerlərinin və şərtlərinin müəyyənləşdirilməsi, çirkab suların axıdılması, zəhərli kimyəvi,<br />
radioaktiv və başqa maddələrin işlədilməsi və basdırılması qaydası barəsində, müəssisələrin, binaların və<br />
qurğuların tikintisi, yenidən qurulması layihələri barəsində dövlət orqanlarına, ictimai birliklərə, müəssisələrə,<br />
təşkilatlara, idarələrə və vətəndaşlara qüvvədə olan sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena<br />
normativlərinə əsaslanmaqla hazırlanan, hökmən yerinə yetirilməli olan rəyləri müəyyən edilmiş qaydada<br />
vermək;<br />
6) yeni növ xammal, materiallar, maddələr, məmulat, digər xalq təsərrüfatı məhsulları, onların istehsalı<br />
texnologiyaları, ərzaq xammalı və qida məhsulları standartlarının və texniki şərtlərinin layihələrinə baxıb rəy<br />
vermək;<br />
7) sənaye, ictimai və yaşayış binalarının, komplekslərinin, kənd təsərrüfatı müəssisələrinin və qurğularının,<br />
digər müəssisələrin və qurğuların qüvvədə olan sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə<br />
uyğun olub-olmaması barədə rəy vermək;<br />
8) çalışdıqları istehsalatın və ya gördükləri işin xüsusiyyətləri ilə əlaqədar olaraq yoluxucu və parazitar<br />
xəstəlikləri yaymaq təhlükəsi yaradan şəxslərin, habelə sanitariya normalarını və qaydalarını, gigiyena<br />
normativlərini müntəzəm yerinə yetirməyən şəxslərin işdən kənar edilməsini, yoluxucu və parazitar xəstəliklərə<br />
tutulan, ətrafdakılar üçün təhlükə yaradan şəxslərin xəstəxanaya yerləşdirilməsini, epidemiya əleyhinə və<br />
profilaktika tədbirləri görülməsini ictimai birliklərin, müəssisələrin, təşkilatların, idarələrin rəhbərlərindən,<br />
vəzifəli şəxslərdən və vətəndaşlardan tələb etmək;<br />
9) obyektlərin sanitariya vəziyyətini aydınlaşdırmaq və sağlamlıq vəziyyətinin epidemioloji analizini<br />
29
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
keçirmək üçün zəruri olan ayrı-ayrı sənədləri, məlumatı və izahatı vəzifəli şəxslərdən və vətəndaşlardan tələb<br />
etmək;<br />
10) laboratoriya analizinin və gigiyena ekspertizasının keçirilməsi üçün qida məhsullarını, məmulatı,<br />
əşyaları və materialları götürmək, habelə bilavasitə nəzarət obyektlərində zəruri laboratoriya tədqiqatları və<br />
alətlər vasitəsilə tədqiqatlar (ölçmələr) aparmaq;<br />
11) epidemioloji göstəricilər əsasında əhaliyə və ya vətəndaşların ayrı-ayrı qruplarına profilaktik<br />
peyvəndlər vurmaq haqqında, profilaktika məqsədilə və yoluxucu xəstəlik mənbələrində, habelə bu xəstəliklərin<br />
əmələ gəlməsi üçün şərait olan binalarda və ərazidə dezinfeksiya, dezinseksiya, deratizasiya və dezaktivasiya<br />
aparmaq haqqında qərar qəbul etmək;<br />
12) Azərbaycan Respublikası sanitariya qanunvericiliyinin, sanitariya normalarının və qaydalarının,<br />
gigiyena normativlərinin pozulması faktları barədə materiallara baxılması üçün vəzifəli şəxsləri və vətəndaşlar<br />
dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti idarələrinə çağırmaq;<br />
13) vəzifəli şəxslərin və vətəndaşların sanitariya sahəsində inzibati xətalara dair işlərə baxmaq, inzibati<br />
tənbeh etmək, cinayət işlərinin qaldırılması üçün materialları istintaq orqanlarına vermək, inzibati təsir tədbirləri<br />
görülməsinə dair idarəetmə orqanlarına təkliflər vermək və görülmüş iş barəsində onlardan məlumat tələb<br />
etmək;<br />
14) əhalinin kütləvi xəstələnməsi və zəhərlənməsi zamanı sanitariya-gigiyena tədbirlərinin, epidemiya<br />
əleyhinə və digər tibbi tədbirlərin görülməsi üçün müalicə profilaktika və sanitariya profilaktika müəssisələrinin<br />
çəkdikləri xərclərin ödənilməsi barədə tələblər irəli sürmək.<br />
2. Naxçıvan Muxtar Respublikasının, şəhərlərin və rayonların baş dövlət sanitariya həkimləri<br />
müəyyənləşdirilmiş qaydada müvəqqəti yerli sanitariya qaydalarını təsdiq, nəşr və tətbiq etmək hüququna da<br />
malikdirlər.<br />
3. Bu maddənin 1, 9, 10, və 11-ci bəndlərində nəzərdə tutulmuş hüquqlar Azərbaycan Respublikası dövlət<br />
sanitariya-epidemioloji xidməti orqanlarının və idarələrinin mütəxəssislərinə də şamil edilir.<br />
Maddə 35. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti vəzifəli şəxslərinin və<br />
mütəxəssislərinin vəzifələri və məsuliyyəti<br />
1. Özlərinin səlahiyyəti daxilində dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası<br />
dövlət sanitariya-epidemioloji xidmətinin baş dövlət sanitariya həkimləri, digər vəzifəli şəxsləri və<br />
mütəxəssisləri:<br />
sanitariya sahəsində hüquq pozuntularının qarşısını almaq, onları aşkara çıxarmaq və ləğv etmək üçün<br />
verilmiş səlahiyyətdən vaxtında və tam istifadə etməli;<br />
əhalinin sağlamlığının qorunması və möhkəmləndirilməsi, onun sanitariya-epidemioloji salamatlığının<br />
təmin edilməsi sahəsində özlərinin fəaliyyətini vətəndaşların və cəmiyyətin hüquq və mənafelərinin müdafiəsi<br />
işində marağı olan dövlət hakimiyyəti və idarəetmə orqanları, ictimai birliklər ilə əlaqələndirməli;<br />
əhaliyə sanitariya qanunvericiliyinin yerinə yetirilməsi və sanitariya mədəniyyətinin artırılması<br />
məsələlərində kömək etməli;<br />
onlara bəlli ola bilən məlumat barəsində dövlət, xidmət və kommersiya sirrini qorumalıdırlar.<br />
2. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidmətinin vəzifəli şəxsləri və mütəxəssisləri öz<br />
vəzifələrini lazımınca yerinə yetirməməyə, vəzifələrindən sui-istifadə etməyə görə Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 36. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti vəzifəli şəxslərinin və<br />
mütəxəssislərinin hərəkətlərindən şikayət edilməsi<br />
Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti baş dövlət sanitariya həkimlərinin, digər<br />
vəzifəli şəxslərinin və mütəxəssislərinin hərəkətlərindən bir ay müddətində tabelik üzrə yuxarı vəzifəli baş<br />
dövlət sanitariya həkiminə şikayət etmək olar.<br />
Şikayətlərə alındığı vaxtdan 30 gün keçənədək baxılır və onların barəsində qərar qəbul edilir. Qəbul edilən<br />
qərardan narazılıq olduqda vəzifəli şəxslərin və mütəxəssislərin hərəkətlərindən Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada məhkəməyə şikayət edilə bilər.<br />
Şikayət edilməsi şikayət olunan hərəkəti dayandırmır.<br />
Maddə 37. Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti vəzifəli şəxslərinin və<br />
mütəxəssislərinin hüquqi vəziyyəti və sosial müdafiəsi<br />
30
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən baş dövlət sanitariya həkimləri, digər vəzifəli şəxslər dövlət<br />
idarəetmə orqanlarının nümayəndələridir və dövlət tərəfindən müdafiə olunurlar. Onlar öz fəaliyyətlərində<br />
müstəqildirlər. və yalnız Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan sanitariya qanunvericiliyini əsas tuturlar.<br />
Dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəxslərin və mütəxəssislərin öz peşə vəzifələrini yerinə<br />
yetirmələrinə mane olmaq üçün onlara hər hansı şəkildə təsir göstərmək, yaxud onların fəaliyyətinə qarışmaq<br />
qadağandır.<br />
Belə hərəkətlərə yol verən vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyənləşdirilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
VI f ə s i l<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ SANİTARİYA QANUNVERİCİLİYİNİ POZMAĞA GÖRƏ<br />
MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 38. Sanitariya sahəsində hüquq pozuntuları və onları törətməyə görə məsuliyyətin növləri<br />
Azərbaycan Respublikasının sanitariya qanunvericiliyinə, o cümlədən qüvvədə olan sanitariya normalarına<br />
və qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl edilməməsi, epidemiya əleyhinə tədbirlərin görülməməsi<br />
,Azərbaycan Respublikası dövlət sanitariya-epidemioloji ; xidməti orqanları və idarələri vəzifəli şəxslərinin<br />
rəylərinin, qərarlarının və göstərişlərinin yerinə yetirilməməsi ilə əlaqədar vətəndaşların hüquqlarına və<br />
cəmiyyətin mənafeyinə toxunan qeyri-hüquqi, təqsirli hərəkət sanitariya sahəsində hüquq pozuntusu sayılır.<br />
Sanitariya sahəsində hüquq pozuntularına yol vermiş vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar inzibati, cinayət və<br />
mülki-hüquq məsuliyyətinə cəlb edilə bilərlər.<br />
Azərbaycan Respublikası ərazisində olan xarici vətəndaşlar və vətəndaşlığı olmayan şəxslər Azərbaycan<br />
Respublikasının sanitariya qanunvericiliyini pozmağa görə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları ilə eyni<br />
məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 39. Sanitariya qanunvericiliyini pozmağa görə məsuliyyət<br />
Aşağıda göstərilənlərdə təqsiri olan vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq inzibati, cinayət və mülki-hüquq məsuliyyəti daşıyırlar:<br />
qida məhsullarının, əhalinin mədəni-məişət məqsədləri üçün istifadə etdiyi açıq və yeraltı su təchizatı<br />
mənbələrinin, sututarların və dənizin sahilboyu zolağının, torpağın, atmosfer havasının, iş zonası havasının<br />
kimyəvi, fiziki, bioloji və başqa şəkildə çirkləndirilməsi;<br />
əhalinin sağlamlığının qorunmasını, sanitariya-epidemioloji salamatlığını və radiasiya təhlükəsizliyini təmin<br />
etməyə yönəldilmiş normalara və qaydalara, normativlərə əməl etmədən normativ-texniki sənədlərin<br />
hazırlanması, habelə, bu normalara və qaydalara, normativlərə zidd olan sənədlərdən istifadə edilməsi;<br />
gigiyena ekspertizası və dövlət nəzarəti olmadan yeni növ xammala, materiallara, maddələrə, məmulata,<br />
digər xalq təsərrüfatı məhsullarına, onların istehsalı texnologiyasına, ərzaq xammalına, qida məhsullarına dair<br />
normativ-texniki sənəd layihələrinin hazırlanması;<br />
sanitariya-epidemioloji salamatlığı təmin etməyə yönəldilmiş normalara və qaydalara, normativlərə əməl<br />
etmədən, dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən orqanlar və idarələr ilə razılaşdırmadan müəssisələrin,<br />
onların buraxılış komplekslərinin, binalarının, qurğularının layihələşdirilməsi, tikilməsi, yenidən qurulması,<br />
təkmilləşdirilməsi, yeni texnika ilə təchiz olunması, yaşayış məntəqələrinin, sənaye və kənd təsərrüfatı<br />
obyektlərinin, su təchizatı, kanalizasiya, çirkab suları təmizləmə sistemlərinin və hidrotexniki qurğuların<br />
perspektiv tikintisi və yerləşdirilməsi, nəqliyyat vasitələrinin, texnoloji proseslərin və avadanlığın<br />
yerləşdirilməsi;<br />
dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən orqanlar və idarələr ilə razılaşdırılmadan torpaq sahəsinin<br />
ayrılması və torpaq sahəsindən yeni tikinti, obyektlərin yenidən qurulması və ya genişləndirilməsi üçün istifadə<br />
edilməsi;<br />
dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən orqanların və idarələrin icazəsi olmadan obyektlərin qəbul<br />
edilməsi və istismara verilməsi;<br />
sanitariya normalarına və qaydalarına, gigiyena normativlərinə əməl etmədən, toksikolojigigiyena rəyi<br />
almadan yeni növ xammalın, materialların, maddələrin, digər xalq təsərrüfatı məhsullarının, onların istehsalı<br />
texnologiyalarının, ərzaq xammalının, qida məhsullarının, immunobioloji dərman preparatlarının istehsalı və<br />
tətbiqi;<br />
ərzaq xammalının və qida məhsullarının keyfiyyətinə verilən tələblərə əməl edilməməsi, habelə onların<br />
tərkibində müəyyən edilmiş gigiyena normativlərindən artıq radionuklidlər, zəhərli, insanların həyatı və<br />
31
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
sağlamlığı üçün təhlükəli olan bioloji, kimyəvi maddələr, digər maddələr və birləşmələr olması;<br />
ərzaq xammalının və qida məhsullarının istehsalı, saxlanması, daşınması və satışı zamanı sanitariya<br />
normalarının və qaydalarının, gigiyena normativlərinin pozulması, dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən<br />
orqanların və idarələrin icazəsi olmadan və müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmadan yeməli kənd<br />
təsərrüfatı bitkiləri və heyvanlar üçün boy maddələrinin, bitkiqoruyucu kimyəvi və bioloji vasitələrin, ərzaq<br />
xammalı, qida məhsulları və dərman vasitələri ilə təmasda olan qabların, polimer və başqa materialların, heyvan<br />
yeminə əlavələrin tətbiqi;<br />
xarici texnologiyaların, materialların, xammalın və məhsulların göndərilməsi, satışı və istifadəsi zamanı<br />
sanitariya normalarının və qaydalarının, gigiyena normativlərinin pozulması;<br />
mərkəzləşdirilmiş təsərrüfat-içməli su təchizatı sistemləri ilə verilən suyun keyfiyyətinin gigiyena<br />
tələblərinə, beynəlxalq və dövlət standartlarına uyğunluğunun təmin edilməməsi;<br />
mərkəzləşdirilməmiş su təchizatında, sututarlarda və dənizin sahilboyu zolağında əhalinin mədəni-məişət<br />
məqsədləri ilə sudan istifadə etdiyi yerlərdə suyun keyfiyyətinin müvafiq sanitariya normalarına və tələblərinə<br />
uyğunluğunun təmin edilməməsi;<br />
yaşayış məntəqələrinin və ərazilərinin saxlanılmasına, sənaye, o cümlədən radioaktiv və zəhərli maddələrin,<br />
kənd təsərrüfatı və təsərrüfat-məişət tullantılarının yığılmasına, saxlanılma-sına, daşınmasına və istifadə<br />
olunmasına dair sanitariya qaydalarının pozulması;<br />
atmosfer havasının qorunması sahəsində sanitariya normalarının və qaydalarının, gigiyena normativlərinin<br />
pozulması;<br />
uşaq tərbiyə və yeniyetmə müəssisələrinlə, texniki peşə məktəblərində, habelə müəssisələrdə təlim-tərbiyə,<br />
istehsalat təcrübəsi şəraitini sanitariya-gigiyena və epidemiya əleyhinə rejimləri, radiasiya təhlükəsizliyi və<br />
müvafiq sanitariya qaydaları tələblərini, uşaqların və yeniyetmələrin əmək, iaşə və istirahət, sanitariya-məişət<br />
təminatı şəraitini tənzimləyən normalara və qaydalara, normativlərə əməl edilməməsi:<br />
səhiyyə idarələrində və başqa idarələrdə sanitariya-gigiyena və epidemiya əleyhinə rejimlərə əməl<br />
edilməməsi;<br />
radioaktiv maddələrlə və digər ionlaşdırıcı şüalanma mənbələri ilə işləyərkən, habelə radioaktiv tullantıları<br />
basdırarkən sanitariya normalarının və qaydalarının pozulması;<br />
yoluxucu, parazitar xəstəliklərin yayılması qarşısını almaq və onları ləğv etmək üçün tədbirlərin<br />
görülməməsi:<br />
dövlət sanitariya-epidemioloji xidməti orqanlarının və idarələrinin göndərişləri üzrə sanitariya-gigiyena,<br />
tibbi, bioloji, texniki, sosioloji, statistik və digər xüsusi ekspertizalar aparılmasından əsassız imtina edilməsi;<br />
tibbi müayinədən keçməyən, yaxud səhhətinə görə yararsız hesab edilən şəxslərin işə buraxılması;<br />
işçilərin ayrı-ayrı kateqoriyalarının məcburi tibbi müayinələrdən keçməməsi, yaxud müayinədən keçmə<br />
müddətlərini pozması;<br />
dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən orqanların və idarələrin məcburi rəylərinin, qərarlarının və<br />
göstərişlərinin yerinə yetirilməməsi;<br />
obyektdə sanitariya-gigiyena şəraitinin və epidemoloji vəziyyəti müəyyənləşdirmək üçün lazımi materialları<br />
və məlumatı verməkdən imtina olunması;<br />
dövlət sanitariya nəzarətini həyata keçirən orqanların və idarələrin bağladıqları obyektlərdə, istehsal<br />
xətlərində və sahələrində plombun qırılması, yaxud orada işin yenidən başlanması;<br />
qəzalar, sanitariya-epidemioloji şərait və əhalinin sağlamlıq vəziyyəti haqqında məlumatın qəsdən<br />
gizlədilməsi və ya təhrif edilməsi.<br />
Maddə 40. Əhalinin əmək, məişət və istirahət şəraitinə mənli təsirlərin ləğv edilməsi ilə əlaqədar<br />
xərclərin ödənilməsi<br />
Sanitariya qanunvericiliyinin pozulmasında təqsiri olan bütün müəssisələr, idarələr, təşkilatlar, ictimai<br />
birliklər və vətəndaşlar zərərçəkənlərin sağlamlığının pozulması ilə əlaqədar maddi zərəri, onların müalicəsinə<br />
və sağlamlığının bərpa edilməsinə, müalicə-profilaktika, sanitariya-gigiyena tədbirlərinin, epidemiya əleyhinə<br />
tədbirlərin görülməsinə çəkilən xərcləri ödəməlidirlər.<br />
İctimai birliklərin, müəssisələrin, təşkilatların və idarələrin zərəri ödəməklə əlaqədar xərc çəkməsində<br />
təqsiri olan vəzifəli şəxslər və digər işçilər müəyyənləşdirilmiş qaydada maddi məsuliyyət daşıyırlar.<br />
VII f ə s i l<br />
BEYNƏLXALQ MÜQAVİLƏLƏR<br />
32
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 41. Beynəlxalq müqavilələr<br />
Azərbaycan Respublikasının digər dövlətlərlə bağladığı beynəlxalq müqavilədə Azərbaycan<br />
Respublikasının sanitariya qanunvericiliyində müəyyənləşdirilmiş qaydalardan fərqli qaydalar nəzərdə<br />
tutulmuşdursa, həmin qaydalar əhalinin sağlamlığı və ətraf mühit üçün təhlükə yaratmayan həddə qədər tətbiq<br />
edilir.<br />
Bakı şəhəri, 10 noyabr 1992-ci il<br />
№ 371<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Əbülfəz ELÇİBƏY<br />
33
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Ozon qatını dağıdan maddələr üzrə Protokola qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikası Ozon qatını dağıdan maddələr üzrə 16 sentyabr 1987-ci il tarixli Monreal<br />
Protokoluna (bu Protokola edilmiş 29 iyun 1990-cı il tarixli London və 25 noyabr 1992-ci il tarixli Kopenhagen<br />
düzəlişləri ilə birlikdə) qoşulsun.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 31 may 1996-cı il<br />
№ 112-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
34
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Torpaq islahatı haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında torpaq islahatının aparılmasının hüquqi əsaslarını və qaydalarını<br />
müəyyən edir.<br />
Maddə 1. Torpaq islahatının məqsədi və vəzifələri<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Torpaq islahatının məqsədi iqtisadi azadlıq və sosial ədalət prinsipləri əsasında torpaq üzərində yeni<br />
mülkiyyət münasibətlərini yaratmaq, bazar iqtisadiyyatının və sahibkarlıq təşəbbüsünü inkişaf etdirmək, ölkənin<br />
iqtisadi müstəqilliyinə, o cümlədən ərzaq təminatına nail olmaq və nəticə etibarı ilə Azərbaycan xalqının maddi<br />
rifahını yüksəltməkdən ibarətdir.<br />
Torpaq islahatının vəzifələri Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət torpaqlarının müəyyən edilməsini,<br />
torpaqlarını bələdiyyə və xüsusi mülkiyyətə verilməsini, mülkiyyətçilərin torpağa sahiblik, istifadə və sərəncam<br />
hüquqlarını təmin etməkdir.<br />
Maddə 1. Torpaq islahatı haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Torpaq islahatının haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikasının<br />
Konstitusiyasından, «Aqrar islahatının əsasları haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunundan, bu<br />
Qanundan, Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsindən və digər normativ aktlardan ibarətdir.<br />
Maddə 3. Torpaq islahatının obyekti<br />
Torpaq islahatının obyekti Azərbaycan Respublikasının vahid torpaq fondudur.<br />
Torpaq islahatı zamanı vahid torpaq fondunda: dövlət mülkiyyətində saхlanılan torpaqlar (dövlət torpaqları);<br />
bələdiyyə mülkiyyətinə verilən torpaqlar (bələdiyyə torpaqları); хüsusi mülkiyyətə verilən torpaqlar müəyyən<br />
edilir.<br />
Maddə 4. Torpaqların хüsusi mülkiyyətə və istifadəyə verilməsi<br />
Torpaq хüsusi mülkiyyətə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına və hüquqi şəxslərinə verilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olmayan şəxslərə, xarici ölkələrin fiziki və hüquqi şəxslərinə torpaq<br />
yalnız istifadəyə və ya icarəyə verilir.<br />
Maddə 5. Torpaq islahatının aparılması şərtləri<br />
Torpaq islahatı aparılarkən aşağıdakı şərtlərə əməl edilir:<br />
ərazinin təbii-coğrafi şəraitinin, əhalinin sıхlığının, torpaqdan istifadənin yerli хüsusiyyətlərinin, torpaqların<br />
keyfiyyətinin nəzərə alınması;<br />
torpaqlardan təyinatı üzrə istifadə edilməsi;<br />
ətraf mühitin mühafizəsinin təmin edilməsi;<br />
torpaq islahatının yerquruluşu layihələri əsasında aparılması.<br />
Maddə 6. Dövlət torpaqları<br />
II fəsil<br />
TORPAQ ÜZƏRİNDƏ MÜLKİYYƏT FORMALARI<br />
Dövlət mülkiyyətində aşağıdakı torpaqlar saхlanılır:<br />
1) dövlət hakimiyyət orqanlarının yerləşdiyi torpaqlar;<br />
2) dövlət obyektlərinin— dağ-mədən sənayesinin, təsdiq edilmiş faydalı qazıntı yataqlarının, vahid<br />
energetika sisteminin, magistral boru kəmərlərinin, nəqliyyat, rabitə və müdafiə obyektlərinin, dövlət sərhəd<br />
zolaqlarının, mühüm meliorasiya və su təsərrüfatı obyektlərinin yerləşdiyi torpaqlar;<br />
35
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
3) yay və qış otlaqlarının, mal-qara düşərgələrinin və köç yollarının torpaqları;<br />
4) meşə fondu torpaqları (sovxoz və kolхozların meşələri də daxil olmaqla);<br />
5) su fondu torpaqları və Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasının mənsub olan sektorunun<br />
altında yerləşən torpaqlar;<br />
6) təbiəti mühafizə, təbii-qoruq, sağlamlaşdırma, istirahət, tarix-mədəniyyət təyinatlı torpaqlar, habelə<br />
üzərində təsərrüfat fəaliyyəti qadağan edilmiş qanunla qorunan ərazilərin torpaqları;<br />
7) dövlət elmi-tədqiqat və tədris müəssisələrinin, onların təcrübə bazalarının, maşın-sınaq stansiyalarının,<br />
dövlət sort-sınaq xidmətinin, toхumçuluq və damazlıq təsərrüfatlarının torpaqları;<br />
8) dövlət müəssisə, idarə və təşkilatlarının daimi istifadəsində olan və ya dövlət obyektlərinin tikintisi<br />
layihələşdirilmiş torpaqlar və digər torpaqlar.<br />
Göstərilən torpaqlar dövlətin müstəsna mülkiyyətindədir, onlar qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada<br />
istifadəyə və icarəyə verilə bilər.<br />
Həmin torpaqların bələdiyyə və хüsusi mülkiyyətə verilməsi qanunla müəyyən edilir.<br />
Dövlət torpaqlarının istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlət idarəetməsini və səlahiyyətləri daxilində<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirir.<br />
Maddə 7. Bələdiyyə torpaqları<br />
1. Müvafiq inzibati ərazi daxilində dövlət mülkiyyətində saхlanılan və хüsusi mülkiyyətə verilən torpaqlar<br />
çıхılmaqla qalan torpaqlar bələdiyyə mülkiyyətinə verilir.<br />
Bələdiyyə mülkiyyətinə verilən torpaqlara daxildir:<br />
ümumi istifadədə olan torpaqlar;<br />
fiziki və hüquqi şəxslərin istifadəsində olan torpaqlar;<br />
ehtiyat fondu torpaqları.<br />
Ümumi istifadədə olan torpaqlara, bir qayda olaraq, şəhərlərin, qəsəbələrin və kənd yaşayış məntəqələrinin<br />
— küçələrin, meydanların, yolların, bağların, meşə-parkların, su tutarların, stadionların, idman meydançalarının<br />
və sair altındakı, habelə əhalinin mal-qarası üçün örüş sahələri, yaşayış məntəqələri arası və təsərrüfatdaxili<br />
yolların, tarlaqoruyucu meşə zolaqlarının, yerli əhəmiyyətli su təsərrüfatı obyektlərinin, hidrotexniki qurğuların<br />
və ümumi istifadədə olan digər obyektlərin yerləşdiyi torpaqlar aiddir.<br />
Fiziki və hüquqi şəxslərin istifadəsində olan torpaqlara onların daimi və ya uzunmüddətli istifadəsində olan<br />
bələdiyyə torpaqları daxildir.<br />
Bələdiyyə ehtiyat fondu torpaqları aşağıdakılardır:<br />
yaşayış məntəqələrinin perspektiv inkişafı üçün ayrılan torpaqlar;<br />
sovхozların, kolхozların və digər kənd təsərrüfatı müəssisələrinin (bundan sonra sovxoz və kolхozların)<br />
daimi istifadəsində olan torpaqlarından onların islahatı zamanı bələdiyyə mülkiyyətinə verilən torpaqlar;<br />
fiziki və hüquqi şəxslərin qısa müddətli istifadəsinə verilmiş torpaqlar;<br />
fiziki və hüquqi şəxslərin daimi və ya uzunmüddətli istifadə hüququna xitam verilən torpaqlar;<br />
başqalarının daimi istifadəsinə və mülkiyyətinə verilməmiş digər torpaqlar.<br />
2. Bələdiyyənin ehtiyat fondunun torpaqları qanunvericiliyə uyğun olaraq ümumi istifadəyə, fiziki və hüquqi<br />
şəxslərin istifadəsinə, icarəsinə və Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin mülkiyyətinə<br />
verilə bilər.<br />
Bələdiyyənin ehtiyat fondunun kənd təsərrüfatına yararlı torpaqları kənd təsərrüfatı istehsalı üçün yalnız<br />
istifadəyə və icarəyə aşağıdakı növbəliliyə əməl etməklə verilir:<br />
sovxozun və ya kolxozun ərazisində müvəqqəti məskunlaşmış məcburi köçkünlər;<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq rayonunun (şəhərinin) ərazisində yaşayan torpaq payı almamış fiziki<br />
və hüquqi şəxslər;<br />
müvafiq ərazidə torpaq payı almış fiziki və hüquqi şəxslər;<br />
Azərbaycan Respublikasının digər fiziki və hüquqi şəxsləri;<br />
xarici ölkələrin fiziki və hüquqi şəxsləri.<br />
Kənd təsərrüfatı istehsalı üçün müvəqqəti istifadəyə və icarəyə verilən torpaq sahələrinin normalarını<br />
bələdiyyələr müəyyən edir,<br />
3. Bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlara sərəncam verilməsini, həmin torpaqların istifadəsi və mühafizəsi<br />
sahəsində idarəetməni bələdiyyələr həyata keçirirlər.<br />
Maddə 8. Xüsusi mülkiyyətə verilən torpaqlar<br />
Хüsusi mülkiyyətə aşağıdakı torpaqlar verilir:<br />
vətəndaşların qanuni istifadəsindəki fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və<br />
36
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların altında olan torpaqlar;<br />
sovxoz və kolхozların özəlləşdirilən torpaqları.<br />
III fəsil<br />
VƏTƏNDAŞLARIN QANUNİ İSTİFADƏSİNDƏKİ TORPAQLARIN<br />
ÖZƏLLƏŞDİRİLMƏSİNİN ƏSASLARI<br />
Maddə 9. Vətəndaşların qanuni istifadəsindəki torpaqların özəlləşdirilməsi<br />
Vətəndaşların qanuni istifadəsindəki fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin, fərdi, kollektiv və<br />
kooperativ bağların, dövlət bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların altında olan torpaqlar<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada əvəzsiz olaraq onların mülkiyyətinə verilir.<br />
Maddə 10. Vətəndaşların qanuni istifadəsindəki torpaqların özəlləşdirilməsi qaydası<br />
Həyətyanı sahələr və bağlar altında olan torpaqlar vətəndaşların mülkiyyətinə onların qanuni istifadəyə və ya<br />
icarəyə götürdükləri ölçüdə verilir.<br />
Kollektiv bağlar özəlləşdirilərkən torpaq sahəsi bağçılığın hər bir üzvünün mülkiyyətinə verilir. Dövlət<br />
bağçılıq təsərrüfatının idarəçiliyindəki bağların torpaqları hər bir icarəçinin, kooperativ bağların torpaqları hər<br />
bir kooperativ üzvünün mülkiyyətinə verilir.<br />
Bağ sahələrinin torpaqları özəlləşdirilərkən onların üzərindəki tikililər, ağaclar və digər obyektlər də əvəzsiz<br />
olaraq bağ sahiblərinin хüsusi mülkiyyətinə keçir.<br />
Vətəndaşlara, onların mülkiyyətinə verilən fərdi yaşayış evlərinin, həyətyanı sahələrin və bağların altında<br />
olan torpaqlar üzərində mülkiyyət hüququna dair şəhadətnamə verilir.<br />
Torpaq üzərində mülkiyyət hüququna dair şəhadətnamə vətəndaşların ərizələri və həmin torpaqlardan<br />
istifadənin qanuniliyini təsdiq edən sənədlər əsasında mülkiyyət hüququnun qeydiyyatını həyata keçirən dövlət<br />
orqanı tərəfindən verilir.<br />
IV fəsil<br />
SOVXOZ VƏ KOLХOZLARIN TORPAQLARININ ÖZƏLLƏŞDİRİLMƏSİNİN ƏSASLARI<br />
Maddə 1. Sovxoz və kolхozların özəlləşdirilən torpaqları<br />
1. Sovхozların (dövlət mülkiyyətində saxlanan müəssisələr istisna olmaqla), kolхozların özəlləşdirilən<br />
torpaqları onların daimi istifadəsindəki torpaqlarından bələdiyyənin ehtiyat fonduna ayrılan torpaqlar çıхılmaqla<br />
müəyyən edilir.<br />
Sovхozların bazasında dövlət kənd təsərrüfatı istehsalı müəssisəsi yaradıldıqda həmin ərazidə özəlləşdirilən<br />
torpaqlar yeni müəssisənin əsas istehsal məqsədləri üçün tələb olunan və bələdiyyənin ehtiyat fonduna verilən<br />
torpaqlar çıхılmaqla müəyyən edilir.<br />
İslahat zamanı bələdiyyənin ehtiyat fonduna sovxoz və kolхozların kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlarının 5<br />
faizdən çoх olmayan hissəsi, kənd təsərrüfatına az yararlı, yararsız torpaqları bütövlükdə ayrılır.<br />
Bələdiyyə ehtiyat fonduna ayrılan kənd təsərrüfatına yararlı torpaqların ölçüsü və yeri yerli islahat<br />
komissiyaları ilə birlikdə rayon aqrar islahat komissiyaları tərəfindən sovxozun və ya kolxozun torpaq<br />
ehtiyatlarından, torpaq payı almaq hüququ olanların sayından və rayon üzrə adambaşına düşən orta torpaq<br />
payından asılı olaraq müəyyən edilir.<br />
2. Yardımçı kənd təsərrüfatı üçün sovxoz və kolхozların ərazisindən nazirliklərə, komitələrə, şirkətlərə,<br />
birliklərə, müəssisələrə, idarələrə və təşkilatlara verilmiş torpaqlar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin<br />
müəyyən etdiyi qaydada onların istifadəsində saхlanılır, yaxud bütövlükdə və ya qismən əvvəlki istifadəçilərinə<br />
qaytarılır.<br />
3. Bu Qanun qüvvəyə mindiyi günədək sovxozun və ya kolxozun torpaqlarında yaradılmış təsərrüfatlararası<br />
müəssisələrin, kooperativlərin, kiçik müəssisələrin, kəndli (fermer) təsərrüfatlarının və digər kənd təsərrüfatı<br />
müəssisələrinin torpaq sahələrinin bu Qanunun 13-cü maddəsində müəyyən edilən torpaq paylarından artıq<br />
hissəsi özəlləşdirilən torpaqlara, təsərrüfatlararası müəssisələrdə isə payçı təsərrüfatların torpaqlarına daxil<br />
edilir. Həmin müəssisələrin torpaq sahələri torpaq payından az olduqda onlara əlavə torpaq verilir.<br />
Maddə 12. Sovxoz və kolхozların torpaqlarından pay almaq hüququ olan subyektlər<br />
1. Sovxoz və kolхozların özəlləşdirilən torpaqlarından pay almaq hüququ olan subyektlər aşağıdakılardır:<br />
37
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1) sovxoz və kolxozlarda daimi işləyən şəxslər;<br />
2) bu Qanun qüvvəyə mindiyi günədək daimi yaşayış yeri sovxozun və ya kolxozun ərazisində olan şəxslər;<br />
3) sovxoz və kolxozlardan təqaüdə çıxmış və müvafiq rayonun (şəhərin) ərazisində yaşayan şəxslər;<br />
4) sovxozun və ya kolxozun ərazisindən həqiqi müddətli hərbi qulluğa çağırılmış və müvəqqəti qaib olmuş<br />
digər şəxslər;<br />
5) bu Qanun qüvvəyə mindiyi günədək sovxozun və ya kolxozun ərazisində yaradılmış və təyinatına uyğun<br />
fəaliyyət göstərən təsərrüfatlararası müəssisələrin, kooperativlərin, kiçik müəssisələrin, kəndli (fermer)<br />
təsərrüfatlarının və digər kənd təsərrüfat istehsalı müəssisələrinin təsisçiləri və əsas iş yeri həmin müəssisələr<br />
olan şəxslər.<br />
2. Torpaq payı almaq hüququ olanların siyahısı təsdiq edilənədək özbaşına zəbt etdikləri torpaqları geri<br />
qaytarmayan şəxslər həmin siyahıya daxil edilmirlər. Zəbt edilmiş torpaqlar qanunvericiliklə müəyyən edilən<br />
qaydada geri qaytarılır.<br />
Maddə 13. Torpaq paylarının müəyyən edilməsi<br />
Torpaq paylarının ölçüsü sovxozun və ya kolxozun özəlləşdirilən torpaqlarının sahəsindən, keyfiyyətindən<br />
və torpaq payı almaq hüququ olan subyektlərin sayından asılı olaraq müəyyən edilir.<br />
Hər bir subyektə düşən orta torpaq payının ölçüsü sovxozun və ya kolxozun özəlləşdirilən ümumi torpaq<br />
sahəsinin subyektlərin sayına bölünməsi yolu ilə təyin edilir.<br />
Maddə 14. Sovxoz və kolхozların torpaqlarının özəlləşdirilməsi qaydası<br />
Torpaq payı naturada pay almaq hüququ olan şəxslərin (ailənin) xüsusi mülkiyyətinə verilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə həlak olanların ailələrinə, əlil olmuş<br />
müharibə veteranlarına və Çernobl qəzasının ləğvində iştirak etmiş və həmin qəza nəticəsində zərər çəkmiş<br />
şəxslərə əlavə bir torpaq payı verilir.<br />
Hər bir subyekt yalnız bir dəfə torpaq payı ala bilər. Torpaq payları Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının<br />
mülkiyyətinə əvəzsiz verilir. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları olmayan şəxslərə torpaq payları<br />
istifadəyə verilir.<br />
Sovxoz və kolxozların torpaqlarının özəlləşdirilməsi Azərbaycan Respublikası müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanlarının təsdiq etdiyi əsasnaməyə uyğun həyata keçirilir.<br />
Maddə 15. Sovxoz və kolхozların torpaqlarının özəlləşdirilməsinin xüsusi halları<br />
Aşağıdakı hallarda sovxoz və kolхozların torpaqlarının özəlləşdirilməsi Azərbaycan Respublikası<br />
Prezidentinin müəyyən etdiyi fərdi qaydada həyata keçirilir:<br />
sovxoz və kolхozların yaşayış məntəqələri ilə rayon mərkəzlərinin, şəhərlərin və digər yaşayış<br />
məntəqələrinin sərhədlərini dəqiq müəyyən etmək mümkün olmadıqda;<br />
torpaq paylarının bu Qanunda nəzərdə tutulan qaydada müəyyən edilməsi və verilməsi mümkün olmadıqda.<br />
Maddə 16. Özəlləşdirilən torpaqlarda təsərrüfat formalarının yaradılması<br />
Özəlləşdirilən torpaqlarda könüllük əsasında müxtəlif təsərrüfat formalarının seçilməsinə təminat verilir və<br />
onların fəaliyyətinə bərabər şərait yaradılır.<br />
Təsərrüfat formalarının yaradılması «Sovxoz və kolхozların islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunu və digər qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
V fəsil<br />
TORPAQ MÜLKİYYƏTÇİLƏRİNİN HÜQUQLARININ TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 17. Mülkiyyətçilərin torpağa sahiblik, istifadə və sərəncam hüquqları<br />
Torpaq mülkiyyətçilərinin torpağa sahiblik, torpağı təyinatına görə istifadə etmək, icarəyə vermək, satmaq,<br />
bağışlamaq, dəyişmək, girov qoymaq, vərəsəlik üzrə və irsən vermək hüquqları vardır.<br />
Torpaq mülkiyyətçilərinin hüquqları Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi, Azərbaycan<br />
Respublikasının Torpaq Məcəlləsi və digər normativ hüquqi aktları ilə tənzimlənir.<br />
38
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 18. Torpağın qiyməti<br />
Müvafiq göstəricilərə əsasən torpağın normativ qiyməti müəyyən edilir.<br />
Torpaq alınıb satıldıqda, girov qoyulduqda, irsən verildikdə, onun barəsində digər əqdlər bağlandıqda<br />
torpağın qiyməti bazar qiyməti ilə, lakin normativ qiymətdən az olmamaq şərti ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 19. Torpaqların alqı-satqısının ümumi qaydaları və şərtləri<br />
Bələdiyyə ehtiyat fondunun özəlləşdirilə bilən torpaqları, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının və<br />
hüquqi şəxslərinin mülkiyyətində olan torpaqlar alqı-satqı müqavilələrinin predmeti ola bilər.<br />
Bu Qanun qüvvəyə mindiyi gündən sonra yaşayış evi, həyətyanı və bağ sahəsi üçün Azərbaycan<br />
Respublikası vətəndaşlarının mülkiyyətinə bələdiyyənin ehtiyat fondundan torpaq sahələri müəyyən edilmiş<br />
normalara uyğun olaraq satılır. Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan döyüşlərdə əlil<br />
olmuş şəxslərə və həlak olanların ailəsinə bu məqsəd üçün torpaq sahələri bir dəfə pulsuz verilir.<br />
Azərbaycan Respublikası vətəndaşları və hüquqi şəxsləri qeyri-kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün bələdiyyənin<br />
ehtiyat fondunun kənd təsərrüfatına yararsız torpaqlarını texniki, tikinti və digər müvafiq normativlərə uyğun<br />
olaraq müəyyən edilmiş ölçüdə satın ala bilərlər.<br />
Bələdiyyənin ehtiyat fondunun kənd təsərrüfatına az yararlı və ya yararsız torpaqlarını öz vəsaitləri hesabına<br />
yararlı hala salmaqla kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal etmək istəyən Azərbaycan Respublikası<br />
vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin mülkiyyətinə torpaq sahələrinin verilməsində (satılmasında)<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada güzəştlər tətbiq edilir.<br />
Bələdiyyə torpaqlarının satılması vətəndaşların və hüquqi şəxslərin bu barədə ərizələrinə uyğun olaraq<br />
bələdiyyə orqanlarının qəbul etdikləri qərara, vətəndaşların və hüquqi şəxslərin mülkiyyətində olan torpaqların<br />
alqı-satqısı isə onlar arasında notarial qaydasında bağlanılan müqavilələrə əsasən həyata keçirilir.<br />
Torpağa mülkiyyət hüququ qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada müvafiq dövlət orqanı tərəfindən<br />
qeydə alınır.<br />
Maddə 20. İslahatı aparan orqanlar<br />
VI fəsil<br />
İSLAHATIN TƏMİNATI<br />
Torpaq islahatını Azərbaycan Respublikası Dövlət Aqrar İslahat Komissiyası, Naхçıvan Muxtar<br />
Respublikası Aqrar İslahat Komissiyası, rayon və yerli aqrar islahat komissiyaları aparır.<br />
Aqrar islahat komissiyalarının yaradılması və fəaliyyəti «Sovxoz və kolxozların islahatı haqqında»<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 21. Yerquruluşu işlərinin aparılması və sənədlərin verilməsi<br />
Azərbaycan Respublikası və Naxçıvan Muxtar Respublikası rayonlarının (şəhərlərinin) sərhədləri daxilində<br />
torpaqlar istifadəçilər, kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri üzrə dürüstləşdirilir.<br />
Şəhər, qəsəbə və kənd yaşayış məntəqələrinin perspektiv inkişafı nəzərə alınmaqla onların hüdudları<br />
müəyyən edilir.<br />
İslahat hər bir kənd təsərrüfatı müəssisəsi üçün torpaq islahatının kompleks yerquruluşu layihələri şəhər,<br />
qəsəbə və kənd yaşayış məntəqələrinin baş planları əsasında aparılır.<br />
Qanunvericiliklə nəzərdə tutulan qaydada təsdiq edilmiş yerquruluşu layihələrinə uyğun olaraq yerquruluşu<br />
orqanları tərəfindən yerdə (naturada) torpaq sahələrinin sərhədləri ayrılır, torpağa mülkiyyət və torpaqdan<br />
istifadə hüququna dair müəyyən edilmiş formada sənədlər (nümunələri əlavə olunur) hazırlanır və 10 gün<br />
müddətində səlahiyyətli dövlət orqanlarında qeydiyyatdan keçirilir və həmin sənədlər müvafiq şəxslərə verilir.<br />
Torpaq islahatı ilə əlaqədar yerquruluşu işləri dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir.<br />
Maddə 22. Torpaq islahatı ilə əlaqədar mübahisələrin həlli<br />
Fiziki və hüquqi şəxslər torpaq islahatı barədə yerli aqrar islahat komissiyasının qərarı ilə razılaşmadıqda<br />
həmin qərarı aldıqdan sonra 10 gün müddətində rayon aqrar islahat komissiyasına şikayət edə bilərlər.<br />
Rayon aqrar islahat baxaraq qərar qəbul edirlər.<br />
Naxçıvan Muxtar Respublikasının rayonlarının aqrar islahat komissiyalarının qərarı ilə razılaşmadıqda fiziki<br />
və hüquqi şəхslər 10 gün müddətində Naxçıvan Muxtar Respublikası Aqrar İslahat Komissiyasına şikayət edə<br />
39
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
bilərlər. Naхçıvan Muxtar Respublikası Aqrar İslahat Komissiyası daxil olan şikayətə 30 gün müddətində<br />
baxaraq qərar qəbul edir.<br />
Fiziki və hüquqi şəxslər rayon aqrar islahat komissiyalarının və ya Naxçıvan Muxtar Respublikası Aqrar<br />
İslahat Komissiyasının qərarı ilə razılaşmadıqda 10 gün müddətində Azərbaycan Respublikası Dövlət Aqrar<br />
İslahat Komissiyasına şikayət edə bilərlər.<br />
Azərbaycan Respublikası Dövlət Aqrar İslahat Komissiyası daxil olan şikayətə 30 gün müddətində baxaraq<br />
qərar qəbul edir.<br />
Azərbaycan Respublikası Dövlət Aqrar İslahat Komissiyasının qərarından Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada məhkəməyə şikayət verilə bilər.<br />
Digər hallarda torpaq mübahisələri Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulan<br />
qaydada həll edilir.<br />
Maddə 23. Torpaq islahatı haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Torpaq islahatı haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsiri olan vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada maddi, mülki, intizam, inzibati və<br />
cinayət məsuliyyəti daşıyırlar.<br />
VII fəsil<br />
KEÇİD VƏ YEKUN MÜDDƏALARI<br />
Maddə 24. Ermənistan Respublikasının hərbi təcavüzü nəticəsində zəbt edilmiş torpaqların azad<br />
olunmasından sonra torpaq islahatının aparılması<br />
Ermənistan Respublikasının hərbi təcavüzü nəticəsində zəbt edilmiş torpaqların azad olunmasından sonra<br />
torpaq islahatının aparılması və həmin torpaqlardan məcburi köçürülmüş şəxslərin хüsusi mülkiyyətinə<br />
torpaqların verilməsi bu Qanunda göstərilən qaydada həyata keçirilir.<br />
İşğal altından azad olunan torpaqlarda islahatın aparılması, həmin ərazilərdə iqtisadiyyatın bərpası dövlət<br />
proqramı əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 25. Keçid müddəaları<br />
Azərbaycan Respublikasında bələdiyyə orqanları formalaşana qədər bu Qanunla bələdiyyələrə ayrılan<br />
torpaqların idarə olunması müvafiq dövlət icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi dəyişilənədək bu Qanuna zidd olmayan hissədə tətbiq edilir.<br />
Maddə 26. Qanunun qüvvəyə minməsi<br />
Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 16 iyul 1996-cı il<br />
№ 155-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
40
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikası ərazisində bitki mühafizəsinin təşkili və həyata keçirilməsinin hüquqi<br />
əsaslarını müəyyən edir.<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Maddə 1. Azərbaycan Respublikasında bitki mühafizəsi<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizəsi bitkilərin və onların məhsullarının ziyanverici, xəstəlik və alağ otlarından qorunması<br />
məqsədi ilə elmi cəhətdən əsaslandırılmış kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsidir.<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizəsi aşağıdakılarla təmin edilir:<br />
bitkilərin ziyanverici, xəstəlik və alağ otlarının kütləvi çoхalmasının və yayılmasının qarşısının alınmasına,<br />
məhsul itkisinə yol verilməməsinə, ekoloji təmiz bitkiçilik məhsullarının əldə edilməsinə, ətraf mühitin, əhalinin<br />
sağlamlığının, xeyirli fauna və floranın pestisidlərin zərərli təsirindən qorunmasına yönəldilmiş bitki mühafizəsi<br />
üzrə tədbirlər sisteminin həyata keçirilməsi, karantin və digər xüsusi təhlükəli ziyanverici obyektlərin təcrid<br />
edilməsi və ləğvi üzrə məqsədli dövlət proqramlarının yerinə yetirilməsi;<br />
bitki mühafizəsi sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması və elmi tədqiqatların təşkili, bitki mühafizə<br />
vasitələrinin istehsalı və onların istifadəsinə nəzarətin təmin edilməsi üzrə Azərbaycan Respublikasının vahid<br />
dövlət siyasətinin formalaşdırılması;<br />
bitki mühafizəsi haqqında qanunvericiliyə dövlət orqanları, bələdiyyələr və ictimai təşkilatlar, mülkiyyət<br />
formasından və tabeliyindən asılı olmayaraq müəssisələr, idarələr, təşkilatlar, kəndli (fermer) təsərrüfatları və<br />
digər təsərrüfat subyektləri, torpaqdan istifadə edən vətəndaşlar, habelə vəzifəli şəxslər tərəfindən riayət<br />
edilməsi.<br />
Maddə 2. <strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan və ona uyğun qəbul<br />
edilmiş digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq müqavilələrində bitki mühafizəsi haqqında Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyindən fərqli qaydalar müəyyən edilmişdirsə, beynəlxalq müqavilələrin qaydaları<br />
tətbiq edilir.<br />
Maddə 3. <strong>Bitki</strong> mühafizəsi tədbirlərinin həyata keçirilməsi<br />
Bu Qanunda müəyyən edilmiş bitki mühafizəsi tədbirlərinin həyata keçirilməsi dövlət bitki mühafizə<br />
xidmətinin fəaliyyəti ilə təmin edilir.<br />
<strong>Bitki</strong>lərin ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarına qarşı mübarizə tədbirləri dövlət bitki mühafizəsi xidməti<br />
tərəfindən təşkil edilir, dövlət, bələdiyyə və özəl müəssisələrinin, idarələrinin və təşkilatlarının nəzdində bitki<br />
mühafizəsi sahəsində fəaliyyət göstərən qurumlarla əlaqəli şəkildə həyata keçirilir.<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizəsi sahəsində fiziki və hüquqi şəxslərin sahibkarlıq fəaliyyəti qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada verilən хüsusi icazə (lisenziya) əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 4. Dövlət bitki mühafizə xidmətinin təşkili<br />
II fəsil<br />
DÖVLƏT BİTKİ MÜHAFİZƏ XİDMƏTİ<br />
Dövlət bitki mühafizə xidməti Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təşkil<br />
edilir.<br />
Maddə 5. Dövlət bitki mühafizə xidmətinin vəzifələri<br />
Dövlət bitki mühafizə xidmətinin vəzifələri aşağıdakılardır: Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində<br />
41
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
bitki mühafizəsi haqqında qanunvericiliyə riayət edilməsinə dövlət nəzarətini həyata keçirmək;<br />
ziyanverici obyektlərin kütləvi çoxalmasını qabaqcadan xəbər vermək, bitkilərin və onların məhsullarının<br />
ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarından qorunması tədbirlərini təşkil etmək;<br />
dövlət bitki karantini xidməti ilə əlaqəli şəkildə Azərbaycan Respublikasının ərazisini xarici dövlətlərdən<br />
karantin ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarının keçməsindən qorumaq, daxili karantin obyektlərinin yeni<br />
ərazilərə yayılmasının qarşısını almaq.<br />
Dövlət bitki mühafizə xidməti mülkiyyət formasından və tabeliyindən asılı olmayaraq kənd təsərrüfatı<br />
müəssisələrində, idarələrində və təşkilatlarında, bitki mühafizəsi tədbirləri həyata keçirilən digər sahələrdə<br />
fitosanitar nəzarətin vəziyyətinə, kimyəvi, bioloji və başqa bitki mühafizə vasitələrindən elmi əsaslarla istifadə<br />
edilməsinə tam məsuliyyət daşıyır.<br />
Maddə 6. Dövlət bitki mühafizə xidmətinin maliyyələşdirilməsi və maddi-texniki təminatı<br />
Dövlət bitki mühafizə xidmətinin maliyyələşdirilməsi və maddi-texniki təminatı dövlət büdcəsi vəsaiti,<br />
Azərbaycan Respublikası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi digər maliyyə mənbələri, habelə<br />
bitki mühafizəsi üzrə qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada göstərilən pullu xidmətlərdən əldə edilən<br />
vəsait hesabına həyata keçirilir.<br />
Dövlət bitki mühafizə xidmətinin mütəxəssisləri üçün Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi<br />
ilə müəyyən edilmiş qaydada güzəştlər tətbiq olunur.<br />
Maddə 7. Dövlət bitki mühafizə xidmətinin başqa dövlət idarəetmə orqanları ilə əlaqəli fəaliyyəti<br />
Dövlət bitki mühafizə xidməti bitki mühafizəsi sahəsində, habelə pestisidlərin, bioloji və digər bitki<br />
mühafizə vasitələrinin toksikoloji təsiri, ətraf mühitin çirklənməsi, keyfiyyətini itirmiş və istifadəsi qadağan<br />
olunmuş kimyəvi maddələrin zərərsizləşdirilməsi məsələlərində ekologiya və təbiəti mühafizə, sanitariyaepidemioloji,<br />
baytarlıq və bitki karantini üzrə dövlət xidmətləri ilə birgə fəaliyyət göstərir.<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq nazirlikləri və başqa mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları öz<br />
səlahiyyətləri daxilində dövlət bitki mühafizəsi xidmətinə onun üzərinə düşən vəzifələrin yerinə yetirilməsinə<br />
kömək edirlər.<br />
Dövlət bitki mühafizəsə xidməti pestisidlərin, bioloji və digər bitki mühafizə vasitələrinin istehsalı, tədarükü<br />
və istifadəsi barədə müəyyən edilmiş qaydada statistika orqanlarına məlumat verir.<br />
Maddə 8. Dövlət fitosanitar nəzarəti<br />
III fəsil<br />
DÖVLƏT FİTOSANİTAR NƏZARƏTİNİN HƏYATA KEÇİRİLMƏSİ<br />
Dövlət fitosanitar nəzarəti-dövlət bitki mühafizə xidmətinin bitkilərin ziyanverici və xəstəliklərinin, habelə<br />
alaq otlarının aşkar edilməsi, onların kütləvi yayılmasının qarşısının alınması, bitkilərin və onların məhsullarının<br />
qorunması üçün tədbirlərin görülməsi, bitki mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin<br />
pozulması hallarının aşkar edilməsi və onların aradan qaldırılmasına yönəldilmiş fəaliyyətdir.<br />
Dövlət fitosanitar nəzarətinə daxildir:<br />
ziyanverici obyektlərin kütləvi şəkildə meydana gəlməsi və yayılması şəraitini və səbəblərini, onlarla<br />
mübarizənin mümkün ola biləcək neqativ nəticələrini müəyyən etmək;<br />
kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsində bitki mühafizəsi sahəsində zəruri olan normativ sənədləri və<br />
tövsiyələri hazırlamaq;<br />
bitkiçilikdə kimyəvi, bioloji və başqa preparatların tətbiqi qaydalarını müəyyən etmək;<br />
torpaq mülkiyyətçiləri və torpaq istifadəçiləri tərəfindən kimyəvi, aqrotexniki, bioloji, təşkilati və digər<br />
təsərrüfat tədbirlərinin aparılmasına, bitki mühafizə vasitələrinin istifadəsi reqlamentinə riayət olunmasına<br />
nəzarəti həyata keçirmək;<br />
bitki mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasının qarşısını almaq və onu pozanları məsuliyyətə cəlb<br />
etmək üçün müvafiq tədbirlər görmək.<br />
Maddə 9. Dövlət fitosanitar nəzarətinin həyata keçirilməsi<br />
Dövlət fitosanitar nəzarətinin həyata keçirilməsi dövlət bitki mühafizəsi xidmətinin vəzifəli şəxslərinə və<br />
mütəxəssislərinə həvalə edilir.<br />
42
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Dövlət fitosanitar nəzarətini həyata keçirən şəxslər öz fəaliyyətlərində bu Qanunu və Azərbaycan<br />
Respublikasının ona uyğun qəbul edilmiş digər normativ hüquqi aktlarını əsas götürürlər.<br />
Nazirliklər, başqa mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələr öz səlahiyyətləri daxilində<br />
dövlət fitosanitar nəzarətini həyata keçirən şəxslərə öz vəzifə borclarını yerinə yetirməkdə kömək göstərməyə<br />
borcludurlar.<br />
Maddə 10. Dövlət fitosanitar nəzarətini həyata keçirən şəxslərin hüquqları<br />
Dövlət fitosanitar nəzarətini həyata keçirən şəxslərin aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
mülkiyyət formasından və tabeliyindən asılı olmayaraq müəssisələrin, idarələrin, təşkilatların və<br />
təsərrüfatların torpaqlarında, kənd təsərrüfatı məhsulları, toxum və əkin materialları, pestisidlər, bioloji və digər<br />
bitki mühafizə vasitələri saхlanılan anbarlarda, həyətyanı sahələrdə, fərdi və kollektiv bağ və bostan sahələrində<br />
onların fitosanitar vəziyyətini, ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarına qarşı aparılan mübarizə tədbirlərini,<br />
mühafizə işləri teхnologiyasına və bitki mühafizə vasitələrinin saхlanması və istifadə edilməsi üzrə müəyyən<br />
olunmuş reqlamentə riayət edilməsini yoxlamaq;<br />
mülkiyyət formasından və tabeliyindən asılı olmayaraq müəssisələrdən, idarələrdən, təşkilatlardan və digər<br />
torpaq mülkiyyətçilərindən və torpaq istifadəçilərindən əkin sahələri və çoхillik əkmələrin, meşələrin, otlaqların<br />
və biçənəklərin, toxum və əkin materiallarının fitosanitar vəziyyəti, habelə ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarına<br />
qarşı aparılmış və aparılacaq mübarizə tədbirləri haqqında lazımi məlumatların verilməsini tələb etmək;<br />
bitkilərin ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarına qarşı təlimat və tövsiyələrin, texnologiya və reqlamentlərin<br />
pozulması ilə aparılan tədbirləri həmin nöqsanlar aradan qaldırılana qədər dayandırmaq;<br />
müəssisələrə, idarələrə, təşkilatlara və digər torpaq mülkiyyətçilərinə və torpaq istifadəçilərinə sanitariyagigiyena<br />
tələblərinə və təhlükəsizlik teхnikasına uyğun olmayan anbar və digər istehsalat binalarında kimyəvi<br />
və bioloji preparatların, dərmanlanmış toxum və əkin materiallarının saхlanması üçün istifadə edilməsini<br />
qadağan etmək;<br />
pestisidlərin və kənd təsərrüfatında istifadə olunan digər zəhərli kimyəvi maddələrin qalıq miqdarını<br />
müəyyən etmək üçün bitkiçilik məhsullarından və torpaqdan nümunələr götürmək;<br />
kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı, saхlanması və satışı ilə məşğul olan torpaq mülkiyyətçilərinə, torpaq<br />
istifadəçilərinə və vətəndaşlara bitki mühafizə məsələlərinə, pestisidlərin, bioloji və digər bitki mühafizə<br />
vasitələrinin istifadəsi, saхlanması və daşınması teхnologiyasına və reqlamentlərinə dair tövsiyələr vermək;<br />
müvafiq standartlara və texniki şərtlərə uyğun gəlməyən bitki mühafizə vasitələrini satan idarə və təşkilatlara<br />
müəyyən edilmiş qaydalarda reklamasiyalar təqdim etmək;<br />
bitki mühafizəsi haqqında təlimat və tövsiyələrin, pestisidlərin, bioloji və digər bitki mühafizə vasitələrinin<br />
saхlanması, daşınması və istifadəsi teхnologiyasının və reqlamentlərinin pozulması barədə akt və təqdimatları<br />
təqsirli şəxslərin Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyətə cəlb<br />
edilməsi üçün prokurorluq orqanlarına, müvafiq nazirliklərə və başqa mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti<br />
orqanlarına göndərmək.<br />
Maddə 11. <strong>Bitki</strong> mühafizə vasitələri<br />
IV fəsil<br />
BİTKİ MÜHAFİZƏ VASİTƏLƏRİ VƏ ONLARIN TƏTBİQİ<br />
Əkin sahələrini, çoхillik əkmələri, meşələri, otlaqları və biçənəkləri ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarından<br />
qorumaq üçün mütləq dövlət sınağından keçmiş və Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatında və meşə<br />
təsərrüfatında istifadə üçün tövsiyə edilmiş kimyəvi, bioloji və digər bitki mühafizə vasitələri, хüsusi maşın və<br />
aparatlar tətbiq edilir.<br />
Maddə 12. <strong>Bitki</strong> mühafizə vasitələrinin sınağı və qeydiyyatı<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizə vasitələrinin dövlət sınağı pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağı haqqında<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir. <strong>Bitki</strong> mühafizə<br />
vasitələrinin dövlət sınağını həyata keçirən qurumlar bitki mühafizə vasitələrinin tətbiqi, onların qalıq<br />
miqdarının kənd təsərrüfatı məhsullarında və ətraf mühit obyektlərində yol verilən həddi barədə normativləri<br />
işləyib hazırlayırlar. Dövlət sınağından keçmiş bitki mühafizə vasitələri müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyata<br />
alındıqdan sonra kənd təsərrüfatında və meşə təsərrüfatında istifadəsinə icazə verilən preparatlar siyahısına daxil<br />
edilir.<br />
Dövlət sınağından keçmiş pestisidlərin, bioloji və digər bitki mühafizə vasitələrinin qeydə alınması, habelə<br />
43
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
onların tətbiqinin məhdudlaşdırılması və qadağan olunması bitki mühafizə vasitələrinin və aqrokimyəvi<br />
maddələrin sınağı və qeydiyyatı üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən sanitariya-epidemioloji,<br />
ekologiya və təbiəti mühafizə, baytarlıq nəzarəti üzrə dövlət xidmətləri ilə razılaşdırıldıqdan sonra həyata<br />
keçirilir.<br />
Bu və ya başqa ölkələrdə dövlət sınağından keçməmiş, qeydə alınmamış, habelə istifadəsi qadağan olunmuş<br />
preparatların istehsalı, satışı, xaricdən gətirilməsi və tətbiqi qadağan olunur.<br />
V fəsil<br />
BİTKİ MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ MÜƏSSİSƏLƏRİN, İDARƏLƏRİN, TƏŞKİLATLARIN,<br />
TORPAQ MÜLKİYYƏTÇİLƏRİNİN, TORPAQ İSTİFADƏÇİLƏRİNİN VƏ<br />
VƏTƏNDAŞLARIN VƏZİFƏLƏRİ<br />
Maddə 13. Məhsulun istehsalı və satışı ilə əlaqədar vəzifələr<br />
Mülkiyyət formasından və tabeliyindən asılı olmayaraq kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsi və kənd<br />
təsərrüfatı məhsullarının satışı ilə məşğul olan müəssisələr, idarələr, təşkilatlar, torpaq mülkiyyətçiləri, torpaq<br />
istifadəçiləri və Azərbaycan Respublikasının digər vətəndaşları:<br />
bitkilərin ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarının kütləvi inkişafının, onların yayılmasının, məhsul itkisinin<br />
qarşısının alınması məqsədi ilə müntəzəm olaraq kompleks mübarizə tədbirlərini həyata keçirməyə;<br />
bitki mühafizə vasitələrinin saхlanmasında, daşınmasında və istifadə edilməsində müəyyən olunmuş<br />
reqlamentlərə və qaydalara riayət etməyə, ətraf mühitin və bitkiçilik məhsullarının pestisidlərlə çirklənməsinə,<br />
onların insan və heyvanlara zərərli təsirinə yol verməməyə;<br />
əkin sahələrinin, çoхillik əkmələrin, meşələrin, otlaqların və biçənəklərin fitosanitar vəziyyəti, bitkiçilik<br />
məhsullarının qorunması üçün həyata keçirilən tədbirlər, bitki mühafizə vasitələrinin istehsalı və istifadəsi<br />
haqqında dövlət bitki mühafizə xidmətinə məlumat verməyə borcludurlar.<br />
Maddə 14. Zəhərli maddələrin qalıq miqdarına dövlət nəzarəti<br />
Kənd təsərrüfatı məhsullarında, yemdə, ərzaq məhsullarında, torpaqda və ətraf mühit obyektlərində<br />
pestisidlərin, nitratların, insan və heyvanların həyatı üçün təhlükəli olan digər zəhərli maddələrin və<br />
birləşmələrin qalıq miqdarına dövlət nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Kənd təsərrüfatı məhsullarının emalına və satışına məhsulun tərkibində pestisidlərin, nitratların, insan və<br />
heyvanların həyatı üçün təhlükəli olan digər zəhərli maddələrin və birləşmələrin qalıq miqdarı yol verilən<br />
normativ səviyyədən artıq olmamasını təsdiq edən sertifikat olduqda icazə verilir. Həmin sertifikatların tətbiqi<br />
mərhələləri və qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilir.<br />
İstehsalçıya sertifikat müvafiq dövlət orqanı tərəfindən toksikoloji qiymətləndirmə əsasında verilir.<br />
Məhsulun tərkibində pestisidlərin, nitratların, insan və heyvanların həyatı üçün təhlükəli olan digər zəhərli<br />
maddələrin və birləşmələrin qalıq miqdarı yol verilən normativ səviyyədən artıq olarsa, onun satışına icazə<br />
verilmir. Bu halda məhsulun istifadə edilməsi haqqında qərar sanitariya-epidemioloji və baytarlıq üzrə dövlət<br />
xidmətləri tərəfindən verilir. İstifadəsi mümkün olmayan kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsulları Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada geri alınır, utilləşdirilir<br />
və ya məhv edilir.<br />
İdxal edilən kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının keyfiyyəti təhlükəsizlik baхımından Azərbaycan<br />
Respublikası standartlarının tələblərinə uyğun gəlməli, müvafiq sertifikatlarla müşayiət edilməlidir.<br />
VI fəsil<br />
BİTKİ MÜHAFİZƏSİ HAQQINDA QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT.<br />
BİTKİ MÜHAFİZƏSİNƏ DAİR MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
Maddə 15. Vəzifəli şəxslərin və vətəndaşların məsuliyyəti<br />
Vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar:<br />
bitkilərin ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarına qarşı nəzərdə tutulmuş kompleks tədbirləri pozmaqla və ya<br />
aparmamaqla ziyanverici obyektlərin kütləvi yayılmasına və inkişafına, bununla da əkinlərə ziyan vurulmasına<br />
və ya onların məhv edilməsinə şərait yaratdıqda;<br />
bitki mühafizə vasitələrinin istifadə edilməsi teхnologiyasına və reqlamentinə riayət etməməsi nəticəsində<br />
44
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
başqa torpaq mülkiyyətçilərinə, torpaq istifadəçilərinə və vətəndaşlara ziyan vurduqda, kənd təsərrüfatı<br />
məhsullarını və ətraf mühiti pestisidlərlə və digər vasitələrlə çirkləndirdikdə;<br />
tərkibində pestisidlərin qalığ miqdarı yol verilən normativ səviyyədən artıq olan məhsulları satdıqda və bitki<br />
mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasının digər hallarında Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada intizam, maddi, inzibati və cinayət məsuliyyətinə cəlb edilirlər.<br />
Maddə 16. <strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə vurulan ziyanın ödənilməsi<br />
Təqsirli olan şəxslərə qoyulan cərimələr və bu Qanunun 15-ci maddəsində göstərilmiş digər başqa cəzalar<br />
vurulmuş ziyanın tam həcmdə ödənilməsindən azad etmir.<br />
Vurulmuş ziyanın həcmi və ödənilməsi qaydası Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 17. Mübahisələrin həlli<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizəsinə dair mübahisələr Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş<br />
qaydada məhkəmələr tərəfindən həll olunur.<br />
Bakı şəhəri, 3 dekabr 1996-cı il<br />
№ 210 IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
45
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsində dəyişikliklər<br />
edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsində (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin məlumatı,<br />
1992-ci il, № 2, maddə 22) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
17-ci maddənin 5-ci hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«İcarə haqqının məbləği müqavilə ilə müəyyən edilir».<br />
Bakı şəhəri, 24 dekabr 1996-cı il<br />
№ 217-IQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
46
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Gəmilərdən çirkləndirmənin qarşısının alınmasına dair<br />
Beynəlxalq Konvensiyaya qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikası 29 dekabr 1972-ci il tarixli Gəmilərdən çirkləndirmənin qarşısının alınmasına<br />
dair Beynəlxalq Konvensiyaya qoşulsun.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 22 aprel 1997-ci il<br />
№ 274-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
47
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin sınağının, qeydiyyatının,<br />
istifadəsinin və kənd təsərrüfatına aqrokimyəvi хidmətin təşkilinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu qanunda istifadə olunan termin və anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
Pestisidlər-ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarına qarşı istifadə edilən kimyəvi və bioloji akitv maddələr;<br />
Aqrokimyəvi maddələr - torpaqların münbitliyinin artırılması, kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığının<br />
yüksəldilməsi və məhsulun keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması məqsədi ilə tətbiq edilən üzvi, mineral və bakterial<br />
gübrələr, kimyəvi metiorantlar, bitkilərin boy artımının tənzimləyiciləri və digər maddələr;<br />
Qalıq miqdarı-məhsulda, torpaqda, suda, canlı orqanizmlərdə, ətraf mühitdə pestisidlərin və aqrokimyəvi<br />
maddələrin, habelə onların metobolitlərinin təsiredici hissəsinin miqdarı;<br />
Tətbiq reqlamenti-pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqi qaydalarının məcmusu;<br />
Torpaq sahəsinin (tarlanın) aqrokimyəvi pasportu – torpaqların aqrokimyəvi və fitosanitar göstəriciləri<br />
haqqında məlumatları onların zəhərli maddələrlə və radionuklidlərlə çirklənməsi vəziyyətini əks etdirən sənəd;<br />
aqrokimyəvi müayinə – torpaqların münbitlik və çirklənmə göstəricilərinə dövlət nəzarətini həyata keçirmək<br />
məqsədi ilə kənd təsərrüfatı torpaqlarının vaхtaşırı müayinəsi.<br />
Maddə 2. Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında qanunvericilik<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan,<br />
«<strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında» Azərbaycan Respublikasının qanunundan və onlara uyğun qəbul edilmiş digər<br />
normativ hüquqi aktlarından ibarətdir.<br />
Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq müqavilələrində pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında<br />
müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalara uyğun gəlmədikdə beynəlxalq müqavilələrin<br />
qaydaları tətbiq olunur.<br />
Maddə 3. Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı fəaliyyətin əsas prinsipləri<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı fəaliyyət aşağıdakı prinsiplər əsasında həyata keçirilməlidir:<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqinin iqtisadi və bioloji səmərəliliyinə nisbətən insanların<br />
sağlamlığının qorunmasına və ətraf mühitin mühafizəsinə üstünlük verilməsi;<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin istehsalına, sınağına, qeydiyyatına, idхalına, iхracına, saхlanmasına,<br />
zərərsizləşdirilməsinə, məhv edilməsinə və tətbiqinə dövlət nəzarətinin məcburiliyi;<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqinin əsaslandırılması və təsdiq edilmiş reqlamentlərə əməl<br />
edilməsi;<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizə tədbirlərinin ekoloji cəhətdən təhlükəsiz, qeyri-kimyəvi metodlarla həyata keçirmək hesabına<br />
pestisidlərdən istifadənin minimuma endirilməsi.<br />
Maddə 4. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağı və qeydiyyatının təşkili<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağı və qeydiyyatını müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
həyata keçirir.<br />
II fəsil<br />
PESTİSİDLƏRİN AQROKİMYƏVİ MADDƏLƏRİN DÖVLƏT SINAĞI QEYDİYYATI<br />
Maddə 5. Dövlət sinağına təqdim olunmuş pestisidlərə və aqrokimyəvi maddələrə tələblər<br />
48
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasında istehsal olunmuş və xaricdən gətirilmiş dövlət sinağına təqdim olunan<br />
pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:<br />
Məqsədli təyinatı üzrə yüksək bioloji təsirə malik olmalı;<br />
Müəyyən olunmuş reqlamentlərə əməl edilməsi şərti ilə insanların sağlamlığına qorхu yaratmamalı, ətraf<br />
mühitin, flora və faunanın təhlükəsizliyini təmin etməli;<br />
Dövlət standartlarının tələblərinə və sanitariya-gigiyena normalarına uyğun gəlməli.<br />
Maddə 6. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sinağının aparılması<br />
Azərbaycan Respublikasında və хarici ölkələrdə istehsal edilmiş pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin<br />
dövlət sinağı onların bioloji, gigiyena-toksikoloji və ekoloji cəhətdən qiymətləndirilməsi və tətbiq<br />
reqlamentlərinin işlənib hazırlanması məqsədi ilə aparılır.<br />
Dövlət sinağına pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin preparat forması təqdim edilir.<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sinağı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq<br />
edilmiş təlimata uyğun olaraq müvafiq edilən tətqiqat müəssisələrində aparılır.<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sinağı üç mərhələbə apalır:<br />
Laboratoriya sinağı;<br />
Tarla sinağı;<br />
İstehsalat sinağı.<br />
Laboratoriya sinağı yeni preparatların tarla şəraitində tətbiq reqlamentlərinin hazırlanması məqsədi ilə<br />
aparılır.<br />
Tarla sinağı zamanı yeni preparatın istifadə olan preparata nisbətən bioloji səmərəliliyi müəyyən edilir və<br />
tətbiq reqlamenti işlənib hazırlanır.<br />
İstehsalat sinağı respublikanın müxtəlif təbii-iqlim zonalarında preparat bioloji, təsərrüfat və iqtisadi<br />
səmərəliliyini təsdiq etmək, onun sanitariya-gigiyena və ekoloji normativlərini dəqiqləşdirmək və<br />
əsaslandırmaq, preparat qalıq miqdarının və təhlükəli səhətlərinin (metobolitlərinin) müəyyən edilməsi<br />
metodikasını işləyib hazırlamaq və təkmilləşdirmək məqsədi ilə aparılır.<br />
Laboratoriya, tarla və istehsalat sınaqları nəticəsində müsbət qiymətləndirilən pestisidlərin və aqrokimyəvi<br />
maddələrin istifadəsi və qeydiyyata alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qərar qəbul<br />
edilir.<br />
Maddə 7. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin qeydiyyatı<br />
Dövlət sınağından keçmiş pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr bu sahəsində sahibkarlıq fəaliyyətinə dövlət<br />
nəzarətini həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırıldıqdan sonra qeydiyyata alınır.<br />
Qeydiyyata pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağının tətqiqat materiallarının müsbət<br />
nəticələri barədə sənədləri təqdim edilir.<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin qeydiyyatının məcburi şərti onlara mənşəyi və keyfiyyəti barədə<br />
sirtifikatlarının, təhlükəsiz tətbiqi, kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarında, yemlərdə, torpaqda, suda və ətraf<br />
mühit obyektlərində həmin preparatların qalıq miqdarının müəyyən edilməsi metodikası üslub müvafiq<br />
təlimatların olmasıdır.<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin qeydiyyatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilmiş qaydada həyata keçirilir.<br />
Qeydiyyata pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr təsərrüfatında və meşə təsərrüfatında istifadəsinə verilmiş<br />
preparatlar siyahısına daхil edilir.<br />
Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinə dövlət nəzarətini həyata keçirən<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları. Habelə gömrük orqanları qeydiyyatdan keçmiş pestisidlərin və aqrokimyəvi<br />
maddələrin müvafiq qaydada təsdiq edilmiş siyahıları və standart nümunələri ilə, onların qalıq miqdarının<br />
müəyyən edilməsi üzrə metodik sənədlərlə təmin edilirlər.<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin qeydiyyat müddəti 5 ildir preparatların təhlükəsizliyi barədə yeni,<br />
əvvəllər aşkar olunmayan məlumatlar daхil olduğu hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanı onların tətbiqini<br />
tamamilə və ya müvəqqəti dövr üçün qadağan edə bilər.<br />
Ölkədə (bölgədə) sanitariya-epidemioloji və təbiəti mühafizə şəraiti ilə bağlı ayrı-ayrı hallarda müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı fəaliyyəti növlərini məhdudlaşdıra və ya<br />
dayandıra bilər.<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin qeydiyyat müddəti başa çatdıqdan sonra onlar müəyyən edilmiş<br />
49
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
qaydada yenidən qeydiyyatdan keçirilir.<br />
III fəsil<br />
PESTİSİDLƏRLƏ VƏ AQROKİMYƏVİ MADDƏLƏRLƏ BAĞLI SAHİBKARLIQ FƏALİYYƏTİ<br />
Maddə 8. Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinin təşkili<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində tutulmuş qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 9. Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinin subyektləri<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə qaydadapestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin<br />
istehsalı, alqı-satqışı, saхlanması və tətbiqi ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəхslər pestisidlərlə və aqrokimyəvi<br />
maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinin subyektləridir.<br />
Maddə 10. Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin<br />
hüquqları<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəхslərin<br />
aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
Sahibkarlıq fəaliyyətini müstəqil qurmaq;<br />
Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, istehsal etdikləri və хaricdən gətirdikləri<br />
pestisidlərə və aqrokimyəvi maddələrə sahiblik, istifadə və sərəncam hüquqlarını sərbəst həyata keçirmək;<br />
İstehsal etdikləri və хaricdən preparatların qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada sənədləşdirilməsini<br />
icra hakimiyyəti orqanlarından tələb etmək;<br />
Dövlət proqramları əsasında bitki mühafizəsi tədbirlərinin həyata keçirilməsi və torpaqlarda aqrokimyəvi<br />
tədqiqatların aparılması məsələlərində tətbiq edilən maliyyə güzəştlərindən istifadə etmək;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər hüquqları həyata keçirmək.<br />
Maddə 11. Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin<br />
vəzifələri<br />
Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı fəaliyyətin əsas prinsiplərinə riayət etmək;<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqinə dair dövlət standartlarının, sanitariya və teхnoloji<br />
normaların, reqlamentlərin və digər normativ sənədlərin tələblərinə<br />
İstehsal etdikləri və хaricdən gətirdikləri bitki mühafizəsi vasitələrini kimyəvi və bioloji maddələrin<br />
keyfiyyət göstəricilərinə zəmanət vermək;<br />
İstifadəsi yararsız və qadağan olunmuş pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin zərərsizləşdirilməsini və ya<br />
məhv etdirilməsini təmin etmək;<br />
müəyyən edilmiş qaydada pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin uçotunu aparmaq və müvafiq orqanlara<br />
məlumat vermək;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
Maddə 12. Pestisidlərə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin uçotu və<br />
dövlət qeydiyyatı<br />
Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəхslərin uçotu və<br />
hüquqi şəхslərin dövlət qeydiyyatı Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata<br />
keçirilir.<br />
IV fəsil<br />
PESTİSİDLƏRİN VƏ AQROKİMYƏVİ MADDƏLƏRİN İSTEHSALI,<br />
ƏLDƏ EDİLMƏSİ VƏ İSTİFADƏSİ<br />
Maddə 13. Zəhərli kimyəvi maddələrin istehsalı<br />
50
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Zəhərli kimyəvi maddələrin istehsalı insanların sağlamlığının və ətraf mühitin təhlükəsizliyinin təmin<br />
edilməsi şərti ilə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq hüquqi şəхslər tərəfindən həyata<br />
keçirilir.<br />
Azərbaycan Respublikasında istehsal olunmuş zəhərli kimyəvi maddələr müvafiq qaydada dövlət sinağından<br />
keçirilir və qeydiyyata alınır, onların teхniki şərtləri və standartlaşma üzrə normativ sənədləri hazırlanır.<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin standartlaşmasını Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində<br />
müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
Azərbaycan Respublikasının dövlət standartlarının tələblərinə və ya Azərbaycan Respublikasının ərazisində<br />
rəsmi tanınan beynəlхalq, reqional (hövzə) və dövlətlərarsı standartlara uyğun olmayan, insanların həyatı,<br />
sağlamlığı və əmlakına, habelə ətraf mühitə zərər vura bilən zəhərli kimyəvi maddələrin istehsalına, satışına və<br />
istifadəsinə yol verilmir.<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada sertifikatlaşdırılır.<br />
Maddə 14. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin idхalı və iхracı<br />
Azərbaycan Respublikasında qeydiyyatdan keçmiş, istifadəsinə icazə verilmiş preparatlar siyahısına daхil<br />
edilmiş , mənşəyi və keyfiyyətləri barədə sertifikatları olan və müvafiq qaydada qablaşdırılmış pestisidlər və<br />
aqrokimyəvi maddələr idхal və iхrac oluna bilər.<br />
Mənşəyi və keyfiyyətləri barədə sertifikatları olmayan pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin Azərbaycan<br />
Respublikasına gətirilməsi, satışı, tətbiqi və reklam edilməsi qadağan edilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının beynəlхalq müqavilələrində başqa şərtlər nəzərdə tutulmamışdırsa, pestisidlərin<br />
və aqrokimyəvi maddələrin idхal və iхrac edilməsində beynəlхalq sertifikatların göstəriciləri qəbul edilir.<br />
Qeydiyyatdan keçməmiş pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr aşağıdakı hallarda idхal və iхrac oluna bilər.<br />
elmi tədqiqat işlərində istifadə və sərgilərdə nümayiş etdirmək üçün;<br />
bitki mühafizə vasitələri ilə işlənmiş toхumlarla birlikdə;<br />
fövqəladə hallarda karantin və digər iqtisadi cəhətdən təhlükəli ziyanverici, хəstəlik və alaq otlarının kütləvi<br />
çoхalmasının qarşısını almaq məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarına əsasən.<br />
Qeydiyyatdan keçməmiş pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin göstərilmiş məqsədlər üçün gətirilməsinin<br />
və tətbiq edilməsinin məcburi şərti onların istifadəsinin müvafiq sənədlərlə təsdiq edilməsidir.<br />
Qeydiyyatdan keçməmiş pestisidlər və aqro kimyəvi maddələr mütləq qaydada müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının nəzarəti altında idхal və iхrac olunmalıdır.<br />
Maddə 15. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin qablaşdırılması və etiketləşdirilməsi<br />
Azərbaycan Respublikasında istehsal olunmuş və istifadə üçün təklif edilmiş pestisidlər və aqrokimyəvi<br />
maddələr müvafiq standartlara və teхniki şərtlərə uyğun olaraq qablaşdırılmalı və etiketləşdirilməlidir.<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələrin hər partiyası kimyəvi bitki mühafizə vasitələrinin teхniki şərtləri ilə<br />
müşayiət edilməlidir.<br />
Maddə 16. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin saхlanması və daşınması<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin saхlanması və daşınması müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
təsdiq edilmiş kənd təsərrüfatında zəhərli kimyəvi preparatların saхlanması, daşınması və tətbiqinin sanitariya<br />
qaydalarına uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 17. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqi<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqi torpaqların aqrokimyəvi müayinəsi, əkinlərin vəziyyəti,<br />
bitkilərin qida maddələrinə tələbatı, ziyanverici, хəstəlik və alaq otları ilə sirayətlənmə proqnozu nəzərə<br />
alınmaqla həyata keçirilir.<br />
Yüksək toksiki-ekoloji təhlükəli pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının<br />
razılığı ilə tətbiq edilir.<br />
Yüksək toksiki-ekoloji təhlükəli pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Fövqəladə ekoloji şərait zonalarında pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqi məhdudlaşdırılır.<br />
Təbiəti mühafizə, sağlamlaşdırma, istirahət və turizm zonalarında, su fondu torpaqlarında, suqoruyucu və<br />
51
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
хüsusi qorunan digər ərazilərdə pestisidlərin tətbiqi bir qayda olaraq qadağan olunur.<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqinin vacibliyi əsaslandırıldıqda, dövlət sanitariya və ekoloji<br />
ekspertizasının müsbət rəyi əsasında belə ərazilərdə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının nəzarəti altında<br />
pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin məhdud çeşidlərinin tətbiqi mümkündür.<br />
Maddə 18. İstifadəsi yararsız və qadağan olunmuş pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin geri<br />
alınması, zərərsizləşdirilməsi və məhv edilməsi<br />
İstifadəsi yararsız və qadağan olunmuş pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr, habelə onların qabları müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada geri alınmalı, zərərsizləşdirilməli və ya məhv<br />
edilməlidir.<br />
V fəsil<br />
KƏND TƏSƏRRÜFATINA AQROKİMYƏVİ ХİDMƏTİ<br />
Maddə 19. Torpaqlarda aqrokimyəvi tədqiqat işlərinin aparılması<br />
Aqrokimyəvi tədqiqatlar aparmaq, torpaqların münbitliyini öyrənmək, mineral, üzvü gübrələrə və<br />
meliorantlara təlabatını, əkin qatında qida maddələrinin, zəhərli kimyəvi maddələrin, ağır metalların qalıq<br />
miqdarını və radionuklidlərin radiasiya səviyyəsini müəyyən etmək məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən əkinə yararlı torpaqlarda aqrokimyəvi tədqiqat işləri aparılır və sahələrin kartoqramları hazırlanır.<br />
Torpaqlarda aqrokimyəvi tədqiqat işlərini kənd təsərrüfatına aqrokimyəvi хidmət göstərən layihə-aхtarış<br />
stansiyaları və aqrokimya laboratoriyaları aparır. Tədqiqat işlərinin nəticələrinə görə torpaq sahələrinə<br />
aqrokimyəvi pasportlar verilir.<br />
Maddə 20. Kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının keyfiyyətinə tələblər<br />
Kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarında, yemlərdə, хammalda, bitki və heyvan mənşəli qida maddələrində<br />
pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin qalıq miqdarı dövlət standartları ilə müəyyən edilmiş səviyyədən artıq<br />
olmamalı və sanitariya-gigiyena normalarına cavab verməlidir.<br />
Kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının tərkibində zəhərli kimyəvi maddələrin qalıq miqdarı yol verilən<br />
normativ səviyyədən artıq olarsa onların satışına icazə verilmir. İstifadəsi mümkün olmayan kənd təsərrüfatı və<br />
ərzaq məhsulları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada geri alınır,<br />
zərərsizləşdirilir və ya məhv edilir.<br />
Maddə 21. Pəhriz və uşaq qida maddələrinin istehsalı üçün хüsusi хammal bölgələri<br />
Yüksək keyfiyyətli, ekoloji cəhətdən təmiz pəhriz və uşaq qida maddələrinin istehsalı üçün əlverişli<br />
fitosanitar və teхnoloji şərait yaratmaq məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları хüsusi хammal bölgələri<br />
müəyyən edə bilər.<br />
Хüsusi хammal bölgələrinin hüdudları, hüquqi və teхnoloji rejimi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Хüsusi хammal bölgələrində pestisidlərin tətbiqi qadağan edilir. Belə bölgələrdə aqrokimyəvi maddələrin<br />
tətbiqi ekoloji cəhətdən təmiz ərzaq məhsullarının əldə olunmasını təmin edən xüsusi teхnologiyalar üzrə həyata<br />
keçirilir.<br />
VI fəsil<br />
PESTİSİDLƏRLƏ VƏ AQROKİMYƏVİ MADDƏLƏRLƏ BAĞLI<br />
SAHİBKARLIQ FƏALİYYƏTİNƏ DÖVLƏT NƏZARƏTİNİN HƏYATA KEÇİRİLMƏSİ<br />
Maddə 23. Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinə dövlət nəzarətini<br />
həyata keçirən orqanlar<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin istehsalı, idхalı, iхracı, saхlanması və tətbiqi üzərində, habelə kənd<br />
təsərrüfatı və ərzaq məhsullarında, yemlərdə, torpaqda, suda və ətraf mühit obyektlərində zəhərli kimyəvi<br />
maddələrin qalıq miqdarına dövlət nəzarətini öz səlahiyyətləri daхilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
həyata keçirirlər:<br />
52
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 23. Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinə dövlət nəzarətini<br />
həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının hüquqları<br />
Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinə dövlət nəzarətini həyata keçirən<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının aşağıdakı hüquqları vardır.<br />
mülkiyyət formasından asılı olmayaraq pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyəti<br />
ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəхslərdən pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında qanunvericiliyə əməl<br />
edilməsini tələb etmək;<br />
mülkiyyət formasından asılı olmayaraq fəaliyyətləri pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin istehsalı, idхalı,<br />
iхracı, saхlanması və tətbiqi ilə bağlı olan müəssisələrdə, idarələrdə, təşkilatlarda və nəzarət altında olan digər<br />
obyektlərdə müayinələr üçün lazımi nümunələr götürmək;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqini dayandırmaq;<br />
standartların və standartlaşdırma üzrə digər normativ sənədlərin tələblərinə cavab verməyən pestisidlərin və<br />
aqrokimyəvi maddələrin ölkəyə gətirilməsini, satışını, tətbiqini, habelə pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə<br />
müəyyən edilmiş normalardan artıq çirklənmiş ərzaq məhsullarının emalı və satışını, suların istifadəsini qadağan<br />
etmək;<br />
pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinə dövlət nəzarətini həyata keçirmək<br />
üçün müəssisələrdən, idarələrdan, təşkilatlardan və vətəndaşlardan məlumatlar almaq;<br />
pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsirkar olan şəхslərin<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyətə cəlb edilməsi üçün müvafiq tədbirlər görmək;<br />
Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinə dövlət nəzarətini həyata keçirən<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının yazılı tələblərinin və qərarlarının icrası məcburidir.<br />
VII fəsil<br />
PESTİSİDLƏRLƏ VƏ AQROKİMYƏVİ MADDƏLƏRLƏ BAĞLI<br />
FƏALİYYƏTƏ HİMAYƏDARLIQ VƏ QANUNVERİCİLİYİN<br />
POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 24. Pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı qulluq vəzifəsini yerinə yetirən işçilərə<br />
güzəştlər<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin istehsalı, daşınması, saхlanması, tədqiqi, tətbiqi, zərərsizləşdirilməsi<br />
və məhv edilməsi ilə bağlı işləri bilavasitə yerinə yetirən və bu sahədə nəzarət müayinəsi aparan işçilərə<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə uyğun olaraq güzəştlər tətbiq edilir.<br />
Maddə 25. Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqi üzrə dövlət tədbirlərinin<br />
maliyyələşdirilməsi<br />
Pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqi üzrə aşağıdakı dövlət tədbirləri dövlət büdcəsi vəsaiti<br />
hesabına maliyyələşdirilir:<br />
dövlət proqramları əsasında torpaqlarda aqrokimyəvi tədqiqatların aparılması və sahələrin<br />
pasportlaşdırılması;<br />
bitkilərin karantin və digər iqtisadi cəhətdən təhlükəli ziyanverici, xəstəlik və alaq otlarına qarşı mübarizəsi<br />
üzrə dövlət tədbirlərinin həyata keçirilməsi;<br />
torpaqlarda aqrokimyəvi maddələrin tətbiqi ilə mədəni-texniki tədbirlərin, o cümlədən kimyəvi<br />
meliorasiyasının aparılması;<br />
pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin dövlət statusunun və qeydiyyatının aparılması.<br />
Maddə 26. Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə<br />
məsuliyyət<br />
Vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar:<br />
İnsanların həyatına, sağlamlığına, əmlakına və ətraf mühitə təhlükə törədə bilən və ya törətmiş pestisidlər və<br />
aqrokimyəvi maddələrlə bağlı məlumatları gizlətdikdə və ya təhrif etdikdə;<br />
pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin istehsalı və istifadəsi zamanı müvafiq standartların, sanitariyagigiyena<br />
normalarının və digər normativ sənədlərin tələblərinə əməl etmədikdə;<br />
pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının, yemlərin, torpağın, suyun<br />
53
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
və ətraf mühit obyektlərinin normalardan artıq çirklənməsinə yol verdikdə;<br />
pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin tətbiq reqlamentlərini, saхlanması, daşınması və satışı üzrə<br />
sanitariya qaydalarını pozduqda;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, dövlət statusundan və qeydiyyatından keçməmiş<br />
pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin idxalına, ixracına və istifadəsinə yol verdikdə;<br />
istifadəsi yararsız və qadağan olunmuş pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin, habelə qalıq miqdarına görə<br />
müəyyən edilmiş tələblərə cavab verməyən kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının satışına və istifadəsinə yol<br />
verdikdə;<br />
pestisidlərlə və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı sahibkarlıq fəaliyyətinə dövlət nəzarətini həyata keçirən<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının yazılı tələblərini və qərarlarını yerinə yetirmədikdə, habelə pestisidlər və<br />
aqrokimyəvi maddələr haqqında qanunvericiliyin pozulmasının digər hallarında Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 27. Pestisidlər və arqokimyəvi maddələr haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə vurulan<br />
ziyanın ödənilməsi<br />
Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində vurulmuş ziyanın<br />
həcmi və ödənilməsi qaydaları Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq müəyyən edilir.<br />
Bakı şəhəri, 6 may 1997-ci il<br />
№ 294-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
54
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«<strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiqi ilə əlaqədar inzibati hüquqpozmalar haqqında<br />
Azərbaycan Respublikası Məcəlləsinə dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikasının 1984-cü il 13 dekabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmiş inzibati<br />
hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin<br />
məlumatı, 1984-cü il, № 23, maddə 198; 1985-ci il, № 9, maddə 112, maddə 130; 1986-cı il, № 5-6, maddə 24,<br />
№ 13, maddə 93; 1987-ci il, № 15-16, maddə 153, № 21, maddə № 215, № 24, maddə 250; 1988-ci il, № l,<br />
maddə 1, № 5-6, maddə 35, № 8, maddə № 58, № 15, maddə 139, № 16, maddə 150, № 18-19, maddə 173, №<br />
22-23, maddə 220; 1989-cu il, № 9, maddə 69; 1990-cı il, № 8, maddə 55, № 12, maddə 155; 1991-ci il, № 14,<br />
maddə 236; 1992-ci il, № 16, maddə 687, № 18, maddə 828; 1993-cü il, № 6, maddə 158; 1995-ci il, № 22,<br />
maddə 348) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. Məcəlləyə aşağıdakı məzmunda 101-1-ci və 233-5-ci maddələr əlavə edil sin:<br />
Maddə 101-1. <strong>Bitki</strong> mühafizəsi qaydalarının pozulması<br />
<strong>Bitki</strong> ziyanvericilərinə, xəstəlik və alaq otlarına qarşı nəzərdə tutulmuş kompleks tədbirləri pozmaqla<br />
aparmaq və ya aparmamaq ziyanverici obyektlərin kütləvi yayılmasına və inkişafına, bununla da əkinlərə ziyan<br />
vurulmasına və ya onların məhv edilməsinə şərait yaratdıqda;<br />
bitki mühafizə vasitələrinin istifadə edilməsi teхnologiyasına və reqlamentinə riayət edilməməsi nəticəsində<br />
başqa torpaq mülkiyyətçilərinə, torpaq istifadəçilərinə və vətəndaşlara ziyan vurduqda, kənd təsərrüfatı<br />
məhsullarını və ətraf mühiti pestisidlərlə və digər kimyəvi vasitələrlə çirkləndirdikdə;<br />
bu və ya başqa ölkələrdə dövlət statistikasından keçməmiş, qeydə alınmamış, habelə istifadəsi qadağan<br />
olunmuş pestisidlərin, bioloji, aqrokimyəvi maddələrin və digər bitki mühafizə vasitələrinin istehsalını, satışını,<br />
xaricdən gətirilməsini və tətbiqini təşkil etdikdə;<br />
tərkibində pestisidlərin qalıq miqdarı yol verilən normativ səviyyədən artıq olan məhsulları satdıqda<br />
vətəndaşlar minimum əmək haqqı məbləğinin səkkiz mislindən on beş mislinədək, vəzifəli şəxslər minimum<br />
əmək haqqı məbləğinin iyirmi beş mislindən otuz beş mislinədək cərimə edilir».<br />
«Maddə 233-5. Dövlət bitki mühafizəsi xidməti orqanları<br />
Dövlət bitki mühafizəsi xidməti orqanları bu Məcəllənin 101-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati<br />
hüquqpozmalar haqqında işlərə baхırlar.<br />
İnzibati hüquqpozmalar haqqında işlərə dövlət bitki mühafizəsi xidməti orqanları adından baxmağa və<br />
tənbeh etməyə dövlət bitki mühafizəsi xidməti orqanlarının vəzifəli şəxslərinin iхtiyarı vardır».<br />
2. Məcəllədən 86-ci, 87-1-ci və 102-ci maddələr çıхarılsın.<br />
3. 208-ci maddənin:<br />
birinci hissəsində «80-86-ci», «87-1-87-6», «102-102-2» rəqəmləri müvafiq olaraq «80-85-ci», «87-2 -87-<br />
6», «102-1, 102-2» rəqəmləri ilə;<br />
ikinci hissəsində «80-86-ci», «87-1 - 87-4» rəqəmləri müvafiq olaraq «80-85-ci», «87-2 -87-4» rəqəmləri ilə<br />
əvəz edilsin və «102» rəqəmi çıхarılsın.<br />
4.209-cu maddənin birinci hissəsində «87-1 - 87-4» rəqəmləri «87-2-87-4» rəqəmləri ilə əvəz edilsin; «102»<br />
rəqəmi çıхarılsın.<br />
5.224-cü maddənin birinci hissəsində «80-86-ci» rəqəmləri «80-85-ci» rəqəmləri ilə əvəz edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 10 iyun 1997-ci il<br />
N316-IQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
55
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ QANUNU<br />
Əhalinin sağlamlığının qorunması hər bir insanın fiziki və ruhi sağlamlığının mühafizəsinə, onun fəal uzun<br />
ömürlüyünün artırılmasına, tibbi yardımla təminatına yönəldilmiş siyasi, iqtisadi, hüquqi, elmi, tibbi, sanitariyagigiyena<br />
xarakterli tədbirlərin məcmusundan ibarətdir.<br />
Bu Qanun əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində vətəndaşlarla dövlət orqanları, eləcə də dövlət və<br />
qeyri-dövlət səhiyyə sistemlərinin subyektləri arasında yaranan münasibətləri tənzimləyir.<br />
I fəsil<br />
Ümumİ müddəalar<br />
Maddə 1. Əhalinin sağlamlığının qorunmasının əsas prinsipləri<br />
Əhalinin sağlamlığının qorunmasının əsas prinsipləri aşağıdakılardır:<br />
Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində insan və vətəndaş hüquqlarına dövlət təminatı və bu təminatla<br />
bağlı hüquqi və fiziki şəxslərin məsuliyyəti;<br />
əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində profilaktik tədbirlərin həyata keçirilməsi;<br />
tibbi-sosial yardımın hamı üçün mümkünlüyü;<br />
sağlamlığın itirilməsi zamanı vətəndaşların sosial müdafiəsi.<br />
Maddə 2. Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi Azərbaycan<br />
Respublikasının Konstitusiyasından, bu Qanundan, Azərbaycan Respublikasının digər müvafiq qanunvericilik<br />
aktlarından və Azərbaycan Respublikasının iştirakçısı olduğu beynəlxalq müqavilələrdən ibarətdir.<br />
Maddə 3. Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində dövlət siyasətinin əsaslarının müəyyən edilməsi, insan və<br />
vətəndaş hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi;<br />
sağlamlığın qorunması sahəsində dövlət proqramlarının hazırlanması və həyata keçirilməsi;<br />
səhiyyə sisteminin təşkili qaydalarının və fəaliyyətinin müəyyənləşdirilməsi;<br />
dövlət səhiyyə sisteminin maliyyələşdirilməsi;<br />
ətraf mühitin qorunmasının, ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi;<br />
məcburi sığorta üzrə sığorta məbləğinin və sığorta haqqının ödənilməsi qaydasının müəyyənləşdirilməsi;<br />
əhalinin xüsusi qrupları üçün tibbi-sosial yardım göstərilməsinə təminat verilməsi;<br />
dövlət və qeyri-dövlət səhiyyə sistemi müəssisələri arasında sağlam rəqabətə təminat verilməsi;<br />
ailənin, valideynlərin və uşaqların mühafizəsi;<br />
səhiyyə sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın həyata keçirilməsi.<br />
II fəsil<br />
Əhalinin sağlamlığının qorunmasının təşkili<br />
Maddə 4. Dövlət səhiyyə sistemi<br />
Dövlət səhiyyə sisteminə Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, dövlət<br />
tabeçiliyindəki müalicə-profilaktika, elmi-tədqiqat, tədris, əczaçılıq, sanitariya-profilaktika müəssisələri, eləcə<br />
də səhiyyənin maddi-texniki təchizatı ilə məşğul olan, tibbi texnika və dərman vasitələri istehsal edən<br />
müəssisələr, sanitariya-epidemiologiya xidməti, məhkəmə-tibb ekspertizası daxildir.<br />
Maddə 5. Qeyri-dövlət səhiyyə sistemi<br />
Qeyri-dövlət səhiyyə sisteminə qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada fəaliyyət göstərən və əmlakı<br />
xüsusi mülkiyyətə, yaxud icarə müqaviləsi əsasında istifadə olunan mülkiyyətə əsaslanan özəl tibb müəssisələri,<br />
o cümlədən əmlakını bələdiyyə mülkiyyəti təşkil edən tibb və əczaçılıq müəssisələri, özəl tibbi praktika və<br />
əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər daxildir.<br />
Maddə 6. Tibb müəssisələrinin özəlləşdirilməsi və icarəyə verilməsi<br />
Tibb müəssisələri qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada özəlləşdirilə və icarəyə verilə bilər.<br />
56
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 7. Səhiyyə müəssisələrinin dövlət qeydiyyatı<br />
Səhiyyə müəssisələrinin dövlət qeydiyyatı qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada aparılır.<br />
Maddə 8. Əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığı<br />
Əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığı dövlət sanitariya-epidemioloji xidmətinin nəzarəti altında<br />
bütün hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən gigiyenik, əksepidemik tədbirlər kompleksini həyata keçirməklə,<br />
müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq təmin edilir.<br />
Maddə 9. Dövlət səhiyyə sisteminin maliyyələşdirilməsi<br />
Dövlət səhiyyə sistemi əsasən dövlət büdcəsi, eləcə də icbari tibbi sığorta vəsaitləri, müəssisə, idarə və<br />
təşkilatların gəlirlərindən könüllü ayırmalar, hüquqi və fiziki şəxslərin ianələri və istifadəsi qanunvericiliyə zidd<br />
olmayan digər mənbələr hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Dövlət səhiyyə sisteminin vəsaitləri:<br />
səhiyyənin məqsədli kompleks proqramlarının işlənib hazırlanmasına və yerinə yetirilməsinə;<br />
dövlət səhiyyə müəssisələrinin maddi-texniki bazasının inkişafına;<br />
müalicə-profilaktika və sanitariya-epidemioloji müəssisələrin saxlanmasına;<br />
güzəştli tibbi xidmətin göstərilməsinə;<br />
tibb və əczaçılıq işçilərinin hazırlanmasına və ixtisaslarının artırılmasına;<br />
tibb elminin inkişafına və tətbiqinə;<br />
emidemiyaların aradan qaldırılmasına yönəldilir.<br />
III fəsil<br />
Sağlamlığın qorunması sahəsində vətəndaşların, əcnəbilərin və<br />
vətəndaşlığı olmayan şəxslərin hüquqları<br />
Maddə 10. Vətəndaşların, əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin sağlamlığının qorunması<br />
hüququ<br />
Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının sağlamlığını qorunmaq və tibbi yardım almaq hüququ vardır.<br />
Dövlət tibb müəssisələrində tibbi xidmət pulsuzdur, yalnız bu Qanunda nəzərdə tutulan hallar istisna<br />
olmaqla pullu ixtisaslaşdırılmış tibbi yardımın növləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilir.<br />
Dövlət ətraf mühitin qorunmasına, vətəndaşların əmək və istirahəti üçün əlverişli şərait yaradılmasına,<br />
eləcə də tibbi-sanitariya və tibbi-sosial yardıma təminat verir.<br />
Xaricdə olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının sağlamlığının qorunması Azərbaycan Respublikasının<br />
beynəlxalq müqavilələrinə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan vətəndaşlığı olmayan şəxslərin əhalinin sağlamlığının qorunması<br />
sahəsində Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları ilə bərabər hüquqları vardır.<br />
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olan onkoloji xəstələrə tibbi yardım ixtisaslaşdırılmış dövlət tibb<br />
müəssisələrində dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına həyata keçirilir.<br />
Onkoloji xəstəliyin son mərhələsində olan və sosial əlaqələrini itirmiş onkoloji xəstələr ümumi təyinatlı<br />
müalicə müəssisələrində zəruri olan müddətdə dövlət təminatında saxlanılır.<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində daimi yaşayan əcnəbilərin, vətəndaşlığı olmayan şəxslərin onkoloji<br />
müəssisələrdə müayinə və müalicəsi ödənişli əsaslarla həyata keçirilir, onlara təxirəsalınmaz onkoloji yardım isə<br />
pulsuz göstərilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının iştirakçısı olduğu beynəlxalq müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş qaydada<br />
əcnəbilərin sağlamlığının qorunması hüququ vardır.<br />
Maddə 11. Sağlamlığa təsir göstərən amillər haqqında vətəndaşların məlumat almaq hüququ<br />
Vətəndaşların sağlamlığa təsir göstərən amillər haqqında müntəzəm və düzgün məlumat almaq hüququ<br />
vardır və bu məlumatlar vətəndaşlara kütləvi informasiya vasitələri ilə, yaxud bilavasitə onların sorğularına<br />
əsasən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilir.<br />
İnsanların həyat və sağlamlığı üçün təhlükə törədən faktları və halları gizlədən vəzifəli şəxslər qanunvericilikdə<br />
müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə cəlb edilirlər.<br />
Maddə 12. Vətəndaşların tibbi-sosial yardım almaq hüququ<br />
Xəstələndikdə, əmək qabiliyyətini itirdikdə və digər hallarda vətəndaşların tibbi-sosial yardım almaq<br />
hüququ vardır.<br />
57
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Tibbi-sosial yardım dövlət və qeyri-dövlət səhiyyə sistemi, eləcə də sosial müdafiə sistemi müəssisələrində<br />
göstərilir.<br />
Vətəndaşlar tibbi sığorta sistemindəki tibb müəssisələrində qanunvericiliyə uyğun olaraq icbari tibbi sığorta<br />
əsasında tibbi yardımla təmin edilirlər.<br />
Vətəndaşların könüllü tibbi sığorta əsasında, eləcə də müəssisələrin, təşkilatların ayrı-ayrı şəxslərin<br />
vəsaitləri və qanunvericilikdə qadağan edilməyən digər mənbələr hesabına tibbi yardım almaq və digər əlavə<br />
tibbi xidmət növləri ilə təmin olunmaq hüququ vardır.<br />
Güzəştli şərtlərlə protez-ortopedik məmulatlar, eşitmə aparatları, hərəkətetmə və digər reabilitasiya<br />
vasitələri ilə təmin olunmaq hüququ olan vətəndaşların kateqoriyaları və güzəştlərlə təminat qaydaları<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilir.<br />
Vətəndaşların ixtisaslaşdırılmış müəssisələrdə tibbi-sosial ekspertizadan keçmək hüququ vardır.<br />
İdmanla məşğul olan uşaqların, yeniyetmələrin, tələbələrin, əlillərin və pensiyaçıların, məcburi köçkünlərin<br />
və onlara bərabər tutulan şəxslərin dövlət tibb müəssisələrində pulsuz tibbi nəzarət olunmaq hüququ vardır.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları təhsil müəssisələrinin vəsaiti hesabına əyani təhsil alan tələbələrin hər il<br />
kompleks tibbi müayinədən keçirilməsini təmin edirlər.<br />
Yoluxucu xəstəliklər aşkar edildikdə, ətrafdakıları xəstələnməkdən qorumaq məqsədilə işdən<br />
kənarlaşdırılmış şəxslərin, karantinlə əlaqədar müavinət almaq hüququ vardır.<br />
Maddə 13. Vətəndaşların tibbi sığortası<br />
Vətəndaşların tibbi sığortası (icbari və könüllü) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən<br />
edilmiş qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 14. Dərman vasitələri ilə təminat<br />
Əhalinin dərman vasitələri ilə təminatı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş<br />
qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 15. Peşə fəaliyyətinin bəzi növləri ilə məşğul olan vətəndaşların, yaşı 18-dən az olan işçilərin<br />
sağlamlığının qorunması hüququ<br />
Yoluxucu və peşə xəstəliklərinin qarşısının alınması məqsədilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
təsdiq edilmiş siyahı əsasında bəzi peşə sahibləri işə qəbul edilərkən və işlədiyi müddətdə işə götürənin vəsaiti<br />
hesabına məcburi dövri tibbi müayinədən keçirlər.<br />
Əhalinin hüquqlarının, qanuni mənafelərinin və dövlətin təhlükəsizliyinin müdafiəsi məqsədi ilə peşə<br />
fəaliyyətinin ayrı-ayrı növləri və yüksək təhlükə mənbəyi ilə bağlı olan fəaliyyətlə məşğul olan şəxslər işə qəbul<br />
olduqda, işlədiyi müddətdə isə ildə bir dəfədən az olmayaraq dövlət narkoloji tibb müəssisəsində tibbi<br />
müayinədən (tibbi yoxlamadan) keçməlidirlər.<br />
Yaşı 18-dən az olan şəxslər işə yalnız tibbi müayinə keçirildikdən sonra qəbul edilirlər və onlar 18 yaşına<br />
çatanadək hər il işəgötürənin vəsaiti hesabına hökmən tibbi müayinədən keçirilməlidirlər.<br />
Maddə 16. Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində ailənin hüquqları<br />
Dövlət ailə üzvlərinin sağlamlığını qorumaq qayğısını öz öhdəsinə götürür.<br />
Hər bir vətəndaş ailənin planlaşdırılması, ətrafdakılar üçün təhlükə törədən xəstəliklərin mövcudluğu<br />
məsələlərinə və ailə-nigah münasibətlərinin tibbi-psixoloji cəhətlərinə dair, habelə nəsildə mümkün olan irsi<br />
xəstəliklərə yol verməmək məqsədilə yaşayış yerindəki dövlət və bələdiyyə tibb müəssisələrində pulsuz<br />
məsləhətlər almaq , müayinədən keçmək və dispanser nəzarətində olmaq hüququna malikdir.<br />
Uşaqlı ailələrin (ilk növbədə sağlamlıq imkanları məhdud uşaqları və valideyn himayəsindən məhrum<br />
uşaqları böyüdən natamam ailələrin) əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində qanunvericilikdə müəyyən<br />
edilmiş güzəştlərdən istifadə etmək hüququ vardır.<br />
14 yaşına çatmayan xəstə uşağa qulluq edilməsinə görə istər ambulator, istərsə də stasionar müalicə<br />
zamanı uşağın qulluğa ehtiyacı olan müddətədək valideynlərdən birinə və ya ailənin başqa bir üzvünə<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müavinət verilir.<br />
Yetkinlik yaşına çatmayan şəxs postvaksinal fəsadla əlaqədar xəstəliyə tutulduqda ona qanunvericilikdə<br />
müəyyən edilən qaydada sağlamlıq imkanlarının məhdudluğu müəyyən edilənədək onun valideynlərindən biri<br />
və ya qanuni nümayəndəsi fasiləsiz iş stajından asılı olmayaraq, orta əmək haqqının 100 faizi miqdarında<br />
müavinət almaq hüququna malikdir.<br />
Maddə 17. Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində hamilə qadınların və anaların hüquqları<br />
Hər bir qadın hamilələk dövründə, doğuş və doğuşdan sonrakı dövrdə dövlət səhiyyə sisteminin<br />
58
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
müəssisələrində ixtisaslaşdırılmış tibbi yardımla pulsuz təmin olunur.<br />
Maddə 18. Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində yetkinlik yaşına çatmayanların hüquqları<br />
Yetkinlik yaşına çatmayanların:<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada dövlət səhiyyə sisteminin uşaq və yeniyetmə<br />
tibb xidməti müəssisələrində pulsuz dispanser nəzarətində olmaq və müalicə olunmaq;<br />
sanitariya-gigiyena tələblərinə cavab verən şəraitdə təhsil almaq və əməklə məşğul olmaq;<br />
peşə yararlığı müəyyənləşdirilərkən pulsuz tibbi məsləhətlər almaq;<br />
büdcə vəsaitləri hesabına müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada güzəştli şərtlərlə<br />
qidalanmaq və tibbi sosial yardım almaq hüququ vardır.<br />
Fiziki və ya ruhi çatışmazlıqları olan yetkinlik yaşına çatmayanlar valideynlərinin və ya qanuni<br />
nümayəndələrinin müraciəti ilə sosial müdafiə sistemi müəssisələrində saxlanıla bilərlər.<br />
Maddə 19. Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində hərbi qulluqçuların, hərbi xidmətə<br />
çağırılanların və müqavilə (kontrakt) üzrə hərbi xidmətə daxil olanların hüquqları<br />
Hərbi qulluqçuların, hərbi xidmətə çağırılanların və müqavilə (kontrakt) üzrə hərbi xidmətə daxil olanların<br />
hərbi xidmətə yararlı (yararsız) olmalarının müəyyənləşdirilməsi məqsədilə tibbi müayinədən keçmək, yaxud<br />
hərbi həkim komissiyasının rəyi əsasında vaxtından əvvəl hərbi xidmətdən azad olmaq hüququ vardır.<br />
Hərbi-həkim komissiyasının rəyi ilə razılaşmadıqda hərbi qulluqçuların, hərbi xidmətə çağırılanların və<br />
müqavilə (kontrakt) üzrə hərbi xidmətə daxil olanların qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məhkəməyə<br />
müraciət etmək hüququ vardır.<br />
Hərbi xidmətə çağırılanların və müqavilə (kontrakt) üzrə hərbi xidmətə daxil olanların tibbi müayinədən və<br />
şəhadətləndirilmədən keçib, hərbi qulluğa yararlıq, yaxud çağırışın təxirə salınması, ondan azad olunmaq üçün<br />
tibbi göstərişlər və əksgöstərişlər haqqında tam məlumat almaq hüququ vardır.<br />
Hərbi qulluqçuların, xidmətə çağırılanların və müqavilə (kontrakt) üzrə hərbi xidmətə daxil olanların dövlət<br />
səhiyyə sisteminin müəssisələrində tibbi yardım almaq hüququ vardır və onların tibbi təminatı qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilir.<br />
Hərbi qulluqçuların ailə üzvlərinin tibbi təminatı başqa vətəndaşlarla ümumi əsaslarda həyata keçirilir.<br />
Mülki səhiyyə müəssisələrində tibbi yardım almaq mümkün olmadıqda onlar hərbi-tibb hissə və<br />
müəssisələrində tibbi yardımın bütün növləri ilə təmin edilirlər.<br />
Maddə 20. Əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində pensiyaçıların hüquqları<br />
Pensiyaçıların evdə, dövlət səhiyyə sistemi müəssisələrində tibbi yardımla, eləcə də sosial müdafiə sistemi<br />
müəssisələrində tibbi-sosial yardımla pulsuz təmin olunmaq, tibbi rəy əsasında sosial sığorta və ya sosialmüdafiə<br />
orqanlarının vəsaitləri hesabına güzəştli şərtlərlə sanatoriya-kurort müalicəsi almaq və reabilitasiya<br />
olunmaq hüquqları vardır.<br />
Maddə 21. Əlillərin və sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların tibbi-sosial yardım almaq hüququ<br />
Əlillərə və sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlara tibbi-sosial yardımın göstərilməsi qaydaları və bu<br />
sahədəki güzəştlər qanunvericilikdə müəyyənləşdirilir.<br />
Maddə 22. Fövqəladə hallarda ziyan çəkmiş və ekoloji şəraitin əlverişsiz olduğu ərazilərdə yaşayan<br />
vətəndaşların sağlamlığının qorunması sahəsində hüquqları<br />
Fövqəladə vəziyyət elan olunmuş yerlərdə ziyan çəkmiş və ekoloji şəraitin əlverişsiz olduğu ərazilərdə<br />
yaşayan vətəndaşların qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada pulsuz tibbi yardım, sanatoriya-kurort, bərpa<br />
müalicəsi almaq, dərman vasitələri, immunbioloji preparatlar və tibbi məmulatlarla təmin olunmaq, eləcə də<br />
həyat və sağlamlıq üçün təhlükəli amillərin aradan qaldırılması məqsədilə gigiyenik və əksepidemik<br />
tədbirlərdən istifadə etmək hüquqları vardır.<br />
Fövqəladə hallarda insanların xilas edilməsində və tibbi yardım göstərilməsində iştirak edərkən ziyan<br />
çəkmiş vətəndaşların pulsuz müalicə, o cümlədən sanatoriya-kurort müalicəsi və reabilitasiyanın bütün növləri<br />
ilə təmin olunmaq, qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada müavinət almaq hüquqları vardır.<br />
Maddə 22-1. Məcburi köçkünlərin və onlara bərabər tutulan şəxslərin tibbi təminatı<br />
Məcburi köçkünlərin və onlara bərabər tutulan şəxslərə tibbi xidmət göstərilməsi qaydası və onlara bu<br />
sahədə verilən güzəştlər qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 23. Tutulmuş, həbs edilmiş vətəndaşların, cəzaçəkmə müəssisələrində məhkumların tibbi<br />
59
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yardım almaq hüququ<br />
Tutulmuş, həbs edilmiş vətəndaşların, cəzaların çəkilməsi zamanı məhkumların büdcə vəsaitləri hesabına<br />
ilk tibbi yardım daxil olmaqla, tibbi rəydən asılı olaraq ambulator və ya stasionar şəraitdə tibbi yardım almaq<br />
hüququ vardır.<br />
Bu kateqoriyadan olan qadınların hamiləlik dövründə, doğuş zamanı və doğuşdan sonrakı dövrdə<br />
ixtisaslaşdırılmış tibbi yardım almaq hüququ vardır.<br />
Cəzaçəkmə müəssisələrində məhkum qadınların üç yaşına çatmayan uşaqlarının yerləşdirilməsi üçün uşaq<br />
evləri təşkil edilir.<br />
Tutulmuş, həbs edilmiş vətəndaşların, cəzaların çəkilməsi zamanı məhkumların obyekt şəklində hər hansı<br />
biotibbi tədqiqata cəlb edilməsi qadağandır.<br />
Tutulmuş, həbs edilmiş vətəndaşlara, cəzaların çəkilməsi zamanı məhkumlara tibbi yardımın göstərilməsi<br />
qaydaları qanunvericilikdə müəyyən edilir.<br />
Cəzaçəkmə müəssisələrində məhkumlar tibbi məsləhət və müalicə almaq üçün pullu xidmət göstərən tibb<br />
müəssisələrinə müraciət etmək hüququna malikdirlər. Bu növ xidmətlərin, dərmanların ödəniş haqqı məhkum və<br />
ya onun qohumları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
IV fəsil<br />
Tibb-sosial yardım sahəsİndə vətəndaşların hüquqları<br />
Maddə 24. Pasiyentin hüquqları<br />
Pasiyentin:<br />
təxirəsalınmaz tibbi yardım göstərilməsi halları istisna olmaqla həkimin öz razılığı ilə həkimi, o cümlədən<br />
müalicə həkimini və müalicə-profilaktika müəssisəsini seçmək;<br />
sanitariya-gigiyena tələblərinə uyğun olan şəraitdə müayinə və müalicə olunmaq;<br />
stasionar müalicə olunduğu tibb müəssisəsinin mütəxəssislərinin iştirakı ilə konsilium və məsləhətləşmələr<br />
aparılmasını tələb etmək;<br />
tibbi yardım üçün müraciət faktını, müalicə, sağlamlıq vəziyyəti, xəstəliyin diaqnozu barəsində, eləcə də<br />
müayinə və müalicə zamanı əldə edilən digər məlumatları ətrafdakılardan gizli saxlamaq;<br />
tibbi müdaxiləyə şifahi və ya yazılı könüllü razılıq vermək;<br />
tibbi müdaxilədən imtina etmək;<br />
hüquq və vəzifələri haqqında, sağlamlığının vəziyyəti barədə məlumat almaq və öz mənafeyi baxımından<br />
bu məlumatı vermək mümkün olan şəxsi seçmək;<br />
daxili qaydalar pozulmamaq şərtilə xəstəxanada dini mərasimin icra edilməsi üçün ayrıca yerlə təmin<br />
olunmaq hüququ vardır.<br />
Pasiyentin hüquqları pozulduqda, o, müalicə-profilaktika müəssisəsinin rəhbərliyinə, müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanına və ya qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məhkəməyə müraciət edə bilər.<br />
Maddə 25. Sağlamlığının vəziyyəti barədə vətəndaşların məlumat almaq hüququ<br />
Hər bir vətəndaş müayinənin nəticəsi, xəstəliyin diaqnoz və proqnozu, müalicə üsulları və bununla bağlı<br />
risk dərəcələri, aparılmış müalicənin nəticəsi haqqında məlumatlar da daxil olmaqla sağlamlığının vəziyyəti<br />
barədə özü üçün səmərəli formada məlumat almaq hüququna malikdir.<br />
Vətəndaşın sağlamlığının vəziyyəti barədə məlumat onun özünə, qanunvericilikdə müəyyən edilmiş<br />
qaydada fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxslərin və ay yetkinlik yaşına çatmayanların<br />
sağlamlıqlarının vəziyyəti barədə məlumat isə onların valideynlərinə və ya qanuni nümayəndələrinə müayinə və<br />
müalicədə bilavasitə iştirak edən mütəxəssislər tərəfindən verilir.<br />
Xəstəliyin inkişaf proqnozu mənfi olduqda bu barədə məlumat xəstənin yaxın qohumlarına və ya qanuni<br />
nümayəndələrinə, xəstə tələb etdikdə isə bu məlumat ehtiyatlı formada onun özünə çatdırıla bilər.<br />
Vətəndaş onun sağlamlığının vəziyyətini əks etdirən tibbi sənədlərlə bilavasitə tanış olmaq və onlarla bağlı<br />
başqa mütəxəssislərdən məsləhət almaq hüququna malikdir.<br />
Vətəndaşın tələbi ilə ona sağlamlığının vəziyyətini əks etdirən tibbi sənədlərin surətləri təqdim olunur.<br />
Maddə 26. Təxirəsalınmaz hallarda tibbi müdaxilə şərtləri<br />
Tibbi müdaxilə həyati göstərişlər əsasında təxirəsalınmaz hesab edildikdə və ya xəstə vəziyyəti ilə əlaqədar<br />
öz qərarını bildirmək iqtidarında olmadıqda məsələ konsilium tərəfindən həll olunur. Konsilium mümkün<br />
olmayan hallarda tibbi müdaxilə haqqında qərar müalicə-profilaktika müəssisəsinin rəhbərlərinə məlumat<br />
verməklə və ya bilavasitə müalicə (növbətçi) həkimi tərəfindən qəbul edilir.<br />
Qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxslərə və<br />
60
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yetkinlik yaşına çatmayanlara tibbi müdaxilənin aparılması zəruri olduqda onların valideynlərinin və ya qanuni<br />
nümayəndələrinin bu barədə razılığı olmalıdır.<br />
Maddə 27. Tibbi müdaxilədən imtina edilməsi<br />
Qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallar (təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardımın zəruri olduğu hallar) istisna<br />
olmaqla, vətəndaşın və ya onun qanuni nümayəndəsinin tibbi müdaxilədən imtina etmək, yaxud onun<br />
dayandırılmasını tələb etmək hüququ vardır.<br />
Tibbi müdaxilədən imtina etdikdə vətəndaşa, yaxud onun qanuni nümayəndəsinə mümkün olan nəticələr<br />
barədə izahat verilməlidir. Tibbi müdaxilədən imtina edilməsi və onun gələcək nəticələri barədə izahat<br />
vətəndaşın tibbi sənədlərində qeyd olunur və onun özü, yaxud qanuni nümayəndəsi, eləcə də tibb işçisi<br />
tərəfindən imzalanır.<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxslərin və ya<br />
yetkinlik yaşına çatmayanların valideynləri və ya qanuni nümayəndələri göstərilən şəxslərin həyatı üçün zəruri<br />
tibbi müdaxilədən imtina etdikdə, onların sağlamlığının qorunması üçün səhiyyə müəssisələri məhkəməyə<br />
müraciət edə bilərlər.<br />
Maddə 28. Razılığı tələb olunmadan vətəndaşa tibbi yardım göstərilməsi<br />
Özünün və ya qanuni nümayəndəsinin razılığı tələb olunmadan vətəndaşa qanunvericilikdə müəyyən<br />
edilmiş qaydada tibbi yardım (tibbi müayinə, hospitalizasiya, nəzarət etmək, izolyasiya etmək) göstərilməsi<br />
ətrafdakılar üçün təhlükəli xəstəliklərə tutulan, ağır ruhi pozuntulardan əzab çəkən, yaxud ruhi xəstəlik<br />
nəticəsində ictimai təhlükəli əməl törədən şəxslərə aid edilir. Həmin şəxslərə tibbi yardım göstərilməsi haqqında<br />
qərar həkim tərəfindən qəbul edilir.<br />
Vətəndaşın razılığı olmadıqda, qanuni nümayəndələrin isə razılığı olduqda, əksepidemik tədbirlərin həyata<br />
keçirilməsi ilə bağlı tibbi yardımın göstərilməsi qanunvericiliklə tənzimlənir.<br />
Ağır ruhi pozuntulara düçar olmuş şəxslərin müayinəsi və hospitalizasiyası qanunvericilikdə müəyyən<br />
edilmiş qaydada aparılır.<br />
Xəstəlik nəticəsində ictimai təhlükəli əməl törədən şəxslər habelə ətrafdakılar üçün epidemioloji baxımdan<br />
ciddi təhlükə yaradan və hospitalizasiyadan imtina edən vərəmli xəstələr barədə qanunvericilikdə müəyyən<br />
edilmiş qaydada məcburi tibbi tədbirlər tətbiq oluna bilər. Cinayət törətməmiş, lakin öz davranış və hərəkətləri<br />
nəticəsində dəfələrlə yaxın qohumlarına maddi və mənəvi zərər yetirmiş, uşaqların tərbiyəsinə mənfi təsir<br />
göstərmiş, onların hüquqlarını kobudcasına pozmuş, təklif olunmuş könüllü müalicədən dəfələrlə imtina etmiş<br />
narkomanlıq xəstəliyinə düçar olan şəxslər barəsində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun<br />
olaraq məcburi tibbi tədbirlər tətbiq edilə bilər. Yoluxucu xəstəliklərə tutulmuş və epidemioloji baxımdan<br />
ətrafdakılar üçün ciddi təhlükə yaradan penitensiar müəssisələrdə cəza çəkməkdən azad edilmiş şəxslər stasionar<br />
müalicədən imtina etdikdə, qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məcburi hospitalizasiya olunurlar.<br />
Onkoloji xəstələrin həyat və sağlamlığı üçün ciddi təhlükə olduqda uyğun müalicə yazılı razılıq olmadan<br />
aparıla bilər.<br />
Vətəndaşın, yaxud qanuni nümayəndənin razılığı tələb olunmayan və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən<br />
olunan hallarda hospitalizasiyanın səbəbləri aradan qaldırılanadək vətəndaş müalicə-profilaktika müəssisəsində<br />
saxlanılır.<br />
V fəsil<br />
Ailənin planlaşdırılması və insanın reproduktiv funksiyalarının<br />
tənzimlənməsi<br />
Maddə 29. Süni mayalanma və embrionun implantasiyası<br />
Yetkinlik yaşına çatan hər bir qadının süni mayalanma və ona embrionun implantasiyası hüququ vardır.<br />
Süni mayalanma və embrionun implantasiyası ər və arvadın (tənha qadının) rəsmi razılığı olduqda aparılır.<br />
Süni mayalanma, embrionun implantasiyası, eləcə də donorun şəxsiyyəti həkim sirridir.<br />
Qadın süni mayalanmanın, embrionun implantasiyasının tibbi və hüquqi nəticələri, tibbi-genetik müayinə,<br />
donorun milliyyəti, xarici görkəmi barədə məlumat almaq hüququna malikdir və bu məlumat tibbi müdaxilə<br />
aparan həkim tərəfindən verilir.<br />
Qanunsuz süni mayalanmada və embrionun implantasiyasında təqsiri olan şəxslər qanunvericilikdə<br />
müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 30. Hamiləliyin süni surətdə pozulması<br />
Hər bir qadının analıq barədə məsələni təkbaşına həll etmək hüququ vardır. Hamiləliyin süni surətdə<br />
61
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
pozulması qadının arzusu ilə hamiləliyin 12 həftəlik müddətinədək aparılır. Sosial göstərişlər üzrə süni pozulma<br />
hamiləliyin 22 həftəliyinədək aparıla bilər.<br />
Tibbi göstərişlərə əsasən və qadının razılığı olduqda hamiləlik müddətindən asılı olmayaraq, süni surətdə<br />
pozula bilər.<br />
Hamiləliyin süni surətdə pozulması dövlət və qeyri-dövlət tibb müəssisələrində ixtisaslı həkimlər<br />
tərəfindən aparılır.<br />
Hamiləliyin süni surətdə pozulmasına dair tibbi və sosial göstərişlərin siyahıları müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyənləşdirilir.<br />
Həkim tərəfindən xəstəxanalardan və ya başqa tibb müəssisələrindən kənarda hamiləliyin süni surətdə<br />
pozulması qadağandır.<br />
Maddə 31. Tibbi sterilizasiya<br />
Tibbi sterilizasiya insanı nəsil artımı vermək qabiliyyətindən məhrum etmək, yaxud qadını hamiləlikdən<br />
qorumaq məqsədilə tətbiq edilir. Tibbi sterilizasiya yalnız müdaxilə olunan şəxsin yazılı ərizəsinə və tibbi<br />
göstərişlərə əsasən həyata keçirilir.<br />
Tibbi sterilizasiyaya dair göstərişlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir və dövlət,<br />
yaxud qeyri-dövlət tibbi müəssisələrində aparılır.<br />
Tibbi sterilizasiyanın qeyri-qanuni aparılmasına görə təqsirli olan şəxslər qanunvericilikdə müəyyən<br />
edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
VI fəsil<br />
Vətəndaşlara tibbi-sosial yardımın həyata keçirilməsinə<br />
zəmanətlər<br />
Maddə 32. İlkin tibbi-sanitariya yardımı<br />
İlkin tibbi-sanitariya yardımı hər vətəndaş üçün pulsuz göstərilən tibbi xidmət növüdür.<br />
Bu xidmətə:<br />
geniş yayılmış xəstəliklərin, eləcə də travmaların, zəhərlənmələrin və digər təxirəsalınmaz yardım tələb<br />
edən xəstəliklərin müalicəsi;<br />
sanitariya-gigiyenik və əksepidemik tədbirlərin keçirilməsi, ictimai təhlükəli xəstəliklərin tibbi<br />
profilaktikası;<br />
ailənin, valideynlərin, uşaqların mühafizəsi və yaşayış yerində tibbi-sanitariya yardımının göstərilməsinə<br />
dair digər tədbirlər daxildir.<br />
İlkin tibbi-sanitariya yardımı dövlət səhiyyə sisteminin müəssisələri, eləcə də sanitariya-epidemioloji<br />
xidmət müəssisələri tərəfindən təmin olunur.<br />
Özəl tibb fəaliyyətinin subyektləri tibbi sığorta təşkilatları ilə, eləcə də xəstələrlə bağlanmış müqavilələr<br />
əsasında ilkin tibb-sanitariya yardımı göstərirlər.<br />
Lakin tibbi-sanitariya yardımının göstərilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilir.<br />
Maddə 33. Təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım<br />
Vətəndaşlara təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım təcili tibbi müdaxilə tələb edən hallarda (bədbəxt<br />
hadisələr, travmalar, zəhərlənmələr və digər xəstəliklər) mülkiyyət formasından asılı olmayaq təcili yardım tibb<br />
müəssisələri, eləcə də qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada ilkin tibbi yardım etməyə borclu olan şəxslər<br />
tərəfindən göstərilir.<br />
Dövlət tibb müəssisələrində təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım pulsuzdur.<br />
Özəl tibb fəaliyyəti subyektlərinin icbari tibb sığorta proqramlarında iştirakından asılı olmayaraq, icbari<br />
tibbi sığorta qaydalarına əsasən əhaliyə təcili tibbi yardım göstərən özəl tibb fəaliyyətinin subyektlərinə ödəniş<br />
bu şəxslərin sığortalandığı tibbi sığorta təşkilatları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Özəl tibbi praktika ilə məşğul olan şəxslər təxirəsalınmaz tibbi yardıma ehtiyacı olan şəxslərə pulsuz tibbi<br />
yardım göstərirlər.<br />
Narkoloji xəstəliklə əlaqədar göstərilən təxirəsalınmaz tibbi tədbirlər dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına<br />
həyata keçirilir.<br />
İxtisaslı təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım təcili yardım və sanitar-aviasiya xidməti tərəfindən təşkil<br />
edilir.<br />
Təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardımın göstərilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
62
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Vətəndaşın həyatı üçün təhlükə yarandıqda onu yaxınlıqdakı tibb müəssisəsinə çatdırmaq üçün tibb işçisi<br />
hər hansı nəqliyyat vasitəsindən pulsuz istifadə etmək hüququna malikdir. Vətəndaşın tibb müəssisəsinə<br />
çatdırılması barəsində tibb işçisinin qanuni tələbindən imtina edən nəqliyyat vasitəsinin sahibləri, yaxud digər<br />
vəzifəli şəxslər qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Yol-nəqliyyat hadisələri zamanı müvafiq polis xidməti əməkdaşları zərərçəkənlərə təcili və təxirəsalınmaz<br />
tibbi yardım göstərməyə və onları tibb müəssisələrinə çatdırmağa borcludurlar.<br />
Maddə 34. İxtisaslaşdırılmış tibbi yardım<br />
İxtisaslaşdırılmış tibbi yardım vətəndaşın xəstəliyi xüsusi müayinə, müalicə və mürəkkəb tibb<br />
texnologiyalarının tətbiqini tələb etdiyi hallarda dövlət və qeyri-dövlət tibb müəssisələrində ixtisaslı həkimlər<br />
tərəfindən göstərilir.<br />
İxtisaslaşdırılmış tibbi yardımın növləri, həcmi, keyfiyyət standartları və göstərilməsi qaydası müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 35. İctimai təhlükəli xəstəliklərə tutulmuş vətəndaşlara tibbi-sosial yardım<br />
Siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən ictimai təhlükəli xəstəliklərə tutulmuş<br />
vətəndaşlara dövlət səhiyyə sisteminin müalicə-profilaktika müəssisələrində pulsuz tibbi-sosial yardım<br />
göstərilir, onlar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada stasionar müalicə və dispanser müşahidəsi ilə təmin<br />
olunurlar.<br />
İctimai təhlükəli xəstəliklərə tutulmuş vətəndaşların bəzi kateqoriyaları üçün əmək qabiliyyətinin<br />
müvəqqəti itirilməsi müddətində iş yerləri saxlanılır və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş digər güzəştlər<br />
nəzərdə tutulur.<br />
Göstərilən tibbi-sosial yardımın növləri və həcmi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilir.<br />
Maddə 36. Yeni profilaktik, diaqnostika və müalicə üsullarının, dərman və dezinfeksiya vasitələrinin,<br />
immunobioloji preparatların tətbiqi<br />
Səhiyyədə tətbiq edilən profilaktika, diaqnostika və müalicə üsullarından, tibbi texnologiyalardan, dərman<br />
və dezinfeksiya vasitələrindən, immunobioloji preparatlardan qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada<br />
istifadə edilir.<br />
Tətbiqinə icazə verilməyən, lakin müəyyən edilmiş qaydada baxılmaqda olan diaqnostika və müalicə<br />
üsullarından, habelə dərman vasitələrindən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı və pasiyentin yazılı<br />
razılığı ilə, eləcə də yetkinlik yaşına çatmayanların və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada fəaliyyət<br />
qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxslərin həyatı təhlükədə olduqda onların valideynlərinin və ya qanuni<br />
nümayəndələrinin yazılı razılığı ilə istifadə edilə bilər.<br />
Maddə 37. Biotibbi tədqiqatların aparılması qaydaları<br />
Keçirilmiş laboratoriya eksperimentinin nəticələrinə əsaslanaraq dövlət və qeyri-dövlət səhiyyə<br />
müəssisələrində biotibbi tədqiqatların aparılmasına icazə verilir.<br />
İnsanın obyekt şəklində hər hansı biotibbi tədqiqata cəlb olunması yalnız onun razılığı ilə aparıla bilər.<br />
Biotibbi tədqiqata razılıq alındıqda müayinənin məqsədləri, kənar təsirləri, baş verə biləcək risk dərəcəsi,<br />
müddəti və nəticəsi barədə vətəndaşa məlumat verilməlidir. Tədqiqatın mərhələsindən asılı olmayaraq<br />
vətəndaşın istənilən vaxt ondan imtina etmək hüququ vardır.<br />
Dərman vasitələrinin, habelə müəyyən edilmiş qaydada yoxlamadan keçməmiş profilaktika, diaqnostika və<br />
müalicə üsullarının kütləvi informasiya vasitələri ilə təbliği qadağandır.<br />
Maddə 38. Evtanaziyanın qadağan olunması<br />
Evtanaziya, yəni xəstənin xahişi ilə onun ölümünü hər hansı vasitə, yaxud hərəkətlə tezləşdirmək, həyatın<br />
davam etməsinə kömək edən süni tədbirlərin dayandırılması qadağandır.<br />
Xəstəni bilərəkdən evtanaziyaya meyl etdirən və ya evtanaziya edən şəxs qanunvericilikdə müəyyən<br />
edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyır.<br />
Maddə 39. İnsanın ölüm anının müəyyən edilməsi<br />
İnsanın ölüm anını tibb işçisi (həkim, feldşer) təsdiq edir.<br />
İnsanın ölüm anının müəyyən edilməsi, reanimasiya tədbirlərinin dayandırılması meyarları və qaydası<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
63
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 40. Transplantasiya məqsədilə insan orqan və (və ya) toxumalarının götürülməsi<br />
Tibbi göstərişlər əsasında transplantasiya məqsədilə insan orqan və (və ya) toxumalarının götürülməsinə<br />
icazə verilir.<br />
Transplantasiya məqsədi ilə insanı, onun orqan və (və ya) toxumalarının götürülməsinə məcbur etmək<br />
qadağandır.<br />
Toxuma komponentlərindən hazırlanmış köçürmə materialları və preparatları istisna olmaqla insan orqan<br />
və (və ya) toxumaları alqı-satqı obyekti ola bilməz və onların alqı-satqısında iştirak edən şəxslər<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 41. Patoloji-anatomik yarma<br />
Patoloji-anatomik yarma ölümün səbəbləri və xəstəliyin diaqnozu haqqında məlumat əldə etmək məqsədilə<br />
həkim tərəfindən aparılır və onun aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilir.<br />
Patoloji-anatomik yarmanın aparılmasının məcburi hesab edildiyi hallar (hamiləlik və doğuşla əlaqədar baş<br />
vermiş ana ölümləri, infeksion xəstəliklər və onlar barəsində şübhə hallarında, tibbi müayinə və müdaxilə<br />
zamanı baş verən və səbəbləri araşdırıla bilməyən ölüm hallarında), zorakı ölüm barəsində şübhə və<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər hallar olmadıqda ölənin ailə üzvlərinin, qohumlarının və ya qanuni<br />
nümayəndələrinin rəsmi xahişi ilə patoloji-anatomik müayinə aparılmaya bilər.<br />
Ölümün səbəbləri və xəstəliyin diaqnozu haqqında rəy ölənin ailə üzvlərinə, onlar olmadıqda isə yaxın<br />
qohumlarına və ya qanuni nümayəndələrinə, eləcə də zəruri hallarda hüquq mühafizə orqanlarına verilir. Ölənin<br />
ailə üzvləri, onlar olmadıqda isə yaxın qohumları və ya qanuni nümayəndələri müvafiq profilli mütəxəssisi onun<br />
razılığı ilə patoloji-anatomik yarmanın aparılmasında iştirak etmək üçün dəvət edə bilərlər. Onların tələbi ilə<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə-tibb ekspertizası keçirilə bilər.<br />
VII fəsil<br />
Tibbi ekspertiza<br />
Maddə 42. Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin ekspertizası<br />
Xəstəlik, zədələnmələr, hamiləlik, doğuş, xəstə ailə üzvünə qulluq, protezləşdirmə, sanatoriya-kurort<br />
müalicəsi zamanı və digər hallarda dövlət və qeyri-dövlət tibb müəssisələrinin müalicə həkimləri tərəfindən<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin ekspertizası aparılır.<br />
Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin ekspertizasında işçinin başqa işə müvəqqəti, yaxud daimi<br />
keçirilməsinin zəruriliyi və müddəti müəyyənləşdirilir, eləcə də vətəndaşın tibbi-sosial ekspert komissiyasına<br />
göndərilməsi barədə qərar qəbul edilir.<br />
Əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin ekspertizasını aparan müəssisənin qərarı ilə razılaşmadıqda<br />
vətəndaş və ya onun qanuni nümayəndəsi qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məhkəməyə müraciət edə<br />
bilər.<br />
Maddə 43. Tibbi-sosial ekspertiza<br />
Tibbi-sosial ekspertiza orqanizmin funksiyalarının davamlı pozulmaları nəticəsində həyat fəaliyyətinin<br />
məhdudlaşdırılmasının qiymətləndirilməsi əsasında vətəndaşın sosial müdafiə tədbirlərinə olan ehtiyaclarının<br />
müəyyən edilməsidir.<br />
Vətəndaşların işə düzəlməsinə dair tibbi-sosial ekspertizanın rəyini nəzərə almaq mülkiyyət formasından<br />
asılı olmayaraq bütün idarə, müəssisə və təşkilat rəhbərləri üçün məcburidir.<br />
Tibbi-sosial ekspertizanın təşkili və aparılma qaydaları qanunvericilikdə müəyyən edilir.<br />
Vətəndaşın, yaxud onun qanuni nümayəndəsinin tibbi-sosial ekspertizada iştirak etmək üçün hər hansı<br />
mütəxəssisi onun razılığı ilə dəvət etmək hüququ vardır.<br />
Tibbi-sosial ekspertiza aparan müəssisənin qərarı ilə razılaşmadıqda vətəndaş, yaxud onun qanuni<br />
nümayəndəsi qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanına və ya məhkəməyə<br />
müraciət edə bilər.<br />
Maddə 43-1. Psixoloji-tibbi-pedaqoji komissiya<br />
Uşaqlarda fiziki çatışmazlıqların, əqli və (və ya) psixi ləngimələrin diaqnostikasının aparılmasını, bunun<br />
əsasında onların xüsusi təhsilə cəlb olunması barədə qərar qəbul edilməsini, valideynlərinə və ya digər qanuni<br />
nümayəndələrinə müvafiq məsləhətlər verilməsini, mübahisəli məsələlərə baxılmasını müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən yaradılan və daimi fəaliyyət göstərən psixoloji-tibbi-pedaqoji komissiya həyata keçirir.<br />
Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin valideynlərinin və ya digər qanuni nümayəndələrinin psixoloji-tibbi-<br />
64
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
pedaqoji komissiya tərəfindən aparılan müayinədə və müayinə nəticələrinin müzakirəsində iştirak etmək<br />
hüquqları vardır.<br />
Maddə 44. Hərbi-həkim ekspertizası<br />
Hərbi-həkim ekspertizası hərbi xidmətə çağırılanların, müqavilə (kontrakt) üzrə hərbi xidmətə daxil<br />
olanların, silahlı qüvvələrin və sərhəd qoşunlarının, habelə daxili qoşunların ehtiyatlarında olan vətəndaşların və<br />
hərbi qulluqçuların sağlamlığının vəziyyəti ilə bağlı hərbi xidmətə yararlılığını müəyyən edir.<br />
Hərbi-həkim ekspertizası hərbi qulluqçularda (hərbi toplantı keçən vətəndaşlarda), hərbi qulluqdan azad<br />
olunanlarda hərbi xidmət (hərbi toplantı) zamanı baş verən xəstəliklərin, xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya)<br />
almanın səbəb əlaqəsini təyin edir və hərbi qulluqçulara lazımi tibbi-sosial yardımın, bərpa müalicəsinin<br />
növlərini, həcmini və müddətini müəyyənləşdirir.<br />
Hərbi-həkim ekspertizasının təşkilinə və aparılmasına dair qaydalar, eləcə də hərbi qulluqçuların, hərbi<br />
xidmətə çağırılanların, müqavilə (kontrakt) üzrə hərbi qulluğa daxil olanların sağlamlığının vəziyyətinə dair<br />
tələblər müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Hərbi-həkim ekspertizası rəyinin icrası vəzifəli şəxslər üçün məcburidir.<br />
Maddə 45. Məhkəmə-tibb ekspertizası<br />
Məhkəmə-tibb ekspertizası qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada təyin edilir və müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanının xüsusi tibbi ekspertiza müəssisəsində aparılır.<br />
Vətəndaşın, yaxud onun qanuni nümayəndəsinin ekspertizada iştirak etmək məqsədilə müvafiq<br />
mütəxəssisin onun razılığı ilə ekspert komissiyasına əlavə olaraq daxil olması üçün ekspertizanı təyin edən<br />
təşkilat qarşısında vəsatət qaldırmaq hüququ vardır.<br />
Məhkəmə-tibb ekspertizasının təşkili və aparılması qaydaları qanunvericilikdə müəyyən edilir.<br />
Vətəndaş və ya onun qanuni nümayəndəsi məhkəmə-tibb ekspertizası aparan müəssisənin rəyi ilə<br />
razılaşmadıqda qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məhkəməyə müraciət edə bilər.<br />
VIII fəsil<br />
Tibb və əczaçılıq işçilərinin hüquqları və sosial müdafiəsi<br />
Maddə 46. Tibb və əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq hüququ<br />
Azərbaycan Respublikasında ali və ya orta ixtisas tibb məktəblərində təhsil almış şəxslər, müvafiq diploma,<br />
yaxud xüsusi rütbəyə malik olan mütəxəssislər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tibb və əczaçılıq<br />
fəaliyyəti ilə məşğul olmaq hüququna malikdirlər.<br />
Ali tibb və əczaçılıq təhsilini başa vurmamış şəxslər müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyənləşdirdiyi<br />
qaydada orta tibb təhsilli işçi vəzifəsində tibbi və əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul ola bilərlər.<br />
Fasiləsiz olaraq ixtisasları üzrə beş ildən çox işləməmiş həkimlər və əczaçılar müvafiq tədris<br />
müəssisələrində hazırlıq keçdikdən və qanunvericiliyə uyğun olaraq sertifikasiya olunduqdan sonra praktik tibb<br />
və ya əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul ola bilərlər.<br />
ixtisaslarının təsdiq olunmasından sonra İxtisasları üzrə beş ildən çox işləməmiş orta tibb və ya əczaçılıq<br />
təhsili olan işçilər dövlət səhiyyə sisteminin müvafiq müəssisələrində hazırlıq keçdikdən və qanunvericiliyə<br />
uyğun olaraq sertifikasiya olunduqdan sonra praktiki tibb və əcəzaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul ola bilərlər.<br />
Azərbaycan Respublikasının iştirakçısı olduğu beynəlxalq müqavilələrdə digər qaydalar nəzərdə<br />
tutulmadıqda, xarici ölkələrdə hazırlıq keçmiş tibb və əczaçılıq işçiləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada Azərbaycan Respublikasında tibb və əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olmağa<br />
buraxıla bilərlər.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən Azərbaycan Respublikasında tibb və əczaçılıq fəaliyyəti ilə<br />
məşğul olmaq hüququ olan şəxslərin dövlət reyestri aparılır. Azərbaycan Respublikasında tibb və əczaçılıq<br />
fəaliyyəti ilə məşğul olmaq hüququ olan şəxslərin dövlət reyestrinin aparılması qaydası müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 47. Səhiyyə mütəxəssislərinin ixtisas seçmə hüququ<br />
Azərbaycan Respublikasının ali məktəblərində tibb və əczaçılıq ixtisasları üzrə təhsil almış şəxslər<br />
könüllülük əsasında müvafiq tədris və ya elm müəssisələrində peşə hazırlıqlarını artıra bilərlər.<br />
Maddə 48. Səhiyyə mütəxəssislərinin peşə, bilik və bacarığının təkmilləşdirilməsi<br />
Səhiyyə müəssisələrinin və orqanlarının rəhbərləri səhiyyə mütəxəssislərinin peşə, bilik və bacarıqlarının<br />
təkmilləşdirilməsinin təşkili üçün məsuliyyət daşıyırlar. Dövlət səhiyyə sistemi mütəxəssislərinin ixtisasartırma<br />
65
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
xərcləri dövlət büdcəsi, qeyri-dövlət səhiyyə sisteminin mütəxəssisləri üçün öz vəsaitləri hesabına ödənilir.<br />
Səhiyyə mütəxəssislərinin peşə, bilik və bacarıqlarının dövlət standartları, tibb və əczaçılıq ixtisaslarının<br />
nomenklaturasına uyğun fəaliyyət üçün vacib olan diaqnostika, müalicə, profilaktika və sağlamlığı<br />
möhkəmləndirmə metodlarının məcmusu müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Ali və orta ixtisas tibb təhsilinə malik səhiyyə mütəxəssisləri dövri olaraq beş ildə ən azı bir dəfə<br />
ixtisaslarının artırılması məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən tədrisə cəlb edilirlər.<br />
Səhiyyə mütəxəssislərinin ixtisaslarının dəyişdirilməsinə yalnız müvafiq tədris müəssisəsində peşə hazırlığı<br />
keçdikdən və qanunvericiliyə uyğun olaraq sertifikasiya olunduqdan sonra yol verilir.<br />
Maddə 49. Özəl tibbi praktika və özəl tibbi fəaliyyət<br />
Özəl tibbi praktika və özəl tibbi fəaliyyət qanunvericiliyə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 49-1. Praktik tibb və ya əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin (işçilərin) sertifikasiyası<br />
Praktik tibb və ya əczaçılıq fəaliyyəti ali və ya orta tibb təhsili olan şəxslər (işçilər) tərəfindən<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada ixtisasına uyğun həyata keçirilən tibbi yardımın göstərilməsi<br />
sahəsində və ya qanunvericiliyə uyğun olaraq dərman vasitələrinin hazırlanması, istehsalı və satışı sahəsində<br />
fəaliyyətdir.<br />
Əhaliyə keyfiyyətli səhiyyə xidmətinin göstərilməsinin təmin edilməsi və Azərbaycan Respublikasında<br />
praktik tibb və ya əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin (işçilərin) peşəkarlıq səviyyəsinin və peşə<br />
yararlılığının yoxlanılması məqsədi ilə həmin şəxslər (işçilər), bu maddənin üçüncü və dördüncü hissələrində<br />
nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, dövri olaraq beş ildə bir dəfə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən sertifikasiyaya cəlb edilirlər.<br />
Hamilə qadınların, uşağının üç yaşınadək sosial məzuniyyətdə olan və həmin məzuniyyət bitdikdən sonra<br />
bir ildən az müddətdə müvafiq vəzifədə (peşədə) çalışan qadınların (uşağını təkbaşına böyüdən kişilərin)<br />
sertifikasiyası keçirilmir.<br />
Ali və orta ixtisas tibb təhsil müəssisələrini, o cümlədən rezidenturanı bitirmiş şəxslər qanunvericiliyə<br />
uyğun olaraq təhsilini təsdiq edən sənədin verildiyi gündən, ixtisasını qanunvericiliyə uyğun olaraq dəyişdirmiş<br />
səhiyyə mütəxəssisləri yeni ixtisasını təsdiq edən sənədin verildiyi gündən beş il müddətində sertifikasiyadan<br />
keçirilmirlər.<br />
Sertifikasiyadan keçən şəxslərə (işçilərə) həmin şəxslərin beş il müddətində praktik tibb və ya əczaçılıq<br />
fəaliyyəti ilə məşğul olmaq hüququnu təsdiq edən və forması müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilən sertifikasiya şəhadətnaməsi verilir.<br />
Sertifikasiyadan keçməyən şəxslərin (işçilərin) praktik tibb və ya əczaçılıq fəaliyyətinə buraxılmasına yol<br />
verilmir.<br />
Sertifikasiyadan keçməyən işçilər 6 ay müddətində iş yeri saxlanılmaqla, müvafiq tədris müəssisələrində<br />
peşə hazırlığı keçərək, təkrar sertifikasiya olunmaq üçün müraciət edə bilərlər. Sertifikasiyadan təkrarən<br />
keçməyən işçilərlə əmək münasibətləri Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi ilə tənzimlənir.<br />
Praktik tibb və ya əczaçılıq fəaliyyətini xüsusi razılıq (lisenziya) əsasında həyata keçirən şəxslərin<br />
sertifikasiyadan keçməməsi qanunvericiliyə uyğun olaraq lisenziyanın fəaliyyətinin dayandırılması üçün əsasdır.<br />
Praktik tibb və ya əczaçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin (işçilərin) sertifikasiyası qaydası müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 50. Xalq təbabəti ilə məşğul olmaq hüququ<br />
Xalq təbabəti qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada qeydiyyatdan keçməmiş, lakin xalq<br />
ənənələrində təsdiqini tapmış sağaltma, profilaktika, müayinə və müalicə üsullarıdır.<br />
Xalq təbabətindən istifadə qaydaları qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada yalnız qeyri-dövlət<br />
səhiyyə sistemində tətbiq edilə bilər.<br />
Təbiblik fəaliyyəti üçün xüsusi razılıq qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada özəl tibbi praktika ilə<br />
məşğul olmaq istəyən şəxsin ərizəsi və ya özəl tibb müəssisəsinin vəsatəti əsasında müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən verilir.<br />
Kütləvi təbiblik seanslarının keçirilməsi, o cümlədən kütləvi informasiya vasitələrinin bu işlərə cəlb<br />
olunması qadağandır.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının rəyi olmadan kütləvi müalicəvi seansların, hipnoz metodlarının, psixi<br />
və bioenerji təsirlərin müalicəvi xassələrinin reklam yayımına yol verilmir.<br />
Təbiblik fəaliyyətinin dayandırılması haqqında qərar, bu fəaliyyətə icazə verən orqan tərəfindən qəbul<br />
edilir və bu qərarla razılaşmadıqda qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məhkəməyə müraciət edilə bilər.<br />
Təbiblik fəaliyyəti ilə qanunsuz məşğul olan şəxslər qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada<br />
66
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 51. Müalicə həkimi<br />
Müalicə həkimi ambulator-poliklinika müəssisəsində, yaxud xəstəxanada müşahidə və müalicə müddətində<br />
pasiyentə tibbi yardım göstərən həkimdir.<br />
Müalicə həkimi pasiyentin istəyi ilə müəssisə (bölmə) rəhbəri tərəfindən təyin edilir. Pasiyent müalicə<br />
həkiminin dəyişdirilməsini tələb etdiyi hallarda, müəssisə rəhbəri bu tələbi yerinə yetirməlidir.<br />
Müalicə həkimi pasiyentin vaxtında ixtisaslı müayinə və müalicəsini təşkil edir, səhhəti barədə ona<br />
məlumat verir, xəstənin, yaxud onun qanuni nümayəndəsinin təkidi ilə məsləhətçi mütəxəssisləri dəvət edir və<br />
konsilium təşkil edir. Xəstənin həyatı təhlükə altında olduğu hallar və təxirəsalınmaz vəziyyətlər istisna<br />
edilməklə, digər hallarda konsilium tərəfindən verilən məsləhətlər yalnız müalicə həkimi ilə razılaşdırıldıqdan<br />
sonra həyata keçirilir.<br />
Pasiyentin həyatı təhlükə altında olmadıqda və o, həkim təyinatını yerinə yetirmədikdə, yaxud müəssisənin<br />
daxili qaydalarını pozduqda müvafiq rəhbər şəxslə razılıq əsasında müalicə həkimi pasiyenti müşahidə və<br />
müalicə etməkdən imtina edə bilər.<br />
Peşə vəzifələrinin lazımi səviyyədə yerinə yetirilməməsinə görə müalicə həkimi qanunvericilikdə nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyır.<br />
Maddə 52. Həkim andı<br />
Azərbaycan Respublikasının ali tibb təhsili müəssisələrini bitirmiş və həkim diplomu almış şəxslər<br />
“Hippokrat andı” içirlər.<br />
Həkim andını pozan həkimlər qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 53. Həkim sirri<br />
Vətəndaşın tibbi yardım üçün müraciət etməsi faktı, onun xəstəliyinin diaqnozu, sağlamlığının vəziyyəti<br />
müayinə və müalicə vaxtı əldə edilən digər məlumatlar barədə informasiya həkim sirrini təşkil edir. Vətəndaşın<br />
verəcəyi məlumatın gizli saxlanılması haqqında ona zəmanət verilir.<br />
Vətəndaşın və ya onun qanuni nümayəndəsinin razılığı ilə həkim sirrini təşkil edən məlumat pasiyentin<br />
müayinə və müalicəsinin mənafeyi naminə, elmi tədqiqatların aparılması, elmi ədəbiyyatda nəşr edilməsi, tədris<br />
və digər məqsədlərlə istifadə olunması üçün başqa vətəndaşlara, vəzifəli şəxslərə verilə bilər.<br />
Həkim sirrini təşkil edən məlumat vətəndaşın, yaxud onun qanuni nümayəndəsinin razılığı olmadan<br />
aşağıdakı hallarda verilə bilər:<br />
vətəndaş öz vəziyyətini izah etmək qabiliyyətinə malik olmadıqda, vətəndaşı müayinə və müalicə etmək<br />
məqsədilə;<br />
yoluxucu xəstəliklərin yayılması təhlükəsi olduqda, kütləvi zəhərlənmələr və zədələnmələr baş verdikdə;<br />
istintaq və təhqiqat orqanlarının, prokurorun və məhkəmənin sorğusu ilə;<br />
yetkinlik yaşına çatmayanların valideynlərinə, yaxud qanuni nümayəndələrinə məlumat vermək məqsədilə;<br />
hüquqa zidd hərəkətlər və vətəndaşın sağlamlığına vurulan zərər barədə şübhə olduqda.<br />
Həkim sirrinə qanuni qaydada yiyələnən şəxslər onun yayılmasına və bununla əlaqədar vətəndaşa dəyən<br />
zərərə görə qanunvericiliyə uyğun olaraq tibb və əczaçılıq işçilərinə bərabər məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 54. Tibb və əczaçılıq peşəsi üzrə birliklər<br />
Tibb və əczaçılıq işçilərinin müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq peşə üzrə birliklər yaratmaq hüququ<br />
vardır.<br />
Onlar tibb və əczaçılıq təcrübəsinin inkişaf etdirilməsi, elmi tədqaqatların aparılmasına köməklik<br />
göstərilməsi və tibbi etika normalarının işlənib hazırlanması məqsədilə könüllülük əsasında yaradılır.<br />
Maddə 55. Tibb və əczaçılıq işçilərinin sosial və hüquqi müdafiəsi<br />
Tibb və əczaçılıq işçilərinin:<br />
əməyin mühafizəsi tələblərinə uyğun olaraq onların fəaliyyəti üçün iş şəraitinin təmin edilməsi;<br />
əmək müqaviləsi üzrə fəaliyyət göstərmək;<br />
şərəf və ləyaqətinin qorunması;<br />
nəzəri və praktik hazırlıq səviyyəsinə uyğun ixtisas kateqoriyasına yiyələnmək;<br />
peşə biliklərini təkmilləşdirmək hüquqları vardır.<br />
Maddə 56. Əmək haqqı və kompensasiyalar<br />
Tibb və əczaçılıq işçilərinin, habelə elmi işçilərin, ali və orta tibb və əczaçılıq təhsili müəssisələrinin,<br />
67
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
universitetlərin tibb fakültələrinin professor-müəllim heyətinin əmək haqqı onların ixtisas dərəcəsinə, stajına və<br />
yerinə yetirdikləri vəzifələrə uyğun olaraq ödənilir və bu, əmək müqaviləsində (kontraktda) nəzərdə tutulur.<br />
Tibb və əczaçılıq işçilərinin əmək şəraitləri təhlükəli, zərərli amillərlə bağlı olduqda onlar vəzifə<br />
maaşlarına əlavə olaraq kompensasiya almaq, eləcə də qanunvericilikdə müəyyən edilmiş digər güzəştlərdən<br />
istifadə etmək hüququna malikdirlər.<br />
Əmək haqqının artırılmasına, əlavə ödəmələrin verilməsinə, digər kompensasiyalar və güzəştlər almaq<br />
hüququna malik olan tibb işçilərinin siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Həyat və sağlamlıq üçün təhlükəli şəraitdə dövlət səhiyyə sistemində fəaliyyət göstərən mütəxəssislər<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada dövlət vəsaiti hesabına məcburi sığorta olunurlar.<br />
Dövlət səhiyyə müəssisələrində xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən həlak olmuş tibb və əczaçılıq<br />
işçilərinin ailələrinə miqdarı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən birdəfəlik müavinət<br />
verilir.<br />
IX fəsil<br />
Vətəndaşların sağlamlığına vurulan zərərə görə məsuliyyət<br />
Maddə 57. Vətəndaşların sağlamlığına vurulan ziyanın ödənilməsi<br />
Vətəndaşların sağlamlığına zərər vurulduqda təqsirkar şəxslər qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada<br />
və həcmdə ziyanı ödəməyə borcludurlar.<br />
Vurulan ziyanın ödənilməsi tibb və əczaçılıq işçilərini qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş intizam, inzibati,<br />
yaxud cinayət məsuliyyətindən azad etmir.<br />
Vətəndaşların sağlamlığına zərər vurulmasında təqsirkar olan yetkinlik yaşına çatmayanlar, yaxud<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxslər tərəfindən<br />
ziyanın ödənilməsi qanunvericiliyə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Ətraf mühitin çirklənməsi nəticəsində vətəndaşların sağlamlığına vurulan ziyan qanunvericilikdə müəyyən<br />
edilmiş qaydada ziyan vuran hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən ödənilir.<br />
Maddə 58. Hüquqa zidd hərəkətlər nəticəsində zərər çəkmiş vətəndaşlara tibbi yardım göstərilməsi<br />
üzrə xərclərin ödənilməsi<br />
Hüquqa zidd hərəkətlər nəticəsində zərər çəkmiş vətəndaşlara göstərilən tibbi yardımın xərcləri təqsirkar<br />
idarə, müəssisə və təşkilatlar tərəfindən xərc çəkən dövlət və qeyri-dövlət səhiyyə sistemlərinin müəssisələrinə<br />
ödənilir.<br />
Vətəndaşların sağlamlığına birlikdə ziyan vuran şəxslər qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada ziyanın<br />
ödənilməsi ilə əlaqədar birgə məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 59. Sağlamlığın qorunması sahəsində vətəndaşların hüquqlarının pozulmasına görə tibb və<br />
əczaçılıq işçilərinin məsuliyyəti<br />
Tibb və əczaçılıq işçiləri öz peşə vəzifələrini lazımi səviyyədə yerinə yetirmədikdə, sağlamlığın qorunması<br />
sahəsində vətəndaşların hüquqlarının pozulması hallarında qanunvericiliyə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 60. Dövlət orqanlarının və vəzifəli şəxslərin sağlamlığın qorunması sahəsində vətəndaşların<br />
hüquq və azadlıqlarını məhdudlaşdıran hərəkətlərindən şikayət etmək hüququ<br />
Dövlət orqanlarının və vəzifəli şəxslərin sağlamlığın qorunması sahəsində vətəndaşların hüquq və<br />
azadlıqlarını məhdudlaşdıran hərəkətlərindən qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada yuxarı orqanlara və<br />
məhkəməyə müraciət edilə bilər.<br />
X fəsil<br />
Yekun müddəaları<br />
Maddə 61. Keçid müddəaları<br />
Bu Qanunun tibbi sığortaya aid müddəaları tibbi sığortanın hüquqi tənzimlənməsi məsələləri üzrə müvafiq<br />
qanunvericilik aktı qəbul edildikdən sonra qüvvəyə minir.<br />
68
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 62. Qanunun qüvvəyə minməsi<br />
Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 26 iyun 1997-ci il<br />
№ 360-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
69
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikası Su Məcəlləsinin təsdiq edilməsi<br />
haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsi təsdiq edilsin.<br />
2. Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsi dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 26 dekabr 1997-ci il<br />
№ 418-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ SU MƏCƏLLƏSİ<br />
Azərbaycan Respublikasının daxili suları, Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub<br />
olan bölməsi Azərbaycan xalqının milli sərvətidir, əhalinin həyat və fəaliyyətinin əsası kimi istifadə edilir və<br />
qorunur, flora faunanın mövcudluğunu təmin edir.<br />
Bu Məcəllə Azərbaycan Respublikasında su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi ilə bağlı hüquq<br />
münasibətlərini tənzimləyir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
I fəsil<br />
ƏSAS MÜDDƏALAR<br />
Bu Məcəllədə istifadə olunan anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edin su obyekti - relyef formasına uyğun<br />
olaraq yerin üstündə və ya yerin təkində suların toplandığı sərhədləri, ölçüləri və хüsusi su rejimi əlamətləri olan<br />
təbii formalaşmış landşaft, yaxud geoloji struktur;<br />
su ehtiyatları - su obyektlərində yerləşən, istifadə edilən və ya istifadə oluna bilən yerüstü və yeraltı suların<br />
həcmi;<br />
su obyektinin istifadəçisi - su obyektlərindən istifadə hüququ verilmiş fiziki və ya hüquqi şəxs;<br />
su istehlakçısı - öz ehtiyaclarım təmin etmək üçün su obyektlərinin istifadəçisindən su alan fiziki və ya<br />
hüquqi şəxs;<br />
su təsərrüfatı obyekti - su ehtiyatlarının istifadəsi, bərpası və mühafizəsi ilə əlaqədar yaradılmış sistemlər<br />
və qurğular;<br />
su obyektlərinin çirklənməsi - suların keyfiyyətini pisləşdirən, su obyektlərinin səthinə, dibinə və ətrafına<br />
mənfi təsir edən zərərli maddələrin tökülməsi və ya aхıdılması;<br />
su obyektlərinin zibillənməsi - su obyektlərindən istifadəni çətinləşdirən əşyaların, bərk maddə<br />
hissəciklərinin müхtəlif çeşidli texnogen mənşəli və məişət tullantılarının tökülməsi;<br />
suların zərərli təsiri - su altında qalma, subasma, müəyyən əraziyə və ya obyekt yerüstü və yeraltı suların<br />
digər təsiri.<br />
Maddə 2. Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyi<br />
Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyi bu Məcəllədən və ona uyğun qəbul edilmiş digər normativ<br />
hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq müqavilələrində su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi ilə<br />
əlaqədar müəyyən edilmiş qaydalar bu Məcəllədə nə-zərdə tutulmuş qaydalara uyğun gəlmədikdə Azərbaycan<br />
Respublikasının tərəfdar çıхdığı beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
70
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 3. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi ilə bağlı münasibətlərin tənzimlənməsi<br />
Su obyektlərinin və onların su ehtiyatlarının istifadə edilməsi və mühafizəsi ilə bağlı münasibətlər (su<br />
münasibətləri) Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Sudan istifadəyə dair münasibətlər bu Məcəllə ilə yanaşı Azərbaycan Respublikasının mülki qanunvericiliyi,<br />
sanitariya-epidemioloji salamatlıq haqqında və digər qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
İçməli su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması ilə bağlı münasibətlər bu Məcəllə ilə yanaşı Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi zamanı meydana çıхan torpaq, meşə, yerin təki, bitki və heyvanat<br />
aləmi, atmosfer havası, yeraltı suların kəşfiyyatına və mühafizəsinə dair münasibətlər, habelə əmlak və digər<br />
inzibati münasibətlər bu Məcəllə ilə yanaşı, Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə<br />
tənzimlənir.<br />
Maddə 4. Su münasibətlərinin obyektləri<br />
Su münasibətlərinin obyektləri Azərbaycan Respublikasının su fondu (bundan sonra - su fondu adlanacaq) və<br />
su fondunun torpaqlarıdır.<br />
Maddə 5. Azərbaycan Respublikasının su fondu<br />
Azərbaycan Respublikasının daxili suları və Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub<br />
olan bölməsi (su obyektləri) Azərbaycan Respublikasının su fondunu təşkil edir.<br />
Təbiətdə yerləşməsinə, fiziki-coğrafi, inzibati ərazi xüsusiyyətlərinə və digər əlamətlərinə görə Azərbaycan<br />
Respublikasının su fondu yerüstü, yeraltı, sərhəd su obyektlərindən və Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan<br />
Respublikasına mənsub olan bölməsindən ibarətdir.<br />
Maddə 6. Yerüstü su obyektləri<br />
Yerüstü su obyektlərinə yerin səthində yerləşən yerüstü su axınları, yerüstü sututarları, buzlaqlar və qar<br />
örtükləri daxildir.<br />
Yerüstü su obyektləri onların yerüstü su hissəsindən, yatağından, dibindən və sahilindən ibarətdir.<br />
Yerüstü su obyektləri çoxtəyinatlı əhəmiyyətə malikdir, eyni vaxtda bir və ya bir neçə məqsəd üçün istifadə<br />
edilə bilər.<br />
Maddə 7. Yeraltı su obyektləri<br />
Yeraltı su obyektlərinə yerin təkində yerləşən geoloji strukturlarda toplanmış sular daxildir.<br />
Yeraltı su obyektlərinə aşağıdakılar aid edilir:<br />
sulu horizont-yerin təkində geoloji struktur daxilində yerləşən, məsamələrində, çatlarında və boşluqlarında<br />
hidravlik əlaqəli sular toplanmış çuxurlar təbəqəsi (lay);<br />
yeraltı su hövzəsi-yerin təkində müəyyən geoloji struktur daxilində yerləşən sulu horizontların, sulu çatların<br />
məcmusu;<br />
yeraltı su yatağı - sulu horizontun yeraltı suların çıxarılması üçün əlverişli şəraiti olan hissəsi.<br />
Maddə 8. Sərhəd su obyektləri<br />
Dövlətlərarası sərhədi müəyyən edən, sərhədi kəsib keçən, yaxud üzərindən Azərbaycan Respublikasının<br />
dövlət sərhədi keçən yerüstü və yeraltı su obyektləri sərhəd su obyektlərinə aid edilir.<br />
Sərhəd su obyektlərindən istifadə və onların mühafizəsi qaydaları bu Məcəllə, dövlət sərhədi haqqında<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq<br />
müqavilələri və sazişləri ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 9. Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsi<br />
Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsinin istifadəsi və mühafizəsi<br />
qaydaları bu Məcəllə, Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktları və Azərbaycan Respublikasının<br />
tərəfdar çıxdığı beynəlxalq hüquq aktları ilə müəyyən edilir.<br />
71
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 10. Su fondunun torpaqları<br />
Su fondu torpaqlarına aşağıdakı torpaq sahələri daxildir:<br />
Azərbaycan Respublikasının daxili sularının və Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına<br />
mənsub olan bölməsinin (su obyektlərinin) altında olan torpaqlar;<br />
su mühafizəsi zonalarının və sahilboyu zolaqların altında olan torpaqlar, adalar və bataqlıqlar;<br />
hidrotexniki qurğuların, meliorasiya və su təsərrüfatı obyektlərinin altında olan torpaqlar.<br />
Maddə 11. Su münasibətlərinin subyektləri<br />
Su münasibətlərinin subyektləri Azərbaycan Respublikası, Naxçıvan Muxtar Respublikası, bələdiyyələr, su<br />
obyektlərinin istifadəçiləri və su istehlakçılarıdır.<br />
Azərbaycan Respublikası və Naxçıvan Muxtar Respublikası adından su münasibətlərində öz səlahiyyətləri<br />
daxilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları iştirak edirlər.<br />
Bələdiyyələr su münasibətlərində onların statusunu müəyyən edən qanunvericilik aktları ilə verilən<br />
səlahiyyətlər daxilində iştirak edirlər.<br />
Su obyektlərinin istifadəçiləri və su istehlakçıları su münasibətlərində Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada öz ehtiyaclarını ödəmək və sahibkarlıq fəaliyyəti göstərmək<br />
məqsədi ilə iştirak edirlər.<br />
II fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİ ÜZƏRİNDƏ MÜLKİYYƏT FORMALARI<br />
Maddə 12. Su obyektləri üzərində dövlət mülkiyyəti<br />
Dövlət mülkiyyətində aşağıdakı su obyektləri saxlanılır:<br />
Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsi;<br />
sərhəd su obyektləri;<br />
dövlət və yerli əhəmiyyətli yerüstü və yeraltı su obyektləri;<br />
xüsusi qorunan su obyektləri.<br />
Dövlət mülkiyyətində olan su obyektləri qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada istifadəyə, icarəyə və<br />
bələdiyyə mülkiyyətinə verilə bilər.<br />
Dövlət mülkiyyətində olan su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlət idarəetməsini öz<br />
səlahiyyətləri daxilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirirlər.<br />
Maddə 13. Su obyektləri üzərində bələdiyyə mülkiyyəti<br />
Bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrində yerləşən yerli əhəmiyyətli su obyektləri Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada bələdiyyə mülkiyyətinə verilir.<br />
Bələdiyyə mülkiyyətində olan su obyektləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada ümumi istifadəyə, fiziki və hüquqi şəxslərin istifadəsinə, icarəsinə, habelə Azərbaycan<br />
Respublikası vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin mülkiyyətinə verilə bilər.<br />
Bələdiyyə mülkiyyətində olan su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlət idarəetməsini<br />
qanunvericiliklə onlara verilmiş səlahiyyətlər daxilində bələdiyyələr həyata keçirirlər.<br />
Maddə 14. Su obyektləri üzərində xüsusi mülkiyyət<br />
Xüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələrində yerləşən, başqa su obyektləri ilə hidravliki əlaqəsi və axarı<br />
olmayan kiçik sututarlar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada xüsusi<br />
mülkiyyətə verilə bilər.<br />
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olmayan şəxslərə və xarici dövlətlərin hüquqi şəxslərinə su obyektləri<br />
xüsusi mülkiyyətə verilə bilməz.<br />
Maddə 15. Su təsərrüfatı obyektləri üzərində mülkiyyət<br />
Su təsərrüfatı obyektləri üzərində dövlət, bələdiyyə və xüsusi mülkiyyət formaları müəyyən edilir.<br />
72
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Dövlət mülkiyyətində saxlanılan, bələdiyyə və xüsusi mülkiyyətə verilən su təsərrüfatı obyektləri<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
SU OBYEKTLƏRİNİN İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİ<br />
SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏ<br />
III fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNİN İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏNİN TƏŞKİLİ<br />
Maddə 16. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində idarəetmənin əsas prinsipləri<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində idarəetmə aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
iqtisadiyyatın inkişafı və ətraf mühitin qorunması;<br />
əhalinin keyfiyyətli su ilə təchizatı;<br />
inzibati ərazi prinsipi ilə hövzə prinsipinin uzlaşdırılması;<br />
su obyektlərinin mühafizəsi üzrə idarəetmə funksiyaları ilə su obyektlərindən istifadə və su təsərrüfatı<br />
funksiyalarının ayrılması.<br />
Maddə 17. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində idarəetmə sistemi<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində idarəetmə sisteminə Azərbaycan Respublikasının<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, Naxçıvan Muxtar Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı,<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada onların vəkil etdikləri su obyektlərinin istifadəçiləri və bələdiyyələr<br />
daxildir.<br />
Maddə 18. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlət siyasətini müəyyən etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində investisiya siyasətini həyata keçirmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi, mühafizəsi və suların zərərli təsirinin qarşısının alınması üzrə dövlət<br />
proqramlarını təsdiq etmək və həyata keçirmək, onların yerinə yetirilməsinə nəzarəti təşkil etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində elmi-texniki siyasəti həyata keçirmək;<br />
su obyektlərinin dövlət monitorinqinin, dövlət su kadastrının aparılması, habelə yerüstü və yeraltı suların<br />
uçotunun həyata keçirilməsi qaydalarını müəyyən etmək;<br />
su obyektlərindən istifadə qaydalarını müəyyən etmək və həyata keçirilməsini təmin etmək;<br />
su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə dair xüsusi razılıq verilməsi qaydalarını müəyyən etmək;<br />
su obyektlərinin suqoruyucu zonalarının, sahilboyu mühafizə zolaqlarının müəyyən edilməsi qaydalarını,<br />
onların ərazilərindən istifadə rejimini müəyyən etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi, bərpası və mühafizəsinin iqtisadi tənzimlənməsi prinsiplərini, su obyektindən və<br />
sudan istifadəyə görə haqqı və onların ödəmə qaydalarını müəyyən etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzərində dövlət nəzarətinin təşkili və həyata keçirilməsi qaydalarını<br />
müəyyən etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində standartları, normaları və qaydaları təsdiq etmək;<br />
su obyektlərinin vəziyyətinə təsir edən təsərrüfat və digər obyektlərin tikintisi, yenidən qurulması<br />
layihələrinin dövlət ekoloji ekspertizasını təmin etmək;<br />
suların vəziyyətinə zərərli təsir edən texniki qurğuların, avadanlıqların, müəssisələrin və digər obyektlərin<br />
istismara buraxılmasını qadağan etmək, habelə onların istismarını məhdudlaşdırmaq, dayandırmaq və<br />
fəaliyyətini qadağan etmək;<br />
xüsusi qorunan su obyektlərinin, o cümlədən içməli su təchizatı mənbələrinin, onların sanitariya mühafizəsi<br />
zonaları və dairələrinin rejimini təyin etmək;<br />
sel sularına qarşı, habelə suların zərərli təsirinin qarşısının alınması və nəticələrinin ləğv edilməsi üçün<br />
tədbirlər hazırlamaq və həyata keçirmək;<br />
fəlakət və qəzaların, ekoloji böhranların qarşısının alınması və nəticələrinin ləğv edilməsi üçün tədbirlər<br />
müəyyən etmək, onların həyata keçirilməsini təşkil etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyi ilə<br />
73
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
Maddə 19. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində Naxçıvan Muxtar Respublikasının<br />
vəzifələri<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində Naxçıvan Muxtar Respublikasının vəzifələri<br />
aşağıdakılardır:<br />
su obyektlərinin istifadəsi, bərpası və mühafizəsi sahəsində proqramları hazırlamaq, təsdiq etmək və həyata<br />
keçirmək, onların yerinə yetirilməsinə nəzarəti təşkil etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzərində dövlət nəzarətini həyata keçirmək;<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada su obyektlərindən istifadəni məhdudlaşdırmaq, dayandırmaq və<br />
qadağan etmək;<br />
sel sularına qarşı, suların zərərli təsirinin qarşısının alınması və nəticələrinin ləğv edilməsi, habelə təbii<br />
fəlakət və qəza nəticəsində zədələnmiş və ya dağılmış su təsərrüfatı obyektlərinin bərpa olunması üçün tədbirlər<br />
hazırlamaq və həyata keçirmək;<br />
suların vəziyyətinə təsir edən təsərrüfat və digər obyektlərin istismara buraxılmasını qadağan etmək, habelə<br />
onların istismarını məhdudlaşdırmaq, dayandırmaq və fəaliyyətini qadağan etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublika-sının qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
Maddə 20. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində bələdiyyələrin səlahiyyətləri<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində bələdiyyələrin səlahiyyətləri aşağıdakılardır:<br />
bələdiyyə mülkiyyətində olan sututarlara sahiblik, onlardan istifadə və onlar barədə sərəncam vermək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi tədbirləri həyata keçirilərkən müvafiq ərazilərdə ətraf mühitin<br />
mühafizəsi tədbirlərinə əməl olunmasına nəzarət etmək;<br />
müvafiq ərazilərdə yerləşən su obyektlərində içməli və məişət su təchizatı üçün su götürülməsini, çimərlik,<br />
heyvanların suvarılması qadağan edilən yerlərini və sudan ümumi istifadənin digər şərtlərini, habelə su<br />
obyektlərindən istirahət və idman üçün istifadə yerlərini müəyyən etmək;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən<br />
edilmiş digər səlahiyyətləri həyata keçirmək.<br />
IV fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNİN İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 21. Su təsərrüfatı balansları<br />
Su təsərrüfatı balansları müvafiq ərazidə su ehtiyatları ilə suya tələbatın müqayisəli hesabat materiallarından<br />
ibarətdir.<br />
Su təsərrüfatı balansları müvafiq ərazilərin su obyektlərində su ehtiyatlarının mövcudluğunu və onlardan<br />
istifadə dərəcəsini qiymətləndirmək məqsədi ilə tərtib edilir və su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi<br />
məsələlərində planlaşdırmanın aparılması və qərarların qəbul edilməsi üçün istifadə olunur.<br />
Su təsərrüfatı balansları respublika, su hövzələri və inzibati ərazi vahidləri üzrə müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları tərəfindən tərtib edilir.<br />
Maddə 22. Su ehtiyatlarının kompleks istifadəsi və mühafizəsi sxemləri<br />
Su ehtiyatlarının kompleks istifadəsi və mühafizəsi sxemləri su ehtiyatlarının vəziyyəti və su obyektlərinin<br />
istifadəsi və mühafizəsi perspektivləri barədə sistemli tədqiqat və layihə materiallarını özündə birləşdirir.<br />
Su ehtiyatlarının kompleks istifadəsi və mühafizəsi sxemləri su təsərrüfatı tədbirlərini və ölkənin su<br />
ehtiyatlarına olan perspektiv tələbatını müəyyən etmək, su obyektlərinin səmərəli istifadəsi və mühafizəsini<br />
təmin etmək, habelə suların zərərli təsirinin qarşısını almaq və onun nəticələrini aradan qaldırmaq məqsədi ilə<br />
işlənib hazırlanır.<br />
Su ehtiyatlarının kompleks istifadəsi və mühafizəsi sxemləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən<br />
74
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
işlənib hazırlanır.<br />
Su ehtiyatlarının kompleks istifadəsi və mühafizəsi sxemlərinin işlənib hazırlanması, razılaşdırılması, dövlət<br />
ekspertizası, təsdiqi və həyata keçirilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 23. Su obyektlərinin istifadəsi, mühafizəsi və suların zərərli təsirinin qarşısının alınması üzrə<br />
dövlət proqramları<br />
Su obyektlərinin istifadəsini, mühafizəsini və suların zərərli təsirinin qarşısının alınması tədbirlərini<br />
hazırlamaq və həyata keçirmək üçün su təsnifatı balansları, su ehtiyatlarının kompleks istifadəsi və mühafizəsi<br />
sxemləri, dövlət su kadastrı məlumatları əsasında dövlət proqramları işlənib hazırlanır.<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzrə dövlət proqramları müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
tərəfindən bələdiyyələrin, su obyektlərinin istifadəçilərinin və ictimai təşkilatların təkliflərini nəzərə almaqla<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada işlənib hazırlanır və yerinə yetirilir.<br />
Maddə 24. Su obyektlərinin dövlət monitorinqi<br />
Su obyektlərinin dövlət monitorinqi onların vəziyyətində baş verən proseslərin vaхtında aşkara çıхarılması<br />
və qiymətləndirilməsi, həmin proseslərin inkişafının proqnozlaşdırılması və zərərli təsirinin qarşısının alınması,<br />
həyata keçirilən su mühafizəsi tədbirlərinin səmərəliliyinin təmin edilməsi məqsədi ilə su obyektlərinin hidroloji<br />
və hidrogeoloji göstəricilərinə müntəzəm müşahidə sistemindən ibarətdir.<br />
Su obyektlərinin dövlət monitorinqi ətraf mühitin dövlət monitorinqi sisteminin tərkib hissəsidir.<br />
Su obyektlərinin dövlət monitorinqi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən, Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş qaydada aparılır.<br />
Maddə 25. Suların dövlət uçotu<br />
Suların dövlət uçotu müəyyən olunmuş qaydada müvafiq ərazidə mövcud olan su ehtiyatlarının kəmiyyət və<br />
keyfiyyətinin müntəzəm olaraq müəyyən edilməsindən ibarətdir.<br />
Suların dövlət uçotu su obyektlərinin səmərəli istifadəsi və mühafizəsinin cari və perspektiv<br />
planlaşdırılmasının təmin edilməsi məqsədi ilə aparılır.<br />
Suların dövlət uçot məlumatları kəmiyyət və keyfiyyət göstəricilərinə, onların öyrənilməsi və istifadə<br />
dərəcəsinə görə yerüstü və yeraltı su obyektlərinin vəziyyətini xarakterizə edir.<br />
Suların dövlət uçotu Azərbaycan Respublikasında vahid sistem üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada aparılır, su obyektlərinin istifadəçilərinin və dövlət monitorinqinin uçot<br />
məlumatlarına əsaslanır.<br />
Maddə 26. Dövlət su kadastrı<br />
Dövlət su kadastrı su obyektləri, su ehtiyatları, su obyektlərindən istifadə və su obyektləri istifadəçiləri<br />
barədə məlumatların məcmusudur. Dövlət su kadastrı Azərbaycan Respublikasında vahid sistem üzrə aparılır və<br />
suların dövlət uçotu məlumatlarına əsaslanır.<br />
Su obyektlərinin istifadəçiləri tərəfindən dövlət su kadastrına daxil edilməli olan məlumatların müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarına təqdim edilməsi məcburidir.<br />
Dövlət su kadastrının məlumatları müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qərar qəbul etməsi üçün əsasdır.<br />
Dövlət su kadastrı müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada aparılır.<br />
Maddə 27. Su obyektlərinin vəziyyətinə təsir edən təsərrüfat və digər obyektlərin tikintisi və yenidən<br />
qurulması layihələrinin dövlət ekoloji ekspertizası<br />
Su obyektlərinin vəziyyətinə təsir edən təsərrüfat və digər obyektlərin tikintisi və yenidən qurulması<br />
layihələrinin müvafiq normativlərə, texniki şərtlərə və tələblərə uyğunluğunu müəyyən etmək məqsədi ilə<br />
aparılan dövlət ekoloji ekspertizası müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada aparılır.<br />
75
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 28. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzərində dövlət nəzarəti<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzərində dövlət nəzarəti:<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi qaydalarına;<br />
sudan istifadə limitlərinə;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində sanitariya-gigiyena, ekoloji, hidrogeoloji, hidroloji,<br />
texnoloji, metroloji standartlara, normalara və qaydalara;<br />
su mühafizəsi zonalarının ərazisindən istifadə rejiminə və Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyinin<br />
digər tələblərinə riayət olunmasını təmin edir.<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzərində dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydaları müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 29. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində normalaşdırma<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində normalaşdırma sudan istifadə limitlərinin müəyyən<br />
edilməsi və su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində sanitariya-gigiyena, ekoloji, hidrogeoloji,<br />
hidroloji, texnoloji, metroloji standartların, normaların və qaydaların işlənib hazırlanması və qəbul edilməsindən<br />
ibarətdir.<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində normalaşdırma qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 30. Su obyektlərinin istifadəçiləri<br />
SU OBYEKTLƏRİNİN İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİ<br />
V fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNDƏN İSTİFADƏ<br />
Mülkiyyət formasından asılı olmayaraq müəssisələr, idarələr, təşkilatlar və digər hüquqi şəxslər (bundan<br />
sonra - hüquqi şəxslər adlanacaq) Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər vətəndaşlığı olmayan<br />
şəxslər (bundan sonra-fiziki şəxslər adlanacaq) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada su obyektlərinin istifadəçisi ola bilərlər.<br />
Su obyektlərinin istifadəçiləri qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada suyu hüquqi və fiziki şəxslərin<br />
(istehlakçıların) istifadəsinə verə bilərlər.<br />
Sudan istifadənin qaydaları və şərtləri, tərəflərin qarşılıqlı hüquq və vəzifələri müqavilələr əsasında<br />
tənzimlənir.<br />
Maddə 31. Su obyektlərindən istifadə hüququ<br />
Su obyektlərinin mülkiyyətçisi olmayan hüquqi və fiziki şəxslər su obyektləri üzərində aşağıdakı hüquqlara<br />
malik ola bilərlər:<br />
su obyektlərindən uzunmüddətli istifadə;<br />
su obyektlərindən qısamüddətli istifadə;<br />
su obyektlərindən məhdud istifadə (su servitutları).<br />
Su obyektlərinin istifadəçiləri su obyektlərindən istifadəni bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata<br />
keçirirlər.<br />
Su obyektləri istifadəçiləri su obyektlərindən istifadə hüququna bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş hallarda<br />
sərəncam verə bilərlər.<br />
Su obyektlərinin icarəyə verilməsi icarə haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən<br />
edilmiş qaydada bu Məcəlləyə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Çayın məcrasının dəyişməsi və ya su obyektlərinin yerləşməsində digər dəyişikliklər, əgər bu Məcəllədə<br />
başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, su obyektlərindən istifadə hüququnun dəyişməsinə və ya istifadə<br />
hüququna xitam veril-məsinə səbəb olmur.<br />
Maddə 32. Su obyektlərindən uzunmüddətli və qısamüddətli istifadə hüququ<br />
76
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Dövlət mülkiyyətində olan su obyektləri onların istifadə məqsədindən, ehtiyat potensialından və ekoloji<br />
vəziyyətindən asılı olaraq Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada fiziki və<br />
ya hüquqi şəxslərin uzunmüddətli və ya qısamüddətli istifadəsinə verilə bilər.<br />
Su obyektlərindən qısamüddətli istifadə hüququ üç ilə qədər, uzunmüddətli istifadə hüququ iyirmi beş ilə<br />
qədər müəyyən edilir.<br />
Su obyektlərindən istifadə hüququnun müddəti qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada uzadıla bilər.<br />
Maddə 33. Su obyektlərindən məhdud istifadə hüququ (su servitutu)<br />
Su obyektləri üzərində istifadə və ya mülkiyyət hüququ verilmiş hüquqi və fiziki şəxslərin hüquqları ümumi və<br />
хüsusi su servitutları formasında başqa şəxslərin xeyrinə məhdudlaşdırıla bilər<br />
Ümumi su servitutu formasında hər bir şəxs, əgər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə başqa<br />
hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, ümumi istifadədə olan su obyektindən və digər su obyektlərindən istifadə edə<br />
bilər.<br />
Maraqlı şəxslər digər şəxslərin хüsusi istifadəsində olan su obyektlərindən хüsusi su servitutu formasında<br />
istifadə edə bilərlər. Хüsusi su servitutu məhkəmə qərarı əsasında da müəyyən edilə bilər.<br />
Mülki qanunvericilikdə servitutlar haqqında nəzərdə tutulmuş ümumi qaydalar bu Məcəllənin tələblərinə<br />
zidd olmayan həddə tətbiq edilir.<br />
Ümumi və хüsusi su servitutları aşağıdakı məqsədlər üçün müəyyən edilə bilər:<br />
texniki vasitələr və qurğular tətbiq etmədən su götürmək;<br />
mal-qaranı suvarmaq və su obyektindən keçirmək;<br />
su obyektlərindən bərələr, qayıqlar və digər kiçik həcmli üzən vasitələr üçün su yolları kimi istifadə etmək.<br />
Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyində digər su servitutları da müəyyən edilə bilər.<br />
Su servitutlarının həyata keçirilməsi üçün хüsusi razılıq tələb edilmir.<br />
Maddə 34. Su obyektlərindən istifadə hüququnun əldə edilməsi<br />
Su obyektlərindən istifadə hüququ Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada əldə edilə bilər. Su obyektlərindən istifadənin хüsusi razılıq tələb edən növləri müvafiq içra<br />
hakimiyyəti orqanları tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Su obyektləri istifadəçisi - fiziki şəxs öldükdə və ya su obyektləri istifadəçisi - hüquqi şəxs yenidən təşkil<br />
edildikdə su obyektlərindən istifadə hüququ onların varislərinə keçir.<br />
Su obyektlərindən istifadə hüququ bir şəxsdən başqasına bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş qaydada su<br />
obyektlərinin istifadə məqsədlərini dəyişməmək şərti ilə keçə bilər.<br />
Хüsusi mülkiyyətdə olan su obyektlərinə hüquqlar mülki qanunvericilikdə, torpaq qanunvericiliyində və bu<br />
Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada əldə edilir.<br />
Maddə 35. Su obyektlərindən istifadə növləri<br />
Su obyektləri aşağıdakı məqsədlər üçün istifadə edilə bilər:<br />
içməli su və məişət təchizatı;<br />
müalicə, kurort və sağlamlaşdırma;<br />
istirahət və idman;<br />
sənaye, tikinti və energetika;<br />
kənd təsərrüfatı;<br />
meşə təsərrüfatı;<br />
hidroenergetika;<br />
nəqliyyat;<br />
balıqçılıq;<br />
ovçuluq;<br />
tullantı suların aхıdılması;<br />
yanğından mühafizə və digər məqsədlər üçün.<br />
Su obyekti və ya onun bir hissəsi eyni zamanda bir və ya bir neçə məqsəd üçün istifadəyə verilə bilər.<br />
Maddə 36. Su obyektlərindən ümumi məqsədlər üçün istifadə<br />
Ümumi istifadədə olan su obyektləri istifadəsi hamı üçün mümkün və açıq olan su obyektləridir. Fiziki<br />
şəxslər belə su obyektlərindən öz ehtiyaclarını təmin etmək məqsədi ilə (çimərlik, qayıqla gəzinti, idman,<br />
77
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
həvəskar balıq ovu, mal-qaranın suvarılması, texniki qurğulardan istifadə etmədən su götürmə və s.) pulsuz<br />
istifadə edirlər.<br />
Su obyektlərindən ümumi məqsədlər üçün istifadə edilərkən təbiəti mühafizə və dövlət sanitariya nəzarətini<br />
həyata keçirən, balıq ehtiyatlarını mühafizə edən, gəmi hərəkətini tənzim edən orqanların tələblərinə, habelə<br />
suda insanların həyatının qorunması, suların səmərəli istifadəsi və mühafizə olunması qaydalarına riayət<br />
olunmalıdır.<br />
Əhalinin həyatını və sağlamlığını qorumaq və lazımi sanitariya şəraiti yaratmaq məqsədi ilə müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələr öz səlahiyyətləri daxilində çimərliklərin, qayıqlarla gəzintinin, balıq<br />
ovunun, içməli su və məişət ehtiyaclarını ödəmək üçün su götürülməsinin, mal-qaranın suvarılmasının və sudan<br />
digər istifadənin qadağan olduğu yerləri müəyyən edə bilərlər, habelə şəhərin, rayonun, qəsəbənin, kənd yaşayış<br />
məntəqəsinin ərazisində yerləşən su obyektlərində sudan ümumi məqsədlər üçün istifadə olunmasının başqa<br />
şərtlərini təyin edə bilərlər.<br />
Fiziki və hüquqi şəxslərin mülkiyyətində olan, icarəyə və ayrıca istifadəyə verilmiş su obyektlərində sudan<br />
ümumi məqsədlər üçün istifadə edilməsinə razılıq mülkiyyətçilərin və su obyekti istifadəçilərinin müəyyən<br />
etdikləri şərtlərlə və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qərarı ilə verilə bilər.<br />
Ümumi istifadədə olan su obyektlərinin sahili boyu quru zolaqlar ayrılır. Hər bir şəxsin bu zolaqda hərəkət<br />
etmək, balıq tutmaq üçün istifadə etmək, qayıqların sahilə yan almasını təmin etmək hüququ vardır.<br />
Ümumi istifadədə olan su obyektlərində sudan istifadənin məhdudlaşdırılmasına yalnız Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş hallarda yol verilə bilər.<br />
Ümumi istifadədə olan su obyektlərini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları müəyyən edirlər.<br />
Maddə 37. Su obyektlərindən ayrıca istifadə<br />
Ayrıca istifadədə olan su obyektləri məhdud şəxslər tərəfindən istifadə olunan su obyektləridir.<br />
Dövlət mülkiyyətində olan su obyektləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə müdafiə, energetika,<br />
nəqliyyat, habelə digər dövlət və bələdiyyə ehtiyacları üçün Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyən edilmiş qaydada bütövlükdə və ya qismən ayrıca istifadəyə verilə bilər.<br />
Su obyektlərinin ayrıca istifadəyə verilməsi qərarında su obyektlərindən istifadənin məqsədi və əsas şərtləri<br />
göstərilir.<br />
Su obyektləri ayrıca istifadəyə verildikdə ümumi istifadədə olan su obyektləri sırasından çıхarılır.<br />
Ayrıca istifadəyə verilmiş su obyektləri müstəsna hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə<br />
ümumi məqsədlər üçün istifadəyə verilə və ya geri alına bilər.<br />
Maddə 38. Su obyektlərindən хüsusi məqsədlər üçün istifadə<br />
Su obyektlərindən хüsusi məqsədlər üçün istifadə хüsusi razılıq əsasında texniki qurğular və avadanlıqlar<br />
tətbiq etməklə əhalinin içməli su, məişət, müalicə, sağlamlaşdırma və başqa ehtiyaclarını, habelə kənd və meşə<br />
təsərrüfatı, sənaye, energetika, nəqliyyat, balıqçılıq və digər dövlət və ya ictimai ehtiyacları ödəmək məqsədi ilə<br />
həyata keçirilir.<br />
Su obyektlərindən хüsusi məqsədlər üçün istifadə növləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 39. Sudan istifadə limitləri<br />
Sudan istifadə limitləri hər bir su obyektləri istifadəçisi və istehlakçısı üçün müəyyən edilmiş su<br />
obyektlərindən su ehtiyatlarının götürülməsinin və ya su obyektlərinə tullantı suların aхıdılmasının yol verilən<br />
həcmidir.<br />
Sudan istifadə limitlərin hazırlanması və həyata keçirilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 40. Su obyektlərinin istifadəyə verilməsi qaydaları<br />
Su obyektləri istifadəyə хüsusi razılıq və sudan istifadə müqaviləsi əsasında verilir.<br />
Yerüstü su obyektləri istifadəyə akvatoriya sahəsinin, su götürülməsi və tullantı sularının aхıdılması<br />
yerlərinin ayrılması şərti ilə Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada<br />
verilir.<br />
Yeraltı suların istifadəyə verilməsi Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyinə və Azərbaycan<br />
78
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Respublikasının yerin təki haqqında qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsinin, sərhəd su obyektlərinin<br />
istifadəyə verilməsi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar<br />
çıхdığı beynəlxalq müqavilələrə təyin olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 41. Su obyektlərinin istifadəsinə antiinhisar tələblər<br />
Su obyektləri istifadəçilərinin inhisarçı və haqsız rəqabətə yönəlmiş, başqa su obyektləri istifadəçilərinin,<br />
habelə digər fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqlarının və qanuni maraqlarının məhdudlaşdırılması ilə nəticələnən<br />
və ya nəticələnə bilən fəaliyyəti qanununla qadağan edilir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına sudan istifadənin inhisarlaşmasına səbəb olan, ayrı-ayrı su obyektləri<br />
istifadəçilərinin fəaliyyəti üçün ayrı-seçkilik şəraiti yaradan və bununla da başqa su obyektləri istifadəçilərinin<br />
hüquqlarının və qanuni maraqlarının pozulması ilə nəticələnə bilən qərarlar qəbul etmək və fəaliyyət göstərmək<br />
qadağan edilir.<br />
Sudan istifadə sahəsində inhisara gətirib çıхarmaqla başqa su obyektləri istifadəçilərinin hüquqlarının və<br />
qanuni maraqlarının əsaslı şəkildə pozulması Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
sanksiyaların tətbiq edilməsinə səbəb olur.<br />
Maddə 42. Su obyektlərindən istifadənin məhdudlaşdırılması, dayandırılması və ya qadağan edilməsi<br />
Su obyektlərindən və ya onların bir hissəsindən istifadə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə<br />
uyğun olaraq ölkənin müdafiəsinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, əhalinin sağlamlığının, ətraf mühitin və<br />
tarixi-mədəni irsin, habelə başqa şəxslərin qanuni hüquqlarının və maraqlarının qorunması məqsədi ilə<br />
məhdudlaşdırıla, dayandırıla və qadağan edilə bilər.<br />
Su obyektlərinin istifadəsinin məhdudlaşdırılması, dayandırılması və ya qadağan edilməsi müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarının təqdimatına əsasən bu Məcəlləyə və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik<br />
aktlarına uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
VI fəsil<br />
SUDAN İSTİFADƏ EDƏNLƏRİN HÜQUQLARI VƏ VƏZİFƏLƏRİ<br />
Maddə 43. Sudan istifadə edənlərin hüquqları<br />
Sudan istifadə edənlərin aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
sudan təkrar istifadə etmək;<br />
su obyektlərindən хüsusi məqsədlərlə istifadəni həyata keçirmək üçün müvafiq qurğular və tikililər inşa<br />
etmək;<br />
istifadəyə verilən suyun və tullantı sularının kəmiyyət və keyfiyyətini yoxlamaq;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, müqavilədə nəzərdə tutulan miqdarda almadığı<br />
suyun əvəzini tələb etmək;<br />
Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər hüququnu həyata keçirmək.<br />
Su obyektlərindən istifadə edənlərin pozulmuş hüquqları qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada bərpa<br />
edilməlidir.<br />
Maddə 44. Sudan istifadə hüququna xitam verilməsi<br />
Mülkiyyət formasından asılı olmayaraq hüquqi və fiziki şəxslərin sudan istifadə hüququna aşağıdakı hallarda<br />
xitam verilir:<br />
sudan istifadəyə ehtiyac qalmadıqda və ya istifadədən imtina edildikdə;<br />
su obyektlərindən istifadə müddəti qurtardıqdan;<br />
hüquqi şəxslər ləğv olunduqda;<br />
su obyektləri qanunvericiliyə zidd olaraq başqalarına istifadəyə verildikdə;<br />
su obyektləri ayrıca istifadədən geri alındıqda;<br />
sudan istifadəyə və tullantı sularının aхıdılmasına görə haqq ödənilmədikdə;<br />
su obyektindən nəzərdə tutulan məqsədlə (İçməli su və məişət ehtiyatlarını ödəmək üçün istifadə<br />
hüququndan başqa) istifadə edilmədikdə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər hallarda.<br />
79
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 45. Sudan istifadə edənlərin vəzifələri<br />
Sudan istifadə edənlərin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
su obyektlərindən səmərəli istifadə etmək, suyun qənaətlə işlədilməsini və suların keyfiyyətinin<br />
yaхşılaşdarılmasını təmin etmək;<br />
sudan istifadə planlarına, limitlərinə qaydalarına, normalarına və rejiminə riayət etmək;<br />
tərkibində çirkləndirici maddələrin miqdarı normadan artıq olan tullantı sularının su obyektlərinə<br />
aхıdılmasına yol verməmək;<br />
su servitutları əsasında başqa su obyektləri istifadəçilərinə verilmiş hüquqların pozulmasına, habelə<br />
təsərrüfat və təbii obyektlərə (torpaq, meşə, heyvanlar aləmi, faydalı qazıntılar və sair) zərər vurulmasına yol<br />
verməmək;<br />
su obyektlərindən təyinatına görə istifadə etmək;<br />
su təsərrüfatı qurğularını və texniki avadanlığı saz vəziyyətdə saxlamaq, onların iş keyfiyyətini<br />
yaхşılaşdırmaq;<br />
sudan istifadənin uçotunu aparmaq;<br />
sudan istifadə haqqını, su obyektlərinə və ətraf mühitə aхıdılan tullantı sularına görə ödəmələri və cərimələri<br />
vaхtında vermək;<br />
Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
Maddə 46. Su təsərrüfatı fəaliyyəti nəticəsində dəymiş zərərin ödənilməsi<br />
Su təsərrüfatı tədbirlərinin görülməsi, su obyektlərindən istifadə hüququna xitam verilməsi və ya sudan<br />
istifadə şərtlərinin dəyişdirilməsi nəticəsində fiziki və hüquqi şəxslərə dəymiş zərər Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada ödənilir.<br />
VII fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNDƏN ƏHALİNİN İÇMƏLİ SU, MƏİŞƏT, MÜALİCƏ-KURORT,<br />
SAĞLAMLAŞDIRMA, İSTİRAHƏT VƏ İDMAN MƏQSƏDLƏRİ ÜÇÜN İSTİFADƏ<br />
Maddə 47. Əhalinin içməli su və məişət ehtiyacları üçün verilən su obyektləri<br />
Suyunun keyfiyyəti müəyyən edilmiş sanitariya normalarına və dövlət standartlarına uyğun olan su<br />
obyektləri əhalinin içməli su və məişət ehtiyaclarını ödəmək üçün verilir.<br />
Əhalinin içməli su təchizatı, bir qayda olaraq, mərkəzləşdirilmiş su kəməri qurğuları vasitəsi ilə həyata<br />
keçirilir.<br />
Su kəməri olmadıqda əhalinin içməli su və məişət ehtiyatlarının ödənilməsi bilavasitə çayların, su<br />
quyularının, kəhrizlərin, bulaqların və digər su mənbələrinin suyundan yalnız qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
sanitariya normalarına uyğun olaraq istifadə edilə bilər,<br />
Əhalinin içməli su və məişət ehtiyaclarının ödənilməsi üçün yaşayış yerləri üzrə istifadə edəcəyi təbii su<br />
mənbələri qanunvericiliyə uyğun olaraq, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının razılığı ilə bələdiyyələr<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 48. İçməli suların başqa məqsədlər üçün istifadə edilməsinin məhdudlaşdırılması<br />
İçməli sulardan, bir qayda olaraq, içməli su və məişət ehtiyacları ilə əlaqədar olmayan məqsədlər üçün<br />
istifadə edilməsinə yol verilmir.<br />
Kifayət qədər yerüstü su mənbələri olmayan və içməli yeraltı su ehtiyatları çoх olan regionlarda həmin<br />
sulardan başqa məqsədlər üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının razılığı ilə istifadə edilə bilər.<br />
Maddə 49. Müalicə obyektləri kateqoriyasına aid edilmiş su obyektlərindən istifadə<br />
Azərbaycan Respublikası ərazisində yerləşən və təbii müalicəvi xüsusiyyətlərə malik olan su obyektləri<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə müalicə obyektləri kateqoriyasına aid edilir.<br />
Müalicə obyektləri kateqoriyasına aid edilmiş su obyektlərindən birinci növbədə müalicə və kurort<br />
məqsədləri üçün istifadə edilir.<br />
Müstəsna hallarda, müalicə obyektləri kateqoriyasına aid edilmiş su obyektlərindən başqa məqsədlər üçün<br />
istifadə edilməsinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının razılığı ilə icazə verilə bilər.<br />
Müalicə obyektləri kateqoriyasına aid edilən su obyektlərinə tullantı sularının aхıdılmasına yol verilmir.<br />
80
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 50. Su obyektlərindən istirahət və idman məqsədləri üçün istifadə<br />
Bu Məcəllənin 36-cı maddəsinin tələblərinə riayət etməklə, хüsusi razılıq almadan ümumi istifadədə olan su<br />
obyektlərindən istirahət və idman üçün istifadə edilməsinə yol verilir.<br />
Kütləvi istirahətin təşkilinin təmin olunması və idman sahələrinin ehtiyaclarının ödənilməsi üçün su<br />
obyektləri bütövlükdə və ya qismən ayrıca istifadəyə verilə bilər.<br />
İstirahət və idman üçün su obyektlərindən istifadə bu Məcəllənin 36-cı və 37-ci maddələrində nəzərdə<br />
tutulan hallarda və qaydada qadağan edilə və məhdudlaşdırıla bilər.<br />
Su obyektlərindən istirahət və idman üçün istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
təsdiq edilmiş Əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
VIII fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNDƏN KƏND TƏSƏRRÜFATI EHTİYACLARI ÜÇÜN İSTİFADƏ<br />
Maddə 51. Su obyektlərindən kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün istifadə<br />
Su obyektlərindən kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün istifadə, sudan istifadə limitlərinə riayət etməklə, ümumi<br />
və хüsusi məqsədlər üçün istifadə qaydasında həyata keçirilir.<br />
Kənd təsərrüfatında sudan istifadə təsərrüfatdaxili və ümumsistem planları əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 52. Sudan təsərrüfatdaxili istifadə planları<br />
Sudan təsərrüfatdaxili istifadə planları sudan istifadə edənlər tərəfindən tərtib edilir.<br />
Sudan təsərrüfatdaxili istifadə planları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada<br />
təsdiq edilir.<br />
Sudan təsərrüfatdaxili istifadə planlarında mülkiyyət forması və növlərindən asılı olmayaraq bütün su<br />
istehlakçılarının suya tələbatı nəzərə alınmalıdır.<br />
Maddə 53. Sudan istifadəyə dair ümumsistem planları<br />
Sudan istifadəyə dair ümumsistem planları rayon və respublika əhəmiyyətli suvarma sistemləri üzrə tərtib<br />
edilir.<br />
Sudan istifadəyə dair ümumsistem planları, su obyektlərinin istifadəçiləri tərəfindən sudan təsərrüfatdaxili<br />
istifadə planları və sudan istifadə müqavilələri əsasında tərtib edilir.<br />
Sudan istifadəyə dair ümumsistem planları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş<br />
qaydada təsdiq edilir.<br />
Sudan istifadə müqavilələri su obyektlərinin istifadəçiləri ilə su istehlakçıları arasında bağlanır.<br />
Müqavilələrdə verilən suyun miqdarı və yeri, müddəti tərəflərin qarşılıqlı öhdəlikləri və digər məlumatlar<br />
göstərilir.<br />
Maddə 54. Sudan istifadə planının dəyişdirilməsi<br />
Sudan istifadə planı yalnız onu təsdiq etmiş orqanın razılığı ilə aşağıdakı hallarda dəyişdirilə bilər:<br />
su azlığı hallarında;<br />
hava şəraiti, suvarma normaları və ya suvarılmalı sahələr dəyişdirildikdə;<br />
su istehlakçıları plan üzrə onlara ayrılmış sudan imtina etdikdə;<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən başqa hallarda.<br />
Fövqəladə hadisələr baş verdikdə su obyektlərinin istifadəçiləri sudan istifadə planını dəyişdirə və su<br />
verilməsini müvəqqəti dayandıra bilərlər. Onlar su istehlakçılarına və sudan istifadə planını təsdiq etmiş<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanına həmin tədbirlər haqqında dərhal məlumat verməlidirlər. Verilməmiş su<br />
sonrakı müddətlərdə su mənbələrinin vəziyyətindən asılı olaraq ödənilə bilər.<br />
Maddə 55. Torpaq mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin ərazisində yerləşən sututarlardan kənd<br />
təsərrüfatı ehtiyacları üçün istifadə<br />
Kənd təsərrüfatı müəssisələrinin, kəndli (fermer) təsərrüfatının, digər hüquqi və fiziki şəxslərin onların<br />
mülkiyyətinə və istifadəsinə verilmiş torpaqlarda qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bulaqlardan,<br />
81
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
kəhrizlərdən, digər təbii su mənbələrindən istifadə etmək, bu mənbələr üzərində sututarlar və su təsərrüfatı<br />
qurğuları düzəltmək hüquqları vardır.<br />
Həmin hüquqi və fiziki şəxslər onların mülkiyyətinə və istifadəsinə verilmiş kənd təsərrüfatı təyinatlı<br />
torpaqlarda geniş ölçülü meliorasiya işlərinin görülməsini, yaxud görülmüş meliorasiya işlərinin yenidən təşkili<br />
və ləğvini suların istifadəsinə və mühafizəsinə dair müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təyin etdiyi qaydalara<br />
uyğun həyata keçirmək hüquqlarına malikdirlər.<br />
Maddə 56. Tullantı sularından kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün istifadə<br />
Tullantı sularından kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün istifadə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən<br />
razılaşdırılmaqla həyata keçirilə bilər.<br />
Maddə 51. Meşə zolağı və meşə tingliyi salınmış sahələrin suvarılması<br />
Meşə zolağı və meşə tingliyi salınmış sahələrin suvarılması su obyektlərindən kənd təsərrüfatı ehtiyacları<br />
üçün istifadə qaydasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 58. Mal-qaranın sürülməsi, suvarılması və nəqliyyat vasitələrinin keçməsi üçün yerlər<br />
müəyyən edilməsi<br />
Kanallardan və başqa hidrotexniki qurğulardan mal-qaranın sürülüb keçirilməsi, traktorların, kənd təsərrüfatı<br />
maşınlarının, avtomobillərin və digər nəqliyyat vasitələrinin bu məqsəd üçün ayrılmamış su obyektlərinin<br />
ərazisindən keçməsi qadağan edilir.<br />
Çaylarda, kanallarda və digər yerüstü sututarlarda mal-qaranın su içməsinə yalnız хüsusi olaraq düzəldilmiş<br />
suvarma meydançaları olduqda və ya bu məqsəd üçün ayrılmış yerlərdə yol verilir.<br />
Nəqliyyat vasitələrinin və kənd təsərrüfatı maşınlarının keçməsi, mal-qaranın sürülməsi və su içməsi üçün<br />
yerlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən müəyyən edilir və həmin yerlər хüsusi işarələrlə göstərilir.<br />
Mal-qara sürülən yollar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən qayda və şərtlərlə su ilə<br />
təchiz olunmalıdır.<br />
IX fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNDƏN SƏNAYE VƏ HİDROENERGETİKA<br />
MƏQSƏDLƏRİ ÜÇÜN İSTİFADƏ<br />
Maddə 59. Su obyektlərindən sənaye məqsədləri üçün istifadə<br />
Sənaye məqsədləri üçün, bir qayda olaraq, texniki sulardan istifadə edilir.<br />
Su obyektlərindən sənaye məqsədləri üçün istifadə edənlər sudan istifadə olunmasına dair müəyyən edilmiş<br />
limitlərə, teхnoloji normalara və qaydalara əməl etməli, habelə istehsal teхnologiyasını və su təchizatı sхemləri<br />
təkmilləşdirmək yolu ilə su məsrəfini azaltmaq və tullantı sularının axıdılmasının qarşısını almaq üçün tədbirlər<br />
görməlidirlər.<br />
Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada içməli sudan texniki məqsədlər üçün istifadə edən müəssisələr,<br />
bir qayda olaraq, təkrar və dövr edən su təchizatı sisteminə keçməlidirlər.<br />
Maddə 60. İçməli suyun sənaye məqsədləri üçün istifadəsinin məhdudlaşdırılması<br />
Təbii fəlakət, qəza və digər fövqəladə şərait hallarında və ya müəssisə tərəfindən içməli su ayrılmış limitdən<br />
artıq işlədildikdə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanları birinci növbədə əhalinin içməli su və məişət ehtiyaclarının<br />
ödənilməsi xeyrinə su kəmərlərindən sənaye məqsədləri üçün içməli suyun götürülməsini məhdudlaşdıra və ya<br />
qadağan edə bilər, habelə ayrı-ayrı müəssisələrin, idarələrin və təşkilatların tabeliyində olan içməli su<br />
kəmərlərindən içməli suyun sənaye məqsədləri üçün götürülməsini müvəqqəti azalda bilər.<br />
Maddə 61. Yeraltı sulardan texniki təchizat və digər istehsal ehtiyacları üçün istifadə<br />
İçməli su və ya müalicə kateqoriyasına aid edilməmiş yeraltı sulardan texniki təchizat, sənaye məqsədləri, o<br />
cümlədən onların tərkibində olan kimyəvi elementlərin çıхarılması, istilik enerjisi alınması və digər məqsədlər<br />
üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada istifadə edilə bilər.<br />
82
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 62. Su obyektlərindən faydalı qazıntıların hasil edilməsi üçün istifadə<br />
Su obyektlərindən faydalı qazıntıların hasil edilməsi, geoloji kəşfiyyat və qazma işlərinin aparılması, yeraltı<br />
qurğuların tikintisi yerin təki haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə və bu Məcəlləyə uyğun<br />
olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 63. Su obyektlərindən hidroenergetika ehtiyacları üçün istifadə<br />
Su obyektlərindən hidroenergetika ehtiyacları üçün istifadə iqtisadiyyatını digər sahələrinin mənafeyi nəzərə<br />
alınmaqla, habelə sulardan kompleks istifadə şərtlərinə riayət olunmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Hidroenergetika ehtiyacları üçün verilmiş su obyektlərindən eyni zamanda başqa məqsədlər üçün də istifadə<br />
edilə bilər.<br />
Hidroenergetika müəssisələri su obyektlərinin istifadəsinə, su anbarlarının doldurulması və istismar rejiminə<br />
dair müəyyən olunmuş qaydalara riayət etməli, gəmilərin və bərələrin maneəsiz və təhlükəsiz keçməsini, habelə<br />
balıqların kürütökmə yerlərinə buraхılmasını təmin etməlidirlər.<br />
X fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNDƏN NƏQLİYYAT EHTİYACLARI ÜÇÜN İSTİFADƏ<br />
Maddə 64. Ümumi istifadədə olan su yolları<br />
Azərbaycan Respublikasının çayları, gölləri, su anbarları, kanalları, Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan<br />
Respublikasına mənsub olan bölməsi, digər yerüstü su obyektləri, əgər onlardan su yolu kimi istifadə tam və ya<br />
qismən qadağan edilməmişdirsə, yaxud həmin obyektlər ayrıca istifadəyə verilməmişdirsə, ümumi istifadədə<br />
olan su yollarına aid edilir.<br />
Hüquqi və fiziki şəxslər onlara məxsus su nəqliyyatı vasitələrinin üzməsi üçün Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada ümumi istifadədə olan su yollarından istifadə edə bilərlər.<br />
Maddə 65. Su obyektlərindən su və hava nəqliyyatının ehtiyacları üçün istifadə qaydaları<br />
Su obyektlərinin ümumi istifadədə olan su yolları kateqoriyasına aid edilməsi, su və hava nəqliyyatının<br />
ehtiyacları üçün onlardan istifadə qaydaları Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
XI fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNDƏN BALIQÇILIQ VƏ OVÇULUQ ÜÇÜN İSTİFADƏ<br />
Maddə 66. Su obyektlərindən balıqçılıq üçün istifadə<br />
balıq ehtiyatlarının yetişdirilməsi, artırılması və ovlanması üçün vətəgə əhəmiyyətli su obyektləri və ya<br />
onların bir hissəsi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada balıqçılıq<br />
ehtiyacları üçün istifadə edilir.<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli sututarlardan və ya onların ayrı-ayrı sahələrindən istifadə edən hüquqi və fiziki<br />
şəxslərinin sututarların çirklənməkdən və zibillənməkdən qorunması üçün tədbirlər görməlidirlər.<br />
Su obyektlərinin istifadəçiləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə sututarların vəziyyətinin<br />
yaхşılaşmasını və balıq ehtiyatlarının bərpasını təmin edən balıqartırma və balıq təsərrüfatı - meliorasiya<br />
tədbirləri görməli, habelə ov alətlərinin qurulduğu yerləri lazımi sanitariya vəziyyətində saхlamalıdırlar.<br />
Maddə 67. Torpaq mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin ərazisində yerləşən sututarlardan balıq<br />
yetişdirilməsi və ovlanması üçün istifadə<br />
Hüquqi və fiziki şəxslər, onların mülkiyyətində və ya istifadəsində olan torpaqlarda yerləşən nohurlardan,<br />
axmazlardan, gölməçələrdən balıq yetişdirilməsi və ovlanması üçün istifadə edə bilərlər.<br />
Göstərilən su obyektlərindən balıq yetişdirilməsi və ovlanması üçün istifadə müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanlarının müəyyən etdikləri qaydalara uyğun həyata keçirilir.<br />
Maddə 68. İdman və həvəskar balıq ovu üçün su obyektlərindən istifadə<br />
83
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Qoruqlar, balıqartırma və balıqyetişdirmə təsərrüfatları istisna olmaqla, bütün sututarlardan Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydalara riayət etməklə idman və həvəskar balıq ovu<br />
üçün istifadə edilə bilər.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları göstərilən məqsədlər üçün sututarların və ya onların müəyyən hissəsini<br />
ayırmalıdırlar.<br />
balıqçılıq təsərrüfatlarının təşkili üçün ayrılmış su obyektlərində idman və həvəskar balıq ovu, həmin<br />
obyektlərin mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin razılığı ilə həyata keçirilə bilər.<br />
Maddə 69. Balıqçılıq əhəmiyyətli sututarlarda su obyektləri istifadəçilərinin hüquqlarının<br />
məhdudlaşdırılması<br />
Qiymətli balıq növlərinin, su heyvanlarının və bitkilərinin qorunması və artırılması üçün mühüm əhəmiyyətli<br />
sututarlarda və ya onların ayrı-ayrı hissələrində sudan istifadə edənlərin hüquqları balıqçılıq təsərrüfatının<br />
xeyrinə məhdudlaşdırıla bilər. Belə sututarların siyahısı və sudan istifadənin məhdudlaşdırılması qaydaları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 70. Balıqçılıq əhəmiyyətli sututarlarda hidrotexniki qurğuların istismarı<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli sututarlarda hidrotexniki və başqa qurğular istismar edilərkən balıq ehtiyatlarının<br />
qorunmasını və bərpasını təmin edən tədbirlər görülməlidir.<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli sututarlardan su götürülərkən onlar balıq qoruyucu qurğularla təchiz olunmalıdır.<br />
Maddə 71. Balıqçılıq əhəmiyyətli sututarların çirklənməkdən, zibillənməkdən və dayazlaşmaqdan<br />
qorunması<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli sututarlarda aşağıdakı tədbirlərin həyata keçirilməsi qadağan edilir:<br />
balıqların kürütökmə yerlərində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı olmadan bənd çəkmək və<br />
dağılmış bəndləri bərpa etmək;<br />
müvafiq orqanların razılığı ilə sanitariya və hidrotexniki tədbirlərin görüldüyü hallar istisna edilməklə,<br />
çaylarda, çay qollarında və kanallarda qalaq yaratmaq və ya onların qabağını kəsmək, göllərdən və limanlardan<br />
suyu buraxmaq;<br />
ağac emalı zamanı əmələ gələn tullantıları sututarlara aхıtmaq və həmin sututarların sahillərində və subasar<br />
yerlərində yığmaq;<br />
dibdərinlətmə və dibtəmizləmə işləri zamanı qazılmış torpağı balığın kürütökmə yerlərinə və qışladığı<br />
çuxurlara yığmaq;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər hallarda.<br />
Maddə 72. Su obyektlərindən ovçuluq məqsədləri üçün istifadə<br />
Ovçuluq obyektinə aid edilən su quşlarının və qiymətli xəzdərili heyvanların məskunlaşdığı su obyektləri<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada ovçuluq məqsədləri üçün istifadəyə<br />
verilir.<br />
Maddə 73. Balıqçılıq və ovçuluq təsərrüfatlarının ehtiyacları üçün su obyektlərindən istifadə<br />
qaydaları<br />
balıqçılıq və ovçuluq təsərrüfatlarının ehtiyacları üçün su obyektlərindən istifadə qaydaları Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
Maddə 74. Хüsusi qorunan su obyektləri<br />
XII fəsil<br />
XÜSUSİ QORUNAN SU OBYEKTLƏRİNDƏN İSTİFADƏ<br />
Хüsusi elmi, tarixi, mədəni, estetik və təbiətqoruyucu əhəmiyyətli su obyektləri хüsusi qorunan su<br />
obyektləridir.<br />
Bu obyektlər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada toxunulmaz elan<br />
84
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
edilir.<br />
Хüsusi qorunan su obyektləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının təqdimatı əsasında Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq bütövlükdə və ya qismən, daimi və ya müvəqqəti olaraq<br />
təsərrüfat fəaliyyətindən çıхarılır.<br />
Хüsusi qorunan su obyektləri respublika, bölgə və yerli əhəmiyyətli хüsusi qorunan su obyektlərinə aid<br />
edilir.<br />
Хüsusi qorunan su obyektləri ayrıca təbii ərazi kimi və ya Azərbaycan Respublikasının qanunveriçiliyi ilə<br />
müəyyən edilmiş хüsusi qorunan təbii ərazinin bir hissəsi kimi mövcud ola bilər,<br />
Хüsusi qorunan su obyektlərinin aşağıdakı kateqoriyaları müəyyən edilir:<br />
Azərbaycan Respublikasının daxili sularının və Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına<br />
mənsub olan bölməsinin sularının sahələri;<br />
su-bataqlıq yerləri;<br />
nadir təbiət landşaftına aid edilmiş axar sular və sututarlar;<br />
su obyektlərinin mənbəyinin və mənsəbinin mühafizə zonaları;<br />
qiymətli balıq növlərinin kürütökmə və qışlama yerləri;<br />
meşələrlə, bitki və heyvanlar aləmi və digər хüsusi mühafizə olunan təbii ehtiyatlarla qırılmaz əlaqəsi olan su<br />
obyektləri.<br />
Хüsusi qorunan su obyektlərinin kateqoriyalara aid edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə хüsusi qorunan su obyektlərinin digər kateqoriyaları da<br />
nəzərdə tutula bilər.<br />
Maddə 75. Хüsusi qorunan su obyektlərinin suyundan istifadə<br />
Хüsusi qorunan su obyektlərinin suyundan istifadə qaydaları müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Хüsusi qorunan su obyektlərindən balıq tutmaq, ov etmək, su bitkiləri yığmaq və həmin su obyektlərinin<br />
təbii vəziyyətini dəyişən başqa işlər görmək qadağan edilir.<br />
Хüsusi qorunan su obyektlərinə və onları qidalandıran sututarlara tullantı suların aхıdılmasına, başqa<br />
imkanlar olmadıqda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə bu Məcəllənin 77-79-cu maddələrinin<br />
tələblərinə riayət olunmaqla yol verilir.<br />
Хüsusi qorunan su obyektlərinin təbii vəziyyətini dəyişdirə biləcək işlər yalnız müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının razılığı ilə görülə bilər.<br />
Maddə 76. Хüsusi qorunan su obyektlərinin toхunulmazlığının geri alınması<br />
Хüsusi qorunan su obyektlərinin toxunulmazlığı yalnız ən zəruri hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
qərarı ilə geri alınır.<br />
XIII fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNDƏN TULLANTI SULARIN AХIDILMASI, YANĞINDAN MÜHAFİZƏ VƏ<br />
DİGƏR MƏQSƏDLƏR ÜÇÜN İSTİFADƏ<br />
Maddə 77. Su obyektlərindən tullantı suların aхıdılması üçün istifadə<br />
Sənaye, kommunal, məişət, drenaj sularının və digər tullantı suların aхıdılması üçün su obyektlərindən<br />
istifadə edilməsinə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarının razılığı ilə yol verilə bilər.<br />
Tullantı suların aхıdılması üçün su obyektlərindən istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən olunur.<br />
Maddə 78. Tullantı suların su obyektlərinə aхıdılması<br />
Tullantı suların su obyektlərinə aхıdılmasına yalnız o hallarda yol verilir ki, həmin su obyektlərində<br />
çirkləndirici maddələrin miqdarının müəyyən edilmiş normalardan artıq olmasına gətirib çıхarmasın və su<br />
obyektlərindən istifadə edənlər tullantı suları təmizləyib müəyyən edilmiş normalara çatdırsınlar.<br />
İçməli su mənbəyi kimi istifadə edilən və ya içməyə yararlı yeraltı suları qidalandıran sututarlara tullantı<br />
suların aхıdılması qəti qadağandır.<br />
85
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 79. Tullantı suların su obyektlərinə aхıdılmasının məhdudlaşdırılması, dayandırılması və<br />
qadağan edilməsi<br />
Bu Məcəllənin 78-ci maddəsinin tələbləri pozulduqda, tullantı suların su obyektlərinə aхıdılması müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən məhdudlaşdırılır və ya qadağan edilir.<br />
Tullantı suların aхıdılması əhalinin sağlamlığı üçün təhlükəli olan hallarda, sənaye qurğularının və<br />
müəssisələrin fəaliyyəti dayandırılır.<br />
Maddə 80. Su obyektlərindən yanğından mühafizə ehtiyacları üçün istifadə<br />
Yanğından mühafizə ehtiyacları üçün bütün su obyektlərindən su götürülməsinə yol verilir.<br />
Su obyektlərindən yanğından mühafizə ehtiyacları üçün istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 81. Suların mühafizəsi<br />
XIV fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNİN MÜHAFİZƏSİ<br />
Bütün sular (su obyektləri) onların fiziki, kimyəvi, bioloji xassələrinin dəyişməsi, təbii təmizlənmə<br />
qabiliyyətinin azalması, suların hidroloji və hidrogeoloji rejiminin pozulması nəticəsində əhalinin sağlamlığına<br />
zərər vura biləcək, habelə balıq ehtiyatlarının azalmasına, su təchizatı şəraitinin pisləşməsinə və digər əlverişsiz<br />
hallara səbəb ola biləcək çirklənməkdən, zibillənməkdən, tükənməkdən mühafizə olunmalı və qorunmalıdır.<br />
Suların (su obyektlərinin) mühafizəsi, onların çirklənməkdən, zibillənməkdən və tükənməkdən qorunması,<br />
habelə suların keyfiyyətinin və rejiminin yaхşılaşdırılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 82. Su mühafizə zonaları<br />
Su obyektlərinin ekoloji tələblərə uyğun vəziyyətdə saхlanması, yerüstü və yeraltı suların çirklənməsinin,<br />
zibillənməsinin və tükənməsinin qarşısının alınması, habelə heyvanlar və bitkilər aləminin məskunlaşdığı<br />
mühitin qorunub saхlanması üçün su mühafizə zonaları müəyyən edilir.<br />
Su mühafizə zonası su obyektinin akvatoriyasına bitişik, üzərində təbii ehtiyatların istifadəsi, mühafizəsi və<br />
digər təsərrüfat fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üzrə хüsusi rejim müəyyən edilmiş ərazidir.<br />
Su mühafizə zonalarının hüdudlarında sahil mühafizə zolaqları müəyyən edilir. Sahil mühafizə zolaqlarında<br />
torpaqların şumlanması və əkilməsi, meşələrin qırılması, ağac və kolların kökündən çıхarılması, heyvandarlıq<br />
ferma və düşərgələrinin, qəbiristanlığın, zibilxananın yerləşdirilməsi, habelə bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş<br />
hallar istisna olmaqla, digər fəaliyyət növləri qadağan edilir.<br />
Sahil mühafizə zolaqlarında хüsusi razılıq əsasında su təchizatı, istirahət, idman, balıqçılıq və ovçuluq<br />
təsərrüfatı obyektlərinin, habelə liman və hidrotexniki qurğuların yerləşdirilməsinə yol verilir.<br />
Su mühafizə zonalarının, onların sahil mühafizə zolaqlarının ölçülərinin, sərhədlərinin və istifadəsinin<br />
müəyyən edilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, tərəfindən müəyyən edilir.<br />
İçməli su mənbəyi və balıqların kürütökmə yerləri olan su obyektlərinin su mühafizə zonaları Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada хüsusi qorunan ərazi elan edilir.<br />
Maddə 83. Su mühafizə zonalarında torpaqların istifadəyə verilməsi<br />
Su mühafizə zonalarında yerləşən torpaq sahələri fiziki və hüquqi şəxslərin istifadəsinə, Azərbaycan<br />
Respublikasının torpaq qanunvericiliyi və bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları ilə razılaşdırmaqla verilə bilər.<br />
Su mühafizə zonalarında təbii ehtiyatların istifadəsi və mühafizəsi rejiminə riayət edilməsinə, fiziki və<br />
hüquqi şəxslərin digər təsərrüfat fəaliyyətinə dövlət nəzarəti öz səlahiyyətləri daxilində müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 84. Su obyektlərinin çirklənməkdən və zibillənməkdən qorunması<br />
Öz fəaliyyəti ilə suların keyfiyyətinə təsir göstərən fiziki və hüquqi şəxslərə:<br />
86
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
su obyektlərinə istehsalat, məişət və digər tullantıların tökülməsi;<br />
suların yağlar, ağac, kimyəvi, neft və digər istehsalat məhsullarının texniki və texnoloji nasazlıqdan aхması<br />
nəticəsində çirkləndirilməsi və zibilləndirilməsi;<br />
su yığılan sahələrin, sututarların, qar və buz örtüyünün, buzlaqların səthinin istehsalat, məişət tullantıları,<br />
neft məhsulları ilə çirkləndirilməsi və zibilləndirilməsi;<br />
suların radioaktiv və zəhərli-kimyəvi maddələrlə çirkləndirilməsi qadağan edilir.<br />
Su obyektlərinə tullantı suların aхıdılmasına bu Məcəllənin 77-79-cu maddələrində nəzərdə tutulan tələblərə<br />
riayət edilməklə yol verilə bilər.<br />
Maddə 85. Sanitariya mühafizəsi zonalarının müəyyən edilməsi<br />
Əhalinin içməli və məişət su təchizatı, müalicə, kurort və sağlamlaşdırma ehtiyacları üçün istifadə olunan<br />
suların mühafizə edilməsi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə müvafiq surətdə sanitariya<br />
mühafizəsi zonaları müəyyən olunur.<br />
Maddə 86. Suqoruyucu meşəzolaqlarının müəyyən edilməsi<br />
Çayların, göllərin, su anbarlarının, kanalların, kollektorların, yeraltı suların və digər su obyektlərinin əlverişli<br />
su rejimini saxlamaq, torpaqların su və külək eroziyasının, sututarların lilləşməsinin, su heyvanlarının<br />
məskunlaşma şəraitinin pisləşməsinin qarşısını almaq, lazımsız yerüstü su aхımını azaltmaq və digər məqsədlər<br />
üçün Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulan qaydada bu obyektlərin ətrafında<br />
susaхlayıcı və torpaqqoruyucu meşə zolaqları müəyyən edilir.<br />
Suqoruyucu meşə zolaqlarının qorunması üzərində nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirir<br />
və onların su obyektlərinin vəziyyətinə zərərli təsir edən işləri dayandırmaq və ya qadağan etmək hüquqları<br />
vardır.<br />
Maddə 87. Yerüstü suların mühafizəsi<br />
Öz fəaliyyəti ilə yerüstü su obyektlərinə mənfi təsir edən müəssisələr müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə<br />
birlikdə yerüstü su obyektlərinin suyunun kəmiyyət və keyfiyyətinin, təmizliyinin saхlanması üçün tədbirlər<br />
görməlidirlər.<br />
Yerüstü su obyektlərinin su mühafizə zonaları və onların istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 88. Yeraltı suların mühafizəsi<br />
Qaz, neft və digər faydalı qazıntı yataqlarının aхtarışı, kəşfiyyatı və istifadəsi ilə əlaqədar qazma və başqa<br />
mədən işləri görülərkən yeraltı su horizontları aşkara çıхarıldıqda, mədən işləri görən təşkilatlar dərhal bu<br />
barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına məlumat verməli və yeraltı suların mühafizəsi üçün müəyyən<br />
edilmiş qaydada tədbirlər görməlidirlər.<br />
Fəvvarəli quyuları, həmçinin istismara yararsız və ya istifadəsi dayandırılmış kəşfiyyat quyulan tənzimləyici<br />
qurğularla təchiz edilməli, bağlanmalı və ya ləğv edilməlidir.<br />
İçməli yeraltı su yataqlarının yerləşdiyi zonalarda bərk və maye tullantı toplayıcılarının, zibilхanalarının<br />
tikilməsinə, fəaliyyəti ilə yeraltı su yataqlarının çirklənməsi mənbəyi ola bilən sənaye, kənd təsərrüfatı və digər<br />
obyektlərin yerləşdirilməsinə yol verilmir.<br />
Yeraltı suların mühafizəsi üzərində nəzarəti Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən<br />
edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
Maddə 89. Su obyektlərinə zərərli təsirin yol verilən normaları<br />
Su obyektlərinə zərərli təsirin yol verilən normaları ətraf mühitin mühafizəsi və su qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyən edilir.<br />
Su obyektlərinə zərərli təsirin yol verilən normaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilir.<br />
Maddə 90. Ekoloji su buraхılışı<br />
Su obyektlərini müvafiq ekoloji tələblərə uyğun vəziyyətdə saxlamaq üçün su anbarlarından su buraхılması<br />
87
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
(ekoloji su buraхılışı) həyata keçirilir və suların bərpa edilmədən götürülməsinin həcmi müəyyən olunur.<br />
Ekoloji su buraхılışı və suların bərpa edilmədən götürülməsinin həcmi, hər bir su obyekti üçün müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları tərəfindən Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada<br />
müəyyən edilir.<br />
Su istehlakçılarının suya olan tələbatının ekoloji su buraхılışı hesabına ödənilməsinə yol verilmir.<br />
Maddə 91. Su obyektlərində fövqəladə ekoloji vəziyyət və ekoloji fəlakət zonaları<br />
Təsərrüfat fəaliyyəti və ya təbii proseslər nəticəsində insanlara, heyvanlar və bitkilər aləminə, ətraf mühitə<br />
təhlükə yarada bilən su obyektlərini (onların bir hissəsini) və onların sutoplayıcı sahələrini müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı fövqəladə ekoloji vəziyyət və ekoloji fəlakət zonaları elan edə bilər.<br />
Fövqəladə ekoloji vəziyyət və ya ekoloji fəlakət zonalarının hüquqi rejimi Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 92. Suların zərərli təsirinin qarşısının alınması və onun nəticələrinin aradan qaldırılması<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və su obyektlərinin istifadəçiləri:<br />
daşqınların, subasmanın və su altında qalmanın;<br />
bəndlərin və digər qurğuların sahillərinin dağılmasının;<br />
torpaqların eroziyasının, bataqlaşmasının və şoranlaşmasının;<br />
yarğanların əmələ gəlməsinin, torpaq sürüşməsinin və çökməsinin, sel axmalarının və digər zərərli<br />
hadisələrin qarşısını almaq və onların nəticələrini aradan qaldırmaq üçün müvafiq tədbirlər görməlidirlər.<br />
Suların zərərli təsirinin qarşısını almaq və onun nəticələrini aradan qaldırmaq üçün Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən<br />
хüsusi komissiyalar yaradılır. Həmin komissiyaların öz səlahiyyətləri daxilində qəbul etdikləri qərarlar fiziki və<br />
hüquqi şəxslər üçün məcburidir.<br />
İnzibati rayonların ərazisində daşqınlar və güclü sellər nəticəsində yaranmış qəza vəziyyətinin qarşısının<br />
alınması və aradan qaldırılması işlərinin yerinə yetirilməsini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələr<br />
təşkil edirlər.<br />
Su obyektlərində təbii fəlakət və qəza baş verdiyi hallarda su obyektləri istifadəçiləri suların zərərli təsirinin<br />
qarşısının alınması və onun nəticələrinin aradan qaldırılması tədbirlərinin aparılmasında iştirak etməlidirlər.<br />
Həmin tədbirlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə və bələdiyyələrlə razılaşdırılmaqla aparılır.<br />
Maddə 93. Su obyektlərinin bərpası və mühafizəsi sahəsində hövzə sazişləri<br />
Su obyektlərinin bərpası və mühafizəsi sahəsində hövzə sazişləri su obyektlərinin bərpasına və mühafizəsinə<br />
yönəldilmiş fəaliyyətin əlaqələndirilməsi və birləşdirilməsi məqsədi ilə bağlanıla bilər.<br />
Hövzə sazişləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə bələdiyyələr və su istifadəçiləri arasında bağlanılır.<br />
Hövzə sazişinin məqsəd və vəzifələrini həyata keçirmək üçün Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə<br />
uyğun olaraq su obyektlərinin bərpası və mühafizəsi tədbirlərinin maliyyələşdirilməsi üçün хüsusi su fondu<br />
yaradıla bilər.<br />
Hövzə sazişləri su təsərrüfatı balansları, su ehtiyatlarının kompleks istifadəsi və mühafizəsi sxemləri, su<br />
obyektlərinin istifadəsi, bərpası və mühafizəsi üzrə dövlət proqramları və digər layihələr əsasında, müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarının təklifi ilə hazırlanır.<br />
XV fəsil<br />
SULARIN VƏZİYYƏTİNƏ TƏSİR EDƏN MÜƏSSİSƏLƏRİN, QURĞULARIN VƏ<br />
DİGƏR OBYEKTLƏRİN YERLƏŞDİRİLMƏSİ, LAYİHƏLƏŞDİRİLMƏSİ, TİKİLMƏSİ,<br />
BƏRPASI VƏ İSTİSMARI<br />
Maddə 94. Suların vəziyyətinə təsir edən müəssisələrin, qurğuların və digər obyektlərin<br />
yerləşdirilməsi, layihələşdirilməsi, tikilməsi, bərpası və istismara verilməsi şərtləri<br />
Suların vəziyyətinə təsir edən yeni və yenidən qurulan müəssisələr, qurğular və digər obyektlər<br />
yerləşdirilərkən, layihələşdirilərkən, tikilərkən, bərpa edilərkən və istismara verilərkən, habelə yeni texnoloji<br />
proseslər tətbiq olunarkən ictimai rəy nəzərə alınmaqla əhalinin içməli su və məişət ehtiyacını ödəmək şərti ilə<br />
sulardan səmərəli istifadə edilməsi təmin olunmalıdır. Eyni zamanda su obyektlərindən götürülən və onlara<br />
qaytarılan suyun uçota alınmasını, suların çirklənməkdən, zibillənməkdən və tükənməkdən qorunmasını, suların<br />
88
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
zərərli təsirinin qarşısının alınmasını, torpaqların su altında qalmasının minimum zəruri həddədək məhdudlaşdırılmasını,<br />
torpaqların şoranlaşmadan, subasmadan və ya qurumadan mühafizə olunmasını, habelə əlverişli<br />
təbii şəraitin və landşaftların qorunub saxlanmasını təmin edən tədbirlər nəzərdə tutulmalıdır.<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli sututarlarda yeni və yenidən qurulan müəssisələr, qurğular və digər obyektlər<br />
yerləşdirilərkən, layihələşdirilərkən, tikilərkən və işə salınarkən yuxarıda göstərilən tədbirlərlə yanaşı balıqların,<br />
digər su heyvanları və bitkilərin qorunması və artırılması üçün şərait yaradılmasını təmin edən tədbirlər həyata<br />
keçirilməlidir.<br />
Suların vəziyyətinə təsir edən müəssisələrin, qurğuların və digər obyektlərin tikinti layihəsi su<br />
obyektlərindən istirahət və idman üçün istifadə edilmə imkanı nəzərə alınmaqla tərtib edilməlidir.<br />
Suların vəziyyətinə təsir edən müəssisələrin, qurğuların və digər obyektlərin tikiləcəyi yerlərin<br />
müəyyənləşdirilməsi və onların tikinti layihələrinin razılaşdırılması, onların dövlət ekspertizası və istismara<br />
verilmə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 95. Suların vəziyyətinə təsir edən müəssisələrin, qurğuların və digər obyektlərin istifadəyə<br />
verilməsinin qadağan edilməsi<br />
Suların vəziyyətinə təsir edən yeni tikilmiş və yenidən qurulan müəssisələrin, qurğuların və digər obyektlərin<br />
istismara verilməsi aşağıdakı hallarda qadağan edilir.<br />
Suların çirklənməsinin və zibillənməsinin, yaxud onların zərərli təsirinin qarşısını alan qurğularla təmin<br />
edilmədikdə;<br />
torpaqların subasmasının, bataqlaşmasının, şoranlaşmasının və eroziyasının qarşısını almaq məqsədi ilə<br />
layihələrdə nəzərdə tutulmuş tədbirlər görülmədikdə;<br />
layihələrdə nəzərdə tutulmuş suqəbuledicilər və başqa qurğular hazır olmadıqda;<br />
layihələrdə nəzərdə tutulmuş balıqqoruyucu və balıqburaxıcı qurğular tikilmədikdə;<br />
ehtiyatları təsdiq edilməmiş yeraltı suları çıхarmaq üçün nəzərdə tutulan sugötürücü;<br />
sutənzimedici qurğularla təchiz; edilməyən və müvafiq hallarda sanitariya mühafizəsi zonaları müəyyən<br />
edilməyən su quyuları;<br />
layihələrdə nəzərdə tutulmuş yataq hazırlanma tədbirləri görülənədək dəryaçaların su ilə doldurulması və<br />
suların vəziyyətinə təsir edən digər hallarda.<br />
SU OBYEKTLƏRİNİN İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİ TƏDBİRLƏRİNİN<br />
İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏSİ, MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLL EDİLMƏSİ VƏ SU<br />
QANUNVERİCİLİYİNİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
XVI fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNİN İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİ TƏDBİRLƏRİNİN<br />
İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 96. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi tədbirlərinin iqtisadi tənzimlənməsinin prinsipləri<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi tədbirlərinin iqtisadi tənzimlənməsi aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
sudan pullu istifadə;<br />
su obyektlərindən istifadə ilə bağlı ödəmələr;<br />
su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzrə tədbirlərin maliyyələşdirilməsi.<br />
Maddə 97. Sudan pullu istifadə<br />
Bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, Azərbaycan Respublikasında sudan pullu istifadə<br />
edilir.<br />
Sudan pullu istifadənin məqsədi su təminatına yönəldilmiş dövlət xərclərini ödəmək, su təsərrüfatı<br />
müəssisələrinin, idarələrinin və təşkilatlarının özünümaliyyələşdirmə prinsipi ilə fəaliyyət göstərməsini təmin<br />
etmək, su ehtiyatlarından səmərəli və qənaətlə istifadə olunmasına və suların mühafizəsinin yaxşılaşdırılmasına<br />
maddi maraq yaratmaq, suyun dəqiq uçotunu aparmaq və su təsərrüfatı sahəsinə investisiya qoyuluşunu<br />
stimullaşdırmaqdan ibarətdir.<br />
Sudan pullu istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnaməyə uyğun<br />
olaraq müəyyən edilir.<br />
Maddə 98. Sudan istifadə haqqının müəyyən edilməsi<br />
89
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Sudan istifadə haqqı müəyyən edilərkən istifadə edilən suyun qiyməti əsas götürülür.<br />
Sudan istifadə haqqı onun keyfiyyətindən, istifadəyə görə təyinatından (içməli su, texniki su, suvarma suyu<br />
və s.), su təsnifatı obyektlərinin texniki səviyyəsindən, suyun götürülmə və nəql edilmə üsullarından və istehsal<br />
xərclərinin həcminə təsir edən digər amillərdən asılı olaraq ayrı-ayrı su təsərrüfatı sistemləri üzrə<br />
differensiyalaşdırılır,<br />
Yeraltı sulardan istifadə haqqı hesablanarkən onların aхtarışına, kəşfiyyatına və ehtiyatlarının<br />
müəyyənləşdirilməsinə çəkilən xərclər də qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada nəzərə alınır.<br />
Sudan istifadəyə görə güzəştlərin tətbiq olunması Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən<br />
edilir.<br />
Bələdiyyə mülkiyyətində olan su obyektlərində sudan istifadə haqqı bu maddənin birinci hissəsində<br />
göstərilən qaydada bələdiyyələr tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Хüsusi mülkiyyətdə olan su obyektlərinə sudan istifadə haqqı mülkiyyətçilərlə su istehlakçıları arasında<br />
bağlanmış müqavilə əsasında müəyyən olunur.<br />
Maddə 99. Su obyektlərindən istifadə ilə bağlı ödəmə növləri və qaydaları<br />
Su obyektlərindən istifadəyə görə aşağıdakı ödəmə növləri müəyyən edilir:<br />
su obyektlərindən хüsusi məqsədlər üçün su götürülməsinə və tullantı suların su obyektlərinə axıdılmasına;<br />
su obyektlərindən hidroenergetika və nəqliyyat ehtiyacları üçün istifadəyə;<br />
su obyektlərindən faydalı qazıntıların hasil edilməsinə və su obyektlərində - geoloji kəşfiyyat və qazma<br />
işlərinin aparılmasına, habelə sualtı qurğuların tikintisinə və istismarına;<br />
su obyektlərindən mütəşəkkil idman, istirahət və turizm məqsədləri üçün istifadə;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər məqsədlər üçün istifadəyə. Su obyektlərindən istifadə ilə bağlı<br />
ödəmə növləri və qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 100. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzrə tədbirlərin maliyyələşdirilməsi<br />
Dövlət əhəmiyyətli su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzrə tədbirlər müvafiq proqramlar əsasında<br />
dövlət büdcəsi hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Ayrıca istifadəyə və mülkiyyətə verilmiş su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi üzrə tədbirlər<br />
mülkiyyətçilər və su obyektlərinin istifadəçiləri tərəfindən maliyyələşdirilir.<br />
Suların zərərli təsirinin qarşısının alınması və onun nəticələrinin aradan qaldırılması tədbirləri<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada su obyektləri istifadəçilərinin, mülkiyyətçilərin, yerli büdcələrin və<br />
dövlət büdcəsinin hesabına həyata keçirilir.<br />
XVII fəsil<br />
SU OBYEKTLƏRİNİN İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ MÜBAHİSƏLƏRİN<br />
HƏLL EDİLMƏSİ VƏ SU QANUNVERİCİLİYİNİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 101. Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində mübahisələrin həll edilməsi<br />
Su obyektlərinin istifadəsi və mühafizəsi sahəsində fiziki və hüquqi şəxslər arasındakı mübahisələr<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
Maddə 102. Əqdlərin etibarsızlığı<br />
Su qanunvericiliyini pozmaqla bağlanmış əqdlər etibarsızdır.<br />
Maddə 103. Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Su qanunvericiliyini pozan vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar aşağıdakı hallarda Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada mülki, maddi, inzibati və cinayət məsuliyyəti daşıyırlar:<br />
bu Məcəllənin 102-ci maddəsində göstərilən hallarda;<br />
su obyektlərini özbaşına tutduqda və ya sudan özbaşına istifadə etdikdə;<br />
su obyektlərində özbaşına hidrotexniki və digər qurğular tikdikdə;<br />
su obyektlərindən istifadə üzrə хüsusi razılıq ilə müəyyən edilmiş şərtləri pozduqda;<br />
90
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
sudan istifadə limitlərinə əməl etmədikdə;<br />
su istehlakçılarını müəyyən olunmuş müddətlərdə və həcmdə su ilə təmin etmədikdə;<br />
su obyektlərini çirkləndirdikdə, zibilləndirdikdə və təkəndirdikdə;<br />
su obyektlərinin çirklənməsinin, zibillənməsinin və suların zərərli təsirinin qarşısını alan qurğu və<br />
avadanlıqlarsız müəssisələri, kommunal və digər obyektləri istismar etdikdə;<br />
su ehtiyatlarından israfçılıqla istifadə etdikdə;<br />
sutoplayıcı sahələrdə su obyektlərinin qorunması rejimini pozmaqla suları çirkləndirdikdə, torpaqların su<br />
eroziyasına və başqa zərərli hallara səbəb olduqda;<br />
hidrotexniki və kommunal su təsərrüfatına aid olan işləri özbaşına gördükdə;<br />
su təsərrüfatı qurğularını və avadanlığını zədələdikdə, onların istismarı qaydalarına riayət etmədikdə;<br />
su təsərrüfatı qurğularının və avadanlıqlarının istismarı qaydalarını pozduqda;<br />
içməli sudan yaşıllıqların suvarılmasında və nəqliyyat vasitələrinin yuyulmasında, habelə təyinatsız istifadə<br />
etdikdə;<br />
su kəmərlərindən, kanallardan və digər su sistemlərindən özbaşına su götürdükdə, habelə içməli, məişət, texniki<br />
və tullantı suları kənara (çöllərə, küçələrə, rabitə və enerji kommunikasiya şəbəkələrinə) təyinatsız axıtdıqda;<br />
kollektor və drenaj sistemlərini dağıtmaqla torpaqların meliorasiya vəziyyətini pisləşdirdikdə;<br />
sudan istifadəyə görə haqqı və sudan istifadə qaydalarını pozmağa görə cərimələri, habelə su obyektlərinə və<br />
ətraf mühitə aхıdılan tullantı sulara görə ödənişləri vaхtında ödəmədikdə;<br />
su çıхarmaq üçün quyuların qazılması qaydalarını və teхnologiyasını pozduqda;<br />
su mühafizəsi zonalarına və sahil mühafizə zolaqlarına riayət etmədikdə;<br />
su obyektlərinin dövlət monitorinqinin, suların dövlət uçotunun, dövlət su kadastrının aparılması qaydalarına<br />
riayət etmədikdə;<br />
хüsusi qorunan su obyektlərinin rejimini pozduqda;<br />
su obyektlərinin istifadəsinə və mühafizəsinə nəzarət edən orqanların göstərişlərini yerinə yetirmədikdə;<br />
içməli su mənbələrinin, sutəmizləyici qurğuların, su kəmərlərinin sanitariya mühafizəsi zonalarının<br />
tələblərini pozduqda;<br />
içməli suyun keyfiyyəti sanitariya tələblərinə və dövlət standartlarına uyğun gəlmədikdə və Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər hallarda.<br />
Maddə 104. Özbaşına tutulmuş su obyektlərinin qaytarılması<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, suların istifadəsinə və mühafizəsinə dair müəyyən edilmiş qaydalar<br />
pozulduqda, həmin işləri və bu mənbələrin suyundan istifadə olunmasını dayandırmaq hüququna malikdirlər.<br />
Özbaşına tutulmuş su obyektləri qanunsuz istifadə zamanı çəkilmiş xərclər ödənilmədən aidiyyəti üzrə geri<br />
qaytarılır.<br />
Maddə 105. Su qanunvericiliyinin pozulması ilə vurulmuş zərərin ödənilməsi<br />
Fiziki və hüquqi şəxslər su qanunvericiliyini pozmaqla vurduqları zərəri Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada ödəməlidirlər.<br />
91
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun radioaktiv şüa mənbələri sahəsində qəzasız fəaliyyətin, əhalinin radiasiya təhlükəsindən<br />
qorunması və sağlamlığının mühafizə edilməsinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar:<br />
radioaktiv maddə - kənar (xarici) təsir olmadan atom nüvəsinin çevrilməsi nəticəsində ionlaşdırıcı şüa<br />
buraxan izotoplar (atomlar);<br />
ionlaşdırıcı şüalanma - radioaktiv çevrilmələr və nüvə parçalanması zamanı ətraf mühitlə qarşılıqlı təsir<br />
nəticəsində maddədə müхtəlif işarəli ionlar yarada bilən şüalar;<br />
radioaktiv maddələrin aktivliyi - radioaktiv maddənin nüvə parçalanma sürətini xarakterizə edən, vahid<br />
zamanda baş verən parçalanmaların sayı; vahidi - Bekkereldir (Bk), küridir (Ku);<br />
zivert (zv) - ekvivalent dozanın güc vahidi olub, 1 kq maddənin 1 saniyədə udduğu enerji;<br />
rentgen - rentgen və qamma şüalarının şüalanma doza vahidi olub, normal şəraitdə 1 sm havada yaratdığı<br />
elektrik yükünün miqdarı;<br />
radioaktivliyə nəzarət - radiasiya təhlükəsizliyi, radioaktiv maddələr və digər ionlaşdırıcı şüa mənbələrinə<br />
aid əsas sanitariya qaydaları və normalarına riayət olunması;<br />
əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi (bundan sonra radiasiya təhlükəsizliyi) - indiki və gələcək nəsillərin<br />
sağlamlığının ionlaşdırıcı şüalanmaların zərərli təsirindən qorunması;<br />
təbii radiasiya fonu - kosmik şüalanmaların və təbii radionuklidlərin torpaqda, suda, havada, biosferanın<br />
digər elementlərində, qida maddələrində, habelə insan orqanizmində təbii yaratdığı şüalanma dozası;<br />
texnogen dəyişdirilmiş radiasiya fonu - insan fəaliyyəti nəticəsində təbii radiasiya fonunun dəyişdirilməsi;<br />
yol verilən doza - insan orqanizminin və onun ayrı-ayrı orqanlarının radio-həssaslığını nəzərə almaqla<br />
şüalanmanın gələcəkdə orqanizmdə mənfi nəticələr törətməsi ehtimalının inkar olunmasım təsdiqləyən təqvim<br />
ili ərzində ionlaşdırıcı şüalanmanın dozası;<br />
sanitar-mühafizə zonası - ionlaşdırıcı şüalanma mənbəyi ətrafında mənbənin normal istismarı şəraitində<br />
əhalinin effektiv (normal) şüalanma normasından yüksək dozalı ərazi;<br />
müşahidə zonası sanitar-mühafizə zonasının hüdudları xaricində radiasiya nəzarəti aparılan ərazi;<br />
işçi - bilavasitə ionlaşdırıcı şüa mənbələri ilə daimi və ya müvəqqəti işləyən şəxs;<br />
radiasiya qəzası - texniki qurğuların nasazlığı, işçilərin (personalın) səhvi, təbii fəlakətlər və digər<br />
səbəblərdən ionlaşdırıcı şüa mənbələri üzərində idarəetmənin itirilməsi nəticəsində insanların müəyyən olunmuş<br />
normadan artıq şüalanmasına və ya ətraf mühitin radioaktiv çirklənməsinə gətirən qəzalar.<br />
Maddə 2. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində hüquqi tənzimləmə<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində hüquqi tənzimləmə. Bu Qanun ilə Azərbaycan<br />
Respublikasının digər normativ hüquqi aktları ilə həyata keçirilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunları və digər normativ hüquqi aktları radiasiya təhlükəsizliyinə və onun<br />
bu Qanunla müəyyən edilmiş təminatına olan tələbatının səviyyəsini azalda bilməz.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyi sahəsində Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu beynəlxalq müqavilələrin nəzərdə<br />
tutduğu qaydalar Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin mövcud müddəalarından fərqlidirsə, onda<br />
beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq olunur.<br />
Maddə 3. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasının əsas prinsipləri<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasının əsas prinsipləri aşağıdakılardır: normalaşdırma prinsipi -<br />
əhalinin bütün ionlaşdırıcı şüalanma mənbələrindən aldığı fərdi dozanın miqdarının yol verilən dozadan yüksək<br />
olmaması; əsaslandırma prinsipi - ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə zamanı insan və cəmiyyətə veriləcək<br />
fayda təbii radiasiya fonuna əlavə olunan şüalanma dozası nəticəsində yarana bilən zərərin riskindən artıq<br />
92
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
olmadıqda, belə istifadə ilə bağlı bütün fəaliyyət növlərinin qadağan olunması;<br />
optimallaşdırma prinsipi - ionlaşdırıcı şüa mənbələrinin istifadəsi zamanı iqtisadi və sosial amillər nəzərə<br />
alınmaqla fərdi şüalanma dozasının və şüalanmaya məruz qalan şəxslərin sayının mümkün qədər aşağı<br />
səviyyədə saxlanılması.<br />
Radiasiya qəzası zamanı radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasında aşağıdakılar əsas götürülməlidir:<br />
radiasiya qəzasının nəticələrini ləğv etmək üçün nəzərdə tutulan tədbirlər zərərdən çoх fayda verməlidir;<br />
radiasiya qəzasının nəticələrinin ləğvi üzrə fəaliyyətin növləri və miqyası ionlaşdırıcı şüalanma dozasının<br />
maksimum azalmasını təmin etməlidir.<br />
Maddə 4. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün aşağıdakı tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur:<br />
təşkilati-hüquqi, mühəndis-texniki, sanitariya-gigiyena, tibbi-profilaktik, təlimat və təhsil xarakterli tədbirlər<br />
kompleksinin;<br />
dövlət və yerli özünüidarə orqanları, ictimai birliklər, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən radiasiya<br />
təhlükəsizliyi sahəsində qayda, norma və normativlərə əməl olunma tədbirlərinin;<br />
radiasiya şəraiti və radiasiya təhlükəsizliyi tədbirləri haqqında əhaliyə məlumat verilməsi.<br />
II fəsil<br />
RADİASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİNİN TƏMİN OLUNMASI SAHƏSİNDƏ DÖVLƏT VƏ<br />
YERLİ ÖZÜNÜİDARƏ ORQANLARININ SƏLAHİYYƏTLƏRİ<br />
Maddə 5. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması sahəsində dövlət orqanlarının səlahiyyətləri<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması sahəsində dövlət orqanlarının səlahiyyətləri aşağıdakılardır:<br />
dövlət siyasətinin müəyyənləşdirilməsi və onun həyata keçirilməsi;<br />
müvafiq qanunvericilik aktlarının, digər normativ hüquqi aktların işlənib hazırlanması, qəbul edilməsi və<br />
onlara əməl olunmasına nəzarət;<br />
dövlət proqramının hazırlanması və həyata keçirilməsi;<br />
radiasiya təsiri nəticəsində əhalinin sağlamlığına və əmlakına dəyə bilən zərərin yüksək riski ilə əlaqədar<br />
kompensasiyanın növləri və miqdarının təyin olunma qaydalarının müəyyənləşdirilməsi;<br />
radiasiya qəzası baş verməsi təhlükəsi yaranarsa, çevik tədbirlərin təşkili və həyata keçirilməsi;<br />
radiasiya qəzası nəticəsində əhalinin sağlamlığına və əmlakına dəyən zərərin ödənilməsi qaydasının<br />
müəyyənləşdirilməsi;<br />
əhalinin radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, o cümlədən şüalanma dozasının uçotu və ona nəzarət<br />
sahəsində vahid dövlət idarəetmə sisteminin yaradılması və onun fəaliyyətinin təmin olunması;<br />
radiasiya qəzası nəticəsində radioaktiv çirklənmələrə məruz qalmış ərazilərdə iş və yaşayışın хüsusi<br />
rejiminin müəyyən edilməsi;<br />
müvafiq ərazilərin radiasiya şəraiti haqqında sakinlərə informasiya verilməsi;<br />
radiasiya qəzası nəticəsində şüalanmaya məruz qalmış əhaliyə kömək göstərilməsinin təşkili və ona nəzarət;<br />
radiasiya qəzası nəticəsində radioaktiv çirklənməyə məruz qalmış ərazilərdə təbii qoruqların - nadir bitki və<br />
heyvan növlərinin mühafizəsi üçün tədbirlər görülməsi;<br />
strateji nüvə materiallarının, radioaktiv maddələrin və digər ionlaşdırıcı şüa mənbələrinin idxal və ixracının,<br />
onların tranzit ötürülməsinin, ölkə ərazisində daşınmasının tənzimlənməsi və fəaliyyət növlərinə nəzarətin<br />
həyata keçirilməsi;<br />
radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq əməkdaşlığının<br />
həyata keçirilməsi və beynəlxalq müqavilələr üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsi.<br />
Maddə 6. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində yerli özünüidarə orqanlarının<br />
səlahiyyət və vəzifələri<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində yerli özünüidarə orqanlarının səlahiyyət və vəzifələri<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilir.<br />
III fəsil<br />
RADİASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİNİN TƏMİN EDİLMƏSİ SAHƏSİNDƏ<br />
DÖVLƏT İDARƏETMƏSİ VƏ NƏZARƏTİ<br />
93
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 7. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət idarəetməsi və nəzarəti<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət idarəetməsini və nəzarətini öz səlahiyyətləri<br />
çərçivəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirirlər.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət idarəetməsini və nəzarətini həyata keçirən<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qanunvericiliklə tənzimlənir.<br />
Maddə 8. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət proqramları<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində tədbirləri həyata keçirmək üçün dövlət proqramları, o<br />
cümlədən ərazi (regional) proqramlar hazırlanır.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət proqramlarının yerinə yetirilməsi tədbirlərinin<br />
maliyyələşdirilməsi dövlət büdcəsinin vəsaiti və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər mənbələr hesabına<br />
həyata keçirilir.<br />
Maddə 9. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət normalaşdırılması<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət normalaşdırılması sanitariya-gigiyena norma,<br />
qayda və normativlərinin, radiasiya təhlükəsizliyi qaydalarının, dövlət standartlarının, əməyin mühafizəsi,<br />
tikinti-norma və qaydalarının radiasiya təhlükəsizliyi haqqında sərəncamverici, təlimat və başqa sənədlərin<br />
qəbul edilməsi ilə həyata keçirilir.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində sanitariya norma və qaydaları, gigiyena normativləri<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən təsdiq edilir<br />
İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə edildikdə Azərbaycan Respublikası hüdudlarında şüalanmanın<br />
aşağıdakı əsas gigiyena normativləri müəyyənləşdirilir:<br />
əhali üçün orta illik yol verilən doza 0,001 zivertə bərabərdir və ya insanın bütün həyatı dövründə (70 il) yol<br />
verilən doza 0,07 zivert (zv) qəbul olunur. Ardıcıl beş il ərzində orta illik yol verilən doza 0,001 zivertdən artıq<br />
olmamalıdır;<br />
radiasiya qurğularında işləyənlər üçün yol verilən orta illik doza 0,02 zivertə və ya həyatının müəyyən<br />
fəaliyyəti dövründə (50 il) yol verilən doza 1 zivertə bərabər götürülür. Əgər ardıcıl beş il ərzində orta illik yol<br />
verilən doza 0,02 zivertdən böyük olmazsa, onda bu beş ilin ayrı-ayrı illərində orta illik yol verilən doza 0,05<br />
zivertə çata bilər.<br />
Bu Qanunla müəyyən olunmuş yol verilən şüalanma dozasının həddinə təbii radiasiya fonunun və ya<br />
texnogen təsirlə dəyişilmiş radiasiya fonunun yaratdığı dozalar, habelə vətəndaşların (xəstələrin) diaqnostika və<br />
müalicəsi zamanı rentgen-radioloji və digər mənbələrdən aldıqları dozalar daxil deyil. Şüalanma dozalaranın<br />
qəbul olunmuş hədləri insan orqanizminin və onun ayrı-ayrı orqanlarının şüalanmaya məruz qalması zamanı yol<br />
verilə bilən dozaların müəyyənləşdirilməsi üçün ilkin hədlər kimi qəbul edilə bilər.<br />
Radiasiya qəzası şəraitində məhdud zaman intervalında sanitariya-gigiyena norma və qaydaları ilə<br />
müəyyənləşdirilmiş dozadan artıq dozalara da yol verilə bilər.<br />
Əhali şüalanmaya məruz qaldıqda bu maddədə müəyyənləşdirilmiş şüalanmanın əsas gigiyena normativləri<br />
(dozanın yol verilə bilən həddi) ölkənin müхtəlif əraziləri üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
konkret sanitariya-gigiyena və ekoloji şəraitin, əhalinin sağlamlıq vəziyyətini, ətraf mühitin başqa amillərinin<br />
insana təsir səviyyəsini nəzərə almaqla azaldıla bilər.<br />
Radioaktiv maddələr və digər ionlaşdırıcı şüa mənbələri ilə iş vaxtı radioaktiv şüalanmadan mühafizə üzrə<br />
teхniki təhlükəsizlik haqqında təlimat qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyi məsələləri üzrə dövlət standartları, tikinti norma və qaydaları, əməyin mühafizəsi<br />
qaydaları, sərəncam, təlimat, metodiki və digər sənədlər səlahiyyətli dövlət orqanları tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 10. İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyətin həyata keçirilməsi<br />
İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar elmi tədqiqat, təcrübi-konstruktor işləri, qurğuların<br />
tikilməsi, onlar üçün texnoloji avadanlığın layihələşdirilməsi və hazırlanması radiasiya təhlükəsizliyi<br />
vasitələrinin, həmçinin radioaktiv maddələrin hasilatı, emalı (istehsalı), daşınması, nəqli, saхlanılması,<br />
istifadəsi, məhv edilməsi və basdırılması sahəsindəki işlər dövlət inhisarında olmaqla müvafiq icra hakimiyyəti<br />
94
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
orqanlarının müəyyən etdiyi qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 11. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə istehsalat nəzarəti<br />
İonlaşdırıcı şüa mənbələrinin istifadəsi ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisələr və təşkilatlar radiasiya<br />
təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün müntəzəm istehsalat nəzarəti keçirirlər.<br />
İstehsalat nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydası hər bir müəssisə və ya təşkilat üçün onun işinin xüsusiyyət<br />
və şəraiti nəzərə alınmaqla təyin edilir və radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırılır.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində pozuntular aşkar edildikdə, istehsalat nəzarətini həyata<br />
keçirən səlahiyyətli şəxslərin pozuntular aradan qaldırılanadək ionlaşdırıcı şüa mənbələri ilə aparılan işləri<br />
dayandırmaq hüququ vardır.<br />
Maddə 12. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində ictimai nəzarət<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq ictimai birliklər radiasiya təhlükəsizliyinin<br />
təmin edilməsi sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisələrdə və təşkilatlarda norma, qayda və normativlərin yerinə<br />
yetirilməsinə ictimai nəzarət etmək hüququna malikdirlər.<br />
IV fəsil<br />
RADİASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİNİN TƏMİN EDİLMƏSİNƏ TƏLƏBLƏR<br />
Maddə 13. Radiasiya təhlükəsizliyi şəraitinin qiymətləndirilməsi<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən<br />
müəssisə və təşkilatlarda, habelə radiasiya nəzarəti aparılan ərazilərdə radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi<br />
tədbirlərini həyata keçirir, onların effektivliyinin qiymətləndirilməsi işini aparır. Radiasiya təhlükəsizliyinin<br />
qiymətləndirilməsi aşağıdakılara əsasən həyata keçirilir:<br />
ətraf mühitin radioaktiv çirklənməsinin хüsusiyyəti və dərəcəsi;<br />
radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsində norma, qayda və gigiyena tədbirlərinə əməl olunmasının<br />
təhlili;<br />
radiasiya qəzasının ehtimalı və onun miqyası;<br />
radiasiya qəzalarının qarşısının alınması və onun nəticələrinin ləğv edilməsinə hazırlıq;<br />
ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən əhalinin ayrı-ayrı qruplarının məruz qaldıqları şüalanma dozalarının təhlili;<br />
müəyyən olunmuş normadan artıq şüalanma dozasına məruz qalmış şəxslərin sayı.<br />
Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioaktiv təhlükəsizliyə hazırlığının vəziyyəti hər il ərazi, müəssisə və<br />
təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportlarında əks olunur.<br />
Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportlarının forması və tərtib edilməsinin qaydası<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 14. İonlaşdırıcı şüa mənbələri ilə iş zamanı radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair<br />
tələblər<br />
ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və təşkilatlar aşağıdakı<br />
tələbləri yerinə yetirməlidirlər:<br />
radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə aid bu Qanunda və digər normativ hüquqi aktlarda müəyyən<br />
edilmiş tələblərə, normalara, qaydalara, normativlərə və təlimatlara əməl edilməsi;<br />
radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində tədbirlərin planlaşdırılıb həyata keçirilməsi;<br />
ionlaşdırıcı şüa mənbələri hesab edilən yeni (modernləşdirilmiş) istehsalat, texnoloji proses, məhsul, material<br />
və maddələrə dair insan sağlamlığı üçün radiasiya təhlükəsizliyi baхımından əsaslandırma işlərinin aparılması;<br />
radioloji şərait üzrə müəssisə və təşkilatın ərazisində, otaqlarda və iş yerlərində, həmçinin radioaktiv<br />
maddələrin tullantıları üzərində radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə əlaqədar müntəzəm olaraq<br />
istehsalat nəzarətinin həyata keçirilməsi;<br />
işçilərin (personalın) fərdi şüalanma dozalarına nəzarət və onların uçotu;<br />
istehsalat nəzarəti xidməti mütəхəssislərinin, iş icraçılarının, daimi və ya müvəqqəti olaraq ionlaşdırıcı şüa<br />
mənbələri ilə işləyən digər şəxslərin attestasiyasının keçirilməsi;<br />
işçilərin ilkin (işə qəbul olunarkən) və dövri (müntəzəm) tibbi müayinələrdən keçirilməsi;<br />
95
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
işçilərin (personalın) iş yerində məruz qaldığı ionlaşdırıcı şüalanmanın səviyyəsi və onların aldıqları fərdi<br />
şüalanma dozaları haqqında onlara müntəzəm məlumat verilməsi;<br />
radiasiya təhlükəsizliyi sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına radiasiya təhlükəsizliyi üçün qorxu<br />
yaradan qəza şəraiti və texnoloji reqlament pozuntuları haqqında vaхtında məlumat verilməsi;<br />
radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qərar və<br />
sərəncamlarının, onların səlahiyyətli nümayəndələrinin müvafiq göstərişlərinin yerinə yetirilməsi;<br />
radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əhalinin hüquqlarının həyata keçirilməsinin təmin<br />
edilməsi;<br />
radioaktiv şüa mənbələri ilə işləyən işçilərin vaxtaşırı radiasiya təhlükəsizlik texnikası qaydaları ilə tanış<br />
edilməsi.<br />
Maddə 15. Təbii radionuklidlərin təsirindən əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi<br />
İşçilərin və əhalinin yaşayış və istehsalat binalarında radon, onun parçalanma məhsulları, habelə digər təbii<br />
radionuklidlərin yaratdığı şüalanma normativlərlə müəyyən olunmuş dozadan artıq olmamalıdır.<br />
Əhali və işçilərin təbii radionuklidlərin təsirindən mühafizəsi məqsədi ilə aşağıdakı tədbirlər həyata<br />
keçirilməlidir:<br />
qamma-şüalanmanın və torpaqdan ayrılan radonun səviyyəsini nəzərə almaqla binaların və qurğuların<br />
tikilməsi üçün zərərsiz (təhlükəsiz) torpaq sahələrinin ayrılması;<br />
radonun binaya daxil olmasının qarşısının alınması tədbirləri nəzərə alınmaqla bina və qurğuların<br />
layihələşdirilməsi və tikilməsi;<br />
yaşayış binalarının və sənaye (istehsal) qurğularının istismara qəbul edilməsi zamanı binaların daxilindəki<br />
havada radonun, təbii radionuklidlərdən və digər radioaktiv maddələrdən qamma-şüalanmanın dozasının<br />
intensivliyinin nəzərə alınması, tikinti materiallarında radiasiya təhlükəsizliyi üzrə istehsalat nəzarətinin<br />
keçirilməsi;<br />
bina və qurğuların istismarı zamanı otaqlarda radonun və təbii radionuklidlərdə qamma və digər radioaktiv<br />
şüalanmanın səviyyəsinin nəzərə alınması.<br />
Bina və qurğularda təbii radionuklidlər, qamma-şüalanmanın və radonun miqdarının normativlərə uyğun<br />
olmadığı halda bu bina və qurğunun istifadə məqsədi dəyişdirilir.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi tələblərinə cavab verməyən tikinti materialları və<br />
məmulatlarından istifadə etmək qadağan edilir.<br />
Maddə 16. Qida məhsulları istehsalı və istifadəsi zamanı radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə<br />
tələblər<br />
Ərzaq, qida məhsulları, onlar üçün xammallar, içməli su, onların emalı, istehsalı, saхlanması, daşınması,<br />
satışı (paylanması) və istifadəsi zamanı onlarla təmasda olan material və məmulatlar radiasiya təhlükəsizliyi<br />
tələblərinə cavab verməli və bu qanuna uyğun olaraq istehsalat nəzarətində olmalıdır.<br />
Radiasiya təhlükəsizliyi normalarına cavab verməyən sənaye və ərzaq məhsullarının ölkəyə gətirilməsinə yol<br />
verilmir.<br />
Maddə 17. Tibbi rentgen-radioloji proseduralar keçirilən zaman əhalinin radiasiya təhlükəsizliyinin<br />
təmin edilməsi<br />
Əhali (xəstələr) tibbi rentgen-radioloji müayinədən keçirilən zaman qoruyucu vasitələrdən istifadə<br />
olunmalıdır.<br />
Əhalinin tibbi rentgen-radioloji müayinə zamanı şüalanma dozaları radiasiya təhlükəsizliyi sahəsindəki<br />
qayda, norma və normativlərə uyğun olmalıdır.<br />
Tibbi rentgen-radioloji müayinə və müalicə zamanı xəstənin tələbi ilə ona gözlənilən və ya aldığı şüalanma<br />
dozası və şüalanmanın mümkün nəticəsi barədə tam məlumat verilməlidir.<br />
Epidemioloji nöqteyi-nəzərdən təhlükəli xəstəliklərin aşkar edilməsi məqsədi ilə aparılan profilaktiki<br />
müayinələr, habelə rentgen müayinəsi yeganə diaqnostik vasitə olduğu hallar istisna olmaqla xəstə tibbi rentgenradioloji<br />
müayinədən imtina edə bilər.<br />
Maddə 18. Fərdi şüalanma dozasının uçotu və ona nəzarət<br />
Əhalinin ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə, tibbi rentgen-radioloji müayinə zamanı aldığı, habelə təbii<br />
96
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
radiasiya fonu və ya texnogen təsirlə dəyişilmiş radiasiya fonu ilə yaranan fərdi şüalanma dozalarının uçotu və<br />
ona nəzarət müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyənləşdirdiyi qaydada aparılır.<br />
V fəsil<br />
RADİASİYA QƏZASI ZAMANI RADİASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİNİN TƏMİN EDİLMƏSİ<br />
Maddə 19. Əhalini və işçiləri (personalı) radiasiya qəzasından mühafizə tədbirləri<br />
Radiasiya qəzası baş vermə ehtimalı olan müəssisə və təşkilatlar aşağıdakılara malik olmalıdırlar:<br />
potensial radiasiya qəzalarının siyahısına;<br />
radiasiya qəzası baş verdikdə qəbul edilməsi zəruri olan qərarların meyarlarına;<br />
işçilərin (personalın) və əhalinin radiasiya qəzasından və qəzanın nəticələrindən mühafizəsinin təmin<br />
edilməsi tədbirlərinin radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırılmış tədbirlər planına;<br />
radiasiya qəzası haqqında məlumat vermək və onun nəticələrini ləğv etmək üçün vasitələrə;<br />
radiasiya qəzasına məruz qalan şəxslərin profilaktikası və radiasiya qəzasından zərar çəkənlərə pulsuz<br />
iхtisaslaşdırılmış tibbi yardım göstərilməsi üçün vasitələrə;<br />
işçilərdən (personaldan) təşkil olunmuş qəza-xilasetmə dəstələrinə.<br />
Maddə 20. İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və<br />
təşkilatların radiasiya qəzasından əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması sahəsində vəzifələri<br />
İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və təşkilatların radiasiya<br />
qəzası zamanı vəzifələri:<br />
radiasiya qəzası və onun nəticələrindən işçiləri (personalı) və əhalini mühafizə sahəsində tədbirlərin yerinə<br />
yetirilməsini təmin etmək;<br />
radiasiya qəzası baş verdikdə radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət nəzarətini həyata<br />
keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına, yüksək şüalanma gözlənilən ərazinin yerli özünüidarə orqanlarına<br />
və əhaliyə məlumat vermək;<br />
radiasiya qəzasından zərər çəkənlərə ilkin tibbi yardım göstərilməsini həyata keçirmək;<br />
radioaktiv çirklənmə mənbələrini təcrid etmək və radioaktiv maddələrin ətraf mühitə yayılmasının qarşısını<br />
almaq;<br />
radiasiya qəzası zamanı radiasiya şəraitinin dəyişməsi və radiasiya qəzasının genişlənməsinin operativ<br />
təhlilini aparmaq;<br />
radiasiya qəzası ləğv edildikdən sonra ionlaşdırıcı şüa mənbələri ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və<br />
təşkilatların ərazisində radiasiya şəraitinin normallaşdırılması sahəsində əməli tədbirlər görməkdir.<br />
Maddə 21. Radiasiya qəzasının nəticələrini ləğv etmək üçün cəlb olunmuş şəxslərin əvvəlcədən nəzərdə<br />
tutulmuş yüksək dozada şüalanmasına tələblər<br />
Radiasiya qəzasının nəticələrinin ləğv olunması, qəza-xilasetmə və dezaktivasiya işləri ilə əlaqədar cəlb<br />
olunmuş şəxslərin əvvəlcədən nəzərdə tutulmuş yüksək dozalı şüalanmaya məruz qalmasına səbəb yalnız<br />
insanları xilas etmək və ya onların daha yüksək şüalanma dozasına məruz qalmasının qarşısını almaq məqsədi<br />
ola bilər. Radiasiya qəzası nəticələrini ləğv etmək üzrə cəlb olunmuş şəxslərin şüalanma dozası bu Qanunun 9-<br />
cu maddəsində işçilər (personal) üçün nəzərdə tutulmuş orta illik normativ şüalanma dozasından 10 dəfədən<br />
artıq ola bilməz.<br />
Radiasiya qəzası nəticələrinin ləğvi ilə əlaqədar cəlb olunmuş şəxslərin əvvəlcədən nəzərdə tutulmuş yüksək<br />
şüalanmaya məruz qalması həmin şəxslərin bütün həyatı dövründə ala biləcəyi şüalanmaya qədər dozanı bir<br />
dəfə almaq və sağlamlığı üçün risk haqqında əvvəlcədən məlumat vermək şərti ilə və könüllülük əsasında yol<br />
verilə bilər.<br />
Radiasiya qəzasının nəticələrinin ləğvi üçün cəlb olunmuş şəxsə yüksək şüalanma dozası alması nəticəsində<br />
sağlamlığına dəyən zərərə görə verilən ödənişin növləri və miqdarı qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 22. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi tələblərinin yerinə yetirilməməsi və ya pozulması<br />
üçün məsuliyyət<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasında tələbləri yerinə yetirməyən və ya pozan hüquqi və fiziki<br />
97
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq inzibati, mülki-hüquqi və cinayət<br />
məsuliyyətinə cəlb olunurlar.<br />
VI fəsil<br />
RADİASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİNİN TƏMİN EDİLMƏSİ SAHƏSİNDƏ ƏHALİNİN VƏ<br />
İCTİMAİ BİRLİKLƏRİN HÜQUQ VƏ VƏZİFƏLƏRİ<br />
Maddə 23. Radiasiya təhlükəsizliyi sahəsində əhalinin hüquqları<br />
Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının, əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin radiasiya<br />
təhlükəsizliyi hüququ vardır.<br />
Maddə 24. Əhalinin və ictimai birliklərin məlumat almaq hüququ<br />
Əhali və ictimai birliklər ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və<br />
təşkilatlardan onların səlahiyyətləri dairəsində radiasiya şəraiti və radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması<br />
üçün görülən tədbirlər haqqında obyektiv məlumat almaq hüququna malikdirlər.<br />
Maddə 25. İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və<br />
təşkilatların ərazisinə daxil olma hüququ<br />
İctimai birlik nümayəndələri Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin müəyyənləşdirdiyi qayda və şərtlər<br />
daxilində ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və təşkilatların<br />
ərazisinə daxil ola bilərlər.<br />
Maddə 26. İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və<br />
təşkilatlarda işləyənlərin, yaxın ərazilərdə yaşayan əhalinin sosial müdafiəsi<br />
İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müəssisə və təşkilatlarda işləyənlər və<br />
yaxın ərazilərdə yaşayan əhali müəyyən olunmuş təbii şüalanma dozası səviyyəsindən artıq dozaya məruz<br />
qaldıqda qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada sosial müdafiə hüququna malikdirlər.<br />
Maddə 27. İonlaşdırıcı şüalanmanın təsiri və radiasiya qəzası nəticəsində əhalinin həyatına,<br />
sağlamlığına və əmlakına dəymiş zərərə görə ödəniş almaq hüququ<br />
Əhalinin bu Qanunla müəyyən olunmuş dozadan artıq şüalanma, həmçinin radiasiya qəzası ilə əlaqədar<br />
onların sağlamlığına, əmlakına və həyatına dəyən zərərə görə maddi ödəniş almaq hüququ vardır.<br />
Maddə 28. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əhalinin vəzifələri<br />
Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarının,<br />
Azərbaycan Respublikasında yaşayan əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin vəzifələri:<br />
radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması tələblərinə əməl etmək;<br />
radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində tədbirlərin yerinə yetirilməsində iştirak etmək.<br />
Bakı şəhəri, 30 dekabr 1997-ci il<br />
№ 423-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
98
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının Meşə Məcəlləsinin təsdiq edilməsi<br />
haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikasının Meşə Məcəlləsi təsdiq edilsin.<br />
2. Azərbaycan Respublikasının Meşə Məcəlləsi dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 30 dekabr 1997-ci il<br />
№ 424-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ MEŞƏ MƏCƏLLƏSİ<br />
Bu Məcəllə Azərbaycan Respublikasının ərazisində meşə münasibətlərinin tənzimlənməsinin, meşələrdən<br />
istifadənin, onların mühafizəsinin, qorunmasının, bərpasının, ekoloji və ehtiyat potensialının yüksəldilməsinin<br />
hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
Meşə münasibətlərinin tənzimlənməsi meşə bitkilərinin, torpağın, heyvanat aləminin və ətraf mühitin<br />
mühüm ekoloji, iqtisadi və sosial əhəmiyyət kəsb edən digər komponentlərinin vəhdəti olan meşə anlayışı<br />
nəzərə alınmaqla həyata keçirilir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Məcəllədə işlədilən əsas anlayışlar aşağıdakılardır:<br />
meşə - bioloji cəhətdən qarşılıqlı əlaqəli və öz inkişafında bir-birinə təsir göstərən torpağın, suyun, ağac, kol<br />
və ot bitkilərinin, heyvanların, mikroorqanizmlərin və ətraf mühitin digər tərkib hissələrinin vəhdəti;<br />
meşə fondu sahələri - meşə sahələri, habelə meşə bitkiləri ilə örtülü olmayan meşə və qeyri-meşə torpaq<br />
sahələri;<br />
meşə münasibətləri - meşələrin, meşə fondu torpaqlarının istifadəsi, mühafizəsi, qorunması və bərpası<br />
sahəsində münasibətlər;<br />
хüsusi qiymətli meşə massivləri - tərkibində relikt və endemik ağac və kol cinsləri olan nadir meşələr,<br />
məhsuldarlığı və genetik keyfiyyəti ilə fərqlənən, habelə estetik cəhətcə nadir mənzərəli meşə sahələri;<br />
yaşıllıq zonalarının meşələri - şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin sərhədləri xaricində və ya onlara<br />
yaxın olan sahələrdə yerləşən, mühüm qoruyucu, sanitariya-gigiyena, sağlamlaşdırma funksiyalarını yerinə<br />
yetirən və əhalinin istirahəti üçün istifadə edilən meşələr;<br />
yabanı meyvə meşələri - meşə fondu ərazisində təbii bitən, yaxud süni yolla yaradılan və tərkibində<br />
təsərrüfat əhəmiyyətli miqdarda qiymətli meyvə, giləmeyvə və qərzəklilər olan meşələr, meşə - bağlar, bağlar və<br />
həmin cinslərin plantasiyaları;<br />
dövlət qoruyucu meşə zolaqları - xətti qaydada süni salınan, iqlimtənzimləyici, torpaqqoruyucu və suyu<br />
mühafizə funksiyalarını yerinə yetirən meşələr;<br />
qeyri-meşə torpaqları - meşə təsərrüfatının ehtiyacları üçün nəzərdə tutulmuş torpaqlar, habelə meşə<br />
fondunun sərhədləri daxilində yerləşən digər torpaqlar;<br />
meşəbərpa qırması - meşələrin vəziyyətini yaхşılaşdırmaq və təbii qoruyucu funksiyaları gücləndirmək<br />
məqsədi ilə qırma yaşı çatmış və ya ötmüş ağaclıqlarda aparılan qırma;<br />
aralıq istifadə üçün qırma - meşəyə qulluq, seçmə sanitariya və yenidənəkmə ilə əlaqədar qırmalar, az<br />
qiymətli ağaclıqların, habelə qoruyucu, suyu mühafizə və başqa funksiyalarını itirmiş ağac və kolluqların<br />
kəsilməsi ilə əlaqədar olan digər qırmalar;<br />
relikt bitkilər - keçmiş geoloji dövrlərin florasından qalmış və yeni yaşayış mühitinə uyğunlaşaraq müasir<br />
99
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
biosenozun tərkibinə daxil olan bitki növləri;<br />
arid bitkilər - buxarlanan rütubətin miqdarının yağıntı miqdarından çoх olduğu quraq iqlimli ərazilərin<br />
bitkiləri.<br />
Maddə 2. Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyi<br />
Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyi - bu Məcəllədən, Azərbaycan Respublikasının digər<br />
qanunvericilik aktlarından ibarətdir.<br />
Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu beynəlxalq dövlətlərarası müqavilələrdə Azərbaycan<br />
Respublikasının meşə qanunvericiliyindən fərqli qaydalar müəyyən edilmişdirsə, beynəlxalq müqavilələrin<br />
tələbləri tətbiq edilir.<br />
Maddə 3. Azərbaycan Respublikası meşə qanunvericiliyinin məqsəd və vəzifələri<br />
Azərbaycan Respublikası meşə qanunvericiliyinin məqsəd və vəzifələri meşələrin əhəmiyyətini nəzərə<br />
almaqla onları elmi əsaslarla idarə etmək, meşə ekosisteminin bioloji müxtəlifliyini saxlamaq, meşələrin ehtiyat<br />
potensialını yüksəltmək prinsipləri əsasında onlardan səmərəli istifadəyə, meşələrin mühafizəsini, qorunmasını<br />
və bərpasını təmin etməyə yönəldilmişdir.<br />
Maddə 4. Meşə qanunvericiliyi ilə tənzimlənən münasibətlər<br />
Meşələrin, meşə fondu torpaqlarının istifadəsi, mühafizəsi, qorunması və bərpası sahəsində münasibətlər<br />
(meşə münasibətləri) Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyinin və torpaq qanunvericiliyinin<br />
müvafiq normaları ilə tənzimlənir.<br />
Meşə fonduna daxil olmayan ağac-kol bitkilərinin (bundan sonra — ağac-kol bitkiləri) istifadəsi, mühafizəsi,<br />
qorunması və bərpası sahəsində münasibətlər Azərbaycan Respublikasının mülki, bitki aləmi, torpaq və su<br />
qanunvericilikləri, habelə bu Məcəllənin müvafiq müddəaları ilə tənzimlənir.<br />
Meşə fondu ərazisində heyvanat aləminin, su obyektlərinin, yerin tərkinin, atmosfer havasının istifadəsi və<br />
mühafizəsi sahəsində münasibətlər Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyi ilə meşələrin, habelə meşə<br />
bitkiləri ilə örtülü olmayan meşə fondu torpaqlarının səmərəli istifadəsi, mühafizəsi, qorunması və bərpası üçün<br />
lazım olan həddə tənzimlənir.<br />
Meşələrin, habelə meşə fondu torpaqlarının istifadəsi, mühafizəsi, qorunması zamanı yaranan əmlak<br />
münasibətləri, əgər bu Məcəllədə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, Azərbaycan Respublikasının mülki<br />
qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Meşələrin, habelə meşə bitkiləri ilə örtülü olmayan meşə fondu torpaqlarının istifadəsi, mühafizəsi,<br />
qorunması zamanı yaranan inzibati münasibətlər, o cümlədən maliyyə münasibətləri bu Məcəllə ilə Azərbaycan<br />
Respublikasının inzibati və maliyyə qanunvericiliklərinə uyğun olaraq tənzimlənir.<br />
Maddə 5. Meşə münasibətlərinin obyektləri<br />
Meşə münasibətlərinin obyektləri Azərbaycan Respublikasının meşə fondu (bundan sonra - meşə fondu),<br />
meşə fondunun sahələri, ağac-kol bitkiləri və onlardan istifadə hüquqlarıdır.<br />
Maddə 6. Meşə fondu, meşə fondunun torpaqları və sahələri<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisindəki bütün meşələr, habelə meşə bitkiləri ilə örtülü olmayan meşə<br />
fondunun torpaqları (meşə və qeyri-meşə torpaqları) Azərbaycan Respublikasının meşə fondunu təşkil edir.<br />
Meşə fondunun sərhədləri meşə fondunun torpaqlarını digər torpaqlardan ayıran hüdudlarla müəyyən edilir.<br />
Torpaqların meşə fonduna daxil edilməsi və oradan çıхarılması Azərbaycan Respublikasının meşə<br />
qanunvericiliyi və torpaq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.<br />
Meşə torpaqlarına meşə bitkiləri ilə örtülü olan torpaqlar və bu bitkilərlə örtülü olmayan, lakin meşələrin<br />
bərpası üçün nəzərdə tutulmuş torpaqlar (meşələşməmiş qırma sahələri, yanğın yerləri, seyrəkliklər, talalar,<br />
qurumuş ağaclıqlar, tinglik sahələri, çətiri birləşməmiş meşə əkinləri və digərləri) aid edilir.<br />
Qeyri-meşə torpaqlarına meşə təsərrüfatının ehtiyacları üçün nəzərdə tutulmuş torpaqlar (kənd təsərrüfatı<br />
torpaqları, meşə mərzləri, yollar altında olan torpaqlar və digər torpaqlar), habelə meşə fondunun sərhədləri<br />
100
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
daxilində yerləşən sair torpaqlar (bataqlıqlar, daşlıqlar, qayalıqlar yerləşən və istifadə üçün əlverişsiz başqa<br />
torpaq sahələri) aid edilir.<br />
Meşə fondunun sahələrinə meşə sahələri, habelə meşə bitkiləri ilə örtülü olmayan meşə və qeyri-meşə torpaq<br />
sahələri aid edilir.<br />
Meşə fondu sahələrinin sərhədləri meşə təsərrüfatı işarələri ilə naturada nişanlanmalı və plan-xəritə<br />
materiallarında (meşə xəritələrində) göstərilməlidir.<br />
Maddə 7. Meşə fonduna daxil olmayan ağac-kol bitkiləri<br />
Aşağıdakı ağac-kol bitkiləri meşə fonduna daxil deyildir:<br />
kənd təsərrüfatı torpaqlarındakı ağaclar və ağac qrupları, tarlaqoruyucu meşə zolaqları, habelə digər ağac-kol<br />
bitkiləri;<br />
dəmir yolları və avtomobil yollarını, kanalları və digər su obyektlərini ayıran zolaqlardakı qoruyucu ağaclar;<br />
şəhərlərdə və digər yaşayış məntəqələrində olan ağaclar və ağac qrupları, habelə yaşıllıqlar;<br />
həyətyanı sahələrdə, yaylaq, qışlaq və bağ sahələrində olan ağaclar və ağac qrupları.<br />
Maddə 8. Meşə münasibətləri obyektlərinin dövriyyəsi<br />
Meşə Fondunun dövriyyəsinə, həmçinin meşə fondu sahələrinin özgəninkiləşdirilməsinə gətirən və gətirə<br />
bilən alqı-satqıya, girov qoymaya və digər əqdlərə yol verilmir.<br />
Meşə fondu sahələrinin və onlardan istifadə hüququnun dövriyyədə olmasına isə yalnız bu Məcəllə ilə<br />
nəzərdə tutulmuş həddə yol verilir.<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququ ilə bağlı əqdlər Azərbaycan Respublikasının meşə<br />
qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada, onunla tənzimlənməyən hissədə isə mülki qanunvericiliklə həyata<br />
keçirilir.<br />
Ağac-kol bitkiləri bir şəxsdən başqasına Azərbaycan Respublikasının mülki qanunvericiliyində və torpaq<br />
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada verilə bilər.<br />
Maddə 9. Meşə münasibətlərinin subyektləri<br />
Meşə münasibətlərinin subyektləri Azərbaycan Respublikası, Naxçıvan Muxtar Respublikası, bələdiyyələr,<br />
fiziki və hüquqi şəxslərdir.<br />
Azərbaycan Respublikası və Naxçıvan Muxtar Respublikası adından meşə münasibətlərində öz səlahiyyətləri<br />
daxilində dövlət hakimiyyəti orqanları iştirak edirlər.<br />
Bələdiyyələr meşə münasibətlərində onların statusunu müəyyən edən qanunvericilik aktı ilə verilən<br />
səlahiyyət daxilində iştirak edirlər.<br />
Meşə təsərrüfatının aparılmasını həyata keçirən və meşə fondundan istifadə edən fiziki və hüquqi şəxslər<br />
meşə münasibətlərinin iştirakçılarıdır.<br />
Meşə münasibətləri obyektlərinin istifadəsi mühafizəsi, qorunması və bərpası zamanı yaranan əmlak və<br />
inzibati münasibətlərində Azərbaycan Respublikasının, Naxçıvan Muxtar Respublikasının, bələdiyyələrin, fiziki<br />
və hüquqi şəxslərin iştirakı həmin münasibətlər bu Məcəllə ilə tənzimlənmədiyi hallarda Azərbaycan<br />
Respublikasının mülki və inzibati qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 10. Meşə istifadəçiləri<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququ verilən fiziki və hüquqi şəxslər<br />
II fəsil<br />
MEŞƏ FONDU VƏ AĞAC-KOL BİTKİLƏRİ ÜZƏRİNDƏ MÜLKİYYƏT,<br />
ONLARDAN İSTİFADƏ HÜQUQU<br />
Maddə 11. Meşə fondu üzərində mülkiyyət<br />
Azərbaycan Respublikasında meşə fondu dövlətə mənsubdur və onun mülkiyyətidir.<br />
Meşələr və meşə fondunun torpaqları özəlləşdirilmir.<br />
101
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 12. Fiziki və hüquqi şəxslərin ağac-kol bitkiləri üzərində mülkiyyət hüquqları<br />
Fiziki və hüquqi şəxslərin хüsusi mülkiyyətində olan torpaq sahələrində yerləşən ağac-kol bitkiləri,<br />
qanunvericiliklə digər hallar müəyyən edilmədikdə, onların хüsusi mülkiyyətinə aid edilir.<br />
Göstərilən ağac-kol bitkiləri üzərində sahiblik, istifadə və sərəncam hüquqları Azərbaycan Respublikası<br />
meşə qanunvericiliyinin və digər qanunvericilik aktlarının tələblərinə uyğun olaraq mülkiyyətçi tərəfindən<br />
həyata keçirilir.<br />
Maddə 13. Meşə servitutları (meşə sahələrindən başqasının müəyyən dərəcədə istifadə etmək hüququ)<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, fiziki şəxslər sərbəst<br />
surətdə meşələrdə olmaq hüququna malikdirlər (kütləvi meşə servitutu).<br />
Meşə fondu sahələrindən və meşə fonduna daxil olmayan sahələrdən fiziki və hüquqi şəxslərin istifadə<br />
hüquqları müqavilələr, habelə məhkəmə qərarları əsasında başqa maraqlı şəxslərin xeyrinə məhdudlaşdırıla bilər<br />
(хüsusi meşə servitutu).<br />
Azərbaycan Respublikasının mülki, torpaq və başqa qanunvericilik aktlarının müddəaları meşə servitutlarına<br />
bu Məcəllənin tələblərinə zidd olmayan həddə tətbiq edilir.<br />
Maddə 14. Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququ<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququ meşələrin çoхfunksiyalı mahiyyəti nəzərə alınmaqla həyata<br />
keçirilir (müxtəlif şəxslər tərəfindən və müxtəlif məqsədlər üçün eyni vaxtda istifadə).<br />
«Torpaq islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən olunmuş qaydada meşə<br />
bitkiləri ilə örtülü olmayan meşə və qeyri-meşə torpaqları meşələrin bərpası məqsədi ilə təyinatı üzrə bu<br />
Məcəllə ilə müəyyən edilmiş şərtlərlə fiziki və hüquqi şəxslərə müqavilə əsasında icarəyə verilə bilər.<br />
Bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmamış hallarda meşə fondu sahələrindən istifadə hüququna dair mülki və torpaq<br />
qanunvericiliklərinin normaları tətbiq edilir.<br />
Maddə 15. Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnun əsasları<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnun əsaslan aşağıdakılardır:<br />
müqavilələr;<br />
məhkəmə qərarları;<br />
bu Məcəllə ilə yol verilən digər əsaslar.<br />
Meşə sahələrindən istifadə hüququ, kütləvi servitut istisna olmaqla, meşə fondu sahələrinin icarə<br />
müqaviləsinin dövlət qeydiyyatından keçdiyi, meşəqırma bileti, order, meşə bileti alındığı vaxtdan əldə edilir.<br />
Maddə 16. Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnun yaranması<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququ meşə fondu sahəsinin (torpaqlarının) icarə müqaviləsinin,<br />
meşəqırma biletinin, orderin, meşə biletinin əsasında yaranır.<br />
Meşə istifadəçisi Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda və şərtlərlə<br />
istifadəyə verənin razılığı ilə meşə fondu sahəsindən istifadə hüququnu özünün hüquqi varisi olmayan şəxsə<br />
müqavilə əsasında verə bilər.<br />
Meşə istifadəçisi olan şəxs vəfat etdikdə ona məxsus istifadə hüququ qanunvericilikdə müəyyən edilmiş<br />
qaydada başqa şəxslərə keçə bilər.<br />
Meşə istifadəçisi olan hüquqi şəxs yenidən təşkil edildikdə ona məxsus istifadə hüququ Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş qaydada yeni yaranan hüquqi şəxsə keçir.<br />
Meşə fondu sahələrindən (torpaqlarından) istifadə hüququnun başqasına keçməsi müqaviləyə, meşəqırma<br />
biletinə, orderə, meşə biletinə dəyişikliklər etmək yolu ilə rəsmiləşdirilir.<br />
Maddə 17. Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnun həyata keçirilməsi<br />
Meşə istifadəçiləri meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnu o vaxt sərbəst həyata keçirirlər ki, bu<br />
meşələrin və meşə fondu torpaqlarının vəziyyətini pisləşdirməsin, ətraf mühitə zərər vurmasın, habelə başqa<br />
şəxslərin qanuni mənafelərinə xələl gətirməsin.<br />
102
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasında meşə qanunvericiliyinin tələblərinə zidd məqsədlər və üsullar ilə meşə fondu<br />
sahələrindən istifadə qadağandır.<br />
Bu Məcəllədə və digər qanunvericilik aktlarında nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, dövlət hakimiyyəti<br />
orqanlarının meşə fondu sahələrindən istifadə sahəsində meşə istifadəçilərinin fəaliyyətinə qarışmasına yol<br />
verilmir.<br />
Maddə 18. Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnun məhdudlaşdırılması və dayandırılması<br />
Meşələrin, habelə meşə ilə örtülü olmayan meşə fondu torpaqlarının səmərəli istifadəsini, mühafizəsini,<br />
qorunmasını və bərpasını, ölkənin müdafiəsini və dövlətin təhlükəsizliyini təmin etmək, əhalinin sağlamlığını,<br />
ətraf mühiti, tarixi-mədəni və təbii irsi, fiziki şəxslərin hüquqlarını və qanuni mənafelərini qorumaq zəruriliyi<br />
yarandığı hallarda meşə fondu sahələrindən istifadə hüququ qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada<br />
məhdudlaşdırıla və ya dayandırıla bilər.<br />
Maddə 19. Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnun məhdudlaşdırılması və ya dayandırılması<br />
qaydaları<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququ müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə aşağıdakı hallarda<br />
məhdudlaşdırıla və ya dayandırıla bilər:<br />
meşə istifadəçisi tərəfindən Azərbaycan Respublikası meşə qanunvericiliyinin tələbləri pozulduqda;<br />
meşə istifadəçisi tərəfindən icarə müqaviləsinin, meşəqırma biletinin, orderin, meşə biletinin şərtlərinə əməl<br />
edilmədikdə.<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnun məhdudlaşdırılmasına və ya dayandırılmasına səbəb olan şərait<br />
və şərtlər aradan qaldırıldıqda bu hüquq tam həcmdə bərpa olunur.<br />
Meşə istifadəçisi onun meşə fondu sahəsindən istifadə hüququnun məhdudlaşdırılması və ya dayandırılması<br />
barədə qərarla razılaşmadıqda məhkəməyə şikayət edə bilər.<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnun məhdudlaşdırılması və ya dayandırılması meşə istifadəsini<br />
Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyini pozduğuna görə intizam, inzibati, mülki və cinayət<br />
məsuliyyətindən azad etmir.<br />
Maddə 20. Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququna xitam verilməsinin əsasları<br />
Meşə istifadəçisi meşə fondu sahələrindən istifadə hüququndan imtina etdikdə, istifadə hüququnun müddəti<br />
başa çatdıqda, meşə istifadəçisi olan hüquqi və fiziki şəxsin fəaliyyəti dayandıqda, bu Məcəllə və Azərbaycan<br />
Respublikasının başqa qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər hallarda onun meşə fondu sahələrindən istifadə<br />
hüququna xitam verilir.<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququna məcburi xitam verilməsi yalnız aşağıdakı hallarda həyata<br />
keçirilir:<br />
meşə istifadəçisi tərəfindən Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyi pozulduqda;<br />
fövqəladə vəziyyət törədən qəza, təbii fəlakət və bu kimi başqa hadisələr baş verdikdə;<br />
meşə istifadəçisi tərəfindən meşə fondu sahələrindən istifadə üçün haqq müəyyən olunmuş müddətdə<br />
ödənilmədikdə;<br />
meşə istifadəçisi tərəfindən meşə fondu sahələrindən (torpaqlarından) istifadə qaydaları və ya icarə<br />
müqaviləsində, meşəqırma biletində, orderdə, meşə biletində nəzərdə tutulmuş şərtlər pozulduqda;<br />
meşə istifadəçisi tərəfindən yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına əməl edilmədikdə;<br />
meşə fondu sahələri dövlət ehtiyacları üçün geri alındıqda.<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququna xitam verilməsi Azərbaycan Respublikasının meşə<br />
qanunvericiliyinə görə meşə istifadəçisini intizam, inzibati, mülki və cinayət məsuliyyətindən azad etmir.<br />
Maddə 21. Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququna xitam verilməsinin qaydaları<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququna meşə fondu sahəsinin (torpaqlarının) icarə müqaviləsinin,<br />
meşəqırma biletinin, orderin, meşə biletinin ləğvi nəticəsində xitam verilir.<br />
Meşə istifadəçisi meşə fondu sahəsindən istifadə hüququndan imtina etdikdə, bu hüquq onun rəsmi ərizəsi<br />
əsasında dayandırılır.<br />
103
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə hüququna xitam verilməsi bu barədə meşə istifadəçisinə rəsmi xəbər<br />
verməklə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 22. Meşə fondu torpaqlarının icarəyə verilməsi<br />
Bu Məcəllənin 14-cü maddəsinə uyğun olaraq meşə bitkiləri ilə örtülü olmayan meşə və qeyri-meşə<br />
torpaqları meşələrin bərpası məqsədi ilə təyinatı üzrə meşə istifadəçisinə (icarəçi) icarəyə müqavilə əsasında<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (icarəyə verən) tərəfindən bir ildən on ilədək verilə bilər.<br />
Meşə fondu torpaqlarının icarə müqaviləsi əsasında əldə edilmiş meşə sərvətləri (məhsul) icarəçinin<br />
mülkiyyətidir.<br />
Meşə fondu torpaqlarının subicarəsi qadağandır.<br />
Meşə fondu torpaqlarının icarəyə verilməsi bu Məcəllə və Azərbaycan Respublikasının müvafiq<br />
qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 23. Meşə fondu torpaqlarının icarə müqaviləsinin şərtləri<br />
Meşə fondu torpaqlarının icarə müqavilələrində aşağıdakılar göstərilir:<br />
icarəyə verilən sahənin sərhədləri;<br />
işin həcmi (ölçüləri);<br />
icarənin müddəti;<br />
icarə haqqının miqdarı və onun ödənmə qaydası;<br />
icarəyə verilən sahənin mühafizəsi, qorunması və bərpası sahəsində tərəflərin öhdəlikləri;<br />
Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyi və tərəflərin razılığı ilə nəzərdə tutulmuş başqa şərtlər.<br />
Maddə 24. Meşə fondu torpaqlarının icarəyə verilməsi qaydası<br />
Meşə fondu torpaqlarının icarəyə verilmə qaydası Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Meşə fondu torpaqlarının icarəyə verilməsi aşkarlıq şəraitində, müvafiq ərazidə yaşayan əhalinin mənafeyini<br />
nəzərə almaqla həyata keçirilməlidir.<br />
Maddə 25. Meşəqırma bileti, order və meşə bileti<br />
Meşəqırma bileti oduncaq və ikinci dərəcəli meşə materiallarının tədarükü, daşınması üçün hüquq verən<br />
sənəddir. Meşəqırma biletində meşə quruluşu layihələri əsasında meşə fondundan istifadə üçün ayrılmış sahənin<br />
yeri, oduncağın və ikinci dərəcəli materialların miqdarı, keyfiyyəti, onların qiyməti, işin aparılma müddəti,<br />
qırma yerlərinin təmizlənməsi, meşənin bərpa edilməsi şərtləri və qaydaları göstərilir.<br />
Order özü yıхılmış və (və ya) qurumuş ağaclardan oduncaq hazırlamaq, ağac tör-töküntüsü və ikinci dərəcəli<br />
meşə materiallarının tədarükü, daşınması üçün hüquq verən sənəddir. Order meşəqırma bileti əsasında verilir.<br />
Meşə bileti onun sahibinə əlavə meşə istifadələri üçün hüquq verən sənəddir. Meşə biletində meşə fondundan<br />
istifadənin növü, yeri, miqdarı, vaхtı, şərtləri və qiyməti göstərilir.<br />
Meşəqırma biletinin, orderin və meşə biletinin formaları, onların uçotu, saxlanılması, doldurulması və<br />
verilməsi qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 26. Meşə fondu sahələrinin qısamüddətli istifadəyə verilmə qaydası<br />
Meşə fondu sahələrinin bir ilə qədər qısamüddətli istifadəyə verilməsi Azərbaycan Respublikasının müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada həyata keçirilir.<br />
III fəsil<br />
MEŞƏ FONDUNDAN İSTİFADƏ, ONUN MÜHAFİZƏSİ, QORUNMASI VƏ<br />
MEŞƏLƏRİN BƏRPASI SAHƏSİNDƏ DÖVLƏT İDARƏETMƏSİ<br />
Maddə 27. Meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası sahəsində<br />
dövlət idarəetməsi və onun əsas prinsipləri<br />
Meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası sahəsində dövlət idarəetməsini<br />
104
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir. Bu məqsədlə:<br />
meşə təsərrüfatının aparılması sahəsində dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir;<br />
meşə qanunvericiliyinə riayət edilməsinə, həmçinin meşə fondundan istifadəyə, onun mühafizəsinə,<br />
qorunmasına və meşələrin bərpasına dövlət nəzarətini həyata keçirir, onun aparılması qaydalarını müəyyən edir;<br />
meşə fondundan istifadə və meşə fondu barəsində sərəncam verir;<br />
investisiya siyasətini həyata keçirir;<br />
meşə fondundan istifadənin, onun mühafizəsinin, qorunmasının və meşələrin bərpasının dövlət proqramlarını<br />
təsdiq edir;<br />
meşə fondundan istifadənin norma və qaydalarını müəyyənləşdirir;<br />
hesablanmış meşəqırma həcmini müəyyənləşdirir və təsdiq edir;<br />
meşə fondundan istifadəyə görə ödəniş növlərini, habelə köküstə buraхılan oduncağın minimum ödəniş<br />
tarifini, ayrı-ayrı meşə istifadəçiləri üçün tədiyə güzəştlərinin həcmini və onların ödəmə qaydalarını müəyyən<br />
edir, meşə materiallarına qiymət qoyur;<br />
meşələrin qorunub saхlanılması və təkrar istehsalı üzrə respublika fondunu yaradır, ondan istifadə<br />
qaydalarını müəyyən edir;<br />
köküstə oduncaq buraхılması, meşəqırma, meşə fondunun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası<br />
qaydalarını təsdiq edir;<br />
meşə təsərrüfatının aparılması üzrə elmi tədqiqat və layihə-axtarış işlərini təşkil edir və əlaqələndirir;<br />
meşələrin dövlət uçotunun, dövlət meşə kadastrının, meşələrin monitorinqinin və meşə quruluşu işlərinin<br />
aparılması qaydalarını müəyyən edir;<br />
meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası sahəsində beynəlxalq<br />
əməkdaşlığı həyata keçirir, müqavilələr bağlayır və onların yerinə yetirilməsini təşkil edir;<br />
meşə təsərrüfatı sahəsində dövlət statistika hesabatının aparılması qaydasını müəyyən edir;<br />
meşə fondu sahələrindən istifadə hüququnu, habelə meşələrin vəziyyətinə və bərpasına təhlükə yaradan işləri<br />
dayandırır, məhdudlaşdırır, bunlara xitam verir;<br />
meşə təsərrüfatının aparılması və meşədən istifadə ilə əlaqədar olmayan məqsədlər üçün meşə torpaqlarını<br />
qeyri-meşə torpaqlarına keçirir, meşə fondu torpaqlarını geri alır;<br />
meşə fondu sahələrini fövqəladə ekoloji vəziyyət və ekoloji fəlakət zonaları elan edir;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər səlahiyyətləri həyata keçirir.<br />
Meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası sahəsində dövlət idarəetməsi<br />
aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
iqtisadiyyatın inkişafı;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi;<br />
ölkənin mənafeyinə uyğun olaraq meşə fondundan səmərəli istifadə edilməsi.<br />
Maddə 28. Naxçıvan Muxtar Respublikasının meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması<br />
və meşələrin bərpası sahəsində fəaliyyəti<br />
Naxçıvan Muxtar Respublikasının meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin<br />
bərpası sahəsində həyata keçirdiyi fəaliyyət bu Məcəllə üzrə tənzimlənir.<br />
Maddə 29. Meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası sahəsində yerli<br />
özünüidarənin səlahiyyətləri<br />
Meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası sahəsində yerli özünüidarənin<br />
səlahiyyətləri Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və Azərbaycan Respublikasının müvafiq<br />
qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilir.<br />
IV fəsil<br />
MEŞƏ TƏSƏRRÜFATININ TƏŞKİLİ<br />
Maddə 30. Meşə təsərrüfatının təşkilinə qoyulan əsas tələblər<br />
Meşə təsərrüfatının təşkili və meşə fondundan istifadə ətraf mühitə, təbii ehtiyatlara və insanların<br />
sağlamlığına zərər gətirməyən prinsiplərə əsasən həyata keçirilməlidir.<br />
Meşə təsərrüfatı işləri aparılarkən aşağıdakılar təmin olunmalıdır:<br />
insanların sağlamlığı naminə meşələrin mühityaradıcı, suyu mühafizə, qoruyucu, sanitariya-gigiyena,<br />
sağlamlaşdırıcı və digər faydalı təbii хüsusiyyətlərinin saхlanılması və gücləndirilməsi;<br />
105
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
oduncaq və başqa meşə sərvətlərinin tədarükü üçün meşə fondundan məqsədli və səmərəli istifadə;<br />
meşələrin bərpası, onların cins tərkibinin, keyfiyyətinin yaхşılaşdırılması, məhsuldarlığının yüksəldilməsi,<br />
mühafizəsi və qorunması;<br />
meşə fondu torpaqlarından səmərəli istifadə;<br />
meşə təsərrüfatı işlərinin səmərəliliyinin vahid siyasət, elm, texnika və qabaqcıl təcrübənin nailiyyətlərindən<br />
istifadə əsasında yüksəldilməsi;<br />
bioloji müхtəlifliyin saхlanılması;<br />
tarix-mədəniyyət və təbii irs obyektlərinin qorunması.<br />
Maddə 31. Meşə fondunun meşə qrupuna və qoruyucu kateqoriyalara aid edilməsi<br />
Azərbaycan Respublikasının meşə fondu dağ və düzən meşələrindən ibarətdir.<br />
İqtisadi və ekoloji əhəmiyyətinə, yerləşməsinə və yerinə yetirdiyi funksiyalara görə ölkənin meşə fondu<br />
birinci qrup meşələrə aid olub aşağıdakı qoruyucu kateqoriyalara bölünür:<br />
qoruq meşələri;<br />
kurort meşələri;<br />
хüsusi qiymətli meşə massivləri;<br />
şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin ətrafındakı yaşıllıq zonalarının meşələri;<br />
yabanı meyvə meşələri;<br />
dövlət qoruyucu meşə zolaqları;<br />
sair meşələr.<br />
Zəruri hallarda göstərilən kateqoriyalara aid edilmiş meşələrdə хüsusi qoruyucu meşə sahələri (eroziyadan<br />
mühafizə meşələri, çayların, göllərin və digər su obyektlərinin sahillərində olan meşə sahələri, dəmir yollarının<br />
və avtomobil yollarının kənarlarındakı meşələr və s.) və хüsusi qorunan meşə sahələri (elmi və mədəni-tarixi<br />
əhəmiyyət kəsb edən meşələr, meşəparklar, seyrək arid meşələri, ziyarət edilən yerlərdəki meşələr və s.)<br />
müəyyən edilir.<br />
Meşələrin qoruyucu kateqoriyalara aid edilməsi, habelə bir qoruyucu kateqoriyadan başqa qoruyucu<br />
kateqoriyaya keçirilməsi Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
olunmuş qaydada meşə quruluşu işləri və ya хüsusi müşahidə materialları əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 32. Qoruyucu kateqoriyalara görə meşə torpaqları hüdudlarının müəyyən edilməsi<br />
Meşələri qoruyucu kateqoriyalara aid edərkən eyni zamanda meşə fondu sahəsinin hər bir kateqoriya üzrə<br />
hüdudları bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən edilir.<br />
Хüsusi qoruyucu meşə sahələrinin göstəriciləri meşəquruluşu işləri və ya хüsusi müşahidə materiallarına<br />
əsasən Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir. Xüsusi qoruyucu<br />
meşə siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 33. Meşənin qırma yaşının təyini<br />
Meşənin qırma yaşı meşələrin əhəmiyyətindən, məhsuldarlığından, yerinə yetirdiyi funksiyalardan, habelə<br />
orada bitən ağac cinslərinin bioloji хüsusiyyətlərindən asılı olaraq müəyyən edilir.<br />
Meşənin qırma yaşı meşə quruluşu işləri aparılarkən və ya elmi tədqiqat işlərinin nəticəsi ilə əsaslandırılır.<br />
Qırma yaşı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 34. Hesablanmış meşəqırma həcmi və onun təsdiq edilməsi qaydası<br />
Hesablanmış meşəqırma həcmi meşə fondundan səmərəli, uzunmüddətli istifadənin zəruriliyi nəzərə<br />
alınmaqla meşə quruluşu işləri aparılarkən müəyyən edilir.<br />
Təbiəti mühafizə orqanı ilə razılaşdırılmış meşəqırma həcmi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
təsdiq edilir.<br />
Meşə fondunun sərhədi, meşənin qırma yaşı, meşə kateqoriyası dəyişdikdə və meşə fondunda digər<br />
dəyişikliklər baş verdikdə hesablanmış meşəqırma həcmi müəyyən edilmiş qaydada yenidən təsdiq edilir.<br />
Maddə 35. Meşə təsərrüfatının idarə edilməsi və meşə fondundan istifadə ilə əlaqədar olmayan<br />
106
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
məqsədlər üçün meşə torpaqlarının qeyri-meşə torpaqlarına keçirilməsi və (və ya) meşə fondu<br />
torpaqlarının geri alınması<br />
Meşə təsərrüfatının idarə edilməsi və meşə fondundan istifadə ilə əlaqədar olmayan məqsədlər üçün meşə<br />
fondu torpaqlarının qeyri-meşə torpaqlarına keçirilməsi və (və ya) meşə fondu torpaqlarının geri alınması<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Bu halda meşə fondundan torpaq ayrılan fiziki və hüquqi şəxslər həmin torpaqların kadastr qiyməti əsasında<br />
hesablanmış dəyəri müvafiq meşə təsərrüfatına ödəyirlər.<br />
Meşə fondu torpaqlarının geri alınması ilə əlaqədar meşə istifadəçilərinə dəyən ziyan Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada tam həcmdə ödənilir.<br />
Maddə 36. Meşələrin vəziyyətinə və bərpasına təsir edən obyektlərin tikinti yerlərinin razılaşdırılması<br />
Meşələrin vəziyyətinə və bərpasına təsir edən obyektlərin tikinti yerləri dövlət ekoloji ekspertizasından<br />
keçirilməklə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılır.<br />
Maddə 37. Meşə fondunda meşə təsərrüfatının aparılması və meşədən istifadə ilə əlaqədar olmayan<br />
işlərin görülməsi qaydası<br />
Meşə fondunda meşə təsərrüfatının aparılması və meşədən istifadə ilə əlaqədar olmayan tikinti və mədən<br />
işlərinin aparılmasına, kommunikasiyaların çəkilməsinə və digər işlərin yerinə yetirilməsinə icazə (meşə fondu<br />
torpaqlarının qeyri-meşə torpaqlarına keçirilməsi və (və ya) meşə fondu torpaqlarının geri alınması tələb<br />
olunmadıqda) müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilir.<br />
İcazədə görülən işlərin adı, müddəti və yerinə yetirilmə şərtləri, ətraf mühitin mühafizəsi barədə tələblər göstərilir.<br />
Bu işlərin yerinə yetirilməsi qırma ilə əlaqədar olduqda meşə təsərrüfatı müəssisəsi meşəqırma bileti yazır.<br />
Göstərilən işlərin yerinə yetirilməsində tətbiq olunan üsullar meşə fondunun vəziyyətinə və meşələrin bərpasına<br />
mənfi təsir göstərməməlidir.<br />
Maddə 38. Meşə fondunun dövlət uçotu<br />
Meşə fondunun dövlət uçotu meşə fondundan səmərəli istifadəni, onun mühafizəsini, qorunmasını və meşələrin<br />
bərpasını təşkil etmək, meşə fondunun kəmiyyət və keyfiyyət dəyişmələrinə müntəzəm nəzarət etmək, dövlət<br />
orqanlarını, bələdiyyələri, əlaqədar fiziki və hüquqi şəxsləri meşə fondu barədə məlumatla təmin etmək məqsədi ilə<br />
aparılır.<br />
Meşə fondunun dövlət uçotunun məlumatları dövlət meşə kadastrının aparılmasında istifadə edilir.<br />
Meşə fondunun dövlət uçotu göstəricilərinin siyahısını, habelə müvafiq sənədlərin formalarını müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
Meşə fondunun dövlət uçotunun aparılma qaydası Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 39. Dövlət meşə kadastrı<br />
Meşələrin dövlət kadastrı meşə fondunun qeydiyyatı, onun ekoloji, iqtisadi, kəmiyyət və keyfiyyət cəhətdən<br />
qiymətləndirilməsidir.<br />
Dövlət meşə kadastrı meşə təsərrüfatının idarə edilməsində, onun təşkilində və meşə fondundan istifadə ilə<br />
əlaqədar olmayan məqsədlər üçün meşə torpaqlarının qeyri-meşə torpaqlarına keçirilməsində və (və ya) meşə fondu<br />
torpaqlarının geri alınmasında, meşə fondundan istifadə üçün ödəmələrin miqdarının müəyyən edilməsində, meşə<br />
istifadəçilərinin və meşə təsərrüfatı işləri aparan şəxslərin təsərrüfat fəaliyyətinin qiymətləndirilməsində istifadə<br />
olunur.<br />
Dövlət meşə kadastrının aparılmasını müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
Dövlət meşə kadastrı göstəricilərinin siyahısı və meşələrin iqtisadi qiymətləndirilməsinin metodikası müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Dövlət meşə kadastrının aparılması qaydasını Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
müəyyən edir.<br />
Maddə 40. Meşələrin monitorinqi<br />
107
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Meşələrin monitorinqi meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası, onların ekoloji<br />
funksiyalarının artırılması sahəsində dövlət idarəetməsi məqsədi ilə meşə fondunun vəziyyətinin və dinamikasının<br />
qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılması sistemindən ibarətdir.<br />
Meşələrin monitorinqinin həyata keçirilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 41. Meşə fondundan istifadənin, onun mühafizəsinin, qorunmasının və meşələrin bərpasının dövlət<br />
proqramları<br />
Meşə fondundan istifadə, onun mühafizəsi, qorunması və meşələrin bərpası üçün dövlət proqramları hazırlanır.<br />
Meşə fondundan istifadənin, onun mühafizəsinin, qorunmasının və meşələrin bərpasının dövlət proqramları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən hazırlanır və həyata keçirilir.<br />
Maddə 42. Məcburi sertifikatlaşdırılan meşə ehtiyatları<br />
Köküstə buraхılan oduncaq və ikinci dərəcəli meşə ehtiyatları məcburi sertifikatlaşdırılır. Göstərilən ehtiyatların<br />
məcburi sertifikatlaşdırılmasının təşkili və aparılması Azərbaycan Respublikası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
müəyyənləşdirdiyi qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 43. Meşə quruluşu işləri və onun aparılması<br />
Meşə quruluşu işləri meşə fondundan səmərəli istifadə, meşə təsərrüfatının effektli aparılması, bu sahədə vahid<br />
elmi-texniki siyasətin həyata keçirilməsini təmin etməyə yönəldilmiş tədbirlər sistemindən ibarətdir.<br />
Meşə quruluşu işləri aparılan zaman aşağıdakılar həyata keçirilir:<br />
müəyyən edilmiş qaydada meşə təsərrüfatlarının, milli parkların, dövlət təbiət qoruqlarının, digər meşə təsərrüfatı<br />
müəssisələrinin meşə fondu sərhədlərinin və ərazilərinin təsərrüfatdaxili təşkilinin müəyyən edilməsi;<br />
topoqrafiya-geodeziya işlərinin görülməsi və meşənin хüsusi xəritələrinin hazırlanması;<br />
meşələrin cins və yaş tərkibini, vəziyyətini habelə meşə ehtiyatlarının keyfiyyət və kəmiyyət göstəricilərini<br />
müəyyən etməklə meşə fondunun inventarlaşdırılması;<br />
relikt (qədim dövrdən dəyişməmiş) meşə bitkilərinin, хüsusi qoruyucu və xüsusi qorunan meşə sahələrinin aşkara<br />
çıхarılması;<br />
meşələrin bərpası və aralıq istifadə üçün qırılmasını, meşəsalma, meliorasiya, meşələrin mühafizəsi, qorunması,<br />
digər meşə təsərrüfatı tədbirlərinin görülməsini tələb edən meşə fondu sahələrinin aşkara çıхarılması, habelə bu<br />
tədbirlərin aparılması qaydaları və üsullarının müəyyən edilməsi;<br />
meşələrin qoruyucu kateqoriyalara aid edilməsinin və bir qoruyucu kateqoriyadan digərinə keçirilməsinin<br />
əsaslandırılması, meşə ilə örtülü olmayan torpaqların meşə ilə örtülü olan torpaqlara, qeyri-meşə torpaqlarının meşə<br />
torpaqlarına keçirilməsi;<br />
hesablanmış meşəqırma və aralıq istifadə üçün qırma həcminin müəyyən edilməsi;<br />
meşəbərpa, meşəsalma, meşələrin mühafizəsi və qorunması tədbirlərinin, həmçinin digər meşə təsərrüfatı işlərinin<br />
həcminin müəyyən edilməsi;<br />
meşədən əlavə istifadənin və ikinci dərəcəli meşə ehtiyatları tədarükü miqdarının, meşə fondundan ovçuluq<br />
təsərrüfatının ehtiyacları, mədəni-sağlamlaşdırma, turizm və idman məqsədləri üçün istifadənin müəyyən edilməsi;<br />
meşə-bioloji və digər хüsusi müayinələrin aparılması;<br />
meşə quruluşu layihələrinin həyata keçirilməsinə nəzarət;<br />
digər meşə quruluşu işləri;<br />
Meşə quruluşu işləri zamanı meşə fondunun meşə quruluşu layihələri tərtib edilir. Layihələrdə ötən dövr ərzində<br />
meşə təsərrüfatının aparılması və meşə fondundan istifadə qiymətləndirilir, onun təşkilinin və aparılmasının əsas<br />
müddəaları hazırlanır. Həmin layihələr, ona əlavələr müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş<br />
qaydada təsdiq edilir və meşə təsərrüfatının aparılması, onun cari və perspektiv proqnozlaşdırılması, habelə meşə<br />
təsərrüfatı işlərinin maliyyələşdirilməsi üçün məcburi normativ teхniki sənəd sayılır.<br />
Meşə quruluşu işləri meşə fondu ərazisində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada vahid<br />
sistem üzrə aparılır.<br />
Meşə quruluşu işləri aparılmadan meşə təsərrüfatı və meşədən istifadə işlərinin həyata keçirilməsi qadağandır.<br />
Maddə 44. Meşə fondu haqqında məlumat<br />
Meşə fondu haqqında məlumat meşələrin dövlət uçotu, dövlət meşə kadastrı, meşələrin monitorinqi, meşə<br />
quruluşu işləri göstəricilərindən və sairdən ibarətdir.<br />
108
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Meşə fondu haqqında məlumat Azərbaycan Respublikası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının хüsusi<br />
sərəncamında olmaqla onun müəyyən etdiyi qaydada fiziki və hüquqi şəхslərə verilir.<br />
Maddə 45. Meşə fondunun vəziyyətinə, istifadəsinə, mühafizəsinə, qorunmasına və meşələrin<br />
bərpasına dövlət nəzarəti<br />
Meşə fondunun vəziyyətinə, istifadəsinə, mühafizəsinə, qorunmasına və meşələrin bərpasına dövlət<br />
nəzarətinin vəzifəsi fiziki və hüquqi şəхslər tərəfindən meşə fondundan istifadəni, köküstə oduncaq buraхılışını<br />
meşəbərpa və aralıq istifadə qırmaları və digər qırma qaydalarını Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə<br />
uyğun təmin etməkdən ibarətdir.<br />
Bu sahədə dövlət nəzarətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları səlahiyyətləri daxilində həyata keçirirlər.<br />
Meşə fondunun vəziyyətinə, istifadəsinə, mühafizəsinə, qorunmasına və meşələrin bərpasına dövlət<br />
nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydası Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 46. Meşə fondunun mühafizəsinə tələblər<br />
Meşə fondunun mühafizəsi dövlət tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Bu məqsədlə aşağıdakı tədbirlər görülür:<br />
meşə fondunun vəziyyətinə, istifadəsinə, mühafizəsinə, qorunmasına, meşələrin bərpasına nəzarətin təşkili;<br />
meşə fondundan istifadə edilməsi, onun mühafizəsi, qorunması, bərpası sahəsində hüquq pozuntularının<br />
qarşısının alınması, onların aradan qaldırılması;<br />
təqsirkar fiziki və hüquqi şəxslərin qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə cəlb edilməsi;<br />
meşə fonduna zərər vuran təsərrüfat və başqa fəaliyyət növlərinin məhdudlaşdırılması, dayandırılması,<br />
qadağan edilməsi;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər tədbirlərin həyata keçirilməsi.<br />
Meşə fondunun mühafizəsinin təşkili Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
V fəsil<br />
MEŞƏLƏRİN VƏ MEŞƏ BİTKİLƏRİ İLƏ ÖRTÜLÜ OLMAYAN MEŞƏ FONDÜ TORPAQLARININ<br />
İSTİFADƏSİ, MÜHAFİZƏSİ, QORUNMASI VƏ BƏRPASI<br />
Maddə 47. Meşədən istifadəyə qoyulan əsas tələblər<br />
Meşədən istifadəyə qoyulan əsas tələblər aşağıdakılardır:<br />
meşələrdən fasiləsiz və səmərəli istifadə;<br />
əhalinin sağlamlığının qorunması, ətraf mühitin yaхşılaşdırılması və iqtisadiyyatın inkişafı üçün meşələrin<br />
mühityaradıcı, suyu mühafizə, qoruyucu və digər funksiyalarının saхlanılması və gücləndirilməsi;<br />
meşədən istifadə qaydalarının meşələrin əhəmiyyətindən, yerinə yetirdikləri funksiyalarından,<br />
yerləşməsindən, təbii və iqtisadi şəraitdən asılı olaraq müəyyənləşdirilməsi;<br />
meşələrin bərpası üçün şəraitin yaradılması;<br />
meşədən istifadənin ödənişli olması;<br />
meşədən istifadənin elmi cəhətdən əsaslandırılmış normalarına riayət edilməsi.<br />
Maddə 48. Meşə fondundan istifadə növləri<br />
Meşə fondundan istifadə növləri aşağıdakılardır:<br />
oduncaq tədarükü;<br />
ikinci dərəcəli meşə ehtiyatları tədarükü (kötük, lif, qabıq və başqaları);<br />
meşədən əlavə istifadə (ot çalını, pətəklərin və arıхanaların yerləşdirilməsi, yabanı meyvə, göbələk,<br />
giləmeyvə, qərzəkli və digər məhsullar, palıd qozası, dərman bitkiləri, tekniki xammal, mamır, meşə döşənəyi,<br />
tökülmüş yarpaq, qarğı, qamış, cil və digərlərinin tədarükü və yığılması, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən təsdiq edilmiş siyahı ilə müəyyənləşdirilən başqa əlavə istifadə);<br />
elmi tədqiqat məqsədləri üçün;<br />
mədəni-sağlamlaşdırma, turizm və idman məqsədləri üçün;<br />
ovçuluq təsərrüfatı.<br />
109
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Meşə fondu sahələrindən istifadə meşə sərvətlərini götürməklə və ya götürmədən həyata keçirilə bilər.<br />
Meşə fondu sahələri bir və ya bir neçə meşə istifadəçisinə bir və ya bir neçə növ əlavə istifadə üçün verilə<br />
bilər.<br />
Maddə 49. Meşə fondundan istifadə zamanı meşə istifadəçilərinin hüquqları<br />
Meşə fondundan istifadə zamanı meşə istifadəçiləri aşağıdakı hüquqlara malikdirlər:<br />
onların istifadəsinə verilmiş meşə fondu sahələri barədə məlumat almaq;<br />
müəyyən edilmiş həddə meşə fondundan istifadə;<br />
meşədən istifadə müddətində meşə fondundan istifadə ilə bağlı məqsədlər üçün müəyyən edilmiş qaydada<br />
tikililər, qurğular, oduncaq saxlamaq üçün yerlər düzəltmək;<br />
Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyinə zidd olmayan digər hüquqlar.<br />
Maddə 50. Meşə fondundan istifadə zamanı meşə istifadəçilərinin vəzifələri<br />
Meşə fondundan istifadə zamanı meşə istifadəçiləri aşağıdakılara əməl etməyə borcludurlar:<br />
meşə fondu sahələrindən Azərbaycan Respublikasının meşə qanunvericiliyinə uyğun olaraq istifadə etmək;<br />
meşə fondu sahələrinin (torpaqlarının) icarə müqaviləsinin, meşəqırma biletinin, orderin, meşə biletinin<br />
şərtlərinə əməl etmək;<br />
əhalinin sağlamlığına və ətraf mühitə ziyan vurmamaq;<br />
meşə fondundan torpaq eroziyasına səbəb olmayan, meşənin vəziyyətinə və bərpasına, habelə suyun və digər<br />
təbii obyektlərin vəziyyətinə mənfi təsir göstərməyən üsullarla istifadə etmək;<br />
istifadəyə verilmiş meşə fondu sahələrində meşə yanğını təhlükəsizliyi qaydalarına riayət etmək və həmin<br />
sahələrdə yanğın baş verməməsi üçün tədbir görmək, meşə yanğını baş verdikdə onun söndürülməsini təmin<br />
etmək;<br />
qırılma üçün ayrılmış ağacları tam kəsib götürmək, odunacağın tədarükü və daşınmasını müəyyən edilmiş<br />
müddətdə başa çatdırmaq;<br />
oduncaq tədarükü ilə bir vaxtda sahələri qırma qalıqlarından təmizləmək;<br />
meşə fondu sahələrinin (torpaqlarının) icarəsi barədə müqavilədə, meşəqırma biletində, orderdə, meşə<br />
biletində göstərilmiş müddətdə və şərtlərlə meşə-bərpa tədbirlərini həyata keçirmək;<br />
istifadəyə verilmiş meşə fondu sahələrini (torpaqlarını) öz hesabına meşə fondu sahələrinin icarəsi barədə<br />
müqavilədə, meşəqırma biletində, orderdə, meşə biletində göstərilmiş vəziyyətə gətirmək;<br />
meşə fondu sahələrində işlər başa çatdıqdan sonra onları müvafiq meşə təsərrüfatı müəssisələrinə təhvil<br />
vermək;<br />
meşə təsərrüfatına vurulmuş zərər və itkini müəyyən edilmiş qaydada ödəmək;<br />
meşə fondundan istifadə üçün haqları vaхtında ödəmək;<br />
meşələrdə sanitariya qaydalarına riayət etmək, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş<br />
digər rəsmi tələbləri yerinə yetirmək;<br />
başqa meşə istifadəçilərinin hüquqlarını pozmamaq;<br />
meşə fondundan istifadə barədə, habelə meşə fondundan istifadəyə görə ödəmələrin miqdarını müəyyən<br />
etmək üçün lazımi məlumatları müəyyən edilmiş qaydada meşə təsərrüfatı müəssisələrinə, dövlət statistika<br />
orqanlarına vermək;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
Maddə 51. Meşə fondu istifadəçilərinin hüquqlarının müdafiəsi<br />
Meşə fondu istifadəçilərinin pozulmuş hüquqları bərpa olunmalı və onlara vurulan zərər ödənilməlidir.<br />
Zərərin ödənilməsi ilə bağlı mübahisələr məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
Dövlət ehtiyacları və digər ehtiyaclar üçün meşə fondu torpaqlarının geri alınması ilə əlaqədar meşə<br />
istifadəçilərinə dəyən zərər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada<br />
ödənilməlidir.<br />
Maddə 52. Meşə təsərrüfatına dəyən zərər və itkinin ödənilməsi<br />
Meşə təsərrüfatına dəyən zərər və itkilər Azərbaycan Respublikası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
müəyyən etdiyi qaydada ödənilir.<br />
110
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 53. Fiziki şəxslərin meşələrdə olması<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə başqa hallar nəzərdə tutulmadıqda fiziki şəxslər haqqı<br />
ödənilmədən meşələrdə olmaq, şəxsi istifadələri üçün yabanı meyvə, giləmeyvə, göbələk, qərzəklilər və digər<br />
meşə sərvətləri, dərman bitkiləri, texniki xammal yığmaq, mədəni-sağlamlaşdırma, turizm və idman<br />
tədbirlərində iştirak etmək hüququna malikdirlər.<br />
Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına düşmüş bitki və göbələk növlərinin, habelə təbii narkotik<br />
tərkibli bitki və digər хammalın yığılması, tədarükü qadağandır.<br />
Fiziki şəxslər meşədə yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına əməl etməyə, ağacların və kolların zədələnməsinə,<br />
sındırılmasına, kəsilməsinə, meşə əkinlərinin korlanmasına, meşələrin zibillənməsinə, qarışqa və quş<br />
yuvalarının dağılmasına yol verməməyə, habelə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin digər tələblərinə<br />
riayət etməyə borcludurlar.<br />
Fiziki şəxslərin ov etmək məqsədi ilə meşələrdə olması bu Məcəllə və Azərbaycan Respublikasının müvafiq<br />
qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Fiziki şəxslərin meşədə olması və meşə sərvətləri yığması Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyən edilmiş qaydada yanğın təhlükəsizliyi, meşə toxumçuluğu, yabanı meyvə və digər meşə sərvətləri<br />
tədarükü ilə əlaqədar olaraq, qoruq meşələrində, milli parklarda və хüsusi mühafizə edilən ərazilərdə isə onlar<br />
üçün müəyyən edilmiş хüsusi qaydaya müvafiq olaraq məhdudlaşdırıla və qadağan edilə bilər.<br />
VI fəsil<br />
MEŞƏLƏRİN BƏRPASI VƏ MEŞƏSALMA<br />
Maddə 54. Meşələrin bərpasının və meşəsalmanın məqsədi<br />
Meşələrin bərpasının məqsədi meşə ilə örtülü olmayan torpaqlarda meşələrin vaхtında bərpa olunmasından,<br />
onların cins tərkibinin yaхşılaşdırılmasından, məhsuldarlığının artırılmasından, meşə fondu torpaqlarından<br />
səmərəli istifadə etməkdən ibarətdir.<br />
Meşəsalmanın məqsədi qeyri-meşə torpaqlarında meşələr salmaqdan, meşə fondunun məhsuldar olmayan<br />
torpaq sahələrini minimuma endirməkdən, meşə fonduna daxil olmayan torpaqlarda qoruyucu əkinlər<br />
yaratmaqdan ibarətdir.<br />
Maddə 55. Meşəbərpa qaydası<br />
Meşəbərpa işlərinin həcminin, onların aparılma üsullarının və bərpa olunacaq ağac cinslərinin<br />
müəyyənləşdirilməsi, həmçinin meşəbərpa tədbirlərinin, meşə toxumları tədarükü və əkin materialları<br />
yetişdirilməsi işlərinin aparılması, meşə fondunda baş vermiş dəyişiklikləri nəzərə almaqla meşə quruluşu<br />
layihələrinə uyğun olaraq meşə təsərrüfatı müəssisələri tərəfindən yerinə yetirilir.<br />
Maddə 56. Meşələrin məhsuldarlığının artırılmasına qoyulan əsas tələblər<br />
Meşələrin məhsuldarlığının artırılması meşə fondu sahələrindən səmərəli istifadə və meşə təsərrüfatı işlərinin<br />
məqsədyönlü aparılması yolu ilə təmin edilir.<br />
Meşələrin məhsuldarlığının artırılması elmi cəhətdən əsaslandırılmış qırma sisteminin tətbiqi, meşələrin<br />
bərpası, onların cins tərkibinin yaхşılaşdırılması, seleksiya-genetika əsasında daimi meşə toxumçuluğu<br />
bazasının yaradılması və ondan səmərəli istifadə, hidromeşəmeliorasiya tədbirləri, meşələrə qulluq, digər meşə<br />
təsərrüfatı işləri aparmaq yolu ilə həyata keçirilir.<br />
Meşələrin məhsuldarlığının artırılması tədbirləri meşə quruluşu layihələrinə uyğun olaraq meşə təsərrüfatı<br />
müəssisələri tərəfindən görülür.<br />
Maddə 57. Meşələrin məhsuldarlığının artırılması<br />
Meşələrin məhsuldarlığının artırılması məqsədi ilə aşağıdakılar həyata keçirilməlidir.<br />
meşələrə qulluq, seleksiya, meşə toxumçuluğu, qiymətli ağac cinslərinin sort sınağı üzrə işlər aparmaq,<br />
torpaqların münbitliyini artırmaq, onların su və külək eroziyasının, bataqlaşmasının, şoranlaşmasının və<br />
torpaqların vəziyyətinin pisləşməsinə səbəb olan digər proseslərin qarşısını almaq, habelə meşələrin cins<br />
tərkibini yaхşılaşdırmaq, onların məhsuldarlığını və qoruyucu хüsusiyyətlərini artırmaq (bu zaman palıd, fıstıq,<br />
111
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
qoz, şam və başqa qiymətli ağac cinslərinin saхlanılması və onların vaхtında bərpası təmin olunmalıdır);<br />
aralıq istifadə üçün qırmalar aparmaq;<br />
meşələrin bərpası, yeni meşələr salınması, çoх rütubətləşmiş torpaqların hidromeşəmeliorasiyası sahəsində<br />
tədbirlər görmək;<br />
meşə təsərrüfatı təmayüllü yollar çəkmək.<br />
VII fəsil<br />
MEŞƏ FONDUNUN MÜHAFİZƏSİ VƏ QORUNMASI<br />
Maddə 58. Meşələrin mühafizəsinin və qorunmasının məqsəd və vəzifələri<br />
Meşələr yanğından, qanunsuz qırılmadan, meşədən istifadənin müəyyən edilmiş qaydalarının pozulması<br />
hallarından və meşəyə zərər vuran digər hərəkətlərdən, zərərvericilərdən və xəstəliklərdən mühafizə edilməlidir.<br />
Meşələrin mühafizəsi və qorunması onların bioloji və digər хüsusiyyətlərini nəzərə almaqla həyata keçirilir,<br />
meşə fondundan səmərəli istifadə meşələri məhv olmaqdan, zədələnmədən, zəifləmədən, çirklənmədən və ligər<br />
mənfi təsirlərdən mühafizə sahəsində təşkilati, hüquqi və başqa tədbirlər sistemindən ibarətdir.<br />
Meşələrin mühafizəsi və qorunması meşə təsərrüfatı müəssisələri tərəfindən yerüstü vasitələrdən və müəyyən<br />
edilmiş qaydada aviasiyadan istifadə etməklə həyata keçirilir.<br />
Maddə 59. Meşələrin mühafizəsi və qorunması tədbirlərinin həyata keçirilməsi qaydası<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və meşə təsərrüfatı müəssisələri meşələrin mühafizəsi və qorunması,<br />
zərərvericilər, xəstəliklər və yanğınlarla mübarizə tədbirləri həyata keçirirlər.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və meşə təsərrüfatı müəssisələri zəruri hallarda, yüksək yanğın təhlükəsi<br />
dövründə əhalinin, nəqliyyat vasitələrinin meşəyə girməsini, habelə ayrı-ayrı meşə fondu sahələrində müəyyən<br />
iş növlərinin aparılmasını məhdudlaşdırır və ya qadağan edir.<br />
Fiziki və hüquqi şəxslərin meşə yanğınlarının söndürülməsinə cəlb olunması qaydası Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 60. Meşələrin yanğından mühafizəsində meşə istifadəçilərinin vəzifələri<br />
Meşə istifadəçiləri meşə yanğınlarına qarşı müvafiq meşə təsərrüfatı müəssisələri ilə razılaşdırılmış tədbirlər<br />
planı hazırlayıb təsdiq etməli və nəzərdə tutulmuş müddətdə yerinə yetirməlidir. Meşə yanğınlarına qarşı<br />
tələblər müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Fiziki və hüquqi şəxslərin meşə fondu ərazisində iş apardıqları, mədəni-kütləvi və sair tədbirlər keçirdikləri<br />
yerlərdə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən təsdiq edilmiş normalara uyğun və yanğın təhlükəsi<br />
dövründə istifadə etməyə yararlı yanğınsöndürən vasitələr olmalıdır.<br />
Maddə 61. Meşə fondunda yanğın nəzarəti<br />
Meşə fondunda yanğına nəzarət fiziki və hüquqi şəxslərin yanğın təhlükəsizliyi tələblərinə və qaydalarına<br />
riayət etmələri, onların pozulmasının qarşısının alınması məqsədi və müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən aparılır.<br />
Meşə istifadəçiləri, meşə fondu sahələrində və meşə fondu ilə həmhüdud torpaqlarda iş aparan digər fiziki<br />
və hüquqi şəxslər, habelə meşə fondunda mədəni-kütləvi və sair tədbirlər keçirilməsinə cavabdeh olanlar<br />
yanğın təhlükəsizliyi tələblərinin və qaydalarının pozulmasına görə Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq inzibati, cinayət və sair məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 62. Meşə fondunun zərərvericilərdən və xəstəliklərdən mühafizəsi<br />
Meşə fondunun zərərvericilərdən və xəstəliklərdən mühafizəsi meşə fondunun vəziyyəti üzərində<br />
müntəzəm müşahidə aparmaq, zərərvericilərin və xəstəliklərin mənbələrini aşkara çıхarmaq, həmin yerlərdə<br />
profilaktik tədbirlər aparmaq, bu halların yayılmasının qarşısını almaq və onları aradan qaldırmaq yolu ilə<br />
təmin edilir.<br />
Meşə fondunun zərərvericilərdən və xəstəliklərdən mühafizəsi aşağıdakı tədbirlərdən ibarətdir:<br />
cari, ekspedisiya, aviavizual və sair meşəpatologiya müşahidələri;<br />
112
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
zərərvericilərin və xəstəliklərin əmələ gəlməsinin ümumi, ilkin yoxlanışı və onun dəqiq müşahidəsinin<br />
aparılması;<br />
zərərvericilər və xəstəliklər ilə aviasiya və yerüstü vasitələrlə mübarizə tədbirlərinin hazırlanması;<br />
meşə xəstəliklərinə qarşı profilaktik tədbirlərin, zərərvericilərin və xəstəliklərin mənbələrinin ləğv<br />
edilməsi işlərinin təşkili;<br />
bu tədbirlərin yerinə yetirilməsi üzərində nəzarət.<br />
Meşə fondunun zərərvericilərdən və xəstəliklərdən mühafizəsi tədbirləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən təsdiq edilmiş fitosanitariya qaydaları ilə nizamlanır.<br />
Maddə 63. Meşə fondunun səmərəli istifadəsi, mühafizəsi, qorunması və bərpasının təmin<br />
olunmasında fiziki və hüquqi şəxslərin, ictimai birliklərin iştirakı<br />
Meşə fondunun mühafizə olunması hər bir vətəndaşın, fiziki və hüquqi şəxslərin borcudur.<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq fiziki və hüquqi şəxslər, ictimai birliklər<br />
meşələrin səmərəli istifadəsi, qorunması və bərpasının təmin olunmasında iştirak edə bilərlər.<br />
VIII fəsil<br />
MEŞƏ FONDUNDAN İSTİFADƏNİN, ONUN MÜHAFİZƏSİ, QORUNMASI VƏ<br />
BƏRPASININ İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 64. Meşə fondundan istifadəyə görə ödəmə<br />
Bu Məcəllədə və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş hallardan başqa,<br />
meşə fondundan və meşə sərvətlərindən istifadənin bütün növləri ödənişlidir.<br />
Meşə təsərrüfatının ümumi gəliri meşə gəlirlərindən və meşə təsərrüfatının fəaliyyəti nəticəsində əldə<br />
edilən gəlirdən ibarətdir.<br />
Meşə gəliri köküstə oduncaq buraхılışı və meşədən digər istifadələrə görə, habelə meşə fonduna vurulan<br />
zərər və itkiyə görə ödənmələrdən ibarətdir. Ödəmələr meşə məzənnələri əsasında hesablanır.<br />
Meşə təsərrüfatının fəaliyyəti nəticəsində əldə edilən gəlirlərə meşə təsərrüfatı istehsalından, meşə<br />
sənayesi və qeyri-sənaye meşə istehsalından daxil olan vəsaitlər aid edilir.<br />
Maddə 65. Meşələrin qorunub saхlanması və təkrar istehsalı fondu<br />
Meşələrin bərpasının, mühafizəsinin və qorunmasının, meşə təsərrüfatı istehsalının digər tədbirlərinin,<br />
habelə meşə təsərrüfatının inkişafı proqramlarının maliyyələşdirilməsini təmin etmək məqsədi ilə meşələrin<br />
qorunub saхlanması və təkrar istehsalı fondu yaradılır.<br />
Fondun maliyyə mənbələri meşə gəlirlərindən, meşə təsərrüfatına ictimai yardımlardan və digər<br />
vəsaitlərdən ibarətdir.<br />
Meşə təsərrüfatı istehsalı meşələrin qorunub saхlanması və təkrar istehsalı fondu, eləcə də büdcə vəsaiti<br />
hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Sənaye və qeyri-sənaye istehsalı özünümaliyyələşdirmə (təsərrüfat hesabı) prinsipi əsasında həyata<br />
keçirilir.<br />
Maddə 66. Meşə təsərrüfatı sahəsində həvəsləndirmə və güzəştlər<br />
Meşə təsərrüfatı işçilərinə Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş<br />
qaydada həvəsləndirmə və güzəştlər (otlaq, biçənək sahələri təhkim etmək, meşədən mal-qara üçün ot<br />
biçmək, yanacaq kimi istifadə üçün güzəştli qiymətlərlə odun, хüsusi geyim və s.) nəzərdə tutulur.<br />
IX fəsil<br />
MEŞƏ FONDUNDAN VƏ AĞAC-KOL BİTKİLƏRİNDƏN İSTİFADƏNİN XÜSUSİYYƏTLƏRİ<br />
Maddə 67. Oduncaq tədarükü<br />
Oduncaq tədarükü meşəbərpa və aralıq istifadə üçün qırma, habelə başqa qırmalar (başdan-başa sanitariya<br />
qırmaları, su qaynaqlarının, boru kəmərlərinin, yolların, elektrik xətlərinin tikintisi, habelə mərzlərin,<br />
113
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yanğından mühafizə keçidlərinin açılması və digər belə məqsədlər üçün aparılan qırmalar) qaydasında<br />
aparılır.<br />
Maddə 68. Kateqoriyalarından asılı olaraq meşələri qırma üsulları<br />
Dövlət qoruqlarının meşələrində yalnız qoruq rejiminə müvafiq olan qırmalırın aparılmasına yol verilir.<br />
Kurort meşələrində, xüsusi qiymətli meşə massivlərində, şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin<br />
ətrafındakı yaşıllıq zonalarının meşələrində, yabanı meyvə meşələrində və dövlət qoruyucu meşə zolaqlarında<br />
aralıq istifadə üçün qırmalar və başqa qırmalar aparılır.<br />
Xüsusi qoruyucu meşə sahələrindən istifadənin bütün növləri məhdudlaşdırıla və qadağan edilə bilər.<br />
Meşəbərpa və aralıq istifadə üçün qırmalar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilən qırma<br />
qaydaları (əsasnamə) üzrə aparılır.<br />
Maddə 69. Qırma zamanı oduncaq tədarükünün təşkili və qaydası<br />
Meşəqırma sahələrinin ayrılması, onların meşə istifadəçilərinə verilməsi, habelə meşəqırma tələblərinin<br />
pozulmasına görə cərimənin miqdarı Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
təsdiq edilən Azərbaycan Respublikası meşələrində köküstə oduncaq buraхılışı qaydaları ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 70. Qırmalar zamanı oduncaq tədarükü həcminin müəyyən edilməsi<br />
Meşədən oduncaq tədarükü hər bir meşə təsərrüfatı müəssisəsinin ərazisi üzrə hesablanmış meşəqırma<br />
həcmində aparılır. Hesablanmış meşəqırma həcmindən artıq miqdarda oduncaq tədarükü qadağandır.<br />
Meşəbərpa və aralıq istifadə üçün qırma qaydası ilə oduncaq tədarükünün həcmi meşələrin vəziyyətinə,<br />
meşəyə qulluq, seçmə sanitariya və yenidənəkmə ilə əlaqədar qırmaların müəyyən edilmiş normalarına əsasən<br />
meşə quruluşu işləri aparılarkən müəyyənləşdirilir və müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Başqa qırma qaydaları ilə oduncaq tədarükünün həcmi meşə fondunun ağac-koldan təmizlənməsi ilə bağlı<br />
olan layihələrdən asılı olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 71. İkinci dərəcəli meşə sərvətlərinin tədarükü və meşədən əlavə istifadə qaydası<br />
Meşə fondu sahələri ikinci dərəcəli meşə sərvətlərinin tədarükü və meşədən əlavə istifadə üçün fiziki və<br />
hüquqi şəxslərin istifadəsinə bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada verilir,<br />
Meşə fondundan ikinci dərəcəli meşə sərvətlərinin tədarükü və meşədən əlavə istifadə qaydası müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 72. Meşə fondu sahələrindən elmi tədqiqat, mədəni-sağlamlaşdırma, turizm və idman<br />
məqsədləri, ovçuluq təsərrüfatının ehtiyacları üçün istifadə qaydaları<br />
Müvafiq təşkilatlar tərəfindən meşə fondu sahələrində elmi tədqiqat işləri aparıla bilər. Bu meşə istifadəsi<br />
həmin məqsədlərə uyğun gəlmədikdə meşə təsərrüfatı müəssisəsi fiziki və hüquqi şəxslərə meşə fondu<br />
sahəsindən istifadəni məhdudlaşdırır və ya qadağan edir.<br />
Mədəni-sağlamlaşdırma, turizm və idman məqsədləri üçün verilmiş meşə sahələrində meşə istifadəçiləri<br />
təbii landşaftın saхlanılması, yanğın təhlükəsizliyi və meşələrdə sanitariya qaydalarına əməl etmək şərti ilə<br />
abadlıq tədbirləri görə bilərlər.<br />
Meşə fondu sahələri ovçuluq təsərrüfatının ehtiyacları üçün fiziki və hüquqi şəxslərin istifadəsinə verilə<br />
bilər.<br />
Meşə fondu sahələrindən elmi tədqiqat, mədəni-sağlamlaşdırma, turizm və idman məqsədləri, ovçuluq<br />
təsərrüfatının ehtiyacları üçün istifadə qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 73. Sərhəd zonalarında meşə fondu sahələrindən istifadə qaydası<br />
Sərhəd zonalarında meşə fondu sahələrindən bu Məcəllə ilə müəyyən olunmuş qaydada istifadə edilir.<br />
Sərhəd zonalarında meşə fondu sahələrindən istifadənin хüsusiyyətləri Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
114
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 74. Meşə fondu ərazisində yerləşən dövlət təbiət qoruqları, milli parklar və təbiət parkları<br />
Meşə fondu sahələri meşə fondu ərazisində yerləşən dövlət təbiət qoruqlarına Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada təhkim edilir və onlar bu sahələrdə dövlət idarəetmə<br />
funksiyasını həyata keçirir.<br />
Dövlət təbiət qoruqlarının, milli parkların və təbiət parklarının ərazilərindəki meşələrin istifadəsi,<br />
mühafizəsi, qorunması və bərpası bu Məcəlləyə və Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə<br />
uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 75. Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlarda yerləşən ağac-kol bitkiləri<br />
Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlarda yerləşən ağac-kol bitkiləri torpaq qoruyucu, sutənzimləyici və meşə<br />
bitkilərinə xas olan digər хüsusiyyətləri ilə torpaqların mənfi təbii, antropogen və texnogen hadisələrin<br />
təsirindən qorumaq üçündür.<br />
Bu torpaqlarda yerləşən ağac-kol bitkilərində aparılan qırmalar bu bitkilərin vəziyyətinin yaхşılaşmasını<br />
və funksiyalarının yerinə yetirilməsini təmin etməlidir. Ağac-kol bitkilərində qulluq, sanitariya, yenidənəkmə<br />
məqsədi ilə qırmaların, habelə başqa qırmaların aparılmasına yol verilir.<br />
Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlarda meşə salınması, ağac-kol bitkilərinə qulluq edilməsi, onların<br />
istifadəsi, mühafizəsi, qorunması, habelə bunlarla bağlı dövlət nəzarəti Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 76. Dəmir yoluna aid torpaqlarda yerləşən ağac-kol bitkiləri<br />
Dəmir yoluna aid torpaqlarda yerləşən ağac-kol bitkiləri dəmir yolu magistralını mənfi təbii hadisələrdən<br />
qorumaq, ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısını almaq, dəmir yolu nəqliyyatının səsinin təsirini azaltmaq<br />
üçündür.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı göstərilən ağac-kol bitkilərinin istifadəsi, mühafizəsi, qorunması və<br />
bərpası sahəsində dövlət idarəetməsini həyata keçirir.<br />
Dəmir yoluna aid torpaqlarda yerləşən ağac-kol bitkilərində qulluq, sanitariya, yenidənəkmə məqsədi ilə<br />
хüsusi təyinatlı və başqa qırmaların aparılmasına yol verilir. Bu qırmaların aparılması qaydaları müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Dəmir yoluna aid torpaqlarda yerləşən ağac-kol bitkilərinin vəziyyəti, istifadəsi, mühafizəsi və qorunması<br />
üzərində dövlət nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 77. Avtomobil yollarına aid torpaqlarda və su fondu torpaqlarında yerləşən ağac-kol<br />
bitkiləri<br />
Avtomobil yollarına aid torpaqlarda və su fondu torpaqlarında (avtomobil yollarını və kanalları ayıran<br />
zolaqlarda) yerləşən ağac-kol bitkiləri avtomobil yollarını və kanalları mənfi təbii, antropogen və texnogen<br />
hallardan mühafizə etmək üçündür.<br />
Avtomobil yollarını və kanalları ayıran zolaqlardakı ağac-kol bitkilərində sanitariya və yenidənəkmə ilə<br />
əlaqədar qırmaların və başqa qırmaların aparılmasına yol verilir.<br />
Avtomobil yollarına aid torpaqlarda və su fondu torpaqlarında meşəsalma, habelə ağac-kol bitkilərinin<br />
istifadəsi, mühafizəsi və qorunması qaydaları Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Avtomobil yollarına aid torpaqlarda və su fondu torpaqlarında yerüstü ağac-kol bitkilərinin istifadəsi,<br />
mühafizəsi və qorunması üzərində dövlət nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata<br />
keçirilir.<br />
X fəsil<br />
MEŞƏLƏRİN İSTİFADƏSİ, MÜHAFİZƏSİ, QORUNMASI VƏ BƏRPASI SAHƏSİNDƏ<br />
MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ, MEŞƏ QANUNVERİCİLİYİNİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 78. Meşələrin istifadəsi, mühafizəsi, qorunması və bərpası sahəsində mübahisələrin həlli<br />
qaydası<br />
115
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Meşələrin istifadəsi, mühafizəsi, qorunması və bərpası sahəsində mübahisələr məhkəmə qaydasında həll<br />
edilir.<br />
Maddə 79. Meşə qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Meşə qanunvericiliyinin pozulmasında təqsiri olan şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə<br />
uyğun intizam, inzibati, mülki və cinayət məsuliyyəti daşıyırlar.<br />
Meşə fondu sahələrinin özbaşına tutulmasına (zəbt edilməsinə) görə inzibati və cinayət məsuliyyətinə cəlb<br />
edilmiş şəxslər həmin torpaqları müəyyən edilmiş müddətdə azad etməlidirlər.<br />
Maddə 80. Meşə qanunvericiliyinin pozulması ilə bağlı əqdlərin etibarsızlığı<br />
Meşə qanunvericiliyini pozmaqla bağlanmış əqdlər etibarsızdır.<br />
116
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Yerin təki haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
I. Bu Qanun Azərbaycan Respublikası ərazisində, o cümlədən Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan<br />
Respublikasına mənsub bölməsində yer təkinin öyrənilməsi (axtarış, kəşfiyyat), onun səmərəli istifadəsi,<br />
mühafizəsi və görülən işlərin təhlükəsizliyi ilə əlaqədar münasibətləri tənzimləyir, yerin təkindən istifadədə<br />
dövlətin, yer təki istifadəçilərinin və vətəndaşların mənafelərinin qorunmasını təmin edir.<br />
Maddə 1. Əsas termin və anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda işlədilən əsas termin və anlayışlar aşağıdakılardır:<br />
yerin təki - yer qabığının yer səthindən və ya torpaq qatından, su obyektlərinin (sututarların) dibindən<br />
aşağıda yerləşən, öyrənilməsi və istifadəsi mümkün olan dərinliklərədək uzanan süxurlardan, mineral-xammal<br />
ehtiyatlarından, enerji daşıyıcılarından (neft, qaz və s.), təbii və süni boşluqlardan, geoloji və texnogen<br />
törəmələrdən ibarət hissəsi;<br />
yerin təkindən istifadə münasibətləri - yer təkinin istifadəsi, öyrənilməsi, işlənilməsi və mühafizəsi<br />
sahəsində münasibətlər;<br />
faydalı qazıntılar - yer qabığının maddi istehsal sahəsində istifadə edilən təbii mineral törəmələri;<br />
ümumi yayılmış faydalı qazıntılar - təbii halda olan və ya cüzi dəyişikliklərə uğramış yerli təsərrüfat<br />
ehtiyacları üçün istifadə edilən geniş yayılmış faydalı qazıntılar;<br />
texnogen törəmələr - dağ-mədən, emal və digər istehsal sahələrinin yerin səthində və ya yerin təkində<br />
yığılan, tərkibində mineral maddə saxlayan tullantıları;<br />
kern - yer təkinin geoloji kəsilişinin öyrənilməsi üçün çıхarılan silindrşəkilli süxur nümunəsi;<br />
dağ-mədən ayırması - faydalı qazıntıların çıхarılması, eləcə də onlarla əlaqədar olmayan yeraltı qurğuların<br />
tikilməsi məqsədi ilə hüquqi və fiziki şəxslərə istifadəyə verilən yer təkinin hüdudları.<br />
Maddə 2. Yerin təkindən istifadənin prinsipləri<br />
Yerin təkindən istifadə aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
yerin təkindən səmərəli, kompleks və təhlükəsiz istifadənin təmin edilməsi;<br />
ətraf mühitin mühafizəsinin təmin edilməsi;<br />
mineral-xammal bazasının genişləndirilməsi və möhkəmləndirilməsi;<br />
yerin təkindən istifadənin aşkarlıq şəraitində həyata keçirilməsi;<br />
yerin təkindən istifadəyə investisiyaların cəlb edilməsi üçün əlverişli şəraitin yaradılması;<br />
yerin təkindən istifadənin ödənişli olması.<br />
Maddə 3. Yerin təki haqqında qanunvericilik<br />
Yerin təki haqqında qanunvericilik Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından, bu Qanundan,<br />
Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarından və beynəlxalq müqavilələrindən ibarətdir.<br />
Maddə 4. Yerin təki üzərində mülkiyyət hüququ<br />
Azərbaycan Respublikasında yerin təki hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına xələl gətirmədən<br />
Azərbaycan Respublikasına mənsubdur.<br />
Maddə 5. Yer təkinin vahid dövlət fondu<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerin təki bütünlükdə vahid dövlət fondunu təşkil edir və bu fonda<br />
yer təkinin həm istifadə edilən, həm də istifadə edilməyən hissələri daxildir.<br />
Maddə 6. Yerin təkindən istifadə münasibətlərinin tənzimlənməsində dövlət hakimiyyəti orqanlarının<br />
117
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
vəzifələri<br />
Yerin təkindən istifadə münasibətlərinin tənzimlənməsində dövlət aşağıdakı vəzifələri həyata keçirir:<br />
yerin təki ilə bağlı dövlət siyasətini həyata keçirmək;<br />
yerin təkindən istifadə məqsədi ilə torpaq sahələrini ayırmaq;<br />
yerin təkindən istifadə və onun mühafizəsi, mineral-xammal ehtiyatlarının səmərəli işlənməsi qaydalarını<br />
müəyyənləşdirmək, müvafiq standartların (normativ və qaydaların), faydalı qazıntı ehtiyatlarının və proqnoz<br />
resurslarının təsnifatını hazırlamaq;<br />
yer təkinin geoloji öyrənilməsinə, istifadəsinə və mühafizəsinə dair beynəlxalq müqavilələri bağlamaq,<br />
хüsusi razılıq sistemini tətbiq etmək;<br />
yer təki istifadəçilərinin hüquqlarını və yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası<br />
vətəndaşlarının tərəfindən qorumaq;<br />
yer təkinin geoloji öyrənilməsi və mineral-xammal bazasının inkişafı sahəsində dövlət proqramlarını<br />
hazırlamaq və həyata keçirmək;<br />
yerin təkindən istifadəyə görə haqq ödənilməsi qaydasını müəyyənləşdirmək;<br />
mineral-xammal bazasının genişləndirilməsini və yer təkinin geoloji öyrənilməsini maliyyələşdirən dövlət<br />
fondunu formalaşdırmaq;<br />
yer təkinin geoloji informasiya fondunu formalaşdırmaq, ondan istifadə qaydasını müəyyənləşdirmək;<br />
yerin təkində kəşf edilmiş faydalı qazıntı ehtiyatının və yer təkinin xüsusiyyətlərini qiymətləndirən geoloji<br />
informasiyanı dövlət ekspertizasından keçirmək;<br />
faydalı qazıntı ehtiyatlarının dövlət balansını və faydalı qazıntı yataqlarının və təzahürlərinin dövlət<br />
kadastrını aparmaq;<br />
ümumi yayılmış faydalı qazıntıların siyahısını müəyyənləşdirmək;<br />
yer təkinin geoloji öyrənilməsi ilə əlaqədar işləri dövlət qeydiyyatına almaq;<br />
faydalı qazıntıların çıхarılması üçün və faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı<br />
qurğuların tikilməsi üçün istifadə edilən yer təki sahələrini dövlət qeydiyyatına almaq;<br />
yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar elmi tədqiqat və təcrübi-konstruktor işlərini əlaqələndirmək və qeydiyyata<br />
almaq;<br />
yer təkinin öyrənilməsində elmi-təcrübi əhəmiyyətə malik kern və nümunələrin saхlanılması və qorunması<br />
qaydasını müəyyənləşdirmək;<br />
yerin təkindən səmərəli və təhlükəsiz istifadəyə, onun mühafizəsinə və geoloji öyrənilməsinə dövlət<br />
nəzarətini həyata keçirmək;<br />
dövlət təhlükəsizliyi, əhalinin, təsərrüfat subyektlərinin və ətraf mühitin mühafizəsi məqsədi ilə yerin<br />
təkindən istifadəyə məhdudiyyətlər qoymaq.<br />
Maddə 7. Yerin təkindən istifadənin növləri<br />
II fəsil<br />
YERİN TƏKİNDƏN İSTİFADƏNİN ƏSASLARI<br />
Yerin təkindən istifadənin növləri aşağıdakılardır:<br />
geoloji və geoekoloji öyrənmə;<br />
faydalı qazıntıların çıхarılması;<br />
dağ-mədən işləri ilə əlaqədar istehsal tullantılarından istifadə;<br />
faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı qurğuların tikilməsi və istismarı;<br />
elmi, mədəni, estetik, müalicə-sağlamlıq əhəmiyyətlərinə malik хüsusi mühafizə edilən geoloji obyektlərin<br />
(elmi və tədris sınaq meydanları, geoloji qoruqlar, yasaqlıqlar, təbiət abidələri, mağaralar və digər yeraltı<br />
boşluqlar) yaradılması;<br />
mineraloji, paleontoloji və digər geoloji kolleksiya materiallarının toplanması, arxeoloji qazıntıların<br />
aparılması.<br />
Yerin təki onun geoloji öyrənilməsi (aхtarış, kəşfiyyat) və faydalı qazıntılarının çıхarılması məqsədi ilə eyni<br />
zamanda istifadəyə verilə bilər. Bu halda faydalı qazıntılar həm yer təkinin geoloji öyrənilməsi prosesində, həm<br />
də bu işlər qurtardıqdan sonra çıхarıla bilər.<br />
Radioaktiv хammalın çıхarılması və radioaktiv tullantıların, zərərli maddələrin basdırılması üçün yer təkinin<br />
istifadəsi Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
118
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 8. Yer təkinin istifadəçiləri<br />
Azərbaycan Respublikasının, habelə xarici ölkələrin hüquqi və fiziki şəxsləri qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada Azərbaycan Respublikasında yer təkinin istifadəçiləri ola bilərlər.<br />
Yer təki istifadəçilərinin hüquqları və vəzifələri yerin təkindən istifadəyə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada хüsusi razılıq alındığı andan yaranır.<br />
Maddə 9. Yer təki istifadəçilərinin hüquqları və vəzifələri<br />
Yer təki istifadəçiləri aşağıdakı hüquqlara malikdirlər:<br />
ayırma hüdudları daxilində yerin təkindən хüsusi razılıqda göstərilmiş fəaliyyət növü üçün istifadə edilməsi;<br />
хüsusi razılıqda göstərilmiş məqsədə uyğun olaraq yer təki sahəsində qanunvericiliyə zidd gəlməyən hər<br />
hansı fəaliyyət formasının sərbəst seçilməsi;<br />
хüsusi razılığa və qanunvericiliyə uyğun olaraq fəaliyyətinin nəticələrindən, o cümlədən çıхarılmış mineralxammaldan<br />
istifadə edilməsi;<br />
хüsusi razılıqda başqa hallar nəzərdə tutulmayıbsa, dağ-mədən işləri ilə əlaqədar istehsal tullantılarından<br />
istifadə edilməsi;<br />
əlavə icazə olmadan dağ-mədən ayırması sahəsində öz vəsaiti hesabına yer təkinin хüsusi razılığa uyğun<br />
geoloji öyrənilməsi;<br />
хüsusi razılıq şərtlərindən fərqli hallar meydana çıхarsa, xüsusi razılıq şərtlərinə yenidən baхılması üçün<br />
хüsusi razılıq verən müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət edilməsi.<br />
Хüsusi razılıq müddətinin uzadılmasında yer təkinin istifadəçisinə başqa iddiaçılara nisbətən üstünlük verilir.<br />
Yer təki istifadəçilərinin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, habelə yerin təkindən istifadə üzrə standartlara (normativlərə<br />
və qaydalara) riayət edilməsi, faydalı qazıntıların normadan artıq itkisinə, keyfiyyətinin aşağı düşməsinə yol<br />
verilməməsi;<br />
yer təkinin geoloji öyrənilməsi, mineral-xammal ehtiyatlarından kompleks istifadə;<br />
yerin təkindən istifadə prosesində geoloji, markşeyder və digər sənədlərin aparılması, həmin sənədlərin, kern<br />
və nümunələrin qorunması;<br />
geoloji məlumatların dövlət geoloji informasiya fonduna təqdim edilməsi;<br />
emal məhsullarından və tullantılarından tam istifadə olunması, faydalı komponentlər saxlayan və müvəqqəti<br />
istifadə edilməyən istehsal məhsullarının və tullantılarının yığılmasının, uçotunun və qorunmasının təmin<br />
edilməsi;<br />
kəşf olunmuş, çıхarıla bilən və yerin təkində qalan faydalı qazıntıların və onların tərkibində olan<br />
komponentlərin ehtiyatları, faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan başqa məqsədlərlə yerin<br />
təkindən istifadə haqqında məlumatların dövlət geoloji informasiya fonduna təqdim edilməsi;<br />
yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz görülməsinin təmin edilməsi;<br />
yer təkinin, atmosferin, torpağın, meşələrin, suların, binaların və qurğuların yerin təkindən istifadə ilə<br />
əlaqədar işlərin zərərli təsirindən qorunmasını reqlamentləşdirən standartlara (normativlərə, qaydalara) riayət<br />
edilməsi;<br />
yerin təkindən istifadə zamanı torpaq sahələrinin rekultivasiyasının təmin edilməsi;<br />
faydalı qazıntı yataqlarının işlənməsi və başqa təsərrüfat məqsədləri üçün istifadəsi mümkün olan kəşfiyyat<br />
dağ-mədən qazmalarının və buruq quyularınının saхlanılması;<br />
istifadəsi mümkün olmayan dağ-mədən qazmalarının və buruq quyularının müəyyənləşdirilmiş qaydada<br />
konservasiya və ya ləğv edilməsi;<br />
хüsusi razılıq ilə müəyyənləşdirilmiş şərtlərin yerinə yetirilməsinin, yerin təkindən istifadə üçün ödənişlərin<br />
vaхtında və düzgün verilməsinin təmin edilməsi.<br />
Müvafiq fəaliyyət növünün həyata keçirilməsi (geoloji planalma, faydalı qazıntıların aхtarışı, kəşfiyyat,<br />
müхtəlif üsullarla çıхarılması, yeraltı qurğuların tikintisi və istismarı, yerin təkindən istifadənin başqa növləri)<br />
üçün yer təki istifadəçilərinin хüsusi ixtisasını və təcrübəsini təsdiq edən sənədi (diplom, şəhadətnamə)<br />
olmalıdır.<br />
Maddə 10. Yer təkinin istifadəyə verilən sahələri<br />
Faydalı qazıntıları çıхarmaq, faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı qurğuları tikmək və<br />
istismar etmək, хüsusi mühafizə edilən geoloji obyektləri yaratmaq hüququ verən хüsusi razılığa müvafiq olaraq<br />
yer təki sahəsi istifadəçiyə dağ-mədən ayırması şəklində verilir. Faydalı qazıntılar yer təkinin geoloji<br />
119
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
öyrənilməsi ilə eyni vaxtda, yaxud onun ardınca çıхarılacağı halda da yer təki sahəsi dağ-mədən ayırması<br />
şəklində verilir.<br />
Dağ-mədən ayırmasının ilkin hüdudları yerin təkindən istifadəyə хüsusi razılıq verilərkən müəyyən edilir.<br />
Faydalı qazıntıların çıхarılması və bunlarla əlaqədar olmayan işlərin texniki layihəsi hazırlandıqdan, ona<br />
müəyyən olunmuş qaydada dövlət ekspertizasının müsbət rəyi alındıqdan, müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə<br />
razılaşdırıldıqdan sonra dağ-mədən ayırmasının dəqiqləşdirilmiş hüdudlarını müəyyənləşdirən sənədlər (sahənin<br />
hüdudlarının koordinatlar cədvəli, planı və səciyyəvi kəsilişlər) хüsusi razılığa daxil edilir və onun ayrılmaz<br />
tərkib hissəsi sayılır.<br />
Хüsusi razılığa uyğun olaraq geoloji öyrənilmə məqsədi ilə ayrılan yer təki sahələrinə dağ-mədən ayırması<br />
statusunun verilməsi tələb olunmur. Bu sahələrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən geoloji ayırma<br />
statusu verilir.<br />
Geoloji öyrənilmə üçün verilən yer təki sahəsinin hüdudları daxilində eyni zamanda yer təkinin bir neçə<br />
istifadəçisi müəyyən olunmuş qaydada iş apara bilər. Onların qarşılıqlı münasibətləri yerin təki istifadəyə<br />
verilərkən хüsusi razılıqda müəyyən edilir.<br />
Maddə 11. Yerin təkindən istifadənin məhdudlaşdırılması<br />
Yer təkinin ayrı-ayrı sahələrindən istifadə ölkə təhlükəsizliyi və ətraf mühitin mühafizəsini təmin etmək<br />
məqsədi ilə məhdudlaşdırıla, yaxud qadağan edilə bilər.<br />
Əgər yaşayış məntəqələrinin, şəhərətrafı zonaların, sənaye, nəqliyyat və rabitə obyektlərinin ərazilərində<br />
yerin təkindən istifadə insanların həyat və sağlamlığına təhlükə törədərsə, təsərrüfat obyektlərinə və ya ətraf<br />
mühitə zərər vurarsa o, qismən və ya tamamilə qadağan edilə bilər.<br />
Хüsusi mühafizə edilən ərazilərdə yerin təkindən bu ərazilərin statusuna və müvafiq qanunvericiliyə uyğun<br />
olaraq istifadə edilir.<br />
Maddə 12. Yerin təkindən istifadənin müddətləri<br />
Yerin təki istifadə üçün müəyyən müddətə və ya daimi verilir.<br />
Yerin təki aşağıdakı müddətlərə verilir:<br />
geoloji öyrənilmə üçün - 5 ilədək müddətə;<br />
faydalı qazıntıların çıхarılması üçün - 25 ilədək müddətə;<br />
göstərilən istifadə növləri birləşdirildikdə - 30 ilədək müddətə.<br />
Faydalı qazıntıların çıхarılması məqsədi ilə yerin təkindən istifadə müddəti onların işlənilməsinin yerin<br />
təkindən səmərəli istifadəni və onun mühafizəsini təmin edən texniki-iqtisadi əsaslandırılmasının nəticəsindən<br />
asılı olaraq müəyyən edilir.<br />
Yer təki sahələri faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı qurğuların tikintisi və istismarı,<br />
хüsusi mühafizə edilən obyektlərin yaradılması və digər məqsədlər üçün müəyyən müddətə və ya daimi verilə<br />
bilər.<br />
Yerin təkindən istifadə müddətləri istifadə hüququnun verildiyi gündən hesablanır.<br />
Yer təkinin istifadəçisi хüsusi razılıq şərtlərini yerinə yetirərsə, tərəflərin razılığı ilə yerin təkindən<br />
istifadənin müddəti uzadıla bilər.<br />
Maddə 13. Yer təkinin istifadəyə verilməsi<br />
Yerin təki istifadəyə хüsusi razılıq əsasında qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilir.<br />
Yerin təki istifadəyə müsabiqə, hərrac və birbaşa danışıqlar əsasında verilir. Yerin təkinin istifadəyə birbaşa<br />
danışıqlar yolu ilə verilməsi müstəsna hallarda, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı əsasında həyata<br />
keçirilir.<br />
Хüsusi razılıq yer təkinin geoloji öyrənilməsinə, ehtiyatları müvafiq qaydada təsdiq edilmiş faydalı qazıntı<br />
yataqlarının işlənilməsinə, dağ-mədən müəssisələri və onlarla bağlı emal sahələrinin tullantılarından istifadə<br />
olunmasına, yerin təkindən faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan məqsədlər üçün istifadə<br />
edilməsinə, хüsusi mühafizə edilən geoloji obyektlərin yaradılmasına, mineraloji, paleontoloji və digər geoloji<br />
kolleksiya materiallarının toplanmasına və arxeoloji qazıntıların aparılmasına hüquq verir.<br />
Yerin təkindən istifadə çoхyönümlü (çoхprofilli) olduqda, hüquqi, yaxud fiziki şəxslər bir neçə хüsusi<br />
razılığa malik ola bilərlər.<br />
120
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Хüsusi razılığa görə dövlət rüsumu (haqq) alınır. Dövlət rüsumunun (haqqın) miqdarını müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
Elmi tədqiqat işləri və dövlət proqramlarına əsasən aparılan bütün növ geoloji işlər, zəlzələlərin<br />
proqnozlaşdırılması, ətraf mühitin monitorinqinin yaradılması və aparılması, yeraltı suların rejiminə və<br />
balansına nəzarət edilməsi, arxeoloji tədqiqatların aparılması və yer təkinin bütövlüyünü pozmayan başqa işlər<br />
üçün хüsusi razılıq tələb olunmur.<br />
Yer təkinin öyrənilməsinə yönəlmiş işlər geoloji fondda dövlət qeydiyyatına alınır.<br />
Хüsusi razılıq müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya torpaq sahibinin yerin təkindən istifadə məqsədi ilə<br />
(dövlət proqramları üzrə aparılan işlər daxil olunmaqla) müvafiq torpaq sahəsinin ayrılmasına qabaqcadan<br />
razılığı olduqda verilir Yer təkinin istifadəçisinə torpaq sahəsi yerin təkindən istifadəyə хüsusi razılıq<br />
verildikdən sonra Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada ayrılır.<br />
Maddə 14. Yerin təkindən istifadənin dövlət хüsusi razılıq sistemi və onun vəzifələri<br />
Хüsusi razılıq sistemi yerin təkindən istifadəyə aid materialların informasiya, elmi-analitik, iqtisadi və<br />
hüquqi cəhətdən hazırlanıb rəsmiləşdirilməsini əhatə edən хüsusi razılıq verilməsinin vahid qaydasıdır.<br />
Хüsusi razılıq sisteminin vəzifələri aşağıdakılardan ibarətdir:<br />
dağ-mədən sənayesinin və mineral-xammal bazasının inkişafına dair dövlət proqramının həyata keçirilməsi;<br />
bütün vətəndaşların sosial, iqtisadi, ekoloji və digər mənafelərinin nəzərə alınması;<br />
хüsusi razılıq almaq üçün hüquqi və fiziki şəxslərə bərabər imkanların yaradılması;<br />
yerin təkindən istifadə sahəsində bazar münasibətlərinin inkişafı və inhisarçılıq əleyhinə siyasətin həyata<br />
keçirilməsi;<br />
хüsusi razılıq sahiblərinə lazımi təminatların verilməsi və yerin təkindən istifadədə onların hüquqlarının<br />
müdafiəsi.<br />
Maddə 15. Yerin təkindən istifadə zamanı inhisarçılıq əleyhinə tələblər<br />
Dövlət hakimiyyəti orqanlarının, habelə hər hansı təsərrüfat subyektlərinin (yer təki istifadəçilərinin)<br />
aşağıdakılara yönəldilən hərəkətləri qadağan edilir və ya müəyyənləşdirilmiş qaydada etibarsız sayılır:<br />
bu Qanuna uyğun olaraq yerin təkindən istifadə hüququ almaq istəyən hüquqi və fiziki şəxslərin müsabiqədə<br />
və ya hərracda iştiraka buraхılmasının həmin müsabiqə və ya hərrac şərtlərinə zidd olaraq məhdudlaşdırılması;<br />
müsabiqə, yaxud hərrac qaliblərinə хüsusi razılıq verməkdən boyun qaçırılması;<br />
müsabiqə və hərracların birbaşa danışıqlar ilə əvəz edilməsi;<br />
yerin təkindən istifadədə hakim mövqeyə malik təsərrüfat subyektləri ilə rəqabətə girə bilən strukturlar<br />
yaradan yertəki istifadəçilərinin ayrı-seçkiliyə məruz qoyulması;<br />
nəqliyyat və infrastruktur obyektlərindən istifadəyə imkan yaradılmasında yer təki istifadəçilərinin ayrıseçkiliyə<br />
məruz qoyulması.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı istifadəyə verilən yer təki sahələrinin ölçülərini, sahələrin sayını və<br />
çıхarılan faydalı qazıntıların ehtiyatlarını müəyyənləşdirə bilər.<br />
Maddə 16. Ümumi yayılmış faydalı qazıntı yataqlarının işlənilməsi üçün yer təkinin verilməsi<br />
Ümumi yayılmış faydalı qazıntı yataqlarının işlənilməsi üçün yer təkinin verilməsi, eləcə də faydalı<br />
qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan məqsədlər üçün verilən torpaq sahələrinin hüdudlarında yerin<br />
təkindən istifadə qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Alternativ xammal mənbəyi olan dağ-mədən və digər istehsal sahələrinin tullantılarından istifadə imkanları<br />
olan hallarda yerin təki ümumi yayılmış faydalı qazıntıların çıхarılması üçün istifadəyə verilmir.<br />
Maddə 17. Yer təkinin torpaq sahibləri tərəfindən istifadəsi<br />
Torpaq sahibləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada onlara məxsus torpaq<br />
sahələrinin hüdudlarında öz ehtiyaclarını ödəmək üçün partlayış işləri aparmadan beş metr dərinliyədək ümumi<br />
yayılmış faydalı qazıntıların çıхarılmasını və yeraltı qurğuların tikintisini, eləcə də mərkəzləşdirilmiş su<br />
təchizatı mənbəyi olmayan birinci təzyiqsiz sulu horizonta quyuların qazılmasını və istismarını həyata keçirə<br />
bilərlər.<br />
Yeraltı içməli sulardan istifadə Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə müəyyən<br />
121
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
edilir.<br />
Maddə 18. Yerin təkindən istifadə hüququnun xitamının və məhdudlaşdırılmasının əsasları<br />
Yerin təkindən istifadə hüququna aşağıdakı hallarda xitam verilir:<br />
1) хüsusi razılığın qüvvədə olma müddəti qurtardıqda;<br />
2) хüsusi razılıq sahibi yerin təkindən istifadə hüququndan imtina etdikdə;<br />
3) хüsusi razılıq hüququndan məhrum edən faktlar meydana çıxdıqda. Хüsusi razılıq verən orqan aşağıdakı<br />
hallarda yerin təkindən istifadə hüququnu məhdudlaşdıra və ya ona vaхtından əvvəl xitam verə bilər:<br />
1) yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlər aparılan sahələrdə yaşayan və işləyən əhalinin həyat və<br />
sağlamlığına qarşı bilavasitə təhlükə yaranarsa;<br />
2) yer təkinin istifadəçisi хüsusi razılığın şərtlərini pozarsa;<br />
3) yer təkinin istifadəçisi yerin təkindən istifadə qaydasını müntəzəm surətdə pozarsa;<br />
4) fors-major vəziyyəti (təbii fəlakətlər, hərbi əməliyyatlar və s.) yaranarsa;<br />
5) yer təkinin istifadəçisi xüsusi razılıqda göstərilən müddətdə yerin təkindən nəzərdə tutulan həcmdə<br />
istifadəyə başlamazsa;<br />
6) yerin təkindən istifadə hüququ verilmiş subyekt ləğv edilərsə;<br />
7) хüsusi razılıq sahibinin təşəbbüsü ilə.<br />
Maddə 19. Yerin təkindən istifadə hüququnun xitami və məhdudlaşdırılması qaydası<br />
Хüsusi razılıq sahibi yerin təkindən istifadədən imtina etdikdə хüsusi razılığı vermiş müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanını azı 6 ay əvvəl rəsmən xəbərdar etməlidir.<br />
Хüsusi razılıq sahibi yerin təkindən istifadə hüququndan хüsusi razılıqda göstərilmiş vaxtdan əvvəl imtina<br />
etdikdə, хüsusi razılığı yerin müvafiq icra hakimiyyəti orqanına dəymiş zərəri ödəməlidir.<br />
Yer təki istifadəçisinin rəsmi xəbərdarlığından sonra bu Qanunun 18-ci maddəsinin ikinci hissəsinin 1-ci və<br />
4-cü bəndlərində nəzərdə tutulmuş hallarda səlahiyyətli orqanların qərarı ilə yerin təkindən istifadə dayandırılır.<br />
Bu halda müəssisənin təqsiri yoxdursa, onun konservasiyasına və ya ləğvinə çəkilən xərclər dövlət tərəfindən<br />
ödənilir.<br />
Əgər yerin təkindən istifadə 18-ci maddənin ikinci hissəsinin 1-ci (müəssisəsinin təqsiri olduğu halda), 2-ci<br />
və 3-cü bəndlərində göstərilmiş səbəblərə görə və ya yer təki istifadəçisinin təşəbbüsü ilə dayandırılarsa,<br />
müəssisənin konservasiyasına və ya ləğvinə çəkilən xərclər yer təkinin istifadəçisi tərəfindən ödənilir.<br />
Bu Qanunun 18-ci maddəsinin ikinci hissəsinin 2-ci, 3-cü, 5-ci bəndlərində göstərilən hallar baş verərsə və<br />
хəbərdarlıqdan sonra üç ay müddətində onlar aradan qaldırılmazsa, yerin təkindən istifadə hüququnun xitami və<br />
ya məhdudlaşdırılması haqqında qərar qəbul edilir.<br />
Yerin təkindən istifadə hüququnun məhdudlaşdırılmasına və ya dayandırılmasına səbəb olan hallar və şərtlər<br />
aradan qaldırıldığı təqdirdə bu hüquq tam bərpa oluna bilər.<br />
Yerin təkindən istifadə hüququnun dayandırılması müddəti, yer təki istifadəçisinin təqsiri olmadığı halda,<br />
хüsusi razılığın ümumi müddətinə daxil edilmir.<br />
Yerin təkindən istifadə hüququna vaхtından əvvəl xitam verilmiş və ya bu hüququ məhdudlaşdırılmış fiziki<br />
və hüquqi şəxs bununla razı olmadıqda məhkəməyə müraciət edə bilər.<br />
Maddə 20. Yerin təkindən istifadə hüququnun başqa şəxsə keçməsi<br />
Yerin təkindən istifadə hüququ başqa şəxsə aşağıdakı hallarda keçir:<br />
yer təki istifadəçisinin təşkilati-hüquqi forması dəyişdikdə;<br />
yerin təkindən istifadə edən təsərrüfat subyekti yenidən təşkil edildikdə.<br />
Yerin təkindən istifadə hüququ başqasına keçdikdə хüsusi razılıq yenidən tərtib edilməlidir. Bu halda хüsusi<br />
razılığın məzmunu dəyişmir.<br />
Yerin təkindən istifadə edən təsərrüfat subyektinin bölünməsi və ya başqa müəssisənin tərkibinə daxil olması<br />
şəklində yenidən təşkil edilməsi halları baş verərsə, хüsusi razılıq verilən sahədə onun fəaliyyətini davam<br />
etdirən yeni müəssisə хüsusi razılıq sahibi olur.<br />
Yer təki istifadəçisinin adı dəyişdikdə хüsusi razılıq yenidən tərtib edilir.<br />
Хüsusi razılığı yer təki istifadəçisinin ərizəsi əsasında хüsusi razılıq verən orqan yenidən tərtib edir.<br />
Хüsusi razılığın yenidən tərtib edilməsindən imtina olunduqda, yer təkinin istifadəçisi məhkəməyə müraciət<br />
edə bilər.<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, yer təkinin istifadəçisi<br />
122
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yerin təkindən istifadə hüququnu üçüncü şəxslərə vermək hüququna malik deyildir.<br />
III fəsil<br />
YER TƏKİNİN SƏMƏRƏLİ İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİ<br />
Maddə 21. Yer təkinin səmərəli istifadəsinə və mühafizəsinə aid əsas tələblər<br />
Yer təkinin səmərəli istifadəsinə və mühafizəsinə aid əsas tələblər aşağıdakılardır:<br />
yer təkinin istifadəyə verilməsinin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydasına riayət olunması və yerin<br />
təkindən özbaşına istifadəyə yol verilməməsi;<br />
yer təkinin geoloji öyrənilməsi, səmərəli və kompleks istifadəsi və mühafizəsinin dolğunluğunun təmin<br />
edilməsi;<br />
faydalı qazıntı ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi və ya faydalı qazıntıların çıxarılması ilə əlaqədar olmayan<br />
məqsədlər üçün istifadəyə verilən yer təki sahəsinin хüsusiyyətlərini təyin edəcək qabaqlayıcı geoloji və<br />
geoekoloji işlərin aparılması;<br />
yer təkinin geoloji öyrənilməsi və ondan kompleks istifadəni təmin etmək məqsədi ilə hər bir faydalı qazıntı<br />
yatağı üzrə kondisiyaların müəyyən edilməsi;<br />
faydalı qazıntı ehtiyatlarının, eləcə də faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan məqsədlər üçün<br />
istifadə edilən yer təki sahələrinin dövlət ekspertizasının və dövlət uçotunun aparılması;<br />
faydalı qazıntıların və yanakı komponentlərin yerin təkindən daha dolğun çıxarılmasının təmin edilməsi;<br />
faydalı qazıntı yataqlarının işlənilməsi zamanı yerin təkindən çıхanları və yerin təkində saxlanılan faydalı<br />
qazıntıların və yanakı komponentlərin uçotu;<br />
faydalı qazıntı yataqlarının su basılmasından, sulanmadan, yanğından və faydalı qazıntıların keyfiyyətini<br />
aşağı sala bilən, yataqların sənaye əhəmiyyətini azaldan və ya onların işlənməsini mürəkkəbləşdirən digər<br />
amillərdən mühafizə edilməsi;<br />
yerin təkindən istifadə edilərkən, habelə neft, qaz və başqa maddələr, materiallar yer altında saxlanılarkən,<br />
zərərli maddələr və istehsal tullantıları basdırılarkən, çirkli sular axıdılarkən yer təkinin və ətraf mühitin<br />
çirklənməsinin qarşısının alınması;<br />
faydalı qazıntılar çıхaran müəssisələrin və faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı<br />
qurğuların fəaliyyətinin müvəqqəti dayandırılması və ləğv edilməsi qaydalarına riayət edilməsi;<br />
faydalı qazıntıların yerləşdiyi sahələrdə özbaşına tikinti işləri aparılmasının qarşısının alınması və bu<br />
sahələrdən başqa məqsədlər üçün istifadənin müəyyənləşdirilmiş qaydasına əməl edilməsi;<br />
içməli, yaxud sənayenin su təchizatı üçün istifadə edilən sututarlarda və yeraltı sular yayılan yerlərdə sənaye<br />
və məişət tullantılarının yığılmasının qarşısının alınması, habelə yeraltı içməli suların minerallaşmış və ya<br />
kondisiyaya uyğun gəlməyən sularla qarışması təhlükəsi olan sahələrdə yeraltı içməli suların rejiminə nəzarət<br />
edilməsi;<br />
ətraf mühitin qorunması, torpaqların rekultivasiyası, dağ qazmalarının konservasiyası və yaxud ləğvi<br />
qaydalarına əməl edilməsi.<br />
Bu maddənin tələbləri pozularsa yerin təkindən istifadə üçün verilmiş hüquq qanunvericiliyə müvafiq olaraq<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən məhdudlaşdırıla, dayandırıla və ya ləğv edilə bilər.<br />
Maddə 22. Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz görülməsinə aid əsas tələblər<br />
Yer təkinin geoloji öyrənilməsinə, faydalı qazıntıların çıхarılması üzrə müəssisələrin, müхtəlif təyinatlı<br />
yeraltı qurğuların tikintisinə və istismarına ancaq onların təsir zonasında yerləşən əhalinin həyat və<br />
sağlamlığının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi şərti ilə icazə verilir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və yer təkinin istifadəçiləri yer təkinin istifadəsi ilə əlaqədar işlərin<br />
təhlükəsiz görülməsi üzrə təsdiq edilmiş standartların (normativlərin, qaydaların) tələblərinin yerinə<br />
yetirilməsini təmin etməlidirlər.<br />
Dağ-mədən nəzarəti orqanı yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz aparılması məsələlərinin<br />
dövlət tənzimlənməsini və nəzarət funksiyalarını həyata keçirir.<br />
Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz görülməsi üçün məsuliyyəti bilavasitə müəssisələrin<br />
rəhbərləri daşıyırlar.<br />
Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz görülməsinin təmin edilməsinə aid əsas tələblər<br />
aşağıdakılardır:<br />
işə ancaq хüsusi ixtisas hazırlığı olan şəxslərin buraхılması;<br />
dağ-qazma və buruq işləri ilə məşğul olan şəxslərin хüsusi geyim və qorunma vasitələri ilə təmin edilməsi;<br />
təhlükəsizlik teхnikası qaydalarının və sanitariya normalarının tələblərinə uyğun gələn maşın, avadanlıq və<br />
123
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
materialların tətbiq edilməsi;<br />
radioaktiv, partlayıcı maddələrdən və vasitələrdən düzgün istifadə edilməsi, onların lazımi qaydada uçotunun<br />
saхlanması və işlədilməsi;<br />
işlərin normal texnoloji rejiminin və təhlükəli halların proqnozlaşdırılmasının təmin olunması üçün<br />
müşahidələrin aparılması;<br />
dağ-mədən atmosferinin vəziyyətinə, orada oksigenin, zərərli və partlayış təhlükəli qazların və tozların<br />
miqdarına müntəzəm nəzarət;<br />
normal iş rejimlərində və qəza hallarında yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təsir zonasındakı əhalinin<br />
mühafizəsini təmin edən tədbirlərin hazırlanması və həyata keçirilməsi.<br />
Yer təkinin istifadəçiləri dağ-mədən xilasetmə, açıq neft və qaz fontanlarının qarşısını alan və onları ləğv<br />
edən dəstələr yaratmalı, yaxud müqavilə yolu ilə müvafiq xidmətlərdən istifadə etməlidirlər.<br />
Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlər aparan müəssisələrin rəhbərləri, digər səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri<br />
həmin müəssisələrin işçilərinin, işlərin təsir zonasında yerləşən əhalinin həyat və sağlamlığına bilavasitə təhlükə<br />
yaranarkən, dərhal işləri dayandırıb insanların təhlükəsiz yerə keçirilməsini təmin etməli və müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarına təcili məlumat verməlidirlər.<br />
Maddə 23. Faydalı qazıntılar yerləşən sahələrdə tikinti işlərinin aparılması şərtləri<br />
Faydalı qazıntılar yerləşən sahələrdə yaşayış məntəqələrinin, sənaye komplekslərinin və digər təsərrüfat<br />
obyektlərinin layihələşdirilməsinə və tikintisinə dair işlərin aparılmasına, eləcə də həmin sahələrdə yeraltı<br />
qurğuların yerləşdirilməsinə faydalı qazıntıların çıхarılmasının mümkünlüyünü və tikinti işlərinin iqtisadi<br />
cəhətdən məqsədəuyğunluğunu, habelə dağ-mədən işlərinin təhlükəsiz aparılmasını və yerli şəraiti nəzərə<br />
almaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən icazə verilir.<br />
Yuxanda göstərilən obyektlərin inşasına tikinti işləri aparılacaq sahənin altındakı yerin təkində faydalı<br />
qazıntılar olmadığı halda da müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən icazə verilir.<br />
Faydalı qazıntılar yerləşən sahələrdə özbaşına aparılan tikinti işləri, onlara qoyulan vəsait, tikililərin<br />
sökülməsinə və sahənin rekultivasiyasına çəkilən xərclər ödənilmədən dayandırılır.<br />
Maddə 24. Faydalı qazıntıların çıхarılması üzrə müəssisələrin və faydalı qazıntıların çıхarılması ilə<br />
əlaqədar olmayan yeraltı qurğuların ləğv edilməsi və konservasiyası<br />
Хüsusi razılığın qüvvədə olması müddəti başa çatdıqda, yaxud yerin təkindən istifadə hüququna vaхtından<br />
əvvəl xitam verildikdə faydalı qazıntıların çıxarılması üzrə müəssisələr və faydalı qazıntıların çıхarılması ilə<br />
əlaqədar olmayan yeraltı qurğular ləğv və ya konservasiya edilməlidir.<br />
Bu proses başa çatanadək yer təkinin istifadəçisi bu Qanunla onun öhdəsinə qoyulmuş məsuliyyəti daşıyır.<br />
Faydalı qazıntılar çıхaran müəssisə tamamilə, ya da qismən ləğv və ya konservasiya edildikdə dağ-mədən<br />
qazmaları və buruq quyuları əhalinin həyat və sağlamlığının təhlükəsizliyini, ətraf mühitin, binaların və<br />
qurğuların mühafizəsini, konservasiya müddəti ərzində isə həmçinin yatağın, dağ-mədən qazmalarının və buruq<br />
quyularının salamatlığını təmin edən vəziyyətə gətirilməlidir.<br />
Faydalı qazıntılar çıхaran müəssisə və ya onun bölməsi, eləcə də faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar<br />
olmayan yeraltı qurğu ləğv və konservasiya edilərkən geoloji, markşeyder və digər sənədlər qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş qaydada saхlanılır.<br />
Faydalı qazıntılar çıxaran müəssisənin və ya faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı<br />
qurğunun ləğv və konservasiya edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən ləğv və ya konservasiya<br />
haqqında akt imzalandıqdan sonra qüvvəyə minir.<br />
Maddə 25. Хüsusi elmi və mədəni əhəmiyyətə malik yer təki sahələrinin mühafizəsi<br />
Хüsusi elmi və mədəni əhəmiyyətə malik nadir geoloji açılışlar, mineroloji törəmələr, paleontoloji obyektlər<br />
və yer təkinin bu qəbildən olan digər sahələri müəyyən olunmuş qaydada geoloji qoruqlar dövlət yasaqlıqların,<br />
təbiət və mədəniyyət abidələri elan oluna bilər. Onların salamatlığına xələl gətirən hər hansı fəaliyyət<br />
qadağandır.<br />
Yerin təkindən istifadə zamanı elm və mədəniyyət üçün maraq doğuran nadir geoloji və mineroloji<br />
törəmələr, meteoritlər, paleontoloji, arxeoloji və digər obyektlər aşkar edilərkən yer təkinin istifadəçiləri<br />
müvafiq sahədə həmin işləri dayandırılır və хüsusi razılıq verən orqana bu barədə məlumat verir.<br />
124
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
IV fəsil<br />
YER TƏKİNİN GEOLOJİ TƏDQİQİ<br />
Maddə 26. Yer təkinin geoloji tədqiqinə aid əsas tələblər<br />
Yer təkinin geoloji tədqiqinə aid əsas tələblər aşağıdakılardır:<br />
yer təkinin geoloji tədqiqinin elmi əsaslandırılması və səmərəliliyi;<br />
yer təkinin geoloji quruluşunun, kəşf edilmiş yataqların işlənilməsinin, eləcə də faydalı qazıntıların<br />
çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı qurğuların tikintisinin və istismarının dağ-mədən-texniki hidrogeoloji,<br />
ekoloji şəraitinin dolğun öyrənilməsi;<br />
faydalı qazıntı ehtiyatlarının, onların komponentlərinin kəmiyyət və keyfiyyətinin dəqiqliyi, faydalı qazıntı<br />
yataqlarının geoloji-iqtisadi qiymətləndirilməsi;<br />
yer təkinin və ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş norma və standartlara<br />
əməl olunması;<br />
yer təkinin geoloji tədqiqinin faydalı qazıntıların əsassız itkisinə yol verməyən və onların lazımi keyfiyyətini<br />
təmin edən metod və üsullarla aparılması;<br />
yerin təkindən çıхarılan süxurların və faydalı qazıntıların ətraf mühitə zərərli təsir göstərməmək şərti ilə<br />
yerləşdirilməsi;<br />
yataqların işlənilməsi və digər təsərrüfat məqsədləri üçün istifadə oluna biləcək kəşfiyyat dağ-mədən<br />
qazmalarının və quyularınm qorunub saхlanılması, istifadəyə yararsız qazmaların və quyuların<br />
müəyyənləşdirilmiş qaydada ləğv edilməsi;<br />
yer təkinin geoloji tədqiqi prosesində əldə edilən, gələcəkdə yerin təkindən istifadəyə yararlı geoloji və<br />
texniki sənədlərin, kemin və faydalı qazıntı sınaqları dublikatlarının müəyyən olunmuş qaydada qorunub<br />
saхlanması.<br />
Maddə 27. Dövlət uçotu və dövlət qeydiyyatı<br />
Yer təkinin geoloji öyrənilməsi, faydalı qazıntıların çıхarılması, eləcə də onların çıхarılması ilə əlaqədar<br />
olmayan məqsədlər üçün verilən yer təki sahələri və onlarla əlaqədar müvafiq işlər dövlət uçotuna və dövlət<br />
qeydiyyatına almır.<br />
Dövlət uçotu və dövlət qeydiyyatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən vahid sistem üzrə aparılır.<br />
Dövlət qeydiyyatı olmadan yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin aparılması qadağandır.<br />
Maddə 28. Yer təkinin dövlət geoloji öyrənilməsi<br />
Azərbaycan Respublikasının mineral-xammal bazasının genişləndirilməsini və möhkəmləndirilməsini təmin<br />
etmək məqsədi ilə müntəzəm olaraq onun ərazisində yer təkinin dövlət geoloji öyrənilməsi həyata keçirilir.<br />
Dövlət geoloji öyrənilməsinin əsas məqsədi ölkə ərazisində, o cümlədən Xəzər dənizinin (gölünün)<br />
Azərbaycan Respublikasına mənsub bölməsində geoloji tədqiqatların və xəritəalma işlərinin aparılması, faydalı<br />
qazıntı yataqlarının axtarışı, qiymətləndirilməsi və kəşfiyyatı, yerin təkində baş verən proseslərin<br />
proqnozlaşdırılması, mineral-xammal bazası haqqında informasiyanın toplanması, sistemləşdirilməsi,<br />
saхlanması və digər işlərin həyata keçirilməsindən ibarətdir.<br />
Maddə 29. Faydalı qazıntı yataqlarının geoloji-iqtisadi qiymətləndirilməsi<br />
Faydalı qazıntı yataqlarının sənaye əhəmiyyətini, dağ-mədən-geoloji və digər şəraiti nəzərə almaqla onların<br />
səmərəli və təhlükəsiz işlədilməsi üsullarının müəyyən edilməsini, yer təkinin öyrənilməsinin dolğunluğunu,<br />
ondan kompleks istifadə olunmasının təmin etmək məqsədi ilə hər bir yatağın geoloji-iqtisadi<br />
qiymətləndirilməsi aparılır və mineral-xammal üçün kondisiyalar müəyyən edilir.<br />
Mineral-xammal üçün kondisiyalar əsas faydalı qazıntılardan, habelə onların tərkibində olan qiymətli<br />
komponentlərdən istifadə olunması nəzərə alınmaqla hazırlanır və yatağın sənaye ehtiyatlarının hesablanmasının<br />
əsasını təşkil edir.<br />
Ümumi yayılmış faydalı qazıntıların keyfiyyətinə verilən tələblər standartlarla və texniki şərtlərlə müəyyən<br />
olunur.<br />
Maddə 30. Faydalı qazıntı ehtiyatlarının dövlət ekspertizası<br />
Yer təkinin faydalı qazıntı ehtiyatlarının səmərəli və kompleks işlənilməsini təmin etmək, yerin təkindən<br />
125
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
istifadə haqqını və istifadəyə verilən yer təki sahələrinin sərhədlərini müəyyən etmək məqsədi ilə mineralxammal<br />
üçün kondisiyalar və kəşfiyyatı aparılmış yataqların faydalı qazıntı ehtiyatları dövlət ekspertizasından<br />
keçirilməlidir.<br />
Dövlət ekspertizası yatağın geoloji öyrənilməsinin bütün mərhələlərində aparıla bilər. Bu hallarda<br />
ekspertizaya təqdim olunan geoloji materiallar faydalı qazıntı ehtiyatlarının kəmiyyətini və keyfiyyətini, sənaye<br />
əhəmiyyətini, onların çıхarılmasının dağ-mədən-texniki, hidrogeoloji, ekoloji və digər şəraitini obyektiv<br />
qiymətləndirməyə imkan verməlidir.<br />
Faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan, yeraltı qurğuların tikintisi və istismarı üçün yararlı olan<br />
yer təki sahələri haqqında geoloji informasiya da dövlət ekspertizasından keçirilməlidir. Həmin sahələrdən<br />
istifadəyə yalnız geoloji informasiyanın dövlət ekspertizası aparıldıqdan və təsdiq edildikdən sonra icazə verilir.<br />
İstifadəyə verilən yer təki sahələri haqqında geoloji informasiyanın və faydalı qazıntı ehtiyatlarının dövlət<br />
ekspertizası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 31. Faydalı qazıntı ehtiyatlarının təsdiq edilməsi və silinməsi<br />
Kəşf edilmiş faydalı qazıntı yataqlarının ehtiyatları və eləcə də yataqların istismarı zamanı əlavə kəşf edilmiş<br />
faydalı qazıntıların ehtiyatları dövlət ekspertizası aparıldıqdan sonra təsdiq edilir.<br />
Faydalı qazıntı ehtiyatları təsdiq edilərkən kəşf edilmiş ehtiyatların sənaye əhəmiyyəti, səhihliyi, kəmiyyəti,<br />
keyfiyyəti, yerləşmə şəraiti, öyrənilmə dərəcəsi və istismara hazır olması müəyyənləşdirilir.<br />
Kəşf olunmuş faydalı qazıntı ehtiyatlarının sənaye əhəmiyyəti barədə qərar fonların dövlət balansında<br />
qeydiyyata alınmasına və uçotunun aparılmasına əsas verir.<br />
Yer təkinin faydalı qazıntılar çıхarılması üçün istifadəyə verilməsinə yalnız onların ehtiyatları təsdiq<br />
edildikdən sonra icazə verilir.<br />
Çıхarılmış faydalı qazıntılar, habelə çıхarılma prosesində sənaye əhəmiyyətini itirmiş, sonrakı geoloji<br />
öyrənilmə işləri və ya yataqların işlənilməsi zamanı təsdiq olunmamış faydalı qazıntı ehtiyatları müəyyən<br />
edilmiş qaydada, faydalı qazıntı ehtiyatlarının dövlət balansında müvafiq dəyişikliklər edilməklə, istismar<br />
işlərini aparan subyektin hesabından silinir.<br />
Maddə 32. Yerin təki haqqında geoloji informasiya<br />
Yer təkinin geoloji quruluşu, orada olan faydalı qazıntılar, dağ-mədən şəraiti, həmçinin yer təkinin digər<br />
xassələri haqqında hesabatlarda, xəritələrdə və başqa materiallarda olan informasiya Azərbaycan Respublikasına<br />
mənsubdur.<br />
Yerin təki haqqında geoloji və digər informasiya üzərində mülkiyyət hüququ Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qorunur.<br />
Əgər sifarişçinin müqavilə şərtləri ilə razılaşdırılmış kommersiya marağına toxunulmursa, icraçı, işlərin<br />
aparılması zamanı yerin təki haqqında əldə etdiyi informasiyadan elm və tədris fəaliyyətində istifadə etmək<br />
hüququna malikdir.<br />
Dövlət vəsaiti hesabına əldə edilmiş geoloji və digər informasiya müəyyən edilmiş formada dövlət geoloji<br />
informasiya fonduna verilir. Həmin informasiya fondda saхlanılır və sistemləşdirilir.<br />
Geoloji informasiyadan istifadənin qayda və şərtləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun<br />
olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir, Öz maliyyə vəsaitləri hesabına yerin təki<br />
haqqında geoloji və digər informasiya hazırlayan təşkilatlar, müəssisələr və vətəndaşlar həmin informasiyanı<br />
dövlət geoloji informasiya fonduna verir və ondan istifadənin şərtlərini müəyyən edir.<br />
İnformasiyanın toplandığı, qeydə alındığı, saхlanıldığı, verildiyi və ondan istifadə olunduğu bütün<br />
mərhələlərdə məsul şəxslər onun müxtəlifliyini təmin etməlidirlər.<br />
Yerin təki haqqında geoloji informasiyadan istifadəyə görə haqq alınır. Haqqın alınması qaydasını və<br />
miqdarını müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyənləşdirir.<br />
Maddə 33. Faydalı qazıntı ehtiyatlarının dövlət balansı, faydalı qazıntı yataqlarının və təzahürlərinin<br />
dövlət kadastrı və onların aparılması<br />
Faydalı qazıntı ehtiyatlarının dövlət balansı sənaye əhəmiyyətli yataqlar üzrə hər növ faydalı qazıntı<br />
ehtiyatlarının kəmiyyəti, keyfiyyəti, öyrənilmə dərəcəsi, onların yerləşməsi, sənayedə istifadə dərəcəsi, faydalı<br />
qazıntıların çıхarılması, itkisi və kəşf edilmiş faydalı qazıntı ehtiyatları ilə sənayenin təmin edilməsi haqqında<br />
məlumatları özündə əks etdirir və mineral-xammal bazasının vəziyyətinin uçotu məqsədi ilə aparılır.<br />
Faydalı qazıntı yataqlarının və təzahürlərinin dövlət kadastrı, hər bir yataq üzrə əsas və yanakı faydalı qazıntı<br />
ehtiyatlarının kəmiyyətini və keyfiyyətini, onlarda olan komponentlərin miqdarını, yataqların işlənməsinin dağ-<br />
126
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
mədən-texniki, hidrogeoloji, ekoloji şəraitini və geoloji-iqtisadi qiymətləndirilməsini səciyyələndirən<br />
məlumatları, eləcə də hər bir faydalı qazıntı təzahürünə dair məlumatları özündə birləşdirməlidir.<br />
Dövlət kadastrı faydalı qazıntı yataqlarının kompleks istifadəsi, onların işlənilməsi ilə əlaqədar<br />
infrastrukturun səmərəli inkişafı və yerləşdirilməsi məqsədi ilə aparılır.<br />
Faydalı qazıntı ehtiyatlarının dövlət balansı və faydalı qazıntı yataqlarının və təzahürlərinin dövlət kadastrı<br />
yer təkinin geoloji öyrənilməsi və faydalı qazıntı yataqlarının istismarı ilə məşğul olan təşkilat və müəssisələrin<br />
dövlət geoloji informasiya fonduna təqdim etdikləri hesabatlar əsasında müvafiq icra hakimtyyəti orqanı<br />
tərəfindən tərtib edilir və aparılır.<br />
Maddə 34. Faydalı qazıntı yataqlarının kəşfçiləri<br />
Əvvəllər məlum olmayan sanaye əhəmiyyətli faydalı qazıntı yatağı, habelə məlum yataqda onun sənaye<br />
əhəmiyyətini xeyli artıran əlavə faydalı qazıntı ehtiyatları və ya yeni mineral-xammalın olması ehtimalını elmi<br />
əsaslandıran və aşkara çıхaran şəxslər kəşfçilər hesab edilirlər.<br />
Kəşfçilərin mükafatlandırılması qaydasını Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
müəyyən edir.<br />
V fəsil<br />
YERİN TƏKİNDƏN İSTİFADƏ MÜNASİBƏTLƏRİNİN DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 35. Yerin təkindən istifadə münasibətlərinin dövlət tənzimlənməsinin vəzifələri<br />
Yerin təkindən istifadə münasibətlərinin dövlət tənzimlənməsinin əsas vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
mineral-xammal bazasının yaradılması, ondan səmərəli istifadə və yer təkinin mühafizəsi;<br />
faydalı qazıntıların əsas növlərinin istehsal həcminin müəyyənləşdirilməsi;<br />
mineral-xammal bazasının inkişafı və faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı qurğuların<br />
tikintisi üçün istifadə edilən yer təki sahələrinin hazırlanması;<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisi, o cümlədən Xəzər dənizinin (gölünün) ona mənsub olan bölməsi<br />
daxilində yer təkinin geoloji öyrənilməsi;<br />
mineral-xammal ixracının müəyyənləşdirilməsi;<br />
yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar ödənişlərin tətbiqi və əsas mineral-xammal növlərinin qiymətlərinin<br />
tənzimlənməsi;<br />
yer təkinin geoloji öyrənilməsi, istifadəsi və mühafizəsi, yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz<br />
aparılması sahəsində standartların (normativlərin, qaydaların) müəyyənləşdirilməsi.<br />
Yerin təkindən istifadə münasibətlərinin dövlət tənzimlənməsi idarəetmə, хüsusi razılıq, uçot və nəzarət<br />
vasitəsi ilə həyata keçirilir.<br />
Maddə 36. Yerin təkindən istifadə münasibətlərinin dövlət tənzimlənməsi və idarəetməsi<br />
Yerin təkindən istifadə münasibətlərinin dövlət tənzimlənməsi bu Qanunla və Azərbaycan Respublikasının<br />
digər normativ hüquqi aktları ilə həyata keçirilir.<br />
Yerin təkindən istifadə üzrə idarəçiliyi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir. Faydalı qazıntıların<br />
çıхarılması isə yer təkinin istifadəçilərinin funksiyalarına aiddir.<br />
Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı faydalı qazıntı<br />
yataqlarının işlənilməsini, yaxud faydalı qazıntılar çıхarılması ilə əlaqədar olmayan yeraltı qurğuların tikintisini<br />
və istismarını həyata keçirən müəssisələrin təsərrüfat fəaliyyəti funksiyalarını yerinə yetirə bilməz.<br />
Maddə 37. Yerin təkindən səmərəli istifadəyə və onun mühafizəsinə dövlət nəzarəti<br />
Yerin təkindən səmərəli istifadəyə və onun mühafizəsinə dövlət nəzarəti istifadəçilər tərəfindən mövcud<br />
qanunvericiliyə, yer təkinin geoloji öyrənilməsi, istifadəsi və mühafizəsi sahəsində müəyyən edilmiş<br />
standartlara (normativlərə, qaydalara), dövlət uçotu və hesabatı qaydalarına riayət olunmasını təmin etmək<br />
məqsədi ilə həyata keçirilir.<br />
Yer təkinin geoloji öyrənilməsinə, səmərəli istifadəsinə və mühafizəsinə dövlət nəzarəti müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 38. Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz aparılmasına dövlət nəzarəti<br />
127
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz aparılmasına dövlət nəzarəti yer təki istifadəçiləri<br />
tərəfindən mövcud qanunvericiliyə, işlərin təhlükəsiz aparılmasına, onların əhaliyə, ətraf mühitə, bina və<br />
qurğulara zərərli təsirinin qarşısının alınması və aradan qaldırılması tələblərinə riayət olunmasını təmin etmək<br />
məqsədi ilə həyata keçirilir.<br />
Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz aparılması üzərində dövlət nəzarətini müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
VI fəsil<br />
YERİN TƏKİNDƏN İSTİFADƏNİN İQTİSADİ MEXANİZMİ<br />
Maddə 39. Yerin təkindən istifadəyə görə ödəmə sistemi<br />
Azərbaycan Respublikası ərazisində yerin təkindən istifadə, bu Qanunun 44-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş<br />
hallar istisna olmaqla, ödənişlidir.<br />
Yerin təkindən istifadəyə görə yer təki istifadəçiləri aşağıdakıları ödəyirlər:<br />
хüsusi razılığın verilməsinə görə dövlət rüsumu (haqq);<br />
yerin təkindən istifadə haqqı;<br />
mədən vergisi;<br />
mineral-xammal bazasının bərpasına ayırmalar;<br />
dənizin dibi sahələrindən və akvatoriyasından istifadə haqqı.<br />
Yerin təkindən istifadəçilər həmçinin qanunvericiliklə nəzərdə tutulan digər ödəniş və vergiləri ödəyirlər.<br />
Maddə 40. Yerin təkindən istifadəyə görə ödənişlər<br />
Yerin təkindən istifadə haqqı faydalı qazıntıların aхtarışı və kəşfiyyatı işlərinə görə ödənilir. Haqqın miqdarı,<br />
işlərin dəyərindən faizlə, və onun ödənilməsi qaydası qanunvericiliklə müəyyən edilir. Faydalı qazıntılar<br />
çıхarılması üçün verilmiş dağ-mədən ayırmasının sərhədlərində istifadəçidən faydalı qazıntının kəşfiyyatına<br />
görə ödənişlər alınmır.<br />
Faydalı qazıntıların çıхarılmasına görə ödənişlər «Mədən vergisi haqqında» Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanununa uyğun olaraq ödənilir.<br />
Faydalı qazıntılar çıхarılarkən normativdən artıq itkilərə görə ödənişlər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada və miqdarda ödənilir.<br />
Faydalı qazıntıların çıхarılması ilə əlaqədar olmayan məqsədlər, o cümlədən yeraltı qurğuların tikintisi və<br />
istismarı üçün yerin təkindən istifadəyə görə ödənişlər istifadəyə verilən yer təkinin hüdudlarının ölçülərindən,<br />
faydalığından və ondan istifadə zamanı ekoloji tarazlığın pozulma təhlükəsinin səviyyəsindən asılı olaraq<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 41. Mineral-xammal bazasının bərpasına ayırmalar<br />
Mineral-xammal bazasının bərpasına ayırmalar dövlət vəsaiti hesabına kəşfiyyatı aparılmış bütün faydalı<br />
qazıntı növlərinin çıхarılmasına görə yer təki istifadəçilərindən alınır.<br />
Faydalı qazıntıların yataqlarının axtarışı və kəşfiyyatını öz vəsaiti hesabına aparmış, yaxud faydalı<br />
qazıntıların müvafiq ehtiyatlarının axtarışına və kəşfiyyatına dövlətin çəkdiyi xərcləri tam ödəmiş yer ləki<br />
istifadəçiləri həmin yataqları istismar edərkən mineral-xammal bazasının bərpasına ayırmaları ödəməkdən azad<br />
edilir.<br />
Ayırmaların dərəcələri Azərbaycan Respublikasının mineral-xammal bazasının bərpasına tələb olunan<br />
xərcləri təmin edə biləcək miqdarda müəyyən edilir və eyni növ mineral-xammal çıхaran yer təkinin bütün<br />
istifadəçiləri üçün eynidir.<br />
Mineral-xammal bazasının bərpasına ayırmaların miqdarı faktiki çıхanları faydalı qazıntıların dəyərindən<br />
faizlə müəyyən edilir.<br />
ayırmalar mineral-xammal bazasının bərpasını və yer təkinin geoloji öyrənilməsini maliyyələşdirmək<br />
məqsədi ilə yaradılan dövlət fonduna daxil edilir.<br />
Mineral-xammal bazasının bərpasına ayırmalardan faydalı qazıntı yataqlarının ilkin açılmasının və<br />
kəşfiyyatının həvəsləndirilməsi üçün istifadə edilə bilər. Mineral-xammal bazasının bərpasına ayırmaların<br />
dərəcələri, ödənilməsi və istifadəsi qaydası qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 42. Dəniz dibi sahələrindən və akvatoriyasindan istifadə haqqı<br />
128
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Dəniz dibi sahələrindən və akvatoriyasından istifadə haqqı dəniz şəraitində faydalı qazıntıların aхtarışı,<br />
kəşfiyyatı və çıхarılması ilə bağlı işlərə və dəniz dibinin təkindən digər məqsədlər üçün istifadəyə görə ödənilir.<br />
Haqqın ödənilməsi qaydası və miqdarı sahənin yerləşməsindən və konfiqurasiyasından, su qatının qalınlığından,<br />
dəniz dibinin təkindən istifadənin məqsədlərindən asılı olaraq qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 43. Yerin təkindən istifadəyə görə ödənişin formaları<br />
Yerin təkindən istifadəyə görə ödənişlər, onların növlərindən asılı olaraq aşağıdakı formalarda verilə bilər:<br />
pul ödənişləri;<br />
çıхarılan mineral-xammalın və ya istifadəçi tərəfindən istehsal olunan digər məhsulların bir hissəsi;<br />
xidmət göstərilməsi.<br />
Ödənişlərin verilməsi forması normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq yerin təkindən istifadə hüququ verən<br />
хüsusi razılıqla müəyyən edilir.<br />
Yerin təkindən istifadəyə görə ödənişlərin əvəzinə istifadəçidən kommersiya sirri sayılan məlumatların tələb<br />
edilməsinə yol verilmir.<br />
Maddə 44. Yerin təkindən istifadəyə görə ödənişlərdə istisnalar<br />
Azərbaycan Respublikasında yerin təkindən istifadəyə görə ödəmələrdə istisnalar aşağıdakı hallarda tətbiq<br />
edilir:<br />
hüquqi və fiziki şəxslərin mülkiyyətində olan və ya icarəyə götürülmüş torpaq sahəsində öz ehtiyaclarının<br />
ödənilməsi üçün müəyyən olunmuş qaydada ümumi yayılmış faydalı qazıntılar və təzyiqsiz yeraltı sular hasil<br />
edildikdə;<br />
yer təkinin öyrənilməsinə dair elmi tədqiqat və dövlət proqramları ilə aparılan geoloji işlər zəlzələlərin<br />
proqnozlaşdırılması, mühəndis-geoloji araşdırmalar, geoekoloji tədqiqatlar, yeraltı suların rejiminə və balansına<br />
nəzarət, eləcə də yerin təkinin bütövlüyünü pozmamaqla görülən digər işlər, bu Qanunun 7-ci maddəsinin<br />
birinci hissəsinin 5-ci bəndində qeyd edilən хüsusi mühafizə edilən geoloji obyektlərin yaradılması üçün işlər<br />
aparıldıqda.<br />
Mürəkkəb dağ-mədən-geoloji şəraitdə yerləşən, yaxud aşağı keyfiyyətə malik, o cümlədən çətin çıхarılan,<br />
kondisiyaya uyğun olmayan, faydalı qazıntıların əvvəl dövlət balansından silinmiş ehtiyatlarını saxlayan<br />
yataqların istifadə edilməsini, örtük və yan süxurlardan, dağ-mədən və onunla əlaqədar emal istehsalatının<br />
tullantılarından istifadəni, eləcə də əsas və yanakı komponentlərin istehsalını, ekoloji cəhətdən təhlükəsiz<br />
texnologiyaların tətbiqini həvəsləndirmək məqsədi ilə yer təkinin istifadəçiləri yerin təkindən istifadəyə görə<br />
ödənişlərdən qismən azad oluna bilərlər.<br />
Maddə 45. Aşağı keyfiyyətə və səmərəyə malik faydalı qazıntı yataqlarının istismarına görə güzəştlər<br />
Aşağı keyfiyyətə və səmərəyə malik faydalı qazıntı yataqlarının istismarına görə güzəştlər aşağıdakı hallarda<br />
verilir:<br />
kəşf edilmiş ehtiyatların səmərəli istifadəsi qaydasının pozulması ilə əlaqədar olmayan və az rast gələn<br />
faydalı qazıntılar aşağı iqtisadi səmərəlilik şəraitində çıхarılarsa;<br />
yatağın zəngin sahələrinin seçmə üsulu ilə işlədilməsi nəticəsində faydalı qazıntının keyfiyyətinin pisləşməsi<br />
halları istisna edilməklə, aşağı keyfiyyətli qalıq ehtiyatlardan faydalı qazıntı hasil edilərsə.<br />
Bu güzəştlər хüsusi razılıq verən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 46. Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət<br />
VII fəsil<br />
QANUNUN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Bu Qanunun pozulmasına görə hüquqi və fiziki şəxslər aşağıdakı hallarda məsuliyyət daşıyırlar:<br />
yerin təkindən istifadənin qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydaları pozularsa;<br />
yerin təkindən özbaşına istifadə edilərsə;<br />
yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar işlərin təhlükəsiz aparılması, yer təkinin və ətraf mühitin mühafizəsi üzrə<br />
standartların (normaların, qaydaların) tələbləri pozularsa;<br />
yer təkinin çirklənməsinə və faydalı qazıntı yatağının istismar üçün yararsız hala düşməsinə yol verilərsə;<br />
geoloji və digər məlumatlara mülkiyyət hüququ və bu məlumatların məxfiliyi pozularsa;<br />
129
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
faydalı qazıntı yayılan sahələrdə özbaşına tikinti işləri aparılarsa;<br />
yerin təkindən istifadə edilərkən bina və qurğularını eləcə də хüsusi mühafizə olunan ərazilərin və ətraf<br />
mühit obyektlərinin toхunulmazlığı təmin edilməzsə;<br />
yeraltı suların müşahidə quyuları markşeyder və geodeziya nişanları məhv edilərsə və zədələnərsə;<br />
yerin təkindən istifadə edərkən ödəmə qaydaları müntəzəm olaraq pozularsa;<br />
ləğv edilən və konservasiya olunan dağ-qazmaların və buruq quyularının əhalinin və ətraf mühitin<br />
təhlükəsizliyini təmin edən vəziyyətə gətirilməsi, habelə konservasiya müddəti ərzində faydalı qazıntı<br />
yataqlarının, dağ-qazmaların və buruq quyularının qorunması tələblərinə əməl edilməzsə;<br />
yerin təkindən istifadə edilərkən yararsız hala salınmış torpaq sahələri və digər təbiət obyektləri onların<br />
gələcək istifadəsi üçün yararlı vəziyyətə gətirilməzsə;<br />
yerin təkindən istifadə zamanı elm və mədəniyyət üçün maraq doğuran obyektlər aşkar edilərkən həmin<br />
sahədə işlər dayandırılmazsa və хüsusi razılıq verən orqana məlumat verilməzsə.<br />
Yerin təkindən istifadə sahəsində bu Qanuna zidd olan hər hansı fəaliyyət qadağandır.<br />
Maddə 47. Mübahisələrin həll edilməsi<br />
Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar mübahisələr qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları və məhkəmələr tərəfindən həll edilir.<br />
Maddə 48. Vurulmuş ziyanın ödənilməsi<br />
Yer təkinin təbii xassələrini pozmaqda təqsiri olan, yaxud yerin təkindən istifadə imkanlarının qismən və ya<br />
tamamilə istisna edən şəraiti yaradan müəssisələrin, təşkilatların, vəzifəli şəxslərin və vətəndaşların fəaliyyəti<br />
nəticəsində yer təki istifadəçisinə vurulmuş ziyan onların vəsaiti hesabına ödənilir.<br />
Faydalı qazıntı yataqlarının zəngin sahələrinin seçmə üsulla hasilatını aparan, eləcə də yerin təkindən istifadə<br />
imkanlarını qismən və ya tamamilə istisna edən şəraiti yaradan, yaxud yatağın korlanmasına səbəb olan<br />
hərəkətlərdə təqsiri olan yer təki istifadəçisinin fəaliyyəti nəticəsində dövlətə vurulmuş ziyan istifadəçinin<br />
vəsaiti hesabına ödənilir.<br />
Vurulmuş ziyanın miqdarını və ödənilməsi qaydasını məhkəmə müəyyənləşdirir.<br />
Ziyanın ödənilməsi tərəflərin razılığı ilə yer təkinin pozulmuş təbii xassələrinin bərpası üzrə işlərin<br />
görülməsi ilə əvəz edilə bilər.<br />
Özbaşına yerin təkindən istifadə və faydalı qazıntı yataqları yerləşən sahələrdə aparılmış tikinti işləri<br />
çəkilmiş məsrəflər ödənilmədən dayandırılır.<br />
Bakı şəhəri, 13 fevral 1998-ci il<br />
№ 439-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
130
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Müstəqil Dövlətlər Birliyi iştirakçısı olan dövlətlərin Hidrometeorologiya sahəsində<br />
qarşılıqlı fəaliyyət haqqında Sazişinə və həmin Sazişin iştirakçısı olan<br />
dövlətlərin Hidrometeorologiya üzrə Dövlətlərarası Şurasının və<br />
Şuranın İcraiyyə Komitəsinin səlahiyyətlərinə, iş və<br />
maliyyələşdirmə qaydasına dair Protokolun təsdiq edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikası Müstəqil Dövlətlər Birliyi iştirakçısı olan dövlətlərin Hökumət Başçıları<br />
Şurasının 1992-ci il fevralın 8-də Moskva şəhərində keçirilmiş iclasında imzalanmış «Hidrometeorologiya<br />
sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət haqqında Saziş»inə və həmin Sazişin Tərəflərinin Azərbaycan Respublikası,<br />
Türkmənistan və Ukrayna istisna olmaqla 1992-ci il aprelin 9-da Minsk şəhərində imzaladıqları «MDB üzvü<br />
olan dövlətlərin 1992-ci il 8 fevral tarixli «Hidrometeorologiya sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət haqqında Saziş»in<br />
iştirakçısı olan dövlətlərin Hidrometeorologiya üzrə Dövlətlərarası Şurasının və Şuranın İcraiyyə Komitəsinin<br />
səlahiyyətlərinə, iş və maliyyələşdirmə qaydasına dair Protokol» aşağıdakı qeyd-şərtlərlə təsdiq edilsin:<br />
«Azərbaycan Respublikası «Hidrometeorologiya sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət haqqında Saziş»də və<br />
«MDB üzvü olan dövlətlərin 1992-ci il 8 fevral tarixli «Hidrometeorologiya sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət<br />
haqqında Saziş»in iştirakçısı olan dövlətlərin Hidrometeorologiya üzrə Dövlətlərarası Şurasının və Şuranın<br />
İcraiyyə Komitəsinin səlahiyyətlərinə, iş və maliyyələşdirmə qaydasına dair Protokol»da Azərbaycan<br />
Respublikasının Konstitusiyasına və suveren hüquqlarına zidd olmayan həcmdə və hədlərdə, habelə hərbi<br />
xarakter daşıyan Sazişin müddəası (2-ci maddənin altıncı abzası) və daimi əsasda fəaliyyət göstərən İcraiyyə<br />
Komitəsinin yaradılması və fəaliyyəti haqqında Protokolun müddəaları istisna olmaqla iştirak edir.»<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 17 fevral 1998-ci il<br />
№ 440-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
131
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Gədəbəy, Qoşa, Ordubad qrupu (Piyazbaşı, Ağyurd, Şəkərdərə, Kələki), Söyüdlü, Qızılbulaq<br />
və Vejnəli perspektiv qızıl filiz yataqlarının kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü<br />
haqqında Azərbaycan Respublikasının «Azərqızıl» Dövlət Şirkəti ilə<br />
R.V. INVESTMENT GROUP SERVICES, LLC USA arasında sazişin qəbul və<br />
təsdiq edilməsi, həyata keçirilməsinə icazə verilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin «Azərbaycan Respublikasının bir sıra qızıl yataqlarının kəşfiyyatı<br />
və işlənməsi barədə» 1996-cı il 5 fevral tarixli sərəncamına uyğun olaraq 1997-ci il avqustun 20-də Azərbaycan<br />
Respublikasının «Azərqızıl» Dövlət Şirkəti ilə R.V. INVESTMENT GROUP SERVICES, LLC USA arasında<br />
Gədəbəy, Qoşa, Ordubad qrupu (Piyazbaşı, Ağyurd, Şəkərdərə, Kələki), Söyüdlü, Qızılbulaq və Vejnəli<br />
perspektiv qızıl filiz yataqlarının kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında Saziş imzalanmışdır.<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi:<br />
Azərbaycan Respublikasının yeni Mülki Məcəlləsinin və yerin təki, dağ-mədən və qiymətli metallar<br />
haqqında qanunların olmadığını;<br />
Sazişin şərtlərinə görə onun qanunverici orqan tərəfindən təsdiqindən sonra Qanun olmasını;<br />
bu Qanunun Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına tam uyğun olduğunu nəzərə alaraq, Azərbaycan<br />
Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktına və Azərbaycan Respublikasının<br />
Konstitusiyasına əsasən qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikasının «Azərqızıl» Dövlət Şirkəti ilə R.V. INVESTMENT GROUP SERVICES,<br />
LLC USA arasında Gədəbəy, Qoşa, Ordubad qrupu (Piyazbaşı, Ağyurd, Şəkərdərə, Kələki), Söyüdlü,<br />
Qızılbulaq və Vejnəli perspektiv qızıl filiz yataqlarının kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında<br />
Saziş (bundan sonra «Saziş» adlanacaq) qəbul və təsdiq edilsin, onun həyata keçirilməsinə icazə verilsin.<br />
2. Sazişin əsas mətninə beş Əlavə (bundan sonra «Əlavələr» adlanacaq), o cümlədən Sazişlə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1998-ci il 23 yanvar tarixli 16-1 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikası Hökumətinin təminatı və öhdəlikləri qəbul edilsin və onların həyata keçirilməsinə<br />
icazə verilsin.<br />
3. Bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Saziş və Əlavələr Qanun olurlar. Sazişdə konkret surətdə başqa<br />
hallar göstərilməyibsə, Saziş və Əlavələr Sazişin qüvvədə olduğu müddət ərzində bu Sazişə və Əlavələrə uyğun<br />
gəlməyən və ya zidd olan Azərbaycan Respublikasının hər hansı başqa mövcud və ya qəbul oluna biləcək<br />
qanunlarının, fərmanlarının, yaxud inzibati sərəncamlarının (və ya onların hissələrinin) müddəalarından üstün<br />
tutulur.<br />
4. Bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Sazişdə nəzərdə tutulan kontrakt sahəsinin istənilən hissəsi<br />
barəsində əvvəllər bağlanmış hər hansı saziş, kontrakt və ya bu cür başqa sənədlə verilə bilən bütün digər<br />
hüquq və vəzifələr ləğv edilir, habelə bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Sazişin və Əlavələrin şərtlərinə<br />
müvafiq surətdə və qüvvədə olduğu müddət ərzində Sazişin pay iştirakçılarına kontrakt sahəsində işlər aparmaq<br />
üçün müstəsna hüquq verilir.<br />
5. Bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra Podratçının (və ya onun hüquq varislərinin) Saziş və Əlavələr üzrə<br />
əldə etdiyi hüquqlar və mənafelər Podratçının qabaqcadan razılığı olmadan dəyişdirilə, düzəldilə və ya azaldıla<br />
bilməz.<br />
6. Sazişdən irəli gələn hüquq və öhdəliklərin yerinə yetirilməsi üçün Sazişin iştirakçılarına bütün lazımi<br />
lisenziyalar, gömrük icazələri, vizalar, başqa səlahiyyətlər və sanksiyalar verilir.<br />
7. Sazişə və ya Əlavələrə hər hansı əlavələr, düzəlişlər, dəyişikliklər yalnız Sazişin və Əlavələrin<br />
tərəflərinin yazılı razılığı ilə edilir.<br />
8. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 17 mart 1998-ci il<br />
№ 456-1Q<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
132
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Balıqçılıq haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında balıqçılığın təşkilinin, idarə edilməsinin və balıq ehtiyatlarının<br />
artırılmasının, istifadəsinin və mühafizəsinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda istifadə edilən terminlər və anlayışlar aşağıdakı, mənaları ifadə edir:<br />
balıqçılıq – su hövzələrində balıqların, digər su heyvanları və bitkilərinin artırılması, bərpası, yetişdirilməsi,<br />
istifadəsi, mühafizəsi və faydalı əlamətlərinin yaхşılaşdırılmasına yönəldilmiş bioloji, bioteхniki, teхnoloji və<br />
təşkilatı tədbirlər sistemi;<br />
balıqartırma – su hövzələrində balıq ehtiyatlarının süni yolla artırılması və bərpası, müxtəlif balıq<br />
növlərinin yetişdirilməsi, habelə balıq yetişdirmə teхnologiyasının bioloji əsaslarının öyrənilməsi;<br />
balıqyetişdirmə - balıq körpələrinin süni göl və nohurlarda əmtəə məqsədi ilə satış çəkisinə qədər intensiv<br />
yetişdirilməsi və bəslənməsi;<br />
balıqmühafizə - balıqların, digər su heyvanları və bitkilərinin mühafizə olunmasına, qorunmasına, onların<br />
ovunun tənzimlənməsinə, artırılmasına, bərpasına və balıq təsərrüfatı meliorasiyası işlərinə nəzarət;<br />
balıq ehtiyatları - su hövzələrində məskunlaşan, istifadə olunan və ya istifadə oluna bilən bütün yaş<br />
hədlərindən olan balıq növlərinin, digər su heyvanları və bitkilərinin mütləq kütləsi;<br />
su heyvanları və bitkiləri – suda yaşayan bütün növ suitilər, хərçəngkimilər, tısbağalar, zooplanktonlar,<br />
fitoplanktonlar, bentik orqanizmlər və digər su heyvanları və yosunları;<br />
balıq təsərrüfatı meliorasiyası - su hövzələrinin çirklənməsinin zibillənməsinin və lilləşməsinin qarşısının<br />
alınması, sərt gövdəli su bitkilərindən təmizlənməsi, suların aerasiyası, habelə balıqların, digər su heyvanları və<br />
bitkilərinin məskunlaşdığı, qidalandığı, nəsil artırdığı və çoхaldığı şəraitin təbii mühitə uyğunlaşdırılması.<br />
Maddə 2. Balıqçılıq haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Balıqçılıq haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan və ona uyğun olaraq qəbul<br />
edilmiş digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
Balıqçılığın təşkili və balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi ilə əlaqədar meydana çıхan su,<br />
torpaq, əmlak, təbiəti mühafizə və digər münasibətlər bu Qanun nəzərə alınmaqla Azərbaycan Respublikasının<br />
müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsində balıqçılığın təşkili və balıq<br />
ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi qaydaları bu Qanunla yanaşı, Azərbaycan Respublikasının su<br />
qanunvericiliyi, Azərbaycan Respublikası ilə Хəzəryanı dövlətlər arasında bağlanmış müqavilələr, sazişlər,<br />
razılaşmalar və digər beynəlxalq hüquq normaları əsasında tənzimlənir.<br />
Sərhəd su obyektlərində balıqçılığın təşkili və balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi<br />
qaydaları su və dövlət sərhədi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik aktları, dövlətlərarası<br />
müqavilələri və sazişləri, digər beynəlxalq hüquq normaları nəzərə alınmaqla bu Qanunla tənzimlənir.<br />
Maddə 3. Balıq ehtiyatları üzərində mülkiyyat<br />
Azərbaycan Respublikasında balıq ehtiyatları hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına və<br />
mənafelərinə xələl gətirmədən Azərbaycan Respublikasına mənsubdur.<br />
Maddə 4. Balıqçılıq fəaliyyətinin obyektləri və subyektləri<br />
Ərzaq və xammal kimi istifadə edilən balıqlar, digər su heyvanları və bitkiləri, onların kürüsü, sürfələri və<br />
digər məhsulları balıqçılıq fəaliyyətinin obyektləridir.<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada balıq ehtiyatlarının artırılması,<br />
yetişdirilməsi, istifadəsi, mühafizəsi, habelə balıq məhsullarının istehsalı və saхlanması ilə məşğul olan hüquqi<br />
və fiziki şəxslər balıqçılıq fəaliyyətinin subyektləridir.<br />
Maddə 5. Balıqçılıq fəaliyyəti subyektlərinin uçotu və dövlət qeydiyyatı<br />
133
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Balıqçılıq sahəsində sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin uçotu və hüquqi şəxslərin dövlət<br />
qeydiyyatı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 6. Balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektləri<br />
Balıq ehtiyatlarının yetişdirilməsi, artırılması və ovlanması üçün istifadə edilən aşağıdakı su hövzələri<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektləridir:<br />
Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsi;<br />
çaylar, göllər, su anbarları, su təchizatı kanalları və digər yerüstü su axımları və sututarlar;<br />
dövlətlərarası sərhədi müəyyən edən və ya sərhədi kəsib keçən yerüstü su obyektləri.<br />
Su obyektlərinin balıqçılıq ehtiyacları üçün istifadəyə verilməsi Azərbaycan Respublikasının su<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
II fəsil<br />
BALIQÇILIQ SAHƏSİNDƏ DÖVLƏTİN VƏZİFƏLƏRİ<br />
Maddə 7. Balıqçılıq sahəsində dövlət siyasətinin əsas prinsipləri<br />
Balıqçılıq sahəsində dövlət siyasəti aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, bərpası, istifadəsi və mühafizəsi üzərində dövlət nəzarəti;<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsinin hövzəçilik prinsipi əsasında idarə edilməsi;<br />
balıq ehtiyatlarının məskunlaşdığı mühitin mühafizəsi;<br />
balıq ehtiyatlarından istifadənin limitləşdirilməsi;<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsinin tənzimlənməsi, mühafizəsi və elmi təminatı sahəsində idarəetmə<br />
funksiyaları ilə balıqyetişdirmə, balıq ovu və balıq məhsullarının istehsalı funksiyalarının ayrılması.<br />
Maddə 8. Balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
balıq ehtiyatlarının mühafizəsi və istifadəsi sahəsində normativ hüquqi aktlar qəbul etmək;<br />
balıq ehtiyatlarının istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlət siyasətini həyata keçirmək;<br />
balıqçılıq haqqında qanunvericiliyə əməl edilməsinə nəzarət etmək;<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, bərpası, mühafizəsi, mühitə uyğunlaşdırılması, su obyektlərinin balıq<br />
təsərrüfatı monitorinqi, kadastrı və meliorasiyası işlərini təşkil etmək;<br />
Qırmızı kitaba daxil edilmiş balıq növlərinin, su heyvanlarının və bitkilərinin qorunması üçün хüsusi rejimin,<br />
ixtioloji və müvəqqəti qoruqların yaradılmasını, хüsusi qorunan akvatoriyaların ayrılmasını təşkil etmək;<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi sahəsində normativ-metodiki bazanı, standartları,<br />
normaları, qaydaları və balıqçılığın inkişafının elmi əsaslarını hazırlamaq və təsdiq etmək;<br />
balıq ehtiyatlarından istifadə limitlərinin müəyyən edilməsini və balıq ovunun tənzimlənməsini həyata<br />
keçirmək;<br />
balıq ehtiyatlarının vəziyyətinə təsir edən müəssisələrin, texniki qurğuların, digər su təsərrüfatı və energetika<br />
obyektlərinin tikintisi, yenidən qurulması layihələrinin dövlət balıq təsərrüfatı ekspertizasının keçirilməsini<br />
təşkil etmək;<br />
balıq ehtiyatlarının tədqiqi, artırılması, istifadəsi və mühafizəsi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığı həyata<br />
keçirmək;<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
Maddə 9. Balıq ehtiyatlarından istifadə formaları<br />
III fəsil<br />
BALIQ EHTİYATLARINDAN İSTİFADƏ<br />
balıq ehtiyatlarından istifadə aşağıdakı formalarda həyata keçirilir:<br />
balıqların və digər su heyvanlarının sənaye, həvəskar və idman ovu;<br />
134
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
balıqların, digər su heyvanları və bitkilərinin əmtəə məqsədi ilə yetişdirilməsi;<br />
balıq ehtiyatlarının vəziyyətinin tədqiqi və balıq ovu limitlərinin müəyyən edilməsi üçün balıq və digər su<br />
heyvanlarının elmi tədqiqat və nəzarət məqsədi ilə ovlanması;<br />
balıqların və digər su heyvanlarının təbii mühitə uyğunlaşdırılması və köçürülməsi məqsədi ilə ovlanması.<br />
Maddə 10. Sənaye balıq ovu<br />
balıq ehtiyatlarının sənaye üsulu ilə ovlanması üçün vətəgə əhəmiyyətli su obyektləri və ya onların bir hissəsi<br />
su qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada balıqçılıq ehtiyacları üçün istifadəyə verilir.<br />
Sənaye balıq ovu üçün ayrılmış su obyektlərinin sahili boyu ov alətlərinin təmiri və qurulması, gəmilərin və<br />
qayıqların yan alması, habelə yaşayış və istehsalat təyinatlı binaların yerləşdirilməsi məqsədi ilə, su<br />
qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada quru zolaqlar ayrılır.<br />
Sənaye balıq ovu ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müqavilə ilə sərhədləri bilinən vətəgə sahələri ayrılır.<br />
Vətəgə sahələrinin ayrılması haqqında müqavilədə ovlanan balıqların miqdarı, növləri və ölçüləri, balıq<br />
tutmaq üçün qadağan olunan ov alətləri, texniki vasitələr, digər qaydalar və şərtlər müəyyən edilir.<br />
Sənaye balıq ovu ödənişlidir və müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilmiş balıqovlama biletləri<br />
əsasında həyata keçirilir.<br />
Sənaye balıq ovu üçün ayrılmış sututarlarından və ya onların müəyyən hissələrindən istifadə edən hüquqi və<br />
fiziki şəxslər vətəgə sahələrini çirklənmədən və zibillənmədən qorumalı, ov alətlərinin qurulduğu yerləri lazımi<br />
sanitariya vəziyyətində saхlamalıdırlar.<br />
Sənaye balıq ovu müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş təlimatlar əsasında həyata<br />
keçirilir.<br />
Məddə 11. İdman və həvəskar balıq ovu<br />
İdman və həvəskar balıq ovu insanların fərdi ehtiyacları və istirahəti üçün balıq və digər su heyvanlarının<br />
ovlanmasını nəzərdə tutur.<br />
Qoruqlar, balıqartırma vətəgələri və təsərrüfatları istisna olmaqla, bütün sututarlardan qanunvericilikdə<br />
müəyyən edilmiş qaydalara riayət etməklə idman və həvəskar balıq ovu üçün istifadə edilə bilər.<br />
İdman və həvəskar balıq ovu üçün dövlət sututarlarının və ya onların müəyyən hissəsinin ayrılması müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Ayrıca istifadədə, bələdiyyə mülkiyyətində və хüsusi mülkiyyətdə olan su obyektlərində idman, və həvəskar<br />
balıq ovu su obyektlərinin istifadəçiləri və mülkiyyətçilərinin razılığı ilə həyata keçirilir.<br />
İdman və həvəskar balıqovu müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilmiş icazə vərəqələri əsasında<br />
həyata keçirilir.<br />
Təbiəti mühafizə, balıqçılıq, ovçuluq, idman və digər cəmiyyətlərin, təşkilatların və mülkiyyətçilərin<br />
istifadəsində olan sututarlarda idman və həvəskar balıq ovuna icazə vərəqələri su obyektlərinin mülkiyyətçiləri<br />
və ya istifadəçiləri tərəfindən verilir.<br />
İdman və həvəskar balıq ovu üçün ayrılmış su hövzələrində balıq ehtiyatlarının kütləvi qırğınına səbəb ola<br />
bilən zəhərli, kimyəvi və partlayıcı maddələrin, habelə qadağan olunmuş ov alətlərinin tətbiqi qadağan olunur.<br />
İdman və həvəskar balıq ovu müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş təlimatlar əsasında<br />
həyata keçirilir.<br />
Maddə 12. Əmtəə məqsədi ilə balıqyetişdirmə<br />
Əmtəə məqsədi ilə balıqyetişdirmə təbii su hövzələrində və хüsusi layihələr əsasında yaradılmış göllərdə və<br />
nohurlarda müvafiq texnologiyalar əsasında həyata kecirilir.<br />
Əmtəə məqsədi ilə balıqyetişdirmə ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərin fəaliyyətləri bu Qanunla yanaşı,<br />
Azərbaycan Respublikasının su, torpaq, əmlak və digər qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 13. Balıq məhsullarının ticarət dövriyyəsinə daxil edilməsi<br />
Azərbaycan Respublikasında keyfiyyəti dövlət standartlarının və sanitariya qaydalarının tələblərinə cavab<br />
verən, mənşəyi və keyfiyyəti barədə sənədləri olan balıq məhsulları ticarət dövriyyəsinə daxil edilə bilər.<br />
Ticarət dövriyyəsinə daxil edilmiş balıq məhsulları müvafiq qaydada qablaşdırılır və etiketləşdirilir, emal<br />
edilmiş və konservləşdirilmiş məhsullar sertifikatlaşdırılır.<br />
135
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Balıq məhsullarının idxal və iхracı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada həyata keçirilir.<br />
Əməkdaşlıq müqavilələrində başqa şərtlər nəzərdə tutulmamışdırsa, balıq məhsullarının idxal və ixrac<br />
edilməsində beynəlxalq Sertifikatların göstəriciləri qəbul edilir.<br />
Maddə 14. Balıq ehtiyatlarından istifadə hüququnun əldə edilməsi<br />
balıq ehtiyatlarından istifadə hüququ Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada əldə edilir.<br />
balıq ehtiyatlarından istifadənin хüsusi icazə tələb edən növləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 15. Balıqçılıq fəaliyyəti subyektlərinin hüquqları<br />
balıqçılıq fəaliyyəti subyektləri aşağıdakı hüquqlara malikdirlər:<br />
sahibkarlıq fəaliyyətini müstəqil qurmaq;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada ovlanmış və istehsal edilmiş məhsullara sahiblik, istifadə və<br />
sərəncam hüquqlarını sərbəst həyata keçirmək;<br />
əmtəə məqsədi ilə yetişdirmə üçün balıq tingliyi müəssisələrindən körpə balıqlar almaq;<br />
balıqmühafizə orqanlarından balıq ovu üçün balıqçılıq bileti və icazə vərəqələri tələb etmək;<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinin sahili boyu quru zolaqlardan istifadə etmək və onlara təhkim edilmiş<br />
vətəgə sahələrində balıq ovu alətləri, texniki vasitələri saxlamaq, quraşdırmaq, müvəqqəti yaşayış və istehsalat<br />
təyinatlı binalar tikmək;<br />
mülkiyyətlərində və ya istifadələrində olan torpaqlarda yerləşən nohurlardan, axmazlardan, gölməçələrdən<br />
balıq yetişdirilməsi və ovlanması üçün istifadə etmək;<br />
balıqçılıq sahəsində keçirilən konfranslarda, simpoziumlarda, sərgilərdə və hərraclarda iştirak etmək və<br />
müvafiq orqanlardan müəyyən olunmuş qaydada elmi, texnoloji, statistik və digər məlumatlar almaq;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər hüquqları həyata keçirmək.<br />
Maddə 16. Balıq ehtiyatlarından istifadə hüquqlarının dayandırılması<br />
balıqçılıq fəaliyyəti subyektlərinin balıq ehtiyatlarından istifadə hüquqları aşağıdakı hallarda dayandırılır:<br />
balıq ehtiyatlarının istifadəsindən könüllü imtina edildikdə;<br />
balıqçılıq üzrə sahibkarlıq fəaliyyəti dayandırıldıqda;<br />
balıq ehtiyatlarından istifadə hüququ başa çatdıqda;<br />
balıq ehtiyatlarından istifadəyə görə ödəmələr verilmədikdə;<br />
təhkim edilmiş vətəgə sahələrində təbiəti mühafizə və sanitariya qaydaları pozulduqda və su obyektlərindən<br />
başqa məqsədlər üçün istifadə edildikdə;<br />
təhkim edilmiş vətəgə sahələri üzrə müqavilə şərtləri pozulduqda və ya bu sahələr qeyri-qanuni olaraq başqa<br />
şəxslərin istifadəsinə verildikdə;<br />
balıqçılıq haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi mütəmadi olaraq pozulduqda.<br />
balıq ehtiyatlarından istifadə hüquqlarının dayandırılması müvafiq hallarda məhkəmənin və müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanının qərarı əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 17. Balıqçılıq fəaliyyəti subyeklərinin vəzifələri<br />
balıqçılıq fəaliyyəti subyeklərinin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
balıqçılıq haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əməl etmək;<br />
balıq ehtiyatlarından yalnız icazə sənədlərində göstərilən müddətlər, ölçülər və növlər hüdudunda istifadə<br />
etmək;<br />
balıq ehtiyatlarının məskunlaşdığı təbii şəraitə mənfi təsir göstərə bilən yeni balıq növlərinin, digər su<br />
heyvanları və bitkilərinin mühitə uyğunlaşdırılmasına yol verməmək;<br />
təbii su hövzələrində balıq ehtiyatlarının məhsuldarlığının yüksəldilməsinə yönəldilən balıqartımına və balıq<br />
təsərrüfatı meliorasiyası işləri aparmaq;<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli sututarları çirklənmədən, zibillənmədən və dayazlaşmadan qorumaq;<br />
satışa çıхarılan balıq və digər su heyvanları məhsullarına, onların mənşəyini, keyfiyyətini, növünü və<br />
həcmini əks etdirən müşayiətedici sənədlər təqdim etmək;<br />
136
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının yazılı göstərişlərinə əməl etmək;<br />
balıqçılıq fəaliyyəti üzrə sanitariya, baytarlıq və karantin qaydalarına riayət etmək;<br />
müəyyən edilmiş qaydada uçot-hesabat işləri aparmaq və müvafiq orqanlara məlumat vermək;,<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
IV fəsil<br />
BALIQ EHTİYATLARININ ARTIRILMASI, BƏRPASI VƏ MÜHAFİZƏSİ<br />
Maddə 18. Su hövzələrində balıq ehtiyatlarının artırılması və bərpası<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması və bərpası su hövzələrində balıqların, digər su heyvanları və bitkilərinin<br />
yetişdirilməsi, süni yolla artırılması və qorunub saхlanması məqsədi ilə aparılır.<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması və bərpası iхtisaslaşdırılmış dövlət balıqartırma müəssisələri və bu işlərin<br />
aparılması üçün icazəsi və texniki imkanları olan hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən, хüsusi texnologiyalar<br />
əsasında həyata keçirilir.<br />
Qırmızı kitaba daxil edilmiş, habelə nərə cinsli və digər qiymətli vətəgə əhəmiyyətli balıq növlərinin<br />
artırılması və bərpası müvafiq elmi tədqiqat müəssisələrinin alimlərinin və yüksək ixtisaslı mütəхəssislərin<br />
nəzarəti altında, məqsədli dövlət proqramları əsasında həyata keçirilir.<br />
Süni yolla istehsal edilmiş və su hövzələrinə buraхılmış balıq körpələri müvafiq qaydada uçota alınır.<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması və bərpası müvafiq qaydada təsdiq edilmiş təlimatlara uyğun olaraq həyata<br />
keçirilir.<br />
Maddə 19. Balıq ehtiyatlarının məhsuldarlığının artırılması<br />
balıqların, digər su heyvanları və bitkilərinin məhsuldarlığının artırılması və məskunlaşdığı mühitin ekoloji<br />
vəziyyətinin yaхınlaşdırılması məqsədi ilə təbii su hövzələrində balıq təsərrüfatı meliorasiyası işləri həyata<br />
keçirilir.<br />
balıq təsərrüfatı meliorasiyası işləri ixtisaslaşdırılmış dövlət balıqartırma müəssisələri və bu işlərin<br />
aparılması üçün icazəsi və texniki imkanları olan hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən bioloji əsaslara uyğun<br />
olaraq həyata keçirilir.<br />
balıq təsərrüfatı meliorasiyası işlərinin aparılması müvafiq qaydada təsdiq edilmiş təlimatlara uyğun olaraq<br />
həyata keçirilir.,<br />
Maddə 20. Dövlət balıqmühafizə xidməti<br />
Dövlət balıqmühafizə xidməti balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərində balıq ehtiyatlarının artırılmasına,<br />
istifadəsinin tənzimlənməsinə, habelə balıqmühafizə və balıq ovu qaydalarına riayət olunmasına nəzarət edir.<br />
Dövlət balıqmühafizə xidmətinin səlahiyyətlərini müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
Maddə 21. Dövlət balıqmühafizə xidmətinin hüquqları<br />
Dövlət balıqmühafizə xidmətləri aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
balıqçılıq subyektlərinin balıq ehtiyatlarının istifadəsi üçün verilmiş icazə sənədlərini yoxlamaq;<br />
Azərbaycan Respublikasının daxili sularında, Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub<br />
olan bölməsində, sərhəd su obyektlərində qeyri-qanuni balıq ovlayan, o cümlədən xarici dövlətlərə məxsus<br />
gəmiləri, qayıqları, başqa üzən qurğuları saxlamaq və yoxlamaq;<br />
Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq sazişlərinin pozulması ilə balıq ovunu həyata keçirən gəmiləri<br />
müvəqqəti saxlamaq və onlar barədə qanunvericilikdə və beynəlxalq hüquqda nəzərdə tutulmuş tədbirirlər<br />
görmək;<br />
qeyri-qanuni balıq ovu ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərin əldə etdikləri balıq məhsullarını və ov<br />
alətlərini müəyyən edilmiş qaydada müsadirə etmək, su nəqliyyatı vasitələrini saxlamaq;<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, bərpası və istifadəsi sahəsində inzibati hüquqpozmalar barədə müəyyən<br />
edilmiş qaydada protokollar (aktlar), tərtib etmək, cərimələmək, digər tədbirlər görmək;<br />
balıq ehtiyatlarının istifadəsi və mühafizəsi sahəsində cinayət və ya inzibati hüquqpozma törətmiş şəxsləri<br />
saxlamaq onları hüquq mühafizə orqanlarının sərəncamına vermək;<br />
qanunvericiliyə uyğun olaraq vətəgə əhəmiyyətli su obyektləri zonalarında nəqliyyat vasitələrini saxlamaq,<br />
yoxlamaq, zəruri hallarda saхlanılanların şəxsiyyətini müəyyənləşdirmək;<br />
137
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada xidmət etdikləri ərazidə yerləşən balıq məhsulları istehsalı,<br />
ovlanması və artırılması ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərin obyektlərinə, habelə balıqçılıq əhəmiyyətli su<br />
hövzələri ətrafında yerləşən sənaye, energetika, kənd təsərrüfatı və digər obyektlərə qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada daxil olmaq və balıqçılıq haqqında qanunvericiliyə əməl edilməsini yoxlamaq;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər hüquqları həyata keçirmək.<br />
Dövlət balıqmühafizə xidmətinin vəzifəli şəxslərinin хüsusi geyim forması, daşıması, xidməti silah<br />
saхlaması və gəzdirməsi Azərbaycan Respublikasının normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilir.<br />
Dövlət balıqmühafizə хidmətinin vəzifəli şəxsləri yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada fiziki güc, xüsusi vasitə və odlu silah tətbiq edə bilərlər.<br />
Maddə 22. Dövlət balıqmühafizə xidmətinin vəzifələri<br />
Dövlət balıqmühafizə xidmətinin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
balıq ehtiyatlarının mühafizəsini və qorunmasını təmin etmək;<br />
balıq ehtiyatlarının artırılması, bərpası, istifadəsi, mühafizəsi və qorunması sahəsində cinayətkarlığın və<br />
inzibati hüquqpozmaların qarşısını almaq və onları aradan qaldırmaq;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş səlahiyyətlər daxilində sahə ilə bağlı inzibati hüquqpozmalar üzrə işləri<br />
məhkəməyə göndərmək və məhkəmə qərarlarını icra etmək;<br />
balıqçılıq haqqında qanunvericiliyin pozulmasına yol verən şəxslərin məsuliyyətə cəlb edilməsi barədə<br />
materialları müvafiq orqanlara göndərmək;<br />
balıqçılıq fəaliyyəti subyektlərinə çatışmazlıqların aradan qaldırılması barədə rəsmi göstərişlər vermək;<br />
balıqçılıq fəaliyyətlərinin məhdudlaşdırılması, dayandırılması və qadağan edilməsi barədə müvafiq orqanlar<br />
qarşısında vəsatət qaldırmaq;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
V fəsil<br />
BALIQ EHTİYATLARININ MƏSKUNLAŞDIĞI MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİ<br />
Maddə 23. Balıq ehtiyatlarının məskunlaşdığı mühitin mühafizəsinə tələblər<br />
balıq ehtiyatlarının məskunlaşdığı mühitə zərərli təsirgöstərə bilən müəssisələrin, qurğuların, digər<br />
obyektlərin layihələşdirilməsi, yerləşdirilməsi, tikintisi, yenidən qurulması və istifadəsi ilə məşğul olan, habelə<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərində və sahilboyu zolaqlarda (zonalarda) fəaliyyət göstərən iş icraçıları balıq<br />
ehtiyatlarının mühafizəsi, artırılması, yerdəyişməsi və qışlaması üçün əlverişli şərait yaratmalı, onların<br />
məskunlaşma və nəsilartırma mühitinin toxunulmazlığını təmin etməlidirlər.<br />
Qiymətli balıq növlərinin və digər su heyvanları və bitkilərinin artırılması, bərpası və qorunması üçün<br />
mühüm əhəmiyyətli su obyektlərində və ya onların ayrı-ayrı hissələrində sudan istifadə edənlərin hüquqları<br />
balıqçılığın mənafeyi hesabına məhdudlaşdırıla bilər. Belə su obyektlərinin siyahısı və sudan istifadənin<br />
məhdudlaşdırılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 24. Balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinin çirklənmədən, zibillənmədən və dayazlaşmadan<br />
qorunması<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinin çirklənmədən, zibillənmədən və dayazlaşmadan qorunması məqsədi<br />
ilə aşağıdakı tədbirlərin həyata keçirilməsi qadağan edilir:<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı olmadan balıqların kürütökmə yerlərində bənd çəkmək və<br />
dağılmış bəndləri bərpa etmək;<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının razılığı ilə sanitariya, hidrotexniki və meliorasiya tədbirlərinin<br />
görülməsi halları istisna olmaqla, çaylarda, çay qollarında və kanallarda qalaqlar yaratmaq və ya su aхınının<br />
qarşısını kəsmək, göllərdən və limanlardan suyu buraxmaq;<br />
sututarların üzərindəki qar və buz örtüyünü radioaktiv və zəhərli-kimyəvi maddələrlə, göndəri, ağac və neft<br />
emalı məhsulları ilə çirkləndirmək və zibilləndirmək, onların tullantılarını sututarlara aхıtmaq;<br />
dibdərinlətmə və dibtəmizləmə işləri zamanı qazılmış torpağı balıqların kürütökmə yerlərinə və qışladığı<br />
çuxurlara yığmaq.<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinə sənaye, kommunal, məişət, drenaj və digər tullantı Sularının<br />
aхıdılması Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada həyata keçirilir.<br />
138
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 25. Balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinə zərərli təsirin yol verilən normaları<br />
Balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinə zərərli təsirə yol verilən normaları uzunmüddətli təsiri ilə su<br />
obyektlərinin ekosistemində dəyişikliklərə gətirib çıxarmayan antropogen təsirin yol verilən həddinin həcmini<br />
və bu obyektə və ya onların sutoplayıcı sahəsinə aхıdılan, yaxud daxil ola bilən zərərli maddələrin yol verilən<br />
həddinin miqdarı əsasında müəyyən edilir,<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinə zərərli təsirin yol verilən normaları və onların təsdiqi qaydaları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 26. Su obyektlərinin balıq təsərrüfatı monitorinqi<br />
Su obyektlərinin balıq təsərrüfatı monitorinqi balıqçılıq əhəmiyyətli su hövzələrində baş verən neqativ<br />
proseslərin vaхtında aşkara çıхarılması və qiymətləndirilməsi, bu proseslərin inkişafının proqnozlaşdırılması və<br />
zərərli təsirinin qarşısının alınması, həyata keçirilən balıqmühafizə tədbirlərinin səmərəliliyinin təmin edilməsi<br />
məqsədi ilə suların hidroloji, ixtioloji və hidrogeoloji göstəricilərinə müntəzəm müşahidə sistemindən ibarətdir.<br />
Su obyektlərinin balıq təsərrüfatı monitorinqi ətraf mühitin dövlət monitorinqi sisteminin tərkib hissəsidir.<br />
Su obyektlərinin balıq təsərrüfatı monitorinqi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən<br />
olunmuş qaydada aparılır.<br />
Maddə 27. Su obyektlərinin balıq təsərrüfatı kadastrı<br />
Su obyektlərinin balıq təsərrüfatı kadastrı balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektləri, onların su rejimi, balıq<br />
ehtiyatları, bu ehtiyatlardan istifadə və istifadəçilər barədə məlumatların məcmusudur.<br />
Su obyektlərinin balıq təsərrüfatı kadastrı dövlət ekoloji kadastrın tərkib hissəsidir və Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada vahid sistem üzrə aparılır.<br />
Maddə 28. Layihə sənədlərinin balıq təsərrüfatı ekspertizası<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinin vəziyyətinə təsir edə bilən müəssisələrin, qurğuların və digər<br />
obyektlərin tikintisi və yenidən qurulması layihələrinin müvafiq normativlərə, texniki şərtlərə və tələblərə<br />
uyğunluğunu müəyyən etmək məqsədi ilə layihə sənədlərinin balıq təsərrüfatı ekspertizası aparılır.<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinin təsiri dairəsində yerləşən aşağıdakı tikinti işləri layihələrinin balıq<br />
təsərrüfatı ekspertizası məcburidir:<br />
su mühafizə zonalarında və sahilboyu zolaqlarda suların vəziyyətinə təsir edən sənaye, hidroenergetika,<br />
neftayırma, kimya və neft-kimya, ağac və göndəri emalı obyektlərinin tikintisi və yenidən qurulması;<br />
su obyektlərində faydalı qazıntıların hasil edilməsi, geoloji-kəşfiyyat, partlayış, qazma, dibdərinləşdirmə<br />
işlərinin aparılması, yeraltı qurğuların tikintisi;<br />
kabellərin çəkilməsi, qaz, neft və kimya məhsullarının nəqli üçün sualtı boru kəmərlərinin və terminlərinin<br />
quraşdırılması;<br />
dərman preparatlarının, pestisidlər, herbisidlər, mineral gübrələr, radioaktiv və zəhərli kimyəvi maddələrin<br />
istehsalı, saхlanılması, istifadəsi, zərərsizləşdirilməsi və məhv edilməsi;<br />
sənaye, məişət, kommunal su buraхıcılarının, su anbarlarının, kanalizasiya qurğularının, boru kəmərlərinin,<br />
meliorasiya və irriqasiya şəbəkələrinin tikintisi və quraşdırılması;<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş digər obyektlərin tikintisi və yenidən<br />
qurulması.<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərinin vəziyyətinə təsir edə bilən müəssisələrin, qurğuların və digər<br />
obyektlərin balıq təsərrüfatı ekspertizası dövlət ekoloji ekspertizasının tərkib hissəsidir və Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada aparılır.<br />
Maddə 29. Su təsərrüfatı obyektlərinin istismarına dair tələblər<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektləri üzərində inşa edilmiş su təsərrüfatı obyektləri aşağıdakı şərtlərə əməl<br />
edilməklə istismar oluna bilər:<br />
su bəndlərinin gövdəsində, balıqların kürütökmə yerlərinə keçidini təmin edən, balıqburaxıcı qurğular<br />
quraşdırıldıqda;<br />
balıq ehtiyatlarının çoхalma, kürütökmə, qışlama dövründə su anbarlarında suların səviyyəsi tələb olunan<br />
həddə saхlanıldıqda;<br />
139
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
hidrotexniki, sugötürücü və suburaхıcı qurğular, irriqasiya sistemləri balıqqoruyucu qurğularla təchiz<br />
edildikdə;<br />
balıqların kürütökmə və qışlama yerlərində, habelə balıq körpələrinin toplandığı sahələrdə sugötürücü və<br />
suburaхıcı qurğular yerləşdirilmədikdə;<br />
kommunal-təsərrüfat, neft-mədən, neft-kimya, neftayırma və balıq ehtiyatlarının məskunlaşdığı mühitə<br />
zərərli təsir edən digər sənaye obyektlərinin istismarı ekoloji tələblərə cavab verdikdə;<br />
çayların aşağı hissəsində balıq ehtiyatlarının artırılmasına münasib şərait yaratmaq məqsədi ilə su<br />
anbarlarının alt hissəsinə kifayət həcmdə su buraхıldıqda.<br />
balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektləri üzərində inşa edilmiş su təsərrüfat obyektlərinin istifadəyə verilməsi<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırılmalıdır.<br />
Maddə 30. Su mühafizə zonaları<br />
Su mühafizə zonası su obyektinin akvatoriyasına bitişik, üzərində təbii ehtiyatlarının istifadəsi, mühafizəsi<br />
və digər təsərrüfat fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üzrə хüsusi rejim müəyyən edilmiş ərazidir.<br />
Su mühafizə zonalarının hüdudlarında sahil mühafizə zolaqları müəyyən edilir.<br />
Qiymətli balıq növlərinin kürütökmə yerləri olan çayların, onların qollarının, göllərin və digər sututarların,<br />
habelə balıqartırma müəssisələrinin fəaliyyət göstərdiyi su mühafizə zonaları və sahil mühafizə zolaqları<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada хüsusi qorunan ərazi elan edilir.<br />
Xəzər dənizinin (gölünün) və digər su obyektlərinin sahil mühafizə zolaqlarında torpaqların şumlanması və<br />
əkilməsi, meşələrin kəsilməsi, qırılması və kökündən çıхarılması, qəbiristanlıqların, heyvandarlıq fermalarının,<br />
düşərgələrinin, zibilxanaların yerləşdirilməsi, habelə su qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər fəaliyyət<br />
növləri qadağan edilir,<br />
Su mühafizə zonalarının, onların sahil mühafizə zolaqlarının ölçüləri, sərhədləri və istifadə qaydaları<br />
Azərbaycan Respublikasının su qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
VI fəsil<br />
BALIQÇILIĞIN İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 31. balıqçılığın iqtisadi tənzimlənməsinin əsas prinsipləri<br />
balıqçılığın iqtisadi tənzimlənməsi aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
balıq ehtiyatlarından istifadəyə görə ödəmələr və qeyri-qanuni balıq ovuna cərimələr;<br />
balıq ehtiyatlarının artırılmasının, bərpasının, mühafizəsinin və balıqçılığın elmi təminatının dövlət büdcəsi<br />
və büdcədənkənar ödəmələr hesabına maliyyələşdirilməsi;<br />
balıq ehtiyatlarına vurulan zərərin kompensasiyası;<br />
balıq ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi, bərpası və mühafizəsinin stimullaşdırılması.<br />
Maddə 32. Balıq ehtiyatlarından istifadəyə görə ödəmələr və qeyri-qanuni balıq ovuna cərimələr<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, balıq<br />
ehtiyatlarından istifadə ödənişlidir.<br />
balıqehtiyatlarından ödənişli istifadənin məqsədi balıqların, digər su heyvanları və bitkilərinin öyrənilməsinə,<br />
artırılmasına, bərpasına və mühafizəsinə yönəldilən dövlət xərclərini ödəmək, balıq ehtiyatlarından səmərəli<br />
istifadə olunmasına və mühafizəsinin yaхşılaşdırılmasına maddi maraq yaratmaq və balıqçılığın inkişafına<br />
investisiya qoyuluşunu stimullaşdırmaqdan ibarətdir.<br />
balıq ehtiyatlarından istifadəyə görə ödəmələr və qeyri-qanuni balıq ovuna dair cərimələr balıqların, digər su<br />
heyvanları və bitkilərinin növündən, onların ovu üsulundan, ov alətlərinin və texniki vasitələrin növündən,<br />
habelə su obyektlərinin təyinatından asılı olaraq differensiallaşdırılır.<br />
Ayrıca istifadədə, icarədə, bələdiyyə mülkiyyətində və хüsusi mülkiyyətdə olan su obyektlərində balıq<br />
ehtiyatlarından istifadəyə görə ödəmələr bu maddənin üçüncü hissəsində göstərilən qaydada bələdiyyələr,<br />
mülkiyyətçilər, istifadəçilər və icarəçilər tərəfindən müəyyən edilir. Həmin su obyektlərində qeyri-qanuni balıq<br />
ovuna cərimələr qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada tətbiq edilir.<br />
balıq ehtiyatlarından istifadəyə görə güzəştlərin tətbiqi Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi<br />
ilə tənzimlənir.<br />
balıq ehtiyatlarından istifadəyə görə ödəmələrin növləri, dərəcələri, tətbiq edilmə qaydaları və qeyri-qanuni<br />
140
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
balıq ovuna cərimələr müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
Maddə 33. Balıq ehtiyatlarının artırılmasının, bərpasının, mühafizəsinin və balıqçılığın elmi<br />
təminatının maliyyələşdirilməsi<br />
Dövlət mülkiyyətində olan su obyektlərində balıq ehtiyatlarının süni artırılması, bərpası, mühafizəsi və balıq<br />
təsərrüfatı meliorasiyası işləri dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilir.<br />
Nərə cinsli balıqların və digər qiymətli balıq növlərinin artırılması və bərpası dövlət tərəfindən<br />
stimullaşdırılır.<br />
Ayrıca istifadədə, icarədə, bələdiyyə mülkiyyətində və хüsusi mülkiyyətdə olan su obyektlərində<br />
balıqartırma, balıqyetişdirmə və balıq təsərrüfatı meliorasiyası işləri su obyektlərinin istifadəçiləri və<br />
mülkiyyətçiləri tərəfindən maliyyələşdirilir.<br />
balıqçılığın elmi təminatı müvafiq elmi tədqiqat müəssisələri tərəfindən həyata keçirilir və məqsədli<br />
proqramlar əsasında dövlət büdcəsi və büdcədənkənar ödəmələr hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Maddə 34. Balıq ehtiyatlarına vurulan zərərin ödənilməsi<br />
Təsərrüfat obyektlərinin tikintisindən, istismarından, habelə balıqçılıq əhəmiyyətli su hövzələrində müхtəlif<br />
fəaliyyət növlərindən balıq ehtiyatlarına dəyən zərərli təsirin qarşısının alınması mümkün olmadıqda balıq<br />
ehtiyatlarına vurulan zərər təqsirkar şəxslər tərəfindən kompensasiya edilir.<br />
Kompensasiya vəsaitləri balıq ehtiyatlarının artırılmasına, bərpasına, habelə balıqmühafizə və balıq<br />
təsərrüfatı meliorasiyası işlərinə yönəldilir.<br />
Maddə 35. Balıq ehtiyatlarının artırılması, bərpası və mühafizəsinin stimullaşdırılması<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində balıq ehtiyatlarının artırılması, bərpası və mühafizəsi<br />
sahələrində məqsədli investisiya, qiymət, kredit və vergi siyasəti həyata keçirilir.<br />
Balıq ehtiyatlarından istifadəyə görə ödənişlərin və qeyri-qanuni balıq ovuna görə cərimələrin müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş hissəsi balıq ehtiyatlarının artırılması, bərpası və mühafizəsinin<br />
stimullaşdırılmasına yönəldilir.<br />
VII fəsil<br />
BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ<br />
Maddə 36. Xəzər dənizində (gölündə) balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi ilə bağlı<br />
dövlətlərarası əməkdaşlıq<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanları Xəzər dənizinin (gölünün) bioloji<br />
ehtiyatlarının öyrənilməsində, suların ekoloji, hidroloji, hidrogeoloji, texnoloji normalarının hazırlanmasında və<br />
zərərli təsirin qarşısının alınmasında, habelə balıq ehtiyatlarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsində iştirak<br />
edirlər və məlumatlar mübadiləsini həyata keçirirlər.<br />
Xəzər dənizində (gölündə) balıq ehtiyatlarının artırılması, bərpası və istifadəsinin kvotaları Хəzəryanı<br />
dövlətlər arasında bağlanmış razılaşmalar, sazişlər və müqavilələr əsasında müəyyən edilir.<br />
Maddə 37. Azərbaycan Respublikasının hüquqi və fiziki şəxslərinin xarici dövlətlərin su hövzələrində<br />
balıq ehtiyatlarından istifadə hüququ<br />
Azərbaycan Respublikasının hüquqi və fiziki şəxsləri xarici dövlətlərin su hövzələrində və dünya okeanının<br />
açıq sahələrində balıq ehtiyatlarından istifadə edə bilərlər.<br />
Azərbaycan Respublikasının hüquqi və fiziki şəxsləri tərəfindən xarici dövlətlərin su hövzələrində və dünya<br />
okeanının açıq sahələrində ovlanmış və emal edilmiş balıq məhsulları idxal məhsulları hesab edilmir.<br />
Xarici dövlətlərin su hövzələrində və dünya okeanının açıq sahələrində balıq ehtiyatlarından istifadə<br />
qaydaları Azərbaycan Respublikasının dövlətlərarası müqavilələri, sazişləri, habelə digər beynəlxalq hüquq<br />
normaları ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 38. Xarici dövlətlərin hüquqi və fiziki şəxslərinin Azərbaycan Respublikasının su hövzələrində<br />
balıq ehtiyatlarından istifadə hüququ<br />
141
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Xarici dövlətlərin hüquqi və fiziki şəxsləri Azərbaycan Respublikasının su hövzələrində balıq ehtiyatlarından<br />
istifadə edə bilərlər.<br />
Xarici dövlətlərin hüquqi və fiziki şəxsləri Azərbaycan Respublikasında balıq ehtiyatlarından istifadə<br />
hüququnu Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada əldə edirlər.<br />
Xarici dövlətlərin hüquqi və fiziki şəxslərinin Azərbaycan Respublikasında balıq ehtiyatlarından istifadə<br />
haqqı və qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 39. Beynəlxalq müqavilələr<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı dövlətlərarası müqavilələrdə balıq ehtiyatlarının artırılması,<br />
istifadəsi və mühafizəsi üzrə müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqli<br />
olduqda beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
VIII fəsil<br />
BALIQÇILIQ FƏALİYYƏTİ ÜZRƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ VƏ<br />
QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 40. Balıqçılıq haqqında qanunvericiliyin pozulması ilə balıq əqdlərin etibarsızlığı<br />
Balıqçılıq haqqında qanunvericiliyin tələblərini pozmaqla bağlanmış əqdlər etibarsızdır.<br />
Maddə 41. Balıqçılıq haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Balıqçılıq haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsiri olan şəxslər Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada mülki intizam, inzibati və cinayət məsuliyyəti daşıyırlar.<br />
Xarici dövlətlərin su hövzələrində balıqçılıq haqqında qanunvericiliyi pozmuş Azərbaycan Respublikasının<br />
hüquqi və fiziki şəxsləri Azərbaycan Respublikasının dövlətlərarası müqavilələrinə, sazişlərinə, habelə digər<br />
beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Azərbaycan Respublikasının su hövzələrində balıqçılıq haqqında qanunvericiliyi pozmuş xarici dövlətlərin<br />
hüquqi və fiziki şəxsləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində və beynəlxalq müqavilələrində nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 42. Balıqçılıq fəaliyyəti üzrə mübahisələrin həlli<br />
Balıqçılığın təşkili və balıq ehtiyatlarının artırılması;<br />
istifadəsi və mühafizəsi ilə bağlı mübahisələr məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
Bakı şəhəri, 27 mart 1998-ci il<br />
№ 457-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
142
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə müşahidələrin,<br />
tədqiqatların və atmosfer proseslərinə fəal təsir işlərinin aparılması, məlumatların hazırlanması, istifadəsi və<br />
mühafizəsinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda istifadə edilən anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
hidrometeorologiya fəaliyyəti - meteorologiya, aviameteorologiya, aqrometeorologiya, hidrologiya,<br />
okeanologiya, iqlimşünaslıq və təbii mühitin monitorinqi üzrə müşahidələrin, tədqiqatların və atmosfer<br />
proseslərinə fəal təsir işlərinin aparılması, məlumatların toplanması; təhlili, hazırlanması, saхlanılması,<br />
ötürülməsi və elmi-texniki təminatı ilə bağlı həyata keçirilən işlər və xidmətlər;<br />
milli hidrometeorologiya sistemi - Azərbaycan Respublikasının ərazisində fəaliyyət göstərən, hidrometeorologiya<br />
və təbii mühitin monitorinqi üzrə müşahidələr və tədqiqatlar aparan, məlumatlar hazırlayan və<br />
hidrometeorologiya fəaliyyətinə dövlət nəzarətini həyata keçirən müəssisələrin, idarələrin və təşkilatların<br />
məcmusu;<br />
təbii mühitin monitorinqi - hava, su, torpaq mühitlərinin vəziyyətlərinin qiymətləndirilməsi və<br />
proqnozlaşdırılması məqsədi ilə onların kimyəvi tərkibini, çirklənmə dərəcəsini, radioaktiv, hidrobioloji<br />
хüsusiyyətlərini, fiziki xassələrini təyin edən müntəzəm müşahidə və tədqiqatlar sistemi;<br />
müşahidə şəbəkəsi - meteorologiya, aviameteorologiya, aqrometeorologiya, hidrologiya, okeanologiya,<br />
iqlimşünaslıq və təbii mühitin monitorinqi üzrə mərkəzlərin, rəsədxanaların, stansiyaların, tədqiqat gəmilərinin,<br />
laboratoriyaların, ölçü vasitələrinin, texniki komplekslərin və digər müşahidə məntəqələrinin məcmusu;<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar<br />
fondu - milli dövlət hidrometeorologiya sisteminin, beynəlxalq və kosmik meteorologiya sistemlərinin<br />
meteorologiya, aqrometeorologiya, hidrologiya, okeanologiya, iqlimşünaslıq və təbii mühitin monitorinqi üzrə<br />
məlumatlar toplusu;<br />
fəlakət törədə bilən hidrometeoroloji hadisələr və təbii mühitin ekstremal çirklənmə dərəcəsi barədə<br />
məlumatlar - atmosferdə, yer səthində və su obyektlərində baş verən fövqəladə hadisələr və təbii mühitin<br />
yüksək çirklənməsi barədə faktiki və proqnoz xarakterli məlumatlar;<br />
хüsusi təyinatlı məlumatlar - istehlakçıların tələblərinə uyğun olaraq hidrometeorologiya və təbii mühitin<br />
çirklənməsi barədə hazırlanan məlumatlar;<br />
məqsədli hidrometeoroloji işlər - hüquqi və fiziki şəxslərin sifarişi ilə hidrometeorologiya və təbii mühitin<br />
çirklənməsi üzrə aparılan müşahidələr, tədqiqatlar və hazırlanan məlumatlar;<br />
atmosfer proseslərinə fəal təsir işləri - texniki vasitələrlə doluya qarşı mübarizə, süni yağış yağdırma və<br />
təhlükəli təbii proseslərə qarşı digər mübarizə tədbirləri.<br />
Maddə 2. Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan və ona<br />
uyğun olaraq qəbul edilmiş digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti ilə əlaqədar meydana çıхan su, torpaq, əmlak, təbiəti mühafizə və digər<br />
münasibətlər bu Qanunla yanaşı Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 3. Hidrometeorologiya fəaliyyəti sahəsində hüquq münasibətlərinin obyektləri və subyektləri<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti sahəsində hüquq münasibətlərinin obyektləri aşağıdakılardır:<br />
Azərbaycan Respublikasının üzərindəki hava məkanı;<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən torpaq və bitki örtüyü;<br />
Azərbaycan Respublikasının daxili suları və Xəzər dənizinin (gölünün) akvatoriyası.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti sahəsində hüquq münasibətlərinin subyektləri Azərbaycan Respublikası,<br />
Naхçıvan Muxtar Respublikası, bələdiyyələr, hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə<br />
məlumatların istehsalçıları və istehlakçılarıdır.<br />
143
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikası və Naxçıvan Muxtar Respublikası adından hidrometeorologiya fəaliyyəti sahəsində<br />
hüquq münasibətlərində öz səlahiyyətləri daxilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları iştirak edirlər.<br />
Bələdiyyələr hidrometeorologiya fəaliyyəti sahəsində hüquq münasibətlərində onların statusunu müəyyən<br />
edən qanunvericilik aktları ilə verilən səlahiyyətlər daxilində iştirak edirlər.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların istehsalçıları və istehlakçıları<br />
hidrometeorologiya fəaliyyəti sahəsində hüquq münasibətlərində Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada sahibkarlıq fəaliyyəti göstərmək və öz ehtiyaclarını ödəmək<br />
məqsədi ilə iştirak edirlər.<br />
Maddə 4. Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların istehsalçıları və<br />
istehlakçıları<br />
Mülkiyyət formasından asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada hidrometeorologiya fəaliyyəti ilə məşğul olan Azərbaycan Respublikasının və xarici dövlətlərin hüquqi<br />
şəxsləri, vətəndaşları və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra «hüquqi və fiziki şəxslər»)<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların istehsalçılarıdır.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların sifarişçiləri və istifadəçiləri həmin<br />
məlumatların istehlakçılarıdır.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların hazırlanması, əldə edilməsi, istifadə<br />
şərtləri, tərəflərin qarşılıqlı hüquq və vəzifələri istehsalçılar və istehlakçılar arasında bağlanmış müqavilələr<br />
əsasında müəyyən edilir.<br />
Maddə 5. Hidrometeorologiya fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin uçotu və hüquqi şəxslərin<br />
dövlət qeydiyyatı<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin uçotu və hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
II fəsil<br />
HİDROMETEOROLOGİYA FƏALİYYƏTİ SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏ<br />
Maddə 6. Hidrometeorologiya sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
Hidrometeorologiya sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
təbii fəlakət, texnogen qəzalar və süni təsir nəticəsində yaranan fövqəladə hallarda hidrometeorologiya və<br />
təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidələr və tədqiqatların aparılmasını, məlumatlar hazırlanmasını və müvafiq<br />
orqanlara verilməsini təşkil etmək;<br />
təhlükəli hidrometeoroloji hadisələrin başlanması, güclənməsi və davamiyyəti barədə operativ proqnozların<br />
hazırlanmasını və müvafiq orqanların xəbərdar edilməsini təşkil etmək;<br />
müvafiq dövlət orqanlarını, əhalini, kütləvi informasiya vasitələrini və iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sahələrini<br />
rejim, sorğu, faktiki və proqnoz məlumatları, gözlənilən təbii təhlükəli hadisələr və təbii mühitin yüksək<br />
çirklənmə dərəcəsi və təhlükəsi barədə хəbərdarlıqlarla təmin etmək;<br />
mülki və hərbi aviasiyanın meteoroloji təminatını həyata keçirmək;<br />
atmosfer proseslərinə fəal təsir işlərini, dövlət müşahidə şəbəkəsinin mühafizəsini həyata keçirmək;<br />
təbii meteoroloji hadisələrin, atmosferdə baş verən təbii, texnogen, fiziki, kimyəvi proseslərin vəziyyətini və<br />
inkişafını müəyyənləşdirmək, bu proseslərin torpaq, su, canlı orqanizmlərə və ətraf mühitə təsirinin<br />
öyrənilməsini təşkil etmək;<br />
yer səthinin radiasiya balansını öyrənmək, atmosferin şəffaflıq dərəcəsini təyin etmək, aeroloji və<br />
ozonometrik ölçmələr, meteoroloji şəraitin kənd təsərrüfatı bitkilərinin inkişafına təsirini müəyyən etmək üçün<br />
aktınometrik və aqrometeoroloji müşahidələrin aparılmasını təşkil etmək;<br />
meteoroloji, aqrometeoroloji və günəş radiasiyasi üzrə məlumatların toplanılmasını, təhlil edilməsini,<br />
ümumiləşdirilməsini və saхlanılmasını təmin etmək;<br />
Xəzər dənizinin (gölünün), çayların, göllərin, su anbarlarının, digər su obyektlərinin rejimini, su<br />
ehtiyatlarının vəziyyətinin öyrənilməsini təşkil etmək, dövlət orqanlarını, kütləvi informasiya vasitələrini,<br />
təsərrüfat subyektlərini, əhalini baş verəcək təhlükəli hadisələr (daşqın, sel, subasma, yüksək dalğalanma və s.)<br />
barədə məlumat və хəbərdarlıqlarla təmin etmək;<br />
atmosferin, su obyektlərinin, ; torpaqların fiziki və kimyəvi tərkibi, çirklənmə dərəcəsi üzrə müşahidələr və<br />
tədqiqatlar aparılmasını təşkil etmək;<br />
144
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
Maddə 7. Dövlət hidrometeorologiya xidməti<br />
Azərbaycan Respublikasında dövlət hidrometeorologiya xidməti hidrometeorologiya fəaliyyətinin həyata<br />
keçirilməsindən, idarə edilməsindən və bu fəaliyyət növlərinə dövlət nəzarətindən ibarətdir.<br />
Dövlət hidrometeorologiya xidməti müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
III fəsil<br />
HİDROMETEOROLOGİYA FƏALİYYƏTİNİN DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 8. Hidrometeorologiya sahəsində dövlət tənzimlənməsi<br />
Hidrometeorologiya sahəsində dövlət tənzimlənməsi aşağıdakılardan ibarətdir:<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi sahəsində dövlət siyasətini həyata keçirmək;<br />
hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədlərə əməl edilməsinə nəzarət etmək;<br />
hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədləri, layihələri, formaları və təlimatları təsdiq<br />
etmək;<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə elmi-texniki bazanın yaradılması, inkişafı, müşahidə<br />
və tədqiqatların aparılması, məlumatların toplanması, təhlili, saхlanılması və istifadəsi üzrə milli<br />
hidrometeorologiya sistemini yaratmaq və onun fasiləsiz işini təmin etmək;<br />
hidrometeoroloji müşahidə şəbəkələrinin uçotunu aparmaq, fəaliyyətini əlaqələndirmək və inkişaf etdirmək;<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar<br />
fondunu yaratmaq və qorunub saхlanmasını təmin etmək;<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi sahəsində beynəlxalq təşkilatlarda Azərbaycan<br />
Respublikasının mənafeyini müdafiə etmək;<br />
hidrometeorologiya fəaliyyəti sahəsində uçot və hesabat sistemlərinin hazırlanmasını və hidrometeorologiya<br />
məlumatlarının sertifikatlaşdırılmasını həyata keçirmək;<br />
müşahidə metodlarının, hesablamaların, proqnozların vahid sistem üzrə aparılmasına, sertifikatlaşdırılmasına<br />
və meteoroloji təminatına nəzarət etmək.<br />
Maddə 9. Hidrometeorologiya fəaliyyətinin əsas prinsipləri<br />
Mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən həyata<br />
keçirilən hidrometeorologiya fəaliyyəti aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
müşahidələrin qloballığı, ardıcıllığı, kompleksliyi və fasiləsizliyi;<br />
müşahidə və tədqiqatların aparılmasında, məlumatların toplanmasında, təhlilində, ümumiləşdirilməsində,<br />
saхlanmasında və ötürülməsində texnoloji proseslərin eyniliyi;<br />
hidrometeorologiya fəaliyyəti üzərində dövlət nəzarətinin zəruriliyi;<br />
hidrometeorologiya fəaliyyətinin milli və beynəlxalq hidrometeorologiya sistemləri və şəbəkəsi ilə<br />
əlaqələndirilməsi və uzlaşdırılması;<br />
hidrometeorologiya fəaliyyətinin həyata keçirilməsində və məlumatların istifadəsində dövlətin mənafeyinin<br />
qorunmasının təmin edilməsi.<br />
Maddə 10. Hidrometeorologiya fəaliyyətinin forma və növləri<br />
Azərbaycan Respublikasında hidrometeorologiya fəaliyyəti müşahidə və tədqiqatların aparılması,<br />
məlumatların hazırlanması və ötürülməsi formalarında həyata keçirilir.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyətinin növləri aşağıdakılardır:<br />
meteoroloji, aqrometeoroloji, aeroloji, aktinometrik və istilik balansı müşahidələri;<br />
hidroloji, dəniz hidrometeoroloji müşahidələri və tədqiqatları;<br />
atmosferin, səth sularının, torpaq və bitki örtüyünün çirklənməsi üzərində müşahidələr;<br />
ozonometrik, radiometrik və meteoroloji radiotokasiya müşahidələri;<br />
təbii mühitin fon vəziyyətinin monitorinqi;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər fəaliyyət növləri.<br />
Hidrometeorolegiya fəaliyyəti əhəmiyyətindən asılı olaraq məhdud və açıq informasiya kateqoriyasına aid<br />
müşahidə və məlumatlardan ibarətdir.<br />
Məhdud informasiya kateqoriyasına aid müşahidə və məlumatlar müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
145
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
tərəfindən aparılır və hazırlanır.<br />
Açıq informasiya kateqoriyasına aid müşahidə və məlumatlar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
hidrometeorologiya fəaliyyəti ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən həyata keçirilir və hazırlanır.<br />
Məhdud və açıq informasiya kateqoriyasına aid müşahidələrin aparılması, məlumatların hazırlanması və<br />
istifadəsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş təlimatlar əsasında həyata<br />
keçirilir.<br />
Maddə 11. Hidrometeorologiya fəaliyyətinin həyata keçirilməsi qaydaları<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada<br />
həyata keçirilir.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyətinin хüsusi icazə tələb edən növləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 12. Hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədlər<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədlər meteorologiya, aviameteorologiya,<br />
aqrometeorologiya, hidrologiya, okeanologiya, iqlimşünaslıq, təbii mühitin monitorinqi üzrə müşahidələrin,<br />
tədqiqatların və atmosfer proseslərinə fəal təsir işlərinin aparılması, məlumatların toplanması təhlili,<br />
hazırlanması və istifadəsində normativ-texniki tələbləri, norma və qaydaları müəyyən edir.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədlərin tələblərinə əməl edilməsi bütün<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların istehsalçıları və istehlakçıları üçün<br />
məcburidir.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədlər müşahidələrin aparılması, məlumatların<br />
hazırlanması, ekspertizası və mübahisəli məsələlərin həlli üçün əsasdır.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən<br />
təsdiq edilir.<br />
Maddə 13. Hidrometeorologiya fəaliyyətinin meteoroloji təminatı<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların formatı, meteroloji və terminoloji<br />
təminatı vahid ölçülərdə aparılır.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə ölçmə vasitələrinin yoхlanılması və məlumatların<br />
sertifikatlaşdırılması müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 14. Hidrometeorologiya və təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidələrin aparılması<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidələr və tədqiqatlar atmosferdə, yer səthində və<br />
su obyektlərində baş verən proseslər üzrə aparılır, bütün hadisələr və meteoroloji elementlər uçota alınır.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidələr və tədqiqatların aparılması və hadisələrin<br />
uçotu hidrometeoroloji stansiyalar, aero və kosmik mərkəzlər, digər müşahidə məntəqələri tərəfindən həyata<br />
keçirilir.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidələrin və tədqiqatların aparılması, meteoroloji<br />
hadisələrin uçotu müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada təsdiq edilmiş<br />
təlimatlara uyğun həyata keçirilir.<br />
Maddə 15. Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlar<br />
Hidroneteorologiya və təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidələrin və tədqiqatların təhlili nəticəsində<br />
hazırlanan proqnozlar, xülasələr, arayışlar, sorğu məlumatları, xəritə və bülletenlər hidrometeorologiya və təbii<br />
mühitin monitorinqi üzrə məlumatlar hesab edilir.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlar operativ və ümumi təyinatlı olur.<br />
Operativ və ümumi təyinatlı məlumatların növləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
olunur.<br />
Maddə 16. Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların qeydiyyatı<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların qeydiyyatı atmosferdə, yer səthində və<br />
146
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
su obyektlərində baş verən proseslərin nəticələrinin uçotunu aparmaq, hazırlanmış məlumatların mənbəyinə və<br />
düzgünlüyünə nəzarət etmək məqsədi ilə həyata keçirilir.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların qeydiyyatı müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş təlimatlarla müəyyən edilmiş qaydada vahid sistem üzrə aparılır.<br />
Qeydiyyata alınmış hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlara onların mənbəyi<br />
barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada sertifikatlar verilir.<br />
Mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi<br />
üzrə məlumatların istehsalçıları, habelə digər hüquqi və fiziki şəxslər təhlükəli və хüsusi təhlükəli<br />
hidrometeoroloji hadisələr, təbii mühitin ekstremal çirklənməsi barədə əldə etdikləri məlumatları təcili olaraq<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim etməlidirlər.<br />
Maddə 17. Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlardan istifadə<br />
Azərbaycan Respublikasında müvafiq qaydada qeydiyyata alınmış, mənbəyi və keyfiyyəti barədə<br />
sertifikatları olan hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlar istifadə oluna bilər.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların istifadəsi ödənişsiz və ödənişli olur.<br />
Ödənişsiz məlumatlar müvafiq dövlət orqanlarına, kütləvi informasiya vasitələrinə verilir, istehsalçıların və<br />
dövlət elmi tədqiqat və təhsil müəssisələrinin daxili tələbatını ödəmək üçün istifadə olunmur.<br />
Ödənişli məlumatlar istehlakçıların sifarişi ilə tərəflər arasında bağlanmış müqavilələr əsasında hazırlanır,<br />
ötürülür və istifadə olunur.<br />
Ödənişsiz və ödənişli məlumatların növləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
IV fəsil<br />
HİDROMETEOROLOGİYA VƏ TƏBİİ MÜHİTİN MONİTORİNQİ ÜZRƏ<br />
TƏLİMATLARIN MÜHAFİZƏSİ<br />
Maddə 18. Hidrometeorologiya fəaliyyətinə dövlət nəzarəti<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyətinə dövlət nəzarəti aşağıdakı istiqamətlərdə həyata keçirilir:<br />
hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ-texniki sənədlərə əməl edilməsinə nəzarət;<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların qeydiyyatı və müşahidə şəbəkələrinin<br />
uçotu;<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar<br />
fondunun istifadəsi və mühafizəsi;<br />
mülki və hərbi aviasiyanın meteoroloji təminatı;<br />
atmosfer proseslərinə fəal təsir işlərinin həyata keçirilməsi;<br />
dövlət hidrometeorologiya şəbəkəsinin mühafizəsi.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyətinə dövlət nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş<br />
əsasnaməyə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 19. Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət<br />
məlumatlar fondu<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar fondu<br />
dövlət və idarə məlumatlar fondlarından ibarətdir,<br />
Dövlət məlumatlar fonduna ümumdövlət və sahələrarası əhəmiyyət kəsb edən məhdud və açıq informasiya<br />
kateqoriyasına aid məlumatlar toplanır.<br />
Dövlət məlumatlar fondu müvafiq icra hakimiyyəti orqanının sərəncamında olur.<br />
İdarə məlumatlar fondlarına xüsusi təyinatlı, məqsədli və açıq informasiya kateqoriyasına aid məlumatlar<br />
toplanır. İdarə məlumatları fondları müəssisə, idarə və təşkilatların sərəncamlarında olur.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar<br />
fondunun yaradılması, istifadəsi və mühafizəsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş<br />
əsasnaməyə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar<br />
fondunun materiallarının başqa şəxslərə verilməsinə və surətinin çıхarılmasına fondların sərəncamçılarının<br />
razılığı ilə yol verilir.<br />
Mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi<br />
147
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
üzrə məlumatların istehsalçıları, müəlliflik və mülkiyyət hüquqları saxlamamaqla, hazırlanılmış materialların bir<br />
nüsхəsini xidməti istifadə üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada hidrometeorologiya və təbii mühitin<br />
monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar fonduna verməlidirlər.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə elmi tədqiqat təyinatlı və qısamüddətli elmi<br />
təcrübələrin nəticələri hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət<br />
məlumatlar fonduna verilmir.<br />
Maddə 20. Hidrometeoroloji müşahidə şəbəkələrinin mühafizəsi<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə<br />
mərkəzlər, rəsədxanalar, stansiyalar, tədqiqat gəmiləri, laboratoriyalar, ölçü vasitələri, texniki komplekslər və<br />
digər müşahidə məntəqələri dövlət tərəfindən mühafizə olunur.<br />
Mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq hidrometeoroloji müşahidə şəbəkələri müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanında uçota alınırlar.<br />
Müşahidə şəbəkələrinin köçürülməsi, yerlərin dəyişdirilməsi, yenilərinin quraşdırılması və fəaliyyətlərinin<br />
dayandırılması müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə həyata keçirilə bilər.<br />
Atmosfer proseslərinə fəal təsir işlərini həyata keçirən texniki komplekslərin başqa məqsədlər üçün<br />
istifadəsinə yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə yol verilir.<br />
Müşahidə şəbəkələri üçün torpaq sahələrinin və su akvatoriyalarının ayrılması Azərbaycan Respublikasının<br />
torpaq və su qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Təbii proseslərin qanunauyğunluqlarını düzgün müəyyən etmək üçün müşahidə şəbəkələrinin ətrafında<br />
mühafizə zonaları ayrılır və bu zonalarda təsərrüfat fəaliyyəti qadağan edilir.<br />
Ərazilərində hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə rəsədxanalar, stansiyalar, digər müşahidə<br />
məntəqələri yerləşən torpaq sahələrinin və su obyektlərinin mülkiyyətçiləri və istifadəçiləri, həmin məntəqələrin<br />
və ölçü vasitələrinin toxunulmazlığını təmin etməli, onların korlanması və ya məhv edilməsi barədə müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanına məlumat verməli, məntəqələrdə hidrometeoroloji işlərin aparılması üçün lazımi şərait<br />
yaratmalıdırlar.<br />
Hidrometeoroloji müşahidə şəbəkələrinin istifadəsi və mühafizəsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən təsdiq edilmiş təlimatlar əsasında müəyyən edilir.<br />
Maddə 21. Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi məlumatları üzərində müəlliflik<br />
hüquqlarının qorunması<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi məlumatları üzərində müəlliflik hüququ Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq qorunur.<br />
Maddə 22. Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlar və müşahidə şəbəkələri<br />
üzərində mülkiyyət hüquqlarının qorunması<br />
Dövlət hidrometeorologiya sisteminin məlumatları, dövlət müşahidə şəbəkəsi, hidrometeorologiya və təbii<br />
mühitin monitorinqi üzrə dövlət məlumatlar fondu Azərbaycan Respublikasının dövlət mülkiyyətidir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının, bələdiyyələrin, hüquqi və fiziki şəxslərin sifarişi ilə hazırlanmış<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlar, müşahidə şəbəkələri, habelə idarə məlumatlar<br />
fondları həmin şəxslərin mülkiyyətidir.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlar və müşahidə şəbəkələri üzərində<br />
mülkiyyət hüquqları Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq qorunur.<br />
V fəsil<br />
HİDROMETEOROLOGİYA FƏALİYYƏTİNİN İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 23. Hidrometeorologiya fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi<br />
Dövlət sifarişi hesabına həyata keçirilən hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi işləri,<br />
hidrometeorologiya və ətraf mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq öhdəliklərindən<br />
irəli gələn xərclərin ödənilməsi, habelə hidrometeorologiya fəaliyyətinə dövlət nəzarəti Azərbaycan<br />
Respublikasının büdcəsindən maliyyələşdirilir.<br />
Bələdiyyələrin, hüquqi və fiziki şəxslərin sifarişi ilə хüsusi təyinatlı və məqsədli hidrometeoroloji işlər<br />
148
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
onların sifarişçiləri tərəfindən maliyyələşdirilir.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti hüquqi və fiziki şəxslərin, xarici investisiyanın və beynəlxalq təşkilatların<br />
yardımı hesabına da maliyyələşdirilə bilər.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi işlərinin elmi təminatı müvafiq elmi tədqiqat və<br />
ixtisaslaşdırılmış tədris müəssisələri tərəfindən həyata keçirilir, məqsədli proqramlar əsasında dövlət büdcəsi və<br />
büdcədənkənar ödəmələr hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Maddə 24. Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlardan istifadəyə görə<br />
ödəmələr<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlardan istifadəyə görə aşağıdakı işlərə<br />
ödəmələr alınır:<br />
məlumatların seçilməsinə, surətlərinin çıхarılmasına və istifadəyə verilməsinə;<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar<br />
fondundan istifadəyə;<br />
hidrometeoroloji müşahidə şəbəkələrinin xidmətindən istifadəyə;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər xidmət işlərinə.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların istifadəsinə görə alınmış ödəmələr<br />
sahənin inkişafına yönəldilir.<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatlardan istifadəyə görə ödəmə dərəcələri və<br />
qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
VI fəsil<br />
HİDROMETEOROLOGİYA FƏALİYYƏTİ SAHƏSİNDƏ BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ<br />
Maddə 25. Beynəlxalq əməkdaşlıq<br />
Azərbaycan Respublikasının milli hidrometeorologiya sistemi beynəlxalq hidrometeorologiya şəbəkəsi ilə<br />
daimi əməkdaşlıq şəraitində fəaliyyət göstərir.<br />
Azərbaycan Respublikasının milli hidrometeorologiya sistemi qlobal və məhəlli hidrometeorologiya<br />
sistemlərinin yaradılmasında və inkişaf etdirilməsində iştirak edir, hidrometeorologiya və təbii mühitin<br />
monitorinqi üzrə məlumatlar mübadiləsini aparır.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq və məlumatlar mübadiləsi Azərbaycan<br />
Respublikasının beynəlxalq müqavilələri və sazişləri əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 26. Hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə beynəlxalq sifarişlərin yerinə yetirilməsi<br />
Azərbaycan Respublikasının hüquqi şəxslər və vətəndaşları tərəfindən xarici dövlətlərin müvafiq orqanlarına<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidə və tədqiqatlar aparılmasına və məlumatlar<br />
hazırlanmasına sifarişin verilməsi Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin tələblərinə əməl edilməklə<br />
müqavilələr əsasında həyata keçirilir.<br />
Xarici dövlətlərin hüquqi şəxsləri, əcnəbilər, vətəndaşlığı olmayan şəxslər tərəfindən Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq orqanlarına hidrometeorologiya və təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidələrin,<br />
tədqiqatların aparılmasına və məlumatların hazırlanmasına sifarişlər Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq müqavilələr əsasında həyata keçirilir.<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə beynəlxalq sifarişlər beynəlxalq standartların, metodların və normaların<br />
tələblərinə uyğun həyata keçirilir.<br />
Maddə 27. Beynəlxalq müqavilələr<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı dövlətlərarası müqavilələrdə hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə<br />
müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqlənərsə, beynəlxalq müqavilələrin<br />
qaydaları tətbiq olunur.<br />
VII fəsil<br />
HİDROMETEOROLOGİYA FƏALİYYƏTİ HAQQINDA QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ<br />
MƏSULİYYƏT VƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
149
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 28. Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin pozulmasına səbəb olan əqdlərin<br />
etibarsızlığı<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin tələbləri pozulmaqla bağlanmış əqdlər etibarsızdır.<br />
Maddə 29. Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsirkar olan hüquqi və fiziki<br />
şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 30. Mübahisələrin həlli<br />
Hidrometeorologiya və təbii mühitin çirklənməsi üzrə müşahidələrin və tədqiqatların aparılması,<br />
məlumatların hazırlanması, istifadəsi və mühafizəsi ilə əlaqədar mübahisəli məsələlər Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
Bakı şəhəri, 17 aprel 1998-ci il<br />
№ 485-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
150
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Ciddi quraqlıq və/və yaxud səhralaşma baş verən ölkələrdə, xüsusilə də<br />
Afrikada səhralaşma ilə mübarizə üzrə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Konvensiyasına<br />
qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikası Ciddi quraqlıq və/və yaxud səhralaşma baş verən ölkələrdə, хüsusilə də<br />
Afrikada səhralaşma ilə mübarizə üzrə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 1994-cü il iyunun 17-də Paris şəhərində<br />
qəbul edilmiş Konvensiyasına qoşulsun.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 24 aprel 1998-ci il<br />
№ 487-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
151
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Kökünün kəsilməsi təhlükəsi olan vəhşi fauna və yabanı flora növlərinin beynəlxalq ticarəti<br />
haqqında» Konvensiyaya (SITEZ) və həmin Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin<br />
«Nərə balıqlarının qorunmasına dair» Qətnaməsinə qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikası 1973-cü il martın 3-də Vaşinqton şəhərində imzalanmış «Kökünün kəsilməsi<br />
təhlükəsi olan vəhşi fauna və yabanı flora növlərinin beynəlxalq ticarəti haqqında» Konvensiyaya (SITES) və<br />
həmin Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin 1997-ci il iyunun 9-20-də Harare şəhərində keçirilən 10-cu<br />
konfransında qəbul olunmuş «Nərə balıqlarının qorunmasına dair» 10.12 nömrəli Qətnaməsinə qoşulsun.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 23 iyun 1998-ci il<br />
№ 507-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
152
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
İstehsalat və məişət tullantıları haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında insan fəaliyyəti nəticəsində əşya və maddə şəklində əmələ gələn<br />
istehsalat və məişət tullantılarından (bundan sonra - tullantılar) ətraf mühitin qorunması, onların təhlükəli<br />
təsirinin azaldılması, təbiətdə ekoloji tarazlığın təmin olunması, təkrar xammal kimi tullantıların istifadəsi<br />
sahəsində dövlət siyasətini müəyyən edir, zərərli qazlar, çirkab suları və radioaktiv tullantılar istisna olmaqla,<br />
tullantılarla bağlı münasibətləri tənzimləyir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda istifadə edilən anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
istehsalat tullantıları - istehsal prosesində, kənd təsərrüfatında, xidmət sahələrində əmələ gələn və əmələ<br />
gəlmə yerlərində istifadəsi mümkün olmayan, habelə texnoloji prosesin gedişində ilkin istehlak хüsusiyyətlərini<br />
tam və ya qismən itirən maddələr, əşyalar və materiallar;<br />
məişət tullantıları (bərk məişət tullantıları) - əhalinin həyat fəaliyyəti nəticəsində yaşayış yerlərində əmələ<br />
gələn əşyalar, maddələr və materiallar;<br />
təhlükəli tullantılar - tərkibində təhlükəli хüsusiyyətlərə roalik toksiki, infeksion, partlayıcı, yüksək<br />
reaksiya və yanma qabiliyyətli maddələr olan, əhalinin sağlamlığı və ətraf mühit üçün bilavasitə və ya potensial<br />
təhlükə yaradan tullantılar;<br />
təhlükəsiz tullantılar - ətraf mühitə bilavasitə təhlükəli təsir göstərməyən tullantılar;<br />
təkrar xammal - məhsul və enerji istehsalı, xidmətlər göstərilməsi zamanı təkrar istifadəyə yararlı və bu<br />
məqsədlə toplanan (hazırlanan) tullantılar;<br />
yararsız tullantılar - istifadə olunma хüsusiyyətləri məhdud olan, təkrar istifadəsi iqtisadi baхımdan səmərəli<br />
olmayan tullantılar;<br />
tullantıların emalı - onların toplanması, saхlanılması, çeşidlənməsi, daşınması və zərərsizləşdirilməsi<br />
prosesindən ibarət məqsədyönlü fəaliyyət;<br />
tullantıların yerləşdirilməsi - tullantıların saхlanılması və ya basdırılması üzrə həyata keçirilən fəaliyyət;<br />
tullantıların zərərsizləşdirilməsi - ətraf mühitə və insanın sağlamlığına təsirini azaltmaq məqsədi ilə<br />
tullantıların хüsusi qurğularda emalı (o cümlədən yandırılması) və ya basdırılması.<br />
Maddə 2. Tullantılar haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Tullantılar haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan, Azərbaycan Respublikasının<br />
digər müvafiq qanunvericilik aktlarından və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı beynəlxalq<br />
müqavilələrdən ibarətdir.<br />
Maddə 3. Qanunun tətbiq sahəsi<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında fəaliyyəti nəticəsində tullantılar əmələ gələn və tullantılarla bağlı<br />
fəaliyyət göstərən bütün hüquqi və fiziki şəxslərə şamil olunur.<br />
Maddə 4. Tullantılarla bağlı dövlət siyasətinin prinsipləri<br />
Tullantılarla bağlı dövlət siyasətinin prinsipləri aşağıdakılardır:<br />
Əhalinin sağlamlığını və ətraf mühitin ekoloji tarazlığının qorunması;<br />
ekoloji tarazlığın və iqtisadi maraqların təmiri olunmasının elmi cəhətdən əsaslandırılmasıdır;<br />
tullantılarla bağlı fəaliyyət göstərən müəssisələrin yaradılması, bu məqsədlə dövlət və özəl müəssisələrin,<br />
habelə xarici investorların vəsaitlərinin cəlb edilməsi;<br />
az tullantılı texnologiyanın yaradılması və tətbiqi;<br />
tullantıların təsərrüfat dövriyyəsinə daxil edilməsi məqsədi ilə iqtisadi və digər stimullaşdırılan<br />
153
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
mexanizmlərindən istifadə olunması;<br />
təbiəti mühafizə tələblərinə, ekoloji tarazlıq normalarına, gigiyena normativlərinə və sanitariya qaydalarına<br />
əməl olunmasına nəzarət;<br />
tullantıların klassifikasiyasi və pasportlaşdırılması əsasında dövlət uçotunun aparılması;<br />
ictimai təşkilatların, maraqlı şəхslərin informasiya almasına təminat verilməsi;<br />
əhalinin mənafeyi ilə bağlı qərarlar qəbul edilərkən ictimai rəyin nəzərə alınması;<br />
tullantılarla bağlı fəaliyyət göstərən işçilərin sosial müdafiəsi;<br />
tullantılarla əlaqədar beynəlxalq əməkdaşlığın həyata keçirilməsi zamanı ölkənin milli mənafelərinin nəzərə<br />
alınması.<br />
Maddə 5. Tullantılarla bağlı fəaliyyət münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində dövlət hakimiyyət<br />
orqanlarının vəzifələri<br />
Tullantılarla bağlı fəaliyyət münasibətlərinin tənzimlənməsində dövlət hakimiyyət orqanlarının vəzifələri<br />
aşağıdakılardır:<br />
tullantılarla bağlı dövlət siyasətinin həyata keçirilməsi;<br />
qanunvericilik aktlarının və məqsədli proqramların hazırlanması, təsdiqi və onların yerinə yetirilməsinə<br />
dövlət nəzarəti;<br />
tullantıların toplanması və emalı üçün qanunvericilikdə müəyyən edilən qaydada iqtisadi həvəsləndirmənin<br />
təmin olunması;<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırılmaqla tullantıların yerləşdirilməsi, basdırılması və emalı<br />
üçün torpaq sahələrinin ayrılması;<br />
tullantıların aşkar edilməsi və onların təkrar emalı məqsədi ilə müəssisə və təşkilatların fəaliyyətinin<br />
əlaqələndirilməsi;<br />
tullantılarla bağlı fəaliyyətdə ətraf mühitə dəyən zərərin zərər yetirən tərəfindən ödənilməsinin təmin<br />
edilməsi;<br />
dövlət ekoloji ekspertizasının aparılması;<br />
tullantıların transərazi daşınma qaydalarının müəyyənləşdirilməsi;<br />
tullantılarla bağlı fəaliyyətə хüsusi razılıq sisteminin tətbiq edilməsi;<br />
tullantılarla bağlı fəaliyyətdə dövlət standartları, norma və normativlərinin tətbiqi;<br />
dövlət uçotunun və hesabatının aparılması;<br />
dövlət kadastrının aparılması;<br />
əhalinin məlumat almasının təmin olunması;<br />
faciə və bədbəxt hadisələrin aradan qaldırılması;<br />
tullantıların saхlanılması, istifadəsi və zərərsizləşdirilməsi ilə əlaqədar obyektlərin layihələşdirilməsi və<br />
tikintisi;<br />
tullantılardan tam istifadə və onların əmələ gəlməsinin azaldılmasında iqtisadi, sosial və hüquqi şərtlərin<br />
təmin edilməsi;<br />
tullantılarla bağlı fəaliyyətin yerli özünüidarə orqanları tərəfindən qanunvericiliyə uyğun təmin edilməsi;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər vəzifələrin həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 6. Tullantılarla əlaqədar mülkiyyət münasibətləri<br />
Qanunvericilikdə başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, hüquqi və fiziki şəxslər tullantını qəbul etdiyi andan<br />
onun mülkiyyətçisi hesab edilirlər.<br />
Mülkiyyətçi tullantıların təkrar xammal kimi istifadəsini və təkrar emal üçün digər müəssisələrə<br />
göndərilməsini təşkil etməli, istehsal prosesində əmələ gələn və təkrar istifadə olunan tullantıların uçotunu<br />
aparmalı və bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına məlumat verməlidir.<br />
II fəsil<br />
TULLANTILARLA BAĞLI FƏALİYYƏTƏ TƏLƏBLƏR<br />
Maddə 7. Müəssisə, qurğu və digər obyektlərin layihələşdirilməsi, tikintisi və yenidən qurulmasına aid<br />
tələblər<br />
154
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Müəssisə, qurğu və digər obyektlərin layihələşdirilməsi, tikintisi və yenidən qurulması zamanı hüquqi və<br />
fiziki şəxslər ətraf mühitin qorunması üçün müəyyən olunan standartlara, norma və normativlərə əməl<br />
etməlidirlər. Onlarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının layihəyə dair müsbət rəyi və tullantılarla bağlı<br />
fəaliyyəti tənzimləyən digər sənədlər olmalıdır.<br />
Maddə 8. Tullantılarla bağlı istehsalat tələbləri<br />
İstehsal prosesində hüquqi və fiziki şəxslər:<br />
ətraf mühitin qorunması üçün müəyyən olunan standartları, normaları və keyfiyyət üzrə tələbləri nəzərə<br />
almalı;<br />
tullantılarla bağlı fəaliyyəti хüsusi razılıq əsasında həyata keçirməli;<br />
az tullantılı texnologiyaları mənimsəməli;<br />
istehsal prosesində əmələ gələn tullantıları inventarlaşdırmalı və bu barədə, eləcə də tullantıların dövriyyəsi<br />
haqqında müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məlumat verməli;<br />
tullantılarla bağlı istehsalat nəzarətini həyata keçirməli;<br />
qəza hallarının qarşısının alınması üçün tədbirlər görməli, ekoloji tarazlığın pozulmasına səbəb olan qəza<br />
təhlükəsi yarandıqda və ya baş verdikdə bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına və əhaliyə məlumat<br />
verməlidirlər.<br />
Zərərsizləşdirilməsi mümkün olmayan təhlükəli tullantılar əmələ gətirən fəaliyyətin həyata keçirilməsi<br />
qaydası qanunvericiliklə müəyyən olunur.<br />
Maddə 9. Tullantıların emalı şərtləri<br />
Tullantıların emalı zamanı aşağıdakılar təmin edilir:<br />
tullantıların həcminin azaldılmasına, onların emalına və zərərsizləşdirilməsinə yönəldilən texnoloji<br />
proseslərin ətraf mühit üçün təhlükəsizliyi;<br />
texnologiyada nəzərdə tutulmayıbsa, emal zamanı təhlükəli və təhlükəsiz tullantıların qarışmasına yol<br />
verilməməsi;<br />
tullantıların emalı zamanı real və potensial təhlükənin azaldılması;<br />
tullantıların əmələ gəldiyi yerlərdə toplanması və onların texniki cəhətdən təchiz olunan хüsusi tutarlarda və<br />
ya bu məqsədlə ayrılan sahələrdə növlər üzrə saхlanılması;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi məqsədi ilə emal ediləsi tullantıların yerləşdirildiyi хüsusi tutarların və ya sahələrin<br />
yararlı halda saхlanılması;<br />
yararsız tullantıların basdırıldığı və ya saхlanıldığı yerlərdə onların ətraf mühitdən təcrid olunması və<br />
sonradan istifadə olunma imkanlarının müəyyən edilməsi;<br />
əmələgəlmə yerlərində və ya emal müəssisələrində tullantının təkrar xammal kimi istifadə olunmasının təşkil<br />
edilməsi;<br />
tullantıların həcminin azadılmasının, emalının və zərərsizləşdirilməsinin bioloji, fiziki-kimyəvi, mexanikitexniki,<br />
termik və digər üsullarla həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 10. Tullantıların emalı yerlərinə tələblər<br />
Tullantıların emalı yerlərinin müəyyənləşdirilməsi, layihələşdirilməsi, tikintisi, istifadəsi və ləğv edilməsi<br />
müvafiq norma və qaydalara uyğun aparılır.<br />
Tullantıların emalı yerləri və texnologiyaları seçilərkən insan səhhətinə və ətraf mühitə ziyanlı təsir barədə<br />
ekoloji ekspertizanın tələbləri əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının müəyyən etdiyi şərtlər nəzərə<br />
alınmalıdır.<br />
Tullantıların emalı yerlərinin ətraf mühitə təsirini müəyyən etmək məqsədi ilə ətraf mühitin monitorinqi<br />
aparılmalıdır.<br />
Tullantıların emalı yerlərində mərz nişanları və nəzarətli girişlər olmalı, texnoloji məntəqələrin ətraf mühit<br />
üçün tamamilə təhlükəsizliyi təmin edilməlidir. Bu məqsədlə nəzərdə tutulmayan yerlərdə tullantıların<br />
yerləşdirilməsi və emalı qadağandır.<br />
Tullantıları emal edən müəssisələrin fəaliyyəti tullantıların həcminin azaldılmasına və zərərsizləşdirilməsinə<br />
yönəldilməlidir. Bu müəssisələr öz fəaliyyətini nizamnamələrində nəzərdə tutulan qaydada və tullantılara<br />
mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədlər əsasında həyata keçirirlər .<br />
Tullantıları emal edən müəssisələrdə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən təsdiq edilən qəza<br />
hallarının ləğv edilməsinə dair tədbirlər planı olmalıdır.<br />
155
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 11. Tullantıların yerləşdirilməsinə tələblər<br />
Tullantıların yerləşdirilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının icazəsi əsasında və normativ aktlarda<br />
müəyyən edilən tələblərə uyğun həyata keçirilir.<br />
Tullantıların yerləşdirilməsi və zərərsizləşdirilməsi məqsədi ilə obyektlərin tikintisi üçün yer seçərkən<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının razılığı ilə xüsusi (geoloji, hidroloji və s.) araşdırmalar aparılmalı və<br />
lazım gəldikdə ictimai rəy nəzərə alınmalıdır.<br />
Şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin ərazisində, kurort, müalicə-sağlamlıq, meşə və rekreasiya<br />
zonalarında, yeraltı suların, təsərrüfat və içməli sututarlarının olduğu ərazilərdə, eləcə də faydalı qazıntılar olan<br />
və ya dağ-mədən işləri aparılan zonalarda tullantıların basdırılması qadağandır.<br />
Tullantıların basdırılma yerləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada tullantıların<br />
basdırılma yerlərinin dövlət reyestrinə daxil edilir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırılan qaydada mülkiyyətçi tərəfindən tullantıların basdırılma<br />
yerlərinin monitorinqi aparılmalıdır.<br />
Tullantıların yerləşdirildiyi obyektlərin və ya sahələrin mülkiyyətçiləri bu obyektlərin və ya sahələrin<br />
istismar müddəti başa çatdıqdan sonra lazımi bərpa işləri aparmalıdırlar.<br />
Tullantıların toplanmasını səmərəli təşkil etmək məqsədi ilə qiymətli komponentlər (yeyinti və toxuculuq<br />
məhsullarının tullantıları, müxtəlif metallar, kağız və s.) ayrı-ayrılıqda toplanmalıdır.<br />
Maddə 12. Yaşayış məntəqələrinin məişət tullantılarından təmizlənməsinə tələblər<br />
Zərərsizləşdirilmək məqsədi ilə məişət tullantıları əhali tərəfindən müəyyən olunmuş yerlərdə<br />
yerləşdirilməlidir. Müəyyən olunmayan yerlərdə bu tullantıların atılması, saхlanılması və basdırılması<br />
qadağandır.<br />
Yaşayış məntəqələrinin ərazisi müntəzəm olaraq məişət tullantılarından təmizlənməlidir.<br />
Yaşayış məntəqələri ərazisinin sanitariya qaydalarına, gigiyena və ekoloji normativlərə uyğun olaraq<br />
təmizlənməsi, məişət tullantılarının müvəqqəti saxlanılması, müntəzəm daşınması və zərərsizləşdirilməsi<br />
qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 13. Tullantıların daşınmasına tələblər<br />
Tullantıların müvafiq növ nəqliyyat vasitəsində daşınması qaydası, yükləmə və boşaltma işlərinin yerinə<br />
yetirilməsinə və ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunmasına tələblər (norma və qaydalar) müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Nəqliyyat vasitəsinə yükləndiyi andan onu qəbul edən hüquqi və fiziki şəxsə çatdırılana qədər tullantının<br />
daşınmasını həyata keçirənlər ətraf mühitin və insanların sağlamlığının təhlükəsizliyinə görə məsuliyyət<br />
daşıyırlar.<br />
Təhlükəli tullantılar pasportlaşdırılmaqla yalnız хüsusi nəqliyyat vasitələrində daşınmalıdır. Tullantıların<br />
pasportu onların kəmiyyətini və təsir хüsusiyyətlərini təsdiqləyən sənəddir.<br />
Tullantıların pasportlaşdırılması müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının müəyyən etdiyi qaydada həyata<br />
keçirilir.<br />
Maddə 14. Tullantıların idхalı, iхracı və tranzit daşınması<br />
Tullantıların idхalı, iхracı və tranzit daşınması Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən<br />
edilən qaydada həyata keçirilir.<br />
Təhlükəsiz emalı mümkün olmayanı habelə tranzit daşınmaq, basdırılmaq və zərərsizləşdirmək məqsədi ilə<br />
bu tullantıların Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi qadağandır.<br />
III fəsil<br />
TULLANTILARLA BAĞLI FƏALİYYƏTƏ NƏZARƏT<br />
Maddə 15. Tullantılarla bağlı fəaliyyətə dövlət nəzarəti<br />
Tullantılarla bağlı fəaliyyətə dövlət nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Tullantılarla bağlı fəaliyyətə dövlət nəzarətinə:<br />
hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinə əməl olunması;<br />
156
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
təqsirkar hüquqi və fiziki şəxslərin qanunvericilikdə müəyyən olunan qaydada məsuliyyətə cəlb olunması;<br />
qanunvericiliyin tələblərinin pozulması nəticəsində insan sağlamlığına və ətraf mühitə dəyən zərərin<br />
ödənilməsinə görə iddia qaldırılması;<br />
mülkiyyətçilər tərəfindən tullantılarla bağlı uçot və hesabatın düzgünlüyü;<br />
sanitariya, gigiyena, əksepidemik və təbiəti mühafizə tədbirlərinin yerinə yetirilməsinə, gigiyena və ekoloji<br />
normativlərə əməl olunması;<br />
baş vermiş fəlakət və qəzaların nəticələrinin aradan qaldırılması tədbirlərinin həyata keçirilməsi;<br />
mövcud istehsal proseslərinin tullantılarla əlaqədar təhlili, tullantıların həcminin və təhlükəlilik dərəcəsinin<br />
azaldılması imkanlarının araşdırılması;<br />
əhalinin tullantılara dair informasiya almaq hüququna əməl olunması;<br />
əhalinin sağlamlığı və ətraf mühit üçün potensial təhlükə yaradan fəaliyyətin məhdudlaşdırılması,<br />
dayandırılması və ona xitam verilməsi barədə qərar qəbul edilməsi;<br />
tullantıların idхalı, iхracı və tranzit daşınmasına nəzarət daxildir.<br />
Maddə 16. Tullantılarla bağlı istehsalat nəzarəti<br />
Tullantılarla bağlı təsərrüfat fəaliyyətini həyata keçirən müəssisə və təşkilatlar bu sahədə istehsalat nəzarətini<br />
təşkil etməlidirlər.<br />
İstehsalat nəzarətinin məqsədi ekoloji, sanitariya və digər tələblərin yerinə yetirilməsini yoxlamaqdan<br />
ibarətdir.<br />
İstehsalat nəzarətinin təşkili qaydaları müvafiq qanunvericiliyə əsasən müəssisə və təşkilatlar tərəfindən<br />
müəyyənləşdirilir.<br />
Maddə 17. Tullantılarla bağlı fəaliyyətə ictimai nəzarət<br />
Tullantılarla bağlı fəaliyyətə ictimai nəzarət qanunvericilikdə müəyyən olunan qaydada ictimai birliklər,<br />
əmək kollektivləri və vətəndaşlar (əhali) tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Tullantılarla bağlı fəaliyyətə ictimai nəzarətin məqsədi dövlət orqanları və bələdiyyələr, eləcə də hüquqi və<br />
fiziki şəxslər tərəfindən bu Qanunun tələblərinin yerinə yetirilməsini araşdırmaqdan ibarətdir.<br />
IV fəsil<br />
TULLANTILARLA BAĞLI İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏ<br />
Maddə 18. Tullantılarla bağlı fəaliyyət sahəsində iqtisadi tənzimlənmə<br />
Tullantılarla bağlı fəaliyyət sahəsində iqtisadi tənzimlənmə onun həcmi, təhlükəlilik dərəcəsi və<br />
yerləşdirilmə normativləri nəzərə alınmaqla tullantının toplanmasına, yerləşdirilməsinə, istifadəsinə və<br />
zərərsizləşdirilməsinə görə haqq ödənilməsi prinsipinə əsaslanır.<br />
Tullantıların toplanması, yerləşdirilməsi, istifadəsi və zərərsizləşdirilməsi üçün ödəmələr tullantının həcmi<br />
(kütləsi), növü və digər хüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.<br />
Hüquqi və fiziki şəxslərin ödəmələrindən əldə olunan vəsait təbiəti mühafizə tədbirlərinin həyata<br />
keçirilməsinə sərf olunur.<br />
Tullantılarla əlaqədar iqtisadi stimullaşdırma formaları və onun tətbiqi mexanizmi, habelə tullantıların<br />
toplanmasına, yerləşdirilməsinə, istifadəsinə və zərərsizləşdirilməsinə görə haqq ödənilməsi, onun həcmi və<br />
bölüşdürülməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 19. Tullantılarla bağlı normativlər<br />
Tullantıların ətraf mühitə və insan sağlamlığına təsir həddini nizamlayan normativlər müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
İdxal, ixrac və alqı-satqı obyekti olan tullantılar qanunvericilikdə müəyyən olunan qaydada<br />
sertifikatlaşdırılır.<br />
Maddə 20. Tullantılarla bağlı dövlət uçotu və hesabat<br />
Hüquqi və fiziki şəxslər tullantıların əmələ gəlməsinin, istifadəsinin, yerləşdirilməsinin, başqasına<br />
verilməsinin və ya satılmasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada və müddətdə ilkin<br />
uçotunu aparır, müvafiq dövlət orqanına hesabat təqdim edirlər.<br />
157
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Hüquqi və fiziki şəxslər tullantıların uçotu ilə bağlı informasiyanın qanunvericilikdə müəyyən edilən müddət<br />
ərzində saхlanmasını təmin edirlər.<br />
Tullantılarla bağlı dövlət uçotu və hesabatı vahid sistem üzrə hazırlanır və aparılır.<br />
Maddə 21. Tullantıların dövlət kadastrı<br />
Tullantıların dövlət kadastrına onların uçotuna dair sistemləşdirilən məlumatlar daxil edilir.<br />
Tullantıların dövlət kadastrı tullantıların siniflərə (dərəcələrə) bölünmə sistemlərini, onların yerləşdirilməsi<br />
obyektlərinin siyahısını, bank məlumatlarını və tullantıların emal texnologiyalarını əks etdirir.<br />
Tullantıların dövlət kadastrının aparılması qaydası və onun məzmunu müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 22. Beynəlxalq əməkdaşlıq<br />
V fəsil<br />
YEKUN MÜDDƏALARI<br />
Tullantılarla bağlı fəaliyyət sahəsində beynəlхalq əməkdaşlıq Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı<br />
beynəlxalq müqavilələrə uyğun həyata keçirilir.<br />
Maddə 23. Mübahisələrin həll edilməsi<br />
Tullantılarla bağlı mübahisələr qanunvericilikdə müəyyən edilən qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
və məhkəmələr tərəfindən həll edilir.<br />
Maddə 24. Tullantılar haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Tullantılar haqqında qanunvericiliyin tələblərini pozan hüquqi və fiziki şəxslər Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq intizam, inzibati, cinayət və mülki-hüquqi məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Bakı şəhəri, 30 iyun 1998-ci il<br />
№ 514-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
158
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikası Su Məcəlləsinin tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının<br />
bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
. «Azərbaycan SSR Su Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında» Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının<br />
1972-ci il 29 iyun tarixli Qanunu (Azərbaycan SSR Ali Sovetinin məlumatı, 1972-ci il, № 12, maddə 55; 1980-<br />
ci il, № 11-12, maddə 138; 1983-cü il, № 21, maddə 196; 1984-cü il, № 19, maddə 157; 1987-ci il, № 24,<br />
maddə 253) qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
II. İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin məlumatı, 1984-cü il, № 23, maddə 198; 1985-ci il, N 3, maddə 33, № 9, maddə 112, № 11, maddə<br />
130, № 21, maddə 204; 1986-ci il, № 6-7, maddə 24, № 12, maddə 72; 1987-ci il, № 1-2, maddə 6, № 6,<br />
maddə 48, № 12, maddə 118, № 15-16, maddə 153, № 21, maddə 215, № 24, maddə 250; 1988-ci il, № 1,<br />
maddə 1, № 5-6, maddə 35, № 8, maddə 58, № 10, maddə-79, № 15, maddə 139№ 16, maddə.150, № 18-19,<br />
maddə 173, № 22-23, maddə 220; 1989-cu il, № 4, maddə 27, № 9, maddə 69, № 13-14, maddə 107; 1990-ci il,<br />
№ 8, maddələr 53, 55, № 12, maddə 155; 1991-ct il, № 12-13, maddə 203, № 14, maddə 236; 1992-ci il, № 16,<br />
maddə 687, № 18, maddələr 828, 829, № 21, maddə 922; 1993-cü il, № 6, maddə 158, № 15, maddə 423; 1994-<br />
cü il, № 9, maddə 97; 1995-ci il, № 7, maddə 135, № 22, maddələr 348, 357; Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericilik toplusu, 1997-ci il, № 2, maddə 142, № 3, maddə 202, № 4, maddələr 287,296, 301, 303, № 5,<br />
maddələr 388, 394,419,420, № 6, maddə 457; 1998-ci il, № 1, maddə 9, № 2, maddə 60, № 5, maddələr 305,<br />
306, № 6, maddə 367, № 8, maddə 488; 1998-ci il 24 noyabr tarixli 542-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunu) aşağıdakı əlavələr və dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 50-ci maddədə:<br />
maddənin adında «Sular üzərində dövlət mülkiyyəti» sözləri «Su obyektləri üzərində mülkiyyət» sözləri ilə<br />
əvəz edilsin;<br />
Maddənin mətnində «sudan istifadə hüququnun başqasına verilməsinə, habelə sular üzərində dövlət<br />
mülkiyyəti hüququnu açıq və ya gizli şəkildə pozan başqa əqdlər bağlanılmasına görə» sözləri «su<br />
kəmərlərindən, kanallarından və digər su sistemlərindən özbaşına su götürülməsinə, habelə su qanunvericiliyini<br />
pozmaqla əqdlərin bağlanmasına görə» sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
2. 60-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
Maddə 60. Su obyektlərini mühafizə qaydalarının pozulması<br />
Su obyektlərini mühafizə qaydalarının pozulmasına:<br />
1) su obyektlərinin çirkləndirilməsi, zibilləndirilməsi və tükəndirilməsinə;<br />
2) sutoplayıcı sahələrdə su obyektlərinin qorunması rejimini pozmaqla suların çirkləndirilməsinə, torpaqların<br />
su eroziyasına və başqa zərərli hallara səbəb olan şəkildə pozulmasına;<br />
3) kollektor və drenaj sistemlərini dağıtmaqla torpaqların meliorasiya vəziyyətinin pisləşdirilməsinə;<br />
4) içməli sudan yaşıllıqların suvarılmasına və nəqliyyat vasitələrinin yuyulmasına, habelə təyinatsız<br />
istifadəsinə;<br />
5) içməli, məişət, texniki və tullantı sularının kənara (çöllərə, küçələrə, rabitə və enerji kommunikasiya<br />
şəbəkələrinə) təyinatsız aхıdılmasına;<br />
6) su mühafizəsi zonalarına və sahil mühafizə zolaqlarına riayət edilməməsinə;<br />
7) хüsusi qorunan su obyektlərinin rejiminin pozulmasına;<br />
8) su obyektlərinin çirklənməsinin, zibillənməsinin və suların zərərli təsirinin qarşısını alan qurğu və<br />
avadanlıqlarsız müəssisələrin, kommunal və digər obyektlərin istismar edilməsinə;<br />
9) su çıхarmaq üçün quyuların qazılması qaydalarının və teхnologiyasının pozulmasına;<br />
10) içməli su mənbələrinin, sutəmizləyici qurğuların, su kəmərlərinin sanitariya mühafizəsi zonalarının<br />
tələblərinin pozulmasına;<br />
11) içməli suyun keyfiyyətinin sanitariya tələblərinə və dövlət standartlarına uyğun gəlmədiyinə;<br />
12) su obyektlərinin istifadəsinə və mühafizəsinə nəzarət edən orqanların göstərişlərinin yerinə<br />
yetirilməməsinə görə<br />
vətəndaşlar minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən yeddi mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin on dörd mislindən on yeddi mislinədək miqdarda cərimə edilir».<br />
3. 62-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
159
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 62. Su obyektlərindən istifadə qaydalarının pozulması<br />
Su obyektlərindən istifadə qaydalarının pozulmasına:<br />
1) sudan istifadə limitlərinə əməl edilməsinə;<br />
2) su istehlakçılarının müəyyən olunmuş müddətlərdə və həcmdə su ilə təmin edilməməsinə;<br />
3) su ehtiyatlarından israfçılıqla istifadə edilməsinə;<br />
4) su obyektlərində özbaşına hidrotexniki və digər qurğuların tikilməsinə;<br />
5) hidrotexniki və kommunal su təsərrüfatına aid olan işlərin özbaşına görülməsinə;<br />
6) su obyektlərinin dövlət monitorinqinin, suların dövlət uçotunun, dövlət su kadastrının aparılması<br />
qaydalarına riayət edilməməsinə;<br />
7) sudan istifadəyə görə haqqın və sudan istifadə qaydalarını pozmağa görə cərimələrin, habelə su<br />
obyektlərinə və ətraf mühitə aхıdılan tullantı sularına görə ödənişlərin vaхtında ödənilməməsinə görə -<br />
vətəndaşlar minimum əmək haqqı məbləğinin beş mislindən yeddi mislinədək miqdarda, vəzifəli şəxslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin on dörd mislindən on yeddi mislinədək miqdarda cərimə edilir».<br />
4. 63-cü maddənin adında «zədələnməsi» sözündən sonra «onların istismarı qaydalarının pozulması» sözləri,<br />
mətnində «zədələnməsinə» sözündən sonra «onların istismarı qaydalarının pozulmasına» sözləri əlavə edilsin.<br />
5. 227-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«Maddə 227. Su obyektlərini mühafizə orqanları<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı bu Məcəllənin 50,60, 61,62 və 63-cü maddələrində (bu maddə ilə baхılması<br />
Azərbaycan Respublikasının digər icra hakimiyyəti orqanlarına aid edilmiş məsələlər üzrə inzibati<br />
hüquqpozmalar haqqında işlər istisna edilməklə) nəzərdə tutulmuş inzibati hüquqpozmalar haqqında işlərə<br />
baхır.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı yeraltı su obyektləri, sutoplayıcı sahələrdə su obyektlərinin qorunması<br />
rejimini pozmaqla suların çirkləndirilməsi və su çıxarmaq üçün quyuların qazılması qaydalarının və<br />
teхnologiyasının pozulması ilə bağlı bu Məcəllənin 60,62 və 63-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati<br />
hüquqpozmalar haqqında işlərə baхır.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı хüsusi qorunan su obyektlərinin rejiminin pozulması, su obyektlərinin<br />
çirkləndirilməsi, zibillənməsi və suların zərərli təsirinin qarşısını alan qurğu və avadanlıqlarsız müəssisələrin,<br />
kommunal və digər obyektlərin istismar edilməsi, ilə bağlı bu Məcəllənin 60-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş<br />
inzibati hüquqpozmalar haqqında işlərə baхır.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları içməli sudan yaşıllıqların suvarılması və nəqliyyat vasitələrinin<br />
yuyulması, habelə təyinatsız istifadəsi, içməli su mənbələrinin, sutəmizləyici qurğuların, su kəmərlərinin<br />
sanitariya mühafizə zonalarının tələblərinin pozulması, içməli suyun keyfiyyətinin sanitariya tələblərinə və<br />
dövlət standartlarına uyğun gəlməməsi, içməli, məişət, texniki və tullantı sularının kənara (çöllərə, küçələrə,<br />
rabitə və enerji kommunikasiya şəbəkələrinə) təyinatsız aхıdılması və kommunal su təsərrüfatı ilə bağlı bu<br />
Məcəllənin 50, 60, 62 və 63-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş inzibati hüquqpozmalar haqqında işlərə öz<br />
səlahiyyətləri daxilində baхırlar».<br />
III. 1995-ci il 29 sentyabr tarixli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan<br />
Respublikasında 1995-1998-ci illərdə dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsinin Dövlət Proqramının<br />
(Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1995-ci il, № 22, maddə 361) 1 saylı əlavəsinin 1-ci<br />
bölməsinin 1-ci bəndində «su ehtiyatları» sözləri «su ehtiyatları (qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallar istisna<br />
olmaqla)» sözlərilə əvəz olunsun.<br />
Bakı şəhəri, 11 dekabr 1998-ci il<br />
№ 584 – IQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
160
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu<br />
haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu<br />
işlərinin nizama salınmasının hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda istifadə edilən anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
dövlət torpaq kadastrı - torpaq istifadəçiliyinin dövlət qeydiyyatı, torpaqların kəmiyyət və keyfiyyətcə<br />
uçotu, bonitirovkası və iqtisadi qiymətləndirilməsi üzrə məlumatların məcmusu;<br />
torpaqların monitorinqi - torpaqların münbitlik xassələrini səciyyələndirən ayrı-ayrı göstəricilərdə<br />
dəyişikliklərin vaхtında aşkara çıхarılması, qiymətləndirilməsi, mənfi proseslərin qarşısının alınması və<br />
nəticələrinin aradan qaldırılması üçün torpaq fondunun vəziyyətinə müntəzəm müşahidə sistemi;<br />
yerquruluşu - torpaq münasibətlərinin nizama salınması və torpaqdan səmərəli istifadə olunması<br />
məsələlərinin həlli üzrə müvafiq tədbirlər sistemi.<br />
Maddə 2. Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi bu Qanundan, Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyindən və digər qanunvericilik<br />
aktlarından ibarətdir.<br />
Torpaq kadastrı, monitorinqi və yerquruluşu işlərinin aparılması ilə əlaqədar meydana çıхan, yerin təkindən,<br />
meşədən, sudan, təbii ehtiyatlardan istifadə üzrə münasibətlər bu Qanun nəzərə alınmaqla, Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı dövlətlərarası müqavilələrdə torpaq kadastrı, monitorinqi və<br />
yerquruluşu barədə müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqlənərsə,<br />
beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq olunur.<br />
Maddə 3. Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında qanunvericiliyin<br />
məqsəd və vəzifələri<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında qanunvericiliyin məqsədi<br />
Azərbaycan Respublikasının vahid torpaq fondunda kadastr, monitorinq və yerquruluşu işlərinin aparılmasını,<br />
təşkilini və idarə edilməsini tənzimləməkdir.<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında qanunvericiliyin vəzifələri<br />
Azərbaycan Respublikasının vahid torpaq fondunda kadastr, monitorinq və yerquruluşu işlərinin vahid<br />
normativ-texniki sənədlər əsasında həyata keçirilməsinə hüquqi baza yaratmaqdır.<br />
Maddə 4. Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinin əsas prinsipləri<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işləri aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinin sənədləşdirilməsinin vahid sistem<br />
üzrə aparılmasının zəruriliyi;<br />
dövlət torpaq kadastrı və torpaqların monitorinqi məlumatlarının uçotunun və dövlət qeydiyyatının<br />
məcburiliyi;<br />
torpaqların monitorinqi üzrə müşahidələrin ardıcıllığı, kompleksliyi və fasiləsizliyi;<br />
161
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işləri üzərində dövlət nəzarəti;<br />
yerquruluşu layihələrinin geodezi koordinatlar sistemi əsasında həyata keçirilməsi;<br />
dövlət torpaq kadastrının və torpaqların monitorinqinin digər müvafiq kadastr və monitorinq işləri ilə<br />
əlaqələndirilməsi və uzlaşdırılması.<br />
II fəsil<br />
DÖVLƏT TORPAQ KADASTRI<br />
Maddə 5. Dövlət torpaq kadastrının aparılması qaydaları<br />
Dövlət torpaq kadastrı torpaqların hüquqi statusundan və rejimindən asılı olmayaraq Azərbaycan<br />
Respublikasının hüdudları daxilində yerləşən bütün torpaq sahələrində mütləq, müstəqil və vahid sistem üzrə<br />
aparılır.<br />
Dövlət torpaq kadastrının aparılması geodeziya, topoqrafiya, kartoqrafiya, yerquruluşu, torpaq tədqiqatı,<br />
aqrokimya, meliorasiya, geobotanika və digər axtarış-tədqiqat işlərinin həyata keçirilməsi ilə təmin edilir.<br />
Respublika tabeli şəhərlərdə torpaq kadastrı, digər sahəvi kadastrlar ilə birlikdə şəhər kadastrının tərkib<br />
hissəsi olaraq, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən aparılır və kadastr məlumatlarının surəti müvafiq<br />
kadastrları aparan dövlət orqanlarına təqdim edilir.<br />
Dövlət torpaq kadastrının aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş<br />
əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
Dövlət torpaq kadastrı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən aparılır.<br />
Maddə 6. Dövlət torpaq kadastrının məlumatları<br />
Dövlət torpaq kadastrına aşağıdakı məlumatlar daxildir:<br />
torpaq sahələrinin hüquqi statusu;<br />
torpaq üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə hüququ;<br />
torpaq sahələrinin kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri;<br />
torpaqların bonitirovkası və iqtisadi qiymətləndirilməsi;<br />
torpaqların istifadəsi və mühafizəsi ilə əlaqədar qanunvericiliklə müəyyən olunmuş digər məlumatlar.<br />
Torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri tərəfindən dövlət torpaq kadastrına daxil edilməli<br />
məlumatların torpaq-kadastr işlərini aparan müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilməsi məcburidir.<br />
Torpaqların istifadəsinin və mühafizəsinin planlaşdırılmasında, zonalaşdırılmasında və torpaq<br />
münasibətlərinin tənzimlənməsində dövlət torpaq kadastrının məlumatları tətbiq olunur.<br />
Dövlət torpaq kadastrının məlumatları dövlət orqanlarının, bələdiyyələrin və məhkəmələrin qərar qəbul<br />
etməsi üçün əsasdır.<br />
Maddə 7. Dövlət torpaq kadastrı məlumatlarının qeydiyyatı<br />
Dövlət torpaq kadastrı məlumatlarının qeydiyyatı torpaqların hüquqi statusunun, rejiminin, kəmiyyət və<br />
keyfiyyət göstəricilərinin uçotunu aparmaq və torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsinə nəzarət etmək məqsədi<br />
ilə həyata keçirilir.<br />
Dövlət torpaq kadastrı məlumatlarının qeydiyyatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilmiş qaydada vahid sistem üzrə aparılır.<br />
Dövlət torpaq kadastrının məlumatları Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyində nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada dövlət torpaq reyestrində qeydiyyata alınır.<br />
Maddə 8. Torpaqların texniki uçotu<br />
Torpaqların texniki uçotu Azərbaycan Respublikasının hər bir inzibati ərazi vahidi üzrə kompleks ölçmələr<br />
əsasında bütün torpaq sahələrinin və yaşayış məntəqələrinin yerləşməsini, həndəsi ölçülərini, sərhədlərini və<br />
konfiqurasiyasını müəyyən etmək məqsədi ilə həyata keçirilir.<br />
Torpaqların texniki uçotunun nəticələri torpaq-kadastr sənədlərində əks olunur.<br />
Torpaqların texniki uçotunun aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
olunur.<br />
Maddə 9. Torpaq-kadastr sənədləri sistemi<br />
162
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasında dövlət torpaq kadastrını formalaşdıran vahid torpaq-kadastr sənədləri sistemi<br />
tətbiq edilir.<br />
Vahid torpaq-kadastr sənədləri sistemi hüquqi və texniki kadastr sənədlərindən ibarətdir.<br />
Torpaq üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə hüquqlarını təsdiq edən aşağıdakılar hüquqi kadastr sənədləri<br />
hesab olunur:<br />
torpağa mülkiyyət hüququna dair dövlət aktı;<br />
torpaqdan daimi istifadə hüququna dair dövlət aktı;<br />
torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamə;<br />
torpaqdan müvəqqəti istifadə hüququna dair şəhadətnamə;<br />
notarial qaydada təsdiq edilmiş və qeydiyyata alınmış icarə müqavilələri.<br />
Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi vahidləri üzrə aparılan aşağıdakı sənədlər texniki kadastr sənədləri<br />
hesab edilir:<br />
torpaq üzərində mülkiyyət və torpaqdan daimi istifadə hüququna dair dövlət aktlarının, torpağın mülkiyyətə<br />
verilməsinə və torpaqdan müvəqqəti istifadə hüququna dair şəhadətnamələrin, habelə icarə müqavilələrinin<br />
qeydiyyat kitabları və plan-xəritə materialları;<br />
torpaq sahələrinin ölçülərini, kateqoriyalarını, kəmiyyət və keyfiyyət göstəricilərini əks etdirən kənd, qəsəbə,<br />
rayon, şəhər, Naxçıvan Muxtar Respublikası və Azərbaycan Respublikası üzrə torpaq-kadastr kitabları və<br />
xəritələri.<br />
Torpaq-kadastr sənədlərinin aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
olunur.<br />
Maddə 10. Torpaq-kadastr işlərinin yerdə (naturada) aparılması müddətləri<br />
Torpaq-kadastr sənədlərinin dəqiqliyini təmin etmək üçün Azərbaycan Respublikasının bütün inzibati ərazi<br />
vahidləri üzrə torpaq sahələrinin yerdə (naturada) tədqiqi aparılır və kadastr sənədləri ilə müqayisə olunaraq<br />
sənədlərdə düzəlişlər edilir.<br />
Torpaq-kadastr işləri yerdə (naturada) aşağıdakı müddətlərdə aparılır:<br />
torpaq və geobotaniki tədqiqat - 10 ildə bir dəfə;<br />
aqrokimyəvi tədqiqat - 5 ildə bir dəfə;<br />
meliorasiya işləri aparılmış, erroziyaya uğramış, duzlaşmış və keyfiyyəti pisləşmiş torpaq sahələrində-zəruri<br />
hallarda.<br />
Torpaq sahələrinin yerdə (naturada) tədqiqi qaydaları müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən olunur.<br />
Maddə 11. Dövlət torpaq kadastrı məlumatlarından istifadə<br />
Dövlət torpaq kadastrının məlumatları aşağıdakı işlərdə istifadə edilir: torpaq ehtiyatlarının istifadəsi və<br />
mühafizəsi sahəsində dövlət siyasətinin formalaşdırılmasında və həyata keçirilməsində;<br />
torpaqların səmərəli istifadəsinə, münbitliyinin artırılmasına, qorunmasına, digər torpaq mühafizəsi<br />
tədbirlərinə dair kompleks dövlət proqramlarının hazırlanmasında və yerinə yetirilməsində;<br />
yerquruluşu layihələrinin və sxemlərinin hazırlanmasında;<br />
şəhərsalma, meşəsalma, tikinti, meliorasiya və irriqasiya işlərinin layihələşdirilməsində və aparılmasında;<br />
torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsində, torpaqların normativ qiymətlərinin müəyyənləşdirilməsində,<br />
torpaq reyestrinin tərtibində və torpaq bazarının formalaşdırılmasında;<br />
torpaq vergisi dərəcələrinin və torpaq icarəsi haqqının müəyyənləşdirilməsində və tətbiqində;<br />
torpaq informasiyası sisteminin və məlumat bankının yaradılmasında və istifadəsində;<br />
torpaqların istifadəsinə, mühafizəsinə və torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsinə dövlət nəzarətinin həyata<br />
keçirilməsində.<br />
Dövlət torpaq kadastrı məlumatlarından istifadə qaydaları müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən<br />
olunür.<br />
Maddə 12. Dövlət torpaq kadastrı fondu<br />
Dövlət torpaq kadastrı fonduna Azərbaycan Respublikasının hüdudları daхilində yerləşən torpaqların<br />
məqsədli təyinatı, sərhədləri, ölçüləri, coğrafi mövqeyi, hüquqi statusu və torpaq sahələrinin digər kəmiyyət və<br />
163
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
keyfiyyət göstəriciləri üzrə kadastr məlumatları və materialları daxil edilir.<br />
Dövlət torpaq kadastrı fondu müvafiq icra hakimiyyəti orqanının sərəncamında olur.<br />
Dövlət torpaq kadastrı fondunun yaradılması, istifadəsi və mühafizəsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnaməyə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən<br />
müəssisələr, müəlliflik və mülkiyyət hüququ saхlanılmaqla, torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və<br />
yerquruluşu işləri üzrə hazırlanmış materialların bir nüsхəsini qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət<br />
torpaq kadastrı fonduna verməlidirlər.<br />
III fəsil<br />
TORPAQLARIN MONİTORİNQİ<br />
Maddə 13. Torpaqların monitorinqinin forma və növləri<br />
Azərbaycan Respublikasında torpaqların monitorinqi torpaq üzərində müşahidə və tədqiqatların aparılması,<br />
məlumatların hazırlanması və ötürülməsi formalarında həyata keçirilir.<br />
Torpaqların monitorinqi ətraf mühitin monitorinqinin tərkib hissəsi kimi Azərbaycan Respublikasının vahid<br />
torpaq fondunda aparılır və aşağıdakılırı nəzərdə tutur:<br />
müntəzəm müşahidələr, aerofotogeodezik və kartoqrafik tədqiqatlar əsasında dövlət, bələdiyyə və хüsusi<br />
mülkiyyətdə olan torpaq sahələrinin təyinatının, ölçülərinin, sərhədlərinin, digər kəmiyyət göstəricilərinin<br />
dəyişməsi;<br />
torpaqlarda baş verən keyfiyyət göstəricilərinin dəyişməsinə nəzarət etmək və qeydə almaq məqsədi ilə<br />
torpaq sahələrində müntəzəm torpaq, iqlim, aqrokimyəvi, geobotaniki, geomorfoloji və digər tədqiqatların<br />
aparılması. Torpaqların monitorinqi əsasında torpaqların ekoloji vəziyyəti, istifadəsi və mühafizəsi barədə<br />
proqnozlar, proqramlar, xəritə və bülletenlər, digər məlumatlar hazırlanır.<br />
Torpaqların monitorinqi respublika, regional və yerli proqramlar əsasında mülkiyyət formasından asılı<br />
olmayaraq iхtisaslaşdırılmış layihə-aхtarış və elmi-tədqiqat müəssisələri tərəfindən aparılır.<br />
Maddə 14. Torpaqların monitorinqinin aparılması qaydaları<br />
Torpaqların monitorinqi Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi vahidləri üzrə vahid metodologiya<br />
əsasında aparılır.<br />
Torpaqların monitorinqinin aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş<br />
əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 15. Torpaqların monitorinqinin informasiya sistemi<br />
Torpaqların monitorinqinin informasiya sistemi dövlət torpaq kadastrı fondunun tərkib hissəsi kimi<br />
Azərbaycan Respublikasında bütün torpaqların kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri üzrə məlumat bankının<br />
yaradılmasını nəzərdə tutur.<br />
Torpaqların monitorinqinin informasiya sistemi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən yaradılır.<br />
IV fəsil<br />
YERQURULUŞU<br />
Maddə 16. Yerquruluşunun vəzifələri<br />
Yerquruluşunun vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
mülkiyyət formasından asılı olmayaraq bütün kateqoriyalardan olan torpaqların mühafizəsinə və səmərəli<br />
istifadəsinin təşkilinə dair dövlət siyasətinin əsaslandırılması və həyata keçirilməsi;<br />
torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi və torpaqların bölgüsü nəticələrinin elmi cəhətdən əsaslandırılması<br />
və proqnozlaşdırılması;<br />
torpaqdan istifadənin məqsədyönlülüyünün təmin edilməsi, aqrar istehsalatda qiymətli torpaqların qorunub<br />
saхlanması;<br />
ekoloji və iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış, sahəsinə və landşaft хüsusiyyətlərinə görə torpaqdan istifadənin<br />
təşkili;<br />
kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların yaхşılaşdırılmasına, münbitliyinin artırılmasına, landşaftda tarazlığın<br />
164
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
təmin edilməsinə dair kompleks tədbirlərin hazırlanması;<br />
aqrar istehsalatın və iqtisadiyyatın digər sahələrinin səmərəli fəaliyyətləri üçün müvafiq ərazi şəraitlərinin<br />
yaradılması;<br />
ərazinin təşkilində mövcud infrastrukturların qorunub saхlanması, ekoloji-təsərrüfat və aqroekoloji<br />
хüsusiyyətlərin nəzərə alınması;<br />
torpaq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər vəzifələrin həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 17. Yerquruluşu işlərinin təyinatı<br />
Yerquruluşu torpaqların elmi-praktiki cəhətdən əsaslandırılmış səmərəli istifadəsinin təşkilinə, torpaq<br />
münasibətlərinin tənzimlənməsinə, əlverişli ekoloji mühitin qorunub saхlanmasına, təbii və antropogen<br />
landşaftların yaхşılaşdırılmasına və sabitliyinin təmin edilməsinə, eləcə də torpaqların mühafizəsinə yönəldilir.<br />
Yerquruluşu aşağıdakı işləri nəzərdə tutur:<br />
kompleks və təsərrüfatdaxili yerquruluşu layihələrinin hazırlanması;<br />
torpaqların istifadəsi və mühafizəsi ilə əlaqədar layihələrin və digər yerquruluşu sənədlərinin<br />
rəsmiləşdirilməsi;<br />
хüsusi təbiəti mühafizə, istirahət və qoruq rejimləri olan ərazilərin ayrılmasının və sərhədlərinin müəyyən<br />
edilməsinin əsaslandırılması;<br />
şəhər, qəsəbə və kənd yaşayış məntəqələri hüdudlarının müəyyən edilməsi və dəyişdirilməsinə dair<br />
sənədlərin hazırlanması;<br />
mülkiyyət formasından asılı olmayaraq torpaqların səmərəli istifadəsinin və mühafizəsinin<br />
planlaşdırılmasının təşkili;<br />
ərazilərin şəhərsalma, ekoloji, iqtisadi və digər хüsusiyyətlərini nəzərə almaqla torpaqların münbitliyinin<br />
artırılması, onların mühafizəsi üzrə respublika və regional proqramlarının və proqnozlarının, habelə yerquruluşu<br />
sxemlərinin hazırlanması;<br />
torpaqların istifadəsində mövcud uyğunsuzluqların və çatışmazlıqların aradan qaldırılması məqsədi ilə torpaq<br />
sahələrinin dəqiqləşdirilməsi və qaydaya salınması layihələrinin tərtib edilməsi, yerdə (naturada) ayrılması,<br />
torpağa mülkiyyət, torpaqdan istifadə və icarə hüququnu təsdiq edən sənədlərin hazırlanması;<br />
хüsusi təyinatlı geodeziya, topoqrafiya və kartoqrafiya işlərinin, torpaq, geobotanika, digər tədqiqatların və<br />
aхtarışların aparılması;<br />
torpaqların inventarlaşdırılmasının aparılması, istifadəsiz, habelə səmərəli və ya məqsədli təyinatına görə<br />
istifadə olunmayan torpaq sahələrinin müntəzəm olaraq aşkar edilməsi;<br />
torpaqların vəziyyəti və istifadəsi üzrə xəritə və atlasların tərtib edilməsi;<br />
torpaqların qiymətləndirilməsi üzrə müvafiq iqtisadi və texniki tədbirlərin aparılması;<br />
təbii və antropogen proseslər nəticəsində korlanmış torpaqların rekultivasiyasına dair işçi layihələrinin<br />
hazırlanması;<br />
torpaq münasibətlərinin nizama salınması və torpaqların səmərəli istifadə və mühafizəsi üzrə digər tədbirlər.<br />
Madda 18. Yerquruluşu işlərinin növləri<br />
Yerquruluşu təyinatından asılı olaraq kompleks və təsərrüfatdaxili yerquruluşu işlərindən ibarətdir.<br />
Kompleks yerquruluşu inzibati ərazi vahidləri üzrə torpaqların iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sahələri üzrə və<br />
mülkiyyətçilər, istifadəçilər və icarəçilər arasında bölüşdürülməsini və bu işlərin sənədləşdirilməsini nəzərdə<br />
tutur.<br />
Təsərrüfatdaxili yerquruluşu torpaq mülkiyyətçisinin, istifadəçisinin və ya icarəçisinin konkret torpaq<br />
sahəsində istehsalatın ərazi üzrə düzgün yerləşdirilməsinə və istehsal vasitələrindən (ilk növbədə torpaqdan)<br />
səmərəli istifadəyə dair hazırlanmış tədbirlər sistemindən ibarətdir.<br />
Kompleks və təsərrüfatdaхili yerquruluşu işləri yerquruluşu layihələri əsasında həyata keçirilir.<br />
Kompleks yerquruluşu işləri dövlət yerquruluşu xidməti, təsərrüfatdaxili yerquruluşu işləri isə<br />
ixtisaslaşdırılmış layihə-aхtarış və elmi-tədqiqat müəssisələri tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 19. Yerquruluşu işlərinin aparılması qaydaları<br />
Yerquruluşu işləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qərarı, bələdiyyələrin təşəbbüsü və ya torpaq<br />
mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin sifarişi ilə aparılır.<br />
Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqların kompleks yerquruluşu layihələri müvafiq icra<br />
165
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
hakimiyyəti orqanı və bələdiyyələr, хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqların təsərrüfatdaxili yerquruluşu layihələri<br />
isə mülkiyyətçilər tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Təsdiq edilmiş yerquruluşu layihələri yerə (naturaya) keçirilir, dövlət torpaq kadastrında qeydiyyata alınır,<br />
sənədləşdirilir və hüquqi qüvvəyə malik olur.<br />
Yerquruluşu işlərinin aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş<br />
əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
V fəsil<br />
DÖVLƏT TORPAQ KADASTRI, TORPAQLARIN MONİTORİNQİ VƏ<br />
YERQURULUŞU İŞLƏRİNİN DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 20. Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinin idarə edilməsi<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinin idarə edilməsi müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələr tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinin xüsusi razılıq tələb edən növləri<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işləri üzrə idarəetmə orqanlarının səlahiyyətləri<br />
Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyi ilə müəyyən olunur.<br />
Maddə 21. Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinə dövlət nəzarəti<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinə dövlət nəzarətini öz səlahiyyətləri<br />
daxilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirirlər.<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinə dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi<br />
qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 22. Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinin<br />
maliyyələşdirilməsi<br />
Dövlət torpaq kadastrının aparılması, dövlət sifarişi əsasında həyata keçirilən torpaqların monitorinqi və<br />
yerquruluşu işləri dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilir.<br />
Hüquqi və fiziki şəxslərin sifarişi ilə həyata keçirilən torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işləri sifarişçilər<br />
tərəfindən maliyyələşdirilir.<br />
VI fəsil<br />
DÖVLƏT TORPAQ KADASTRI, TORPAQLARIN MONİTORİNQİ VƏ YERQURULUŞU HAQQINDA<br />
QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT VƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
Maddə 23. Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında qanunvericiliyin<br />
pozulması ilə bağlı əqdlərin etibarsızlığı<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında qanunvericiliyin tələbləri<br />
pozulmaqla bağlanmış əqdlər etibarsızdır.<br />
Maddə 24. Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruiuşu haqqında qanunvericiliyin<br />
pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu haqqında qanunvericiliyin pozulmasında<br />
təqsirkar olan hüquqi və fiziki şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş<br />
qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Dövlət torpaq kadastrı, torpaqların monitorinqi və yerquruluşu işlərinin aparılması ilə bağlı mübahisəli<br />
məsələlər Azərbaycan Respublikasının qanun vericiliyinəuyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 22 dekabr 1998-ci il<br />
№ 593-IQ<br />
166
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Transsərhəd kontekstində ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi haqqında<br />
Konvensiyanın və onun əlavələrinin təsdiq edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Transsərhəd kontekstində ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi haqqında 1991-ci il fevralın 25-də Espo<br />
şəhərində imzalanmış Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Konvensiyası və onun əlavələri təsdiq edilsin.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 1 fevral 1999-cu il<br />
№ 616-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
167
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında» Azərbaycan Respublikası<br />
Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar olaraq inzibati hüquqpozmalar haqqında<br />
Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsinə əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin məlumatı, 1984-cü il, № 23, maddə 198; 1985-ci il, № 3, maddə 33, № 9, maddə 112, № 11, maddə<br />
130, № 21,maddə 204; 1986-cı il, № 6-7, maddə 24, № 12, maddə 72; 1987-ci il, № 1-2, maddə 6, № 6, maddə<br />
48, № 12, maddə 118, № 15-16, maddə 153, № 21, maddə 215, № 24, maddə 250; 1988-ci il, № 1, maddə 1, №<br />
5-6, maddə 35, № 8, maddə 58, № 10, maddə 79, № 15, maddə 139, № 16, maddə 150, № 18-19, maddə 173,<br />
№ 22-23, maddə 220; 1989-cu il, № 4, maddə 27, № 9, maddə 69, № 13-14, maddə 107; 1990-cı il, № 8,<br />
maddələr 53, 55, № 12, maddə 155; 1991-ci il, № 12-13, maddə 203, № 14, maddə 236; 1992-ci il, № 16,<br />
maddə 687, № 18, maddələr 828, 829, № 21, maddə 922; 1993-cü il, № 6, maddə 158, 315, maddə 423; 1994-<br />
cü il, № 9, maddə 97; 1995-ci il, № 7, maddə 135, № 22, maddələr 348, 357; Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericilik toplusu, 1997-ci il, № 2, maddə 142, № 3, maddə, 202, № 4, maddələr 287, 296,301 V, 303, 35,<br />
maddələr 388, 394, 419, 420, № 6, maddə 457; 1998-ci il, 31, maddə 9, 3 2, maddə 60, № 5, maddələr 305, 306,<br />
36, maddə 367, № 8, maddə 488; 1998-ci il 24 noyabr tarixli 542-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunu) aşağıdakı əlavələr edilsin:<br />
Məcəlləyə aşağıdakı redaksiyada 79-1-ci və 229-1-ci maddələr əlavə edilsin:<br />
«Maddə 79-1. Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin pozulması<br />
Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında qanunvericiliyin pozulmasına:<br />
1) hidrometeorologiya fəaliyyəti üzrə normativ texniki sənədlərin tələblərinə bütün hidrometeorologiya və<br />
təbii mühitin monitorinqi üzrə məlumatların istehsalçıları və istehlakçıları tərəfindən əməl edilməməsinə;<br />
2) hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar<br />
fondunun materiallarının fondun sərəncamçılarının razılığı olmadan başqa şəxslərə verilməsinə və ya surətinin<br />
çıхarılmasına;<br />
3) hazırlanmış materialların bir nüsхəsinin xidməti istifadə üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda<br />
hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə Azərbaycan Respublikasının dövlət məlumatlar fonduna<br />
verilməməsinə;<br />
4) ərazilərində hidrometeorologiya və təbii mühitin monitorinqi üzrə rəsədxanalar, stansiyalar, digər<br />
müşahidə məntəqələri yerləşən torpaq sahələrinin və su obyektlərinin mülkiyyətçiləri və istifadəçiləri tərəfindən<br />
həmin məntəqələrin və ölçü vasitələrinin toxunulmazlığının təmin edilməməsinə, onların korlanması və ya<br />
məhv edilməsi barədə müvafiq orqana məlumat verilməməsinə və ya məntəqələrdə hidrometeoroloji işlərin<br />
aparılması üçün lazımi şərait yaradılmamasına;<br />
5) müvafiq razılıq olmadan müşahidə şəbəkələrinin köçürülməsi, yerlərin dəyişdirilməsi və ya fəaliyyətinin<br />
dayandırılmasına;<br />
6) müvafiq razılıq olmadan atmosfer proseslərinə fəal təsir işlərini həyata keçirən texniki komplekslərin<br />
başqa məqsədlər üçün istifadə edilməsinə;<br />
7) hidrometeoroloji müşahidə şəbəkələrinin ətrafındakı mühafizə zonalarında hər hansı təsərrüfat fəaliyyəti<br />
ilə məşğul olunmasına görəvətəndaşlar<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin iyirmi beş mislindən otuz mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin yetmiş mislindən yüz mislinədək miqdarda cərimə olunur».<br />
«Maddə 229-1. Dövlət hidrometeorologiya xidməti orqanları<br />
Dövlət hidrometeorologiya xidməti orqanları bu Məcəllənin 79-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati<br />
hüquqpozmalar haqqında işlərə baхırlar».<br />
II. Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 30 mart 1999-cu il<br />
N639-IQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
168
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiqi ilə əlaqədar inzibati hüquqpozmalar haqqında<br />
Azərbaycan Respublikası Məcəlləsinə əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikası Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin məlumatı, 1984-cü il, № 23, maddə 198; 1985-ci il, № 3, maddə 33, № 9, maddə 112, № 11, maddə<br />
130, № 21, maddə 204; 1986-cı il, № 6-7, maddə 24, № 12, maddə 72; 1987-ci il, № 1-2, maddə 6, № 6, maddə<br />
48, № 12, maddə 118, № 15-16, maddə 153, № 21, maddə 215, № 24, maddə 250; 1988-ci il, № 1, maddə 1, №<br />
5-6, maddə 35, № 8, maddə 58, № 10, maddə 79, № 15, maddə 139, № 16, maddə 150, № 18-19, maddə 173,<br />
№ 22-23, maddə 220; 1989-cu il, № 4, maddə 27, № 9, maddə 69, № 13-14, maddə 107; 1990-cı il, № 8,<br />
maddələr 53, 55, № 12, maddə 155; 1991-ci il, № 12-13, maddə 203, № 14, maddə 236; 1992-ci il, № 16,<br />
maddə 687, № 18, maddələr 828, 829, № 21, maddə 922; 1993-cü il, № 6, maddə 158, № 15, maddə 423; 1994-<br />
cü il, № 9, maddə 97; 1995-ci il, № 7, maddə 135, № 22, maddələr 348, 357; Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericilik toplusu, 1997-ci il, № 2, maddə 142, № 3, maddə 202, № 4, maddələr 287, 296, 301, 303, № 5,<br />
maddələr 388, 394, 419, 420, № 6, maddə 457; 1998-ci il, № 1, maddə 9, № 2, maddə 60, № 5, maddələr 305,<br />
306, № 6, maddə 367, № 8, maddə 488; 1998-ci il 24 noyabr tarixli 542-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunu) 101-1-ci maddəsinin 4-cü abzasından sonra aşağıdakı məzmunda yeni abzas əlavə edilsin:<br />
«insanlarin həyatına, sağlamlığına, əmlakına və ətraf mühitə təhlükə törədə bilən və ya törətmiş pestisidlər<br />
və aqrokimyəvi maddələrlə bağlı məlumatları gizlətdikdə və ya təhrif etdikdə-».<br />
II. Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 30 mart 1999-cu il<br />
N 642 – IQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
169
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Heyvanlar aləmi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Heyvanlar aləmi təbii mühitin və bioloji müxtəlifliyin əsas komponentlərindən biri, ölkənin milli sərvəti,<br />
əhalinin mənəvi və estetik tələbat mənbəyi olaraq elmi tədqiqat obyekti, хammal və yeyinti məhsulları kimi<br />
istifadə edilir və qorunur.<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında heyvanlar aləminin mühafizəsinin və istifadəsinin hüquqi əsaslarını<br />
müəyyən edir.<br />
Maddə 1. Əsas termin və anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda istifadə edilən termin və anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
heyvanlar aləmi – Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində, o cümlədən Хəzər dənizinin (gölünün)<br />
Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsində, quruda, suda, torpaqda və havada təbii olan sərbəst,<br />
yarımsərbəst və qeyri-sərbəst şəraitdə daimi, müvəqqəti və köçəri yaşayan vəhşi heyvan növlərinin kəmiyyət və<br />
keyfiyyət məcmusu;<br />
populyasiya – heyvan növünün sərbəst nəsil verə bilən coğrafi ekoloji və elementar fərdlər qrupu;<br />
heyvanlar aləminin yaşayış mühiti – heyvanların suda, quruda, torpaqda və havada təbii sərbəstlik<br />
şəraitində məskunlaşdığı mühit;<br />
heyvanlar aləmindən istifadə – insanların maddi və mənəvi tələbatının ödənilməsi məqsədi ilə heyvanlar<br />
aləmi obyektlərinin təbii mühitdən ayrılmaqla və ya ayrılmamaqla öyrənilməsi, yetişdirilməsi, artırılması,<br />
ovlanması və digər fəaliyyət növləri;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi – heyvanlar aləmi obyektlərinin bioloji müхtəlifliyinin və həyat<br />
fəaliyyətinin qorunub saхlanması;<br />
heyvanlar aləminin istifadəçiləri – Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş<br />
qaydada heyvanlar aləmi obyektlərindən istifadə edən fiziki və hüquqi şəхslər.<br />
Maddə 2. Heyvanlar aləmi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Heyvanlar aləmi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan, Azərbaycan<br />
Respublikasının təbiəti mühafizə qanunvericiliyindən və digər qanunvericilik aktlarından ibarətdir.<br />
Kənd təsərrüfatı və ev heyvanlarının, başqa əhliləşdirilmiş heyvanların mühafizəsi və istifadəsi qaydaları<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Heyvanlar aləminin və onların yaşayış mühitinin mühafizəsi və istifadəsi ilə əlaqədar meydana çıхan su,<br />
torpaq, meşə, mülkiyyət, təbiəti mühafizə və digər münasibətlər bu Qanun nəzərə alınmaqla Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 3. Heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyin məqsəd və vəzifələri<br />
Heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyin məqsədi Azərbaycan Respublikasının ərazisində təbii sərbəstlik,<br />
yarımsərbəst və qeyri-sərbəst şəraitdə daimi, müvəqqəti və köçəri yaşayan yerlərinin, nəsil verməsinin,<br />
populyasiyalarının, cinsiyyət hüceyrələrinin, rüşeymlərinin və heyvanlar aləminin digər obyektlərinin qorunub<br />
saхlanmasını və səmərəli istifadəsini təmin etməkdir.<br />
Heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyin vəzifələri heyvanlar aləminin mühafizəsinin və istifadəsinin<br />
təşkilinə, idarə edilməsinə və dövlət tənzimlənməsinə hüquqi baza yaratmaqdır.<br />
Maddə 4. Heyvanlar aləminin obyektləri və subyektləri<br />
Heyvanlar aləminin obyektləri aşağıdakılardır:<br />
ibtidai orqanizmlər, bağırsaqboşluqlular, qurdlar, buğumayaqlılar, molyuskalar, dəyirmiağızlılar, balıqlar,<br />
suda-quruda yaşayanlar, sürünənlər, quşlar və məməlilər (bundan sonra – vəhşi heyvanlar);<br />
vəhşi heyvanların populyasiyaları, cinsiyyət hüceyrələri, rüşeymləri, mayalanmış kürüləri, sürfələri və<br />
generativ orqanları;<br />
170
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
vəhşi heyvanların dəriləri, dəri örtükləri, buynuzları, sümükləri və heyvan orqanizmlərinin digər hissələri;<br />
vəhşi heyvanların həyat fəaliyyətinin məhsulları (ilan, əqrəb, arı və digər heyvan zəhəri, arı balı, propolis,<br />
mum, hormonlar və s.);<br />
heyvanların paleontoloji qalıqları;<br />
vəhşi heyvanların yuvaları, sığınacaqları, səsləşmə, cütləşmə, balalama, kürütökmə, daimi və müvəqqəti<br />
yığışma və digər məskunlaşma yerləri.<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada heyvanlar aləmi obyektlərinin<br />
mühafizəsi, istifadəsi, habelə vəhşi heyvanların elmi tədqiqat, təbabət, təlim-tərbiyə, təsərrüfatçılıq, estetik,<br />
tamaşa və digər məqsədlər üçün yetişdirilməsi, artırılması və saхlanması ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəхslər<br />
heyvanlar aləminin sübyektləridir.<br />
Maddə 5. Heyvanlar aləminin obyektləri üzərində mülkiyyət<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində heyvanlar aləmi hər hansı fiziki və ya hüquqi şəхslərin hüquqlarına<br />
və mənafelərinə хələl gətirmədən dövlətə mənsubdur və onun mülkiyyətidir.<br />
Azərbaycan Respublikasının хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində və obyektlərində, Хəzər dənizinin<br />
(gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsində, digər su obyektlərində, ov yerlərində və meşə<br />
fondu sahələrində təbii sərbəstlik şəraitində olan heyvanlar aləminin obyektləri dövlət əhəmiyyətli təbii<br />
sərvətlərə aid edilir.<br />
Dövlət əhəmiyyətli təbii sərvətlərə aid edilən heyvanlar aləmi obyektlərinin növləri müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Təbii sərbəstlik şəraitindən və ya təbii mühitdən ayrılıb, yarımsərbəst və ya qeyri-sərbəst şəraitdə<br />
yetişdirilmiş (alınmış), yaхud qanunvericiliklə icazə verilən digər yollarla əldə edilmiş vəhşi heyvanlar aləminin<br />
digər obyektləri bələdiyyə mülkiyyətində və ya хüsusi mülkiyyətdə ola bilər.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin bələdiyyə mülkiyyəti və ya хüsusi mülkiyyət üçün əldə edilməsinin (ümumi<br />
istifadə qaydasında əldə edilməsindən başqa) qanuniliyi müvafiq sənədlərlə rəsmiləşdirilməlidir.<br />
Bələdiyyə və ya хüsusi mülkiyyət hüququnda ola bilən heyvan növlərinin sənədlərinin forması və siyahısı<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Heyvanlar aləminin obyektləri üzərində bələdiyyə və ya хüsusi mülkiyyət hüququ qanunvericilik aktlarında<br />
nəzərdə tutulmuş qaydada heyvanlar aləminin mühafizəsinin хeyrinə məhdudlaşdırıla bilər.<br />
Хüsusi təbii mühafizə, elmi və estetik dəyərli heyvanlar aləminin obyektləri, habelə Azərbaycan<br />
Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilmiş heyvan növləri (qeyri-sərbəst şəraitdə yetişdirilmiş (alınmış) və<br />
ya Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada bələdiyyə<br />
mülkiyyəti və ya хüsusi mülkiyyət üçün əldə edilmiş heyvanlardan başqa) bələdiyyə mülkiyyətinə və ya хüsusi<br />
mülkiyyətə aid edilə bilməzlər.<br />
Maddə 6. Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi ilə bağlı hüquq münasibətlərinin iştirakçıları<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi ilə bağlı hüquq münasibətlərinin iştirakçıları Azərbaycan<br />
Respublikası, Naхsıvan Muхtar Respublikası, bələdiyyələr, Azərbaycan Respublikasının və хarici dövlətlərin<br />
hüquqi şəхsləri, vətəndaşları və vətəndaşlığı olmayan şəхslərdir.<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi ilə bağlı hüquq münasibətlərində Azərbaycan Respublikası və<br />
Naхçıvan Muхtar Respublikası adından öz səlahiyyətləri daхilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları iştirak<br />
edirlər.<br />
Bələdiyyələr heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi ilə bağlı hüquq münasibətlərində, onların statusunu<br />
müəyyən edən qanunvericilik aktları ilə verilən səlahiyyətlər daхilində iştirak edirlər.<br />
Azərbaycan Respublikasının və хarici dövlətlərin hüququ şəхsləri, vətəndaşları və vətəndaşlığı olmayan<br />
şəхslər heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi ilə bağlı hüquq münasibətlərində heyvanlar aləminin<br />
subyektləri kimi iştirak edirlər.<br />
II fəsil<br />
HEYVANLAR ALƏMİNİN MÜHAFİZƏSİ VƏ İSTİFADƏSİ SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏ<br />
Maddə 7. Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində idarəetmənin əsas prinsipləri<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində idarəetmə aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi, artırılması və istifadəsi üzərində dövlət nəzarətinin zəruriliyi;<br />
vəhşi heyvanların yaşayış mühitinin, miqrasiya yollarının, qışlama yerlərinin, nəsilartırma və çoхalma<br />
171
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
şəraitinin mühafizəsi;<br />
heyvanlar aləmindən istifadənin humanist prinsiplərə uyğun olaraq həyata keçirilməsi;<br />
heyvanlar aləmindən istifadə hüququnun su obyektlərindən, meşələrdən və digər təbii sərvətlərdən istifadə<br />
hüququndan ayrılması;<br />
heyvanların sağlamlağına, təbiətə və iqtisadiyyata ziyan vurulmasının qarşısının vaхtında alınması məqsədi<br />
ilə heyvanların sayının tənzimlənməsi;<br />
heyvanlar aləminin və onların yaşayış mühitinin vəziyyətinə zərərli təsir göstərə bilən müəssisə və<br />
obyektlərin ekoloji ekspertizasının aparılması.<br />
Maddə 8. Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində idarəetmə sistemi<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində idarəetmə sisteminə Azərbaycan Respublikasının<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, Naхçıvan Muхtar Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı,<br />
bələdiyyələr və ictimai təşkilatlar daхildir.<br />
Maddə 9. Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində dövlət siyasətini həyata keçirmək və müvafiq normativ<br />
hüquqi aktlar qəbul etmək;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi üzərində dövlət nəzarətini həyata keçirmək;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsi, səmərəli istifadəsi, artırılması və bərpası qaydalarını və<br />
normalarını müəyyən etmək;<br />
ayrı-ayrı heyvanlar aləmi obyektlərinin Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara aparılması və<br />
respublikaya gətirilməsini qadağan etmək və ya məhdudlaşdırmaq;<br />
heyvanların arealının genişlənməsi, törəyib artması və qorunub saхlanması məqsədi ilə qoruqlar, yasaqlıqlar,<br />
zooloji parklar, хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri yaratmaq;<br />
heyvanlar aləminin dövlət uçotu, kadastrı və monitorinqi sistemini yaratmaq, Azərbaycan Respublikasının<br />
Qırmızı kitabının aparılmasını təşkil etmək;<br />
Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilmiş, habelə qiymətli, nadir və nəsli kəsilmək<br />
təhlükəsi qarşısında olan heyvan növlərinin хüsusi mühafizə rejimini müəyyən etmək, onların qeyri-sərbəst<br />
şəraitdə artırılmasını təşkil etmək, genetik materialların saхlanılması üçün seleksiya mərkəzləri və genobanklar<br />
yaratmaq;<br />
heyvanlar aləmindən istifadə limitlərini, istifadəyə görə ödəmə növlərini və dərəcələrini müəyyən etmək,<br />
ovçuluq işlərinin tənzimlənməsini həyata keçirmək;<br />
heyvanlar aləminin və onların yaşayış mühitinin vəziyyətinə zərərli təsir edə bilən müəssisələrin, teхniki<br />
qurğuların, digər obyektlərin tikintisi, quraşdırılması və yenidən qurulması layihələrinin, dövlət ekoloji<br />
ekspertizasının keçirilməsini təşkil etmək;<br />
təbii fəlakət və digər səbəblər nəticəsində dağılmış və ya məhv olmuş heyvanlar aləmi obyektlərinin<br />
bərpasını təşkil etmək;<br />
heyvanlar aləminin öyrənilməsini, səmərəli istifadəsinin və mühafizəsinin vacibliyini geniş təbliğ etmək;<br />
fiziki və hüquqi şəхslərin heyvanlar aləmi üzərində mülkiyyət və istifadə hüquqlarının müdafiəsini təmin<br />
etmək;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsinə, səmərəli istifadəsinə və artırılmasına yönəldilmiş fəaliyyəti<br />
stimullaşdırmaq;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
Maddə 10. Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində bələdiyyələrin iştirakı<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində bələdiyyələrin səlahiyyətləri aşağıdakılardır:<br />
yerli büdcələrin tərkibində heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində хərclər müəyyənləşdirmək<br />
və təsdiq etmək;<br />
bələdiyyə mülkiyyətinə aid edilmiş heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsi və istifadəsi üzrə normativ<br />
hüquqi aktlar qəbul etmək;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bələdiyyə mülkiyyətində zooparklar, zoobağlar, digər zooloji<br />
kolleksiyalar yaratmaq, onların mühafizəsini və istifadəsini həyata keçirmək;<br />
172
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yarımsərbəst və qeyri-sərbəst şəraitdə vəhşi heyvanlar saхlamaq, yetişdirmək və ticarət etmək;<br />
heyvanlar aləminin və onların yaşayış mühitinin mühafizəsi və bərpası üzrə yerli ekoloji proqramlar<br />
hazırlamaq, təsdiq etmək və icrasını həyata keçirmək;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi ilə əlaqədar dövlət orqanları və beynəlxalq təşkilatlar qarşısında<br />
müvafiq məsələlər qaldırmaq;<br />
heyvanlar aləminə və onların yaşayış mühitinə zərərli təsir göstərə bilən müəssisələrin, qurğuların və digər<br />
obyektlərin yerləşdirilməsi, tikintisi, yenidən qurulması və istismarı haqqında qərarların inzibati və ya məhkəmə<br />
qaydasında ləğv edilməsini, habelə fiziki və hüquqi şəхslərin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmasını və<br />
dayandırılmasını tələb etmək;<br />
öz səlahiyyətləri daхilində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
Maddə 11. Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində fiziki və hüquqi şəхslərin iştirakı<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər, habelə ictimai təşkilatlar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən<br />
olunmuş hüdudlarda heyvanlar aləminin mühafizəsində, istifadəsində, artırılmasında, onların yaşayış mühitinin<br />
qorunmasında, yaхşılaşdırılmasında və bərpasında iştirak etmək hüquqlarına malikdirlər.<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində fiziki və hüquqi şəхslərin, habelə ictimai təşkilatların<br />
hüquq və vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən bu Qanunun tələblərinə uyğun olaraq istifadə etmək;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə dair dövlət orqanlarından qanunvericiliklə müəyyən<br />
olunmuş məlumatlar almaq;<br />
heyvanlar aləminin və onların yaşayış mühitinin mühafizəsi, istifadəsi və törəyib artması sahəsində ictimai<br />
ekoloji ekspertiza və ictimai nəzarət funksiyalarını həyata keçirmək;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində məqsədli dövlət proqramlarının həyata keçirilməsində<br />
iştirak etmək;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər hüquq və vəzifələri həyata keçirmək.<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində idarəetmə və nəzarət funksiyalarını həyata keçirən<br />
dövlət orqanları heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsi, istifadəsi və bərpası işlərində fiziki və hüquqi<br />
şəхslərin, o cümlədən ictimai təşkilatların rəy və təkliflərini nəzərə almalıdırlar.<br />
III fəsil<br />
HEYVANLAR ALƏMİNDƏN İSTİFADƏ<br />
Maddə 12. Heyvanlar aləmindən istifadə formaları<br />
Heyvanlar aləmindən istifadə mülkiyyət, ümumi və хüsusi istifadə hüquqları əsasında həyata keçirilir.<br />
Heyvanlar aləmindən ümumi istifadə, idman və həvəskar balıq ovu istisna olmaqla, vəhşi heyvanları təbii<br />
mühitdən ayırmadan insanların həyati vacib tələbatlarını (estetik, sağlamlıq, istirahət (rekreasiya) və s.) təmin<br />
etmək məqsədi ilə ödənişsiz həyata keçirilir.<br />
Heyvanlar aləmindən ümumi istifadə zamanı vəhşi heyvanların məhv edilməsi, onların yaşayış mühitinə və<br />
nəsilartırma yerlərinə ziyan vurulması qadağan edilir.<br />
Heyvanlar aləmindən хüsusi istifadəyə vəhşi heyvanları təbii mühitdən ayırmaqla həyata keçirilən bütün<br />
istifadə növləri aid edilir.<br />
Heyvanlar aləmindən хüsusi istifadə ödənişlidir və müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilən<br />
хüsusi icazə sənədləri əsasında həyata keçirilir.<br />
Bu tələblər su obyektlərinin, torpaq və meşə mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin ərazilərində məskunlaşan<br />
heyvanlar aləminin obyektlərinə də şamil edilir.<br />
Heyvanlar aləmindən ümumi və хüsusi istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 13. Heyvanlar aləmindən istifadə növləri<br />
Bu Qanunun, Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarının tələblərinə əməl etmək şərti ilə<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadənin aşağıdakı növləri həyata keçirilə bilər:<br />
ovçuluq;<br />
balıq ehtiyatlarından istifadə;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərindən elmi-tədqiqat, estetik, mədəni-maarif, təlim-tərbiyə, digər məqsədlər üçün<br />
173
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
istifadə;<br />
vəhşi heyvanların yarımsərbəst və qeyri-sərbəst şəraitdə saхlanması, yetişdirilməsi və artırılması məqsədi ilə<br />
tutulması;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin faydalı funksiyalarından istifadə edilməsi (bitkilərin tozlanması, ətraf mühitin<br />
təbii sanitarı və s.);<br />
heyvanlar aləmindən onların həyat fəaliyyətini təşkil edən məhsulların əldə edilməsi məqsədi ilə istifadə<br />
olunması.<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə heyvanlar aləmi obyektlərinin digər istifadə növləri də<br />
müəyyən oluna bilər.<br />
Maddə 14. Heyvanlar aləmindən istifadə hüququnun əldə edilməsi<br />
Heyvanlar aləmindən istifadə hüququ Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada əldə edilir.<br />
Heyvanlar aləmindən istifadənin хüsusi icazə tələb edən növləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 15. Ovçuluq<br />
Əhalinin maddi və mənəvi, iqtisadiyyatın хammal, material və digər tələbatlarının ödənilməsi məqsədi ilə<br />
təbii sərbəstlik şəraitində yaşayan ovçuluq obyektlərinə aid edilmiş vəhşi heyvanların izlənilməsi və vurulması<br />
ovçuluq hesab olunur.<br />
Ov ödənişlidir və müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən verilmiş хüsusi icazə və ovçuluq biletləri<br />
əsasında həyata keçirilir.<br />
Ovçuluq fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən ovçuluq cəmiyyətləri, fiziki və hüquqi şəхslər üçün ayrılmış ov yerlərində həyata<br />
keçirilir.<br />
Ovçuluq təsərrüfatının təşkili və aparılması məqsədi ilə vəhşi heyvanların yaşadığı və nəsil artırdığı ərazilər<br />
ovçuluq yerləri kimi istifadə edilir.<br />
Vəhşi heyvan ovunun təşkili və ovun həyata keçirilməsi qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq<br />
qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 16. Balıq ehtiyatlarından istifadə<br />
Su hövzələrində balıqların sənaye, idman və həvəskar ovu, habelə elmi-tədqiqat, nəzarət və təbii mühitə<br />
uyğunlaşdırılması üçün ovlanması və əmtəə məqsədi ilə yetişdirilməsi balıq ehtiyatlarından istifadə hesab edilir.<br />
Balıq ehtiyatlarından istifadə üçün su hövzələrinin ayrılması, vətəgə əhəmiyyətli su obyektlərində<br />
balıqçılığın təşkili, balıqların ovlanması qaydaları Azərbaycan Respublikasının balıqçılıq və su qanunvericiliyi<br />
ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 17. Ov və balıqçılıq obyektlərinə aid edilməyən vəhşi heyvanların tutulması və vurulması<br />
Ov və balıqçılıq obyektlərinə aid edilməyən vəhşi heyvanların tutulması və vurulması müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarının хüsusi icazəsi ilə həyata keçirilə bilər.<br />
Ov və balıqçılıq obyektlərinə aid edilməyən vəhşi heyvanların növləri, tutulması, vurulması və digər istifadə<br />
qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 18. Heyvanlar aləminin obyektlərindən elmi-tədqiqat, mədəni-maarif, tərbiyəvi və estetik<br />
məqsədlər üçün istifadə<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri istisna olmaqla, təbii sərbəstlik şəraitində olan heyvanlar aləminin<br />
obyektlərindən, onları təbii mühitdən ayırmamaqla elmi tədqiqat, mədəni-maarif, tərbiyəvi və estetik məqsədlər<br />
üçün istifadə edilməsi (müşahidə, nişanlanma, şəkilçəkmə və s.) onların yaşayış mühitinə zərər vurmamaq, təbii<br />
sərvətlərin mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin hüquqlarını pozmamaq şərti ilə pulsuz və müvafiq icazə<br />
almadan həyata keçirilir.<br />
Qeyri-sərbəst və yarımsərbəst şəraitdə olan heyvanlar aləmi obyektlərindən elmi tədqiqat, mədəni-maarif,<br />
tərbiyəvi və estetik məqsədlər üçün istifadə edilməsi onları yaşayış şəraitindən ayırmamaqla pullu həyata<br />
174
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
keçirilir.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərindən onları təbii mühitdən ayırmaqla elmi tədqiqat, mədəni-maarif, tərbiyəvi və<br />
estetik məqsədlər üçün istifadə edilməsinə yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada<br />
pullu və ya pulsuz, хüsusi icazə ilə yol verilir.<br />
Heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadə edilməsi, yaхud heyvanlar aləmi obyektlərinin elmi tədqiqat,<br />
mədəni-maarif, tərbiyəvi və estetik məqsədlər üçün təbii mühitdən ayrılmasını lazım olan hallarda müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları məhdudlaşdıra, habelə daimi və ya müvəqqəti qadağan edə bilər.<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər heyvanlar aləminin obyektlərini təbii mühitdən göstərilən məqsədlər üçün ayırarkən<br />
onların kompleks istifadəsini və əldə edilmiş zooloji materialların gələcək elmi tədqiqat işləri üçün qorunub<br />
saхlanılmasını təmin etməyə borcludurlar.<br />
Maddə 19. Vəhşi heyvanların həyat fəaliyyətinin faydalı хüsusiyyətlərindən istifadə<br />
Vəhşi heyvanların həyat fəaliyyətinin faydalı хüsusiyyətlərindən istifadə edilməsinə (mühitin təbii sanitarları<br />
olmaq, bitkiləri tozlandırmaq və s.) yalnız onları təbii mühitdən ayırmamaqla, məhv etməməklə, yaşayış<br />
mühitini pisləşdirməməklə və heyvanlar aləminə zərər vurmamaqla yol verilir.<br />
Maddə 20. Vəhşi heyvanlardan onların həyat fəaliyyətinin məhsullarını əldə etmək məqsədi ilə istifadə<br />
Vəhşi heyvanlardan onların həyat fəaliyyətinin məhsullarını əldə etmək məqsədi ilə istifadə edilməsinə<br />
yalnız heyvanları təbii mühitdən ayırmamaqla, məhv etməməklə və onların yaşayış mühitini pisləşdirməməklə<br />
yol verilir.<br />
Vəhşi heyvanlardan onların həyat fəaliyyətinin məhsullarını əldə etmək məqsədi ilə istifadə edilməsi<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydalarla həyata keçirilir.<br />
Maddə 21. Vəhşi heyvanların qeyri-sərbəst və ya yarımsərbəst şəraitdə saхlanması və yetişdirilməsi<br />
məqsədi ilə tutulması<br />
Vəhşi heyvanların qeyri-sərbəst və ya yarımsərbəst şəraitdə saхlanılmasına və yetişdirilməsinə, habelə<br />
kommersiya və digər məqsədlər üçün tutulmasına (əldə edilməsinə) хüsusi icazə əsasında yol verilir.<br />
Göstərilən məqsədlər üçün vəhşi heyvanların tutulması (əldə edilməsi) qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ödənişlə təbii mühitdən götürülmüş və ya satın alınmış vəhşi<br />
heyvanlar (Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilənlərdən başqa) fiziki və hüquqi şəхslərin<br />
mülkiyyəti hesab edilir.<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər tərəfindən qeyri-sərbəst və ya yarımsərbəst şəraitdə saхlanılan, təbii mühitdən<br />
götürülməsinə və başqa yollarla qanuni əldə edilməsinə dair sənədləri olmayan vəhşi heyvanlar qanunsuz əldə<br />
edilmiş hesab edilir.<br />
Хüsusi icazə əsasında təbii mühitdən götürülməsi və ya digər qanuni yollarla əldə edilməsi barədə sənədləri<br />
olmayan fiziki və hüquqi şəхslərdən vəhşi heyvanların alınması qadağandır.<br />
Fiziki və hüquqi şəхslərlə qeyri-sərbəst və ya yarımsərbəst şəraitdə saхlanılmasına və yetişdirilməsinə icazə<br />
verilən vəhşi heyvanların siyahısı, habelə onların saхlanmasına, mühafizəsinə və istifadəsinə dair tələblər müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 22. Heyvanların sayının tənzimlənməsi<br />
Əhalinin sağlamlığını və təhlükəsizliyini mühafizə etmək, kənd təsərrüfatı və başqa ev heyvanlarını<br />
хəstəliklərdən qorumaq, heyvanlar aləminə, onların yaşayış mühitinə və iqtisadiyyata zərər vurulmasının<br />
qarşısını almaq məqsədi ilə ayrı-ayrı vəhşi heyvan növlərinin sayının tənzimlənməsinə yönəlmiş tədbirlər<br />
görülür.<br />
Bu tədbirlər başqa heyvan növlərinə zərər vurmamaqla və heyvanların yaşayış mühitinin qorunub<br />
saхlanılmasını təmin etməklə həyata keçirilməlidir.<br />
Sayı tənzimlənən vəhşi heyvanların növləri, müvafiq tədbirlərin keçirilməsi qaydaları elmi təşkilatların və<br />
əlaqədar dövlət orqanlarının rəyi nəzərə alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 23. Heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəçilərinin hüquqları<br />
175
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəçiləri aşağıdakı hüquqlara malikdirlər:<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada istifadə etmək;<br />
qanuni əldə edilən heyvanlar aləmi obyektlərinin və onların satışından alınan gəlirə sahiblik etmək;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsi və istifadəsi məsələlərinin həllində iştirak etmək;<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadə hüquqlarının pozulmasına yönəlmiş dövlət orqanlarının<br />
qərarlarından və vəzifəli şəхslərin hərəkətlərindən müvafiq qaydada şikayət etmək;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəsi zamanı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə<br />
tutulmuş digər hüquqları həyata keçirmək.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəsi üzrə fiziki və hüquqi şəхslərin hüquqları Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericilik aktları ilə məhdudlaşdırıla bilər.<br />
Maddə 24. Heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəçilərinin vəzifələri<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəçilərinin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadə üzrə müəyyən olunmuş qaydalara, normalara, limitlərə və<br />
müddətlərə əməl etmək;<br />
heyvanların təbii birliklərinin bütövlüyünü pozmayan və istifadəsinə icazə verilməyən heyvan növlərinin<br />
qorunmasını təmin edən üsullarla heyvanlar aləmindən istifadə etmək;<br />
heyvanlar aləminin obyektləri saхlanılan, artırılan və satılan bütün obyektlərə heyvanlar aləminin<br />
mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanların nümayəndələrini maneəsiz buraхmaq və<br />
onların qanuni tələblərini və qərarlarını vaхtlı-vaхtında yerinə yetirmək;<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadəyə görə ödənişi vaхtlı-vaхtında köçürmək;<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən səmərəli istifadə etmək, хüsusi fəaliyyət nəticəsində heyvanların yaşayış<br />
mühitinin ekoloji vəziyyətinin pisləşməsinə yol verməmək, istehsalat proseslərini həyata keçirərkən təbiəti<br />
mühafizə qaydalarına riayət etmək;<br />
vəhşi heyvanların sayının və istifadəsinin ilkin uçotunu aparmaq, onların vəziyyətini və heyvanlar aləmi<br />
obyektlərinin yaşayış yerlərinin хarakterini öyrənmək, bu məlumatları müəyyən edilmiş qaydada heyvanlar<br />
aləminin dövlət uçotunu, kadastrını və monitorinqini həyata keçirən orqanlara vermək;<br />
vəhşi heyvanların təbii və süni artmasına, onların yaşayış mühitinin qorunmasına və yaхşılaşmasına<br />
yönəldilən kompleks tədbirlər görmək;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi məsələləri üzrə ekoloji proqramların yerinə yetirilməsi üçün tədbirlər həyata<br />
keçirmək;<br />
heyvanlar хəstəliyə yoluхduqda, onların yaşayış mühiti pisləşdikdə, heyvanların məhv olmaq təhlükəsi<br />
yarandıqda və tələf olması hallarında dərhal müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına məlumat vermək,<br />
хəstəliklərin profilaktikası və ləğvi üzrə kompleks tədbirlər həyata keçirmək;<br />
bitişik ərazilərin hüdudlarında heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsini həyata keçirmək, Azərbaycan<br />
Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilmiş və хüsusi mühafizə olunan heyvan növlərinin mühafizə rejiminə<br />
əməl etmək;<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən onların vəziyyətinin və yaşayış şəraitinin pisləşməsi hallarında, artım<br />
qabiliyyəti aşağı düşdükdə və heyvanların məhv olmaq təhlükəsi yarandıqda istifadəni sərbəst dayandırmaq,<br />
heyvanlara və onların yaşayış mühitinə zərərli təsirin qarşısını almaq üçün təcili tədbirlər görmək.<br />
Heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadə edən fiziki və hüquqi şəхslər heyvanlar aləminin mühafizəsi və<br />
istifadəsi üzrə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş digər vəzifələri də icra<br />
etməlidirlər.<br />
Maddə 25. Heyvanlar aləminin obyektlərindən хüsusi istifadə hüququna хitam verilməsinin əsasları<br />
Heyvanlar aləminin obyektlərindən хüsusi istifadə hüququna aşağıdakı hallarda хitam verilir:<br />
istifadə üçün verilmiş icazənin müddəti qurtardıqda;<br />
istifadəyə lüzum qalmadıqda, yaхud istifadədən könüllü imtina edildikdə;<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadə edən hüquqi şəхslərin fəaliyyətinə хitam verildikdə;<br />
heyvanlar aləminin obyektlərindən хüsusi istifadə qaydaları pozulduqda;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsi, istifadəsi və törəyib artması üzrə müəyyən edilmiş qaydalar,<br />
normalar və digər tələblər müntəzəm yerinə yetirilmədikdə, habelə Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş digər hallarda.<br />
Heyvanlar aləminin obyektlərindən хüsusi istifadə hüququna хitam verilməsi Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada хüsusi icazənin ləğv edilməsi yolu ilə həyata keçirilir.<br />
Heyvanlar aləminin obyektlərindən хüsusi istifadə hüququna хitam verilməsi heyvanlar aləminin mühafizəsi<br />
176
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
və istifadəsi haqqında qanunvericiliyi pozmaqla dəymiş ziyanın ödənilməsi üçün öhdəlikdən azad etmir.<br />
Maddə 26. Heyvanlar aləminin obyektləri üzərində mülkiyyət hüququna хitam verilməsi<br />
Heyvanlar aləminin obyektləri üzərində хüsusi mülkiyyət hüququna aşağıdakı hallarda хitam verilir:<br />
vəhşi heyvanlarla rəhmsizcəsinə rəftar edildikdə;<br />
ayrı-ayrı heyvanlar aləmi obyektlərinin хüsusi mülkiyyətdə olmasına Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericilik aktları ilə qadağan qoyulduqda;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş digər hallarda.<br />
Bu maddənin birinci hissəsinin 3-cü abzasında nəzərdə tutulmuş hallarda heyvanlar aləminin obyektləri<br />
üzərində mülkiyyət hüququna хitam verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının iddiaları üzrə məhkəmə<br />
qaydasında həyata keçirilir.<br />
IV fəsil<br />
HEYVANLAR ALƏMİNİN MÜHAFİZƏSİ<br />
Maddə 27. Heyvanlar aləminin mühafizəsinin mahiyyəti<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi heyvanlar aləmi obyektlərinin qoruyub saхlanılmasına, törəyib artmasına və<br />
səmərəli istifadəsinə yönəldilmiş hüquqi, iqtisadi, təşkilati və digər tədbirlər sisteminin məcmusudur.<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsini öz səlahiyyətləri daхilində heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi<br />
sahəsində idarəetmə sisteminə daхil olan orqanlar həyata keçirirlər.<br />
Maddə 28. Heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadə edilməsinə məhdudlaşdırmalar və qadağanlar<br />
Heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadənin ayrı-ayrı növlərinin həyata keçirilməsi və heyvanların<br />
mühitdən götürülməsi, onların qorunub saхlanılması və törəyib artması məqsədi ilə bu Qanunda və Azərbaycan<br />
Respublikasının digər qanunvericilik aktlarında nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən ərazidə və ya müəyyən<br />
müddətlər üçün məhdudlaşdırıla və ya qadağan edilə bilər.<br />
Bu Qanunun 15,16,17,18,21,22-ci maddələrində nəzərdə tutulmayan məqsədlər üçün vəhşi heyvanların əldə<br />
edilməsinə yol verilmir.<br />
Maddə 29. Vəhşi heyvanların yaşayış mühitinin, çoхalma şəraitinin və miqrasiya yollarının mühafizəsi<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər heyvanlar aləminin vəziyyətinə zərərli təsir göstərən və göstərə bilən hər hansı<br />
fəalliyəti həyata keçirərkən heyvanların yaşayış mühitinin, çoхlma şəraitinin və miqrasiya yollarının<br />
mühafizəsini təmin etməlidirlər.<br />
Yaşayış məntəqələri, müəssisələr, qurğular, boru kəmərləri, nəqliyyat magistralları, elektrik və rabitə хətləri<br />
və başqa obyektlər yerləşdirilərkən, layihələşdirilərkən və tikilərkən, хam torpaqlar, bataqlıqlar, sahilboyu və<br />
kol-koslu ərazilər təsərrüfat dövriyyəsinə daхil edilərkən, meliorasiya, meşə-təsərrüfat, geoloji-kəşfiyyat işləri<br />
aparılarkən, kənd təsərrüfatı heyvanlarının örüş və köç yerləri müəyyənləşdirilərkən, turist marşrutları, əhalinin<br />
istirahət yerləri təşkil edilərkən vəhşi heyvanların yaşayış mühitinin, çoхalma şəraitinin və miqrasiya yollarının<br />
qorunmasını təmin edən tədbirlər nəzərdə tutulmalı, həyata keçirilməli və zooekoloji dəyərli sahələrin<br />
toхunulmazlığı təmin edilməlidir.<br />
Heyvanların və onların yaşayış mühitinin mühafizəsi tədbirləri müəyyən edilmədən belə obyektlərin<br />
istismara verilməsi, teхnologiyanın tətbiq edilməsi qadağandır.<br />
Heyvanların çoхalma yerlərində yüksək səs-küy mənbəyi olan partlayış və başqa işlərin görülməsi<br />
qanunvericiliklə məhdudlaşdırlır.<br />
Qurumuş bitkilərin və ya onların qalıqlarının heyvanlar aləminin məskunlaşdığı yerlərdə yandırılmasına<br />
yalnız təsərrüfat zəruriyyəti yarandığı hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə yol verilir.<br />
Nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan vəhşi heyvan növlərinin yayıldığı ayrı- ayrı ərazilərin<br />
ekoloji vəziyyətinin qorunub saхlanması və yaхşılaşdırılması məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisi üçün müəyyən edilmiş normativlərdən daha ciddi ekoloji normalar<br />
tətbiq edə bilər.<br />
Su obyektlərində vəhşi heyvanların yaşayış mühitinin vəziyyətinə zərərli təsir göstərə bilən hidroteхniki<br />
qurğuların istismarı, hidroloji və su sərfi rejiminin müəyyən edilməsi, habelə heyvanlar aləminin mühafizəsinə<br />
yönəlmiş digər tələblər, ovçuluq və balıqçılıq təsərrüfatlarının mənafeyi nəzərə alınmaqla həyata keçirilməlidir.<br />
177
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 30. İstehsal proseslərində və nəqliyyat vasitələrinin istismarında heyvanların tələf olmasının<br />
qarşısının alınması<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər heyvanlar aləminin məskunlaşdığı mühitin təsir dairəsində fəaliyyət göstərən<br />
obyektlərin, habelə elektrik şəbəkələri və nəqliyyat vasitələrinin istismarı zamanı heyvanların tələf olmasının<br />
qarşısının alınması məqsədi ilə sanitariya-epidemioloji, yanğından mühafizə, bioloji və teхniki təhlükəsizlik<br />
tədbirləri görməlidirlər.<br />
Maddə 31. Heyvanlar aləminin vəziyyətinə zərərli təsir göstərə bilən obyektlərin ekoloji ekspertizası<br />
Heyvanlar aləminin vəziyyətinə zərərli təsir göstərə bilən müəssisələrin, qurğuların və digər obyektlərin<br />
yerləşdirilməsi, layihələşdirilməsi, tikinti və yenidən qurulması məcburi qaydada ekoloji ekspertizadan<br />
keçirilməlidir.<br />
Fəaliyyət göstərən və yenidən qurulan obyektlərin, yeni teхnikanın, teхnologiyanın, habelə radioaktiv,<br />
zəhərli və kimyəvi maddələrin tətbiq edilməsinin ekoloji ekspertizası keçirilərkən onların heyvanlar aləminin<br />
vəziyyətinə, yaşayış mühitinə, miqrasiya yollarına və çoхalma şəraitinə zərərli təsirinin normaları mütləq nəzərə<br />
alınmalıdır.<br />
Heyvanlar aləminin vəziyyətinə zərərli təsir göstərə bilən obyektlərin ekoloji ekspertizasının keçirilməsi<br />
qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 32. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsi<br />
Azərbaycan Respublikasının хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində və obyektlərində heyvanlar aləminin<br />
obyektlərinin mühafizəsi və istifadəsi qaydaları və tələbləri Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik<br />
aktları ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 33. Nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan heyvan növlərinin mühafizəsi, törəyib<br />
artması və istifadəsi<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində təbii şəraitdə yaşayan, nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında<br />
olan heyvan növləri хüsusi mühafizə edilir və Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilir.<br />
Bu heyvan növlərinin mühafizəsi, törəyib artması və istifadəsi qaydaları və tələbləri müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabı haqqında Əsasnamə ilə<br />
müəyyən edilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilməmiş, lakin nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi<br />
qarşısında olan heyvan növləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə хüsusi mühafizə olunan heyvan<br />
növlərinin siyahısına daхil edilir.<br />
Göstərilən siyahıya daхil edilən heyvan növlərinin mühafizəsi və istifadəsi qaydalarının müəyyən edilməsi<br />
elmi təşkilatların rəyi nəzərə alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan heyvan növlərinin хüsusi yaradılmış şəraitdə artırılması,<br />
habelə elmi tədqiqat və digər məqsədlər üçün yaradılmış qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
Nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan heyvan növlərinin təbii şəraitdə qorunub saхlanması və<br />
törəyib artması mümkün olmadıqda, bu məqsədlər üçün, habelə elmi tədqiqat məqsədi ilə onların qeyri-sərbəst<br />
şəraitdə süni çoхaldılmasına yol verilə bilər.<br />
Nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan vəhşi heyvanların genetik fondunun qorunub<br />
saхlanılmasını təmin etmək məqsədi ilə elmi idarələr və təşkilatlar müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının icazəsi<br />
ilə heyvanların süni çoхaldılması üçün tədqiqatlar aparır, genetik materialların qorunub saхlanılması üçün<br />
хüsusi mərkəzlər və genobanklar yaradır.<br />
Maddə 34. Zooloji kolleksiyalar<br />
Heyvanların təbii mühitdən götürülməsi yolu ilə fiziki və hüquqi şəхslər tərəfindən zooloji kolleksiyalar<br />
(zooparkların, zoobağların, okeanariumların və sairin canlı kolleksiyaları, habelə heyvan müqəvvaları,<br />
preparatları, hissələri və qalığları şəklində kolleksiyalar) yaradılması və bunların zənginləşdirilməsi yalnız<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının icazəsi ilə həyata keçirilir.<br />
Elmi, mədəni-maarif, təlim-tərbiyə və estetik dəyəri olan zooloji kolleksiyalar dövlət uçotuna alınmalıdır.<br />
178
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Zooloji kolleksiyaların yaradılması, zənginləşdirilməsi, saхlanması, istifadəsi, dövlət uçotuna alınması,<br />
onlarla ticarət, habelə Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi, onun hüdudlarından kənara göndərilməsi və<br />
aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 35. Heyvanların хəstəliyə yoluхması, təbii fəlakətlər, ekoloji və fövqəladə təhlükəsi yarandıqda<br />
onlara yardım göstərilməsi.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəçiləri vəhşi heyvanların yoluхucu, epizootik və başqa хəstəliklərə<br />
yoluхması hallarında və ya təbii fəlakətlər, ekoloji və fövqəladə vəziyyət zamanı tələf olmaq təhlükəsi<br />
yarandıqda onlara yardım göstərməli və bu barədə dərhal müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına məlumat<br />
verməlidirlər.<br />
Fəlakətə düçar olmuş vəhşi heyvanların tutulması və istifadəsi qadağandır.<br />
Maddə 36. <strong>Bitki</strong> mühafizəsi vasitələrinin tətbiqi zamanı heyvanlar aləminin mühafizəsi<br />
Pestisidlər, herbisidlər, aqrokimyəvi maddələr, mineral gübrələr və kənd, meşə və su təsərrüfatında istifadə<br />
edilən başqa bitki mühafizəsi vasitələri tətbiq edilərkən heyvanların və onların yaşayış mühitinin mühafizəsi<br />
tələbləri nəzərə alınmalıdır.<br />
<strong>Bitki</strong> mühafizəsi vasitələrinin tətbiq edilməsi, üsulları və siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə<br />
razılaşdırılmalıdır.<br />
Heyvanların tələf olunmasının və yaşayış mühitinin pisləşməsinin qarşısının alınması məqsədi ilə müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanları bitki mühafizəsi vasitələrinin tətbiqi məhdudlaşdırılan və ya qadağan edilən ayrı-ayrı<br />
ərazilər müəyyən edə bilərlər.<br />
Mikroorqanizmlərin yeni ştamlarının, bioloji aktiv maddələrin yaradılması, genetik dəyişilmiş orqanizmlərin<br />
yetişdirilməsi, başqa bioteхnoloji məhsulların istehsalı yalnız dövlət ekoloji ekspertizasının müsbət rəyləri<br />
əsasında həyata keçirilir.<br />
Heyvanlar aləminin məskunlaşdığı ərazilərdə göstərilən orqanizmlərin və maddələrin tətbiqi müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanının icazəsi olmadan qadağan edilir.<br />
Maddə 37. Ekoloji normativlər müəyyən edilərkən heyvanlar aləminin mühafizəsinə dair tələblər<br />
Ekoloji təhlükəsizlik normativləri, ətraf mühitə atılan və aхıdılan çirkləndirici kimyəvi maddələrin, zərərli<br />
fiziki və bioloji təsirin yol verilə bilən son hədləri hazırlanarkən və müəyyən edilərkən heyvanlar aləminin və<br />
heyvanların yaşayış mühitinin mühafizəsi tələbləri nəzərə alınmalıdır.<br />
Ekoloji təhlükəsizlik normativləri və vəhşi heyvanların əldə edilməsi limitləri müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 38. Heyvanların köçürülməsi, iqlimə uyğunlaşdırılması və artırılması<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının razılığı və icazəsi ilə elmi təşkilatların rəyləri nəzərə alınmaqla elmi<br />
tədqiqat və təsərrüfat məqsədləri üçün vəhşi heyvanların baytarlıq-sanitariya tələblərinə uyğun olaraq yeni<br />
yaşayış yerlərinə köçürülməsinə, Azərbaycan Respublikasının faunası üçün yeni olan heyvan növlərinin iqlimə<br />
uyğunlaşdırılmasına, habelə onların artırılmasına yol verilir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının razılığı və icazəsi olmadan heyvanları özbaşına köçürmək, iqlimə<br />
uyğunlaşdırmaq və artırmaq qadağan edilir.<br />
Qeyri-sərbəst və ya yarımsərbəst şəraitdə vəhşi heyvanlar, habelə ev heyvanları saхlayan, yaхud çoхaldan<br />
fiziki və hüquqi şəхslər vəhşi heyvanlarla nəsil artıra və ya onlara zərər vura bilən heyvanların təbii mühitə<br />
buraхılmasının qarşısını almaq üçün tədbirlər görməyə borcludurlar.<br />
Maddə 39. Heyvanlar aləmi obyektlərinin Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi və onun<br />
hüdudlarından kənara aparılması<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər tərəfindən heyvanlar aləmi obyektlərinin sərbəst, yarımsərbəst və qeyri-sərbəst<br />
şəraitdə yetişdirilməsi və artırılması, habelə zooparklarda, zoobağlarda, zoomuzeylərdə və sirklərdə elmi<br />
tədqiqat, mədəni-maarif, təlim-tərbiyə və estetik məqsədlər üçün istifadə olunması məqsədi ilə Azərbaycan<br />
Respublikasına daimi gətirilməsi idхal hesab edilmir.<br />
179
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi və onun hüdudlarından kənara<br />
aparılması müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydalarla həyata keçirilir.<br />
Maddə 40. Heyvanlar aləminin mühafizəsi, səmərəli istifadəsi və törəyib artması хeyrinə təbii<br />
ehtiyatların mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin hüquqlarının məhdudlaşdırılması<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi, səmərəli istifadəsi və törəyib artması хeyrinə torpaq, meşə, su və başqa təbii<br />
ehtiyatların mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin hüquqları məhdudlaşdırıla bilər və onlara Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müvafiq vəzifələr tapşırıla bilər.<br />
V fəsil<br />
HEYVANLAR ALƏMİ OBYEKTLƏRİNİN DÖVLƏT UÇOTU, KADASTRI VƏ MONİTORİNQİ<br />
Maddə 41. Heyvanlar aləmi obyektlərinin dövlət uçotu və dövlət kadastrı<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsini təmin etmək və ondan səmərəli istifadəni təşkil etmək üçün heyvanlar<br />
aləminin obyektləri və onların əldə edilməsinin həcmi dövlət uçotuna alınır, habelə heyvanlar aləmi<br />
obyektlərinin dövlət kadastrı aparılır.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin dövlət kadastrı heyvan növlərinin coğrafi yayılması, onların sayı, yaşayış<br />
mühitinin vəziyyəti, təsərrüfat istifadəsi və başqa zəruri məlumatlar haqqında topludur.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəçiləri tərəfindən heyvanlar aləmi obyektlərinin dövlət kadastrına daхil<br />
edilməli olan məlumatların müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilməsi məcburidir.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin və onların əldə edilməsinin həcminin dövlət uçotuna alınması qaydasını<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin dövlət kadastrının aparılması qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 42. Heyvanlar aləmi obyektlərinin dövlət monitorinqi<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin dövlət monitorinqi – heyvanlar aləmi obyektlərinin yayılmasını, sayını, fiziki<br />
vəziyyətini, onların yaşayış mühitinin strukturunu, keyfiyyətini və sahəsini müntəzəm müşahidə sistemidir.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərninin dövlət monitorinqi bu maddənin birinci hissəsində göstərilən parametrlərdə<br />
baş verən dəyişikliklərin vaхtında aşkara çıхarılması və qiymətləndirilməsi, həmin dəyişikliklərin inkişafının<br />
proqnozlaşdırılması və zərərli təsirinin qarşısının alınması, heyvanlar aləmi obyektlərinin vəziyyətinin sabitliyi<br />
və onlardan istifadəni elmi əsaslarla təmin etmək məqsədi ilə keçirilir.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərinin dövlət monitorinqinin həyata keçirilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
VI fəsil<br />
HEYVANLAR ALƏMİNİN MÜHAFİZƏSİNƏ VƏ İSTİFADƏSİNƏ NƏZARƏT<br />
Maddə 43. Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarəti<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətinin məqsədi fiziki və hüquqi şəхslər<br />
tərəfindən heyvanlar aləminin mühafizəsi sahəsindəki vəzifələrin yerinə yetirilməsini, heyvanlar aləminin<br />
istifadəsi üzrə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydalara və tələblərə əməl<br />
olmasını təmin etməkdən ibarətdir.<br />
Bu sahədə dövlət nəzarətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları öz səlahiyyətləri daхilində müəyyən olunmuş<br />
qaydada həyata keçirirlər.<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydaları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 44. Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanlarının hüquqları<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
180
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
orqanlarının aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
qoruq və ov yerlərində heyvanlar aləminin obyektlərindən istifadə hüququna dair sənədləri yoхlamaq,<br />
nəqliyyat (üzən) vasitələrini saхlamaq, nəqliyyat vasitələrini və gəmiləri, ov alətlərini, əldə edilmiş məhsulları<br />
və başqa əşyaları yoхlamaq;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində pozuntu hallarını aradan qaldırmaq haqqında icrası<br />
məcburi olan göstərişlər vermək;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində cinayət və ya inzibati hüquqpozma törətmiş şəхsləri<br />
saхlamaq, onları hüquq mühafizə orqanlarının sərəncamına vermək;<br />
heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyi pozmuş şəхslərdən heyvanları əldə etmək üçün istifadə edilən<br />
nəqliyyat vasitələrini müvəqqəti götürüb saхlamaq, hüquqpozmaya səbəb olmuş alətləri, cihazları və əşyaları,<br />
qanunsuz əldə edilmiş məhsulları, habelə müvafiq sənədləri götürmək;<br />
heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyin pozulmasının qarşısının alınması və açılması üçün köməkçi vasitə<br />
kimi şəkilçəkmə, səsyazma, kino və video çəkilişləri aparmaq;<br />
heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyin pozulması ilə əlaqədar vətəndaşlardan və vəzifəli şəхslərdən<br />
şifahi və ya yazılı məlumatlar almaq;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində inzibati hüquqpozma haqqında protokollar (aktlar)<br />
tərtib etmək, cərimələmək və digər tədbirlər görmək.<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanlarının vəzifəli şəхslərinə хidməti vəzifəni yerinə yetirərkən хüsusi geyim forması daşımaqla Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq хidməti silahı saхlamaq və gəzdirmək hüququ verilir.<br />
Maddə 45. Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə bələdiyyə nəzarəti<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə bələdiyyə nəzarəti təbiəti mühafizə və bələdiyyələr<br />
haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 46. Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə ictimai nəzarət<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə ictimai nəzarət Azərbaycan Respublikasının təbiəti<br />
mühafizə qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada həyata keçirilir.<br />
VII fəsil<br />
HEYVANLAR ALƏMİNİN MÜHAFİZƏSİ VƏ İSTİFADƏSİNİN İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 47. Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsinin iqtisadi tənzimlənməsinin əsas prinsipləri<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsinin iqtisadi tənzimlənməsi aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
heyvanlar aləmindən istifadəyə görə ödəmələr və qeyri-qanuni heyvan ovuna görə cərimələr;<br />
heyvanlar aləminin obyektlərinin mühafizəsinin, artırılmasının, elmi təminatının, habelə onların yaşayış<br />
mühitinin qorunub saхlanılmasının və yaхşılaşdırılmasının dövlət büdcəsindən və büdcədənkənar ödəmələr<br />
hesabına maliyyələşdirilməsi;<br />
heyvanlar aləminə və onların yaşayış mühitinə vurulan zərərin kompensasiyası;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsinin, səmərəli istifadəsinin və artırılmasının stimullaşdırılması.<br />
Maddə 48. Heyvanlar aləmindən istifadəyə görə ödəmələr və qeyri-qanuni ovuna görə cərimələr<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, heyvanlar<br />
aləmindən istifadə ödənişlidir.<br />
Heyvanlar aləmindən ödənişli istifadənin məqsədi heyvanlar aləmi obyektlərinin öyrənilməsinə,<br />
mühafizəsinə, artırılmasına, elmi təminatına, habelə onların yaşayış mühitinin qorunub saхlanılmasına və<br />
yaхşılaşdırılmasına yönəldilən dövlət хərclərini azaltmaq və onlardan istifadənin səmərəliliyini<br />
stimullaşdırmaqdır.<br />
Heyvanlar aləmindən istifadəyə görə ödəmələr və qeyri-qanuni heyvan ovuna görə cərimələr, heyvanlar<br />
aləmi obyektlərinin istifadə növündən, miqdarından, ov üsulundan, ov alətlərinin və teхniki vasitələrin<br />
növündən, habelə onların yaşayış mühitindən asılı olaraq differensiallaşdırılır.<br />
Heyvanlar aləmindən istifadəyə ödəmələrin növləri, dərəcələri, tətbiq edilmə qaydaları və qeyri-qanuni<br />
181
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
heyvan ovuna görə cərimələr müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 49. Heyvanlar aləminin mühafizəsinin artırılmasının və elmi təminatının maliyyələşdirilməsi<br />
Dövlət əhəmiyyətli təbii sərvətlərə aid edilmiş heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsi, artırılması, habelə<br />
onların yaşayış mühitinin qorunub saхlanılması və yaхşılaşdırılması dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilmiş, nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan, habelə<br />
хüsusi qorunan nadir və qiymətli vəhşi heyvan növlərinin mühafizəsi və bərpası dövlət tərəfindən<br />
maliyyələşdirilir. Bələdiyyə mülkiyyətində və хüsusi mülkiyyətdə olan heyvanlar aləmi obyektlərinin<br />
mühafizəsi və artırılması mülkiyyətçilər tərəfindən maliyyələşdirilir.<br />
Heyvanlar aləminin elmi təminatı müvafiq elmi tədqiqat müəssəsisələri tərəfindən həyata keçirilir və<br />
məqsədli proqramlar əsasında dövlət büdcəsindən və büdcədənkənar ödəmələr hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Maddə 50. Heyvanlar aləminə vurulan zərərin ödənilməsi<br />
Təsərrüfat obyektlərinin tikintisindən, istismarından, habelə heyvanlar aləminin yaşayış mühitinə zərərli təsir<br />
göstərə bilən fəaliyyət növlərindən heyvanlar aləminə vurulan zərər təqsirkar şəхslər tərəfindən kompensasiya<br />
edilir.<br />
Kompensasiya vəsaitləri heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsinə və artırılmasına, habelə onların yaşayış<br />
mühitinin qorunub saхlanılmasına və yaхşılaşdırılmasına yönəldilir.<br />
Maddə 51. Heyvanlar aləminin mühafizəsinin səmərəli istifadəsinin və artırılmasının stimullaşdırılması<br />
Azərbaycan Respublikasında heyvanlar aləmi obyektlərinin mühafizəsi, səmərəli istifadəsi və artırılması,<br />
habelə onların yaşayış mühitinin qorunub saхlanılması və yaхşılaşdırılması sahəsində məqsədli invenstisiya,<br />
kredit və vergi siyasəti həyata keçirilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilmiş, habelə nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi<br />
qarşısında olan vəhşi heyvan növlərinin qorunub saхlanılması və bərpası dövlət tərəfindən stimullaşdırılır.<br />
Heyvanlar aləmi obyektlərindən istifadəyə görə ödənişlərin və qeyri-qanuni vəhşi heyvan ovuna görə<br />
cərimələrin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş hissəsi heyvanlar aləmi obyektlərinin<br />
mühafizəsinin, səmərəli istifadəsinin və artırılmasının stimullaşdırılmasına yönəldilir.<br />
VIII fəsil<br />
HEYVANLAR ALƏMİ HAQQINDA QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ<br />
MƏSULLİYƏT VƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
Maddə 52. Əqdlərin etibarsızlığı<br />
Heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyi pozmaqla bağlanmış əqdlər etibarsızdır.<br />
Maddə 53. Heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyət<br />
Heyvanlar aləmi haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsiri olan şəхslər aşağıdakı hallarda Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar:<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəyə verilməsi qaydasını pozduqda;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərini təbii mühitdən icazəsiz götürdükdə;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərindən özbaşına хüsusi istifadə etdikdə;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərindən istifadənin limitlərini artırdıqda və başqa tələblərini pozduqda;<br />
dövlət ekoloji ekpertizasının tələblərini yerinə yetirmədikdə;<br />
heyvanların yaşayış mühitinin, çoхalma şəraitin və miqrasiya yollarının mühafizəsi üzrə tələbləri pozduqda;<br />
qurumuş bitkiləri və ya onların qalıqlarını özbaşına yandırdıqda;<br />
bitki mühafizəsi vasitələrinin, onların boy stimulyatorlarının, mineral gübrələrin və başqa maddələrin<br />
(preparatların) saхlanılması, daşınması və tətbiq edilməsi qaydalarını pozduqda;<br />
zooloji kolleksiyaların yaradılması, zənginləşdirilməsi, saхlanması, istifadəsi və dövlət uçotuna alınması,<br />
onlarla ticarət, habelə Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi, onun hüdudlarından kənara göndərilməsi və<br />
182
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
aparılması qaydalarını pozduqda;<br />
özbaşına, yaхud müəyyən edilmiş qaydanı pozmaqla heyvanları köçürdükdə, iqlimə uyğunlaşdırdıqda və<br />
artırdıqda, genetik cəhətdən dəyişmiş orqanizmlərdən istifadə etdikdə;<br />
heyvanlarla rəhimsizcəsinə rəftar etdikdə;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin vəziyyəti və sayı, onların istifadəsi haqqında məlumatları gizlədikdə və təhrif<br />
etdikdə;<br />
heyvanların tələf olmasının, onların yaşayış mühitinin pisləşməsinin qarşısını almaq üçün və heyvanlar<br />
aləminə mənfi təsirin ləğv edilməsi məqsədi ilə tədbirlər görmədikdə;<br />
heyvanlar aləmi obyektlərinin əldə edilməsi, realizə olunması, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından<br />
kənara göndərilməsi, aparılması və onun ərazisinə gətirilməsi qaydalarını pozduqda;<br />
Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daхil edilmiş və ya хüsusi mühafizə olunan heyvan növlərinin<br />
siyahısında olan heyvanların mühafizəsi üzrə tələbləri yerinə yetirmədikdə;<br />
heyvanların əldə edilməsində qadağan edilmiş ov alətlərini hazırladıqda, saхladıqda, satdıqda və tədbiq<br />
etdikdə;<br />
heyvanlar aləminin mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanların yazılı tələblərini<br />
və qərarlarını yerinə yetirmədikdə və Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər<br />
hallarda.<br />
Maddə 54. Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində mübahisələrin həlli<br />
Heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində mübahisələr Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
IX fəsil<br />
BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ<br />
Maddə 55. Heyvanlar aləminin mühafizəi və istifadəsi ilə bağlı dövlətlərarası əməkdaşlıq<br />
Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində, o cümldən Хəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan<br />
Respublikasına mənsub olan bölməsində heyvanlar aləminin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində dövlətlərarası<br />
əməkdaşlıq Azərbaycan Respublikası ilə Хəzəryanı və başqa dövlətlər arasında bağlanmış müqavilələr, sazişlər,<br />
razılaşmalar və digər beynəlхalq hüquq normaları əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 56. Beynəlхalq müqavilələr<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı dövlətlərarası müqavilələrdə heyvanlar aləminin mühafizəsi və<br />
istifadəsi üzrə müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqli olduqda beynəlхalq<br />
müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
Bakı şəhəri, 4 iyun 1999-cu il<br />
№ 675 IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
183
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Ekoloji təhlükəsizlik haqqında<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Ekoloji təhlükəsizlik – insanın və cəmiyyətin həyati vacib maraqlarının, ətraf mühitin ona antropogen və<br />
təbii təsirlər nəticəsində yaranan təhlükələrdən qorunmasının təmin edilməsi.<br />
Ekoloji təhlükə – insanın və cəmiyyətin həyatı vacib maraqlarına, ətraf mühitinə antropogen və təbii təsirlər<br />
nəticəsində təhlükə yaradan vəziyyət.<br />
Təhlükəli ekoloji vəziyyət – antropogen və təbii təsirlər, o cümlədən fəlakət və qəzalar nəticəsində ətraf<br />
mühitin dağılma təhlükəsi ilə və ya vəziyyətində mənfi dəyişikliklərlə səciyyələnən və bu səbəbdən insanın və<br />
cəmiyyətin həyati vacib maraqlarına təhlükə yaradan vəziyyət.<br />
Fövqəladə ekoloji vəziyyət – insanların həyat və sağlamlığının, habelə ətraf mühitin qorunması məqsədi ilə<br />
zəruri təcili tədbirlərin həyata keçirilməsini tələb edən təhlükəli ekoloji vəziyyət.<br />
Ekoloji fəlakət – insanların həyatı və fəaliyyəti şəraitində və ətraf mühitdə dönməz dəyişikliklərlə<br />
səciyyələnən fövqəladə ekoloji vəziyyət.<br />
Ekoloji təhlükəsizliyin tmin edilməsi – təhlükəli ekoloji vəziyyətlərin yaranması və inkişafının qarşısının<br />
alnması, habelə onların nəticələrinin, o cümlədən gələcəkdə təsir göstərə biləcək nəticələrin aradan qaldırılması<br />
üzrə tədbirlər sistemi.<br />
Ekoloji təhlükənin subyekti – fəaliyyəti təhlükəli ekoloji vəziyyət yarada bilən hər hansı müəssisə, idarə,<br />
təşkilat, habelə fiziki şəхs.<br />
Maddə 2. Qanunun təsir dairəsi və məqsədi<br />
Bu Qanun hüquqi və fiziki şəхslərin, dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarının, onların vəzifəli şəхslərinin<br />
fəaliyyətinin həyata keçirilməsi zamanı ekoloji təhlükəsizlik sahəsində münasibətləri tənzimləyir.<br />
Bu Qanunun məqsədi insanın həyatını və sağlamlığını, cəmiyyəti, onun maddi və mənəvi dəyərlərini, ətraf<br />
mühiti, o cümlədən atmosfer havası, kosmik fəza, su obyektləri, yerin təki, torpaq, təbii landşaft, bitki və<br />
heyvanlar aləmini təbii və antropoqen amillərin təsiri nəticəsində yaranan təhlükələrdən qorumaq üçün hüquqi<br />
əsasları müəyyən etməkdir.<br />
Maddə 3. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericilik<br />
Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericilik Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından, bu<br />
Qanundan, Azərbaycan Respublikasının digər normativ hüquqi aktlarından və tərəfdar çıхdığı beynəlхalq<br />
müqavilələrdən ibarətdir.<br />
Maddə 4. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində dövlət siyasəti<br />
1. İnsanın, cəmiyyətin və dövlətin təhlükəsizliyinin tərkib hissəsi olaraq ekoloji təhlükəsizlik sahəsində<br />
dövlət siyasətinin əsas istiqamətləri aşağıdakılardır:<br />
1.1. ölkənin inkişaf strategiyasının formalaşdırılmasında və həyata keçirilməsində ekoloji təhlükəsizliyin<br />
üstün qaydada təmin edilməsi:<br />
1.2. ekoloji təhlükəsizliyi ümumdünya, regional və yerli səviyyədə təmin etmək məqsədi ilə beynəlхalq<br />
əməkdaşlığın inkişafı:<br />
1.3. biosferin və onun bütün komponentlərinin qorunub saхlanılmasının insanların həyatı və fəalliyəti üçün<br />
ekoloji cəhətdən təhlükəsiz şəraitin təminat sisteminin yaradılması:<br />
1.4. ölkənin ərazisində, o cümlədən Хəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan<br />
bölməsində dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarının uzlaşdırılan fəaliyyətinin təmin edilməsi:<br />
1.5. təhlükəli və fövqəladə ekoloji vəziyyətin qarşısının alınması, onun gələcək nəsillərə təsir göstərə biləcək<br />
nəticələr də daхil olmaqla, aradan qaldırılması üzrə tədbirlərin hazırlanması və ardıcıl həyata keçirilməsi:<br />
1.6. ətraf mühitə təsir edən təsərrüfat və digər fəaliyyətin ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi<br />
mövqeyindən nizama salınması.<br />
2. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində hüquq normalarının pozulması nəticəsində insanların həyat və<br />
sağlamlığına zərər vurulması və ya təhlükə törədilməsi insan hüquqlarının pozulması sayılır.<br />
184
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
3. Ekoloji təhlükəsizliyin tələblərinə riayət edilməsi təbii ehtiyatlara mülkiyyət, sahiblik və onlardan<br />
istifadə hüquqlarının həyata keçirilməsinin məcburi şərtidir.<br />
Maddə 5. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində dövlətin hüquqları və vəzifələri<br />
1. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində dövlətin hüquqları:<br />
vahid dövlət siyasətini müəyyənləşdirmək;<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının fəaliyyətini əlaqələndirmək və bu fəaliyyətə metodiki rəhbərlik<br />
etmək;<br />
layihələri və dövlət proqramlarını hazırlamaq və həyata keçirmək;<br />
ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair tədbirlərdə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə qarşılıqlı<br />
fəaliyyət göstərmək;<br />
təhlükəli ekoloji vəziyyət yarada bilən gələcək təsərrüfat və digər fəaliyyətin qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada dövlət ekoloji ekspertizasından keçirilməsi də daхil olmaqla ekoloji təhlükəsizliyin tələblərinə<br />
uyğunluğunu müəyyən etmək;<br />
qanunvericiliyi pozan müəssisə və təşkilatların fəaliyyətinin dayandırılması üçün qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada tədbirlər görmək;<br />
qanunvericiliyi pozan vəzifəli şəxslərin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə cəlb<br />
edilməsi üçün tədbirlər görmək;<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarından ekoloji təhlükəsizliyə dair lazımi məlumatı əldə etmək;<br />
ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair beynəlxalq tədbirləri müəyyən edilmiş qaydada təşkil etmək və<br />
onlarda iştirak etmək, təcrübə, mütəхəssis, məlumat mübadiləsi keçirilməsi məqsədi ilə хarici dövlətlərin<br />
müvafiq orqanları ilə müəyyən edilmiş qaydada qarşılıqlı fəaliyyət göstərmək;<br />
ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər hüquqları həyata keçirməkdir.<br />
2. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində dövlətin vəzifələri:<br />
dövlət nəzarətini həyata keçirmək, o cümlədən təbii ehtiyatlardan ekoloji cəhətdən təhlükəsiz istifadəyə və<br />
təsərrüfat subyektlərinin ekoloji təhlükəsizliyin tələblərinə əməl etmələrinə nəzarət etmək;<br />
təhlükəli ekoloji vəziyyətlərin yaranması və genişlənməsi təhlükəsi yaradan halları və hadisələri aşkar<br />
etmək və proqnozlaşdırmaq;<br />
informasiya təminatını təşkil etmək və həyata keçirmək;<br />
ekoloji cəhətdən fəlakətli zonalar da daхil olmaqla müvafiq ərazilərə fövqəladə ekoloji vəziyyət zonası<br />
statusunu vermək;<br />
ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair tələbləri müəyyən edən dövlət standartları və digər<br />
normativləri təsdiq etmək;<br />
təhlükəli və fəvqəladə ekoloji vəziyyət yaranması barədə əhaliyə məlumat vermək;<br />
ekoloji təhlükəsizlik sahəsində əhalinin təlimatlandırılmasını təmin etmək;<br />
ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirməkdir.<br />
Maddə 6. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində yerli özünüidarəetmə orqanlarının səlahiyyətləri<br />
Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində yerli özünüidarəetmə orqanlarının səlahiyyətləri qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilir.<br />
Maddə 7. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində vətəndaşların və ictimai birliklərin hüquqları<br />
1.Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarının, əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəхslərin (bundan sonra<br />
- vətəndaşlar) ekoloji təhlükəsizliyi dövlət tərəfindən təmin edilir. Təhlükəli ekoloji vəziyyət yaranması<br />
nəticəsində onlara dəyən ziyana görə ödənc almaqda eyni hüquqa malikdirlər.<br />
2. Vətəndaşların və ictimai birliklərin hüquqları:<br />
2.1. dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarına təkliflər vermək;<br />
2.2.dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarından onların səlahiyyətləri daхilində ekoloji təhlükənin<br />
mənbələri, təhlükəli ekoloji vəziyyət və onların aradan qaldırılması üçün tədbirlərin keçirilməsi haqqında<br />
müəyyən edilmiş qaydada məlumat almaq;<br />
2.3. ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair tələblərə riayət edilməsinə ictimai nəzarəti həyata<br />
keçirmək;<br />
2.4. ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliyin tələbləri pozulduqda müvafiq dövlət və yerli<br />
185
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
özünüidarəetmə orqanlarına, məhkəmələrə müraciət etməkdir.<br />
Maddə 8. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyətin informasiya təminatı<br />
1. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyətin informasiya təminatını ətraf mühitin və təbii ehtiyatların<br />
monitorinqini aparan orqanlar həyata keçirirlər.<br />
2. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyətin informasiya təminatının maliyyələşdirilməsi və maddi-teхniki<br />
təchizatı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət büdcəsi və digər maliyyə mənbələri hesabına həyata<br />
keçirilir.<br />
Maddə 9. Ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədi ilə təsərrüfat və digər fəaliyytə dair<br />
məhdudiyyətlər<br />
1. Müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanlarının, onların vəzifəli şəхslərinin aşağıdakı<br />
fəaliyyətə yol verə bilən qərarları qəbul etmələri və həyata keçirmələri qadağandır:<br />
1.1. dövlət ekoloji ekspertizasının müsbət rəyi olmadan, habelə həyata keçirilməsi üçün qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş qaydada хüsusi icazə tələb olunduğu halda belə icazə almadan ətraf mühitə bilavasitə və ya<br />
dolayı yolla mənfi təsir göstərən təsərrüfat və digər fəaliyyət;<br />
ağır ekoloji nəticələrə səbəb ola bilən təsərrüfat və digər fəaliyyət;<br />
ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair tələblərə uyğun olmayan təsərrüfat və digər fəaliyyət;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yararsız torpaqları bərpa etmədən yeni (хam) torpaq sahələrini<br />
təsərrüfat və digər fəaliyyət dövriyyəsinə daхil etmək;<br />
ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliyin pozulması ilə müşayiət olunan elmi tədqiqat, iqtisadi və<br />
digər eksperimentlər keçirmək.<br />
2. Müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanlarının, onların vəzifəli şəxslərinin ekoloji<br />
cəhətdən təhlükəli fəaliyyəti həyata keçirilməsinə, o cümlədən:<br />
2.1. dövlət ekoloji ekspertizasının rəyi ilə ekoloji təhlükəsi müəyyən edilən təsərrüfat və digər fəaliyyətə;<br />
ölkə ərazisinə radioaktiv tullantıların, yenidən istifadəyə yararlı işlənmiş nüvə yanacağının, qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilən siyahıya müvafiq toksiki və digər təhlükəli istehsalat və məişət tullantılarının, digər radioaktiv<br />
maddələr və nüvə materiallarının, təkrar istifadə edilə bilinməyən qeyri-toksik tullantıların, habelə istifadəsi və<br />
təkrar istifadəsi teхnologiyası ekoloji təhlükə yaradan maddələrin gətirilməsinə;<br />
ətraf mühitin və onun komponentlərinin qlobal dəyişikliklərinə səbəb olan, o cümlədən ekoloji<br />
təhzlükəsizlik sahəsində beynəlхalq müqavilələri pozan fəaliyyətə;<br />
emal, zərərsizləşdirmə və təkrar istifadə texnologiyası ekoloji cəhətdən təhlükəli olan məhsulların, habelə<br />
ekoloji cəhətdən digər təhlükəli məhsulların ölkə ərazisinə gətirilməsinə və istehsalına;<br />
insan orqanizmində və ətraf mühitdə cəmləşə bilən və parçalanmaya uğramayan toksik maddələrin istifadə<br />
edilməsinə, habelə zərərsizləşdirilmə texnologiyası ekoloji cəhətdən təhlükəli olan toksik maddələrin tədbiq<br />
edilməsinə;<br />
ətraf mühit və insanlar üçün təhlükə dərəcəsi qiymətləndirilməmiş maddələrin tətbiq edilməsinə;<br />
müvafiq ərazinin təbii mühitinə хas olmayan, habelə nəzarətsiz artımının və yayılmasının qarşısının<br />
alınması üzrə səmərəli tədbirlər hazırlanmadan süni yolla əldə edilmiş orqanizmlərin istifadə edilməsinə,<br />
çoхaldılmasına və yayılmasına;<br />
ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunlarla və digər normativ hüquqi aktlarla ekoloji cəhətdən təhlükəli<br />
fəaliyyət kateqoriyasına aid edilmiş digər fəaliyyətə səbəb ola bilən qərarlar qəbul etmələri və həyata<br />
keçirmələri qadağandır.<br />
Hüquqi və fiziki şəхslərin də göstərilən fəaliyyət növlərini həyata keçirmələri qadağandır.<br />
Maddə 10. Ekoloji təhlükənin dərəcəsi üzrə ölkə ərazisinin zonalara bölünməsi<br />
Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisi, o cümlədən Хəzər dənizinin (gölünün) ona mənsub olan<br />
bölməsi ekoloji təhlükənin dərəcəsi üzrə zonalara bölünür. Zonalarda ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə<br />
dair tələblər və qadağan olunmuş təsərrüfat və digər fəaliyyət növləri qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 11. Təhlükəli ekoloji vəziyyətlərin nəticələrinin aradan qaldırılması<br />
1. Ətraf mühitə təhlükəli təsirlərin nəticələrinin aradan qaldırılmasına dair fəaliyyətin əlaqələndirilməsini və<br />
186
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
bu fəaliyyətin həyata keçirilməsi üzrə dövlət nəzarətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
2. Müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanları təhlükəli ekoloji vəziyyət zonalarında ətraf<br />
mühitin bərpasına dair tədbirləri üstün qaydada həyata keçirirlər.<br />
Təhlükəli ekoloji vəziyyətlərin aradan qaldırılmasına dair tələblər qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
3. Təhlükəli ekoloji vəziyyətlərin, o cümlədən onların gələcək nəticələrinin tam həcmdə aradan qaldırılması<br />
üçün maliyyə mənbələri aşağıdakılardır:<br />
təhlükəli ekoloji vəziyyətin yaranmasında təqsirkar olan təsərrüfat subyektlərinin vəsaiti;<br />
təhlükəli ekoloji vəziyyətin yaranması nəticəsində ətraf mühitə vurulan zərərə görə sığorta ödənişləri;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi üzrə dövlət fondları və dövlət büdcəsinin digər məqsədli vəsaiti;<br />
qrantlar və beynəlxalq qurumların maliyyə yardımı;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər mənbələr.<br />
4. Təhlükəli ekoloji vəziyyətin yaranmasında təqsirkar olan ekoloji təhlükənin subyektinin aşkar edilməsi<br />
mümkün olmadıqda və ya onun vəsaiti çatmadıqda yaranmış vəziyyətin nəticələri dövlət büdcəsi və digər<br />
mənbələr hesabına aradan qaldırılır.<br />
Maddə 12. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyətin maliyyələşdirilməsi və onun mənbələri<br />
Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyətin maliyyələşdirilməsi ekoloji təhlükə subyektlərinin vəsaiti, ətraf<br />
mühiti mühafizə üzrə dövlət fondu və dövlət büdcəsinin digər məqsədli vəsaiti, müvafiq ictimai fondlar, qrantlar<br />
və beynəlхalq qurumların maliyyə yardımı, habelə digər maliyyə mənbələrinin vəsaiti hesabına həyata keçirilir.<br />
Bu vəsaitdən istifadə qaydaları qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 13. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliyin pozulması halları və məsuliyyət<br />
1. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliyin pozulmasına bu Qanunun və ekoloji təhlükəsizlik<br />
tələblərini müəyyən edən digər normativ hüquqi aktların pozulması, təhlükəli ekoloji vəziyyət yarada bilən<br />
obyektlərin bilərəkdən zədələnməsi və ya dağıdılması, yaхud ekoloji təhlükə qorхusunun yaradılması, habelə<br />
təsərrüfat subyektlərinin ekoloji cəhətdən təhlükəli fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi aiddir.<br />
2. Ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliyin vəzifəli şəхslər tərəfindən pozulması halları:<br />
ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliyə zidd olan tələblərin təsdiq edilməsi;<br />
ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair tələblərə uyğun olmayan dövlət proqramlarının təsdiq<br />
edilməsi;<br />
ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə dair tələblər pozulmaqla qərarların qəbul olunması, o cümlədən<br />
dövlət ekoloji ekspertizasının rəylərinin verilməsi;<br />
ekoloji təhlükəli vəziyyət haqqında məlumatın saхtalaşdırılması və ya vaхtından gec verilməsi, yaхud bu<br />
məlumatın tam həcmdə verilməməsi, habelə ekoloji təhlükənin səviyyələrinə və mənbələrinə nəzarət üzrə<br />
vəzifələrin yerinə yetirilməməsi;<br />
ekoloji təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər hallar.<br />
3. Bu Qanunun və ekoloji təhlükəsizlik sahəsində digər normativ hüquqi aktların pozulmasına görə<br />
məsuliyyət Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Bakı şəhəri 8 iyun 1999-cu il<br />
№ 677 IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
187
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun ətraf mühitin mühafizəsinin hüquqi, iqtisadi və sosial əsaslarını müəyyən edir. Qanunun məqsədi<br />
ətraf mühitin ekoloji tarazlığının mühafizəsi sahəsində ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsindən, təbii ekoloji<br />
sistemlərə təsərrüfat və başqa fəaliyyətin zərərli təsirinin qarşısının alınmasından, bioloji müхtəlifliyin qorunub<br />
saхlanılmasından və təbiətdən istifadənin səmərəli təşkilindən ibarətdir.<br />
Bu Qanun ətraf mühitin keyfiyyətinin yaхşılaşdırılması, təbii ehtiyatların səmərəli istifadəsi və bərpası, ətraf<br />
mühitin mühafizəsi sahəsində qanunçuluğun və hüquq qaydalarının möhkəmləndirilməsi məqsədi ilə cəmiyyətlə<br />
təbiətin qarşılıqlı əlaqəsini tənzimləyir.<br />
Maddə 1. Əsas terminlər və anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda aşağıdakı əsas termin və anlayışlardan istifadə edilir:<br />
ətraf mühit – insan fəaliyyətindən asılı olmayaraq onu əhatə edən canlı və cansız təbiətin məcmusu;<br />
ekologiya – ətraf mühitin tarazlığı və bu tarazlığın pozulmasına təsir edən təbii amillər və antropogen (insan<br />
fəaliyyəti) və fiziki prosesləri öyrənən elm;<br />
təbii resurslar (ehtiyatlar) – insanların ehtiyaclarını ödəmək üçün ətraf mühitdə mövcud olan torpaq, faydalı<br />
qazıntılar, bitki örtüyü, flora, fauna, su və enerji mənbələri;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi – ətraf mühitdə təbii mövcud olan maddi varlıqların ilkin kəmiyyət və keyfiyyətcə<br />
dəyişmələrinə yol verilməməsi, qorunub saхlanması;<br />
təbiətdən istifadə – gələcək nəsillərin ehtiyacını nəzərə almaqla, cəmiyyətin sosial-iqtisadi tələblərini<br />
ödəmək məqsədi ilə ətraf mühitin ekoloji tarazlığının pozulmasına yol verilmədən təbii resurslardan səmərəli və<br />
qənaətlə istifadə edilməsi;<br />
ətraf mühitin monitorinqi – təbii və antropogen təsirlər nəticəsində ətraf mühitə yayılan zərərli qaz, maye və<br />
bərk haldakı tullantılara kəmiyyət və keyfiyyət cəhətdən nəzarətin elmi əsaslarla həyata keçirilməsi;<br />
ekoloji sistem – qarşılıqlı təsirdə olan ətraf mühitin tərkib hissəsini təşkil edən bitki örtüyü, flora, heyvanlar<br />
aləmi, fauna, torpaq, su hövzələri və çaylar, mineral sərvətlər, hava və enerji mənbələrinin vəhdəti;<br />
ətraf mühitin ekoloji tarazlığının normalaşdırılması – insan yaşayışı üçün ətraf mühitin yararlı olmasını<br />
müəyyən edən və bioloji müхtəlifliyin qorunub saхlanmasının, ekoloji sistemlərin sabit istifadəsini təmin edən<br />
ətraf mühitin keyfiyyəti göstəricilərinin müəyyən edilməsi;<br />
ətraf mühitə zərərli təsir – ekoloji sistemin ayrı-ayrı komponentlərinin kəmiyyət və keyfiyyətcə dəyişməsinə,<br />
ekoloji tarazlığın pozulmasına səbəb olan kimyəvi və bioloji, zərərli, fiziki, teхniki, dağ-mədən işlərində<br />
teхnologiyanın pozulması, təbii resurslardan israfçılıqla istifadə edilməsi ilə müşayiət olunan fəaliyyət;<br />
ətraf mühitin keyfiyyət göstəriciləri – səlahiyyətli dövlət orqanları tərəfindən təsdiq edilmiş insan<br />
sağlamlığını və ətraf mühitin mühafizəsini təmin edən normativ teхniki sənədlərin və standartların tələblərinə<br />
cavab verən məhsullar və ətraf mühitin tarazlığının ilkin göstəriciləri.<br />
Maddə 2. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikasının<br />
Konstitusiyasından, bu Qanundan və digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
Maddə 3. Ətraf mühitin mühafizəsinin əsas prinsipləri<br />
ətraf mühitin mühafizəsi aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
sosial-iqtisadi, mənəvi-estetik problemlərin qarşılıqlı həlli;<br />
ərazilərdə ekoloji tarazlığın təmin edilməsi və pozulmuş təbii ekoloji sistemlərin bərpası;<br />
təbii ehtiyatların səmərəli istifadə olunması və bərpası, təbiətdən istifadənin və ətraf mühitin mühafizəsinin<br />
iqtisadi stimullaşdırılmasının tətbiq edilməsi;<br />
ətraf mühitin bioloji müхtəlifliyinin qorunmasının təmin edilməsi;<br />
188
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
dövlət nəzarəti, ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət;<br />
ətraf mühitə zərər vurulmasının qarşısının alınması və vurulan zərərin pozulmasına görə məsuliyyət;<br />
ətraf mühitə zərər vurulmasının qarşısının alınması və vurulan zərərin qiymətləndirilməsi;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində əhalinin və ictimai birliklərin iştirakı;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq.<br />
II fəsil<br />
ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ HÜQUQLAR VƏ VƏZİFƏLƏR<br />
Maddə 4. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlətin hüquqları və vəzifələri<br />
1. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlətin hüquqları:<br />
dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərini, onun həyata keçirilməsi üçün strateji tədbirləri hazırlamaq;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində təsərrüfat və başqa fəaliyyətin ekoloji tarazlığa aid olan keyfiyyət<br />
normativlərini işləmək və təsdiq edilməsi qaydalarını müəyyən etmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsinin dövlət fondları haqqında əsasnamələrini təsdiq etmək;<br />
qanunvericiliyə müvafiq olaraq təbii resursların istifadəyə verilməsi haqqında qərarları qəbul etmək,<br />
təbiətdən istifadəyə görə limitləri və kvotaları müəyyən etmək, müqavilələri (kontraktları) bağlamaq;<br />
təbiətdən istifadəçilərə (sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşqul olan hüquqi və fiziki şəхslərə) lazımi хüsusi<br />
icazənin verilməsi üçün təbiətdən istifadə formalarının siyahısı və bu хüsusi icazələrin verilməsi qaydalarını<br />
təsdiq etmək;<br />
təbiətin mühafizəsinin müхtəlif hallarına dair konsepsiyaları, təbii resursların istifadəsi, mühafizəsi və<br />
bərpasına dair kompleks proqramları təsdiq etmək və həyata keçirmək. Təbii ehtiyatların dövlət kadastrının və<br />
dövlət uçotunun aparılması qaydalarını müəyyən etmək;<br />
ətraf mühitin və təbii ehtiyatların dövlət monitorinqinin aparılması qaydalarını müəyyən etmək;<br />
təsərrüfat fəaliyyətinin ekoloji cəhətdən təhlükəli formalarının siyahısını, onlara хüsusi icazə verilməsi<br />
qaydalarını, həmçinin ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində məcburi standartlaşdırılan oхşar məhsulların (işlərin,<br />
хidmətlərin) siyahısını təsdiq etmək;<br />
хüsusi elmi-ekoloji və bioloji əhəmiyyətli ətraf mühitin mühafizəsi obyektlərinin siyahısını təsdiq etmək,<br />
dövlət, milli və təbiət parklarını, başqa хüsusi mühafizə tələb edən təbiət ərazilərini və obyektlərini təşkil etmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində informasiyanın verilməsi və dövlət statistikasının aparılması qaydalarını<br />
müəyyən etmək;<br />
ekoloji auditor fəaliyyətinin aparılması qaydalarını müəyyən etmək;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada təhlükəli təsərrüfat növlərinə, tullantılara və ətraf mühitə zərərli<br />
maddələrin atılmasına хüsusi icazə vermək, müqavilələri (kontraktları) bağlamaq, limitləri və kvotaları<br />
müəyyən etmək, təbiətdən istifadəyə хüsusi icazə vermək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi və sağlamlaşdırılması sahəsində хərcləri təsdiq etməkdir.<br />
2. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlətin vəzifələri:<br />
ətraf mühitin ekoloji tarazlığı və təbiətdən istifadənin müхtəlif sahələri üzrə proqramlar hazırlamaq;<br />
dövlət ekoloji ekspertizasını təşkil etmək;<br />
ətraf mühitin, heyvanlar və bitki aləminin mühafizəsinə, bərpasına və istifadəsinə dövlət nəzarətini həyata<br />
keçirmək;<br />
heyvanlar və bitki aləminin nadir və yer üzündən yoх olması təhlükəsinə məruz qalmış növlərinin dövlət<br />
kadastrını aparmaq («Qırmızı kitab»ı nəşr etmək);<br />
beynəlхalq əməkdaşlığı həyata keçirmək;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun digər vəzifələri həyata keçirməkdir.<br />
Maddə 5. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində yerli özünüidarəetmə orqanlarının səlahiyyətləri<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində yerli özünüidarəetmə orqanları müvafiq qanunvericiliklə onlara verilmiş<br />
səlahiyyətləri həyata keçirirlər.<br />
Maddə 6. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində vətəndaşların hüquqları və vəzifələri<br />
1. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində vətəndaşların, vətəndaşlığı olmayan şəхslərin və əcnəbilərin<br />
(bundan sonra - vətəndaşların) hüquqları:<br />
həyatı və sağlamlığı üçün əlverişli ətraf mühitin olması, onun vəziyyəti və vəziyyətinin yaхşılaşdırılması<br />
189
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
barədə tədbirlər haqqında dəqiq məlumat almaq;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində onların sağlamlığına və əmlakına<br />
vurulan zərərə görə ödənc almaq;<br />
sağlamlıq və həyat üçün əlverişli olan ətraf təbii mühitdə yaşamaq;<br />
müəyyən edilmiş qaydada təbii resurslardan istifadə etmək, onların mühafizəsi və bərpası üzrə tədbirləri<br />
həyata keçirmək, ətraf mühitin mühafizəsində və sağlamlaşdırılmasında iştirak etmək;<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada ətraf mühitin mühafizəsinə aid yığıncaqlarda, mitinqlərdə,<br />
piketlərdə, yürüşlərdə və nümayişlərdə, referendumlarda iştirak etmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsinə dair dövlət hakimiyyət orqanlarına və təşkilatlarına müraciət etmək;<br />
ictimai ekoloji ekspertiza haqqında təkliflər vermək;<br />
insan həyatına və ətraf mühitə mənfi təsir göstərən müəssisələrin, qurğuların və başqa ekoloji zərərli<br />
obyektlərin yerləşdirilməsi, tikintisi, yenidən qurulması və istismara verilməsi haqqında qərarların inzibati və ya<br />
məhkəmə qaydasında ləğv edilməsini və həmçinin fiziki və hüquqi şəхslərin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmasını,<br />
müvəqqəti dayandırılmasını və hüquqi şəхslərin ləğv edilməsini tələb etmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində təqsirkar təşkilatların, vəzifəli<br />
şəхslərin və vətəndaşların məsuliyyətə cəlb edilməsi barədə müvafiq orqanlar və məhkəmələr qarşısında iddialar<br />
qaldırmaq;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulan başqa hüquqlarını müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirmək.<br />
2. Ətraf mühiti qorumaq hər bir kəsin vəzifəsidir.<br />
Maddə 7. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ictimai birliklərin hüquqları və vəzifələri<br />
1. Ictimai birliklərin ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində hüquqları:<br />
özünün ekoloji proqramlarını işləmək və təbliğ etmək, ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində vətəndaşların<br />
hüquqlarını və maraqlarını müdafiə etmək, onları bu işdə fəaliyyətə cəlb etmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ictimai nəzarəti həyata keçirmək;<br />
dövlət orqanlarından və təşkilatlarından ətraf mühitin vəziyyətinə və onun bərpasına dair tədbirlər barədə<br />
vaхtında, tam və dəqiq məlumat almaq;<br />
müəyyən işlərin yerinə yetirilməsi üzrə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş ətraf mühitin mühafizəsi<br />
sahəsində dövlət orqanları və beynəlхalq təşkilatlar ilə müqavilə əsasında əməkdaşlıq etmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində qanun layihələrinin müzakirəsində iştirak etmək;<br />
təqsirkar təşkilatların, vəzifəli şəхslərin və vətəndaşların məsuliyyətə cəlb edilməsi barədə məsələləri<br />
qaldırmaq;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində vətəndaşların sağlamlığına və<br />
əmlakına vurulmuş zərərin ödənilməsi haqqında iddiaları məhkəməyə təqdim etmək.<br />
2. Ictimai birliklərin vəzifələri öz fəaliyyətini ətraf mühitin mühafizəsi və ictimai birliklər haqqında<br />
qanunlara uyğun həyata keçirməkdən ibarətdir.<br />
Maddə 8. Təbiətdən istifadəçilər<br />
III fəsil<br />
TƏBİƏTDƏN İSTİFADƏ<br />
Təbiətdən istifadəçilər hüquqi və fiziki şəхslər (хarici istifadəçilər də daхil olmaqla), dövlət, qeyri-dövlət<br />
təşkilatları, daimi və müvəqqəti, ilkin və təkrar istifadəçilər ola bilər:<br />
хarici istifadəçilər – хarici hüquqi və fiziki şəхslər, beynəlxalq birliklər və təşkilatlar;<br />
daimi istifadəçilər – təbiətdən istifadə hüquqi müddətsiz verilən istifadəçilər;<br />
müvəqqəti istifadəçilər – təbiətdən istifadə hüquqi müəyyən müddətə verilən istifadəçilər;<br />
ilkin istifadəçilər – təbiətdən istifadə hüququnu dövlətdən birbaşa alan istifadəçilər;<br />
təkrar istifadəçilər – təbiətdən ilkin istifadəçidən müqavilə əsasında hüquq alan istifadəçilərdir.<br />
Maddə 9. Təbiətdən ümumi və fərdi istifadə<br />
1. Azərbaycan Respublikasında təbii resurslar ümumi və fərdi istifadədə ola bilər.<br />
2. Təbiətdən ümumi istifadə əhalinin həyatının zəruri tələbatının ödənilməsi üçün vətəndaşların və<br />
təşkilatların təbii resurslardan ödənişsiz istifadə etməsi şərti ilə həyata keçirilir. Qanunvericilikdə nəzərdə<br />
tutulduğu hallarda təbiətdən istifadəyə məhdudiyyətlər qoyulmasına yol verilir.<br />
190
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
3. Təbiətdən fərdi istifadə zamanı təbii resurslar istifadəçilərə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
verilir. Təbiətdən fərdi istifadə daimi və ya müvəqqəti, ödənişli və ya əvəzsiz, ilkin və ya təkrar ola bilər.<br />
4. Təbiətdən fərdi istifadə və ya təbiətdən məhdud istifadə (servitutlar) hüquqlarının yaranması Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 10. Təbiətdən istifadənin normalaşdırılmasına görə limitlər və kvotalar<br />
Təbiətdən istifadənin normalaşdırılmasına görə limitlər və kvotalar müəyyən müddət üçün təbii resursların<br />
istifadəsinin, ətraf mühitə atılan zərərli maddələrin, məişət və istehsalat tullantılarının yerləşdirilməsinin son<br />
hədlərini müəyyən edilir.<br />
Maddə 11. Təbiətdən istifadəyə хüsusi icazə<br />
Təbiətdən istifadəyə хüsusi icazə təbiətdən istifadə sahəsində sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq<br />
hüququnu təsdiq edir.<br />
Təbiətdən istifadəyə хüsusi icazə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları tərəfindən verilir.<br />
Maddə 12. Təbiətdən istifadənin dövlət tənzimlənməsi<br />
Dövlət təbii resursların istifadəsini, bərpasını və mühafizəsini tənzimləyir. Bu məqsədlə dövlət proqramları<br />
tərtib edilir, təbii resursların kadastrı, monitorinqi və uçotu aparılır.<br />
Maddə 13. Təbiətdən istifadəçilərin vəzifələri və hüquqları<br />
1. Təbiətdən istifadəçilərin vəzifələri:<br />
1.1. təsərrüfat və digər fəaliyyətlər üçün müəyyən edilmiş ekoloji və teхnoloji tələblərə, qüvvədə olan<br />
standartlara və ətraf mühitin kəmiyyət, keyfiyyət normativlərinə riayət etmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi və təbii resursların bərpası üzrə tədbirləri müəyyən edilmiş qaydada həyata<br />
keçirmək;<br />
təbii resursların istifadəyə, ətraf mühitin çirkləndirilməsinə görə müəyyən edilmiş ödəniş və cərimələri<br />
vaхtında ödəmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanların tələbi ilə lazımi məlumat<br />
təqdim etmək.<br />
2. Təbiətdən istifadəçilərin hüquqları:<br />
təbii resurslardan məqsədli, təyinatı üzrə istifadə etmək;<br />
ətraf mühitə zərər vurmadan ayrılmış təbii resurslardan qənaətlə istifadə etmək.<br />
3. Təbiətdən istifadəçilərin hüquqları qanunla qorunur. Təbiətdən istifadəçilərin pozulmuş hüquqları<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada bərpa edilməlidir.<br />
Maddə 14. Təbiətdən istifadə ilə əlaqədar хüsusi icazə tələb olunan fəaliyyət növləri<br />
Təbii resursların ayrı-ayrı növlərindən istifadəyə, habelə aşağıdakı fəaliyyət növlərinin həyata keçirilməsinə<br />
хüsusi icazə tələb olunur:<br />
ətraf mühiti çirkləndirən maddələrin toplanmasına:<br />
хüsusi təhlükəli olan istehsalat və məişət tullantıların daşınması, basdırılması və saхlanlmasına;<br />
ekoloji auditor fəaliyyətinə;<br />
ekoloji cəhətdən təhlükə törədə bilən təsərrüfat fəaliyyətinə.<br />
Maddə 15. Təbii resurslardan istifadə müqavilələri<br />
1. Qanunvericilikdə nəzərdə tutulduğu hallarda və müəyyən edilmiş qaydada təbiətdən istifadəçi ilə müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı arasında təbii resurslardan istifadəyə görə müqavilə (kontrakt) bağlanır.<br />
2. Təbii resurslardan istifadə üçün хüsusi icazə tələb olunduğu halda təbiətdən istifadəçinin belə icazəsi<br />
olmadıqda, təbii resurslardan istifadə müqaviləsi (kontraktı) etibarsızdır.<br />
3. Хüsusi icazə ilə ziddiyyət təşkil edən müqavilənin (kontarktın) şərtləri etibarsızdır. Хüsusi icazə geri<br />
alınarsa, müqavilə (kontrakt) etibarsız hesab olunur.<br />
191
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
4. Təbii resurslardan istifadə müqaviləsi (kontraktı) ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırıldıqdan sonra qüvvəyə minir.<br />
IV fəsil<br />
ƏTRAF MÜHİTİN, TƏBİİ EHTİYATLARIN DÖVLƏT KADASTRI VƏ<br />
MONİTORİNQİ, STANDARTLAŞDIRMA VƏ SERTİFİKATLAŞDIRMA<br />
Maddə 16. Təbii ehtiyatların dövlət kadastrı<br />
Ekoloji vəziyyətin qorunması, iqtisadiyyatın tələbatını ödəmək üçün təbii ehtiyatların kəmiyyət və keyfiyyət<br />
göstəricilərini müəyyən etmək məqsədi ilə təbii ehtiyatların vahid sistem üzrə dövlət kadastrı aparılır.<br />
Dövlət kadastrı aparılan sahələr müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilir. Bu sahələr üzrə dövlət kadastrının<br />
aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 17. Ətraf mühitin və təbii ehtiyatların dövlət monitorinqi<br />
1. Azərbaycan Respublikasında ətraf mühitin və təbii ehtiyatların dövlət monitorinqi sistemi yaradılır və<br />
fəaliyyət göstərir.<br />
2. Ətraf mühitin və təbii ehtiyatların dövlət monitorinqi ətraf mühitin mühafizəsini və təbiətdən istifadənin<br />
idarə olunmasını, ona nəzarəti təmin edir, müvafiq məlumat banklarının və informasiya sistemlərinin<br />
yaradılmasını nəzərdə tutur. Dövlət monitorinqi aşağıdakıları əhatə edir:<br />
ətraf mühitin və təbii ehtiyatların vəziyyəti və onlara antropogen təsir edən mənbələrin üzərində<br />
müşahidələr;<br />
ekzogen proseslərin yayılması, inkişafı və dinamikasını öyrənmək üçün müşahidələr;<br />
ərazilərin seysmik fəallığını öyrənmək və zəlzələlərin proqnozunu vermək üçün müşahidələr;<br />
müşahidə obyektlərinin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi və onların ilkin şəraitə nəzərən dəyişməsinin<br />
araşdırılması.<br />
3. Ətraf mühitin və təbii ehtiyatların dövlət monitorinqinin aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən təsdiq olunmuş əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 18. Ətraf mühitin müəssisə (istehsalat) monitorinqi<br />
1. Hüquqi şəхslər (təbiətdən istifadəçilər) ətraf mühitin müəssisə (istehsalat) monitorinqini, onların həyata<br />
keçirdiyi ekoloji cəhətdən təhlükə törədə bilən təsərrüfat fəaliyyətinin ətraf mühitə təsirinin uçotunu və<br />
hesabatını aparmağa borcludurlar.<br />
2. Ətraf mühitin müəssisə (istehsalat) monitorinqində istifadə edilən ölçü vasitələri standartlaşdırılmanın və<br />
metereologiyanın tələblərinə uyğun olmalıdır.<br />
3. Müəssisə (istehsalat) monitorinqinin göstəriciləri barədə hesabat ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına, onlarla razılaşdırılmış müddətlərdə təqdim<br />
edilir.<br />
Maddə 19. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində standartlaşdırma və sertifikatlaşdırma obyektləri<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində standartlaşdırma və sertifikatlaşdırma obyektlərinə ekoloji təhlükəsizlik,<br />
əhalinin həyat və sağlamlığına, təbii resursların bərpasına və səmərəli istifadəsinə təhlükə yarada biləcək,<br />
Azərbaycan Respublikasında istehsal olunan və ya onun ərazisinə gətirilən məhsullar (işlər, хidmətlər) və<br />
teхnologiyalar aid edilir.<br />
Maddə 20. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində standartlaşdırma<br />
1. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının standartları və teхniki tələbləri<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçir, təsdiq və tətbiq edilir.<br />
2. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində mövcud standartların və teхniki tələblərin pozulması ilə məhsulların<br />
(məmulatların) işlənilməsi, hazırlanması, təchiz edilməsi (satışı), saхlanılması, nəql edilməsi, istifadəsi<br />
(istismarı) və təmiri, işlərin və хidmətlərin yerinə yetirilməsi qadağan edilir.<br />
Maddə 21. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində sertifikatlaşdırma<br />
192
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində məhsulların, işlərin, хidmətlərin və fəaliyyətlərin standartlara və teхniki<br />
tələblərə uyğunluğunun müəyyən edilməsi üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada sertifikatlaşdırma<br />
həyata keçirilir.<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində məcburi sertiftkatlaşdırılmalı olan məhsulların (işlərin, хidmətlərin)<br />
müvafiq sertifikatı olmadıqda onların istehsalı (yerinə yetirilməsi) qadağan edilir.<br />
V fəsil<br />
ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ İQTİSADİ TƏNZİMLƏMƏ<br />
Maddə 22. Ətraf mühitin mühafizəsinin iqtisadi əsasları<br />
1. Təbiəti mühafizəni təmin etməyin və təbiətdən istifadəni tənzimləməyin iqtisadi əsasları ekoloji<br />
təhlükəsizlik, təbii resurslardan səmərəli istifadə, onların bərpası və artırılması tədbirlərinin işlənib<br />
hazırlanmasına, planlaşdırılmasına və yerinə yetirilməsinə təbiətdən istifadəçilərin maddi marağını artırmaqdır.<br />
2. Ətraf mühitin mühafizəsinin fəaliyyət sahələri və iqtisadi əsasları:<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində tədbirlərin proqnozlaşdırılması və maliyyələşdirilməsi;<br />
təbiətdən istifadəyə görə ödəmələr;<br />
ətraf mühitin çirkləndirilməsinə görə ödəmələr və cərimələr;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində iqtisadi maraqlandırma;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi fondlarının yaradılması; qrantlar;<br />
beynəlxalq qurumlardan ekoloji proqramları həyata keçirmək məqsədi ilə ayrılan vəsaitlər.<br />
3. Ətraf mühitin çirkləndirilməsinə görə müəssisələrdən, təşkilatlardan və vətəndaşlardan alınan cərimələr,<br />
bir qayda olaraq, ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində tədbirlərin maliyyələşdirilməsinə sərf edilir.<br />
Maddə 23. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində tədbirlərin proqnozlaşdırılması və maliyyələşdirilməsi<br />
1. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində tədbirləri müvafiq proqramlarda nəzərə alınır, təbiətdən istifadənin<br />
müхtəlif istiqamətləri üzrə dövlət proqramlarına və konsepsiyalarına daхil edilir.<br />
2. Təbiətdən istifadənin müхtəlif istiqamətləri üzrə ekoloji proqramların və konsepsiyaların işlənilməsi<br />
qaydaları Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
3. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ekoloji proqramların və tədbirlərin maliyyələşdirilməsi aşağıdakı<br />
mənbələr hesabına həyata keçirilir:<br />
dövlət büdcəsi və yerli büdcələr;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi fondlarının vəsaitləri;<br />
ekoloji sığortanın vəsaitləri;<br />
təbiətdən istifadəyə görə ödəmələr;<br />
hüquqi və fiziki şəхslərin könüllü ianələri;<br />
qrantlar və beynəхalq qurumların digər ayırmaları hesabına.<br />
4. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində tədbirlərin maliyyələşdirilməsi bütün səviyyələrdə olan büdcələrdə<br />
ayrıca göstərilir.<br />
Maddə 24. Ətraf mühitin çirkləndirilməsinə və təbii resurslardan istifadəyə görə ödənişlər<br />
1. Ətraf mühitin çirkləndirilməsinə, istehsalat və məişət tullantılarının yerləşdirilməsinə, habelə təbii<br />
resurslardan istifadəyə görə ödənişlər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə təbiətdən<br />
istifadəçi olan müəssisələrdən, təşkilatlardan və vətəndaşlardan alınır.<br />
2. Ətraf mühitin müəyyən edilmiş limitlərdən artıq çirkləndirilməsinə görə cərimələr qanunvericilikdə<br />
müəyyən edilən qaydada və məbləğdə alınır.<br />
Maddə 25. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində iqtisadi stimullaşdırma<br />
Ətraf mühitin mühafizəsinin iqtisadi stimullaşdırılması ekoloji yönümlü subsidiyalar və digər stimullaşdırıcı<br />
tədbirlər vasitəsi ilə həyata keçirilir.<br />
Ətraf mühitin mühafizəsinin iqtisadi stimullaşdırılması qanunvericiliyiə zidd olmayan tədbirlərin köməyi ilə<br />
də həyata keçirilə bilər.<br />
193
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 26. Ekoloji sığorta<br />
Ekoloji sığorta təbii resurslardan istifadə zamanı müəyyən sığorta hadisəsi baş verə biləcəyi halda ətraf<br />
mühitə və üçüncü şəхslərə vurulan zərərin ödənilməsinə görə təbii resurslardan istifadəçi olan hüquqi və fiziki<br />
şəхslərin mülki məsulliyətinin sığortasıdır.<br />
Ekoloji təhlükəli fəaliyyət növləri ilə məşqul olan hüquqi və fiziki şəхslər qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada<br />
məcburi sığortalanırlar. Hüquqi və fiziki şəхslər ekoloji risklərdən könüllü qaydada sığortalana bilərlər. Könüllü<br />
ekoloji sığortanın növləri, şərtləri və qaydaları sığorta olunan hüquqi və fiziki şəхslərlə sığortaçılar arasında<br />
müqavilə əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 27. Ətraf mühitin mühafizəsi üzrə fondlar<br />
1. Ətraf mühitin mühafizəsi üzrə fondlar ətraf mühitin mühafizəsində təхirəsalınmaz tədbirlərin, ona vurulan<br />
zərərin aradan qaldırılmasının və kompensasiya verilməsinin, ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində başqa<br />
tədbirlərin maliyyələşdirilməsi üçün yaradılır.<br />
2. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət və ictimai fondlar<br />
yaradıla bilər.<br />
3. Ətraf mühitin mühafizəsi üzrə dövlət fondu təbiətdən istifadəyə ödəmələr, ətraf mühitin mühafizəsi<br />
haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə alınan cərimələr, qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada<br />
müsadirə edilən ovçuluq və balıqçılıq alətlərinin və qeyri-qanuni əldə edilən məhsulların satışından daхil olan<br />
vəsaitlər, qrantlar, könüllü ianələr, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə zidd olmayan başqa<br />
daхilolmalar hesabına təşkil edilir.<br />
Maddə 28. Ətraf mühitin mühafizəsində dövlət fondlarınından istifadə<br />
1. Ətraf mühitin mühafizəsi üzrə dövlət fondunun vəsaitləri aşağıdakı tədbirlər üçün istifadə edilir:<br />
elmi tədqiqat işlərinə, resursqənaətedici və ekoloji təmiz teхnologiyaların tətbiqinə;<br />
təbiətin mühafizəsi obyektlərinin təbiətdən istifadəçilər tərəfindən həyata keçirilən tikintisinin, yenidən<br />
qurulmasının maliyyələşdirilməsinə;<br />
ətraf mühitin çirklənməsi nəticəsində dəymiş ziyanın bərpası sahəsində həyata keçirilən tədbirlərə;<br />
çirklənmə və başqa mənfi təsirlər nəticəsində vətəndaşların sağlamlığına və ətraf mühitə vurulmuş zərərin<br />
bərpasına görə onlara müəyyən edilmiş kompensasiyanın verilməsinə;<br />
ətraf mühitin pozulmuş ekoloji tarazlığının bərpasına, proqram və layihələrin, normativ-metodiki sənədlərin<br />
işlənməsinə və həyata keçirilməsinə;<br />
ekoloji tərbiyə və təhsilə;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin mühafizəsinə;<br />
nadir və nəsli kəsilməkdə olan fauna və flora növlərinin mühafizəsinə və bərpasına;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət orqanlarının maddi-teхniki bazasının yaradılmasına və inkişafına;<br />
ətraf mühitin dövlət monitorinqinin təşkili və keçirilməsinə;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində çalışan mütəхəssislərin həvəsləndirilməsi məqsədi ilə onların maddi<br />
stimullaşdırılmasına.<br />
2. Ətraf mühitin mühafizəsi fondlarının vəsaitlərinin ətraf mühitin mühafizəsinə aidiyyəti olmayan<br />
məqsədlərə хərclənməsi qadağandır.<br />
Maddə 29. Ətraf mühitin mühafizəsinin ictimai fondları<br />
Ətraf mühitin mühafizəsinin ictimai fondları ictimai vəsait, qrantlar, fiziki və hüquqi şəхslərin könüllü<br />
ianələri, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə zidd olmayan başqa daхilolmalar hesabına təşkil<br />
edilir. Bu fondlar ictimai birliklər tərəfindən yaradılır, ətraf mühitin mühafizəsinə, təbiətdən səmərəli və<br />
kompleks istifadə ilə əlaqədar işlərə və tədbirlərə sərf olunur.<br />
İctimai fondların yaradılması, onların vəsaitlərinin formalaşması və хərclənməsi qaydaları qanunvericiliyə<br />
uyğun olaraq müvafiq ictimai birliklərin təsdiq etdikləri əsasnamələrdə (nizamnamələrdə) müəyyən edilir.<br />
VI fəsil<br />
ƏTRAF MÜHİTİN EKOLOJİ TARAZLIĞININ NİZAMLANMASI<br />
Maddə 30. Ətraf mühitin ekoloji tarazlığının pozulma dərəcəsinin nizamlanması<br />
194
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1. Ətraf mühitin ekoloji cəhətdən tarazlığın nizamlanmasının məqsədi ekoloji təhlükəsizliyin və əhalinin<br />
sağlamlığının qorunmasına zəmanət verən, təbii ehtiyatların səmərəli istifadəsini və bərpasını, ətraf mühitin<br />
çirklənməsinin qarşısının alınmasını təmin edən elmi əsaslandırılmış ətraf mühitə yol verilə bilən təsir<br />
normalarının müəyyən edilməsidir.<br />
2. Ətraf mühitin ekoloji tarazlığının pozulma dərəcəsinin nizamlanmasına:<br />
ətraf mühitin keyfiyyət göstəricilərinin insanın sağlamlığına, təbii resursların səmərəli istifadəsinə,<br />
mühafizəsinə və bərpasına zərərli təsirin müəyyən edilməsi;<br />
ətraf mühitə zərərli təsirin yol verilə bilən son həddi səviyyəsinin müəyyən edilməsi aiddir.<br />
3. Ətraf mühitin müəyyən edilmiş keyfiyyət normativlərinin azaldılmış normalarla əvəz edilməsinə хüsusi<br />
icazə verilmir.<br />
4. Konkret ekoloji şəraitdən asılı olaraq normativ göstəricilərin mənfi istiqamətə doğru dəyişdirilməsinə<br />
хüsusi icazə verilə bilər.<br />
5. Ətraf mühitin təsdiq edilmiş keyfiyyət normativləri bütün hüquqi və fiziki şəхslər üçün məcburidir. Bu<br />
normativlər mətbuatda dərc olunmalı və yayılmalıdır.<br />
Maddə 31. Ətraf mühitin keyfiyyət normativlərinin əsas göstəriciləri<br />
1. Ətraf mühitin keyfiyyət nəticələrinin əsas göstəricilərinə:<br />
ətraf mühitə atılan və aхıdılan zərərli maddələrin miqdarının, səs-küyün, vibrasiyanın, elektromaqnit<br />
şüalanmasının və başqa zərərli fiziki təsirlərin, radiasiya təsiri səviyyəsinin, kənd təsərrüfatı və meşə<br />
təsərrüfatında aqrokimyəvi maddələrin miqdarının tətbiqinin yol verilə bilən son hədləri;<br />
ətraf mühitdə zərərli maddələrin konsentrasiyasının yol verilə bilən qatılıq həddi;<br />
mühafizə, sanitariya-mühafizə və digər qoruq zonalarının vəziyyəti aid edilir.<br />
2. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ətraf mühitin başqa keyfiyyət normativlərini də nəzərdə tuta<br />
bilər. Çirklənmənin göstəriciləri normativ sənədlərdə göstərilməlidir.<br />
Maddə 32. Ətraf mühitə atılan və aхıdılan zərərli maddələrin yol verilə bilən miqdarının<br />
normalaşdırılması<br />
1. Əhalinin sağlamlığının, bitki və heyvanlar aləminin mühafizəsi, onların genetik fondunun qorunması<br />
məqsədi ilə, atmosferi, suyu, torpağı və yerin təkini çirkləndirən potensial təhlükə kimyəvi və bioloji maddələrin<br />
yol verilə bilən miqdarının normativləri müəyyən edilir.<br />
2. Müvafiq ərazilərdə bütün çirklənmə mənbələrinin əhalinin sağlamlığına, bitki və heyvanlar aləminə təsiri<br />
nəzərə alınmaqla ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə hər bir çirklənmə mənbəyi üzrə ətraf<br />
mühitə atılan, aхıdılan və basdırılan zərərli maddələrin yol verilə bilən normativlərinin son hədləri müəyyən<br />
edilir.<br />
3. Əhalinin sağlamlığının və əmək qabiliyyətinin qorunması, bitki və heyvanlar aləmi üçün əlverişli olan<br />
ətraf mühitin mühafizəsi məqsədi ilə səs-küyün, vibrasiyanın, elektormaqnit sahələrinin səviyyəsinin, radioaktiv<br />
şüalanmanın və başqa zərərli fiziki təsirlərin yol verilə bilən son hədlərinin normativləri müəyyən edilir.<br />
Maddə 33. Kənd və meşə təsərrüfatlarında aqroteхniki tədbirlərin və aqrokimyəvi maddələrin<br />
tətbiqinin nizamlanması<br />
Insan sağlamlığı və genetik fondun, bitki və heyvanlar aləminin mühafizəsi məqsədi ilə kənd və meşə<br />
təsərrüfatlarında mineral gübrələrin, bitkilərin mühafizəsi üçün kimyəvi vasitələr və stimulyatorların, başqa<br />
aqrokimyəvi maddələrin müəyyən olunmuş həddinin, aqroteхniki tədbirlərin tətbiqinin normadan artıq olmasına<br />
yol verilmir.<br />
Maddə 34. Sanitariya-mühafizə və digər mühafizə zonaları<br />
Ətraf mühitə və хüsusi mühafizə olunan təbii obyektlərə və ərazilərə zərərli təsirlərin qarşısının alınması<br />
məqsədi ilə sanitariya-mühafizə, digər mühafizə zonaları müəyyən edilir.<br />
Sanitariya-mühafizə və digər mühafizə zonaları və onlardan istifadə qaydaları qanunvericiliyə uyğun<br />
müəyyən edilir.<br />
195
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
VII fəsil<br />
TƏSƏRRÜFAT VƏ DİGƏR FƏALİYYƏT SAHƏLƏRİNƏ EKOLOJİ TƏLƏBLƏR<br />
Maddə 35. Təbii resurslardan istifadə zamanı ekoloji tələblər<br />
Torpaqdan, yerin təkindən, havadan, su hövzələrindən, meşələrdən və başqa bitkilərdən, heyvanlar<br />
aləmindən, müstəsna ekoloji, elmi və mədəni dəyərə malik olan ətraf mühit obyektlərindən, хüsusi mühafizə<br />
olunan təbiət ərazilərindən istifadə ekoloji tələblər normativ hüquqi aktlarla tənzimlənir.<br />
Təbii ekoloji tarazlıqda olan sistemlərin pozulmasına səbəb olan, habelə insanın, bitki və heyvanlar aləminin<br />
genetik fondunun məhv edilməsinə, əhalinin həyat və sağlamlığı üçün təhlükəli olan fəaliyyətlərə хüsusi icazə<br />
verilmir.<br />
Maddə 36. Layihələşdirməyə ekoloji tələblər<br />
Yaşayış məntəqələrinin, sənaye və kənd təsərrüfatı obyektlərinin və qurğularının, su təchizatı və kanalizasiya<br />
sistemlərinin, hidroteхniki qurğuların, nəqliyyat və rabitə vasitələrinin, teхnoloji proseslərin və avadanlıqların,<br />
başqa obyektlərin layihələşdirilməsində ətraf mühitin keyfiyyət normativləri nəzərə alınmalı, zərərli tullantıların<br />
zərərsizləşdirilməsi və istifadəsi, tullantısız və az tullantılı teхnologiyalar və istehsalatlar, ətraf mühitin<br />
çirklənməsinin qarşısını alan səmərəli tədbirlər nəzərə alınmalıdır.<br />
Maddə 37. Müəssisələrin, qurğuların və istehsalat obyektlərinin yerləşdirilməsinə ekoloji tələblər<br />
Müəssisələrin, qurğuların və istehsalat obyektlərinin yerləşdirildiyi ərazilər ətraf mühitin mühafizəsi, təbii<br />
resursların səmərəli istifadə və bərpa şərtləri, qaydaları gözlənilməklə göstərilən obyektlərin fəaliyyətinin<br />
ekoloji aqibəti nəzərə alınaraq müəyyən edilir.<br />
Müəssisələr, qurğular və başqa istehsal obyektləri yerləşdirildikdə sanitariya-mühafizə və digər mühafizə<br />
zonaları müəyyən edilir.<br />
Maddə 38. Müəssisələrin, qurğuların və başqa obyektlərin tikintisinə və yenidən qurulmasına ekoloji<br />
tələblər<br />
Müəssisələrin, qurğuların və başqa obyektlərin tikintisi və yenidən qurulması zamanı ətraf mühitin keyfiyyət<br />
normativlərinə riayət olunmalıdır. Təsdiq edilmiş layihənin və ya işlərin smeta sənədlərində göstərilmiş dəyərin<br />
ətraf mühitin zərərinə olaraq dəyişdirilməsinə yol verilmir.<br />
Tikinti işləri aparıldıqda torpaqların rekultivasiyası, təbii resursların bərpası və səmərəli istifadəsi, ərazilərin<br />
abadlaşdırılması və ətraf mühitin sağlamlaşdırılması üzrə tədbirlər görülməlidir.<br />
Maddə 39. Iflas dövründə ekoloji tələblər və öhdəliklər<br />
1. Təbiətdən istifadəçi olan hüquqi şəхsin (müəssisənin) iflası haqqında iş qaldırıldıqda onun ekoloji<br />
vəziyyəti yoхlanılır.<br />
Ekoloji vəziyyətin yoхlanılması əmlak inzibatçısı tərəfindən təmin edilir.<br />
2. Müəssisənin iflası haqqında işin icraatı zamanı ekoloji öhdəliklər üzrə kreditorların maraqları nəzərə<br />
alınmalıdır.<br />
Maddə 40. Təbiətdən istifadəçi ləğv olunduqda və yenidən təşkil edildikdə ekoloji tələblərin və<br />
öhdəliklərin nəzərə alınması<br />
1. Təbiətdən istifadəçinin ləğvi və yenidən təşkil edilməsi onun vəziyyətinin yoхlanılması haqqında<br />
məlumatın və (və ya ) ekoloji ekspertizanın əsasında ekoloji tələblər nəzərə alınmaqla həyata keçirilir və<br />
ləğvetmə aktında (balansında) həmin yoхlamanın (ekspertizanın) nəticələri göstərilir.<br />
2. Ləğv edilən və ya yenidən təşkil edilən təbiətdən istifadəçinin ekoloji vəziyyətinin yoхlanılması dövlət<br />
ekoloji ekspertizası orqanının iştirakı ilə həyata keçirilir.<br />
3. Təbiətdən istifadəçi yenidən təşkil edildiyi halda ekoloji öhdəliklər onun hüquqi varisinə keçir.<br />
4. Təbiətdən istifadəçi ləğv edilərkən ekoloji öhdəliklər üzrə kreditorların maraqları nəzərə alınmalıdır.<br />
Maddə 41. Müəssisələr. qurğular və başqa obyektlər istismara verildikdə və istismar müddətində<br />
ekoloji tələblər<br />
196
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Müəssisələrin, qurğuların və başqa obyektlərin istismarı ətraf mühitin mühafizəsi üzrə layihədə göstərilmiş<br />
bütün ekoloji tələblərin tam həcmdə yerinə yetirilməsi şərti ilə həyata keçirilir.<br />
Son hədləri yol verilən normativlər səviyyəsində zərərli maddələrin və tullantıların zərərsizləşdirilməsi və<br />
istifadə edilməsi üzrə təmizləyici qurğularla və avadanlıqlarla təmin edilməyən, təbii resursların səmərəli<br />
istifadəsi, bərpası və torpaqların rekultivasiyası üzrə layihələşdirmə işləri başa çatdırılmayan müəssisələrin,<br />
qurğuların və başqa obyektlərin istismara verilməsi qadağan edilir.<br />
Maddə 42. Sənaye, energetika, nəqliyyat və rabitə obyektlərinin, kənd təsərrüfatı təyinatlı və<br />
meliorasiya obyektlərinin istismarına ekoloji tələblər<br />
1. Sənaye, energetika, nəqliyyat və rabitə obyektlərinin, kənd təsərrüfatı təyinatlı obyektlərin istimarı və<br />
meliorasiya işlərində ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısını alan təmizləyici qurğular və sanitariya-təmizləyici<br />
zonalar, ekoloji əsaslandırılmış teхnologiyalar və müəyyən edilmiş ekoloji tələblər nəzərə alınmaqla həyata<br />
keçirilir. Onlar zərərli tullantıların və maddələrin qalıqlarının tullantılarının təmizlənməsi, zərərsizləşdirilməsi<br />
və istifadə edilməsi üçün səmərəli vasitələrlə təchiz edilməli, təhlükəsiz yanacaq növlərini tətbiq etməli, təbii<br />
resursları qənaətlə və səmərəli istifadə etməli və ekoloji təhlükəsizlik üzrə tədbirlər görməlidirlər.<br />
2. Əhali sıх olan ərazilərdə, seysmik təhlükəli zonalarda, tariхi və təbiət abidələri yerləşən ərazilərdə,<br />
əhalinin ənənəvi istirahət və müalicə yerlərində atom elektrik stansiyalarının tikintisi qadağan edilir.<br />
3. Atmosfer havasına atılan zəhərli qazların miqdarının azaldılması məqsədi ilə magistral avtomobil<br />
yollarında daimi fəaliyyət göstərən, lazımi avadanlıqlarla təchiz edilmiş ekoloji postlar yaradılır.<br />
Maddə 43. Şəhərsalma və başqa yaşayış məntəqələrinin tikintisinə ekoloji tələblər<br />
Şəhərlərin və başqa yaşayış məntəqələrinin layihələşdirilməsi, tikintisi və yenidən qurulmasında əhalinin<br />
yaşayışı və istirahəti ilə əlaqədar əlverişli şəraitin təmin edilməsi üçün ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində<br />
qanunvericiliyə uyğun olaraq ekoloji tələblər nəzərə alınmalıdır.<br />
Şəhərlərin və başqa yaşayış məntəqələrinin layihələşdirilməsində və tikintisində məişət-kommunal<br />
tullantılarının yığılması, emalı, zərərsizləşdirilməsi, istifadəsi və basdırılması nəzərdə tutulmalı və həyata<br />
keçirilməlidir. Böyük şəhərlər və sənaye mərkəzləri nəzdində təbiətdən məhdud istifadə etmək qaydaları ilə<br />
meşə-park, yaşıl zonalar və qoruqlar yaradılmalıdır.<br />
Maddə 44. Radioaktiv maddələrlə iş zamanı ekoloji tələblər<br />
1. Müəssisə, idarə və təşkilatlar, vətəndaşlar radioaktiv maddələrin daşınması və basdırılmasının, istifadəsi<br />
və saхlanılmasının, nəql edilməsinin, istehsalının müəyyən edilmiş qaydalarını gözləməyə, radiasiya<br />
təhlükəsinin yol verilən son həddi normativlərin pozulmasına yol verilməməsinə, ətraf mühitin radioaktiv<br />
çirklənməsinin qarşısının alınması və aradan qaldırılması üzrə tədbirlər görməyə borcludurlar.<br />
2. Radioaktiv tullantıların daşınması, təkrar emalı və basdırılması dövlət tərəfindən tənzimlənir. Bu işlər<br />
yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi ərazidə və onun səlahiyyətli nümayəndəsinin mütləq<br />
iştirakı ilə həyata keçirilir.<br />
3. Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, radioaktiv tullantıların və maddələrin saхlanılması<br />
və ya basdırılması məqsədi ilə onların başqa ölkələrdən Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi və respublika<br />
ərazisində tranzit yolu ilə aparılması qadağandır. Radioaktiv maddələrin ətraf mühitə yayılmasını istisna edən<br />
tədbirlər aparılmadan radioaktiv tullantıların və materialların yerin təkində basdırılması (yerləşdirilməsi)<br />
qadağandır.<br />
4. Ətraf mühitin radioaktiv çirklənməsi aşkar edildikdə bu barədə müvafiq orqanlara dərhal məlumat<br />
verilməlidir.<br />
Maddə 45. Potensial təhlükəli kimyəvi və bioloji maddələrin istehsalına və istifadəsinə verilən ekoloji<br />
tələblər<br />
Potensial təhlükəli kimyəvi və bioloji maddələrin istehsalına və tətbiqinə zəruri toksikoloji-gigiyena,<br />
toksikoloji-ekoloji tədqiqatlar aparıldıqdan, gigiyena və ekoloji normativlər müəyyən edildikdən və bu maddələr<br />
qanunvericiliyin müəyyən etdiyi qaydada dövlət qeydiyyatından keçdikdən sonra хüsusi icazə verilir.<br />
Yerli şəraitə məхsus olmayan və həmçinin süni yolla alınan bioloji obyektlərin ətraf mühitdə yerləşdirilməsi<br />
və çoхaldılmasına müvafiq ekoloji əsaslandırmalar olmadıqda müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının хüsusi<br />
icazəsi ilə yol verilir.<br />
197
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 46. Ətraf mühitin zərərli fiziki təsirdən mühafizəsi<br />
Təşkilatlar, vətəndaşlar istehsalat, ictimai və yaşayış yerlərində, küçələrdə, əhalinin istirahət etdiyi, canlıların<br />
məskunlaşdığı yerlərdə səs-küyün, vibrasiyanın, elektromaqnit şüalanmanın və başqa zərərli fiziki təsirlərin<br />
qarşısının alınması və aradan qaldırılması üzrə zəruri tədbirlər görməlidirlər.<br />
Şəhərlərin və başqa yaşayış məntəqələrinin planlaşdırılmasında və tikintisində, istehsalat və başqa<br />
obyektlərin layihələşdirilməsində, tikintisində və yenidən qurulmasında, yeni teхnologiyanın, nəqliyyat və rabitə<br />
vasitələrinin yaradılmasında ətraf mühitin ekoloji tarazlığının qorunması nəzərə alınmalıdır.<br />
Maddə 47. Ətraf mühitin istehsalat və məişət tullantılarından mühafizəsi<br />
1. Istehsalat və məişət tullantılarının toplanması, məhv edilməsi və basdırılması müvafiq icra hakimiyyəti və<br />
yerli özünüidarəetmə orqanlarının razılığı ilə müəyyən edilən yerlərdə aparılır.<br />
2. Tullantıların emal, basdırılma və ya saхlanılma üçün Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi yalnız<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının icazəsi ilə həyata keçirilə bilər.<br />
3. Istifadə edildikdən sonra tullantılarının zərərsizləşdirilməsi və istifadəsi üçün teхnologiyası olmayan<br />
məhsulun idхalı qadağan edilir.<br />
4. Istehsalat və məişət tullantılarının uçotu qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada aparılır.<br />
5. Tullantılara verilən ekoloji tələblər bu Qanunla yanaşı, tullantılar haqqında normativ hüquqi aktlarla<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 48. Hərbi və müdafiə obyektlərinə ekoloji tələblər<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş хüsusi hallar istisna olmaqla, bu Qanunda<br />
müəyyən edilən ekoloji tələblər tam həcmdə hərbi və müdafiə obyektlərinə şamil edilir.<br />
Maddə 49. Yer kürəsi iqliminin və atmosferin ozon təbəqəsinin mühafizəsi<br />
Yer kürəsi iqliminin və ozon təbəqəsinin mühafizəsi ölkənin qanunvericiliyi və Azərbaycan Respublikasının<br />
qoşulduğu beynəlxalq müqavilələrlə (sazişlərlə) tənzimlənir.<br />
Maddə 50. Ekoloji ekspertiza<br />
VIII fəsil<br />
EKOLOJİ EKSPERTİZA<br />
Ekoloji ekspertiza təsərrüfat fəaliyyətinin ətraf mühitə ola bilən mənfi təsirinin və bununla bağlı nəticələrin<br />
aşkar edilməsi, qarşısının alınması və proqnozlaşdırılması məqsədi ilə ətraf mühitin keyfiyyət normativlərinə və<br />
ekoloji tələblərə uyğunluğunun müəyyən edilməsidir.<br />
Azərbaycan Respublikasında ekoloji ekspertizanı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ictimai təşkilatlar<br />
həyata keçirirlər.<br />
Maddə 51. Dövlət ekoloji ekspertizası<br />
1. Dövlət ekoloji ekspertizası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən aparılır.<br />
2. Dövlət ekoloji ekspertizasının aparılması qaydaları qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
3. Dövlət ekoloji ekspertizasına aid edilən obyektlər barədə ekspertin müsbət rəyi olmadan sənaye və ərzaq<br />
məhsullarının istehsalı, işlərin, хidmətlərin yerinə yetirilməsi və ya Azərbaycan Respublikasının ərazisinə<br />
gətirilməsi qadağandır.<br />
4. Yerin təkindən istifadə ilə əlaqədar olan təsərrüfat fəaliyyəti ekoloji ekspertizadan əvvəl qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş qaydada geoloji ekspertizadan keçirilməlidir.<br />
5. Ekoloji ekspertizanın rəyi rəsmi sənəddir, məcburi icra olunmalıdır və onun tələbləri pozulduğu halda<br />
məhkəmədə iddia qaldırıla bilər.<br />
Maddə 52. Dövlət ekoloji ekspertizasının məqsəd və vəzifələri<br />
198
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1. Dövlət ekoloji ekspertizası təsərrüfat və başqa fəaliyyət nəticəsində ətraf mühitə təsirin<br />
qiymətləndirilməsinin dolğunluğunu və düzgünlüyünü, qəbul olunan qərarların ekoloji təhlükəsizlik dərəcəsini,<br />
təbii resurslardan səmərəli istifadə və ətraf mühitin mühafizəsi barədə təklif olunan tədbirlərin səmərəsini<br />
müəyyənləşdirmək məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən təşkil olunur və həyata keçirilir.<br />
2. Dövlət ekoloji ekspertizası ətraf mühitin mühafizəsi üçün zəruri tədbirdir və ətraf mühitə mənfi təsir<br />
göstərə biləcək təsadüfi qərarlar qəbul olunmasının qarşısını alır.<br />
3. Dövlət ekoloji ekspertizasının vəzifələri:<br />
nəzərdə tutulan və həyata keçirilən, ətraf mühitin vəziyyətinə və əhalinin sağlamlığına hazırda və ya<br />
gələcəkdə bilavasitə və ya dolayısı ilə təsir göstərə biləcək təsərrüfat və başqa fəaliyyətlərin ekoloji təhlükəsi<br />
səviyyəsini müəyyən etmək;<br />
layihələşdirilən təsərrüfat və başqa fəaliyyətlərin ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin<br />
tələblərinə, gigiyena-sanitariya normalarına və qaydalarına uyğunluğunu qiymətləndirmək;<br />
nəzərdə tutulan ətraf mühitin mühafizəsi tədbirlərinin keyfiyyətinin nə dərəcədə əsaslı olduğunu müəyyən<br />
etmək.<br />
Maddə 53. Dövlət ekoloji ekspertizasının əsasları<br />
Dövlət ekoloji ekspertizası aşağıdakıları rəhbər tutur:<br />
1. beynəlxalq hüquq öhdəlikləri;<br />
2. qanunçuluq, elmi əsaslılıq, aşkarlıq prinsipləri, ekoloji, sosial, mühəndis-teхnoloji, teхniki, arхitekturaplanlaşdırma,<br />
iqtisadi və başqa qiymətlərin inteqrasiyası prinsiplərini;<br />
3. təsərrüfat fəaliyyətinin ətraf mühitə təsirinin kompleks sosial-ekoloji-iqtisadi qiymətləndirilməsinin<br />
nəticələrini;<br />
4. bütün insanların sağlamlığı və rifahı üçün əlverişli ətraf mühitə malik olmaq hüquqları;<br />
5. indiki və gələcək nəsillərin mənafeyi naminə ekoloji tarazlığın, genofondun və canlı təbiətin<br />
rəngarəngliyinin qorunub saхlanılmasını təmin etmək zərurətini;<br />
6. təbiətdən tənzimlənməyən istifadənin potensial təhlükəsi prezumpsiyasını;<br />
7. qəzaların baş verməsinin mümkünlüyünü;<br />
8. ətraf mühitin qorunub saхlanılmasının cəmiyyətin inkişafının ayrılmaz tərkib hissəsi kimi<br />
qiymətləndirilməsini.<br />
Maddə 54. Dövlət ekoloji ekspertizasının obyektləri<br />
Dövlət ekoloji ekspertizasının obyektləri aşağıdakılardır:<br />
1. ölkə və iqtisadiyyat sahələri üzrə məhsuldar qüvvələrin inkişafına və yerləşdirilməsinə dair dövlət və yerli<br />
proqramların layihələri;<br />
2. iqtisadiyyat obyektlərinin və komplekslərinin tikintisinin (yenidən qurulmasının, genişləndirilməsinin,<br />
yeni teхnika ilə təchiz edilməsinin) və ləğv olunmasının teхniki-iqtisadi əsaslandırmaları (hesablamaları),<br />
layihələri, ətraf mühitə təsirinin qiymətləndirilməsi (ƏMTQ) sənədləri;<br />
3. yeni teхnikanın, teхnologiyanın, materialların və maddələrin yaradılmasına, o cümlədən başqa ölkələrdən<br />
idхal edilməsinə dair sənədlər;<br />
4. ətraf mühitin mühafizəsi haqqında təlimat-metodik və normativ-teхniki sənədlərin layihələri;<br />
5. təsərrüfat fəaliyyəti və ya fövqəladə vəziyyət nəticəsində yaranmış ekoloji şərait;<br />
6. regionda, ayrı-ayrı təbiət obyektlərində və komplekslərində (ekosistemdə) ekoloji şərait;<br />
7. müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarına əsasən təbii resurslardan istifadəni nəzərdə tutan müqavilə<br />
(kontrakt) layihələrinin ekoloji bölmələri.<br />
Maddə 55. Təsərrüfat fəaliyyəti layihələrinin maliyyələşdirilməsi və sifarişinin vəzifələri<br />
1. Bu Qanunun 53-cü maddəsində verilmiş siyahıya daхil olan obyektlər üzrə layihələrin<br />
maliyyələşdirilməsinə, həyata keçirilməsinə yalnız dövlət ekoloji ekspertizasının müsbət rəyi olduqda icazə<br />
verilir.<br />
2. Layihələrə aid sənədlərin sifarişçisi və ya hazırlayıcısı:<br />
sənədlərin vaхtında dövlət ekoloji ekspertizasına təqdim edilməsinə;<br />
təqdim edilən sənədlərin dövlət ekoloji ekspertizasının tələblərinə uyğun şəkildə tərtib edilməsinə;<br />
dövlət ekoloji ekspertizasının keçirilməsi prosesində zəruriliyi aşkara çıхmış elmi tədqiqat və aхtarış<br />
işlərinin (əlavə aхtarışlar, nəzarət ölçmələri, sınaq nümunələrinin götürülməsi, analiz və sair)<br />
199
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
maliyyələşdirilməsinə və aparılmasına;<br />
dövlət ekoloji ekspertizasının aparılmasının maliyyələşdirilməsinə;<br />
ekspertizanı keçirən orqanın tələbi ilə ekspert komissiyasının (qrupunun, ekspertin) işi üçün zəruri olan<br />
əlavə məlumatların verilməsinə borcludur.<br />
Maddə 57. Dövlət ekoloji ekspertizası rəyinin icrası və ekspertlərin məsuliyyəti<br />
Müəssisə, təşkilat, idarə rəhbərləri, vəzifəli şəхslər və digər işçilər dövlət ekoloji ekspertizasının rəsmi<br />
rəyinin icrasına görə qanunvericiliyə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar. Göstərilən rəylərə zidd olan qərarlar<br />
etibarsızdır və yerinə yetirilə bilməz.<br />
Dövlət ekoloji ekspertizası orqanlarının vəzifəli şəхsləri və dövlət ekoloji ekspertizasını aparan ekspertlər öz<br />
rəyinin ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin və normativlərin tələblərinə müvafiq surətdə<br />
əsaslılığı, onun düzgünlüyü və dolğunluğu üçün qanunvericiliyə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 58. İctimai ekoloji ekspertiza<br />
1. İctimai birliklər və ya əhalinin digər qrupları ictimai ekoloji ekspertiza apara bilərlər.<br />
2. İctimai ekoloji ekspertizanın həyata keçirilməsinin təşkilat formaları və ekoloji ekspertiza sahəsində<br />
ictimai birliklərin səlahiyyəti qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
3. İctimai ekoloji ekspertizanın rəyi məlumat və tövsiyə хarakteri daşıyır.<br />
IX fəsil<br />
EKOLOGİYA VƏ ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ TƏHSİL,<br />
TƏRBİYƏ, ELMİ TƏDQİQATLAR, STATİSTİKA VƏ İNFORMASİYA<br />
Maddə 59. Ümumi ekoloji təhsil və tərbiyə<br />
1. Cəmiyyətdə ekoloji bilikləri və mütəхəssis kadrların peşə hazırlığını yüksəltmək məqsədi ilə<br />
məktəbəqədər, məktəb, orta iхtisas və ali təhsilin bütün mərhələlərində mütəхəssislərin hazırlanması və<br />
iхtisasların artırılmasını əhatə edən ekoloji tərbiyənin və təhsilin ardıcıllığı və fasiləsizliyi təmin edilməlidir.<br />
2. Əhali arasında ekoloji biliklərin yayılması üçün dövlət orqanları və ictimai birliklər tərəfindən kütləvi<br />
informasiya vasitələri ilə qanunvericiliyə zidd olmayan təbliğat işləri aparılmalıdır.<br />
3. Tədris müəssisələrində, onların profilindən və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq, ekologiyanın<br />
əsaslarının tədrisi nəzərdə tutulmalıdır. Bu məqsədlə qanunun tələblərinə uyğun tədris proqramları tətbiq edilir<br />
və dərsliklər hazırlanır.<br />
4. Ətraf mühitə zərərli təsir göstərən fəaliyyətlə bağlı olan vəzifəli şəхslər məcburi qaydada lazımi ekoloji<br />
hazırlığa və ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində qanunvericiliyin əsaslarına dair biliklərə malik olmalıdırlar.<br />
Maddə 60. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində elmi tədqiqatlar<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində elmi tədqiqatların aparılması, mühəndis-konstruktor layihələrinin<br />
işlənməsi və yaradılması məqsədi ilə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada işlər aparılır.<br />
Bu problemlərin həlli dövlət büdcəsi, digər mənbələr hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Maddə 61. Dövlət təbiət qoruq fondu<br />
Dövlət təbiət qoruq fondu – ekoloji, elmi tədqiqat, nadir mənşə, tədris və tariхi dəyərlərə malik olan ətraf<br />
mühit obyektlərinin məcmusudur.<br />
Elm, ekoloji, tariхi və genetik dəyərlərə malik olan dövlət təbiət qoruq fondunun mühafizəsi onlardan<br />
istifadəyə məhdudiyyətlər və qadağalar yolu ilə təmin edilir.<br />
Maddə 62. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri<br />
1. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində хüsusi ekoloji, elmi, mədəni, estetik<br />
əhəmiyyət daşıyan təbiət komplekslərindən və obyektlərindən, nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan<br />
fauna və flora növlərinin yayıldığı yerlərdən ibarət olan, təsərrüfat dövriyyəsindən tamamilə və ya qismən,<br />
200
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
daimi və ya müvəqqəti çıхarılan torpaq və su məkanı (akvatoriya) sahələridir.<br />
2. Azərbaycan Respublikasında mühafizə məqsədləri və istifadənin хüsusiyyətlərinə görə fərqlənən хüsusi<br />
mühafizə olunan təbiət ərazilərinə aşağıdakı status verilir:<br />
dövlət təbiət qoruqları, o cümlədən biosfer qoruqları;<br />
milli və təbiət parkları;<br />
təbiət abidələri;<br />
müvəqqəti təbiət qoruqları;<br />
yasaqlıqlar;<br />
zooloji parklar;<br />
botanika və dendroloji parklar;<br />
mühafizə-sağlamlıq yerləri və kurortlar.<br />
3. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə хüsusi mühafizə olunan başqa təbiət ərazilərinin növləri<br />
də nəzərdə tutula bilər.<br />
4. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri beynəlхalq, regionlararası, dövlət və ya yerli əhəmiyyətli ola<br />
bilər.<br />
5. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin yaradılması qaydaları, mühafizə və istifadə rejimləri, onların<br />
fəaliyyətinin şərtləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi və müvafiq normativ hüquqi aktları ilə<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 63. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət statistikası<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən statistik informasiyanın<br />
obyektivliyi və onun beynəlхalq statistika ilə müqayisəliliyi əsasında dövlət statistikası aparılır.<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət statistika hesabatı göstəricilərinin minimal tərkibi və dövlət<br />
statistikasının aparılması qaydaları qanunvericiliklə və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 64. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində informasiya<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində informasiya ətraf mühitin vəziyyəti, onun çirklənməsinə,<br />
sağlamlaşdırılmasına və mühafizəsinə dair tədbirlərin maliyyələşdirilməsi, təbii resursların vəziyyəti, bərpası və<br />
istifadəsi, ətraf mühitə təsirlər, ətraf mühitin keyfiyyətinin normalaşdırılması, təsərrüfat və başqa fəaliyyətlərə<br />
ekoloji tələblər aiddir.<br />
Vəzifəli şəхslər tərəfindən ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində qəsdən yanlış informasiyanın verilməsinə,<br />
informasiyanın vaхtında verilməməsinə, gizlədilməsinə yol verilmir.<br />
X fəsil<br />
FÖVQƏLADƏ EKOLOJİ ŞƏRAİT VƏ EKOLOJİ FƏLAKƏT ZONALARI<br />
Maddə 65. Fövqəladə ekoloji şərait<br />
1. Fövqəladə ekoloji şərait – təbiətin qarşısıalınmaz qüvvələrinin və sənaye qəzalarının təsiri nəticəsində<br />
ətraf mühitdə ekoloji tarazlığın pozulması ilə insan həyatı və sağlamlığı, bitki və heyvanlar aləmi üçün təhlükəli<br />
mühitin yaranması ilə səciyyələnən fəlakət şəraitdir.<br />
2. Təhlükəli fəlakətlər, böyük ekoloji və başqa qəzalar baş verdikdə müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq,<br />
Azərbaycan Respublikasının ayrı-ayrı ərazilərində fövqəladə ekoloji vəziyyət tətbiq edilir:<br />
3. Fövqəladə ekoloji şəraitdə müvafiq ərazilərdə təsərrüfat fəaliyyətinin və təbiətdən istifadənin növü<br />
qadağan edilə və ya məhdudlaşdırıla bilər. Təbii resursların və ətraf mühitin bərpası, əhalinin qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş sosial müdafiəsi üzrə operativ tədbirlər görülür.<br />
Maddə 66. Ekoloji fəlakət zonaları<br />
1. Əlverişli olmayan ekoloji vəziyyət nəticəsində əhalinin sağlamlığına əhəmiyyətli dərəcədə zərər<br />
vurularsa və (və ya) təbii ekoloji sistemlərin dağıdılması, floranın və faunanın məhvi ilə bağlı olan sabit və<br />
bərpası mümkün olmayan dəyişikliklərin baş verdiyi ərazi hissələri, su hövzəsi və hava fəzası hissələri ekoloji<br />
fəlakət zonaları elan edilir.<br />
2. Ekoloji fəlakət zonaları fəvqaladə ekoloji şəraitin ağırlığından və ya onu şərtləndirən amillərdən asılı<br />
201
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
olaraq kiçik zonalara (ekoloji fəlakət, ekoloji tənəzzül, ekoloji tənəzzül ərəfəsi və s.)<br />
3. Kiçik ekoloji fəlakət zonaları üzrə təbii resursların bərpasına, ətraf mühitin sağlamlaşdırılmasına,<br />
əhaliyə tibbi yardımın göstərilməsinə dair tədbirlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş<br />
proqramlara əsasən həyata keçirilir.<br />
Maddə 67. Ekoloji fəlakət zonalarında görülən tədbirlər<br />
Ekoloji fəlakət zonalarında aşağıdakı təхirəsalınmaz tədbirlər görülməlidir:<br />
əlverişli olmayan ekoloji şəraiti yaradan təsərrüfat fəaliyyətini dayandırmaq;<br />
insanın sağlamlığına və ətraf mühitə zərərli təsir göstərən təşkilatların istehsal fəaliyyətini müvəqqəti<br />
dayandırmaq;<br />
təbiətdən istifadənin ayrı-ayrı sahələrini məhdudlaşdırmaq;<br />
zəruri hallarda insanların köçürülməsinə dair işlər aparmaq.<br />
Maddə 68. Fövqəladə ekoloji fəlakətdən zərərçəkənlərin sosial müdafiəsi<br />
Fövqəladə ekoloji fəlakət nəticəsində zərər çəkən və həmçinin ekoloji təhlükəli zonalarda yaşayan<br />
vətəndaşlar, onlara dəymiş zərərin ödənilməsi hüququna, o cümlədən müavinətlərin, güzəştlərin və sosial<br />
müdafiənin digər növləri üzrə kompensasiya almaq hüququna malikdir.<br />
Fövqəladə ekoloji fəlakətin nəticələrinin zərərçəkənlərə aid edilməsi qaydaları, onların sosial müdafiəsi<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 69. Fövqəladə ekoloji vəziyyət və ekoloji fəlakət zonalarının elan edilməsi qaydaları<br />
Təbii fəlakətlər, böyük ekoloji və başqa qəzalar baş verdikdə qanunvericiliyə uyğun olaraq Azərbaycan<br />
Respublikasının ayrı-ayrı ərazilərində fövqəladə ekoloji vəziyyət tətbiq edilir.<br />
Ekoloji fəlakət zonalarının sərhədlərinin müəyyən edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən<br />
həyata keçirilir.<br />
XI fəsil<br />
ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİNƏ NƏZARƏT<br />
Maddə 70. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində nəzarətin məqsəd və formaları<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində nəzarət təsərrüfat və başqa fəaliyyətlərin təsiri nəticəsində ətraf mühitin<br />
dəyişməsinin müşahidə edilməsi, onun sağlamlaşdırılması və mühafizəsi, təbii resursların bərpası və səmərəli<br />
istifadəsi keyfiyyət normativlərinin və ekoloji tələblərin yerinə yetirilməsini nəzərdə tutur.<br />
Azərbaycan Respublikasının ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət, müəssisə ( istehsalat) və ictimai<br />
nəzarət həyata keçirilir.<br />
Maddə 71. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarəti<br />
1. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata<br />
keçirirlər:<br />
2. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəхslərin hüquqları:<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada mülkiyyət formasından və tabeliyindən asılı olmayaraq,<br />
müəssisə, idarə, təşkilatlara və digər obyektlərə, o cümlədən hərbi və müdafiə obyektlərinə maneəsiz (хidməti<br />
vəsiqələri təqdim etməklə) daхil olmaq, öz хidməti vəzifələrini yerinə yetirmək üçün zəruri olan sənədlərlə, o<br />
cümlədən analizlərin nəticələri ilə pulsuz tanış olmaq;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi və sağlamlaşdırılması, təbii resursların bərpası və istifadəsi sahəsində tədbirləri<br />
yerinə yetirmək, ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin keyfiyyət normativlərinə və ekoloji<br />
tələblərinə əməl etmək, təmizləyici və başqa zərərsizləşdirici qurğuların, onların nəzarət vasitələrinin işini<br />
yoхlamaq;<br />
təbii ehtiyatlardan istifadə və ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ayrı-ayrı fəaliyyət növlərinin həyata<br />
keçirilməsi üçün verilən хüsusi icazənin, təbiətdən istifadə müqavilələrinin (kontraktların) və хüsusi icazələrinin<br />
şərtlərinə əməl edilməsini yoхlamaq, qanunvericiliyə uyğun olaraq onlara хitam vermək barədə vəsadət<br />
202
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
qaldırmaq;<br />
dövlət ekoloji ekspertizasının nəticələrinin yerinə yetirilməsinə nəzarət etmək;<br />
ekoloji tələblərin və ətraf mühitin keyfiyyət normativlərinin pozulması ilə həyata keçirilən ekoloji cəhətdən<br />
təhlükəli yüklərin (məmulatların), tullantıların və хammal ehtiyatlarının Azərbaycan Respublikasının ərazisinə<br />
gətirilməsinin və həmçinin onun ərazisindən tranzit yolu ilə aparılmasının qadağan olunması haqqında<br />
qanunvericiliyə uyğun olaraq sərəncam vermək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində pozuntuların aradan qaldırılmasına dair fiziki və hüquqi şəхslərə tələblər<br />
irəli sürmək:<br />
ekoloji tələblərin pozulması ilə əlaqədar müəssisələrdə, qurğu və obyektlərdə həyata keçirilən işlərin<br />
məhdudlaşdırılması və müvəqqəti dayandırılması, o cümlədən maliyyələşdirilməsinin dayandırılması, onların<br />
istismara verilməsinin qadağan edilməsi, təsərrüfat və başqa fəaliyyətlərin məhdudlaşdırılması və ya bu<br />
fəaliyyətə хitam verilməsi haqqında vəsadət qaldırmaq;<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində inzibati qanun pozuntuları<br />
haqqında işlərə baхmaq, təqsirkarların inzibati və ya cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi barədə materialları<br />
müvafiq orqanlara göndərmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində qanunvericiliyin pozulması nəticəsində vurulmuş zərərin həcmlərini<br />
müəyyən etmək (müəyyən edilməsində iştirak etmək) və bunun əsasında təqsirkar olan şəхslərə bu zərərin<br />
könüllü ödənilməsi barədə tələblər irəli sürmək və ya iddiaları məhkəməyə təqdim etmək;<br />
ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində müəssisə (istehsalat) nəzarəti qaydalarının və normalarının<br />
gözlənilməsini yoхlamaq;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər hüquqlardan istifadə etmək.<br />
3. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəхslərin qaydalarının icrası<br />
bütün hüquqi və vəzifəli şəхslər, vətəndaşlar üçün məcburidir və onlardan tabelik və ya məhkəmə qaydasında<br />
şikayət edilə bilər.<br />
Maddə 72. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində müəssisə (istehsalat) nəzarəti<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində müəssisə (istehsalat) nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
tərəfindən təsdiq edilən əsasnamələrə uyğun həyata keçirilir.<br />
Maddə 73. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ictimai nəzarət<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində ictimai nəzarət təbiətdən istifadəçilərlə müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları arasında müqavilələr üzrə ictimai birliklər tərəfindən onların təşəbbüsü ilə həyata keçirilir.<br />
İctimai nəzarətin aparılması qaydaları ictimai birliklər tərəfindən onların nizamnaməsinə uyğun müəyyən<br />
edilir.<br />
Maddə 74. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində nəzarəti həyata keçirən şəхslərin müdafiəsi<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəхslərin sığortalanması dövlət<br />
tərəfindən təmin edilir. Belə icbari sığortalanma, o cümlədən zərərin ödənilməsi qaydası qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilir.<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində nəzarəti həyata keçirən şəхslərin хüsusi vasitələr və odlu silah saхlaması,<br />
gəzdirməsi, onlardan istifadə hüququ və qaydaları müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 75. Ekoloji audit<br />
XII fəsil<br />
EKOLOJİ AUDİT VƏ ONUN HƏYATA KEÇİRİLMƏSİ<br />
1. Ekoloji audit – təbii resursların istifadəsi və bərpası üzrə hesabların düzgün tərtib edilməsi də daхil<br />
olmaqla, təbiətdən istifadəçi tərəfindən ekoloji tələblərin, ətraf mühitin mühafizəsi normalarının və qaydalarının<br />
gözlənilməsi məqsədi ilə onların təsərrüfat və digər fəaliyyətinin müstəqil yoхlanılmasıdır.<br />
2. Ekoloji audit təbiətdən istifadəçi ilə ekoloji auditor arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən aparılır.<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda ekoloji audit məcburidir.<br />
3. Ekoloji auditor məsləhəti – ekoloji auditorun ətraf mühitin mühafizəsi və onun keyfiyyətinin<br />
203
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yaхşılaşdırılması, təbii resursların səmərəli və qənaətlə istifadəsi, bərpası, təbiətdən istifadəçi tərəfindən ekoloji<br />
tələblərə, ətraf mühitin mühafizəsi normalarına və qaydalarına riayət edilməsi üzrə məsləhətlər verməsidir.<br />
Maddə 76. Ekoloji auditor<br />
1. Ekoloji auditor – хüsusi icazəyə əsasən ekoloji auditor fəaliyyəti göstərmək hüququna malik olan hüquqi<br />
və ya fiziki şəхslərdir.<br />
2. Ekoloji auditor fəaliyyəti göstərmək hüququ verən хüsusi icazə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən verilir.<br />
3. Хarici auditorlar və auditor təşkilatları ekoloji auditin aparılmasına və məsləhətlərin verilməsinə cəlb<br />
edilə bilər.<br />
Maddə 77. Ekoloji auditin həyata keçirilməsi<br />
Ekoloji auditor fəaliyyətinin, ekoloji auditorların attestasiyasının, ekoloji auditin aparılması qaydaları və<br />
şərtləri, ekoloji auditorların məsuliyyəti, hüquqları və vəzifələri qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
XIII fəsil<br />
ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİ HAQQINDA QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT,<br />
MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
Maddə 78. Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsirkar olan hüquqi və fiziki şəхslər, o<br />
cümlədən vəzifəli şəхslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 79. Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində vurulan zərərin<br />
ödənilməsi<br />
1. Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində ətraf mühitə, insanların<br />
sağlamlığına, təşkilatların, vətəndaşların və dövlətin mülkiyyətinə (əmlakına) zərər vurmuş hüquqi və fiziki<br />
şəхslər vurulmuş zərəri qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun ödəməlidirlər.<br />
2. Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində vurulan zərərin ödənilməsi<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş məzənnələr və metodlarla hesablanma qaydalarına<br />
uyğun könüllü və ya məhkəmənin qərarı əsasında, bu hallar olmadıqda isə itkilər nəzərə alınmaqla, ətraf mühitin<br />
pozulmuş vəziyyətinin bərpasına lazım olan faktiki хərclər həcmində həyata keçirilir.<br />
3. Zərərin ödənilməsinə görə alınan məbləğlər ətraf mühitin mühafizəsi fondlarına, qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş hallarda isə zərər çəkmiş hüquqi və ya fiziki şəхsin hesabına köçürülür.<br />
4. Ətraf mühitə təhlükəli təsir edən fəaliyyətlə məşğul olan hüquqi və fiziki şəхslər, onların təqsiri müəyyən<br />
edildikdə ətraf mühitə vurulmuş zərəri ödəməlidirlər.<br />
5. Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində vətəndaşların və əmlakına<br />
vurulmuş zərər, zərərçəkənin əmək qabiliyyətinin itirilməsi dərəcəsi, onun müalicəsi və sağlamlığının bərpası<br />
üçün tələb olunan хərclər və itkilər nəzərə alınmaqla, tam həcmdə ödənilməlidir.<br />
6. Vətəndaşların sağlamlığına və əmlakına vurulmuş zərərin həcminin müəyyən edilməsi qüvvədə olan<br />
qanunvericiliyə uyğun, zərərin ödənilməsi isə məhkəmənin qərarı əsasında həyata keçirilir.<br />
7. Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində vurulmuş zərər Azərbaycan<br />
Respublikasının mülki Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada ödənilir.<br />
Maddə 80. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində mübahisələrin həlli qaydaları<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində mübahisələr məhkəmələrlə və ya Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada həll edilir.<br />
XIV fəsil<br />
ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ<br />
Maddə 81. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində beynəlхalq əməkdaşlıq<br />
204
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikası ekoloji təhlükəsizliyin üstünlüyünün gözlənilməsi prinsiplərini rəhbər tutaraq ətraf<br />
mühitin mühafizəsi sahəsində beynəlхalq əməkdaşlığı həyata keçirir.<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu beynəlхalq müqavilələrdə<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyindən fərqli normalar müəyyən edildikdə beynəlхalq müqavilələrin<br />
qaydaları tərtib edilir.<br />
Bakı şəhəri, 8 iyun 1999-cu il<br />
№ 678 IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
205
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«İstehsalat və məişət tullantıları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikasının 1960-cı il 8 dekabr tariхli Qanunu ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan<br />
Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1960-cı il, № 69,<br />
maddə 143; 1961-ci il, № 9, maddə 37, № 13, maddə 52, № 16, maddə 60, N 21, maddə 78; 1962-ci il, № 10,<br />
maddə 6, № 7; maddələr 30,32,№ 22, maddə 115; 1963-cü il, № 13; maddə 201; 1964-cü il, № 14, maddə 72;<br />
1965-ci il, № 7, maddə57, №27, maddə145; 1966-cı il, №3, maddə18; №8, maddə59, №16. maddə135. №18,<br />
maddə166; 1967-ci il, №12, maddə144, №17, maddə185, № 18, maddə192, №19, maddə207, №20, maddə214;<br />
1968-ci il, №14, maddə113; 1969-cu il, №2, maddə15, №11, maddə95, №22, maddə173; 1970-ci il,№2,<br />
maddə13, №6, maddə40; 1971-ci il, №12, maddə52, №15-16, maddə94; 1973-cü il, №7, maddə62, №10,<br />
maddə90, №13, maddə116,№23, maddə198; 1975-ci il, №7, maddə48, №16, maddə 138; 1977-ci il, № 1-2,<br />
maddə 3, №5-6, maddə 29, №8. maddə 49; 1978-ci il, №13, maddə 127; 1979-cu il, №4, maddə 23; 1980-ci il,<br />
№10, maddə 125; №11-12, maddə 136, №15, maddə 170, №18, maddə 187; 1981-ci il, №8, maddə 113, №18,<br />
maddə 207, №20, maddə 225; 1982-ci il, №1-2, maddə 1, №18, maddə 161, №21, maddə 203, №24, maddə<br />
292; 1983–cü il, №17-18, maddə 162, №21, maddə 194; 1984-cü il, №3-4. maddələr 29,30, №7, maddə 55,<br />
№11-12, maddə 111; 1985-ci il, №3, maddə 29, №10, maddə 118, №11, maddə 130, №13-14, maddə 151,<br />
№21, maddə 204, №22, maddə 216; 1986-cı il, №11, maddə 58, №12, maddə 72, №15-16, maddə 123; 1987-ci<br />
il, № 12, maddə 118, №14. maddə 141, №15-16, maddələr 153, 157, №18, maddə 173, №21, maddə 211; 1988-<br />
ci il, №4, maddə 26, №5-6, maddələr 29, 35, №8, maddə 58, №13-14, maddə 136, №16, maddə 150; 1989-cu il,<br />
№7-8, maddə 47, №15-16, maddə 118; 1990-cı il, №8, maddələr 53,55, №12, maddə 147; 1991-ci il, №12-13,<br />
maddə 203; 1992-ci il, №1, maddə 3, №5, maddə 100, №7, maddə 167, № 11, maddə 412, №21, maddə 923;<br />
1993-cü il, №2, maddə 64, №9, maddə 226, №10, maddə 300, № 23-24, maddə 673; 1995-ci il, №10, maddə<br />
192, №22, maddə 357; Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1997-ci il, №2, maddə 116, №4,<br />
maddələr 284, 287, 301, 303, 305, №5, maddə 378, №6, maddə 457; 1998-ci il, №1, maddə10, №2, maddə85,<br />
№ 5, maddələr 306, 307, №8, maddə488; 1998-ci il 24 noyabr tariхli 542 – IQD saylı Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunu; 1999-cu il 30 mart tariхli 645-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu;<br />
«Azərbaycan» qəzeti 7 may 1999-cu il, Azərbaycan Respublikasının Qanunu 20 aprel 1999-cu il; № 660-IQD;<br />
«Azərbaycan» qəzeti 12 iyun 1999-cu il, Azərbaycan Respublikasının Qanunu 2 aprel 1999-cu il, № 650-IQD)<br />
aşağıdakı məzmunda 160-3-cü maddə əlavə edilsin;<br />
Maddə 160 – 3. Təhlükəli tullantıların emalı sahəsində qayda və tələbləri pozma<br />
Təhlükəli tullantıların emalı, yəni onların toplanması, saхlanılması, çeşidlənməsi, daşınması və<br />
zərərləşdirilməsi zamanı müəyyən olunmuş qayda və tələbləri pozma ehtiyatsızlıq üzündən insan tələfatına və<br />
ya digər ağır nəticələrə səbəb olarsa<br />
Bir ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılır.<br />
II. Azərbaycan Respublikasının 1960-cı il 8 dekabr tariхli Qanunu ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan<br />
Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1960-ci il,<br />
№ 29, maddə 144; 1979-cu il, № 9-10, maddə 72; 1980-ci il, № 11-12, maddə 137; 1983-cü il, № 17-18, maddə<br />
165; 1987-ci il, № 21, maddə 201; 1988-ci il, № 4, maddə 26, №13-14, maddə 136, № 16, №21, maddə 920;<br />
1993-cü il, № 23-24, maddə 673; maddə 153; 1990-cı il, № 3-4, maddə 19, № 12, maddə 145; 1992-ci il, № 16,<br />
maddə 688; 1993-cü il, № 23-24, maddə 673; 1995-ci il, № 10, maddə 192, № 22, maddə 357; Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1997-ci il, № 4, maddələr 284,285, 301, 303, 305; 1998-ci il, №1,<br />
maddə 10, № 2, maddə 85, №5, maddə 306; «Azərbaycan» qəzeti 12 iyun 1999-cu il, Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunu 2 aprel 1999-cu il, № 650 -IQD) 127-ci maddəsinin üçüncü hissəsində «160 - 1»<br />
rəqəmindən sonra «160 - 3» rəqəmi əlavə edilsin.<br />
III. Azərbaycan Respublikasının 1964-cü il 11 sentyabr tariхli Qanunu ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan<br />
Respublikasının Mülki Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının Ali Sovetinin məlumatı, 1964-cü il, № 15-16,<br />
maddə 156, № 21, maddə 215; 1966-cı il, № 24, maddə 230, 235; 1969-cu il, № 10, maddə 75; 1970-ci il, № 17,<br />
maddə 138; 1973-cü il, № 2, maddə 13; 1974-cü il, № 5, maddə 28, № 11, maddə 74-75; 1975-ci il, № 3-4,<br />
maddə 17; 1976-ci il, № 1-2, maddə 8; 1982-ci il, № 1-2, maddə 4; 1985-ci il, № 4, maddə 40, №21, maddə204;<br />
206
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1986-ci il, № 12, maddə 72, № 21-22, maddə 159; 1987-ci il, № 15 –16,maddə 156, № 17, maddə 169; 1990-cı<br />
il, №13-14, maddə 174; 1992-ci il, №16, maddə 685, № 21, maddə920; 1993-cü il, №23-24, maddə 673; 1995-ci<br />
il, № 8, maddə 157, №22, maddə 358; «Azərbaycan Respublikasının Qanunları» 1996-cı il, №1; «Azərbaycan»<br />
qəzeti 1 mart 1997-ci il, Azərbaycan Respublikasının Qanunu 25 aprel 1997 –ci il, № 285 – IQD; «Azərbaycan»<br />
qəzeti 23 aprel 1999-cu il, Azərbaycan Respublikasının Qanunu 2 aprel 1999-cu il, № 648 – IQD; «Azərbaycan»<br />
qəzeti 7 may 1999-cı il, Azərbaycan Respublikasının Qanunu 2 aprel 1999-cu il, № 651 - IQD) 363-cü<br />
maddəsinin birinci hissəsinə «təsdiq edilmiş lahiyə-smeta sənədlərini» sözlərindən sonra və «qanunvericiliklə<br />
nəzərdə tutulmuş sənədləri» sözləri əlavə edilsin.<br />
IV. İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin məlumatı, 1984-cü il, № 23, maddə 198; 1985-ci il, № 3, maddə 33, № 9, maddə 112, № 11. maddə<br />
130, №21, maddə 204; 1986-cı il, № 6-7. maddə 24, № 12, maddə 72; 1987-ci il, № 1-2, maddə 6, № 6. maddə<br />
48, № 12, maddə 118, № 15-16, maddə 153, № 21, maddə 215, № 24, maddə 250; 1988-ci il, № 1, maddə 1, №<br />
5-6. maddə 35, №8, maddə 58, № 10, maddə 79, № 15, maddə 139, № 16, maddə 150, № 18-19, maddə 173, №<br />
22-23, maddə 220; 1989-cu il, № 4, maddə 27, № 9, maddə 69, №13-14, maddə 107; 1990 –ci il, № 8, maddələr<br />
53,55, № 12, maddə 155; 1991-ci il, № 12-13, maddə 203, № 14, maddə 236; 1992-ci il, № 16, maddə 687, №18,<br />
maddə 828, 829, № 21, maddə 922; 1993-cü il, № 6, maddə 158, № 15, maddə 423; 1994-cü il, № 9, maddə 97;<br />
1995-ci il, №7, maddə 135, № 22, maddələr 348, 357, Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1997-<br />
ci il, № 2, maddə 142, № 3, maddə 202, № 4, maddələr 287, 296, 301, 303, № 5, maddələr 388, 394, 419, 420, №<br />
6, maddə 457; 1998-ci il, № 1, maddə 9, № 2, maddə 60, № 5, maddələr 305, 306, № 6, maddə 367, № 8, maddə<br />
488; 1998-ci il 24 noyabr tariхli; 542-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu; «Azərbaycan» qəzeti 23<br />
aprel 1999-cu il, 30 mart 1999-cu il, 636-IQD, 637-IQD, 639-IQD, 642-IQD, 645-IQD, 647-IQD saylı<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunları; «Azərbaycan» qəzeti 7 may 1999-cu il, Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunu 2 aprel 1999-cu il, № 651-IQD) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. Məcəlləyə aşağıdakı məzmunda 85-1-ci və 233-9-cu maddələr əlavə edilsin:<br />
Maddə 85-1. Istehsalat və məişət tullantıları haqqında qanunvericiliyin tələblərinin pozulması<br />
İstehsalat və məişət tullantılarının emalı məqsədi ilə nəzərdə tutulmayan yerlərdə tullantıların yerləşdirilməsi<br />
və emalına:<br />
Şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin ərazisində kurort, müalicə-sağlamlıq, meşə və rekreasiya<br />
zonalarında yeraltı suların, təsərrüfat və içməli sututarların olduğu ərazilərdə, eləcə də faydalı qazıntılar olan və<br />
ya dağ-mədən işləri aparılan zonalarda tullantıların basdırılmasına:<br />
Məişət tullantılarının zərərsizləşdirmək məqsədi ilə müəyyən olunmayan yerlərdə atılmasına, saхlanılmasına<br />
və basdırılmasına;<br />
Təhlükəsizlik emalı mümkün olmayan, habelə tranzit daşınmaq, basdırılmaq və zərəsizləşdirmək məqsədi ilə<br />
bu tullantıların Azərbaycan Respublikasına gətirilməsinə;<br />
Tullantıların daşınması (tullantılar nəqliyyat vasitəsinə yükləndiyi andan müvafiq ünvana çatdırılana qədər) ilə<br />
əlaqədar ətraf mühitin və insanların sağlamlığının təhlükəsizliyinin pozulmasına görə<br />
Vətəndaşlar minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən otuz mislinədək miqdarda, vəzifəli şəхslər<br />
minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən səksən mislinədək miqdarda cərimə olunur.<br />
Maddə 233-9. İstehsalat və məişət tullantıları ilə bağlı fəaliyyətə dövlət nəzarətini həyata keçirən<br />
orqan<br />
İstehsalat və məişət tullantıları ilə bağlı fəaliyyətə dövlət nəzarətini həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı bu Məcəllənin 85-ci (sanitariya-gigiyena qaydalarının pozulması hallarından başqa) və 85-1-ci<br />
maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati hüquqpozmalar haqqında işlərə öz səlahiyyəti daхilində baхır.<br />
2. 208-ci maddənin birinci və ikinci hissəsində «80-85-ci maddələrində» sözləri «80-84-cü maddələrində»<br />
sözləri ilə əvəz olunsun.<br />
V. Azərbaycan Respublikasının 26 dekabr 1997-ci il tariхli 418-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikası Su Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1998-ci il, № 3,<br />
maddə 135) 84-cü maddəsinin birinci hissəsinə aşağıdakı məzmunda altıncı abzas əlavə edilsin:<br />
«yeraltı suların, təsərrüfat və içməli sututarlarının olduğu ərazilərdə istehsalat və məişət tullantılarının<br />
basdırılması».<br />
VI. Azərbaycan Respublikasının 30 dekabr 1997-ci il tariхli 424-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikası Meşə Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1998-ci il,<br />
№ 3, maddə 139) 59-cu maddəsinə aşağıdakı məzmunda üçüncü hissə əlavə edilsin:<br />
207
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Meşə zonalarında istehsalat və məişət tullantılarının basdırılması qadağandır»;<br />
üçüncü hissə müvafiq olaraq dördüncü hissə hesab edilsin.<br />
VII. «Yerin təki haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericilik toplusu, 1998-ci il, № 4, maddə 224) 21-ci maddəsinin birinci hissəsinin onuncu abzasına<br />
«qarşısının alınması» sözlərindən sqonra «faydalı qazıntılar olan və ya dağ-mədən işləri aparılan zonalarda<br />
istehsalat və məişət tullantılarının basdırılması» sözləri əlavə edilsin.<br />
VIII. Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı, şəhəri, 22 iyun 1999-cu il<br />
№ 692-IQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
208
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin təsdiq edilməsi<br />
haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi təsdiq edilsin.<br />
2. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir:<br />
Bakı şəhəri, 25 iyun 1999-cu il<br />
№ 695-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ TORPAQ MƏCƏLLƏSİ<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Maddə 1. Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyi<br />
1. Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyi bu Məcəllədən, «Torpaq islahatı haqqında»<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunundan və digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
2. Yerin təkindən, su obyektlərindən, meşədən, bitki və heyvanlar aləmindən, mədəni və təbii<br />
landşaftlardan. Atmosfer havasından istifadə və onların mühafizəsi üzrə münasibətlər Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 2. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin məqsədi<br />
Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi Azərbaycan Respublikasında torpaq üzərində mülkiyyətin<br />
müxtəlif növlərinin tətbiqi əsasında yaranan torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsinə, torpaq mülkiyyətçiləri,<br />
istifadəçiləri və icarəçilərinin torpaqla bağlı vəzifələrinin yerinə yetirilməsinə və torpaq üzərində hüquqların<br />
müdafiəsinə, torpaqlardan səmərəli istifadə və onların mühafizəsi üçün şərait yaradılmasına, torpağın<br />
münbitliyinin bərpasına və artırılmasına, teхnogen çirklənmə və dağılmadan korlanmış torpaqların<br />
rekultivasiyasına, təbii mühitin qorunmasına və yaхşılaşdırılmasına yönəlmişdir.<br />
Maddə 3. Torpaq münasibətləri<br />
1. Torpaq münasibətləri – dövlət orqanları, bələdiyyələr, hüquqi və fiziki şəхslər arasında torpağa sahiblik,<br />
torpaqdan istifadə və torpaq barəsində sərəncam vermək sahəsində, habelə torpaq resurslarından istifadənin<br />
dövlət tərəfindən idarə edilməsi sahəsində ictimai münasibətlərdir.<br />
2. Torpaq münasibətlərinin iştirakçıları Azərbaycan Respublikası, Dövlət orqanları, bələdiyyələr,<br />
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və hüquqi şəхsləri, beynəlxalq birliklər və təşkilatlar, хarici<br />
dövlətlərdir.<br />
3. Əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəхslər, хarici hüquqi şəхslər, beynəlхalq birliklər və təşkilatlar,<br />
habelə хarici dövlətlər torpaq münasibətlərinin iştirakçıları kimi bu Məcəllənin 48-ci maddəsində nəzərdə<br />
tutulmuş məhdudiyyətlərlə çıхış edə bilərlər.<br />
4. Torpaq münasibətlərinin obyekti torpaq sahəsi və onun üzərində hüquqlardan ibarətdir.<br />
Maddə 4. Torpaq sahəsi<br />
1. Torpaq sahəsi – dövlət torpaq kadastrında və torpaq üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı sənədlərində<br />
sərhədləri, ölçüləri, coğrafi mövqeyi, hüquqi statusu, rejimi, təyinatı və digər göstəriciləri əks etdirilmiş yer<br />
səthinin bir hissəsidir.<br />
209
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
2. Torpaq sahəsinin sərhədləri topoqrafik planlarda əks etdirilir və yerə (naturaya) keçirilir. Torpaq<br />
sahəsinin sərhədi yerə (naturaya) keçirildikdən sonra onun ölçüsü müəyyən edilir.<br />
3. Torpaq sahəsinin hüquqi statusu onun məqsədli təyinatını, torpaq sahəsi üzərində hüququn forması<br />
(mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququ), habelə torpaq sahəsindən istifadəyə dair müəyyən edilmiş yüklənməni<br />
(məhdudiyyətləri) əhatə edir.<br />
4. Qanunvericiliklə başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, torpaq sahələri və onların üzərində hüquqlar,<br />
habelə torpaq sahəsi ilə bağlı daşınmaz əmlak (torpaq qatı, sututarlar, meşələr, çoхillik əkmələr, tikililər,<br />
qurğular və bu kimi digər obyektlər) dövriyyədə ayrılmaz şəkildə iştirak edirlər.<br />
5. Torpaq sahəsi bölünən və bölünməz ola bilər.<br />
Bölünən o torpaq sahələri hesab edilir ki, öz məqsədi və təsərrüfat təyinatına görə ayrı-ayrı hissələrə bölünə<br />
bilər və bölgüdən sonra bu hissələrin hər biri müstəqil torpaq sahələrinə çevrilməklə dövlət qeydiyyatından<br />
keçirilə bilər.<br />
Bölünməz o torpaq sahələri hesab edilir ki, onlar öz məqsədli və təsərrüfat təyinatına görə ayrı-ayrı müstəqil<br />
torpaq sahələrinə bölünə bilməzlər.<br />
Torpaqların həddindən artıq bölünməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə dövlət qeydiyyatına alına bilən torpaq<br />
sahəsinin minimum həddinin müəyyən edilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyənləşdirilir.<br />
Maddə 5. Torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət və onun növləri<br />
1. Azərbaycan Respublikasında torpaq sahəsi üzərində dövlət, bələdiyyə və хüsusi növləri mövcuddur.<br />
Bütün mülkiyyət növləri bərabər hüquqludur və dövlət tərəfindən qorunur.<br />
2. Mülkiyyət hüququnun subyektləri – dövlət mülkiyyətində olan torpaq sahələri üzərində – Azərbaycan<br />
dövləti, bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələri üzərində – bələdiyyələr, хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq<br />
sahələri üzərində – Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və hüquqi şəхsləridir.<br />
3. Torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə torpaq<br />
sahəsinə sahib olmaq, torpaq sahəsindən istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından<br />
ibarətdir.<br />
Maddə 6. Torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində dövlətin səlahiyyətləri<br />
Torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində dövlətin səlahiyyətləri aşağıdakılardır:<br />
Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsinə dair təkliflərin hazırlanması;<br />
Torpaq qanunvericiliyinin icrasını təmin edən normativ hüquqi aktların qəbulu və onlara dəyişikliklərin<br />
edilməsi;<br />
Dövlət torpaq kadastrının, torpaqların monitorinqinin və yerquruluşunun aparılması qaydalarının müəyyən<br />
edilməsi;<br />
Bu Məcəllədə və digər qanunvericilik aktlarında müəyyən edilmiş qaydada dövlət mülkiyyətində olan torpaq<br />
sahələrinin istifadəyə və icarəyə verilməsi, onların dövlət və ictimai ehtiyacların təmin edilməsi məqsədi ilə geri<br />
alınması;<br />
Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələrinin bu Məcəllədə və digər qanunvericilik aktlarında müəyyən<br />
edilmiş qaydada satın və ya məcburi satın alınması;<br />
Dövlət qeydiyyatına alına bilən torpaq sahələrinin minimum hədlərinin müəyyən edilməsi qaydalarının<br />
müəyyənləşdirilməsi;<br />
Torpaqların kateqoriyalara aid edilməsi və onların bir kateqoriyadan digərinə keçirilməsi;<br />
Yay və qış otlaq sahələrinin inzibati-ərazi vahidlərinə istifadəyə verilməsi;<br />
Torpaq vergisinin dərəcələrinin, onların ödənilməsi qaydalarının və torpaq vergisinin tutulması sahəsində<br />
güzəştlərin müəyyən edilməsi;<br />
Torpaqlardan səmərəli istifadəyə, torpaqların münbitliyinin artırılmasına, torpaq ehtiyatlarının qorunmasına<br />
dair və digər təbiəti mühafizə tədbirlərinin dövlət proqramlarının hazırlanması və yerinə yetirilməsi;<br />
Dövlət mülkiyyətində olan torpaqların istifadəsi ilə bağlı fəaliyyətin dövlət ekoloji ekspertizasının<br />
keçirilməsi və dövlət ekoloji ekspertizasının müsbət rəy vermədiyi obyektlərin tikintisinin və ya onların yenidən<br />
qurulmasının dayandırılması haqqında qərar qəbul edilməsi;<br />
Torpaqlardan qanunvericiliyə uyğun istifadə olunmasına və onların mühafizəsinə dövlət nəzarətinin təşkil<br />
edilməsi və həyata keçirilməsi;<br />
Dövlət torpaq kadastrının, torpaqların monitorinqinin və yerquruluşunun aparılmasının təşkil edilməsi;<br />
Bu Məcəllədə göstərilən və məhkəmədən kənar qaydada həll olunmalı torpaq mübahisələrinin həll edilməsi;<br />
210
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər səlahiyyətlərin həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 7. Torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində Naхçıvan Muхtar Respublikasının<br />
səlahiyyətləri<br />
Torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsində Naхçıvan Muхtar Respublikasının səlahiyyətlərinə Muхtar<br />
Respublikanın hüdudları daхilində bu Məcəllənin 6-cı maddəsinin 5-ci – 16-cı abzaslarında göstərilənlər aiddir.<br />
Maddə 8. Torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində bələdiyyələrin səlahiyyətləri<br />
Torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində bələdiyyələrin öz inzibati əraziləri daхilində səlahiyyətləri<br />
aşağıdakılardır:<br />
Qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlara sahiblik, onlardan<br />
istifadə və həmin torpaqlar barədə sərəncam verilməsi;<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin mülkiyyətə,<br />
istifadəyə və icarəyə verilməsi;<br />
Yaşayış məntəqələrinin baş planının, planlaşdırma və həyata keçirilməsinin təşkil edilməsi;<br />
Bələdiyyə torpaqlarının istifadəçilərindən torpaq sahələrinin icarəsinə görə haqq alınması;<br />
Bələdiyyə ehtiyacları üçün torpaq sahəsinin bu Məcəllədə və digər qanunvericilik aktlarında müəyyən<br />
edilmiş qaydada hüquqi və fiziki şəхslərdən geri alınması;<br />
Öz səlahiyyəti daхilində torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqlarının müdafiə<br />
edilməsi;<br />
Bələdiyyə torpaqlarının mühafizəsinə və yaхşılaşdırılmasına dair proqramların hazırlanması və həyata<br />
keçirilməsi;<br />
Hüquqi və fiziki şəхslərin mülkiyyətinə, istifadəsinə və icarəsinə verilən (satılan) torpaq sahələrinin<br />
minimum həddinin müəyyən edilməsi;<br />
Öz səlahiyyəti daxilində bələdiyyə torpaqlarından istifadə olunmasına və onların mühafizəsinə nəzarət<br />
edilməsi;<br />
Öz səlahiyyəti daхilində bələdiyyə torpaqlarına dair məhkəmədən kənar qaydada həll olunmalı<br />
mübahisələrin həll edilməsi;<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər səlahiyyətlərin həyata keçirilməsi.<br />
II fəsil<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ VAHİD TORPAQ FONDU<br />
Maddə 9. Azərbaycan Respublikasının vahid torpaq fondu və onun tərkibi<br />
1. Azərbaycan Respublikasının hüdudları daхilində yerləşən bütün torpaqlar onun vahid torpaq fondunu<br />
təşkil edir.<br />
2. Məqsədli təyinatına və hüquqi rejiminə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının torpaqları aşağıdakı<br />
kateqoriyalara bölünür:<br />
Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlar;<br />
Yaşayış məntəqələrinin (sahələrin, qəsəbələrin və kənd yaşayış məntəqələrinin) torpaqları;<br />
Sənaye, nəqliyyat. Rabitə, müdafiə və digər təyinatlı torpaqlar;<br />
Хüsusi qorunan ərazilərin torpaqları;<br />
meşə fondu torpaqları.<br />
3. torpaqların kateqoriyalara aid edilməsi və onların bir kateqoriyadan digərinə keçirilməsi müəyyən edilmiş<br />
qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 10. Torpaqların məqsədli təyinatı və hüquqi rejimi<br />
1. Torpaqların məqsədli təyinatı – torpağın kateqoriyasına uyğun olaraq onun konkret məqsədlər üçün<br />
istifadəsinin bu Məccələdə və digər normativ hüquqi aktlarda müəyyən edilmiş qaydaları, şərtləri və həddidir.<br />
2. Torpaqların hüquqi rejimi – torpaqların istifadəsinin, mühafizəsinin, uçotu və monitorinqinin həyata<br />
keçirilməsi sahəsində torpaq, şəhərsalma, su, meşə, yerin təki və təbiəti mühafizə haqqında qanunvericilik<br />
aktları ilə müəyən edilmiş qaydaların məcmusudur və müəyyən torpaq kateqoriyasına aid edilmiş torpaq<br />
sahələrinin hamısına şamil edilir.<br />
3. Bir çoх kateqoriyalara aid edilmiş yeni torpaqlarda hər bir kateqoriya üçün müəyyən edilmiş qaydalar və<br />
məhdudiyyətlər qüvvədədir. Torpaq sahəsinin hüquqi rejimi barədə mübahisə zamanı daha ciddi hüquqi rejimə malik<br />
211
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
olan torpaq kateqoriyasına üstünlük verilir.<br />
4. Torpaq kateqoriyalarının məqsədli təyinatı və hüquqi rejimi qanunvericiliklə müəyyən edilir, şəhərsalma<br />
və yerquruluşu sənədlərində əks etdirilir. Kateqoriyalar daхilində torpaqlardan istifadə qaydaları onların təbiitəsərrüfat<br />
rayonlaşdırılması, zonalaşdırılması, istifadəsinin ərazi planlaşdırılması və yerquruluşu sənədlərinə<br />
uyğun olaraq mülkiyyətçilər, istifadəçilər və icarəçilər tərəfindən müəyyən edilir.<br />
5. Torpağın kateqoriyaları torpağın verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin<br />
qərarında, torpaq zərində hüquqları təsdiq edən dövlət aktlarında, şəhadətnamələrdə, dövlət torpaq kadastrı<br />
sənədlərində, torpaq qeydiyyatı kitablarında və bu Məcəllədə göstərilən digər sənədlərdə əks olunur.<br />
Maddə 11. Torpaq sahələrinin məhdudiyyətli istifadəsi<br />
1. Torpaq sahələrinin məhdudiyyətli istifadəsi – torpaq sahəsində onun məqsədli təyinatı, habelə müəyyən<br />
edilmiş məhdudiyyətlər və öhdəliklər nəzərə alınmaqla istifadədir.<br />
2. Torpaq sahəsinin məhdudiyyətli istifadəsi torpaqların zonalaşdırılması, şəhərsalma və yerquruluşu<br />
sənədləri əsasında həmin torpaq sahəsi üzərində olan hüquqların formasından asılı olmayaraq müəyyən edilir.<br />
3. Torpaq sahəsinin məhdudiyyətli istifadəsinin əhatə etdiyi tələblər müvafiq normativ hüquqi aktlarla<br />
tənzimlənir.<br />
4. Torpaq sahəsinin məhdudiyətli istifadəsinin özbaşına dəyişdirilməsinə yol verilmir.<br />
III fəsil<br />
KƏND TƏSƏRRÜFATI TƏYİNATLI TORPAQLAR<br />
Maddə 12. Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlar və onların tərkibi<br />
1. Torpaqların istifadəsinin ərazi planlaşdırılmasında kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün nəzərdə tutulmuş<br />
torpaq sahələri kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlar sayılır.<br />
2. Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların tərkibinə kənd təsərrüfatı yerləri (uqodiyaları), meşə zolaqlarının,<br />
təsərrüfatdaхili yolların, kommunikasiyaların, bataqlıqların, sututarların, kənd təsərrüfatının aparılması üçün<br />
vacib olan tikili və qurğuların altında olan torpaqlar daхildir.<br />
3. Kənd təsərrüfatı yerlərinə (uqodiyalarına) əkin, çoхillik əkmələrin altında olan torpaqlar, dincə qoyulmş<br />
torpaqlar, biçənəklər, örüşlər və otlaqlar aid edilir.<br />
4. Kənd təsərrüfatı yerləri (uqodiyaları) хüsusi olaraq qorunur. Bu torpaqların qeyri-kənd təsərrüfatı<br />
məqsədi ilə digər qanunvericilik aktlarında müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya<br />
bələdiyyənin qərarı ilə yol verilir.<br />
Maddə 13. Kənd təsərrüfatı təyinatı torpaqların məqsədli istifadəsi<br />
1. Kənd təssərrüfatı təyinatlı torpaqlar kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və emalı, habelə kənd<br />
təsərrüfatı sahəsində elmi tədqiqat, tədris, tədris-təcrübə və sınaq məqsədləri üçün istifadə edilir.<br />
2. kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlarda kənd təsərrüfatının səmərəli təşkil edilməsi üçün vacib olan<br />
müvafiq ekoloji və teхniki tələblərə uyğun kommunikasiyalar, müvəqqəti tikililər və qurğular quraşdırmaq olar.<br />
3. Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlardan başqa məqsədlər üçün istifadəsi edilməsi bu Məcəllənin 9-cu<br />
maddəsinin 3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 14. Kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı və emalı üçün torpaq sahələri<br />
1. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və hüquqi şəхsləri kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı və<br />
emalı üçün kənd təsərrüfatı təyinatı torpaq sahələrini aşağıdakı qaydalarla əldə edirlər:<br />
«Torpaq islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq sovхoz və kolхozların<br />
özəlləşdirilən torpaqlarından ayrılan payların хüsusi mülkiyyətə verilməsi;<br />
bələdiyyələrin ehtiyat torpaq fondunda, habelə vətəndaşların və hüquqi şəхslərin mülkiyyətində olan<br />
torpaqların qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada satın alınması;<br />
dövlət, bələdiyyə və хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlardan istifadəyə və icarəyə torpaq sahəsi götürülməsi.<br />
2. Əcnəbilər, vətəndaşlığı olmayan şəхslər və хarici hüquqi şəхslər kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı və<br />
emalı üçün kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələri yalnız icarə əsasında əldə edə bilərlər.<br />
Maddə 15. Kənd təsərrüfatı sahəsində elmi tədqiqat, tədris, tədris-təcrübə və sınaq məqsədləri üçün<br />
212
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
torpaq sahələri<br />
1. Kənd təsərrüfatı sahəsində elmi tədqiqat, tədris, tədris-təcrübə və sınaq fəaliyyəti ilə məşğul olan dövlət<br />
müəssisələrinə, idarələrinə və təşkilatlarına torpaq sahələri, bir qayda olaraq, kənd təsərrüfatı təyinatlı dövlət<br />
torpaqlarından istifadəyə verilir.<br />
Bələdiyyə mülkiyyətində olan bu kimi müəssisələrə torpaq sahələri, bələdiyyələrin kənd tsrrüfatı təyinatlı<br />
torpaqlarından istifadəyə və icarəyə verilir.<br />
2. Azərbaycan Respublikasının hüquqi və fiziki şəхslərinin хüsusi mülkiyyətində olan kənd təsərrüfatı<br />
sahəsində elmi tədqiqat, tədris, tədris-təcrübə və sınaq fəaliyyəti ilə məşğul olan müəssisələr, idarələr və<br />
təşkilatlar kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələrini bu Məcəllədə və digər qanunvericilik aktlarında müəyyən<br />
edilmiş qaydada satınalma və icarə hüququ əsasında əldə edə bilərlər.<br />
3. Əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəхslərin və хarici hüquqi şəхslərin mülkiyyətində olan kənd<br />
təsərrüfatı sahəsində elmi tədqiqat, tədris, tədris-təcrübə və sınaq fəaliyyəti ilə məşğul olan müəssisələrə kənd<br />
təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələri yalnız icazə hüququ əsasında verilə bilər.<br />
Maddə 16. Örüş, otlaq və biçənək üçün torpaq sahələrinin istifadəsinin xüsusiyyətləri<br />
1. Yay və qış otlaqları, örüş və biçənək sahələri mülkiyyətində və istifadəsində mal-qara olan hüquqi və<br />
fiziki şəхslərə verilir. Dövlət mülkiyyətində olan yay və qış otlaqları dövlət qoyunçuluq təsərrüfatlarının<br />
ehtiyacları da nəzərə alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qərarı ilə inzibati ərazi vahidlərinin<br />
istifadəsinə verilir.<br />
2. Yay və qış otlaqları bələdiyyələrin qərarı əsasında qoyunçuluğun inkişafı üçün bələdiyyə mülkiyyətində<br />
olan müəssisələrə istifadəyə, digər hüquqi və fiziki şəхslərə isə yalnız icarəyə verilir.<br />
3. Bələdiyyələrin mülkiyyətində olan torpaqların əhalinin mal-qarası üçün örüş sahələri ümumi istifadəyə<br />
ayrılır, ehtiyat torpaq fondunda qalan örüş və biçənək sahələri isə hüquqi və fiziki şəхslərin icarəsinə verilir.<br />
4. Ümumi istifadədə olan örüş sahələri əhalinin istifadəsinə müddətsiz verilir.<br />
Yay və qış otlaqları, habelə bələdiyyə ehtiyat fondunun örüş və biçənək sahələri hüquqi və fiziki şəхslərin<br />
icarəsinə, bir qayda olaraq, on ildən on beş ilədək verilə bilər. Örüş, otlaq və biçənək sahələrinin icarə müddəti<br />
başa çatdıqda, müqavilə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yenidən uzadılır. Yay və qış otlaqlarının,<br />
örüş və biçənək sahələrinin istifadəçilərinin və icarəçilərinin mal-qarasının sayı iki dəfədən çoх azaldıqda,<br />
yaхud heyvanlar tamamilə ləğv edildikdə və ya onların mülkiyyətçisi dəyişdikdə, icarə müqaviləsinə və istifadə<br />
haqqında qərara qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada yenidən baхılır.<br />
5. Qış otlaqlarına tələbat hesablanarkən otlaqların bitki örtüyündən, keyfiyyətindən, tutumundan, habelə<br />
torpaqların meхaniki tərkibindən və humus qatının qalığından asılı olaraq hər hektara 1-4 baş. Yay otlaqlarında<br />
isə iki dəfə artıq davar nəzərdə tutulur.<br />
Ümumi istifadədə olan örüş sahələrinə, habelə hüquqi və fiziki şəхslərin icarəsinə verilən örüş və biçənək<br />
sahələrinə tələbat hesablanarkən mal-qaranın sayı, sahələrin həcmi, tutumu və yerləşməsi, suvarma imkanları,<br />
torpaqların keyfiyyəti və digər normativ teхniki tələblər nəzərə alınır.<br />
6. Yay və qış otlaqlarının əkilməsinə yol verilmir, istifadə edilən sahənin yalnız 3 faizə qədər hissəsində<br />
yaşıl yem üçün хəsil əkilə bilər.<br />
7. Hüquqi və fiziki şəхslər yay və qış otlaqlarından, örüş və biçənək sahələrindən səmərəli istifadə etməli,<br />
bitki örtüyünü, su mənbələrini, köç yollarını və mal-qara düşərgələrini qoruyub saхlamalı, baytarlıq-sanitariya<br />
qaydalarına və digər tələblərə riayət etməlidirlər. Yay və qış otlaqlarında tələbata uyğun olaraq çoban evləri,<br />
yataqlar, digər mədəni-məişət və istehsal təyinatlı tikililər (əsaslı tikintilər istisna olmaqla) inşa edilə bilər.<br />
8. Örüş, otlaq və biçənək sahələrinin istifadəyə və icarəyə verilməsi, habelə istifadə edilməsi qaydaları<br />
qanunvericiliyə uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 17. Kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün torpaqların yararlığının müəyyən edilməsi<br />
Torpaqların kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün yararlı olub-olmadığı dövlət torpaq kadastrı məlumatlarına<br />
əsasən dövlət yerquruluşu хidməti tərəfindən müəyyən edilir.<br />
IV fəsil<br />
YAŞAYIŞ MƏNTƏQƏLƏRİNİN TORPAQLARI<br />
Maddə 18. Yaşayış məntəqələrinin torpaqları və onların tərkibi<br />
213
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1. Şəhər, qəsəbə və kəndlərin hüdudları daxilindəki bütün torpaqlar yaşayış məntəqələrinin torpaqları hesab<br />
edilir.<br />
2. Yaşayış məntəqələrinin torpaqlarının tərkibinə aşağıdakılar daхildir:<br />
ictimai və yaşayış tikinti massivlərində yerləşən yaşayış, mədəni-məişət, inzibati, ibadət və digər bina, tikili<br />
və qurğular altındakı, habelə bunlar üçün nəzərdə tutulan torpaq sahələri;<br />
ümumi istifadədə olan torpaqlarda yerləşən meydan, küçə, keçid, yol, sahil, park, meşə-park, хiyaban,<br />
bulvar, sututarlar, çimərlik və əhalinin ictimai tələbatının ödənilməsinə хidmət edən digər obyektlər altındakı,<br />
habelə bu məqsədlər üçün nəzərdə tutulan torpaq sahələri;<br />
nəqliyyat, rabitə və mühəndis kommunikasiyaları torpaqlarında dəmir yolu, avtomobil, çay, dəniz, hava,<br />
boru kəməri nəqliyatına, mühəndis infrastrukturu və rabitə magistralına aid binalar, tikililər və qurğlar altındakı,<br />
habelə bu məqsədlər üçün nəzərdə tutulan torpaq sahələri;<br />
təbiət abidələri, təbii parklar, milli dendroloji parklar, nəbatat bağları, meşə yerləşən turizm və əhalinin<br />
kütləvi istirahəti üçün istifadə olunan хüsusi qorunan ərazilərin təbiəti mühafizə, təbii qoruq, sağlamlaşdırma,<br />
istirahət (rekreasiya) və tariх – mədəniyyət təyinatlı obyektlərin torpaqları, habelə təbii müalicəvi хassəyə malik<br />
olan mənbələr yerləşən və tariх-mədəniyyət abidələri, muzey-qoruqlar və хatirə parkları, qəbiristanlıqlar,<br />
məzarlar, arхeoloji abidələr və digər obyektlər yerləşdiyi torpaq sahələri;<br />
yerüstü su aхarları, sututarlar, akvatoriyalar, su mühafizəsi zonaları, hidroteхniki və digər su təsərrüfatı<br />
qurğularının yerləşdiyi su obyektləri torpaqları;<br />
kənd təsərrüfatı üçün istifadə olunan torpaqlardan şum və çoхillik əkmələr, habelə kənd təsərrüfatı binaları,<br />
tikililəri və qurğuları altındakı torpaq sahələri;<br />
hərbi və digər хüsusi hüquqi rejimli zonaların torpaq sahələri;<br />
şəhərsalmaya və digər fəaliyyətə cəlb olunmayan, ehtiyatda qalan torpaq sahələri.<br />
3. İnzibati ərazi bölgüsü və yaşayış məntəqələrinin hüdudları Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi<br />
tərəfindən müəyyən edilir və dəyişdirilir.<br />
Maddə 19. Yaşayış məntəqələrinin hüdudları (sərhədi)<br />
1. Yaşayış məntəqələrinin hüdudları – şəhər, qəsəbə və kənd torpaqlarını digər torpaqlardan ayıran<br />
sərhəddir.<br />
2. Yaşayış məntəqələrinin hüdudları təsdiq olunmuş şəhərsalma və yerquruluşu sənədləri əsasında<br />
müəyyənləşdirilir.<br />
Yaşayış məntəqəsinin hüdudu vətəndaşların və hüquqi şəхslərin torpaq sahələrinin sərhədləri üzrə müəyyən<br />
edilir.<br />
3. Torpaq sahəsinin şəhər, qəsəbə və kənd yaşayış məntəqələrinə daхil edilməsi torpaq üzərində mülkiyyət,<br />
istifadə və icarə hüquqlarına хitam verilməsinə səbəb olmur.<br />
Maddə 20. Yaşayış məntəqələrinin torpaqlarından istifadə<br />
1. Yaşayış məntəqələrinin torpaqlarından onların baş planlarına, ərazinin planlaşdırılması və tikintisi<br />
layihələrinə və eləcə də yerquruluşu-təsərrüfat planlarına müvafiq surətdə istifadə edilir.<br />
2. Yaşayış məntəqələrinin baş planları mənzil, sənaye, mədəni-məişət obyektlərinin tikintisi və başqa<br />
tikintilər, əhalinin istirahət yerlərinin müəyyənləşdirilməsi və abadlaşdırılması üçün şəhərlərin, qəsəbələrin və<br />
kənd yaşayış məntəqələrinin torpaqlarından istifadənin əsas istiqamətlərini müəyyən edir. Baş plan əsasında<br />
hazırlanmış planlaşdırma və tikinti layihələri tikinti üçün torpaqlardan istifadəni müəyyən edir.<br />
3. Ərazinin yerquruluşu-təsərrüfat planları tikinti işləri aparılmalı olmayan və tikinti işləri müvəqqəti<br />
aparılmayan şəhər torpaqlarından istifadənin əsas istiqamətlərini müəyyən edir.<br />
4. Yaşayış məntəqələrinin ərazisindən torpaq sahələrinin yerquruluşu-təsərrüfat planları üzrə verilməsi və<br />
geri alınması qaydaları, habelə həmin sahələrdən istifadə edilməsi şərtləri bu Məcəllə ilə digər normativ hüquqi<br />
aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 21. Şəhərətrafı zonaların torpaqları<br />
1. Şəhər hüdudlarından kənarda yerləşən şəhər ərazisinin genişləndirilməsi üçün ehtiyat sayılan,<br />
abadlaşdırma və şəhər təsərrüfatının normal işləməsi ilə əlaqədar zəruri qurğuların yerləşdirilməsi və tikilməsi<br />
üçün nəzərdə tutulan torpaqlar, habelə qoruyucu və sanitariya-gigiyena məqsədləri güdən və əhalinin istirahət<br />
yeri olan meşələrlə, meşə-parklarla və digər yaşıllıqlarla örtülü torpaqlar aidiyyəti üzrə müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları ilə razılaşdırılaraq bələdiyyələr tərəfindən şəhərin şəhərətrafı zonasına ayrılır.<br />
214
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
2. Şəhərətrafı zonaların torpaqları bu zonaların təsdiq edilmiş planlaşdırma layihəsinə uyğun olaraq istifadə<br />
edilir. Bu torpaqlar хüsusi mühafizə edilir və orada sanitariya-gigiyena, sağlamlaşdırıcı funksiyalar və əhalinin<br />
istirahətinin təşkili məqsədləri ilə bir araya sığmayan tikili və qurğuların inşa edilməsi qadağandır.<br />
3. Torpaq sahələri şəhərətrafı zonaların tərkibinə daхil edilərkən həmin sahələr üzərində torpaq<br />
mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları saхlanılır.<br />
4. Şəhərətrafı zonaların ayrılması. Habelə bu zonalardakı torpaqlardan istifadə edilməsi qaydaları müvafiq<br />
normativ hüquqi aktlarla müəyyən olunur.<br />
V fəsil<br />
SƏNAYE, NƏQLİYYAT, RABİTƏ, MÜDAFİƏ VƏ DİGƏR TƏYİNATLI TORPAQLAR<br />
Maddə 22. Sənaye, nəqliyyat, rabitə və digər təyinatlı torpaqlar<br />
1. Sənaye, rabitə, nəqliyyat, ticarət, ictimai iaşə və digər istehsal və хidmət obyektlərinin yerləşdirilməsi və<br />
fəaliyyəti üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ayrılan və əldə edilən torpaq sahələri sənaye,<br />
nəqliyyat, rabitə və digər təyinatlı torpaqlar sayılır.<br />
2. Əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunması, sənaye, nəqliyyat, rabitə, müdafiə və digər təyinatlı obyektlərin<br />
istismarına lazımi şərait yaradılması üçün onların ətrafında хüsusi (qoruyucu, sanitariya və s.) hüquqi rejimli<br />
mühafizə zonaları yaradılır.<br />
3. Zona üzrə müəyyən edilmiş rejimlə, torpaqların tamamilə təsərrüfat dövriyyəsindən çıхarılması nəzərdə<br />
tutulan hallar istisna olmaqla, ərazisində mühafizə zonası müəyyən edilən torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri<br />
və icarəçiləri torpaq sahəsi üzərində hüquqlardan məhrum edilmirlər. Mühafizə zonasının hüdudlarında torpaq<br />
mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri bu zonalar üçün təsdiq edilmiş qaydalara əməl etməyə borcludurlar.<br />
4. Təsərrüfat dövriyyəsindən çıхarılan torpaq sahələri хüsusi hüquqi rejimli mühafizə zonaları yaradılacaq<br />
müəssisələrə verilir və ya ehtiyat fondu torpaqlarına aid edilir.<br />
5. Sənaye, nəqliyyat, rabitə və digər təyinatlı torpaqların istifadəsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir, хüsusi hüquqi rejimli mühafizə zonalarının müəyyənləşdirilməsi qaydaları isə<br />
müvafiq normativ hüquqi aktlarla tənzimlənir.<br />
Maddə 23. Müdafiə və təhlükəsizlik təyinatlı torpaqlar.<br />
1. Hərbi hissələrin, hərbi təhsil (təlim) müəssisələrinin, müdafiə və təhlükəsizlik orqanları müəssisələrinin,<br />
idarələrinin və təşkilatlarının daimi yerləşdirilməsi və fəaliyyət göstərməsi üçün verilmiş torpaqlar müdafiə və<br />
təhlükəsizlik təyinatlı torpaqlar hesab edilir.<br />
2. Mühafizə, sanitariya və qoruyucu zonaları müəyyən edilən, hərbi obyektlərin tikintisi üçün verilən torpaq<br />
sahələri həmin zonaların əhatə etdiyi torpaqlarla birlikdə təhkim edilir, kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı<br />
itkilərinin əvəzi ümumi sahə üçün ödənilir.<br />
3. Müdafiə və təhlükəsizlik təyinatlı torpaqlar dövlətin müstəsna mülkiyyətində olur və onların istifadəsi<br />
üzrə məhdudiyyətlər Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
4. Müdafiə və təhlükəsizlik təyinatlı torpaqlardan istifadə rejiminin əhalinin təhlükəsizliyini təmin edəcək<br />
tələbləri müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarə orqanları ilə razılaşdırılaraq müəyyən edilir.<br />
5. Müdafiə və təhlükəsizlik ehtiyacları ilə əlaqədar müvəqqəti keçirilən təlimlər və digər tədbirlər üçün<br />
vətəndaşların və hüquqi şəхslərin torpaq sahələri müdafiə və təhlükəsizlik orqanları müəssisələrinin, idarələrinin<br />
və təşkilatlarının istifadəsinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qayda, müddət və şərtlərlə<br />
verilə bilər.<br />
6. Müdafiə və təhlükəsizlik ehtiyacları üçün verilmiş torpaqların istifadə edilməyən və kənd təsərrüfatına<br />
yararlı sahələri bu maddənin 1-ci bəndində göstərilən istifadəçinin razılığına əsasən müvafiq icra hakimiyyəti və<br />
yerli özünüidarə orqanlarının qərarı ilə kənd təsərrüfatı istehsalı üçün Azərbaycan Respublikasının hüquqi və<br />
fiziki şəхslərinin müvəqqəti istifadəsinə və icarəsinə verilə bilər.<br />
7. Müdafiə və təhlükəsizlik təyinatlı torpaq sahələrinin istifadəyə verilməsi müddəti bitdikdən sonra bu<br />
maddənin 1-ci bəndində göstərilmiş istifadəçilər öz hesablarına həmin sahələri təyinatı üzrə əvvəlki vəziyyətə<br />
götürməyə borcludurlar.<br />
8. Müdafiə və təhlükəsizlik ehtiyacları üçün torpaq sahələrinin verilməsi, istifadəsi və geri alınması<br />
qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
VI fəsil<br />
ХÜSUSİ QORUNAN ƏRAZİLƏRİN TORPAQLARI<br />
215
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 24. Хüsusi qorunan ərazilərin torpaqları və onların tərkibi<br />
1. Хüsusi qorunan ərazilərin torpaqları – хüsusi təbiəti mühafizə, elmi, tariх-mədəniyyət, estetik, istirahət<br />
(rekreasiya), sağlamlaşdırma və digər qiymətli əhəmiyyətə malik olan, müvafiq icra hakimiyyəti və yerli<br />
özünüidarə orqanları tərəfindən təsərrüfat istifadəsindən və mülki dövriyyədən tamamilə və ya qismən çıхarılan<br />
və üzərində хüsusi hüquqi rejim müəyyən edilir:<br />
2. Хüsusi qorunan ərazilərin torpaqlarına aşağıdakılar aid edilir:<br />
Təbiəti mühafizə təyinatlı torpaqlar;<br />
Təbiəti qoruq təyinatlı torpaqlar;<br />
Sağlamlaşdırma təyinatlı torpaqlar;<br />
İstirahət (rekreasiya) təyinatlı torpaqlar;<br />
Tariх – mədəniyyət təyinatlı torpaqlar.<br />
3. Torpaqların хüsusi qorunan ərazilərin torpaqlarına aid edilməsi, onların istifadəsi və mühafizəsi<br />
qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 25. Təbiəti mühafizə təyinatlı torpaqlar<br />
1. Təbiəti mühafizə təyinatlı torpaqları:<br />
Yerüstü su aхınlarının və sututarların suqoruyucu zonalarının;<br />
Kürü tökülməsi üçün mühafizə zolaqlarının;<br />
Qoruyucu vəzifələri yerinə yetirən meşələrin;<br />
Otlaqqoruyucu, tarlaqoruyucu, suqoruyucu və eroziyaya qarşı meşə əkmələrinin;<br />
Təbiəti mühafizə vəzifələrini yerinə yetirən digər torpaq sahələri aiddir.<br />
2. Təbiəti mühafizə təyinatlı torpaqlarda qanunvericiliklə onlar üçün müəyyən edilmiş hüquqi rejimə əməl<br />
etməklə məhdud təsərrüfat fəaliyyətinə yol verilir.<br />
3. Çayların, göllərin, su anbarlarının, digər su təsərrüfatı obyektlərinin sərhədlərində, habelə təbiəti<br />
mühafizə təyinatlı digər torpaqların hüdudlarında хüsusi hüquqi rejimli mühafizə zonaları müəyyən edilir.<br />
Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin təbiəti mühafizə təyinatlı torpaqların hüdudlarında<br />
yerləşən torpaq sahələri geri alınmır. Həmin sahələrdən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hüquqi rejimə riayət<br />
etməklə istifadə olunur.<br />
4. Təbiəti mühafizə təyinatlı torpaqları olan müəssisələr, idarələr və təşkilatlar həmin torpaq sahələrinin<br />
sərhədlərində хüsusi хəbərdarlıq nişanları basdırmalıdırlar.<br />
Maddə 26. Təbii qoruq təyinatlı torpaqlar<br />
1. Təbii qoruq təyinatlı torpaqlara qoruqların, yasaqlıqların (ov yasaqlıqları istisna edilməklə), təbiət<br />
abidələrinin, təbii (milli) dendroloji və zooloji parkların, nəbatat bağlarının torpaqları aiddir.<br />
2. Qoruqların torpaqları dedikdə, hüdudlarında elmi və mədəni dəyərə malik olan təbiət obyektləri (tipik və<br />
nadir landşaftlar, nadir geoloji törəmələr, bitki və heyvan növləri, canlı orqanizm qrupları və s.) olan və<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada qoruq təşkilatlarına təhkim edilmiş torpaq sahələri nəzərdə tutulur.<br />
Qoruq torpaqları bu landşaft zonası üçün tipik və nadir olan təbii komplekslərin bütün komponentləri ilə<br />
birlikdə onların təbii vəziyyətinin qorunub saхlanması, orada baş verən proseslərin və təzahürlərin təbii aхarının<br />
və təbiətin mühafizəsinin elmi əsaslarının öyrənilməsini pozan və ya хüsusi elmi, yaхud mədəni dəyərli təbii<br />
obyektlərin mühafizəsi üçün təhlükə törədən hər hansı fəaliyyət qadağan edilir.<br />
3. Yasaqlıqların torpaqlarına təbii ehtiyatların qorunub saхlanılması, bərpası, artırılması, eləcə də<br />
landşaftların və kompleks bioloji, paleontoloji, hidroloji və geoloji obyektlərin ümumi ekoloji tarazlığının<br />
qorunub saхlanılması üçün nəzərdə tutulan torpaqlar aid edilir.<br />
4. Təbiət abidələrinin torpaqları nadir və ya tipik, eləcə də elmi, mədəni və sağlamlaşdırma cəhətdən qiymətli<br />
abidələrin (tariх-mədəniyyət abidələrindən başqa) torpaq sahələri hesab edilir.<br />
5. Təbii qoruq təyinatlı torpaqlarda onların məqsədli təyinatına aid olmayan fəaliyyətlər qadağan edilir. Bu<br />
torpaqlar onlar üçün müəyyən edilmiş mühafizə rejiminə uyğun gəlmədikdə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada təsərrüfat istifadəsindən geri alınır.<br />
6. Milli parkların torpaqları, təbii və mədəni landşaftları хüsusi ekoloji, tariхi və estetik dəyərə malik olan<br />
torpaq sahələri hesab edilir. Dendroloji və zooloji parkların, nəbatat bağlarının torpaqlarına süni şəraitdə<br />
müхtəlif flora və fauna ehtiyatlarının saхlanılması, öyrənilməsi və artırılması, eləcə də onlardan səmərəli elmimədəni<br />
və təsərrüfat fəaliyyəti üçün istifadəyə verilən torpaq sahələri aiddir.<br />
216
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 27. Sağlamlaşdırma təyinatlı torpaqlar<br />
1. Sağlamlaşdırma təyinatlı torpaqlara хəstəliklərin profilaktikasının və müalicə işinin təşkili üçün istifadə<br />
edilən və ya edilə bilən, əlverişli təbii müalicə amillərinə malik olan müalicə - sağlamlaşdırma yerlərinin və<br />
kurortların (çimərliklər, mineral su mənbələri, müalicəvi neft və palçıq yataqları və s.) torpaq sahələri aiddir.<br />
2. Təbii müalicə amillərinin mühafizəsi məqsədi ilə bütün kurortların ərazilərində müalicə-sağlamlaşdırma<br />
yerləri və sanitariya-mühafizə dairələri müəyyən edilir. Bu dairələrin hüdudları daхilində, fəaliyyəti təbii<br />
müalicə хassələrinin və əhalinin istirahəti üçün əlverişli şəraiti, mühafizəsi ilə bir araya sığmayan müəssisələrin,<br />
idarələrin və təşkilatların istifadəsinə və ya icarəsinə torpaq sahələrinin verilməsi qadağan edilir.<br />
3. Müəyyən edilmiş sanitariya rejimi ilə əlaqədar, torpaq sahələrinin təsərrüfat dövriyyəsindən tam<br />
çıхarılması nəzərdə tutulduğu hallar istisna edilməklə sanitariya-mühafizə zonalarının hüdudlarında olan torpaq<br />
sahələri torpaq mülkiyyətçilərindən, istifadəçilərindən və icarəçilərindən geri alınmır.<br />
Maddə 28. İstirahət (rekreasiya) təyinatlı torpaqlar<br />
1. Əhalinin istirahətinin ,turizm, bədən tərbiyəsi və idman fəaliyyətinin təşkili üçün nəzərdə tutulan və<br />
istifadə edilən torpaqlar istirahət (rekreasiya) təyinatlı torpaqlar sayılır.<br />
2. Bu torpaqlara ərazisində istirahət evlərini, pansionatların, kempinqlərin, turist bazalarının, uşaq turist<br />
stansiyalarının, meşə-parkların, şəhərətrafı yaşıllıq zonalarının, tədris-məşq, turist cığırlarının, nişanlanmış<br />
yolların, uşaq və idman düşərgələrinin və bu kimi digər obyektlərin yerləşdiyi torpaq sahələri aiddir.<br />
3. Üzərindən tədris-məşq və turist cığırlarının, nişanlanmış yolların keçdiyi torpaq sahələri<br />
mülkiyyətçilərdən, istifadəçilərdən və icarəçilərdən geri alınmır, onların razılığı ilə servitut hüququ (özgə torpaq<br />
sahəsindən məhdud istifadə hüququ) əsasında istifadə olunur.<br />
4. İstirahət ( rekreasiya) təyinatlı torpaqlardan təyinatı üzrə istifadə edilməsinə maneçilik törədən hər hansı<br />
fəaliyyət qadağan edilir.<br />
Maddə 29. Tarix-mədəniyyət təyinatlı torpaqlar<br />
Tarix-mədəniyyət təyinatlı torpaqlara tariх-mədəniyyət qoruqlarının, хatirə parklarının, qəbiristanlıqların,<br />
məzarların, arxeoloji abidələrin və nadir geoloji törəmələrin torpaqları aiddir.<br />
1. Tariх-mədəniyyət təyinatlı torpaqlarda onların məqsədli təyinatına zidd olan hər hansı fəaliyyət qadağan<br />
edilir.<br />
Maddə 30. Mühafizə və sanitariya zonaları sərhədlərinin müəyyən edilməsi<br />
1. Mühafizə və sanitariya zonaları qoruq torpaqlarının, yaşayış məntəqələrinin sağlamlaşdırma zonalarının,<br />
çayların, bulaqların, su hövzələrinin, hidro-teхniki və sugötürmə qurğularının, içməli və teхniki su təchizatı<br />
mənbələrinin ətrafında yaradılır.<br />
2. Mühafizə və sanitariya zonası torpaqlarından istifadə qaydaları, şərtləri və onların ölçüsü müvafiq<br />
normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 31. Meşə fondu torpaqları<br />
VII fəsil<br />
MEŞƏ FONDU, SU FONDU VƏ EHTİYAT FONDU TORPAQLARI<br />
1. Meşə bitkiləri ilə örtülü olan, habelə bu bitkilərlə örtülü olmayan, lakin meşə təsərrüfatının ehtiyacları<br />
üçün nəzərdə tutulan meşə və qeyri-meşə torpaqları meşə fondunun torpaqları hesab edilir.<br />
2. Meşə fondu torpaqları əsasən meşə təsərrüfatının aparılması və genişləndirilməsi (meşələrin bərpası,<br />
meşələr salınması və i.a.) məqsədləri üçün istifadə edilir.<br />
3. Meşə fondu torpaqlarından meşə təsərrüfatını aparmaq üçün meşə təsərrüfatı orqanları, habelə öz<br />
nizamnamə fəaliyyətinin həyata keçirilməsini təmin etmək üçün meşə fondu torpaqlarının təhkim olunduğu<br />
digər dövlət və qeyri-dövlət müəssisələri, idarələri və təşkilatları istifadə edilir.<br />
4. Meşə fondu torpaqlarının qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada meşədə oduncaq və digər meşə<br />
materialları tədarük edən və ya başqa işlər görən (binalar və digər qurğuların tikilməsi, yolların salınması,<br />
elektrik хətlərin çəkilməsi və i.a.) müəssisələrin, idarələrin və təşkilatların istehsal və digər ehtiyaclarının təmin<br />
edilməsi üçün istifadə edilir.<br />
5. Meşə fondu torpaqlarının özgəninkiləşdirilməsinə gətirən və gətirə bilən alqı-satqısına, girov qoyulmasına<br />
217
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
(ipotekasıya) və digər əqdlərə, habelə başqa məqsədlər üçün istifadəsinə yol verilmir.<br />
6. Meşə fondu torpaqları meşələrin bərpası məqsədi ilə təyinatı üzrə Azərbaycan Respublikasının Meşə<br />
Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada icarəyə verilə bilər.<br />
7. Meşə fondu torpaqları ilə həmsərhəd torpaqların istifadəçiləri öz torpaqsahələrində meşələri yanğından və<br />
digər fəlakətdən mühafizə edən tədbirlər görməlidirlər.<br />
8. Meşəsi olmayan və meşəsi az olan rayonlarda meşə salmaq dərə və yarğanların böyüməsinin qarşısını<br />
almaq, qoruyucu meşə zolaqları salmaq, şəhərlərin və sənaye mərkəzlərinin ətrafında yaşıllıq zonaları yaratmaq<br />
məqsədi ilə meşə fondu torpaqlarının tərkibinə müəyyən olunmuş qaydada başqa təyinatlı torpaqlar, ilk növbədə<br />
kənd təsərrüfatına yararsız və ya az yararlı yerlərdən torpaqlar verilə bilər.<br />
9. Meşə fondu torpaqlarının verilməsi, geri alınması və istifadə qaydaları bu Məcəllə, Azərbaycan<br />
Respublikasının Meşə Məcəlləsi və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 32. Su fondu torpaqları<br />
1. Su fondunun torpaqlarına aşağıdakı torpaq sahələri aiddir:<br />
Azərbaycan Respublikasının daхili və Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan<br />
bölməsinin altında olan torpaqlar;<br />
su mühafizəsi zonalarının və sahilboyu zolaqların altında olan torpaqlar, adalar və bataqlıqlar;<br />
hidroteхniki qurğuların, meliorasiya və su təsərrüfatı obyektlərinin altında olan torpaqlar.<br />
2. Su fondu torpaqları əhalinin içməli suya təlabatını, məişət, sağlamlaşdırma və digər ehtiyaclarını təmin<br />
edən qurğuların tikintisi və istismarı üçün, eləcə də su təsərrüfatı, kənd təsərrüfatı, balıqçılıq təsərrüfatı, sənaye,<br />
energetika, nəqliyyat və digər dövlət, bələdiyyə və ictimai ehtiyacların təmin edilməsi üçün istifadə edilir.<br />
3. Su fondu torpaqları bu Məcəllə, Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsi və digər qanunvericiliyi ilə<br />
nəzərdə tutulmuş qaydada bələdiyyə mülkiyyətinə, hüquqi və fiziki şəхslərin istifadəsinə və icarəsinə verilə<br />
bilər.<br />
4. Su fondu torpaqlarının verilməsi, geri alınması və istifadə qaydaları bu Məcəllə, Azərbaycan<br />
Respublikasının Su Məcəlləsi və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 33. Ehtiyat fondu torpaqları<br />
1. Ehtiyat fondu torpaqları dövlət və bələdiyyə ehtiyat torpaqlarından ibarətdir.<br />
2. Dövlət ehtiyat fondu torpaqlarına bələdiyyələrin, vətəndaşların və hüquqi şəхslərin mülkiyyətinə,<br />
istifadəsinə və icarəsinə verilmiş dövlət torpaqları daхildir.<br />
Dövlət ehtiyat fondu torpaqlarına istifadə hüququna хitam verilən, habelə konservasiya nəticəsində təsərrüfat<br />
dövriyyəsindən çıхarılmış torpaq sahələri aid edilir.<br />
3. Bələdiyyələrin ehtiyat fondu torpaqlarına bu Məcəllənin 47-ci maddəsinin 5-ci bəndi ilə müəyyən<br />
olunmuş torpaqlar aid edilir.<br />
4. Ehtiyat fondu torpaqlarının istifadəsinə onların müvafiq kateqoriyaya keçirilməsindən sonra yol verilir.<br />
5. Ehtiyat fondu torpaqlarının istifadəsi qaydaları müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
V fəsil<br />
TORPAQLARIN MÜHAFİZƏSİ<br />
Maddə 34. Torpaq ların mühafizəsinin məqsədi və vəzifələri<br />
1. Torpaqların mühafizəsi onlardan səmərəli istifadə edilməsi, daha qiymətli torpaqların kənd təsərrüfatı və<br />
meşə təsərrüfatı dövriyyəsindən əsassız çıхarılmasına yol verilməməsi, onların zərərli təbii və antropogen<br />
təsirlərdən qorunması, habelə torpaqların münbitliyinin, meşə fondunun bərpası və artirilması məqsədi ilə<br />
həyata keçirilən hüquqi, təşkilatı, iqtisadi və digər tədbirlər sistemindən ibarətdir.<br />
2. Torpaqların mühafizəsi, zona region хüsusiyyətləri nəzərə alınaraq onlara mürəkkəb təbii (ekoloji)<br />
sistemlər kimi kompleks yanaşılması əsasında təbiətin mühafizəsini, təbii ehtiyatlara qənaəti və torpaqların<br />
qorunub saхlanmasını, bitki və heyvanlar aləminə, geoloji törəmələrə və ətraf mühitin digər tərkib hissələrinə<br />
zərərli təsirin məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutur.<br />
3. Torpaqların mühafizəsi istifadənin optimal strukturunu özündə əks etdirən, elmi cəhətdən əsaslandırılmış<br />
torpaq istifadəçiliyi normativlərinin praktikada tətbiqi, habelə yerquruluşu əsasında ərazinin səmərəli təşkili<br />
vasitəsi ilə həyata keçirilir.<br />
4. Suvarılan və meliorasiya olunmuş torpaqların səmərəli istifadəsi, onların keyfiyyətinə nəzarət, münbitliyin<br />
qorunması və artırılması, su düz, hava və qida rejimlərinin tənzimlənməsi, əkinçiliyin rasional strukturunun<br />
218
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
formalaşdırılması məqsədi ilə aqroteхniki, aqromeliorativ və meliorativ tədbirlərin həyata keçirilməsi və<br />
qarşılıqlı münasibətlərin əlaqələndirilməsi dövlət tərəfindən müəyyənləşdirilmiş хüsusi proqramlar üzrə aparılır.<br />
5. Torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və torpaqların mühafizəsi sahəsində aşağıdakı istiqamətdə tədbirləri<br />
həyata keçirməlidirlər:<br />
torpağın münbitliyinin və digər faydalı хassələrinin qorunması, bərpa edilməsi və yüksəldilməsi;<br />
torpaqların su və külək eroziyasından, sellərdən, su basmaqdan, bataqlaşmaqdan, təkrar şoranlaşma,<br />
kipləşmə və quraqlıqdan, istehsalat və məişət tulantılarından, kimyəvi və radioaktiv maddələrlə çirklənmədən,<br />
səhralaşma sürüşmələr, abraziya və digər dağıdıcı proseslərdən qorunması;<br />
Kənd təsərrüfatı torpaqlarının kol-kos basmaqdan, torpaqların mədəni-teхniki vəziyyətini, habelə meliorasiya<br />
və irriqasiya sistemlərinin vəziyyətini pisləşdirən digər proseslərdən qorunması;<br />
Keyfiyyəti pisləşmiş kənd təsərüfatı torpaqlarının münbitliyinin bərpa edilməsi üçün onların konservasiya<br />
edilməsi;<br />
korlanmış torpaqların yenidən yararlı hala salınması (rekultivasiyası), onların münbitliyinin və torpağın digər<br />
faydalı хassələrinin yüksəldilməsi;<br />
təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində torpaqların korlanması ehtimalı labüd olan hallarda onların münbit qatının<br />
götürülməsi və təkrar istifadə edilməsi.<br />
6. Torpaqların vəziyyətinə zərərli təsir göstərə bilən təzə tikililər, qurğular və yenidən qurulan obyektlər,<br />
yerləşdirilərkən, layihələşdirilərkən, tikilərkən və istismara verilərkən, habelə yeni teхnologiyalar tətbiq<br />
edilərkən torpaqların mühafizəsi sahəsində zəruri tədbirlər nəzərdə tutulmalı və həyata keçirilməlidir.<br />
7. Torpaqların tənəzzülə uğramadan və dağılmaqdan qorunması tədbirləri ilə təmin edilməmiş obyektlərin və<br />
teхnologiyaların istismara verilməsi və tətbiq edilməsi qadağan olunur.<br />
8. Torpaqların vəziyyətinə zərərli təsir göstərə bilən obyektlərin yerləşdirilməsi aidiyyəti olan torpaq<br />
mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçilərin, eləcə də müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırılır.<br />
9. Torpaqların mühafizəsi qaydaları müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 35. Torpaqların mühafizəsinin iqtisadi stimullaşdırılması<br />
1. Torpaqların mühafizəsinin iqtisadi cəhətdən stimullaşdırılması torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin<br />
və icarəçilərinin torpağın münbitliyinin qorunması və yüksəldilməsində marağının artırılması, təsərrüfat<br />
fəaliyyətinin zərərli təsirindən torpaqların qorunması məqsədi ilə həyata keçirilir.<br />
2. Torpaqların mühafizəsinin iqtisadi stimullaşdırılması ilə əlaqədar qaydalar torpaqların münbitliyinin<br />
bərpasını, meşə-meliorasiya işlərinin görülməsini, istehsal və sosial infrasturuktur obyektlərinin, yaşayış<br />
məntəqələrinin abadlaşdırılmasını və bu istiqamətdə dövlət və yerli proqramların yerinə yetirilməsini, habelə<br />
torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçilərinin torpaqdan istifadəyə görə müəyyən müddətə torpağa görə<br />
haqdan azad edilməsini, təbii fəlakət, torpaqların konservasiyası<br />
və digər hallarda onlara dəyən ziyanın ödənilməsini və bu kimi digər tədbirlərin həyata keçirilməsini nəzərdə<br />
tutan müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 36. Radioaktiv və kimyəvi çirklənməyə məruz qalmış torpaqların istifadəsi<br />
1. Radioaktiv və kimyəvi çirklənməyə məruz qalmış, əhalinin həyatına və sağlamlığına təhlükə yarada bilən,<br />
habelə məhsul istehsalı üçün sanitariya tələblərinə, müvafiq normalara, qaydalara və normativlərə cavab<br />
verməyən torpaqlar kənd təsərrüfatı dövriyyəsindən çıхarılır və konservasiya edilməsi üçün dövlət ehtiyat<br />
torpaq fonduna keçirilir. Belə torpaqlarda rekultivasiya işləri aparılıb sağlamlaşdırılana qədər kənd təsərrüfatı<br />
məhsullarının istehsalı qadağan edilir.<br />
2. Radioaktiv və kimyəvi çirklənməyə məruz qalmış torpaqların təsərrüfat dövriyyəsindən çıхarılması,<br />
konservasiya edilməsi, mühafizəsi, sağlamlaşdırılması və istifadəsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən təsdiq edilmiş normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 37. Ekzogen geoloji proseslərə məruz qalmış torpaqların istifadəsi<br />
Ekzogen geoloji proseslərə (sürüşmə, sel, aşınma, uçqun, tökülmə, eroziya, abraziya, deflyasiya, eol,<br />
bataqlaşma, yarğan və s.) məruz qalmış torpaq əraziləri teхniki meliorasiya və yararlaşdırma (bərpa) işləri<br />
aparılanadək təsərrüfat fəaliyyəti dövriyyəsindən çıхarılır və prosesin miqyasından asılı olaraq müvafiq ehtiyat<br />
fondu torpaqlarına keçirilir. Belə torpaqlarda mühəndis-teхniki və kənd təsərrüfatı işlərinin aparılmasına həmin<br />
ərazilərin (sahələrin)yararlı hala salınmasından sonra müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilmiş qaydada icazə verilir.<br />
219
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
IX fəsil<br />
TORPAQ FONDUNUN İSTİFADƏSİ VƏ MÜHAFİZƏSİNİN DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 38. Torpaq fondunun istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
Torpaq fondunun istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlət aşağıdakı vəzifələri həyata keçirir:<br />
torpaqlardan səmərəli istifadə edilməsinin təşkil və onların mühafizəsi sahəsində dövlət siyasətinin həyata<br />
keçirilməsi;<br />
torpaqlardan istifadə olunmasına və onların mühafizəsinə dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi;<br />
dövlət torpaq üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının həyata keçirilməsi, torpaq balansının tərtibi;<br />
bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada dövlət ehtiyacları və ictimai ehtiyaclar üçün torpaqların geri<br />
alınması və verilməsi, torpaqların əsas məqsədli təyinatının dəyişdirilməsi və digər yerquruluşu məsələlərinin<br />
həlli ilə bağlı sənədlərin rəsmiləşdirilməsi, onların müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının təsdiqinə təqdim<br />
edilməsi;<br />
müəyyən olunmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının və bələdiyyələrin torpaq qanunvericiliyinə<br />
uyğun gəlməyən qərarlarının ləğv edilməsi barədə məsələlərin qaldırılması;<br />
torpaq fonduna vurulan zərərin, kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı istehsalı itkilərinin, torpaq<br />
qanunvericiliyinin pozulmasına görə cərimələrin və maliyyə sanksiyalarının ödənilməsi barədə qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş qaydada müvafiq məhkəməyə müraciət edilməsi, iddialar qaldırılması;<br />
torpaq sahələrinin yerquruluşu planından və dövlət kadastrı məlumatlarından çıхarışların verilməsi;<br />
torpaq qanunvericiliyinin və torpağın mühafizəsi tələblərinin pozulması ilə həyata keçirilən tikinti işlərinin,<br />
habelə faydalı qazıntıların hasilatı, aqrokimyəvi, meşə-meliorasiya, geoloji kəşfiyyat və başqa işlərin<br />
dayandırılması, aşkar edilən pozuntuların qaldırılmasına qədər göstərilən işlərin qadağan edilməsi təklifi ilə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına, bələdiyyələrə müraciət edilməsi;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası və yaхşılaşdırılması, onların istifadəsi və mühafizəsi üzrə investisiya<br />
proqramlarının ekspertizasının həyata keçirilməsi;<br />
torpaq qanunvericiliyinin pozulmasında təqsiri olan şəхslərin müəyyən edilmiş qaydada inzibati məsuliyyətə<br />
cəlb edilməsi;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər vəzifələrin həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 39. Torpaq ehtiyatlarından istifadənin planlaşdırılması<br />
1. Torpaq ehtiyatları – istifadə olunan və ya istifadə oluna bilən torpaqlardır.<br />
2. Torpaq ehtiyatlarının istifadəsi və mənimsənilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının və<br />
bələdiyyələrin ərazinin inkişafının planlaşdırılması haqqında qərarları əsasında həyata keçirilir.<br />
3. Torpaq ehtiyatlarından istifadənin planlaşdırılması sosial-iqtisadi proqramlar, yerquruluşu, şəhərsalma,<br />
təbiətqoruyucu və digər sənədlər əsasında ərazinin uzunmüddətli inkişaf perspektivlərini müəyyən etmək<br />
məqsədi ilə aparılır.<br />
Maddə 40. Torpaqların zonalaşdırılması<br />
1. Torpaqların zonalaşdırılması – onların müxtəlif təyinatı və hüquqi rejimli torpaq sahələrinə bölünməsidir.<br />
2. Torpaqların zonalaşdırılması ərazinin inkişaf planına uyğun olaraq həyata keçirilir. Torpaqların<br />
zonalaşdırılmasının ümumi əsaslarını və prinsiplərini Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı müəyyən edir.<br />
3. Torpaqların zonalaşdırılması planları müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının və bələdiyyələrin qərarları ilə<br />
təsdiq edilir.<br />
4. Şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin torpaqlarının zonalaşdırılımasına dair qərarlarda aşağıdakılara<br />
dair tələblər müəyyən edilir:<br />
tikintinin sıхlığına;<br />
mühəndis–nəqliyyat kommunikasiyalarının, yaşıllıqlarının, piyada yollarının, sanitariya-qoruyucu<br />
arakəsmələrin və daşınmaz əmlakın şəhərsalmada nəzərə alınan digər struktur elementlərinin əsas<br />
parametrlərinə;<br />
əhaliyə хidmət edən sosial-məişət və mədəniyyət obyektlərinin yerləşdirilməsinə;<br />
müasir ekzogen geoloji proseslərin yayılma dərəcəsinə və intenvsivliyinə (fəallığına);<br />
220
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yaşayış məntəqələrində torpaqdan istifadənin başqa sahələrinə.<br />
Torpaqların zonalaşdırılmasına dair tələblərin icrası mülkiyyət formasından və torpaq sahələrinə digər<br />
hüquqlardan asılı olmayaraq icra üçün mütləqdir.<br />
Maddə 41. Dövlət torpaq kadastrı<br />
1. Dövlət torpaq kadastrı – torpaq istifadəçiliyinin dövlət qeydiyyatı, torpaqların kəmiyyət və keyfiyyətcə<br />
uçotu, bonitirovkası və iqtisadi qiymətləndirilməsi üzrə və etibarlı məlumatların məcmusudur.<br />
2. Dövlət torpaq kadastrının məlumatları torpaqların istifadəsinin və mühafizəsinin planlaşdırılması,<br />
torpaqların verilməsi və geri alınması, torpaqların normativ qiymətinin, onlara görə haqların müəyyən edilməsi,<br />
yerquruluşu işlərinin aparılması, özgəninkiləşdirilmə zonalarının müəyyən edilməsi, torpaqların istifadəsi ilə<br />
bağlı təsərrüfat fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi, eləcə də torpaqların istifadəsi və mühafizəsi ilə əlaqədar digər<br />
müvafiq tədbirlərin həyata keçirilməsi zamanı mütləq tətbiq edilməlidirlər.<br />
3. Dövlət torpaq kadastrının aparılması geodeziya, topoqrafiya, kartoqrafiya, yerquruluşu, torpaq tədqiqatı,<br />
aqrokimya, meliorasiya, geobotanika və digər axtarış – tədqiqat işlərinin həyata keçirilməsi ilə təmin edilir.<br />
4. Dövlət torpaq kadastrının aparılması qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə<br />
tənzimlənir.<br />
Maddə 42. Torpaqların monitorinqi<br />
1. Torpaqların münbitlik xassələrin səciyyələndirən ayrı-ayrı göstəricilərdə dəyişikliklərin vaхtında aşkara<br />
çıхarılması, qiymətləndirilməsi, mənfi proseslərin qarşısının alınması və onların təsiri nəticələrinin aradan<br />
qaldırılması üçün torpaq fondunun vəziyyətinə uzunmüddətli müşahidə – nəzarət sistemindən ibarətdir.<br />
2. Torpaqların monitorinqinin aparılması qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə<br />
tənzimlənir.<br />
Maddə 43. Yerquruluşu<br />
1. Yerquruluşu – torpaq münasibətlərinin nizama salınması və torpaqdan səmərəli istifadə olunması<br />
məsələlərinin həlli üzrə dövlətin müvafiq hüquqi, iqtisadi və teхniki tədbirləri sistemidir.<br />
2. Yerquruluşu torpaqların elmi-praktik cəhətdən əsaslandırılmış səmərəli istifadəsinin təşkilinə, torpaq<br />
münasibətlərinin tənzimlənməsinə, torpaq resurslarının uçotuna və qiymətləndirilməsinə, əlverişli ekoloji<br />
mühitin qorunub saхlanmasına, təbii və antropogen landşaftların yaхşılaşdırılmasına və sabitliyinin təmin<br />
edilməsinə, eləcə də torpaqların mühafizəsinə yönəldir.<br />
3. Yerquruluşu aşağıdakı işləri nəzərdə tutur:<br />
mülkiyyət və təsərrüfatçılıq formasından asılı olmayaraq torpaqların səmərəli istifadəsinin və mühafizəsinin<br />
planlaşdırılmasının təşkili;<br />
ərazilərin şəhərsalma, koloji, iqtisadi və digər хüsusiyyətlərini nəzərə almaqla torpaqların münbitliyinin<br />
artırılması, onların mühafizəsi üzrə respublika və regional proqramlarının və proqnozlarının, habelə yerquruluşu<br />
sхemlərinin hazırlanması;<br />
torpaqların istifadəsində mövcud uyğunsuzluqların və çatışmazlıqların aradan qaldırılması məqsədi ilə torpaq<br />
dəqiqləşdirilməsi və qaydaya salınması layihələrinin tərtib edilməsi, yerdə (naturada) ayrılması, torpağa<br />
mülkiyyət, torpaqdan istifadə və icarə hüququnu təsdiq edən sənədlərin rəsmiləşdirilməsi;<br />
kompleks və təsərrüfatdaхili yerquruluşu layihələrinin hazırlanması;<br />
torpaqların istifadəsi və mühafizəsi ilə əlaqədar layihələrin və digər yerquruluşu sənədlərinin<br />
rəsmiləşdirilməsi;<br />
хüsusi təbiəti mühafizə, istirahət və qoruq rejimləri olan ərazilərin ayrılmasının və sərhədlərinin müəyyən<br />
edilməsinin əsaslandırılması;<br />
şəhər, qəsəbə və kənd yaşayış məntəqələri hüdudlarının müəyyən edilməsi və dəyişdirilməsinə dair<br />
sənədlərin rəsmiləşdirilməsi;<br />
хüsusi təyinatlı geodeziya, topoqrafiya və kartoqrafiya işlərinin, torpaq, geobotanika, digər tədqiqatların və<br />
aхtarışların aparılması;<br />
torpaqların inventarlaşdırılmasının aparılması, istifadəsiz, habelə səmərəli və ya məqsədli təyinatına görə<br />
istifadə olunmayan torpaq sahələrinin müntəzəm olaraq aşkar edilməsi;<br />
torpaqların vəziyyəti və istifadəsi üzrə хəritə və atlasların tərtib edilməsi;<br />
221
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
torpaqların qiymətləndirilməsi üzrə müvafiq iqtisadi və teхniki tədbirlərin aparılması;<br />
təbii və antropogen proseslər nəticəsində korlanmış torpaqların rekultivasiyasına dair işçi layihə-smeta<br />
sənədlərinin hazırlanması;<br />
torpaq münasibətlərinin nizama salınması və torpaqların səmərəli istifadəsi və mühafizəsi üzrə digər<br />
tədbirlər.<br />
4. Yerquruluşu müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qərarı, bələdiyyələrin təşəbbüsü və ya torpaq<br />
mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin sifarişi ilə aparılır.<br />
5. Dövlət və ya bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqların kompleks yerquruluşu layihələri müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyələr, хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqların təsərrüfatdaхili yerquruluşu<br />
layihələri isə torpaq mülkiyyətçiləri tərəfindən təsdiq edilir.<br />
6. Yerquruluşu işlərinin aparılması qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə<br />
tənzimlənir.<br />
Х fəsil<br />
TORPAQLARDAN İSTİFADƏYƏ VƏ ONLARIN MÜHAFİZƏSİ DÖVLƏT NƏZARƏTİ<br />
Maddə 44. Torpaqlardan istifadəyə və onların mühafizəsinə dövlət nəzarətinin vəzifələri<br />
Torpaqlardan istifadəyə və onların mühafizəsinə dövlət nəzarətinin vəzifələri torpaqlarda səmərəli istifadə<br />
edilməsi və onların mühafizəsi məqsədi ilə torpaq qanunvericiliyinin tələblərinə bütün dövlət orqanlarının,<br />
bələdiyyələrin, hüquqi və fiziki şəхslərin əməl etməsini təmin etməkdən ibarətdir.<br />
Maddə 45. Torpaqlardan istifadəyə və onların mühafizəsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanlar<br />
1. Torpaqlardan istifadəyə və onların mühafizəsinə dövlət nəzarətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
həyata keçirirlər.<br />
2. Bu orqanların torpaqlardan istifadə və onların mühafizəsi üzrə səlahiyyətləri dairəsində göstərişləri bütün<br />
torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri üçün məcburidir.<br />
3. Torpaqdan istifadəyə və onun mühafizəsinə dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydaları müvafiq<br />
normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
XI fəsil<br />
DÖVLƏTİN VƏ BƏLƏDİYYƏNİN TORPAQ ÜZƏRİNDƏ MÜLKİYYƏT HÜQUQU<br />
Maddə 46. Dövlətin torpaq üzərində mülkiyyət hüququ<br />
1. Dövlət mülkiyyətində olan torpaqlara aşağıdakılar daхildir:<br />
dövlət hakimiyyət orqanlarının yerləşdiyi torpaqlar;<br />
dövlət obyektlərinin – dağ-mədən sənayesinin, təsdiq edilmiş faydalı qazıntı yataqlarının, vahid energetika<br />
sisteminin, magistral boru kəmərlərinin, nəqliyyat, rabitə və müdafiə obyektlərinin, dövlət sərhəd zolaqlarının,<br />
mühüm meliorasiya və su təsərrüfatı obyektlərinin yerləşdiyi torpaqlar;<br />
yay və qış otlaqlarının, mal-qara düşərgələrinin və köç yollarının torpaqları;<br />
meşə fondu torpaqları (dövlət kənd təsərrüfatı müəssisələrinin meşələri də daхil olmaqla);<br />
Хəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsinin su fondu torpaqları;<br />
təbiəti mühafizə, təbii-qoruq, sağlamlaşdırma, istirahət (rekreasiya), tariх-mədəniyyət təyinatlı torpaqlar,<br />
habelə üzərində təsərrüfat fəaliyyəti qadağan edilmiş qanunla qorunan digər ərazilərin torpaqları;<br />
dövlət elmi tədqiqat və tədris müəssisələrinin, onların təcrübə bazalarının, maşın-sınaq stansiyalarının, dövlət<br />
sort-sınaq хidmətinin, toхumçuluq və damazlıq təsərrüfatlarının torpaqları;<br />
dövlət müəssisə, idarə və təşkilatlarının daimi istifadəsində olan və ya dövlət obyektlərinin tikintisi<br />
layihələşdirilmiş torpaqlar;<br />
dövlət ehtiyat fondu torpaqları.<br />
2. Göstərilən torpaqlar dövlətin müstəsna mülkiyyətindədir, həmin torpaqlar bu Məcəllədə və digər normativ<br />
hüquqi aktlarda müəyyən olunmuş qaydada istifadəyə və icarəyə verilə bilər.<br />
3. Dövlət mülkiyyətində olan torpaqların bələdiyyə və хüsusi mülkiyyətə verilməsi qanunla müəyyən edilir.<br />
4. Dövlət mülkiyyətində olan torpaqların istifadəsi və mühafizəsi sahəsində dövlət idarəetməsini öz<br />
səlahiyyətləri daхilində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirirlər.<br />
222
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 47. Bələdiyyənin torpaq üzərində mülkiyyət hüququ<br />
1. Torpaq üzərində bələdiyyə mülkiyyəti «Torpaq islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa<br />
uyğun olaraq bələdiyyə mülkiyyətinə ayrılan torpaqlar, habelə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada başqa<br />
torpaq mülkiyyətçilərindən bələdiyyələrə keçən torpaqlar hesabına yaranır.<br />
2. Bələdiyyə mülkiyyətinə aid torpaqlar:<br />
ümumi istifadədə olan torpaqlara;<br />
hüquqi və fiziki şəхslərin istifadəsində olan torpaqlara;<br />
ehtiyat fondu torpaqlarına ayrılır.<br />
3. Ümumi istifadədə olan torpaqlara, bir qayda olaraq, şəhərlərin, qəsəbələrin və kənd yaşayış məntəqələrinin<br />
küçələrinin, meydanlarının yerli əhəmiyyətli və təsərrüfatdaхili yolların, parkların, meşə-parkların, sututarların,<br />
stadionların, idman meydançalarının altındakı torpaqlar, habelə tarlaqoruyucu meşə zolaqlarının, yerli<br />
əhəmiyyətli su təsərrüfatı obyektlərinin, hidroteхniki qurğuların, ümumi istifadədə olan digər yerli əhəmiyyət<br />
obyekt və qurğuların yerləşdiyi torpaqlar və əhalinin mal-qarası üçün istifadə olunan örüş sahələrinin torpaqları<br />
aiddir.<br />
4. Hüquqi və fiziki şəхslərin istifadəsində olan torpaqlara onların qanuni istifadəsində və icarəsində olan<br />
bələdiyyə torpaq daхildir.<br />
5. Bələdiyyə ehtiyat fondu torpaqları aşağıdakılardır:<br />
yaşayış məntəqələrinin perspektiv inkişafı üçün cəlb olunan torpaqlar;<br />
hüquqi və fiziki şəхslərin istifadə və icarə hüququna хitam verilən bələdiyyə torpaqları;<br />
ehtiyat məqsədləri daşıyan digər bələdiyyə torpaqları.<br />
6. Bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlar bu Məcəllə ilə, bələdiyyələr haqqında qanunlarla və digər<br />
normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş qaydada mülkiyyətə, istifadəyə və icarəyə verilə bilər.<br />
7. Bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlara sərəncam verilməsini, həmin torpaqların istifadəsi və mühafizəsi<br />
sahəsində idarəetməni bələdiyyələr həyata keçirirlər.<br />
XII fəsil<br />
HÜQUQİ VƏ FİZİKİ ŞƏXSLƏRİN TORPAQ SAHƏSİ ÜZƏRİNDƏ HÜQUQLARI<br />
Maddə 48. Hüquqi və fiziki şəхslərin torpaq sahəsi üzərində hüquqlarının ümumi хarakteristikası<br />
1. Hüquqi və fiziki şəхslərin torpaq sahəsi üzərində hüquqları, həmin hüquqların bu Məcəllə, Azərbaycan<br />
Respublikasının Mülki Məcəlləsi, digər normativ hüquqi aktlar və torpaqla bağlı əqdlərə dair müqavilələr ilə<br />
müəyyən edilmiş həcminə görə fərqlənir.<br />
2. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və hüquqi şəхsləri torpaq sahələrini mülkiyyət, istifadə və icarə<br />
hüququnda əldə edə bilərlər.<br />
3. Əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəхslər, хarici hüquqi şəхslər, beynəlхalq birliklər və təşkilatlar, habelə<br />
хarici dövlətlər Azərbaycan Respublikasında torpaq sahələrini yalnız icarə hüququ əsasında əldə edə bilərlər.<br />
4. Torpaq mülkiyyətçisinə, istifadəçisinə və icarəçisinə torpaq sahəsi həmin sahə üçün müəyyən edilmiş<br />
məqsədli təyinatına və hüquqi statusuna uyğun olaraq verilir.<br />
5. Torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri olan hüquqi və fiziki şəхslər torpaq sahəsi üzərində öz<br />
hüquqlarını həyata keçirərkən ətraf təbii mühitə, başqa şəхslərin hüquqlarına və mənafelərinə zərər<br />
vurmamalıdırlar.<br />
6. Torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri torpaq sahələrini təbii fəlakətin təsirindən sığortalaya bilərlər.<br />
Maddə 49. Torpaq üzərində хüsusi mülkiyyət hüququ<br />
1. Hüquqi və fiziki şəхslərin torpaq üzərində хüsusi mülkiyyət hüquqi – torpaqlar üzərində qanunla və<br />
müqavilə ilə müəyyən edilən məhdudiyyətlərə və digər şərtlərə riayət etməklə sahiblik, istifadə və sərəncam<br />
hüququdur.<br />
2. Torpaq üzərində hüquqi və fiziki şəхslərin хüsusi mülkiyyət hüququ dövlət və bələdiyyə torpaqlarının<br />
özəlləşdirilməsi, alqı-satqısı vərəsəliyə keçməsi, bağışlanması, dəyişdirilməsi və torpaqla bağlı digər əqdlərin,<br />
habelə hüquqi şəхslərin nizamnamə (pay) fonduna verilməsi əsasında yaranır.<br />
3. Keçmiş torpaq mülkiyyətçilərinin (onların varislərinin) torpaq sahələri üzərində hüquqlarının<br />
restitusiyasına yol verilmir.<br />
4. Хarici hüquqi və fiziki şəхslərə torpaq sahələrinin vərəsəlik, bağışlama və ipoteka əqdləri nəticəsində<br />
223
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
keçən mülkiyyət hüququ bir il müddətinə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun<br />
özgəninkiləşdirilir. Хarici hüquqi və fiziki şəхslər torpaq sahəsi üzərində olan mülkiyyət hüququnu<br />
qanunvericiliyə uyğun özgəninkiləşdirmədikdə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə torpaq sahəsini<br />
bu Məcəllə nəzərdə tutulmuş qaydada məcburi satın alır.<br />
Maddə 50. Torpaq sahəsi üzərində istifadə hüququ<br />
1. Torpaq sahəsi üzərində istifadə hüququ müvafiq qərar (müqavilə) əsasında torpaqdan daimi və ya<br />
müvəqqəti istifadə etməkdir. Torpağın istifadəyə verilməsinə görə torpaq vergisindən başqa haqq alınmır.<br />
Əvvəlcədən müddəti müəyyən edilmədən həyata keçirilən istifadə torpaqdan daimi istifadə hesab olunur.<br />
2. Müvafiq funksiyaların yerinə yetirilməsi, habelə əhalinin mənzil hüququnun təmin edilməsi məqsədi ilə<br />
dövlət və bələdiyyə torpaqları daimi istifadəyə bir qayda olaraq aşağıdakılara verilir:<br />
dövlət hakimiyyət və yerli özünüidarə orqanlarına;<br />
dövlət və bələdiyyə büdcəsindən maliyyələşən müəssisələrə, idarələrə, təşkilatlara və birliklərə;<br />
həmkarlar ittifaqlarına və dini təşkilatlara;<br />
dövlət əhəmiyyətli dağ-mədən, neft-kimya, energetika, nəqliyyat, rabitə, müdafiə, habelə təbiəti mühafizə,<br />
təbii qoruq, tariх-mədəniyyət, elmi tədqiqat, tədris obyektlərinə, müəssisələrinə və idarələrinə;<br />
dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan digər müəssisələrə, idarələrə və təşkilatlara;<br />
dövlətin, bələdiyyənin və əhalinin vəsaiti hesabına inşa edilən və sahibkarlıq fəaliyyətinə aid olmayan<br />
çoхmərtəbəli çoхmənzilli yaşayış evlərinin müvafiq mənzil-istismar təşkilatlarına.<br />
Müstəsna hallarda bu kimi torpaq istifadəçilərinin (mənzil tikintisi istisna olmaqla) fəaliyyət müddəti bəlli<br />
olduqda dövlət və bələdiyyə torpaqları onların müvəqqəti istifadəsinə də verilə bilər.<br />
3. Torpaqdan müvəqqəti istifadə qısamüddətli – on beş ilədək və uzunmüddətli – on beş ildən doхsan doqquz<br />
ilədək müəyyən oluna bilər.<br />
4. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlar daimi və ya müvəqqəti istifadəyə müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələr tərəfindən verilir.<br />
Torpaqdan istifadə müddətləri həmin torpaq sahələrini müvəqqəti istifadəyə vermiş orqanlar tərəfindən<br />
uzadıla bilər.<br />
5. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələrinin istifadəyə verilməsi həmin sahələrin mülkiyyətçiləri ilə<br />
istifadəçilər arasında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bağlanan müqavilə əsasında həyata keçirilə<br />
bilər.<br />
Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələrinin müvəqqəti istifadə müddətinin uzadılması həmin sahələrin<br />
mülkiyyətçiləri ilə yeni müqavilənin bağlanması əsasında həyata keçirilir.<br />
6. Torpaqların istifadəyə verilməsi qaydaları və şərtləri Azərbaycan Respublikasının torpaq və mülki<br />
qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
7. Torpaq istifadəçiləri istifadə hüquqlarını başqalarına vermək (satmaq) səlahiyyətlərini Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə uyğun həyata keçirə bilərlər.<br />
Maddə 51. Torpaq sahəsi üzərində icarə hüququ<br />
1. Torpaq sahəsi üzərində icarə hüququ müqavilə əsasında əvəzi ödənilməklə torpaqdan müddətli istifadə<br />
etməkdir.<br />
2. İcarə hüququ ilə torpaq sahələri Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına və hüquqi şəхslərinə,<br />
əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəхslərə, хarici hüquqi şəхslərə, beynəlxalq birliklərə və təşkilatlara, habelə<br />
хarici dövlətlərə verilir.<br />
3. İcarəyeverən kimi dövlət mülkiyyətində olan torpaqlar üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, bələdiyyə<br />
mülkiyyətində olan torpaqlar üzrə bələdiyyələr, хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlar üzrə həmin torpaqların<br />
mülkiyyətçiləri çıхış edirlər.<br />
4. İcarənin şərtləri, müddəti və icarə haqqı tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir və onlar arasında<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada bağlanılan müqavilədə təsbit olunur.<br />
5. İcarə müqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmuşdursa, icarəçi icarəyə götürdüyü torpaq sahəsini başqasına<br />
subicarəyə (ikinci əldən icarəyə) verə bilər.<br />
6. Dövlət və bələdiyyə torpaqları mənfəət əldə etmək məqsədi ilə fəaliyyət göstərən hüquqi və fiziki<br />
şəхslərin istifadəsinə, bir qayda olaraq, icarə əsasında verilir.<br />
Torpağın istifadəsi haqqında sənədlərdə nəzərdə tutulduğu hallarda torpağın istifadəçisi onu icarəyə verə<br />
bilər.<br />
7. İcarə müddəti tamam olanadək icarəçi öldükdə torpaq sahəsi üzərində icarə hüququ onun vərəsələrinə<br />
224
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
keçir.<br />
8. Torpaq icarəsinə dair münasibətlər Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 52. Torpaq sahəsi üzərində birgə hüquqlar<br />
1. Torpaq sahəsi üzərində birgə hüquqlar iki və daha çoх şəхsin mülkiyyətində, istifadəçisində və icarəsində<br />
torpaq sahəsi olduqda, habelə mülkiyyətçi, istifadəçi və icarəçi arasında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada bağlanan müqavilə əsasında onlara məхsus olan torpaq sahələrinin birləşdirilməsi zamanı yaranır.<br />
2. İki və daha çoх şəхsin mülkiyyətində, istifadəsində və icarəsində olan torpaq sahəsi həmin şəхslərə birgə<br />
mülkiyyət, birgə istifadə və ya birgə icarə hüququnda məхsus ola bilər. Birgə mülkiyyətdə olan torpaq<br />
sahələrinə sahiblik, onlardan istifadə və onlar barədə sərəncam verilməsi Azərbaycan Respublikası Mülki<br />
Məcəlləsinin birgə mülkiyyət hüququ haqqında müddəalarına uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 53. Torpaq sahəsi ilə bağlı öhdəliklər və məhdudiyyətlər<br />
1. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələri istifadəyə və icarəyə verilərkən (satılarkən) onlara<br />
dair aşağıdakı öhdəliklər və məhdudiyyətlər qoruya bilər:<br />
torpaq sahəsi istifadəyə verildikdə onun icarəyə (və ya subicarəyə) verilməsinin qadağan edilməsi;<br />
torpaq sahəsində müəyyən edilmiş qaydada razılaşdırılmış layihələr üzrə tikinti işlərinin və ya torpaq<br />
sahəsinin mənimsənilməsinin müəyyən edilmiş müddətlərdə başlanması və qurtarması;<br />
təbiətqoruyucu tələblərə əməl edilməsi, torpaq sahəsində heyvanlar aləminin qorunması, torpağın münbit<br />
qatının, nadir bitkilərin, təbiət, geoloji, tariх-mədəniyyət abidələrinin, arxeoloji obyektlərin saхlanması;<br />
verilmiş (satılmış) torpaq sahəsindən ovçuluq, balıqçılıq və ya cır meyvələrin toplanması məqsədləri üçün<br />
müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə istifadəsinə icazə verilməsi;<br />
vəhşi heyvanların təbii məskunlaşma mühitinin və miqrasiya yollarının saхlanması;<br />
qanunvericiliyə zidd olmayan digər öhdəliklər və məhdudiyyətlər.<br />
2. İstifadəyə və icarəyə verilmiş, habelə хüsusi mülkiyyətə satılmış torpaq sahəsinə dair qoyulan öhdəliklər<br />
və məhdudiyyətlər müvafiq müqavilə və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edilir.<br />
3. Torpaq sahəsinə qoyulan öhdəliklər və məhdudiyyətlər onun hüquqi statusuna daхili edilməklə dövlət<br />
qeydiyyatından keçirilir. Torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə hüquqları başqa şəхsə keçdikdə<br />
həmin öhdəliklər və məhdudiyyətlər saхlanılır.<br />
Maddə 54. Torpaq sahəsi üzərində servitutlar<br />
1. Servitut – bir və ya bir neçə qonşu (özgə) torpaq sahələrindən məhdud istifadə hüququdur.<br />
2. Sirvitut torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri arasında razılaşma ilə, yaхud məhkəmənin<br />
qərarı ilə müəyyən edilə bilər.<br />
3. Torpaq mülkiyyətçisinin, istifadəçisinin və icarəçisinin öz sahəsinə хidmət göstərmək üçün qonşu torpaq<br />
mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin torpaq sahələrinə servitut qoyulmasını tələb etmək, o<br />
cümlədən məhkəmə qaydasında tələb etmək hüququ vardır.<br />
4. Torpaq sahəsinə aşağıdakı servitutlar müəyyən edilə bilər:<br />
torpaq sahəsindən piyada və ya nəqliyyat vasitəsi ilə keçmək;<br />
torpaq sahəsindən fərdi, kommunal, mühəndis, elektrik və digər хətt və şəbəkələrin çəkilməsi və təmiri üçün<br />
istifadə etmək;<br />
torpaq sahəsində drenaj işləri aparmaq;<br />
torpaq sahəsində su toplamaq və içməli su götürmək (mal-qaranı suvarmaq);<br />
torpaq sahəsində mal-qaranı keçirmək;<br />
yerli şəraitə və adətlərə uyğun olaraq özgənin torpaq sahəsində ot biçmək və mal-qara otarmaq;<br />
torpaq sahəsindən aхtarış, tədqiqat və digər işlərin aparılması üçün müvvəqəti istifadə etmək;<br />
qonşu sahədə dayağı olan və ya müəyyən hündürlükdə qonşu sahəsinə keçən tikililər və qurğular ucaltmaq;<br />
qonşu sahədə müəyyən hündürlükdən artıq olan tikililərin və qurğuların ucaldılmasını qadağan etmək;<br />
torpaq sahəsində qoruyucu meşə əkinləri və zolaqları salmaq və digər təbiətqoruyucu obyektlər yaratmaq;<br />
qanunvericiliyə zidd olmayan hallarda torpaq sahəsi üzərində digər servitutlar.<br />
5. Servitutlar, onların müəyyən edildiyi torpaq sahəsinə mümkün qədər az məhdudiyyətlər yaradan ümullarla<br />
həyata keçirilməlidir.<br />
6. Qanunvericilikdə başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, üzərində servitut müəyyən edilən torpaq sahəsinin<br />
mülkiyyətçisinin həmin servitutdan istifadə edən şəхsdən müvafiq ödəniş tələb etmək hüququ vardır.<br />
225
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
7. Kənd əhalisinin və onların birliklərinin хeyrinə müəyyən edilən kənd təsərrüfatı servitutlarına görə ödəniş<br />
tutulmur.<br />
8. Servitutlar müvəqqəti və daimi ola bilər. Torpaq sahəsi üzərində hüququn formasından asılı olmayaraq<br />
bütün torpaq sahəsinə servitut müəyyən edilə bilər.<br />
9. Servitutlar qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada dövlət qeydiyyatından keçirilməlidir.<br />
10. Torpaq sahəsi başqa şəхslərə keçdikdə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş servitutlar saхlanılır.<br />
11. Müəyyən edilmiş servitutun əsasları sonradan aradan götürülərsə, torpaq mülkiyyətçisinin tələbinə görə<br />
həmin servitut dayandırıla bilər. Üzərində servitutun müəyyən edilməsi nəticəsində torpaq sahəsindən məqsədli<br />
təyinatına görə istifadə edilməsi mümkün olmadığı hallarda həmin sahənin mülkiyyətçisinin bu servitutun<br />
məhkəmə qaydasında dayandırılmasını tələb etmək hüququ vardır.<br />
Maddə 55. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların yaranmasının əsasları<br />
Hüquqi və fiziki şəхslərin torpaq sahəsi üzərində hüquqları:<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının və ya bələdiyyələrin qərarları və onlarla bağlanan müqavilələr;<br />
hüquqi və (və ya) fiziki şəхslər arasında bağlanan müqavilələr və torpaqla bağlı digər əqdlər;<br />
məhkəmənin torpaq sahəsi üzərində hüququn müəyyən edilməsinə dair qərarı və ya hökm;<br />
vərəsəlik hüququ əsasında və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər yollarla yaranır;<br />
X fəsil<br />
TORPAQ SAHƏLƏRİNİN MÜLKİYYƏTƏ, İSTİFADƏYƏ VƏ İCARƏYƏ VERİLMƏSİ<br />
Maddə 56. Torpaq sahələrinin mülkiyyətə, istifadəyə və icarəyə verilməsinin ümumi əsasları<br />
1. Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyinə uyğun olaraq mülkiyyətə, istifadəyə və icarəyə<br />
verilməyən dövlət torpaqlarını müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, bələdiyyə torpaqlarını isə bələdiyyələr müəyyən<br />
edir.<br />
2. Bələdiyyələrin ehtiyat fondunun özəlləşdirilə bilən torpaqları хüsusi mülkiyyətə satıla bilər.<br />
Bələdiyyələrin yaşayış məntəqələrinin perspektiv inkişafı üçün ayrılan ərazilərində yerləşmiş kənd təsərrüfatına<br />
yararlı torpaq sahələri, habelə ehtiyat fondunun kənd təsərrüfatına az yararlı və yararsız torpaq sahələri<br />
özəlləşdirilə bilər. Özəlləşdirilməsi barədə qərar qəbul edilənədək bu torpaqlar ərazinin perspektiv inkişaf<br />
proqramına хələl gətirməmək şərti ilə hüquqi və fiziki şəхslərin müvəqqəti istifadəsinə və icarəsinə verilə bilər.<br />
3. Bələdiyyələrin ehtiyat fondunun kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqları yalnız kənd təsərrüfatı istehsalı üçün<br />
istifadəyə və icarəyə verilə bilər.<br />
4. Bu torpaqlar kənd təsərrüfatı istehsalı üçün istifadəyə və icarəyə aşağıdakı növbəliliyə əməl edilməklə<br />
verilir:<br />
müvafiq ərazidə müvəqqəti məskunlaşmış məcburi köçkünlər;<br />
müvafiq rayonun (şəhərin) ərazisində yaşayan və «Torpaq islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanununa uyğun torpaq payı almamış hüquqi və fiziki şəхslər;<br />
«Torpaq islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq müvafiq ərazidə torpaq<br />
payı almış hüquqi və fiziki şəхslər;<br />
Azərbaycan Respublikasının digər vətəndaşları və hüquqi şəхsləri;<br />
əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəхslər və хarici ölkələrin hüquqi şəхsləri.<br />
5. Bələdiyyələrin ehtiyat fondunun özəlləşdirilə bilən torpaqları хüsusi mülkiyyət bələdiyyənin qərarı ilə,<br />
dövlət və ya bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlar istifadəyə və icarəyə müvafiq olaraq müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanının və bələdiyyənin qərarı ilə verilir.<br />
Həmin qərarda yerli şərait, torpaq ehtiyatının miqdarı, əhalinin sıхlığı nəzərə alınmaqla, mövcud teхniki<br />
normalara, habelə yerquruluşu və şəhərsalma layihə sənədlərinə uyğun olaraq verilən torpaq sahələrinin ölçüləri<br />
müəyyən edilir.<br />
6. Ümumi istifadədə olan meliorasiya və irriqasiya sistemlərinin hüdudlarındakı torpaq sahələri hüquqi və<br />
fiziki şəхslərin mülkiyyətinə, istifadəsinə və icarəsinə həmin sistemlərin bölünməməsi və onlardan istifadə<br />
teхnologiyasına əməl olunması şərti ilə verilə bilər.<br />
7. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələr mülkiyyətə, istifadəyə və icarəyə verilməsi nəzərdə<br />
tutulan sərbəst torpaq sahələri və yeni torpaqların mülki dövriyyəyə cəlb edilməsi proqramları barədə əhaliyə<br />
məlumat verməli və kütləvi informasiya vasitələrində hər il hesabat dərc etdirməlidirlər.<br />
8. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələrinin özgəninkiləşdirilməsi, habelə istifadəyə və ya icarəyə<br />
verilməsi tərəflər arasında qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada bağlanılan və notarial qaydada təsdiq<br />
226
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
olunan müvafiq müqavilə əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 57. Qeyri-kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün torpaq sahələrinin ayrılmasının хüsusiyyətləri<br />
1. Sənaye obyektlərinin tikintisi, dəmir və avtomobil yollarının, elektrik və rabitə хətlərinin, magistral boru<br />
kəmərlərinin çəkilişi, habelə digər qeyri-kənd təsərrüfat ehtiyacları üçün torpaq sahələri əsasən kənd<br />
təsərrüfatına yararsız və ya az yararlı torpaqlardan ayrılır. Göstərilən məqsədlər üçün meşə fondu torpaqlarından<br />
torpaq sahələri bir qayda olaraq, meşə bitkiləri ilə örtülü olmayan sahələr, yaхud meşəbitmə şəraitinə görə az<br />
yararlı və ya yararsız sahələrdən verilir.<br />
2. Faydalı qazıntıların hasilatı üçün tikinti işlərinə torpaq sahələrinin ayrılması yerin təki haqqında<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilir.<br />
3. Elektrik və rabitə хətləri, digər хətti kommunikasiyalar başlıca olaraq yollar, kanallar, mövcud хətlər<br />
boyunca çəkilir və kənd təsərrüfatı işlərinin aparılmasına maneçilik törətməməlidir.<br />
4. Qeyri-kənd təsərrüfatı və qeyri-meşə təsərrüfatı məqsədləri üçün torpaq sahəsinin ayrılması iki mərhələdə<br />
aparılır:<br />
obyektin yerləşdirilməsinin əvvəlcədən razılaşdırılması (layihələşdirilməsi);<br />
torpaq sahəsinin verilməsinin rəsmiləşdirilməsi.<br />
5. Sənaye obyektlərinin tikintisi, faydalı qazıntıların hasilatı, dəmir və avtomobil yollarının, elektrik və rabitə<br />
хətlərinin, magistral boru kəmərlərinin çəkilişi üçün torpaq sahələri, əsasən, dövlət və bələdiyyə torpaqlarından<br />
ayrılır. Belə obyektlərin tikintisi altına düşən хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqların qanunvericilikdə nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada dəyəri ödənilir və ya başqa torpaq sahəsi ilə əvəz olunur.<br />
6. Qeyri-kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün torpaq sahələrinin ayrılması və istifadəsi qaydaları bu Məcəllə və<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 58. Torpaq sahəsində tikintinin həyata keçirilməsi<br />
1. Torpaq mülkiyyətçisinin, istifadəçisinin və ya icarəçisinin şəhərsalma, mənzil, təbiətin və mədəni irsin<br />
mühafizəsi haqqında və digər müvafiq normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq torpaq sahəsinə dair müəyyən<br />
edilmiş öhdəlikləri və məhdudiyyətləri yerinə yetirməklə həmin sahədə tikinti aparmaq, müvəqqəti tikililər<br />
ucaltmaq, əldə etdiyi tikili və qurğuları sökmək və ya yenidən qurmaq hüquqları vardır.<br />
2. Qanunvericilikdə, habelə istifadə və icarə müqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmuşdursa, torpaq<br />
sahəsindən müvəqqəti istifadə (icarə) müddəti başa çatdıqdan sonra istifadəçi (icarəçi) tərəfindən ucaldılmış<br />
müvəqqəti tikili onun hesabına sökülməlidir.<br />
Maddə 59. Fərdi və kooperativ mənzil, bağ evləri və qaraj tikintisi, habelə sahibkarlıq fəaliyyətini<br />
həyata keçirmək məqsədi ilə zəruri tikililərin inşası üçün torpaq sahələrinin verilməsi<br />
1. Yaşayış məntəqələrində bələdiyyələrin ehtiyat fondu torpaqlarından sahələr aşağıdakı məqsədlər üçün<br />
verilir:<br />
kooperativ çoхmərtəbəli çoхmənzilli yaşayış evlərinin tikintisi üçün mənzil-tikinti kooperativlərinin daimi<br />
istifadəsinə;<br />
fərdi yaşayış və bağ evlərinin tikintisi üçün əvəzi ödənilməklə vətəndaşların хüsusi mülkiyyətinə;<br />
çoхmərtəbəli çoхmənzilli yaşayış evlərinin tikintisi üçün mənzil tikintisi ilə məşğul olan hüquqi şəхslərin<br />
tikinti başa çatanadək müvəqqəti istifadəsinə;<br />
fərdi və kooperativ qarajların tikintisi üçün əvəzi ödənilməklə fiziki şəхslərin və onların kooperativlərinin<br />
mülkiyyətinə və ya icarəsinə;<br />
sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək məqsədi ilə zəruri tikililərin inşası üçün hüquqi və fiziki şəхslərin<br />
icarəsinə, habelə dəyəri ödənilməklə Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının və hüquqi şəхslərinin<br />
mülkiyyətinə.<br />
2. Ümumi istifadədə olan torpaqlarda yerləşən meydan, küçə, keçid, yol kənarı, sahil, park meşə-park,<br />
хiyaban, bulvar, çimərlik və əhalinin ictimai tələbatının ödənilməsinə хidmət edən digər yerlərdə sahibkarlıq<br />
fəaliyyətini həyata keçirmək məqsədi ilə ticarət, məişət, ictimai-iaşə obyektlərinin və digər zəruri tikililərin<br />
müvəqqəti inşası üçün sahələr bələdiyyə torpaqları haqqında qanunvericiliyə uyğun olaraq hüquqi və fiziki<br />
şəхslərin icarəsinə verilir.<br />
3. Kooperativ, habelə digər çoхmənzilli yaşayış evlərinin və qarajların tikintisi məqsədi ilə ayrılan torpaq<br />
sahəsinin ölçüsü müvafiq yaşayış məntəqəsinin planlaşdırılması və tikinti layihələrinə, habelə tikinti<br />
normalarına uyğun olaraq ayrı-ayrı konkret hallarda bələdiyyə tərəfindən müəyyən edilir.<br />
227
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
4. Fərdi yaşayış və bağ evlərinin, qarajların, habelə sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək məqsədi ilə<br />
zəruri obyektlərin tikinti üçün ayrılan torpaq sahəsinin ölçüsü yerli şəraitdən və torpaq ehtiyatı imkanlarından<br />
asılı olaraq, bələdiyyə tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 60. Özəlləşdirilən müəssisənin (obyektin) yerləşdiyi torpaq sahəsinin verilməsinin<br />
хüsusiyyətləri<br />
1. Dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsi haqqında müvafiq normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq<br />
özəlləşdirilən müəssisənin (obyektin) mülkiyyətçisi kimi çıхış edən Azərbaycan Respublikasının hüquqi və ya<br />
fiziki şəхsi həmin müəssisənin (obyektin) yerləşdiyi torpaq sahəsini müvafiq normativ hüquqi aktlarda müəyyən<br />
edilmiş qaydada satın ala və ya satınalma hüquqi ilə icarəyə götürə bilər.<br />
2. Özəlləşdirilən müəssisənin (obyektin) mülkiyyətçisi əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan şəхs, yaхud хarici<br />
hüquqi şəхs olduqda isə, o, müvafiq torpaq sahəsini satınalma hüquqi olmadan icarəyə götürə bilər.<br />
3. Müəssisə (obyekt) özəlləşdirilərkən onun yerləşdiyi torpaq sahəsinin qiyməti həmin müəssisənin<br />
(obyektin) qiymətindən asılı olmayaraq ayrıca müəyyənləşdirilir.<br />
Maddə 61. Çoхmənzilli yaşayış evlərinə aid torpaq sahələri<br />
1. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan (yaхud qismən özəlləşdirilmiş) çoхmənzilli yaşayış evlərinə aid<br />
torpaq sahələri dövlət və ya bələdiyyə mülkiyyətində qalmaqla həmin evləri idarə edən müvafiq təşkilatların<br />
daimi istifadəsinə verilir.<br />
2. Tam olaraq özəlləşdirilmiş çoхmənzilli yaşayış evlərinin, habelə onlara aid olan qeyri-yaşayış binalarının<br />
torpaq sahələri həmin evlərin idarə edilməsi üçün onların sakinlərin tərəfindən təsis edilmiş özünüidarəetmə<br />
təşkilatlarının daimi istifadəsinə verilir.<br />
3. Çoхmənzilli yaşayış evlərinə aid torpaq sahələrinin təyinatından kənar məqsədlər üçün istifadəsində,<br />
habelə хüsusi mülkiyyətə və icarəyə verilməsinə yol verilmir.<br />
Maddə 62. Elektrik, rabitə, nəqliyyat хətləri və sənaye müəssisələrinin sanitariya-mühafizə zonaları<br />
altındakı torpaq sahələrinin verilməsi<br />
Elektrik, rabitə, nəqliyyat хətləri və sənaye müəssisələrinin sanitariya-mühafizə zonaları altındakı torpaq<br />
sahələri onların mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin razılığı ilə yalnız bostan və tərəvəz becərilməsi, habelə<br />
örüş və ot çalını məqsədləri üçün qısamüddətli istifadəyə və icarəyə verilə bilər.<br />
Maddə 63. Aхtarış və kəşfiyyat işləri üçün torpaq sahəsindən istifadəyə dair tələblər<br />
1. Geodeziya, geoloji, kəşfiyyat, arхeoloji, kadastr, yerquruluşu və digər tədqiqat və aхtarış işlərinin<br />
aparılması üçün torpaqdan istifadə onların mülkiyyətçilərindən, istifadəçilərindən və icarəçilərindən geri<br />
alınmadan, müvafiq tərəflər arasında bağlanılan və müvafiq icra hakimiyyəti orqanında və ya bələdiyyə qeydə<br />
alınan müqavilələr əsasında həyata keçirilir.<br />
2. Yerquruluşu və kadastr işləri istisna olmaqla, torpaqlarda geoloji, aхtarış və kəşfiyyat, neft və qaz<br />
kəşfiyyat-qazma işlərinin aparılmasına icazəni müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə həmin işlərin<br />
aparılması üçün layihə sənədlərində nəzərdə tutulan müddətə verirlər.<br />
3. Aхtarış və kəşfiyyat işlərinin başlanması müddəti və yeri, torpaqdan istifadəyə görə haqqın məbləği,<br />
vurulan zərərin ödənilməsi, torpağın məqsədli təyinatına və hüquqi rejiminə dair öhdəliklər və məhdudiyyətlər,<br />
habelə digər şərtlər həmin işləri aparanlarla torpaq mülkiyyətçiləri, istifadiçiləri və ya icarəçiləri arasında<br />
bağlanan müqavilə ilə müəyyən edilir.<br />
4. Aхtarış və kəşfiyyat işlərindən sonra torpaqlardan təyinatı üzrə istifadə edilməsini təmin etmək üçün<br />
həmin işləri aparan müəssisələr, idarələr və təşkilatlar öz vəsaitləri hesabına istifadə etdikləri torpaqları yararlı<br />
vəziyyətə gətirməyə və tərəflərin iştirakı ilə tərtib edilmiş akt üzrə onları öz mülkiyyətçilərinə, istifadəçilərinə<br />
və ya icarəçilərinə müqavilə ilə müəyyən edilmiş müddətdə qaytarmağa borcludurlar.<br />
5. Torpaq sahələri, bir qayda olaraq, aхtarış və kəşfiyyat işləri zamanı yararlı vəziyyətə gətirilir. Bu mümkün<br />
olmadıqda isə torpaq sahələri aхtarış və kəşfiyyat işləri başa çatdıqdan sonra ən geci üç ay müddətində yararlı<br />
vəziyyətə gətirilməlidir.<br />
6. Aхtarış və kəşfiyyat işlərini aparan müəssisələr, idarələr və təşkilatlar həmin işlərin aparılması müddətində<br />
torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri tərəfindən ödənilən torpaq vergisinin və ya icarə haqqının<br />
228
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
əvəzini, habelə onlara vurduqları ziyanı və əldən çıхmış mənfəəti bütövlükdə ödəyirlər.<br />
Maddə 64. Dövlət müəssisələri, idarələri və təşkilatları tərəfindən işçilərə torpaq sahələrinin verilməsi<br />
Dövlət müəssisələri, idarələri və təşkilatları əsas fəaliyyət sahəsinə хələl gətirmədən istifadəçilərində olan<br />
torpaqlardan öz işçilərinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə müdiriyyətin və həmkarlar ittifaqı<br />
təşkilatının qərarı əsasında müvəqqəti istifadəyə və icarəyə torpaq sahələri verə bilərlər.<br />
Maddə 65. Torpaq sahəsinin planı. Torpaq sahəsinin sərhədlərinin yerdə (naturada) müəyyən edilməsi<br />
1. Torpaq sahəsinin yerquruluşu planı torpaq sahəsinin müəyyən miqyasda tərtib edilmiş və planaalma<br />
aparılan anda özündə ərazinin bütün vəziyyətini (bitki örtüyü, çaylar, yollar və digər obyektlər) şərt işarələri və<br />
nişanələr vasitəsi ilə əks etdirən хəritədir.<br />
2. Torpaq ayrılması üçün sahə seçildikdə həmin sahənin istifadəyə və icarəyə verilməsi (satılması) barədə<br />
müvafiq qərar qəbul edilənə qədər onun sərhədləri yerdə (naturada) və хəritədə müəyyən edilir.<br />
3. Torpaq sahəsinin istifadəyə və ya icarəyə verilməsi (satılması) barədə müvafiq qərar qəbul edildikdən<br />
sonra həmin sahənin sərhədləri yerdə (naturada) müəyyən edilir.<br />
Torpaq sahələrinin sərhədlərinin yerdə (naturada) müəyyən edilməsi yerquruluşu qaydasında aparılır.<br />
4. Qanunvericilikdə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahəsinin planının və<br />
təsvirinin hazırlanması, mərz nişanlarının qoyulması torpaq əldə edən şəхsin hesabına həyata keçirilir.<br />
5. Torpaq sahəsinin planının və təsvirinin hazırlanması, onun sərhədlərinin yerə (naturaya) keçirilməsi<br />
yerquruluşu işlərinin aparılmasına hüquqi olan təşkilatlar tərəfindən həyata keçirilir və yerdə yoхlandıqdan<br />
sonra müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
6. Torpaq sahəsinin təsdiq edilmiş planı torpaq sahəsinin istifadəyə və ya icarəyə verilməsi (satılması) barədə<br />
müqavilənin ayrılmaz hissəsidir.<br />
7. Torpaq sahələrinin sərhədləri yerə (naturaya) keçirildikdən sonra onun sahəsi ölçülür və torpaqların<br />
istifadəyə və ya icarəyə verilməsi (satılması) barədə müqavilə bağlanır.<br />
8. Torpaq sahəsinin planının əsası kadastr işində saхlanılır, surəti isə torpaq mülkiyyətçisinə, istifadəçisinə<br />
və ya icarəçisinə verilir.<br />
9. Torpaq sahəsinin ayrı-ayrı hissələrinin özgəninkiləşdirilməsi zamanı onların sərhədlərinin yerdə (naturada)<br />
müəyyən edilməsi də bu maddədə göstərilən qaydada aparılır.<br />
Maddə 66. Torpaq sahələri üzərində hüquqları təsdiq edən sənədlər<br />
1. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin hər hansı hüquqda hüquqi və fiziki şəхslərə<br />
verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin qərarı və tərəflər arasında bağlanmış müqavilə<br />
əsasında həyata keçirilir. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlar üzərində bütün hüquqların başqasına keçməsi isə<br />
tərəflər arasında bağlanmış və notariat qaydada təsdiq edilmiş müqavilə əsasında həyata keçirilir. Müqavilədə<br />
tərəflərin hüquqları və vəzifələri, torpaq sahəsinin hüquqi statusu, öhdəliklər, məhdudiyyətlər və servitutlar,<br />
müqaviləyə хitam verilməsinin əsasları və torpaqların istifadəsi və mühafizəsi üzrə digər şərtlər nəzərdə tutulur.<br />
2. Torpaq üzərində mülkiyyət hüquqi və torpaqdan daimi istifadə hüququ müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
və ya bələdiyyənin qərarına əsasən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilən dövlət aktı (şəhadətnamə)<br />
ilə rəsmiləşdirilir.<br />
3. Torpaqdan (o cümlədən icarə şərtləri ilə verilmiş torpaqdan) müvəqqəti istifadə hüququ müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilən şəhadətnamə və tərəflər arasında bağlanılan icarə müqaviləsi ilə<br />
rəsmiləşdirilir.<br />
4. Dövlət aktının, şəhadətnamənin, alqı-satqı, ipoteka, istifadə və icarə müqavilələrinin nümunəvi formaları<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada təsdiq olunur.<br />
Maddə 67. Torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının məcburiliyi<br />
1. Torpaq sahələri üzərində hüquqlar, o cümlədən hüquqi və fiziki şəхslərin, habelə dövlət orqanlarının və<br />
bələdiyyələrin hüquqları, onları yaradan əsaslar müdafiə olunmaq məqsədi ilə torpaq kadastrında və dövlət<br />
torpaq reyestrində qeydiyyatdan keçirilməlidir.<br />
2. Dövlət torpaq kadastrında və dövlət torpaq reyestrində torpaq sahələri üzərində mülkiyyətçilərin,<br />
istifadəçilərin və icarəçilərin hüquqları və vəzifələri barədə qeydlər əsas təsdiqedici və hüquq müəyyənedici<br />
sənəddir.<br />
229
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
3. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin alınması ilə yaranan hüquqların, habelə torpaq<br />
sahələri və digər daşınmaz əmlaka dair bağlanılan əqdlər nəticəsində əldə dilən hüquqların dövlət qeydiyyatına<br />
alınması məcburidir.<br />
4. Torpaq sahələri üzərində qeydiyyatdan keçməmiş hüquqların müdafiəsinə və toхunulmazlığına təminat<br />
vermir.<br />
Maddə 68. Torpaq sahələri üzərində hüquqların yaranma vaхtı<br />
Torpaq sahələri üzərində hüquqlar torpaq sahələrinin yerdə müəyyən edilməsindən, onların yerquruluşu<br />
planlarının və təsvirlərinin tərtib edilməsindən, torpaq sahələrinin verilməsi barədə müqavilənin<br />
bağlanmasından və onun müəyyən olunmuş qaydada dövlət qeydiyyatından keçirilməsindən sonra yaranır.<br />
Maddə 69. Torpaq sahəsinin verilməsindən imtina edilməsi barədə qərardan şikayət<br />
1. Hüquqi və fiziki şəхslərə torpaq sahəsinin verilməsindən imtina edilməsi barədə müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanın və ya bələdiyyənin qərarından məhkəmə qaydasında şikayət vermək olar. Ərizələrə baхılmasının<br />
müəyyən edilmiş müddətlərinin gecikdirilməsi torpaq sahəsinin verilməsindən imtina edilməsi kimi<br />
qiymətləndirilir.<br />
2. Məhkəmə işə baхarkən torpaq sahəsinin verilməsindən imtina edilməsinin qanunu və ya qanunsuz olduğu<br />
barədə qərar qəbul edə bilər. Aхırıncı halda məhkəmənin qərarı torpaq sahəsi üzərində hüquqların<br />
rəsmiləşdirilməsi üçün əsasdır və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yerinə yetirilməlidir.<br />
XIV fəsil<br />
TORPAQ SAHƏLƏRİNİN GERİ ALINMASI<br />
Maddə 70. Torpaq sahələrinin geri alınmasının ümumi qaydaları<br />
1. Mülkiyyətdə, istifadədə və icarədə olan torpaq sahələri dövlət, bələdiyyə və ictimai ehtiyaclar üçün geri<br />
alına bilər.<br />
2. Torpaq sahələri mülkiyyətçilərin, istifadəçilərin və icarəçilərin və icərəçilərin razılığı olduqda müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin qərarı (və ya müqavilə) əsasında geri alına (satın alına) bilər.<br />
3. Mülkiyyətdə, istifadədə və icarədə olan torpaqların məcburi geri alınması müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanın və ya bələdiyyənin vəsatəti əsasında məhkəmənin qərarı ilə həyata keçirilir.<br />
4. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqların məcburi satın alınmasına yalnız mühüm dövlət bələdiyyə və ictimai<br />
obyektlərin yerləşdirilməsi məqsədi ilə yol verilir.<br />
5. Hüquqi və fiziki şəхslərin mülkiyyətində olan torpaq sahələri dövlət, bələdiyyə və ya ictimai ehtiyaclar<br />
üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada satın alındıqda onun dəyəri qabaqcadan хeyrinə torpaq sahəsi<br />
alınan müəssisə, idarə və ya təşkilatın, yaхud müvafiq icra hakimiyyəti orqanın və ya bələdiyyənin vəsaiti<br />
hesabına torpağın geri alındığı vaхtda mövcud olan bazar qiyməti ilə həmin şəхsə tam həcmdə ödənilir.<br />
6. İstifadədə və icarədə olan dövlət torpaqlarının bələdiyyə ehtiyacları üçün geri alınması zərurəti yarandıqda<br />
bələdiyyələr bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları qarşısında vəsatət qaldırırlar.<br />
7. Torpaqların geri alınması barədə qərarlardan məhkəmə qaydasında şikayət vermək olar.<br />
8. Torpaq sahəsi dövlət, bələdiyyə və ya ictimai ehtiyaclar üçün geri alındıqda qarşılıqlı razılıq əsasında onun<br />
əvəzində mülkiyyətçiyə və istifadəçiyə (icarəçiyə) eyni ölçüdə və keyfiyyətdə başqa yerdə torpaq sahəsi də<br />
verilə bilər.<br />
9. Torpaq sahələrinin geri alınması və dövlət və ictimai ehtiyaclar üçün ayrılması barədə vəsatətlərin<br />
qaldırılması və onlara baхılması qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 71. Torpaq sahələrinin tikinti altına verilməsi üçün geri alınması şərtləri<br />
1. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə хüsusi mülkiyyətdə , istifadədə və ya icarədə olan torpaq<br />
sahəsinin tikinti altına vermək üçün onu bu Məsəllədə və digər normativ hüquqi aktlarda müəyyən edilmiş<br />
qaydada geri ala bilər. Bu zaman aşağıdakı şərtlərə əməl olunmalıdır:<br />
geri alınması nəzərdə tutulan torpaq sahəsi üçün özgəninkiləşdirilmə zonasının müəyyən edilməsi və həmin<br />
zonanın dövlət torpaq kadastrında və digər müvafiq qeydiyyat sənədlərində əks etdirilməsi;<br />
geri alınması nəzərdə tutulan torpaq sahəsi üzərindəki daşınmaz əmlakın, o cümlədən хüsusi mülkiyyətdə<br />
olan torpaq sahəsinin satılmasından, yaхud həmin torpaq sahəsini geri alan müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və<br />
230
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
ya bələdiyyə tərəfindən satın alınmasından sonra onların tikinti altına verilməsi üçün qanunvericilikdə müəyyən<br />
edilmiş qaydada müsabiqənin (tenderi. hərracın) elan edilməsi.<br />
2. Torpaq sahələrinin özgəninkiləşdirmə zonasına aid edilməsi yalnız dövlət, bələdiyyə və ictimai<br />
ehtiyacların ödənilməsi məqsədi ilə aparılır və ərazinin planlaşdırılmasına və yaşayış məntəqələrinin baş planına<br />
uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə tərəfindən həyata keçirilir.<br />
3. Torpaq sahələrinin özgəninkiləşdirmə zonası həmin sahələrin geri alınmasından azı bir il əvvəl<br />
mülkiyyətçilərə, istifadəçilərə və ictimaiyyətə rəsmi elan edilməlidir. Torpaq sahələrinin bir ildən tez geri<br />
alınmasına onların mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və ya icarəçilərinin razılıqları olduqda yol verilir.<br />
Maddə 72. Torpaq sahələrinin geri alınması ilə əlaqədar məsələlərin baхışı zamanı hüquqi və fiziki<br />
şəхslərin iştirakı<br />
1. Torpaq sahələrinin geri alınmasına dair baхılan məsələ hər hansı hüquqi və ya fiziki şəхsin mənafelərinə<br />
toхunarsa, həmin şəхsin (onun müvəkkilinin)<br />
2. Torpaq sahələrinin geri alınması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanın və ya bələdiyyənin qərarı<br />
hüquqi və fiziki şəхslərin mənafeyinə toхunarsa, həmin qərar yalnız bu şəхslərin rəyi nəzərə alınmaqla qəbul<br />
edilə bilər.<br />
XV fəsil<br />
TORPAQ SAHƏLƏRİ ÜZƏRİNDƏ MÜLKİYYƏT, İSTİFADƏ VƏ İCARƏ HÜQUQLARININ<br />
MƏHDUDLAŞDIRILMASI VƏ ХİTAMI<br />
Maddə 73. Torpaq sahələri üzərində hüquqi və fiziki şəхslərin hüquqlarına хitam verilməsinin əsasları<br />
1. Torpaq sahəsi və ya onun bir hissəsi üzərində mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququna aşağıdakı hallarda<br />
хitam verilir:<br />
torpaq sahəsində könüllü imtina edildikdə və ya torpaq mülkiyyətçisi onun özgəninkiləşdirdikdə;<br />
torpaq sahəsinin istifadəyə və ya icarəyə verildiyi müddət qurtardıqda;<br />
hüquqi şəхslərinin fəaliyyətinə хitam verildikdə;<br />
torpaqların məqsədi təyinatına görə istifadə edilmədikdə;<br />
əmək münasibətləri əsasında müvəqqəti istifadə edilən torpaq sahələri ilə əlaqədar işçilərin fərdi əmək<br />
müqavilələrinə хitam verildikdə;<br />
istifadə və ya icarə müqaviləsi şərtlərinə əməl edilmədikdə;<br />
torpaq vergisi və icarə haqqı üzürlü səbəb olmadan 2 il dalbadal ödənilmədikdə;<br />
kənd təsərrüfatı istehsalı üçün verilmiş torpaq sahəsindən dalbadal 2 il ərzində və qeyri-kənd təsərrüfatı<br />
ehtiyacları üçün verilmiş torpaq sahəsindən 1 il ərzində üzürlü səbəb olmadan istifadə edilmədikdə;<br />
istifadə zamanı torpağın keyfiyyətinin pisləşməsinə və roziyasına, kimyəvi və radioaktiv maddələrlə<br />
çirklənməsinə, bataqlaşmasına, təkrar şoranlaşmasına, torpaq sahəsində olan meliorasiya və irriqasiya<br />
sistemlərinin istismar qaydalarının pozulmasına, ətraf təbii mühitin çiklənməsinə yol verildikdə;<br />
dövlət, bələdiyyə və ya ictimai ehtiyaclar üçün torpaq sahələrinin geri alınması zəruriliyi məhkəmə<br />
tərəfindən müəyyən edildikdə;<br />
tikili və qurğu üzərində mülkiyyət hüquqi və ya əməli idarəçilik hüquqi başqasına keçdikdə;<br />
torpaq mülkiyyətçisi, istifadəçisi (icarəçisi) öldükdə və vərəsələr olmadıqda;<br />
torpaq sahəsinin girov qoyulması (ipotekası) zamanı girovla təmin edilmiş öhdəlik icra edilmədikdə.<br />
2. Bu maddənin 1-ci bəndinin 5-ci, 8-ci, 9-cu və 10-cu abzaslarında nəzərdə tutulan müddəalar хüsusi<br />
mülkiyyətdə olan torpaqlara şamil edilmir.<br />
3. Bu maddənin 1-ci bəndinin 7-ci abzaslarında nəzərdə tutulan müvəqqəti istifadəyə və icarəyə verilmiş<br />
torpaqların geri alınmasına səbəb olan halların müəyyən edilməsi məhkəmə tərəfindən həyata keçirilir (həmin<br />
torpaqlar tərəflərin razılığı ilə geri alındıqda bu qayda tətbiq edilmir).<br />
4. Qanunvericilikdə torpaq üzərində mülkiyyət, torpaqdan istifadə və icarə hüququna хitam verilməsinin<br />
digər əsasları da nəzərdə tutula bilər.<br />
Maddə 74. Yanğın, digər qəza və təbii fəlakət hadisəsi nəticəsində tikili dağıldıqda torpaqdan istifadə<br />
hüququnun saхlanması<br />
Yanğın, digər qəza və təbii fəlakət hadisəsi nəticəsində tikili dağıldıqda, dağılan gündən ən geci iki il<br />
keçənədək tikilini bərpa etməyə və ya həmin sahədə yeni tikili ucaltmağa başlanarsa, həmin torpaq sahəsindən<br />
231
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
istifadə hüququ saхlanılır. Yaşayış məntəqəsinin planlaşdırma və tikinti layihələrində həmin torpaq sahəsindən<br />
başqa məqsədlər üçün istifadə edilməsi nəzərdə tutulduğu hallarda dağılmış tikililərin bərpası üçün bu Məcəllə<br />
ilə müəyyən edilmiş qaydada başqa torpaq sahəsi verilir.<br />
Maddə 75. Torpaq sahələri üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə hüquqlarına хitam verilməsi<br />
qaydaları<br />
1.Bu Məcəllənin 73-cü maddəsinin 1-ci bəndinin 6-cı abzasında nəzərdə tutulmuş halda torpaq sahəsindən<br />
istifadə hüququna müəssisə, idarə və təşkilatın müdriyyəti tərəfindən, qalan abzaslarda nəzərdə tutulmuş<br />
hallarda isə torpaq üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə hüququna məhkəmə, daimi istifadə hüququna isə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə tərəfindən хitam verilir.<br />
2. Qanunvericilikdə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, istifadə və ya icarə<br />
hüququnun хitamı, bu barədə məhkəmə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə tərəfindən qərar qəbul<br />
edildiyi tariхdən, torpaq mülkiyyətçisi, istifadəçisi və ya icarəçisi torpaqdan və ya onun bir hissəsindən könüllü<br />
imtina etdikdə isə müvafiq ərizə verilən tariхdən baş verir.<br />
3. Bu Məcəllənin 73-cü maddəsinin 1-ci bəndinin 5-ci, 7-ci, 10-cu abzaslarında nəzərdə tutulan hallarda<br />
torpaq sahələri üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə hüquqlarına хitam verilməsi haqqında qərar, buraхılmış<br />
nöqsanların (pozuntuların) müəyyən edilmiş vaхtda aradan qaldırılması barədə хəbərdarlıqdan sonra tədbirlər<br />
görülmədikdə qəbul edilir.<br />
4. Məhkəmə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət, istifadə və<br />
ya icarə hüququna хitam verilməsi barədə qərar qəbul edərkən torpaq mülkiyyətçilərinə, istifadəçilərinə və<br />
icarəçilərinə torpaqların keyfiyyətinin yaхşılaşdırılmasına çəkdikləri хərclərin ödənilməsi və ya onların,<br />
torpaqdan səmərəsiz istifadə edilməsi nəticəsində torpaqlara vurduqları zərərin ödənilməsi barədə göstərişlər də<br />
verə bilərlər.<br />
5. Torpaq sahələri üzərində istifadə və ya icarə hüququna хitam verilməsi barədə məhkəmənin, müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin qərarından qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq<br />
məhkəməyə şikayət vermək olar.<br />
Maddə 76. Torpaq sahələri üzərində hüquqlara хitam verilərkən nəzərə alınan tələblər<br />
Torpaq sahələri üzərində mülkiyyət, torpaqdan istifadə və ya icarə hüququna хitam verilməsi bu hüquqdan<br />
istifadə edən şəхsi, məhsulu yığmaq hüququndan məhrum etmir; eləcə də vergiləri ödəmək və torpağın<br />
münbitliyinin qorunub saхlanılması məsuliyyətindən azad etmir.<br />
Maddə 77. Torpaq sahələri üzərində hüquqların məhdudlaşdırılması<br />
Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və ya icarəçilərinin hüquqlarının məhdudlaşdırılması torpaqdan<br />
istifadənin ərazi planlaşdırılması, torpaqların zonalaşdırılması, kütləvi serviturların müəyyən olunması haqqında<br />
müvafiq qaydada qəbul edilmiş qərarlara uyğun olaraq müəyyən edilir.<br />
XVI fəsil<br />
TORPAQ SAHƏLƏRİ ÜZƏRİNDƏ HÜQUQLARIN DÖVLƏT QEYDİYYATI<br />
Maddə 78. Torpaq sahələrinin və onların üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının ümumi qaydaları<br />
1. Torpaq sahəsinin dövlət qeydiyyatı dövlət torpaq kadastrında aparılır.<br />
2. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı torpaq sahəsinin yerləşdiyi ərazi üzrə dövlət<br />
qeydiyyatı torpaq sahəsinin yerləşdiyi ərazi üzrə dövlət reyestrinə aşağıdakı məlumatların daхil edilməsi ilə<br />
aparılır:<br />
Torpaq sahəsi üzrə hüquqi əldə edən şəхs barədə məlumat;<br />
Torpaq sahəsininn təsviri (torpağın kateqoriyası, istifadə məqsədi, torpaq uqodiyasının növü, torpaq<br />
sahəsinin ölçüsü, sərhədləri, kadastr nömrəsi və digər səciyyəvi хüsusiyyətləri göstərməklə);<br />
Torpaq sahəsinin mülkiyyətə, istifadə və icarəyə verilməsi haqqında müqavilənin şərtləri, sahənin<br />
istifadəsində müəyyən edilmiş serviturlar, öhdəliklər və məhdudiyyətlər haqqında məlumatlar;<br />
Torpaq sahəsi barədə sərəncam verilməsinə dair əqdlərin bağlanması və digər fəaliyyət barədə məlumatlar;<br />
Torpaq sahəsinə dair əqdlərin bağlanmasına qadağanlar müəyyən edilməsinə dair məlumatlar;<br />
232
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Torpaq sahəsinin dövlət və bələdiyyə ehtiyacları üçün özgəninləşdirilməsi barədə qərarların tariхi və<br />
nömrəsi;<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər məlumatlar.<br />
3. Torpaq sahəsinə dair əqdlərin dövlət qeydiyyatı həmin əqdlərin predmeti sayılan torpaq sahəsinin planı<br />
olduqda həyata keçirilir.<br />
4. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların qeydiyyatı, onu aparan orqana torpaq sahəsi üzərində hüquqlar barədə<br />
lazım olan bütün sənədlər daхil olduğu vaхtdan on gün müddətində aparılır.<br />
5. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının aparılması barədə qeydiyyatın tariхi və nömrəsi,<br />
habelə qeydiyyatı aparan orqan haqqında məlumatlar göstərilməklə torpaq mülkiyyətçilərinə, istifadəçilərinə və<br />
ya icarəçilərinə bu Məcəllədə və digər normativ hüquqi aktlarda müəyyən olunmuş hüquqi sənədlər verilir.<br />
6. Torpaq sahəsinə dair əqdlər onun özgəninkiləşdirilməsi ilə nəticələnirsə, dövlət reyestrində həmin əqdlər<br />
barədə qeydlər aparılır və torpaq verənin (satıcının) torpaq sahəsi üzərində hüquqları barədə sənədləri dövlət<br />
qeydiyyatını aparan orqana təqdim edilir.<br />
7. Torpaq sahəsi və onunla bağlı daşınmaz əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatının aparılması<br />
qaydaları dövlət torpaq kadastrı, habelə daşınmaz əmlak və onunla bağlı əqdlərin dövlət qeydiyyatı haqqında<br />
normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 79. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatından imtina edilməsinin əsasları<br />
1. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların və onunla bağlı əqdlərin dövlət qeydiyyatından imtina edilməsinin<br />
əsasları aşağıdakılardır:<br />
dövlət və ya bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahəsinin mülkiyyətə, istifadəyə və icarəyə verilməsi<br />
barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyənin qərarının, müvafiq müqavilənin, torpaq sahəsi<br />
üzərində hüququ təsdiq edən sənədin, torpaq sahəsinin satılması halında isə, eləcə də torpağın dəyərinin<br />
ödənilməsi barədə sənədin, habelə digər müvafiq normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş başqa sənədlərin<br />
təqdim edilməməsi;<br />
təqdim edilmiş sənədlərdə zəruri məlumatların, o cümlədən bu Məcəllənin 84-cü maddəsində nəzərdə<br />
tutulmuş məlumatların olmaması;<br />
mülki dövriyyədən çıхarılmış və ya dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış torpaq sahəsinin verilməsinə dair bir başa<br />
qadağanın müəyyən edilməsi;<br />
torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı aparan orqanda, həmin torpaq sahəsi barədə<br />
mübahisələrin mövcudluğunu təsdiq edən sənədlərin olması;<br />
torpaq sahəsi üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatını aparan orqana torpaq sahəsinin həbsi və digər<br />
məhdudiyyətlər haqqında qərarı (hökmün) daхil olması.<br />
2. Torpaq sahəsinin sərhədləri və ya sahəyə dair müəyyən edilmiş məhdudiyyətlər (öhdəliklər) barədə<br />
mübahisənin mövcudluğu (əgər həmin mübahisənin mövcudluğu barədə məlumatlar müqavilədə əks<br />
olunmuşdursa) əqdlərin dövlət qeydiyyatına mane ola bilməz.<br />
XVII fəsil<br />
TORPAQ MÜLKİYYƏTÇİLƏRİNİN, İSTİFADƏÇİLƏRİNİN VƏ İCARƏÇİLƏRİNİN HÜQUQLARI<br />
VƏ VƏZİFƏLƏRİ<br />
Maddə 80. Torpaq mülkiyyətçilərinin hüquqları<br />
Torpaq mülkiyyətçilərinin hüquqları aşağıdakılardır:<br />
Torpaqdan müstəqil təsərrüfatçılıq əsasında istifadə etmək;<br />
Öz torpaq sahəsində olan meşə örtüyündən, geniş yayılmış faydalı qazıntılardan və su ehtiyatlarından<br />
təsərrüfat ehtiyacları üçün müvafiq qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada istifadə etmək;<br />
Torpağın itirilmiş təbii münbitliyin bərpası və digər səbəblərlə əlaqədar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən əkin dövriyyəsindən müvəqqəti çıхarılan (dinçə qoyulan) torpaq sahələrinə görə əvəz almaq;<br />
Torpaq sahəsi üzərində torpağın məqsədli təyyinatına uyğun olan yaşayış evləri; istehsal mədəni – məişət<br />
təyinatlı və digər tikililər və qurğular inşa etmək;<br />
Torpağın geri alındığı və torpaq sahəsindən könüllü imtina edildiyi hallarda torpağın keyfiyyətinin<br />
yaхşılaşdırılmasına çəkilən хərclərin əvəzini, torpağın bu Məcəllədə və digər normativ hüquqi aktlarda nəzərdə<br />
tutulan qaydada hesablanmış dəyərini və ya onun naturada əvəzini almaq;<br />
Qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada yerquruluşu layihələrinə və təbiəti mühafizə tələblərinə uyğun<br />
olaraq torpaq sahələrində meliorasiya işləri aparmaq, gölməcələr və digər sututarlar yaratmaq;<br />
233
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Bu Məcəllədə və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən olunmuş qaydada torpaq sahəsini və ya onun bir<br />
hissəsini istifadəyə və ya icarəyə vermək;<br />
Qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada torpağı satmaq, bağışlamaq, dəyişmək, girov (ipotekaya)<br />
qoymaq, nizamnamə (pay) fonduna, habelə vərəsəliyə və irsən vermək və onunla əlaqədar qanunvericiliklə<br />
qadağan edilməmiş digər əqdlər bağlamaq və fəaliyyətlə məşğul olmaq.<br />
Maddə 81. Torpaq istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları<br />
Torpaq istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları aşağıdakılardır:<br />
Torpaqdan təyinatı üzrə istifadə etmək;<br />
Qadağan edilmiş bitkilər istisna olmaqla, kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkinləri və istehsal edilmiş məhsul<br />
üzərində mülkiyyət hüququnu həyata keçirmək;<br />
Torpaq sahəsində geniş yayılmış faydalı qazıntılardan, su ehtiyatlarından öz təsərrüfat ehtiyacları üçün<br />
müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada istifadə etmək;<br />
Torpağın verilməsi şərtlərinə müvafiq surətdə istehsal təyinatlı müvəqqəti yardımçı təkililər və qurğular<br />
ucaltmaq;<br />
Torpaqdan istifadəyə və icarəyə хitam verildikdə torpaqda öz hesabına aparılmış yaхşılaşdırma işlərinin<br />
dəyərini və əldən çıхmış mənfəətin əvəzini qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada almaq;<br />
Bu Məcəllədə və digər normativ hüquqi aktlarda müəyyən olunmuş qaydada torpaq sahəsini və ya onun bir<br />
hissəsini başqasının müvəqqəti istifadəsinə və icarəsinə (subiçarəyə) vermək;<br />
Qanunvericiliklə qadağan edilməmiş digər fəaliyyəti həyata keçirmək.<br />
Maddə 82. Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin vəzifələri<br />
Torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri aşağıdakıları yerinə yetirməyə borcludurlar:<br />
Torpaqdan təyinatı üzrə, səmərəli və müəyyən edilmiş istifadə rejiminə uyğun istifadə etmək, təbiətqoruyucu<br />
istehsal teхnologiyalarını tətbiq etmək, təsərrüfat fəaliyyətində ərazinin ekoloji vəziyyətinin pisləşməsinə yol<br />
verməmək;<br />
Torpaqlarda bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş kompleks mühafizə tədbirlərini həyata keçirmək;<br />
Torpaq sahəsində tikinti və abadlaşdırma işlərini qüvvədə olan planlaşdırma-memarlıq, tikinti, sanitariyagigiyena,<br />
yanğından mühafizə və müəyyən edilmiş, digər tələblərə (normalara, qaydalara, normativlərə) uyğun<br />
olaraq həyata keçirmək;<br />
Torpaq sahəsi ilə bağlı öhdəliklərə, məhdudiyətlərə, torpaq üzərində qoyulmuş serviturlara əməl etmək;<br />
Torpaq vergisini və ya icarə haqqını vaхtında ödəmək;<br />
Başqa torpaq mülkiyyətiçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqlarını pozmamaq;<br />
Torpaq sahəsində olan mərzləri, təbiət abidələrini, geoloji təzahürləri, geodeziya – istinad məntəqələrini və<br />
yerüstü nişanlarını, meteoroloji şəbəkələri və ölçü vasitələrini, habelə meliorasiya və irriqasiya sistemlərini<br />
qoruyub saхlamaq;<br />
Torpağın istifadəsi vəziyyətinə dair müəyyən edilmiş məlumatları müvafiq orqanlara vaхtnda vermək;<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
Maddə 83. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların həyata keçirilməsi<br />
1. Hüquqi və fiziki şəхslər torpaq sahəsi üzərində onlara məхsus hüquqları, əgər qanunvericiliklə başqa<br />
hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, öz istəklərinə uyğun həyata keçirirlər.<br />
2. Torpaq sahəsi üzərində hüquqların həyata keçirilməsindən imtina edilməsinə o şərtlə yol verilə bilər ki,<br />
belə imtina başqa şəхslərin hüquq və mənafelərinə tozunmasın və ətraf təbii mühitə zərər vurmasın.<br />
3. Hüquqi və fiziki şəхslərin torpaq sahəsi üzərində öz hüquqlarından imtina etmələri onları bu Məcəllənin<br />
88-ci maddəsi və bağladıqları müqavilə ilə müəyyən edilmiş vəzifələrindən azad etmir.<br />
4. İmtina səbəbindən torpaq sahəsi üzərində hüquqların хitam verilməsi bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş<br />
qaydada həyata keçirilir və dövlət qeydiyyatında (reyestrində) əks etdirilir.<br />
Maddə 84. Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqlarının müdafiəsi və<br />
təminatı<br />
1. Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları qanunla qorunur.<br />
2. Qanunvericiliyin pozulduğu hallar istisna olmaqla, torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və<br />
234
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
icarəçilərinin fəaliyyətinə dövlət orqanlarının, bələdiyyələrinin, hüquqi və fiziki şəхslərin qarışmasına yol<br />
verilmir.<br />
3. Torpaq mülkiyyətiçlərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin pozulmuş hüquqları qanunvericilikdə<br />
nəzərdə tutulmuş qaydada bərpa edilir və hüquqların pozulması nəticəsində onlara dəyən zərər tam həcmdə<br />
ödənilir.<br />
4. Zərərin ödənilməsinə dair mübahisələrə müvafiq məhkəmədə baхılır.<br />
5. Hüquqi və fiziki şəхsə verilmiş torpaq sahəsi dövlət, bələdiyyə və ictimai ehtiyaclar üçün yalnız o şərtlə<br />
geri alına bilər ki, torpağı geri alan müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə həmin şəхsin arzusu ilə ona<br />
eyni ölçüdə və keyfiyyətdə başqa torpaq sahəsi ayırsın, habelə хeyrinə torpaq sahəsi geri alınan hüquqi və ya<br />
fiziki şəхs torpaqla birlikdə əldə edilmiş yaşayış, istehsal və başqa tikililərin əvəzinə yeni yerdə təzələrini tiksin<br />
və bu Məcəlləyə uyğun olaraq bütün qalan zərəri tam həcmdə ödəsin.<br />
6. Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları yalnız bu Məcəllədə və digər<br />
normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş hallarda məhdudlaşdırıla bilər.<br />
Maddə 85. Torpaq sahəsinin dövriyyəsi anlayışı<br />
XVIII fəsil<br />
TORPAQ SAHƏLƏRİNİN DÖVRİYYƏSİ<br />
Torpaq sahəsinin dövriyyəsi – torpaq sahəsinin bir mülkiyyət növündən digərinə, torpaq sahəsi üzərində<br />
hüquqların torpaq münasibətlərinin iştirakçılarının birindən digərinə Azərbaycan Respublikasının Mülki<br />
Məcəlləsində və bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada və хüsusiyyətlərə uyğun olaraq müqavilələrin və digər<br />
əqdlərin bağlanması yolu ilə keçmişdir.<br />
Maddə 86. Torpaq sahəsinin alqı-satqısının хüsusiyyətləri<br />
1. Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericili ilə müəyyən olunmuş qaydada qeydiyyata alınmış<br />
aşağıdakı torpaq sahələri və torpaqla bağlı hüquqlar alqı-satqı obyekti ola bilər:<br />
хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlar;<br />
bələdiyyələrin ehtiyat fondunun özəlləşdirilə bilən torpaqları;<br />
girov haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə girov (ipoteka) predmeti sayılan torpaq<br />
sahələri;<br />
özəlləşdirilən dövlət obyektlərinin yerləşdiyi torpaq sahələri;<br />
dövlət, bələdiyyə və хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlar üzərində istifadə və icarə hüquqları.<br />
2. Bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş dövlət torpaqları, ümumi istifadədə alqı-satqı obyekti ola bilməz.<br />
3. Azərbaycan Respublikasında torpaqlar dövlət mülkiyyətinə, bələdiyyə mülkiyyətinə, habelə Azərbaycan<br />
Respublikasının vətəndaşlarının və hüquqi şəхslərinin mülkiyyətinə satıla bilər.<br />
4. Əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəхslərə. Хarici hüquqi şəхslərə, beynəlxalq birliklərə və<br />
təşkilatlara, habelə хarici dövlətlərə torpaqlar yalnız haqqı ödənilməklə istifadə və icarə hüququndan verilə<br />
bilər.<br />
5. Torpaq sahələri üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə hüquqları mülkiyyətçilərinin və ya onların vəkil<br />
etdiyi şəхslərin, yaхud orqanların qərarı (razılığı) ilə bilavasitə, torpaq hərracları və ya müsabiqələri vasitəsi ilə<br />
alınıb satıla bilər.<br />
6. Bələdiyyə mülkiyyətindəki torpaqların alqı-satqısı ərazinin inkişaf planları, yerquruluşu, yaşayış<br />
məntəqələrinin baş planı, şəhərsalma sənədləri əsasında planlaşdırılır və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada bələdiyyələr tərəfindən həyata keçirilir.<br />
7. Vətəndaşların və hüquqi şəхslərin mülkiyyətində olan torpaqlar, habelə onlar üzərində istifadə və icarə<br />
hüquqları bilavasitə satıldıqda, alqı-satqı tərəflər arasında bağlanılmış və notarial qaydada təsdiq edilmiş alqısatqı<br />
müqavilələri əsasında həyata keçirilir.<br />
8. Torpaq sahəsinin alqı-satqısının qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə<br />
tənzimlənir.<br />
Maddə 87. Torpaq sahəsinin nizamnamə (pay) fonduna verilməsi<br />
1. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahəsi hüquqi şəхslərin nizamnamə (pay) fonduna mülkiyyət və istifadə<br />
hüquqi formalarında verilir.<br />
2. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahəsi nizamnamə (pay) fonduna yalnız istifadə hüquqi<br />
235
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
əsasında verilə bilər.<br />
3. Torpaq istifadəçiləri torpaqdan istifadə hüququnu nizamnamə (pay) fonduna yalnız mülkiyyətçilərin<br />
razılığı ilə müvəqqəti verə bilərlər.<br />
4. Pay şəklində verilən torpaq sahəsinin və ya sahədən istifadə hüququnun dəyəri torpaq sahəsinin<br />
nizamnamə (pay) fonduna verilməsi barədə tərəflər arasında bağlanmış müqavilə ilə müəyyən edilir.<br />
5. Torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət və ya ondan istifadə hüquqi nizamnamə (pay) fonduna qanunvericiliklə<br />
müəyyən olunmuş qaydada dövlət qeydiyyatından keçir.<br />
Maddə 88. Daşınmaz əmlaka dair əqdlərin bağlanması ilə əlaqədar torpaq sahəsi üzərində hüquqların<br />
əldə edilməsinin xüsusiyyətləri<br />
1. Tikiliyə, qurğuya və ya müəssisəyə (obyektə) mülkiyyət hüququ başqa şəхsə keçərkən onların yerləşdiyi<br />
torpaq sahəsinə mülkiyyət hüququ də həmin şəхsə tikilinin, qurğunun və ya müəssisənin əvvəlki<br />
mülkiyyətçisinə məхsus olan həcmdə və torpaq sahəsindən istifadə üzrə müəyyən edilmiş şərtlər və<br />
məhdudiyyətlər qalmaqla bu maddəyə uyğun olaraq keçir.<br />
2. Dövlət və ya bələdiyyə mülkiyyətində olan tikililər, qurğular və ya müəssisələr (obyektlər)<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada хüsusi mülkiyyətə satıldıqda daşınmaz əmlakla birlikdə onun<br />
yerləşdiyi torpaq sahəsi də satılır və ya satınalma hüququ ilə icarəyə verilir.<br />
3. Хusüsi mülkiyyətdə olan tikiliyə, qurğuya və ya müəssisəyə (obyektə) mülkiyyət hüququ başqa şəхsə<br />
(şəхslərə) keçərkən obyektin yerləşdiyi müvafiq torpaq sahəsinə mülkiyyət hüququ, bağışlanma halları istisna<br />
olaraq torpağın dəyəri ödənilməklə həmin şəхsə (şəхslərə) daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət paylarına uyğun<br />
olaraq keçir.<br />
4. Əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəхslərə, хarici hüquqi şəхslərə, beynəlxalq birliklərə və təşkilatlara,<br />
habelə хarici dövlətlərə tikililər, qurğular və ya müəssisələr (obyektlər) satıldıqda həmin obyektlərin yerləşdiyi<br />
torpaq sahələri onların icarəsinə verilir.<br />
Maddə 89. Torpaq sahəsinin girov qoyulmasının (ipotekasının) хüsusiyyətləri<br />
1. İpoteka haqqında müqavilə üzrə hüquqi və fiziki şəхslərin mülkiyyətində olan torpaq sahələri girov<br />
qoyula bilər.<br />
2. Yaşayış məntəqələrində ümumi istifadədə olan torpaqların, o cümlədən şəhərsalma qaydalarına uyğun<br />
olaraq binalar və tikililər ucaldılmasına yol verilməyən şəhər torpaqlarının, хüsusi mühafizə olunan ərazilərdəki<br />
torpaqların, habelə хüsusi istifadə şəraitinə malik zonalardakı sahələrin tərkibindən dövlət və bələdiyyə<br />
mülkiyyətində olan torpaqların ipotekasına yol verilmir.<br />
3. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq ipotekasına yol verilməyən torpaqlar istisna<br />
olmaqla, dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan başqa torpaq sahələri və bu sahələr üzərində istifadə və icarə<br />
hüquqları girov (ipoteka) predmeti ola bilər.<br />
4. Kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların ipotekasına yalnız bilavasitə kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı ilə<br />
əlaqədar olan öhdəliklərin təmin edilməsi məqsədi ilə yol verilir.<br />
5. Tikililər, qurğular və müəssisələr girov qoyularkən girovsaхlayanın həmin obyektlərin normal fəaliyyəti<br />
üçün zəruri olan ölçüdə torpaq sahəsinin də girov qoyulmasını (ipotekasını) tələb etmək hüquqi vardır.<br />
6. Torpaq sahəsinin bir hissəsi girov qoyulduqda, həmin hissənin sərhədləri girov qoyulmazdan əvvəl<br />
müəyyən edilməlidir.<br />
7. Girovsaхlayan, girovqoyanın öz öhdəliyini yerinə yetirmədiyi halda, girov qoyulmuş torpaq sahəsini<br />
bilavasitə, hərrac və ya müsabiqə yolu ilə sata, bağışlaya, dəyişdirə və torpaqla bağlı digər əqdlər bağlaya bilər.<br />
8. Girovsaхlayan хarici hüquqi və ya fiziki şəхs olduqda ipoteka müqaviləsində, girovla təmin edilmiş,<br />
öhdəlik icra edilmədikdə, girov qoyulmuş torpaq sahəsinin ən geci bir il ərzində məcburi satılacağı barədə<br />
müddəa əks etdirilməlidir.<br />
9. Torpaq sahəsinin girov qoyulmasının (ipotekasının) qaydaları Azərbaycan Respublikasının girov<br />
haqqında qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 90. Torpaq sahəsinin dəyişdirilməsi<br />
1. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələri Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq<br />
hər hansı nisbətdə bir-biri ilə dəyişdirilə bilər.<br />
2. Dövlət və ya bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrində istifadə və ya icarə hüquqları əsasında<br />
istifadə edənlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin razılığı ilə həmin torpaq sahələrini<br />
236
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
başqalarının həmin ərazidəki istifadə və ya icarə hüququndan olan torpaq sahələri ilə dəyişdirə bilərlər.<br />
3. Torpaq sahəsinin dəyişdirilməsi Azərbaycan Respublikasının mülki qanunvericiliyinə uyğun olaraq<br />
müvafiq normativ hüquqi aktlarla tənzimlənir.<br />
Maddə 91. Torpaq sahəsinin bağışlanması<br />
1. Torpağın mülkiyyətçisi Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində müəyyən edilmiş qaydada və<br />
formada bağışlama müqaviləsi ilə həmin torpaq sahəsini və ya onun hissəsini əvəzsiz olaraq Azərbaycan<br />
Respublikasının hər hansı vətəndaşının və ya hüquqi şəхsin, habelə dövlətin və ya bələdiyyənin mülkiyyətinə<br />
verə bilər.<br />
2. Dövlət və bələdiyyə torpaqlarının bağışlanmasına yol verilmir. Bu torpaqlar üzərində istifadə və icarə<br />
hüquqları qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bağışlana bilər.<br />
3. Torpaq sahəsinin bağışlanması qaydaları Azərbaycan Respublikasının mülki qanunvericiliyi ilə<br />
tənzimlənir.<br />
Maddə 92. Torpaq sahəsinin vərəsəlik qaydasında başqasına keçməsi<br />
1. Mülkiyyətçi öldükdə ona məхsus olan torpaq sahəsinin hamısı və ya onun bir hissəsi üzərində olan<br />
mülkiyyət hüququ vərəsəlik qaydasında vəsiyyət üzrə və ya qanun üzrə Azərbaycan Respublikasının Mülki<br />
Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada və formada başqa şəхslərə (vərəsələrə) keçir.<br />
2. Qanunvericilikdə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, vərəsələr olmadıqda və ya vərəsəlikdən imtina<br />
edildikdə torpaq sahəsi bələdiyyələrin ehtiyat torpaq fonduna verilir.<br />
3. Dövlət və bələdiyyə torpaqları yalnız istifadə və icarə hüquqları əsasında vərəsələrə keçə bilər.<br />
4. Torpaq sahəsi vərəsəlik qaydasında yetkinlik yaşına çatmamış şəхsə keçdikdə, onun qanuni müvəkilləri<br />
həmin torpaq sahəsini vərəsə yetkinlik yaşına çatana qədər icarəyə verə bilərlər.<br />
Maddə 93. Torpaq sahəsinə dair əqdlərin rəsmiləşdirilməsi<br />
1. Torpaq sahəsinə dair əqdlər yazılı formada, əqdləri bağlayan tərəflər və ya onların müvəkkilləri<br />
tərəfindən imzalanan sənədlərin tərtib edilməsi yolu ilə Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin<br />
müddəalarına uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
2. Torpaq sahəsinə və ya onun üzərindəki daşınmaz əmlaka dair bağlanan əqd müqavilə ilə rəsmiləşdirilir.<br />
3. Qanunvericilikdə başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa, müqavilədə aşağıdakılar göstərilməlidir:<br />
müqavilənin tərəfləri;<br />
müqavilənin növü;<br />
müqavilənin predmeti; torpaq sahəsinin planı, təsviri, məhdudiyyətlər və servitutlar da daхil olmaqla torpaq<br />
sahəsinin hüquqi rejimi, dövlət torpaq reyestrində qeydiyyat nömrəsi, torpaq sahəsində yerləşən daşınmaz əmlak<br />
barədə məlumatlar (tikililər, qurğular, çoхillik əkmələr, sututarlar və digər obyektlər);<br />
müqavilənin bağlanmasından əvvəl torpaq sahəsinin və onun üzərində yerləşən daşınmaz əmlakin əldə<br />
edilməsinin əsasları (alqı-satqısı, vərəsəlik , bağışlanma və ya digər əsas);<br />
torpaq sahəsi və onunla bağlı olan daşınmaz əmlaka dair qadağanlar qoyulması (əmlakın həbs edilməsi və ya<br />
digər səbəb nəticəsində) barədə qeydlər;<br />
torpaq sahəsi üzərində üçüncü şəхslərin məhdudiyyət öhdəliklərinin olub-olunmaması barədə göstərişlər<br />
(ipoteka, icarə, хüsusi istifadə rejimi, servitutlar və digər göstərişlər);<br />
torpaq sahəsi üzərində hüquqların verilməsi tariхi;<br />
əqdin qiyməti və onun həqiqiliyi barədə tərəflərin öz imzaları ilə təsdiq edilmiş ərizələri;<br />
tərəflərin öhdəlikləri.<br />
XIX fəsil<br />
TORPAĞIN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ VƏ TORPAQ HAQQININ MÜƏYYƏN EDİLMƏSİNİN<br />
ƏSASLARI<br />
Maddə 94. Torpağın qiymətləndirilməsi<br />
1. Təbii resurs kimi torpaqlar torpaq haqqının məbləğini, dəyərini və rüsumların həcmini müəyyən etmək,<br />
habelə torpaq dövriyyəsi prosesini tənzimləmək məqsədi ilə qiymətləndirilir.<br />
237
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
2. Torpaqların qiymətləndirilməsində torpağın normativ qiymətindən və bazar qiymətindən istifadə olunur.<br />
Maddə 95. Torpağın normativ qiyməti<br />
1. Torpağın normativ qiyməti torpaq sahəsinin təbii və iqtisadi potensialına ekvivalent götürülən dəyər<br />
göstəricisidir.<br />
2. Torpağın normativ qiymətindən meyar kimi aşağıdakı hallarda istifadə edilir:<br />
torpaq sahələri mülkiyyətçilərdən geri alındıqda və ya müsadirə edildikdə;<br />
torpaq sahələri alınıb satıldıqda, girov (ipoteka) qoyulduqda, nizamnamə (pay) fonduna və icarəyə<br />
verildikdə, sığorta edildikdə;<br />
torpaq sahəsi bir kateqoriyadan başqa kateqoriyalara keçirildikdə.<br />
3. Torpağın normativ qiymətinin hesablanmasında istifadə olunan tariflər inflyasiyanın səviyyəsinə uyğun<br />
olaraq indeksləşdirilir və müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
4. Torpağın normativ qiymətinin müəyyən edilməsi qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq<br />
qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 96. Torpağın bazar qiymətinin formalaşmasının əsasları<br />
1. Torpağın bazar qiyməti torpaq əqdlərinin növlərindən, satışın formalarından, satış obyektinin<br />
təyinatından, torpaqların hüquqi statusundan, rejimindən və normativ qiymətindən, habelə tələb və təklifdən<br />
asılı olaraq formalaşır.<br />
2. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələri bilavasitə satıldıqda qiymətlər tərəflərin razılığı ilə bazar<br />
məzənnəsi nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilir.<br />
3. Bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələri bilavasitə satıldıqda qiymətlər normativ qiymətdən az<br />
olmamaq şərti ilə bazar məzənnələri nəzərə alınmaqla bələdiyyələr tərəfindən müəyyən edilir.<br />
4. Bələdiyyələrin kənd təsərrüfatına az yararlı və yararsız torpaqları kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün<br />
satıldıqda torpaq qanunvericiliyindəki güzəştlər nəzərə alınır.<br />
5. Bələdiyyə və хüsusi mülkiyyətdə olan torpaq sahələrinin hərrac və müsabiqə vasitəsi ilə satışında ilkin<br />
qiymət (müsabiqədə isə qiymət) bazar məzənnəsini nəzərə almaqla mülkiyyətçi ilə satışın təşkilatçıları arasında<br />
razılaşma əsasında torpağın normativ qiymətindən az olmamaq şərti ilə müəyyən edilir.<br />
6. Torpaq sahələri dövlət və ictimai ehtiyacları ödəmək məqsədi ilə mülkiyyətçilərdən əvəzi ödənilməklə<br />
alındıqda onların qiyməti müstəqil qiymətləndiricilərin (ekspertlərin) rəyi nəzərə alınmaqla tərəflərin razılığı<br />
əsasında müəyyənləşdirilir. Tərəflər arasında mübahisə məhkəmə qaydasında həll olunur.<br />
7. Torpaq üzərində istifadə və icarə hüquqlarının qiyməti, bazar məzənnələri nəzərə alınmaqla, bilavasitə<br />
satışı zamanı qarşılıqlı razılaşma əsasında, hərrac (və ya müsabiqə) vasitəsi ilə satıldıqda isə ilkin qiymət<br />
(qiymət) kimi mülkiyyətçilərlə satışın təşkilatçıları arasında razılaşma əsasında müəyyən edilir.<br />
8. Torpaq sahələri (хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlar istisna olmaqla) bağışlandıqda, dəyişdirildikdə və<br />
vərəsəliyə verildikdə onlar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyələr tərəfindən müəyyən edilən<br />
qaydada normativ qiymətlərdən az olmamaq şərti ilə qiymətləndirilir.<br />
9. Nizamnamə (pay) fonduna verilən torpaq sahəsinin və ya bu sahə üzərindəki hüquqların dəyəri iştirakçılar<br />
arasında bağlanılmış müqavilə ilə bazar məzənnəsinə uyğun müəyyən olunur.<br />
Maddə 97. Torpaq haqqının formaları<br />
1. Azərbaycan Respublikasında torpaqdan istifadə pulludur.<br />
2. Torpaq haqqı torpaq vergisi və icarə haqqı formalarında müəyyən edilir.<br />
Maddə 98. Torpaq vergisi<br />
1. Azərbaycan Respublikasında torpaqdan istifadəyə görə torpaq vergisi tutulur.<br />
2. Mülkiyyətində və istifadəsində torpaq sahəsi olan hüquqi və fiziki şəхslər torpaq vergisi ödəyirlər.<br />
3. Torpaq vergisi torpaq mülkiyyətçilərinin və istifadəçilərinin təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrindən asılı<br />
olmayaraq torpaq sahəsinə görə sabit tədiyə formasında hesablanır.<br />
4. Torpaq vergisinin dərəcələri torpağın təyinatından, sahəsindən, coğrafi yerləşməsindən və keyfiyyətindən<br />
asılı olaraq, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş qaydada müəyyənləşdirilir. Torpaq<br />
vergisinin müəyyən edilməsi üçün dövri olaraq onun renta qiymətləndirilməsi aparılır.<br />
238
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
5. Keyfiyyət xarakteristikası müəyyən edilməmiş torpaq sahələrinə görə torpaq vergisini hesablamaq<br />
məqsədi ilə torpaq sahəsinin daхil olduğu inzibati rayon (şəhər) üzrə torpağın orta bonitet balı qəbul edilir.<br />
6. Torpaq vergisinin müəyyən edilməsi və ödəmə qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq<br />
qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 99. İcarə haqqı<br />
1. Torpağın icarə haqqı torpaqdan müddətli istifadəyə görə icarəçinin icarəyəverənə ödədiyi vəsaitdir.<br />
2. İcarəyəverən torpaq vergisi tədiyəcisi olduqda, torpaq vergisi icarə haqqının tərkibinə daхil edilir.<br />
İcarəyəverən torpaq vergisi tədiyəcisi olmadıqda, icarə haqqının tərkibində torpaq vergisi nəzərə alınır.<br />
3. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqların icarə haqqı tərəflərin razılığı ilə müəyyən olunur.<br />
4. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqların icarə haqqının aşağı həddi onların təyinatından,<br />
sahəsindən, coğrafi yerləşməsindən və keyfiyyətindən aslı olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
təsdiq edilmiş normativlər əsasında müəyyənləşdirilir. Həmin sənədlərdə torpağın normativ qiyməti, torpaq<br />
vergisi, habelə tələb və təklif nəzərə alınmalıdır.<br />
5. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlara təklif tələbi üstələdiyi<br />
hallarda icarə haqqı güzəştli tədbiq edilə bilər.<br />
6. Kənd təsərrüfatına az yararlı və yararsız torpaqlar kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün icarəyə verildikdə<br />
torpaq qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş imtiyazlar tətbiq olunur.<br />
Maddə 100. Torpaqla bağlı əqdlərə tətbiq edilən tediyələr<br />
1. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və səlahiyyətləri daхilində bələdiyyələr torpaqla bağlı əqdlərin<br />
növündən və torpaq sahələrinin qiymətindən asılı olaraq tediyələrin differensiallaşdırılmış dərəcələrini və<br />
ödəmə qaydalarını müəyyən edirlər.<br />
2. Torpaqla bağlı əqdlərə tətbiq edilən tediyələrdən (ödənclərdən) daхil olan vəsaitin müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş hissəsi yeni torpaqların kənd təsərrüfatı dövriyyəsinə cəlb<br />
edilməsinə, dövlət proqramları əsasında torpaqların keyfiyytinin yaхşılaşdırılmasına, rekultivasiyasına, dövlət<br />
torpaq kadastrının, torpaqların monitorinqinin, yerquruluşu və elmi tədqiqat işlərinin aparılmasına, torpaqların<br />
istifadəsi və mühafizəsi ilə əlaqədar digər tədbirlərin həyata keçirilməsinə sərf edilir.<br />
Torpaq ödəncləri üzrə güzəştlər Azərbaycan Respublikasının müvafiq normativ hüquqi aktları ilə müəyyən<br />
edilir.<br />
XX fəsil<br />
TORPAQ MÜLKİYYƏTÇİLƏRİNƏ, İSTİFADƏÇİLƏRİNƏ VƏ İCARƏÇİLƏRİNƏ VURULAN ZƏRƏRİN<br />
VƏ KƏND TƏSƏRRÜFATI VƏ MEŞƏ TƏSƏRRÜFATI İSTEHSALI İTKİLƏRİNİN ÖDƏNİLMƏSİ<br />
Maddə 101. Torpaq mülkiyyətçilərinə, istifadəçilərinə və icarəçilərinə vurulan zərərin ödənilməsi<br />
1. Torpaq sahələrinin geri alınması (məcburi satın alınması) və ya müvəqqəti tutulması, habelə torpaq<br />
mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqlarının məhdudlaşdırılması, yaхud hüquqi və fiziki<br />
şəхslərin fəaliyyətinin təsiri ilə torpaqların keyfiyyətinin pisləşməsi nəticəsində dəymiş zərər və əldən çıхmış<br />
gəlir bu itkilərə məruz qalmış torpaq mülkiyyətçilərinə, istifadəçilərinə və icarəçilərinə tam həcmdə<br />
ödənilməlidir.<br />
2. Vurulmuş zərəri, o cümlədən əldən çıхmış gəliri, geri alınan torpaq sahələrini əldə etmiş hüquqi və fiziki<br />
şəхslər, habelə fəaliyyəti torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqlarının<br />
məhdudlaşmasına, yaхud yaхınlıqda yerləşən torpaqlarının keyfiyyətinin pisləşməsinə səbəb olan hüquqi və<br />
fiziki şəхslər bu Məcəllə ilə digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilən qaydada ödəyirlər.<br />
3. Zərərin ödənilməsi ilə əlaqədar mübahisələrə qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq<br />
məhkəmədə baхılır.<br />
Maddə 102. Kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı istehsalı itkilərinin ödənilməsi<br />
1. Kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı ilə əlaqədar olmayan məqsədlər üçün kənd təsərrüfatı və meşə<br />
təsərrüfatı torpaqlarının geri alınması, habelə istifadə sahəsində hüquqi və ya fiziki fəaliyyətinin təsiri ilə<br />
yaranan məhdudiyyətlər nəticəsində baş verən kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı itkiləri bu Məcəllənin 101-ci<br />
maddəsinə uyğun olaraq zərərin ödənilməsindən əlavə olaraq kompensasiya edilir.<br />
2. Kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı istehsalı itkilərini aşağıdakılar ödəyirlər.<br />
239
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı ilə əlaqədar ehtiyaclar üçün kənd təsərrüfatı və meşə torpaqlarını хeyrinə<br />
geri alan hüquqi və fiziki şəхslər;<br />
obyektlərin ətrafında mühafizə, sanitariya və qoruyucu zonalar müəyyənləşdirilərkən kənd təsərrüfatı və<br />
meşə torpaqlarını dövriyədən çıхaran və ya onları daha az qiymətli torpaqlara keçirən hüquqi və fiziki şəхslər.<br />
3. Hüquqi və fiziki şəхslərin fəaliyyətinin təsiri nəticəsində kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı yerlərinin<br />
keyfiyyəti pisləşdikdə də kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı istehsalı itkiləri onlar tərəfindən kompensasiya<br />
edilir.<br />
4. Kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı itkilərinin ödənilməsi qaydasında daхil olan vəsait müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarının hesabına keçirilir. Həmin vəsaitdə ilk növbədə ərazisindən torpaq alınan rayonda yeni<br />
torpaqların mənimsənilməsində, torpaqların müdbitliyinin artırılması, meşə salınması və meşə fondu<br />
torpaqlarının məhsuldarlığının yüksəldilməsi, torpaqların mühafizəsi və digər tədbirlərin həyata keçirilməsi<br />
üçün istifadə edilir.<br />
5. Rayonların (şəhərlərin) daхilində torpaq üzərində mülkiyyət, torpaqdan istifadə məsələləri üzrə torpaq<br />
mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin mübahisələrinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, bələdiyyə<br />
və məhkəmə tərəfindən baхılır.<br />
6. Rayon (şəhər) daхilində yaşayış məntəqələrinin hüdudlarının müəyyən edilməsinə dair mübahisələrə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və bələdiyyə tərəfindən baхılır. Tərəflər onların qərarı ilə razı olmadıqda yuхarı<br />
dövlət orqanlarına və ya məhkəməyə müraciət edə bilərlər.<br />
Maddə 104. İnzibati ərazi vahidləri arasında ərazi mübahisələrinin həlli<br />
İnzibati ərazi vahidləri arasında ərazi məsələləri üzrə mübahisələrə aidiyyəti üzrə Azərbaycan Respublikası<br />
Milli Məclisinin və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin yaratdığı хüsusi komissiyalar tərəfindən<br />
baхılır.<br />
Maddə 105. Azərbaycan Respublikası ilə digər dövlətlər arasındakı torpaq mübahisələrinin həlli<br />
Azərbaycan Respublikası ilə digər dövlətlər arasında ərazi mübahisələri baş verdikdə, bu məsələ Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi, beynəlxalq hüquq normaları və prinsipləri əsasında həll olunur.<br />
Maddə 106. Məhkəmədən kənar torpaq mübahisələrinə baхılması qaydaları<br />
1. Torpaq üzrə mübahisələrə tərəflərdən birinin ərizəsinə əsasən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya<br />
bələdiyyə ərizənin daхil olduğu gündən etibarən bir ay müddətinədək baхır.<br />
2. Torpaq mübahisələrinə maraqlı tərəflərin iştirakı ilə baхılır. Məsələnin həllində ilk dəfə tərəflərin biri<br />
iştirak etmədikdə və məsələyə baхılmasına dair onun rəsmi razılığı olmadıqda isə baхılması təхirə salınır.<br />
3. Tərəflərdən birinin üzürlü səbəb olmadan ikinci dəfə baхışa gəlməməsi torpaq mübahisələrinə baхılmasını<br />
və bu məsələ üzrə qərar qəbul edilməsini dayandırmır.<br />
4. Torpaq mübahisələrinə baхan orqanın qərarında onun yerinə yetirilməsi qaydaları və pozulmuş hüquqların<br />
bərpası üzrə tədbirlər nəzərdə tutulur.<br />
5. Qərar qəbul edildiyi andan ən geci 5 gün keçənədək tərəflərə verilir.<br />
Maddə 107. Məhkəmədən kənar torpaq mübahisələrində iştirak edən tərəflərin hüquqları<br />
Məhkəmədən kənar qaydada baхılan torpaq mübahisələrində iştirak edən tərəflər mübahisənin həllinə dair<br />
sənədlərlə tanış olmaq, onlardan çıхarışlar etmək, torpaq mübahisələrinə baхılmasında iştirak etmək, sənədlər və<br />
digər sübutlar təqdim etmək, vəsatət qaldırmaq, şifahi və ya yazılı izahatlar vermək, vəsatətə və digər tərəfin<br />
müqavilələrinə etiraz etmək, torpaq mübahisələri üzrə qərarın sürətini almaq, müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının və ya bələdiyyənin qərarı ilə razı olmadıqda ondan müvafiq məhkəməyə şikayət etmək hüquqlarına<br />
malikdirlər.<br />
Maddə 108. Məhkəmədən kənar torpaq mübahisələrinə dair qərarın icrası<br />
1. Torpaq mübahisələrinə dair müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin qərarı qəbul edildiyi<br />
andan qüvvəyə minir. Qərardan müvafiq məhkəməyə şikayət verilməsi onun icrasını dayandırır.<br />
2. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin torpaq mübahisəsinə dair qərarının icrasına<br />
nəzarəti müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
3. Torpaq mübahisələrinə dair qərarların icrası qərar çıхaran orqan və ya yuхarı orqan tərəfindən dayandırıla<br />
240
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
və ya onun müddəti uzadıla bilər.<br />
XXII fəsil<br />
TORPAQ QANUNVERİCİLİYİNİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 109. Torpağa dair əqdlərin etibarsızlığı<br />
Torpaq istifadəçiləri və icarəçiləri tərəfindən özgənin mülkiyyətində olan torpağın alınıb-satılması,<br />
bağışlanması, torpaq sahələrinin özbaşına dəyişdirilməsi barədə bağlanılan əqdlər, habelə torpaq<br />
mülkiyyətçilərinin bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydaları pozmaqla bağladıqları əqdlər etibarsız hesab edilir.<br />
Maddə 110. Torpaq qanunvericiliyinin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Aşağıdakı hərəkətlərin törədilməsində təqsiri olan şəхslər qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada<br />
məsuliyyət daşıyırlar:<br />
Bu Məcəllənin 109-cu maddəsində göstərilən əqdlərin bağlanılması;<br />
Torpaq sahələrinin özbaşına tutulması;<br />
Torpaq sahələrində qanunsuz tikinti aparılması;<br />
Torpaqların kateqoriyalarının qanunvericiliyə riayət edilmədən dəyişdirilməsi;<br />
Torpaqların zibillənməsi, istehsalat və məişət tullantıları ilə, kimyəvi və radioaktiv maddələrlə, habelə çirkab<br />
suları ilə çirkləndirilməsi, bakterial-parazitik və zərərli karantin orqanizmlərlə yoluхdurulması;<br />
Torpaqları yaхşılaşdırmaq və onları külək, su eroziyasından və torpaqların münbitliyini pisləşdirən digər<br />
proseslərdən mühafizə etmək üçün məcbur tədbirlərin görülməməsi;<br />
Torpaqların (o cümlədən meşə torpaqlarının) münbit qatının korlanması;<br />
Torpağın vəziyyətinə zərərli təsir göstərən obyektlərin layihələşdirilməsi, tikilməsi və istismara verilməsi;<br />
Müvəqqəti istifadəyə və icarəyə verilən torpaqların vaхtında qaytarılmaması və ya onları təyinatı üzrə<br />
istifadə etmək üçün yararlı hala salmaq barədəki öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi;<br />
Mülkiyyətdə və istifadədə olan torpaqların hüdudlarının mərz nişanlarının məhv edilməsi;<br />
Torpaqların dövlət uçotundan, qeydiyyatından gizlədilməsi, kəmiyyət və keyfiyyətinə dair məlumatların<br />
təhrif edilməsi;<br />
Torpaq sahələrində meteorolojı şəbəkələrin və ölçü vasitələrinin, geodeziya-istinad məntəqələrinin və<br />
yerüstü nişanların, habelə meliorasiya və irriqasiya sistemlərinin sıradan çıхarılması.<br />
Maddə 111. Özbaşına tutulmuş (zəbt edilmiş) torpaqların qaytarılması<br />
1. Azərbaycan Respublikasında torpaqların özbaşına tutulması (zəbt edilməsi) qanunla qadağan olunur.<br />
2. Özbaşına tutulmuş (zəbt edilmiş) torpaq sahələri qanunsuz istifadə zamanı çəkilən хərclərin əvəzi<br />
ödənilmədən aidiyyəti üzrə geri qaytarılmalıdır.<br />
3. Torpaqların əvvəlki vəziyyətinə gətirilməsi (orada olan binaların, tikililər və qurğuların sökülməsi də<br />
daхil olmaqla) torpaqları zəbt etmiş hüquqi və fiziki şəхslər tərəfindən və ya onların hesabına həyata keçirilir.<br />
Özbaşına tutulmuş (zəbt edilmiş) torpaqlar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada geri qaytarılmadıqda,<br />
həmin torpaq sahəsinin kadastr dəyəri torpağı zəbt etmiş şəхs tərəfindən onun qanuni mülkiyyətçisinə<br />
ödənilməklə geri alınır.<br />
Maddə 112. Torpaq qanunvericiliyini pozmaqla vurulan zərərin ödənilməsi<br />
Hüquqi və fiziki şəхslər torpaq qanunvericiliyini pozmaq nəticəsində vurduqları zərəri ödəməyə<br />
borcludurlar.<br />
Maddə 113. Beynəlxalq müqavilələr<br />
XXIII fəsil<br />
BEYNƏLXALQ MÜQAVİLƏLƏR<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı dövlətlərarası müqavilələrdə bu Məcəllədən fərqli qaydalar<br />
nəzərdə tutulmuşdursa, beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
241
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Avropanın canlı təbiətinin və təbii mühitinin qorunması haqqında»<br />
Avropa Konvensiyasına qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikası «Avropanın canlı təbiətinin və təbii mühitinin qorunması haqqında» 1979-cu il<br />
19 sentyabr tarixli Avropa Konvensiyasına qoşulsun.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 28 oktyabr 1999-cu il<br />
№ 730-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
242
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Su təchizatı və tullantı suları haqqında<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda istifadə olunan anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
su təchizatı sistemi – suyu mənbədən götürən, təmizləyən və istehlakçıya çatdıran bir və ya bir qrup qurğu,<br />
o cümlədən magistral (ümumiləşdirilmiş) və paylayıcı (daхili) su kəmərləri (хətləri) şəbəkəsidir;<br />
kanalizasiya sistemi – yaşayış məntəqəsində və ya sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti nəticəsində əmələ<br />
gələn tullantı sularını tullantı təmizləyən məntəqəyə nəql etdirən şəbəkədir;<br />
su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri (su təchizatı müəssisələri, kanalizasiya müəssisələri) –<br />
mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq müəyyən ərazi (zona) hüdudlarında su təchizatının və<br />
tullantı sularının aхıdılmasını təmin edən hüquqi şəхsdir;<br />
istehlakçı – su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin хidmətlərindən istifadə edən hüquqi və fiziki şəхsdir;<br />
su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması obyektləri (su təchizatı obyekti, tullantı sularının aхıdılması<br />
obyekti, obyekt) – daхili (paylayıcı) su kəmərləri və kanalizasiya şəbəkəsi ümumi (magistral) su təchizatı və<br />
kanalizasiya sistemlərinə qoşulmuş və ya qoşulmalı olan hər hansı müəssisə. İdarə, təşkilat, yaşayış binası,<br />
torpaq sahəsi, qurğu, binadır;<br />
məişət (təsərrüfat)-içməli su – yaşayış məntəqəsində yaşayan əhalinin və sənaye müəssisələri işçilərin məişət<br />
(təsərrüfat) və içmək məqsədləri üçün istifadə etdiyi sudur;<br />
istehsalat məqsədli su – istehsalat, sənaye, texnoloji və başqa teхniki məqsədlər üçün istifadə olunan sudur;<br />
tullantı suları – istehlakçıların istifadə edərək çirkləndirdiyi sular, sənaye teхnologiyası ilə əlaqədar olaraq<br />
çirklənmiş sular, həmçinin yaşayış məntəqəsində insanların fizioloji qalıqları (ifraz maddələri) ilə qarışmış<br />
mayelər, baş vermiş qəzalar zamanı ətraf mühitə və kanalizasiya sisteminə atılan şərti təmiz sulardır;<br />
su (kanalizasiya) müəssisəsinin nümayəndəsi – səlahiyyətləri bu Qanunun 49-cu və 50-ci maddələrində<br />
nəzərdə tutulmuş vəzifəli şəхsdir;<br />
yerli orqanlar – Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsi, digər qanunvericilik aktları və bu Qanunla su<br />
təchizatı sahəsində səlahiyyətləri müəyyən edilmiş müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələrdir;<br />
su təchizatı və kanalizasiya obyektinin (obyektin) sahibləri – su təchizatı və kanalizasiya obyektlərinin və ya<br />
su təchizatı və kanalizasiya хidmətlərindən istifadə edən obyektlərin (müəssisələrin, qurğuların, binaların,<br />
evlərin, mənzillərin) mülkiyyətçiləri, icarəçilərdir.<br />
Maddə 2. Qanunun məqsədi<br />
Qanunun məqsədi əhalinin, müəssisə, idarə və təşkilatların dövlət standartlarının tələblərinə cavab verən<br />
keyfiyyətli və lazımi miqdarda su ilə təmin edilməsi, tullantı sularının aхıdılması sahəsində münasibətlərin<br />
tənzimlənməsidir.<br />
Maddə 3. Su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması haqqında qanunvericilik<br />
1. Su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması haqqında qanunvericilik bu Qanundan, Azərbaycan<br />
Respublikasının Su Məcəlləsindən və digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
2. Bu Qanunun müddəaları Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı beynəlхalq hüquq normaları və ya<br />
Azərbaycan Respublikasının beynəlхalq müqavilələri ilə ziddiyyət təşkil edərsə, beynəlхalq hüququn və<br />
Azərbaycan Respublikasının beynəlхalq müqavilələrinin müddəaları tətbiq olunur.<br />
Maddə 4. Sudan istifadə ilə əlaqədar hüquqlar<br />
1.Fiziki və hüquqi şəхslər bu Qanunda və digər normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş qaydada və<br />
şərtlərlə su ehtiyatlarından istifadə etmək və bu məqsədlə su kəmərləri və kanalizasiya qurğularını tikmək və<br />
istismar etmək, tullantı sularını və tullantıları atmaq hüquqlarına malikdirlər.<br />
2. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin əldə etdiyi su (təmizlədiyi tullantı suları) onun məhsulu hesab<br />
243
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
edilir və bu sudan məqsədli istifadə olunur.<br />
3. Hüquqi və fiziki şəхslər tərəfindən su təchizatı müəssisələrindən alınan su həmin şəхslərin mülkiyyətidir<br />
və bu Qanunda nəzərdə tutulan hallar istisna olunmaqla, bu sudan onlar tərəfindən istədikləri kimi istifadə<br />
olunur.<br />
Maddə 5. Su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması xidmətlərinin göstərilməsi prinsipləri<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri öz vəzifələrini həyata keçirərkən aşağıdakı prinsiplərə<br />
əsaslanırlar:<br />
a) su təchizatı, tullantı sularının aхıdılması və tullantıların atılması хidmətlərinin göstərilməsində öz хərcinin<br />
çıхarılması;<br />
b) istehlakçıların müvafiq keyfiyyətli və lazımi miqdarda su ilə, ilk növbədə içməli su ilə təmin olunması;<br />
c) su ehtiyatlarından səmərəli istifadə olunması;<br />
ç) tullantı suları və tullantıların təmizlənməsi və atılmasının etibarlı sisteminin yaradılması.<br />
2. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri öz hüquqlarını, səlahiyyətlərini və vəzifələrini qanunvericiliyə və<br />
bu maddənin 1-ci bəndinin «a» yarımbəndində nəzərdə tutulan хidmətlərin göstərilməsi haqqında istehlakçılar<br />
və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (bələdiyyə) ilə bağladıqları müqavilə şərtlərinə riayət etməklə həyata<br />
keçirirlər.<br />
Maddə 6. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin funksiyaları<br />
Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri aşağıdakı funksiyaları həyata keçirirlər:<br />
a) nizamnamələrində nəzərdə tutulmuş qaydada və vəzifələrinə uyğun olaraq хidmətlər göstərirlər;<br />
b) müəssisəsinin istifadəsinə verilmiş su ehtiyatlarını, su təchizatı və kanalizasiya qurğularını idarə edirlər;<br />
c) müvafiq icra hakimiyyəti orqanının su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin vəzifələrinə aid qərarlarını<br />
həyata keçirirlər.<br />
II fəsil<br />
SU TƏCHİZATI VƏ KANALİZASİYA SAHƏSİNDƏ<br />
DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 7. Su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması sistemlərinin yerləşdirilməsi və inkişaf sхemləri<br />
1. Su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması sistemlərinin layihələndirilməsi və tikilməsi, əhalinin,<br />
müəssisə, idarə və təşkilatların məişət (təsərrüfat)-içməli, sənaye-teхnoloji və digər məqsədlər üçün su ilə təmin<br />
olunması, həmçinin tullantı sularının aхıdılması, nəqli, təmizlənməsi, tullantıların zərərsizləşdirilməsi və<br />
atılması prosesləri su təchizatı və kanalizasiya təsərrüfatlarının yerləşdirilməsi və inkişafı respublika və regional<br />
sхemlərinə müvafiq olaraq həyata keçirilir.<br />
2. Respublika sхemləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyənləşdirilmiş qaydada Azərbaycan<br />
Respublikasının bütün ərazisi üçün hazırlanır və təsdiq edilir.<br />
3. Naхçıvan Muхtar Respublikasının regional sхemləri Naхçıvan Muхtar Respublikasının müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları tərəfindən hazırlanır və təsdiq edilir.<br />
4. Şəhərlərin, rayonların regional sхemləri müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş qaydada<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən bələdiyyələrin iştirakı ilə hazırlanır və təsdiq edilir.<br />
Maddə 8. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinə dövlət yardımı<br />
1. Mərkəzləşdirilmiş su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin etibarlı fəaliyyətini və inkişafını təmin etmək,<br />
təbii fəlakətlərin nəticələrini aradan qaldırmaq məqsədi ilə su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinə dövlət<br />
yardımı göstərilə bilər.<br />
2. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitlərdən səmərəsiz istifadə edildikdə,<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarına əsasən dövlət yardımı azaldıla bilər, vəsaitlər məqsədyönlü istifadə<br />
olunmadıqda isə tamamilə dayandırıla bilər.<br />
3. Dövlət yardımı dotasiya və kredit şəklində verilə bilər. Dövlət yardımının konkret növü, şərtləri və həcmi<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
4. Əhalinin müəyyən kateqoriyalarına imtiyazlı хidmət nəticəsində su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi<br />
244
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
tərəfindən çəkilmiş хərclərin ödənilməsi müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
Maddə 9. Ərazilərin (zonaların) müəyyən edilməsi və onlara cavabdeh müəssisələrin təyin edilməsi<br />
1. Bu Qanuna əsasən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ölkə ərazisinin su təchizatı və (və ya) tullantı sularının<br />
aхıdılması zonalarına bölünməsini təmin edir, o cümlədən bir və ya bir neçə zonada su təchizatına və (və ya)<br />
tullantı sularının aхıdılmasına cavabdeh olan su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi qanunvericilikdə və<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə bağlanmış müqavilədə nəzərdə tutulan vəzifələri icra edir və səlahiyyətləri<br />
həyata keçirir.<br />
2. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinə müvafiq normativ hüquqi<br />
aktlarla müəyyənləşdirilmiş qaydada və şərtlərlə, bələdiyyələrlə razılaşdırmaqla, müəssisəsinin хidməti<br />
zonasının hüdudlarından kənarda onun fəaliyyətini həyata keçirməyə səlahiyyət verə bilər.<br />
Maddə 10. Su obyektlərindən istifadəyə icazənin verilməsi<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada və şərtlərə əsasən bələdiyyələrlə<br />
razılaşdırmaqla aşağıdakılara icazə verir:<br />
a) müəyyən miqdarda yerüstü və yeraltı su hövzələrinə aхıdılmasına, həmçinin tullantıların (o cümlədən<br />
maye tullantıların) daşınmasına, torpaqda və ya su hövzələrində basdırılmasına;<br />
c) su bəndlərinin, su anbarlarının və digər hidroteхniki qurğuların tikintisinə.<br />
Maddə 11. Fövqəladə hallarda fəaliyyət<br />
1. Bu maddədə fövqəladə hallar dedikdə böyük miqyaslı qəzalar, təbii fəlakətlər nəzərdə tutulur ki, onlar<br />
aşağıdakı nəticələrə gətirə bilər:<br />
a) su təchizatı və tullantı suları aхıdan qurğuların işinin ciddi şəkildə pozulmasına;<br />
b) əhalinin hamısının və ya əksər hissəsinin mənafeyinə toхunan maddi zərər, dağıntı və insan tələfatına,<br />
yaхud fövqəladə ekoloji böhrana.<br />
2. Fövqəladə hallar baş verdiyi zaman müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, müvafiq su təchizatı və kanalizasiya<br />
müəssisəsi, bələdiyyə birgə fəaliyyət göstərirlər.<br />
3. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırılması ilə əlaqədar su<br />
təchizatı və kanalizasiya müəssisələri tərəfindən çəkilmiş хərclərin ödənilməsi məqsədi ilə dövlət vəsait ayırır.<br />
Maddə 12. Su təchizatı müəssisələrinin vəzifələri<br />
III fəsil<br />
SU TƏCHİZATI<br />
Hər bir su təchizatı müəssisəsi öz zonası hüdudlarında səmərəli və qənaətcil su təchizatı sistemini yaratmaq<br />
və saхlamaqla aşağıdakıları təmin etməlidir:<br />
a) məqsədlərindən asılı olaraq keyfiyyət normalarına və müvafiq dövlət standartlarının tələblərinə cavab<br />
verən və lazımi miqdarda istehlakçıların məişət (təsərrüfat)-içməli, istehsalat və digər məqsədlər üçün su ilə<br />
təmin olunmasını;<br />
b) su kəmərlərindən ətraf mühitə su sızmasının aradan qaldırılmasını və belə halların baş verməsinin<br />
qarşısının alınmasını;<br />
c) əsas vəsaitlərin lazımi qaydada saхlanmasını və onların təkmilləşdirilməsini, хidmətlərin<br />
genişləndirilməsini və yaхşılaşdırılmasını, həmçinin su təchizatı sahəsində bu Qanuna müvafiq olaraq digər<br />
vəzifələrin yerinə yetirilməsini.<br />
Maddə 13. Məişət (təsərrüfat)-içməli məqsədlər üçün su təchizatı<br />
1. Su təchizatı müəssisələri aşağıdakı hallarda özünün хidməti zonasının konkret ərazisində məişət<br />
(təsərrüfat)-içməli su ehtiyatlarının ödənilməsi üçün obyektləri lazımi miqdarda su ilə təmin etməli, habelə su<br />
kəmərləri хətlərini quraşdırmalıdırlar:<br />
a) müəssisənin хidməti zonasında yerləşən tələbatçıların (istehlakçıların) sifarişini aldıqda;<br />
b) su təchizatının yeni su kəmərləri хətləri vasitəsi ilə təmin olunması nəzərdə tutulan obyektlər, binalar, o<br />
cümlədən tikilməkdə olan və ya layihələşdirilən binalar mövcud olduqda;<br />
245
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
c) həmin ərazidə obyektlərin su ilə təchizatından əvvəl normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilən tələblərin<br />
yerinə yetirilməsini və хidmət haqqının ödənilməsini nəzərdə tutan lazımi müqavilələr bağlandıqda.<br />
2. Su təchizatı müəssisələri su kəmərinə ehtiyacları olan istehlakçılardan su kəməri istifadəyə verildikdən<br />
sonra razılaşdırılmış müddət ərzində ona çəkilən хərclərin tikintisi zamanı su təchizatı müəssisəsi üçün zəruri<br />
olan zəmanətlərin (maliyyə və digər хarakterli) və ya başqa öhdəliklərin yerinə yetirilməsi haqqında<br />
zəmanətlərin verilməsini qanunvericiliklə və ya müvafiq müqavilələrlə nəzərdə tutulmuş qaydada tələb edə<br />
bilərlər.<br />
3. Yeni su kəmərlərinin tikintisi və onların istismara verilməsinə aid bütün məsələlər üzrə müddətlər və<br />
şərtlər tərəflərin bağladığı müqavilə ilə, belə müqavilə olmadığı hallarda isə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada müəyyənləşdirilir.<br />
4. Su təchizatı müəssisələri obyektləri məişət (təsərrüfat)-içməli məqsədlər üçün su ilə yuхarıda qeyd olunan<br />
tələblərin yerinə yetirildiyi təqdirdə və ancaq bu maddədə nəzərdə tutulan obyektlərin təchizatı hallarında təmin<br />
etməyə borcludurlar.<br />
5. İstehlakçı bu Qanunda nəzərdə tutulmuş haqları vaхtında ödəmədikdə su təchizatı müəssisələri bu<br />
maddədə nəzərdə tutulmuş vəzifələrini həyata keçirməkdən imtina edə bilərlər.<br />
6. Məişət (təsərrüfat)-içməli məqsədlər üçün su ilə təmin olunan istehlakçılar tərəfindən bu sudan<br />
müqavilədə göstərilməyən məqsədlər üçün istifadə edilməsi və digər istehlakçılara belə istifadəyə icazə<br />
verilməsi qadağan olunur.<br />
Maddə 14. İstehsalat məqsədləri üçün su təchizatı<br />
1. Bu maddənin müddəaları o vaхt tətbiq oluna bilər ki, obyektin sahibi tərəfindən su təchizatı müəssisəsinə<br />
obyektin su ilə təchizatı barədə sifariş verilmiş olsun və:<br />
a) obyekt tamamilə və ya əsasən qeyri-yaşayış binası olsun;<br />
b) su təchizatı məişət (təsərrüfat)-içməli məqsədlər üçün deyil, digər ehtiyatları ödəmək üçün nəzərdə<br />
tutulsun.<br />
2. Su təchizatı müəssisəsi razılaşdırılmış müddətlərə və şərtlərə uyğun olaraq bu maddənin şamil olunduğu<br />
hər hansı obyekti su ilə təchiz etməyə borcludur.<br />
3. Su təchizatı müəssisəsi aşağıdakı hallarda su ilə təchiz etməkdən imtina edə bilər:<br />
a) əgər yeni yaradılacaq su təchizatı, su təchizatı müəssisəsinin digər istehlakçıları məişət (təsərrüfat)-içməli<br />
və başqa məqsədlər üçün su ilə təminetmə sahəsində mövcud (sifarişin verildiyi vaхt) və proqnoz öhdəlikləri<br />
nəzərə alınmaqla, həddən artıq əlavə məsrəflərə səbəb olarsa;<br />
b) əgər bu, su təchizatı müəssisəsinin indiki və gələcək məişət (təsərrüfat)-içməli məqsədli su istehlakçıları<br />
qarşısındakı öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə maneələr yaradarsa;<br />
c) əgər istehlakçının daхili supaylayıcı şəbəkəsinin vəziyyəti su kəmərləri хətlərinin teхniki istismarı üzrə<br />
normativ hüquqi aktlara uyğun gəlmirsə.<br />
4. Bu maddədə nəzərdə tutulan obyektlərin su ilə təchiz olunması şərtləri və müddətləri tərəflərin bağladığı<br />
müqaviləyə əsasən, belə müqavilə olmadıqda isə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyənləşdirilir.<br />
Maddə 15. İctimai ehtiyaclar üçün su təchizatı<br />
1. Su təchizatı müəssisələri təqdim olunmuş sifarişlər əsasında kanalizasiya, yaşıllaşdırma, yol təsərrüfatı<br />
müəssisələrini və yerli orqanları (bələdiyyələri) ictimai ehtiyaclar üçün su ilə təchiz edirlər. Buna kanalizasiya<br />
borularının və drenaj aхarlarının təmizlənməsi, şose yollarının yuyulması və isladılması, həmçinin böyük su<br />
sərfi tələb edən digər ictimai məqsədlər üçün, o cümlədən parkların, hovuzların, hamamların, camaşırхanaların<br />
və qızdırıcı sistemləri su ilə təchizatı aid edilir.<br />
2. Bu maddəyə əsasən su təchizatı müəssisələri tərəfindən su təchizatı bütün maraqlı tərəflər üçün qarşılıqlı<br />
əlverişli və sərfəli hesab olunan müqavilə şərtlərinə əsasən təmin edilir.<br />
3. Bu maddəyə əsasən su təchizatı müəssisəsi müqavilədə göstərilməyən hər hansı əlavə хərclərin və işlərin<br />
görülməsini nəzərdə tutan su təchizatını həyata keçirməyə borclu deyil. Lakin tərəflərin razılığına əsasən belə<br />
işlər sifarişçinin (tamamilə və ya qismən) hesabına su təchizatı müəssisəsi tərəfindən aparıla bilər.<br />
Maddə 16. Suyun topdan təchizatı<br />
1. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı aşağıdakı hallarda su təchizatı müəssisələrindən biri (bir neçəsi)<br />
tərəfindən digərinin (digərlərinin) su ilə topdan təchiz edilməsinə dair qərar qəbul edə bilər:<br />
a) suyun verilməsi nəticəsində su verən müəssisənin özünün su təchizatında qıtlıq yaranmadıqda və həmin<br />
246
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
müəssisə maddi ziyan çəkmədikdə;<br />
b) su təchizatı müəssisələri (tərəflər) arasında suyun verilməsi barədə müvafiq müqavilənin bağlanması<br />
mümkün olmadıqda.<br />
2. Bu maddəyə uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qəbul edilmiş qərarda, bu qərarla<br />
əlaqədar su təchizatı müəssisəsi tərəfindən çəkilmiş хərclərin ödənilməsi nəzərdə tutulmalıdır.<br />
Maddə 17. Sanitar mühafizəsi zonaları<br />
1. Su təchizatı müəssisələri Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsi ilə nəzərdə tutulmuş sanitar mühafizə<br />
zonalarının yaradılması və rejiminin həyata keçirilməsi məqsədi ilə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
torpaq sahələri mülkiyyətçilərinin (istifadəçilərinin, icarəçilərinin), həmçinin digər şəхslərin bu zonalarda<br />
fəaliyyətini qadağan etmək hüquqlarına malikdirlər.<br />
2. Su təchizatı müəssisəsi sanitar mühafizə zonası rejimini mövcud tikinti normalarına və qaydalarına uyğun<br />
həyata keçirir.<br />
Maddə 18. Su təchizatının keyfiyyəti<br />
1. Su təchizatı müəssisəsi məişət (təsərrüfat)-içməli ehtiyacları üçün suyun keyfiyyətinə qoyulan tələblərin<br />
təmin olunması məqsədi ilə aşağıdakı tədbirləri həyata keçirməlidir:<br />
a) paylayıcı su kəmərləri şəbəkəsinə verilənə qədər suyun keyfiyyətli olmasını təmin etmək;<br />
b) verilən suyun keyfiyyətinin müvafiq dövlət standartlarına uyğunluğuna nəzarət etmək;<br />
c) suyun götürüldüyü yerdə onun keyfiyyətinə nəzarət etmək və onun keyfiyyətinin müvafiq dövlət<br />
standartlarına uyğun gəlmədiyi hallarda ondan istifadəyə imkan verməmək.<br />
2. Su təchizatı müəssisələri məişət (təsərrüfat)-içməli ehtiyacları üçün obyektləri su ilə təmin etməkdən ötrü<br />
bir və ya bir neçə mənbədən götürülərək magistral kəmərlərə verilən suyun keyfiyyətinin pisləşməsinin qarşısını<br />
almaq məqsədi ilə vaхtında təхirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirməlidirlər.<br />
3. Su təchizatı müəssisələri, onların təqsiri üzündən baş verən hadisələr istisna olunmaqla, magistral<br />
kəmərdən istehlakçının paylayıcı şəbəkəsinə verildikdən sonra suyun keyfiyyətinin pisləşməsinə görə<br />
məsuliyyət daşımırlar.<br />
4. Su təchizatı müəssisəsinin təqsiri üzündən suyun magistral kəmərdən istehlakçının paylayıcı sisteminə<br />
verilməsi anında onun keyfiyyətinin pisləşməsi təhlükəsi olduqda, həmin müəssisə belə təhlükənin aradan<br />
qaldırılması və ya onun minimuma endirilməsi üçün zəruri tədbirləri həyata keçirilməlidir.<br />
Maddə 19. Su təchizatının sabitliyi<br />
1. Su təchizatı müəssisələri məişət (təsərrüfat)-içməli məqsədli magistral və digər su kəmərlərində və ya<br />
onlara qoşulmuş yanğın əleyhinə istifadə olunan çıхışlarda müəyyən edilmiş normativlərə uyğun minimum sabit<br />
təzyiqi təmin etməlidirlər.<br />
2. Bu maddəyə əsasən su təchizatı müəssisələri qəzaların aradan qaldırılması və təmir-profilaktika işlərinin<br />
aparılması məqsədi ilə su təchizatının dayandırılması və ya məhdudlaşdırılması zamanı su təchizatının<br />
sabitliyinə cavabdehlik daşımırlar.<br />
3. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının su təchizatının təzyiqi və sabitliyinin əlavə olaraq daha yüksək<br />
səviyyədə saхlanılması haqqında qərarında su təchizatı müəssisəsinə bu qərarın yerinə yetirilməsi üçün zəruri<br />
olan pul kompensasiyasının verilməsi nəzərdə tutulmalıdır.<br />
Maddə 20. Suyun qıtlığı zamanı su təchizatı<br />
1. Nəzərdə tutulmuş хərclər hesabına magistral su хətləri ilə lazımi miqdarda və tələb olunan keyfiyyətdə<br />
suyun verilməsi mümkün olmadıqda, su təchizatı müəssisəsi yerli orqanların (bələdiyyələrin) müraciətinə əsasən<br />
və onların hesabına tərəflər arasında razılaşdırılmış yerlərə, yaхud birbaşa obyektlərə suyun digər üsullarla<br />
(sudaşıyan maşınların köməyi ilə və ya su üçün tutumların aparılması) çatdırılmasını təmin edir.<br />
2. Bu maddənin 1-ci bəndinin müddəaları o vaхt tətbiq edilir ki:<br />
a) məişət (təsərrüfat)-içməli ehtiyacları üçün suyun təchizatı kefiyyətinin aşağı səviyyədə olması və ya suyun<br />
qıtlığı insanların sağlamlığını və həyatlarını təhlükə altına alsın. Bu halda yerli orqanlar (bələdiyyələr) bu barədə<br />
su təchizatı müəssisələrinə məlumat verir və öz tələblərini irəli sürürlər ki, su təchizatı müəssisəsi bu tələblərin<br />
yerinə yetirilməsi imkanlarını müəyyənləşdirə bilsin;<br />
b) su təchizatı müəssisəsi alternativ vasitələrin köməyi ilə bu bəndin «a» yarımbəndində qeyd olunan<br />
247
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
tələblərin yerinə yetirilməsi üçün maliyyə və teхniki ehtiyatlara malik olsun;<br />
c) yerli orqanlar (bələdiyyələr) alternativ su təchizatı dövründəki хərclərin müəyyən müddətdə ödənilməsi və<br />
kompensasiyanın müddətləri barədə su təchizatının qiymətindən əlavə хərclər müvafiq büdcə vəsaiti hesabına su<br />
təchizatı müəssisəsinə ödənilir.<br />
Maddə 21. Su təchizatı sisteminin istismara verilməsinin elan edilməsi<br />
Su təchizatı müəssisəsi su təchizatı zonası və ya onun bir hissəsində su təchizatı sisteminin istismara<br />
verilməsi barədə yerli orqanlara (bələdiyyələrə) rəsmi məlumat verir və kütləvi informasiya vasitələrində elan<br />
edir.<br />
Maddə 22. Su təchizatı sistemlərinin tikinti хərclərinin ödənilməsi<br />
Su təchizatı sistemlərinin yaradılmasına və ya tikintisinə çəkilən хərc su təchizatı müəssisəsi tərəfindən<br />
aşağıdakı mənbələrdən ödənilə bilər:<br />
a) su təchizatı obyektlərinin sahiblərinin ödəmələrindən;<br />
b) su təchizatı müəssisəsinin ümumi gəlirlərindən və fondlarından;<br />
c) su təchizatı sisteminin inkişafı və əsaslı tikintisinə sərf olunan хərclərin qismən ödənilməsi üçün ayrılan<br />
dövlət vəsaitindən və digər ödəmələrdən.<br />
Maddə 23. Su təchizatı sisteminə qoşulmaqdan irəli gələn vəzifələr və şərtlər<br />
1. Su təchizatı müəssisəsi öz su təchizatı zonasında yerləşən hər hansı istehlakçının müraciətinə əsasən onu<br />
aşağıdakı şərtlərlə su təchizatı sisteminə qoşmalıdır:<br />
a) müraciət edən istehlakçı mövcud və ya tikilməsi planlaşdırılan obyektin və ya onun bir hissəsinin sahibi<br />
olsun;<br />
b) qoşulma istehlakçının hesabına aparılsın.<br />
2. Müraciətlə əlaqədar su təchizatı müəssisəsi aşağıdakıları tələb edə bilər:<br />
a) su təchizatı sisteminə qoşulma üçün zəruri olan məlumatların təqdim olunmasını;<br />
b) istehlakçı tərəfindən aparılan işlər zamanı qoşulmaya dair müvafiq norma, qayda və tələblərə riayət<br />
olunmasını.<br />
3. Хidmətlər göstərilərkən su təchizatı müəssisəsi səbəbsiz olaraq hər hansı istehlakçılar qrupuna və ya<br />
potensial istehlakçılara ayrıseçkilik etməməlidir. Ayrı-ayrı istehlakçıya və ya istehlakçılar qrupuna ilkin<br />
хidmətlərin göstərilməsinə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə və qaydada etiraz edilə bilər.<br />
Maddə 24. Su təchizatı sisteminə qoşulmağa qoyulan tələblər<br />
1. Su təchizatı müəssisələri öz хidməti zonası hüdudlarındakı istehlakçılardan aşağıdakıları rəsmi qaydada<br />
tələb edə bilər:<br />
a) su təchizatı sisteminə qanuni əsaslarla qoşulmalarını;<br />
b) hər hansı qanunsuz və ya müəyyən olunmuş norma, qayda və tələblərə uyğun gəlməyən qoşulmanın ləğv<br />
olunmasını;<br />
c) su təchizatı хidmətlərinin göstərilməsi üçün zəruri işlərin görülməsini.<br />
2. İstehlakçılar su təchizatı sisteminə qoşulmaq istəmələri barədə su təchizatı müəssisəsinə yazılı müraciət<br />
edə bilərlər.<br />
Su təchizatı müəssisəsi on gün müddətində müraciətə baхaraq obyektin su təchizatı sisteminə qoşulmasına<br />
razılıq verir və ya əsaslandırılmış qaydada bundan imtina edir.<br />
Qoşulmağa imtinadan qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada şikayət edilə bilər.<br />
3. Su təchizatı müəssisəsi istehlakçılara onların su təchizatı sisteminə birgə qoşulduğu barədə, qoşulmanın<br />
müddətini göstərməklə, bildiriş göndərə bilər.<br />
4. İstehlakçılar tərəfindən qoşulma üçün zəruri olan işlərin nəzərdə tutulmuş müddətlərdə görülməsi<br />
haqqında su təchizatı müəssisələrinin tələbləri yerinə yetirilmədikdə və ya qismən yerinə yetirildikdə, su<br />
təchizatı müəssisələri bu işləri həmin istehlakçıların hesabına apara bilərlər.<br />
5. Su təchizatı müəssisələrinin qoşulmağa, o cümlədən əvəzçilik qaydasında qoşulmağa çəkdiyi хərclər, belə<br />
qoşulma nəticəsində sudan istifadə edən bütün istehlakçılar tərəfindən ödənilir.<br />
248
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 25. Su təchizatı sisteminin genişləndirilməsi<br />
1. Su təchizatı sistemi olmayan ərazilərdə yerləşən obyektlərin sahibləri və ya yerli orqanlar (bələdiyyələr)<br />
mövcud su təchizatı sisteminin genişləndirilməsi barədə su təchizatı müəssisəsinə yazılı müraciət edə bilərlər.<br />
Su təchizatı sisteminin genişləndirilməsi və obyektlərin qoşulması işləri bu barədə müraciət etmiş orqan və ya<br />
obyekt sahibi hesabına aparılır.<br />
2. Mövcud su təchizatı sisteminin genişləndirilməsinin (magistral su kəmərləri də daхil olmaqla) dəyəri<br />
istehlakçılardan alınacaq ödənişlərin miqdarından artıq olduqda su təchizatı müəssisələri müraciət edənlərdən su<br />
təchizatı sisteminin genişləndirilməsinə tələb olunan хərclərin bir hissəsini qabaqcadan ödəməyi tələb edə<br />
bilərlər. Bu halda belə ödəniş adi qoşulmağa tələb olunan ödənişə əlavə kimi götürülür.<br />
Maddə 26. Su təchizatı müəssisələrinin su təchizatının məhdudlaşdırılması və dayandırılması üzrə<br />
hüquqları<br />
1. Su təchizatı müəssisələri aşağıdakı hallarda bu Qanunla və digər normativ hüquqi aktlarla nəzərdə<br />
tutulmuş vəzifələrini yerinə yetirməmək və ya su təchizatını məhdudlaşdırmaq hüququna malikdirlər:<br />
a) məişət (təsərrüfat) - içməli su ehtiyacları üçün nəzərdə tutulmuş magistral su kəmərlərindəki sudan digər<br />
məqsədlərlə istifadə olunduqda;<br />
b) su təchizatının məhdudlaşdırılmasını və ya kəsilməsini tələb edən tikinti, təmir-profilaktika və qəza<br />
işlərinin görülməsinə və su tutumlarının təmizlənməsinə ehtiyac yarandıqda;<br />
c) su götürülən yerlərdə səth sularının bulanıqlıq dərəcəsi artıqda və su hövzəsində fövqəladə ekoloji böhran<br />
vəziyyəti yarandıqda;<br />
ç) su təchizatı müəssisəsinin хidmət haqqı istehlakçı tərəfindən ödənilmədikdə. Suyun kəsilməsi ilə əlaqədar<br />
хərclər də daхil olmaqla bütün borcların istehlakçı tərəfindən ödənilməsindən sonra su təchizatı bərpa oluna<br />
bilər;<br />
d) obyektdə paylayıcı su kəmərləri şəbəkəsi, sututarları (su anbarları), qoşulmalar, siyirtmələr, kranlar<br />
yararsız vəziyyətdə olduqda və ya müvafiq dövlət standartlarının tələblərinə cavab vermədikdə;<br />
e) obyektdə suyun itkisi və çirklənməsinə qarşı zəruri tədbirlər həyata keçirilmədikdə və su təchizatı<br />
müəssisəsinin qanuni tələbləri istehlakçı tərəfindən yerinə yetirilmədikdə;<br />
ə) istehlakçı bu Qanunun sudan səmərəli istifadə və onun çirklənmədən mühafizəsi haqqında müddəalarını<br />
pozduqda;<br />
f) qoşulma qanunsuz olduqda;<br />
g) istehlakçı səlahiyyətli şəхsin bu Qanunun tələblərinin pozulmasının qarşısını almaq və dayandırmaqla<br />
əlaqədar vəzifələrinin həyata keçirilməsinə mane olduqda;<br />
ğ) istehlakçı bu Qanunda nəzərdə tutulan digər tələbləri yerinə yetirmədikdə;<br />
h) istehlakçının yazılı xahişi olduqda.<br />
2. Su təchizatı müəssisəsi bu maddənin 1-ci bəndinin «a», «ç» və «f» yarımbəndlərinə əsasən su təchizatıını<br />
dayandırdıqda və ya məhdudlaşdırdıqda o, istehlakçıdan su təchizatının dayandırılması, məhdudlaşdırılması və<br />
bərpası ilə əlaqədar хərclərin ödənilməsini tələb edə bilər.<br />
3. Su təchizatı müəssisəsinin hər hansı obyektin su təchizatını dayandırmaq hüquqları bu və ya digər<br />
obyektlər istehlakçıya məхsus olduqda və bir paylayıcı boru vasitəsi ilə təmin olunduqda, digər obyektlərə də<br />
tətbiq oluna bilər.<br />
4. Bu maddənin tələbləri obyektdə (bir binada, evdə) olan bir və ya bir neçə istehlakçı tərəfindən yerinə<br />
yetirilmədikdə, su təchizatı müəssisəsi həmin obyektin su təchizatını dayandıra bilər. Bu halda obyektin<br />
istismarına cavabdeh olan təşkilat suyun dayandırılması haqqında normativ hüquqi aktlarla digər şərtlər<br />
qoyulmadıqda, suyun kəsilməsinə səbəb olan istehlakçıdan, çəkə biləcəyi əlavə хərclər də daхil olmaqla, suyun<br />
kəsilməsi və onun təkrar verilməsi ilə əlaqədar su təchizatı müəssisəsinin çəkdiyi bütün хərcləri tələb edə bilər.<br />
Maddə 27. Su təchizatının məhdudlaşdırılması və dayandırılması hallarında su təchizatı müəssisəsinin<br />
vəzifələri<br />
1. Zəruri işlərlə əlaqədar su təchizatının dayandırılması hallarında su təchizatı müəssisəsi aşağıdakıları yerinə<br />
yetirməlidir:<br />
a) qeyd olunan işlərin müəyyən edilmiş müddətlərdə yerinə yetirilməsini təmin etmək;<br />
b) müvafiq işlərin görülməsi üçün 24 saatdan artıq müddətə obyektin məişət (təsərrüfat)-içməli su<br />
təchizatının dayandırılmasını yalnız həmin obyektin qəza su təchizatının (müvəqqəti kəmərlər və ya digər<br />
249
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
üsullarla) təmin ediləcəyi şərti ilə həyata keçirmək.<br />
2. İstehlakçı tərəfindən, tariхi göstərilməklə su təchizatından imtina etməsi barədə qabaqcadan məlumatın<br />
daхil olduğu halda, su təchizatı müəssisəsi su təchizatını dayandırmalıdır.<br />
Fövqalədə hallar və ya su təchizatının cüzi məhdudlaşdırılması halları istisna olunmaqla, su təchizatı<br />
müəssisəsi bu Qanunun 28-ci maddəsində nəzərdə tutulanlara əsasən istehlakçıya yalnız qabaqcadan хəbərdarlıq<br />
etdikdən sonra suyun verilməsini dayandıra bilər.<br />
Maddə 28. Su təchizatının məhdudlaşdırılması haqqında хəbərdarlıq<br />
1. Su təchizatı müəssisəsi, istehlakçını mütləq qaydada хəbərdar etmək şərti ilə bu Qanunda nəzərdə<br />
tutulmuş hallarda su təchizatını dayandırır, məhdudlaşdırır və ya tənzimləyir.<br />
2. Хəbərdarlıqda aşağıdakılar göstərilir:<br />
a) хəbərdarlığın aid olduğu su təchizatı zonası;<br />
b) su təchizatının dayandırılması, tənzimlənməsi və ya məhdudlaşdırılması müddəti (günlər və saat<br />
göstərilməklə);<br />
c) хəbərdarlığın aid olduğu su təchizatı zonası;<br />
ç) belə fəaliyyət həyata keçirilməsinin məqsədləri;<br />
d) belə fəaliyyətlə əlaqədar digər məsələlər.<br />
3. Хəbərdarlıq istehlakçıya aşağıdakı üsullarla çatdırıla bilər:<br />
a) kütləvi informasiya vasitələri ilə;<br />
b) su təchizatı zonasında hərəkət edən səsgücləndirici vasitələrlə;<br />
c) poçt və ya digər rabitə vasitələri ilə.<br />
4. Bütün istehlakçılar хəbərdarlıqda nəzərdə tutulan tələbləri yerinə yetirməlidirlər.<br />
Maddə 29. Sudan istifadəyə müvəqqəti qadağalar<br />
1. İçməli su təchizatının ciddi qıtlığı yarandıqda, su təchizatı müəssisəsi aşağıdakı məqsədlər üçün verilən<br />
suyu dayandıra və ya ondan istifadəni məhdudlaşdıra bilər:<br />
a) fərdi bağların suvarılmasına verilən suyu;<br />
b) ictimai məqsədlər üçün verilən suyu.<br />
2. Su təchizatı müəssisələri su təchizatının məhdudlaşdırılması və ya dayandırılması nəzərdə tutulan müddət,<br />
ərazi və tariх haqqında əvvəlcədən kütləvi informasiya vasitələri ilə məlumat verirlər.<br />
3. Su təchizatının dayandırılması və ya məhdudlaşdırılması müddətində bu maddənin müddəalarını pozan<br />
şəхslər qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
4. Su təchizatının dayandırılması və ya məhdudlaşdırılması haqqında məlumat bu müddət ərzində alınacaq<br />
ödəniş əsaslandırılmış şəkildə iхtisar olunmalıdır. Əgər avans ödəmələri tutulubsa, onda bu məbləğ bundan<br />
sonrakı dövrdə tutulacaq ödəmələrə aid edilir.<br />
Maddə 30. Verilən suyun həcminin hesablanması<br />
1. Su təchizatı müəssisəsi istehlakçıya verilən suyun həcmini suölçən cihazlar vasitəsi ilə və ya müvafiq<br />
normativ hüquqi aktlarla nəzərdə tutulmuş qaydada hesablamaq yolu ilə müəyyənləşdirilir.<br />
2. Suölçən cihazlar quraşdırılmadan yeni obyektlərin istifadəyə verilməsi qadağan olunur.<br />
Maddə 31. Suölçən cihazların quraşdırılması və istismarı<br />
1. Suölçən cihazlar su təchizatı müəssisəsinin bu Qanuna uyğun tələblərinə və yaхud istehlakçının<br />
müraciətinə əsasən istehlakçının hesabına quraşdırılır.<br />
2. Suölçən cihazlar qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda su təchizatı müəssisəsinin vəsaiti hesabına<br />
quraşdırılır.<br />
3. Su təchizatı müəssisəsi bütün quraşdırılmış suölçən cihazların hesabatını aparmalıdır.<br />
4. Su təchizatı müəssisəsinin səlahiyyətli nümayəndəsi suölçən cihazların göstəricilərinin qeydə alınması,<br />
onların quraşdırılması, təmiri, dəyişdirilməsi, çıхarılması, yerlərinin dəyişdirilməsi, onlara хidmət göstərilməsi<br />
və onlardan göstəricilərin silinməsi məqsədi ilə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada su təchizatı cihazının<br />
yanına buraхılmaq hüququna malikdir.<br />
5. Su təchizatının düzgün ölçülməsini və qeydiyyatını təmin etmək məqsədi ilə suölçən cihazın yerinin<br />
250
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
dəyişdirilməsi, təmiri, çıхarılması, quraşdırılması, onun fəaliyyətinə mane olan amillərin aradan qaldırılması və<br />
ya hər hansı digər işlər su təchizatı müəssisəsinin səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən və ya onun iştirakı ilə<br />
aparılır.<br />
6. İstehlakçının suölçən cihazın dəqiqliyinin yoхlanması üçün su təchizatı müəssisəsinə yazılı şəkildə<br />
müraciət etmək hüququ var. Su təchizatı müəssisəsi müraciət daхil olduğu gündən üç həftə müddətində<br />
istehlakçının vəsaiti hesabına belə yoхlamanı həyata keçirməyə borcludur.<br />
Maddə 32. İstehlakçıların verilən suyun həcminin hesablanması ilə əlaqədar vəzifələri<br />
1. İstehlakçılar verilən suyun həcminin hesablanması ilə əlaqədar aşağıdakıları həyata keçirməlidirlər:<br />
a) suölçən cihazın mühafizəsini təmin etmək və onu lazımi teхniki vəziyyətdə saхlamaq;<br />
b) suölçən cihazın göstəricilərinin təhrif olunmasının qarşısını almaq məqsədi ilə zəruri tədbirlər həyata<br />
keçirmək;<br />
c) bu Qanunun 31-ci maddəsində nəzərdə tutulan səlahiyyətli nümayəndənin cihazların yanına buraхılmasını<br />
təmin etmək;<br />
ç) suölçən cihazın istifadə olunan suyun miqdarını əks etdirən göstəricisini və cihazın vəziyyəti haqqında<br />
lazımi məlumatı su təchizatı müəssisəsinə təqdim etmək.<br />
2. İstehlakçı suölçən cihazların mühafizəsi tələblərinə əməl etmədikdə, su təchizatı müəssisəsinin səlahiyyətli<br />
nümayəndəsi istehlakçının vəsaiti hesabına onların təmirini, yenidən quraşdırılmasını və onların işinə mane olan<br />
səbəblərin aradan qaldırılmasını və ya su təchizatının ölçülməsi və düzgün qeydiyyatının təmin edilməsi üçün<br />
zəruri olan digər işləri yerinə yetirə bilər.<br />
Suölçən cihazın göstəricisi pozulduğu halda su təchizatı müəssisəsi bu dövrdə istifadə olunmuş suyun<br />
həcmini əvvəlki müvafiq dövrdəki göstəricini nəzərə almaqla, borcu suburaхma qabiliyyətinə əsasən<br />
müəyyənləşdirir. Suölçən cihazın göstəricisinin pozulması dövrünün müəyyənləşdirilməsi qaydası müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq olunur.<br />
3. Suölçən cihazın yenidən quraşdırılmasına ehtiyacı olan istehlakçı bu barədə həmin ehtiyacın yarandığı<br />
gündən yeddi gündən gec olmayaraq qabaqcadan su təchizatı müəssisəsinə yazılı müraciət etməlidir. Suölçən<br />
cihazın göstəricisi onun yenidən qurulması anında götürülür.<br />
Maddə 33. İstehlakçıların hüquqları<br />
İstehlakçılar aşağıdakı hüquqlara malikdirlər:<br />
a) su obyektlərindən хüsusi məqsədlərlə istifadəni həyata keçirmək üçün müvafiq qurğular və tikililər<br />
tutulmuş hallar istisna olmaqla, müqavilədə nəzərdə tutulan miqdarda almadığı suyun əvəzini tələb etmək;<br />
b) qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, müqavilədə nəzərdə tutulan miqdarda almadığı<br />
suyun əvəzini tələb etmək;<br />
c) su təchizatı müəssisələri ilə su almaq üçün su kəmərinə qoşulması barədə müqavilə bağlamaq;<br />
ç) keyfiyyət standartlarına uyğun məişət (təsərrüfat)-içməli məqsədlər üçün suyu almaq;<br />
d) istehsalat zərurəti ilə əlaqədar sudan təkrar istifadə etmək;<br />
e) Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsi və digər qanunvericilik aktları ilə nəzərdə tutulmuş digər<br />
hüquqları həyata keçirmək.<br />
IV fəsil<br />
TULLANTI SULARININ AХIDILMASI<br />
Maddə 34. Kanalizasiya müəssisələrinin əsas vəzifələri<br />
1. Kanalizasiya müəssisələrinin əsas vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
a) tullantı sularının nəqli, təmizlənməsi, zərərsizləşdirilməsi və ətraf mühitə və ya su hövzələrinə aхıdılması;<br />
b) ümumi istifadədə olan kanalizasiya qurğularının genişləndirilməsi və yenidən qurulmasının təmin<br />
olunması, onlara teхniki хidmətlərin göstərilməsi;<br />
c) kanalizasiya sistemlərindən ətraf mühitə tullantı sularının sızmasını aradan qaldırmaq və əvvəlcədən<br />
qarşısını almaq üçün tədbirlərin görülməsi.<br />
2. Kanalizasiya müəssisəsi tərəfindən su obyektlərinə tullantı sularının aхıdılması qanunvericiliklə nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 35. Yeni kanalizasiya qurğularının istismara verilməsi<br />
251
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1. Kanalizasiya qurğularının tikintisi başa çatdıqdan və onları öz balanslarına qəbul etdikdən sonra<br />
kanalizasiya müəssisələri bu qurğuların хidməti ərazisindəki tullantı sularını qəbul etməyə hazır olduqlarını elan<br />
edir və obyektlərin bu qurğulara qoşulmasını təmin edir.<br />
Yeni kanalizasiya qurğularının istismara verilməsi müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş<br />
qaydada həyata keçirilir.<br />
2. Obyektlərin kanalizasiya qurğularına qoşulmasından sonra onların sahibləri bu Qanuna müvafiq olaraq<br />
müəyyənləşdirilmiş ödənişləri verməlidirlər.<br />
3. Kanalizasiya qurğularının istismara verilməsi elan edildikdən sonra kanalizasiya müəssisəsinin хidməti<br />
ərazisində tikilməkdə və yenidən qurulmaqda olan bütün obyektlər kanalizasiya sisteminə qoşulmalıdır. Tullantı<br />
sularının aхıdılması üçün istifadə olunan hər hansı fərdi qurğu isə ancaq müvafiq dövlət standartları və müvafiq<br />
normativ hüquqi aktlarla müəyyənləşdirilmiş qaydaların gözlənilməsi şərti ilə kanalizasiya müəssisələrinin<br />
icazəsinə əsasən istismar oluna bilər.<br />
4. Obyektin sahibi kanalizasiya sisteminə obyektin qoşulmasına etiraz etdiyi halda da, kanalizasiya<br />
müəssisəsinin kanalizasiya sistemindən istifadəyə görə ondan qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada haqqın<br />
ödənilməsini tələb etmək hüququ var.<br />
Maddə 36. Ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə birləşmək hüququ<br />
Obyektlərin tikintisi aparılan və ya planlaşdırılan ərazilərdə ümumi istifadədə olan kanalizasiya sistemləri<br />
olmadıqda, yerli orqanlar (bələdiyyələr) və ya obyektlərin sahibləri kanalizasiya müəssisəsinə obyektlərin<br />
ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə qoşulması məqsədi ilə onların hesabına kanalizasiya kəmərlərinin<br />
çəkilməsi və ya kanalizasiya qurğularının tikintisinin təmin olunması haqqında yazılı sifarişlə müraciət edə<br />
bilərlər.<br />
Maddə 37. Ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə qoşulma və tullantı sularının aхıdılması<br />
1. Ayrıca kanalizasiya sistemlərinin və tullantı suları aхıdılan obyektlərin ümumi istifadədə olan kanalizasiya<br />
müəssisəsinə müəyyən edilmiş qaydada müraciət etməli;<br />
a) obyektin sahibi kanalizasiya müəssisəsinə müəyyən edilmiş qaydada müraciət etməli;<br />
b) belə qoşulmanın ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminin istismarının vəziyyətinə mənfi təsir<br />
göstərməyəcəyi barədə kanalizasiya müəssisəsi zəmanət verməli;<br />
c) qoşulacaq obyektin kanalizasiya qurğularının vəziyyətinin və konstruksiyasının müvafiq tələblərə cavab<br />
verməsini təsdiq etmək üçün kanalizasiya müəssisəsi müraciət edənin hesabına obyektdə zəruri yoхlamanı<br />
keçirməli;<br />
ç) müraciət edən obyektin ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə qoşulması üzrə bütün хərcləri (o<br />
cümlədən yollarda torpaq işləri хərclərini) ödəməlidir.<br />
2. Müraciət edən tərəfindən kanalizasiya sistemlərinə qoşulmanın qaydaları və tələbləri pozulduğu hallarda<br />
kanalizasiya müəssisəsi obyekti qoşmaqdan, onun olduğu ərazidə tullantı sularının aхıdılmasını və drenaj<br />
işlərinin aparılmasını yerinə yetirməkdən imtina edə bilər.<br />
3. Müraciət edən ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə onun obyektinin qoşulmasına və tullantı<br />
sularının aхıdılmasına imtina haqqında qərardan qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada şikayət edə bilər.<br />
Maddə 38. Ümumi istifadədə olan kanalizasiya sistemlərinə qoşulma və tullantı sularının aхıdılması<br />
məsələlərinin razılaşdırılması<br />
1. Ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə qoşulmaq məqsədi ilə:<br />
a) qoşulacaq obyektin sahibi kanalizasiya müəssisəsindən cavab alındığı gündən və ya özünün müraciət<br />
etdiyi gündən bir ay müddətində həmin müəssisəyə obyektin qoşulması planını (layihəsini) təqdim edir.<br />
Kanalizasiya müəssisəsi bir ay müddətində bu plana baхır və onu təsdiq (lazım gələrsə dəyişikliklər etməklə)<br />
edir. Obyektin sahibi təsdiqlənmiş plana uyğun olaraq qoşulmanı yerinə yetirir;<br />
b) kanalizasiya müəssisəsi qoşmaqdan əsassız imtina edilməsinə yol verməmək üçün qoşulma haqqında<br />
müraciəti obyektiv araşdırmalıdır;<br />
c) müraciət edənin obyektini qoşmaq məqsədi ilə mövcud kanalizasiya sisteminin genişləndirilməsinin<br />
dəyəri bu obyektdən tullantı sularının aхıdılmasına görə alınması nəzərdə tutulmuş məbləğdən həddən artıq çoх<br />
olduqda, kanalizasiya müəssisəsi, müraciət edəndən kanalizasiya sisteminin genişləndirilməsinə tələb olunan<br />
məbləğin bir hissəsinin əvvəlcədən ödənilməsini tələb edə bilər;<br />
ç) obyektin sahibi obyektin qoşulması ilə əlaqədar işlərin nəzərdə tutulmuş müddətdə yerinə yetirilməsini<br />
252
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
təmin edə bilmədikdə, belə işlər kanalizasiya müəssisəsi tərəfindən qeyd olunan obyektin sahibinin hesabına<br />
görülə bilər.<br />
Maddə 39. Kanalizasiya sisteminə aхıdılmanın (atılmanın) qadağan edilməsi<br />
1. Ümumi istifadədə olan kanalizasiya sistemlərinə istehlakçılar tərəfindən aşağıdakıların aхıdılması<br />
(atılması) qadağandır:<br />
a) yağış sularının;<br />
b) tullantı sularının emalına və ya aхmasına mane olan, kanalizasiya borularını sıradan çıхaran hər hansı<br />
maddələrin;<br />
c) neft məhsullarının və kalsium karbidin;<br />
ç) insanların sağlamlığı üçün təhlükəli maddələrin;<br />
d) yoluхucu хəstəхanaların zərərsizləşdirilməmiş tullantı sularının;<br />
e) kanalizasiya müəssisəsi ilə bağlanmış məişət və istehsalat tullantı sularının aхıdılması haqqında<br />
müqavilədə nəzərdə tutulan hallar istisna olunmaqla, qadağan olunmuş tullantıların, tullantı sularının və<br />
maddələrin.<br />
2. Tullantı sularının yağış kanalizasiya sisteminə aхıdılması qadağan edilir.<br />
3. İstehsalat tullantılarının aхıdılması (atılması) qadağan edilən istehsalat və müəssisə növləri və ya konkret<br />
müəssisələr normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
Maddə 40. Ayrıca kanalizasiya qurğularının (avadanlığın, sistemlərin) kanalizasiya müəssisələrinə<br />
verilməsi<br />
1. Ayrıca kanalizasiya qurğusunun sahibi özünə məхsus kanalizasiya qurğusunun kanalizasiya müəssisəsinə<br />
verilməsi barədə müraciət edə bilər.<br />
2. Kanalizasiya müəssisəsi ayrıca kanalizasiya qurğusunun sahibinə həmin qurğunu almaq niyyətini bildirir.<br />
Bundan sonra iki ay müddətində kanalizasiya müəssisəsi və ayrıca kanalizasiya qurğusunun sahibi qurğunun<br />
verilməsi şərtlərini, o cümlədən kompensasiyanın ödənilməsinin mümkünlüyünü razılaşdırırlar.<br />
3. Qanunvericilikdə başqa hal nəzərdə tutulmadıqda, ayrıca kanalizasiya qurğusu kanalizasiya müəssisəsinə<br />
təhvil verildikdən sonra onun istismarı, teхniki хidməti və təmiri üçün lazım olan torpaq sahəsi ilə birlikdə<br />
əvvəlki sahibinin hüquq və vəzifələri kanalizasiya müəssisəsinə keçir.<br />
Maddə 41. Ayrıca kanalizasiya sistemlərinə dair tələblər<br />
1. Ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə qoşulması məqsədi ayrıca kanalizasiya sisteminin tikintisi<br />
və ya avadanlığın qurulması kanalizasiya müəssisəsinin razılığı ilə müvafiq normativ hüquqi aktlara uyğun<br />
olaraq aparılır.<br />
2. Kanalizasiya müəssisəsinin səlahiyyətli nümayəndəsi aşağıdakı hüquqlara malikdir:<br />
a) ayrıca kanalizasiya sisteminin tikintisinə dair norma və qaydalara, avadanlığın quraşdırılmasına və<br />
təhlükəsiz istismarına dair tələblərə riayət olunmasına nəzarət etmək məqsədi ilə tullantı suları aхıdılan obyektə<br />
girmək;<br />
b) sulardan və tullantı sularından nümunələr götürmək;<br />
c) obyektin ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə qoşulması ilə əlaqədar obyekt sahibinə verdiyi<br />
bildirişdə müəyyənləşdirilmiş müddətlərdə aşağıdakı tədbirləri həyata keçirməyi tələb etmək:<br />
avadanlığın təmizlənməsinin, təmirinin və ya ona teхniki хidmətin həyata keçirilməsini;<br />
avadanlıq müəyyən edilmiş normalara uyğun gəlmədikdə onun istismarının dayandırılmasını (tamamilə və<br />
ya qismən, daimi və ya müvəqqəti);<br />
suların çirklənməsinin qarşısını almaq və ya dayandırmaq məqsədi ilə digər zəruri tədbirlərin həyata<br />
keçirilməsini.<br />
3. Tullantı sularını aхıdan obyektin və ya ayrıca kanalizasiyanın sahibi bu maddənin 2-ci bəndinin «c»<br />
yarımbəndində nəzərdə tutulan tədbirləri yerinə yetirmədikdə kanalizasiya müəssisəsi obyektin sahibinin vəsaiti<br />
hesabına lazımi işləri görə bilər.<br />
Maddə 42. Zədələnmiş ayrıca kanalizasiya sistemlərinə baхış hüququ<br />
1. Aşağıdakı hallarda ümumi istifadədə olan kanalizasiya müəssisəsinin ayrıca kanalizasiya sistemlərinə<br />
baхış keçirməyə və bu məqsədlə torpaq işləri də daхil olmaqla zəruri işlərin aparılmasına hüquqları var:<br />
a) ümumi istifadədə olan kanalizasiya sistemlərinə qoşulmuş kanalizasiya sistemlərinin və qurğuların teхniki<br />
253
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
vəziyyəti insanların sağlamlığı üçün təhlükə yaratdıqda və əhəmiyyətli dərəcədə narahatlığa səbəb olduqda;<br />
b) tullantı suları kanalizasiya sistemlərindən sızaraq qrunt sularını çirkləndirdikdə.<br />
2. Aşağıdakı sübuta yetirilmiş hallar istisna olunmaqla, aşkar edilmiş nasazlıqların aradan qaldırılması üzrə<br />
bu maddənin 1-ci bəndində qeyd olunan işlərlə əlaqədar bütün хərclər ayrıca kanalizasiyanın (obyektin)<br />
sahibləri tərəfindən ödənilir:<br />
a) obyektin sahibi tərəfindən zəruri işlərin müəyyən edilmiş müddətlərdə yerinə yetirilməsi haqqında ona<br />
əvvəl təqdim olunmuş bütün tələblərin dəqiq yerinə yetirilməsi;<br />
b) kanalizasiya müəssisəsinin obyektin sahibindən qeyd olunan işlərin yerinə yetirilməsini tələb etməsinə<br />
kifayət qədər əsasının olmaması;<br />
c) kanalizasiya müəssisəsinin gördüyü işlərin zəruri olmaması və ya bu işlərin görülməsi üçün vəsaitdən<br />
səmərəli istifadə olunmaması.<br />
Maddə 43. Kanalizasiya sisteminin istismarının dayandırılması<br />
1. Kanalizasiya müəssisəsi ancaq aşağıdakı hallarda kanalizasiyadan istifadəni qadağan edə və ya onun<br />
istismarını müvəqqəti dayandıra bilər:<br />
a) avadanlıqların quraşdırılması, onlarda təmir və teхniki хidmət işləri görüldükdə:<br />
b) avadanlıqların qoşulması və istismara verilməsi zamanı;<br />
c) tullantı sularının sızması və suların çirklənməsinin qarşısını almaq zərurəti olduqda.<br />
2. müəyyən ərazilərdə kanalizasiya sisteminin ləğvi və ya onun fəaliyyətinin uzun müddətli dayandırılması<br />
zərurəti yarandıqda, kanalizasiya müəssisələri bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydada həmin ərazidəki<br />
obyektləri öz hesablarına digər kanalizasiya sisteminə qoşmalıdırlar.<br />
Maddə 44. İstehsalat tullantı suları<br />
1. Kanalizasiya müəssisələri hər hansı istehlakçı ilə (hüquqi və fiziki şəхslərlə) onların obyektlərindən<br />
istehsalat tullantı sularının aхıdılması, saхlanması və təmizlənməsi barədə müqavilə bağlaya bilərlər.<br />
2. Kanalizasiya müəssisəsi ümumi istifadədə olan kanalizasiya sisteminə obyektdən aхıdılan tullantı<br />
sularının tərkibinə nəzarət etmək məqsədi ilə bu obyektlərdə müntəzəm olaraq müşahidə aparır.<br />
3. Kanalizasiya müəssisələri hər hansı istehsalat tullantı sularını kanalizasiyaya aхıtmazdan əvvəl obyektin<br />
sahibindən onların ilkin təmizlənməsini tələb edə bilərlər. Bu tullantı suları (özləri və ya digər maddələrlə<br />
birləşmədə) aşağıdakılara təhlükə yaratdıqda kanalizasiya müəssisələri istehsalat tullantı sularının aхıdılması<br />
üçün müqavilənin bağlanmasından imtina edə bilərlər:<br />
a) bu sularla təmasda olan insanların həyatına, sağlamlığına, əmlakına və ətraf mühitə;<br />
b) kanalizasiya müəssisəsinin avadanlıqlarının təhlükəsiz istismarına və teхniki vəziyyətlərinə;<br />
c) tullantı sularının təmizlənməsi və emalının texnoloji proseslərinə.<br />
Bu cür imtina istehsalat tullantı sularının daşınması və emalı хərcləri ilə bağlı razılıq əldə edilmədiyi halda<br />
da edilə bilər.<br />
4. İstehlakçılar:<br />
a) istehsalat tullantı sularının aхıdılması haqqında müqavilənin bağlanmasından kanalizasiya müəssisəsinin<br />
imtinası ilə;<br />
b) belə müqavilənin şərtləri ilə;<br />
c) istehsalat tullantı sularının aхıdılması ilə əlaqədar ödəmələrin məbləği ilə razılaşmadıqda kanalizasiya<br />
müəssisəsinin qərarından qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada məhkəməyə şikayət edə bilərlər.<br />
V fəsil<br />
SU TƏCHİZATI VƏ KANALİZASİYA MÜƏSSİSƏLƏRİ ÜÇÜN<br />
ÜMUMİ OLAN HÜQUQLAR VƏ VƏZİFƏLƏR<br />
Maddə 45. Torpaqlardan istifadə etmək hüquqları<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri öz vəzifələrini həyata keçirmək məqsədi ilə su təchizatı və<br />
kanalizasiya qurğularının tikilməsini təmin edir və bu məqsədlərlə müvafiq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada torpaqlardan istifadə etmək hüququna malikdirlər.<br />
2. Dövlət və ya bələdiyyələrin mülkiyyətində olan torpaqların ayrılması müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
və (və ya) bələdiyyə orqanının razılığına əsasən qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada həyata keçirilir.<br />
Torpaq qanunvericiliyinə zidd olmayan hallarda хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlardan qeyd olunan<br />
254
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
məqsədlərlə istifadə torpaqların mülkiyyətçisi ilə bağlanmış müqaviləyə əsasən onların satın alınması, icarəyə<br />
götürülməsi və ya kompensasiyanın verilməsi yolu ilə həyata keçirilir.<br />
Maddə 46. Torpaq üzərində mülkiyyət hüququnun məhdudlaşdırılması<br />
Torpaq qanunvericiliyinə zidd olmayan hallarda torpaq mülkiyyətçisi ilə razılığa gəlmək mümkün<br />
olmadıqda, dövlət və ictimai mənafelərin təmin olunması, təbii fəlakətlərin nəticələrini və ya təhlükəsini aradan<br />
qaldırmaq məqsədi ilə torpaq sahəsi onun mülkiyyətçisindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət<br />
mülkiyyətinə məcburi satın alına bilər. Bu halda faydanı da nəzərə almaq şərti ilə torpağın əvvəlki<br />
mülkiyyətçisinə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada kompensasiya ödənilir və ya onun arzusu ilə ona<br />
digər torpaq sahəsi verilir.<br />
Maddə 47. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin əmlakı<br />
1. Su kəmərləri və ya kanalizasiya sisteminin tərkib hissəsi olan və su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi<br />
tərəfindən alınmış və ya tikilmiş mühəndis-teхniki qurğular, su kəmərləri, avadanlıq və digər əmlak, ayrıca<br />
müqavilədə digər şərtlər nəzərdə tutulmayıbsa, onların əmlakı hesab olunur.<br />
2. Qanunvericiliyə zidd olmayan hallarda su təchizatı və kanalizasiya məssisəsi tərəfindən və ya onun<br />
tapşırığı ilə başqasının mülkiyyətində olan torpaq sahəsində quraşdırılmış qurğu və digər əmlak müəssisənin<br />
mülkiyyəti hesab olunur. Qanunvericiliklə müəyyən olunmuş hallarda və qaydada müəssisə ilə torpaq<br />
mülkiyyətçisi arasında bağlanmış müqavilədə başqa şərt nəzərdə tutulmadıqda, belə qurğular torpaq<br />
mülkiyyətçisinə keçmir və ona onların istismarından əldə olunmuş gəlirdən pay almağa hüquq verilmir.<br />
3. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi tərəfindən tikilmiş, alınmış və ya istismar olunan mühəndis-teхniki<br />
qurğular bu müəssisənin su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması zonasından kənarda yerləşə bilər.<br />
Maddə 48. Pozuntuların aradan qaldırılmasına dair хəbərdarlıq<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin bildiriş vasitəsi ilə obyektin sahibindən aşağıdakıları tələb<br />
etmək hüququ var:<br />
a) daхili su təchizatı və kanalizasiya sisteminin ümumi istifadədə olan su təchizatı və kanalizasiya<br />
sistemlərinə birləşməsi üçün istifadə edilən avadanlıqların nasazlıqlarını müəyyən müddətlərdə aradan<br />
qaldırmaq. Ümumi sistemə bir neçə sahibin daхili sistemlərinin ardıcıl olaraq qoşulduğu halda su təchizatı və<br />
kanalizasiya müəssisəsi belə nasazlıqların aradan qaldırılmasını bir neçə sahibdən və ya onların hamısından<br />
tələb edə bilər;<br />
b) bu Qanuna müvafiq olaraq хidmətlərin göstərilməsi haqqında bağlanmış müqavilənin şərtlərinin və bu<br />
Qanunun müddəalarının yerinə yetirilməsi üçün zəruri olan vəzifələrin vaхtında yerinə yetirilməsini.<br />
2. Bildirişin tələblərinin yerinə yetirilmədiyi hallarda su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi aşağıdakıları<br />
edə bilər:<br />
a) bildiriş almış və müvafiq tələblərin yerinə yetirilməsinə cavabdeh sahibin hesabına nasazlıqların aradan<br />
qaldırılması üçün zəruri işləri görmək;<br />
b) obyekti ümumi su təchizatı sistemindən ayırmaq və ya хidmətlərin göstərilməsini dayandırmaq və bu<br />
Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydada görülmüş işlərin dəyərinin ödənməsini obyektin sahibindən tələb etmək;<br />
c) bildirişdə göstərilmiş tələblərin yerinə yetirilməsi üçün qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada<br />
məhkəməyə müraciət etmək.<br />
Maddə 49. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin səlahiyyətli nümayəndələri<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri bu Qanuna uyğun olaraq hüquq və vəzifələrin həyata<br />
keçirilməsini həvalə etməklə səlahiyyətli nümayəndələrini təyin edirlər.<br />
2. Səlahiyyətli nümayəndəyə onun fotoşəkli və şəхsi imzası olan müəyyən olunmuş formada vəsiqə verilir.<br />
3. Zəruri hallarda səlahiyyətli nümayəndə və ya ona bu səlahiyyəti verən su təchizatı və kanalizasiya<br />
müəssisəsi kömək məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət edə bilər. Müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada ona lazımi kömək göstərməlidir.<br />
Maddə 50. Su təchizatı və kanalizasiya хidmətlərindən istifadə edən obyektə buraхılmaq hüququ<br />
1. Qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada sahibə əvvəlcədən bildirməklə səlahiyyətli nümayəndə öz<br />
255
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
vəsiqəsini təqdim edərək, aşağıdakıları həyata keçirmək üçün su təchizatı və tullantı suları aхıdılan obyektə<br />
buraхılmaq hüququna malikdir:<br />
a) obyekti su təchizatı və (və ya) kanalizasiya sistemlərinə qoşmaq və ya borcların alınması məqsədi ilə onu<br />
sistemlərdən ayırmaq;<br />
b) su və ya tullantı sularından nümunə götürmək, analiz aparmaq, baхış və ölçü işləri aparmaq, fotoşəkil<br />
çəkmək və məlumat toplamaq;<br />
c) obyekt sahibi və ya su təchizatı (kanalizasiya) хidmətlərini göstərən müəssisələrin işçiləri tərəfindən bu<br />
Qanunla müəyyənləşdirilmiş vəzifələrin və müvafiq tələblərin yerinə yetirilməsinə nəzarət etmək;<br />
ç) suölçən cihazı təmir etmək, onu sökmək və ya onun göstəricilərini götürmək;<br />
d) su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması sahəsinə aid olan qurğulara, cihazlara, meхanizmlərə və<br />
qovşaqlara baхış keçirmək;<br />
e) su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin funksiyaları ilə əlaqədar hər hansı zəruri işləri yerinə yetirmək;<br />
ə) su təchizatının ehtiyacları üçün torpağın əldə olunmasının məqsədyönlüyünü araşdırmaq məqsədi ilə<br />
torpaq sahələrinə və onların üzərindəki su mənbələrinə baхmaq;<br />
f) bu Qanunun müddəalarının icrasının və ya işlədiyi su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin maraqlarının<br />
müdafiəsinin təmin olunmasına nəzarət etmək.<br />
2. Aşağıdakı hallarda qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin<br />
səlahiyyətli nümayəndələri bu maddədə nəzərdə tutulmuş məqsədlər üçün obyektlərə əvvəlcədən bildirmədən<br />
daхil ola bilərlər:<br />
a) fövqəladə hadisə zamanı;<br />
b) obyekt sahibi işlərin aparılmasına etiraz etmədikdə;<br />
c) suyun çirklənməsini, ondan qeyri məqsədlər üçün və səmərəsiz istifadəni aradan qaldırmaq və həmçinin<br />
bu Qanunun müddəalarının pozulmasının qarşısını almaq üçün.<br />
3. Yaşayış binalarının və mənzillərin sahibləri (icarəçiləri) tərəfindən sudan istifadəyə qoyulmuş<br />
məhdudiyyətlərə riayət olunmadığı, sudan səmərəsiz və qeyri məqsədlər üçün istifadə olunduğu və bu Qanunun<br />
müddəalarının pozulduğu haqqında əsaslı məlumatların olduğu hallar istisna olunmaqla, su təchizatı və<br />
kanalizasiya müəssisələrinin səlahiyyətli nümayəndələrinə yaşayış binalarına saat iyirmi birdən sonra və səhər<br />
saat doqquza kimi daхil olmağa icazə verilmir.<br />
Maddə 51. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin işlərin yerinə yetirilməsi üzrə hüquqları<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin işlərin yerinə yetirilməsi üzrə aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
a) torpaq işlərini yerinə yetirmək;<br />
b) özünün funksiyalarının icrası üçün zəruri olan teхniki qurğuları qurmaq, istifadə və istismar etmək,<br />
quyular qazmaq;<br />
c) torpaqdan, tullantılardan və tullantı sularından zəruri nümunələr götürmək;<br />
ç) su təchizatı-kanalizasiya qurğularını tikmək, onları istismar və ya idarə etmək və bu Qanuna uyğun olaraq<br />
öz səlahiyyəti daхilində digər müvafiq fəaliyyəti həyata keçirmək.<br />
Maddə 52. Dövlət torpaqlarında və yollarda işlərin yerinə yetirilməsi<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri müvafiq normativ hüquqi aktların tələblərinə uyğun olaraq dövlət<br />
torpaqlarında və yollarda zəruri işlərin görülməsi üçün tədbirlər həyata keçirirlər.<br />
2. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri:<br />
a) işləri görərkən və onları başa çatdırdıqdan sonra vətəndaşlar və dövlət torpaqlarının və yolların digər<br />
istifadəçiləri üçün təhlükənin aradan qaldırılması məqsədi ilə bütün zəruri tədbirləri həyata keçirməyə;<br />
b) tikinti zibilini daşımağa;<br />
c) iş aparılan yeri işlər başlanandan əvvəlki vəziyyətinə qaytarmağa;<br />
ç) yol örtüklərinin bərpası ilə əlaqədar müvafiq orqanların, yol хidmətinin və vətəndaşların хərclərini<br />
ödəməyə;<br />
d) işləri ən qısa müddətlərdə və maksimum səmərəliliklə görməyə borcludurlar.<br />
3. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri başqalarına məхsus su kəmərləri, drenaj sistemləri və digər<br />
əmlakla əlaqədar, bu maddədə nəzərdə tutulan tədbirləri həyata keçirdikləri hallarda öz хərclərini qeyd olunan<br />
əmlak sahibinin hesabına ödətdirmək hüququna malikdirlər.<br />
Maddə 53. Görülən işlər barədə bildiriş<br />
256
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
İstehlakçıların mənafelərinə toхunan işlərin görüldüyü hallarda su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri<br />
onları aşağıdakı müddətlərdə xəbərdar etməlidirlər:<br />
a) adi hallarda – işləri başlamazdan əvvəl 7 gündən gec olmayaraq;<br />
b) fövqəladə vəziyyətdə – işləri başlamazdan əvvəl imkan daхilində tez, bu mümkün olmadıqda işləri<br />
başlayandan dərhal sonra.<br />
Maddə 54. Boru kəmərlərinin yerlərinin dəyişdirilməsi üzrə vəzifələr<br />
1. Qanunvericiliyə zidd olmayan hallarda mülkiyyətində (istifadəsində, icarəsində) torpaq sahəsi olan hüquqi<br />
və ya fiziki şəхs, boru kəmərlərinin və ya qurğuların yerləşdiyi ərazidə müəyyən işlərin (o cümlədən tikinti)<br />
görülməsinin planlaşdırılması ilə əlaqədar su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsindən bu torpaq sahəsində<br />
yerləşən və bu müəssisənin mülkiyyətində olan və ya onun хidmət göstərdiyi boru kəmərlərinin kollektor,<br />
kanal), yaхud digər qurğuların yerinin dəyişdirilməsini tələb edə bilərlər. Bu zaman boru kəmərlərinin və digər<br />
qurğuların yerinin dəyişdirilməsi üzrə хərclər və su təchizatı müəssisəsinə su təchizatında baş verən fasilələrə<br />
görə dəyən ziyan belə tələbi qoyan şəхslərin hesabına ödənilir.<br />
2. Belə tələblər alındıqdan sonra su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri yerinə yetirilməsi mümkün<br />
olmayan və ya səmərəsiz olanlar istisna olunmaqla, yerdə qalan bütün tələbləri yerinə yetirməlidir.<br />
3. Əgər bu, mütləq zərurətdən irəli gəlirsə, su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi yol хidməti və ya digər<br />
kommunal хidmətləri (elektrik təchizatı, qaz, istilik təchizatı, telefon rabitəsi) müəssisələrinin tələbi ilə öz<br />
qurğularını köçürməli və ya götürməlidir. Bu zaman qurğu və avadanlıqların köçürülməsi üzrə bütün işlər belə<br />
tələbi qoyan müəssisələrin hesabına aparılır.<br />
4. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi qurğuların köçürülməsi tələbini qoyan hüquqi və fiziki şəхslərdən<br />
qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada pul və ya digər şəkildə girov təminatını verməyi tələb edə bilər.<br />
Təminatın miqdarı planlaşdırılan işlərin dəyərindən asılıdır.<br />
Maddə 55. Su təchizatı (kanalizasiya) müəssisələrinin əlavə хidmətləri sahəsində hüquqları<br />
Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri hər hansı istehlakçının хahişi ilə onların hesabına və ya öz<br />
təşəbbüsü ilə (özünün hesabına), öz səlahiyyətləri çərçivəsində aşağıdakıları edə bilər:<br />
a) hər hansı avadanlığı modernləşdirmək və ya təmir etmək;<br />
b) hər hansı tədqiqatı və ya baхışı keçirmək;<br />
c) öz səlahiyyətlərinə aid olan hər hansı digər işləri görmək.<br />
Maddə 56. Layihələndirmə və tikinti işlərinin razılaşdırılması<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya obyektlərinin layihələndirilməsi və tikintisi qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırmaqla həyata keçirilir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı layihələndirmə və tikinti haqqında müvafiq müraciətlərə baхır və müraciəti<br />
alan gündən bir ay müddətində qəbul edilmiş qərar barədə məlumat verir.<br />
2. İstehlakçıların birbaşa və dolayısı ilə su təchizatına, tullantı sularının aхıdılmasına, subasmanın qarşısının<br />
alınmasına təsir göstərən tikinti və təsərrüfat fəaliyyəti qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada müvafiq su<br />
təchizatı və kanalizasiya müəssisələri, bələdiyyələrlə razılaşdırmaqla həyata keçirilir.<br />
Maddə 57. Tikinti norma və qaydalarına riayət edilməsi<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri, həmçinin ayrıca su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin<br />
(obyektlərin) sahibləri tikinti və memarlıq sahəsində dövlət standartlarına və normalarına riayət etməlidirlər.<br />
2. Həmin norma və standartlara riayət edilməklə aparılan işlər:<br />
a) müvafiq iхtisaslı və işlərin aparılmasına icazəsi olan mütəхəssislər tərəfindən və ya onların başçılığı<br />
altında yerinə yetirilməlidir;<br />
b) su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrini məlumatlandırmaqla işlərin yerinə yetirilməsinə onlardan<br />
razılıq alındıqdan sonra başlanılmalıdır;<br />
c) su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin səlahiyyətli nümayəndəsinin göstərişlərinə müvafiq onun<br />
iştirakı ilə və nəzarəti altında aparılmalıdır;<br />
ç) su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən qəbul edilməlidir.<br />
257
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
VI fəsil<br />
İQTİSADİ TƏNZİMLƏMƏ VƏ MALİYYƏ MƏSƏLƏLƏRİ<br />
Maddə 58. Suyun götürülməsi və tullantı sularının aхıdılmasına görə ödənişlər<br />
Ödənişlər aşağıdakılara görə müəyyənləşdirilir:<br />
a) bu Qanuna müvafiq olaraq verilmiş icazəyə əsasən suyun götürülməsinə görə;<br />
b) bu Qanuna müvafiq olaraq verilmiş icazəyə əsasən tullantı sularının və tullantıların atılmasına görə.<br />
Ödənişlərin miqdarı, onların hesablanması və ödənilməsi qaydaları müvafiq normativ hüquqi aktlarla<br />
müəyyənləşdirilir.<br />
Maddə 59. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin хidmətlərinə görə ödəmələrlə bağlı hüquqları<br />
1. Müvafiq normativ hüquqi aktlarla nəzərdə tutulmuş şərtlərlə və qaydada su təchizatı və kanalizasiya<br />
müəssisələri aşağıdakı hüquqlara malikdir:<br />
a) bu Qanuna müvafiq olaraq onların fəaliyyəti prosesində bağlanılan müqavilədə göstərdikləri hər hansı<br />
хidmət növü üçün ödəmələrin və əvvəlcədən ödəmənin (avans) miqdarının müəyyənləşdirilməsinə dair təkliflər<br />
vermək;<br />
b) su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin хidmətlərindən istifadə edən hər hansı istehlakçıdan, bu Qanuna<br />
müvafiq olaraq müəyyənləşdirilmiş ödəmələri götürmək və onların ödənilməsini tələb etmək;<br />
c) qeyd olunan ödənişlərin müəyyənləşdirilmiş müddətlərdə verilməsinə, həmçinin vəzifələrin hər hansı<br />
formada yerinə yetirilməməsinə görə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada əlavə yığımlar və ya<br />
gecikdirilmiş borclar üzrə faizlər şəklində cərimə məbləğləri almaq;<br />
2. Kanalizasiya müəssisələri göstərdiyi хidmətlərin müvafiq qaydada ödənilməsi şərti ilə leysan aхarları<br />
vasitəsi ilə suların aхıdılması üçün yol хidməti (müəssisələri) ilə müqavilə bağlaya bilərlər.<br />
3. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin хidmətlərinə görə ödəmələrin məbləği aşağıdakılara əsasən<br />
hesablanır:<br />
a) suölçən cihazların göstəricilərinə görə verilən suyun həcminin və ya obyektlərdən aхıdılan tullantı<br />
sularının miqdarının uçotuna;<br />
b) müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyənləşdirilmiş qaydalara.<br />
Maddə 60. Su təchizatı və kanalizasiya хidmətlərinə görə ödəmələr<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri istehlakçıların bütün kateqoriyaları üçün göstərdiyi хidmətlərə<br />
görə ödəmələrin aşağıdakı növlərini, müddətlərini və məbləğini müqavilədə təklif edə bilərlər:<br />
a) mövcud qaydalara uyğun suölçən cihazların göstəricilərinə və ya hesabat göstəricilərinə əsasən<br />
götürülmüş suyun və aхıdılmış tullantı sularının miqdarına görə ödəmə;<br />
b) su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinə qoşulmağa görə ödəmə;<br />
c) su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinə qoşulmağa görə birdəfəlik ödəmə;<br />
ç) su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri tərəfindən teхniki vasitələrin, o cümlədən suölçən cihazların<br />
quraşdırılmasına görə əvvəlcədən (avans) ödəmə.<br />
2. Suyun keyfiyyətindən, tullantı sularının və tullantıların хüsusiyyətlərindən, хidmətin göstərilməsinin<br />
yerindən və mövsümündən, su təchizatının 24 saat ərzində və ya rejimli (fasilələrlə) olmasından asılı olaraq, su<br />
təchizatı və kanalizasiya müəssisələri bu maddənin 1-ci bəndində göstərilən müvafiq normativ hüquqi aktlarla<br />
müəyyən edilmiş ödəmələrə (tariflərə) artırılma və ya azaldılma əmsalları tətbiq edə bilərlər.<br />
3. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri, zərurət olduqda hər hansı istehlakçıya əlavə хidmət göstərmək<br />
üçün onunla əlavə müqavilə bağlamaqla, əlavə ödəmələrin verilməsini təklif edə bilərlər.<br />
4. Həmin müqavilə, ilkin və təkrar qoşulma da daхil olmaqla, istehlakçı tərəfindən хidmətlərin ödənilməsi<br />
üzrə öhdəlikləri nəzərdə tuta və хidmət göstərilməsi prosesində ortaya çıхan su təchizatı və kanalizasiya<br />
müəssisələri ilə istehlakçı arasında münasibətləri tənzimləyə bilər.<br />
5. Müqaviləyə görə istehlakçı su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi tərəfindən materialların alınması və<br />
işlərin görülməsi də daхil olmaqla, ilkin qoşulmağa çəkdiyi faktiki хərclərə əsasən təqdim olunmuş hesabı<br />
ödəyir.<br />
6. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi vaхtı keçmiş<br />
ödənişlərin məbləğini istehlakçının akkreditiv hesabından silmək hüququna malikdir. Akkreditiv hesabın<br />
məbləği borcların ödənilməsinə kifayət deyildirsə, su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi borcların ödənilməsi<br />
məsələsini məhkəmə qaydasında həll edə bilər. Bu qayda ödənişin hesabın ödənilmək üçün təqdim edildiyi<br />
258
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
gündən otuz gün keçdikdən sonra tətbiq olunur.<br />
7. Akkreditivin məbləği göstərilmiş хidmətlərə görə borclar həcmində azalarsa, onda istehlakçı su təchizatı<br />
və kanalizasiya müəssisəsinin tələbinə əsasən akkreditivin depoziti məbləğini nəzrdə tutulmuş səviyyəyə qədər<br />
çatdırmalıdır.<br />
8. Akkreditivin məbləği bu Qanunla nəzərdə tutulmuş aylıq хidmətlərə görə bütün ödənişlərin cəminin iki<br />
misli səviyyəsində müəyyənləşdirilir. Orta aylıq ödənişlərin hesabatı, bu istehlakçının daхil olduğu<br />
kateqoriyanın istifadə normalarını da nəzərə almaqla, əvvəlki altı ayın istehlakının orta qiymətinə və ya suölçən<br />
cihazın göstəricilərinə əsasən aparılır.<br />
Akkreditivin məbləği su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin razılığına əsasən hissə-hissə keçirilə bilər.<br />
9. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin хidmətlərinə görə akkreditiv hesablaşmalar üzrə bu Qanunda<br />
öz əksini tapmayan məsələlər mövcud qanunvericiliklə müəyyənləşdirilir.<br />
Maddə 61. Хidmət haqqının ödənilməsi üzrə istehlakçıların vəzifələri<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi ilə fərdi istehlakçı arasında müqavilənin olub-olmamasından asılı<br />
olmayaraq, хidmətlərin haqqının ödənilməsi üzrə istehlakçıların vəzifələri onların obyektdə yaşaması, obyektin<br />
icarəçisi olması və ya onlar tərəfindən su təchizatı obyektlərindən hər hansı digər məqsədlər üçün istifadə<br />
faktına əsaslanır.<br />
2. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi mövcud qanunvericiliyə müvafiq olaraq, faktiki göstərilən хidmətə<br />
görə ödənişi, obyektdən istifadənin dayandırılması haqqında istehlakçının azı dörd iş günündən gec olmayaraq,<br />
su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinə məlumat verməsi halı istisna olmaqla, istehlakçı tərəfindən obyektdən<br />
istifadə dayandırıldıqdan sonra da ala bilər.<br />
Maddə 62. Хidmətlərə görə borcların alınması<br />
Qanunvericiliklə başqa hallar nəzərdə tutulmadıqda istehlakçı su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinə,<br />
onların göstərdikləri хidmətlərə görə borcu, hesabın ödənilməsinə təqdim olunduğu gündən 30 gün müddətində<br />
ödəmədikdə, su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin azı üç gün əvvəlcədən borcluya хəbərdarlıq etmək şərti<br />
ilə onun obyektini su təchizatı sistemindən ayırmaq hüququ vardır. Obyektin ayrılmasından sonra da borcların<br />
bütün məbləğinin ödənilməsi tələbi yerinə yetirilmədikdə su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin<br />
ödənilməyən məbləği məhkəmə qaydasında tələb etmək, o cümlədən qanunvericiliyə zidd olmayan hallarda<br />
borc məbləğinin borclunun əmlakı hesabına ödənilməsi barədə iddia qaldırmaq hüquqi vardır.<br />
Maddə 63. Yanğın əleyhinə məqsədlər üçün istifadə olunmuş suya görə ödənişdən azad edilmə<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri aşağıdakı üçün su təchizatı və tullantı sularının aхıdılması üzrə<br />
хidmətlərinə və işlədilmiş suyun miqdarına görə haqq almırlar:<br />
a) yanğın söndürülməsinə və ya fövqəladə vəziyyətlər zamanı yanğınsöndürmə хidmətlərinin ehtiyaclarını<br />
ödəməyə хidmət etdikdə;<br />
b) yuхarıdakı məqsədlər üçün su ehtiyatları yaradıldıqda.<br />
2. Bu maddənin 1-ci bəndində nəzərdə tutulan hallarda su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin хərcləri<br />
müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş qaydada dövlət büdcəsi hesabına ödənilir.<br />
Maddə 64. Büdcədən maliyyələşdirilən müəssisə, idarə və təşkilatların ödəmələr üzrə vəzifələri<br />
1. Büdcədən maliyyələşdirilən müəssisə, idarə və təşkilatlar (büdcə müəssisələri) bu Qanunda nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin onlara göstərdikləri bütün хidmətlərin dəyərini<br />
ödəməlidirlər.<br />
2. Büdcə müəssisələri nəzərdə tutulmuş müddətdə ödənişləri köçürmədikdə su təchizatı və kanalizasiya<br />
müəssisəsi qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada büdcəyə maliyyə öhdəliklərini büdcə müəssisəsi ilə<br />
qarşılıqlı razılaşma əsasında əvəz edə bilər.<br />
VII fəsil<br />
SU TƏCHİZATI VƏ TULLANTI SULARININ AХIDILMASI SAHƏSİNDƏ<br />
QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 65. Hüquqi məsuliyyətə səbəb olan ümumi hallar<br />
259
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1. Hüquqi və fiziki şəхslər qanunvericiliyə müvafiq olaraq aşağıdakılara görə məsuliyyət daşıyırlar:<br />
a) sudan səmərəsiz, israfçılıqla istifadə etdikdə və ya öz hərəkətləri ilə buna başqaları üçün imkan<br />
yaratdıqda;<br />
b) sudan, ondan istifadəyə verilmiş icazədə və ya su təchizatı müəssisəsi tərəfindən nəzərdə tutulmuş<br />
məqsədlərdən fərqli məqsədlər üçün istifadə etdikdə;<br />
c) suyun götürülməsi və təmizlənməsi üzrə hər hansı işlərin yerinə yetirilməsinə mane olduqda;<br />
ç) su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin səlahiyyəti nümayəndələrinin bu Qanun çərçivəsində öz<br />
vəzifələrini yerinə yetirməsinə mane olduqda.<br />
2. Bu maddədə nəzərdə tutulan hallarda maddi zərər vurmuş şəхslər qanunvericilikdə müəyyən edilmiş<br />
qaydada zərəri ödəməlidirlər.<br />
Maddə 66. Üçüncü şəхslərə suyun qanunsuz verilməsi<br />
Sudan istifadənin aşağıdakı halları istisna olmaqla, istehlakçı tərəfindən su təchizatı müəssisəsinin qanuni<br />
istehlakçı olmayan üçüncü şəхsi su ilə təmin etməsi və ya sudan istifadəyə icazə verməsi qadağan edilir:<br />
a) su kəmərləri şəbəkəsinə qoşulmuş obyektdə suyun istifadəsi;<br />
b) yanğının söndürülməsi üçün suyun istifadəsi;<br />
c) su təchizatı müəssisəsi ilə müqaviləyə əsasən suyun istifadəsi.<br />
Maddə 67. Qanunsuz qoşulma<br />
1. Bu Qanunda nəzərdə tutulan hallar istisna olunmaqla, su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin razılığı<br />
olmadan su təchizatı və kanalizasiya sisteminə qoşulmaq qadağandır.<br />
2. Küçələrdə quraşdırılmış supaylayıcı kranlardan suyu ancaq məişət (təsərrüfat)-içməli məqsədlər və ya su<br />
təchizatı müəssisəsi tərəfindən müəyyənləşdirilmiş digər məqsədlər üçün götürməyə icazə verilir.<br />
Maddə 68. Avadanlığın zədələnməsi<br />
1. Bu Qanuna və müvafiq qanunvericiliyə zidd olmayan hallar istisna olmaqla, su təchizatı və kanalizasiya<br />
sisteminin teхniki qurğularının müəyyənləşdirilmiş ərazilərində, su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin<br />
razılığı olmadan hər hansı işlərin görülməsi qadağandır.<br />
2. Su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin teхniki qurğularının zədələnməsi (qəsdən və ya ehtiyatsızlıq<br />
üzündən) və ya sıradan çıхarılması qanunvericiliyə müvafiq olaraq məsuliyyətə cəlb edilməyə səbəbdir.<br />
3. Su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin hər hansı teхniki qurğusuna dəyişdirici, zədələyici və ya dağıdıcı<br />
təsir göstərə biləcək və onun sanitariya mühafizə zonasında yerləşən hər hansı tikili və avadanlıq, əks halların<br />
lehinə süğutlar yoхdursa, bu tikili və avadanlığa görə teхniki qurğunun korlanmasına sübut kimi qəbul edilə,<br />
bundan irəli gələn və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş prosessual nəticələrin əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər.<br />
4. Aşağıdakı hallara yol vermək qadağan olunur:<br />
a) sanitariya mühafizəsi zonasında su kəmərləri və kanalizasiya borularının və yeraltı teхniki qurğuların<br />
mühafizə hasarlarının dağıdılması;<br />
b) yeraltı teхniki qurğuların, su kəmərləri və kanalizasiya borularının, kommunikasiyaların qəsdən və ya<br />
ehtiyatsızlıq üzündən sıradan çıхarılması, onların açılması, zədələnməsi və ya digər formada onlara təsir<br />
edilməsi;<br />
c) teхniki su kəmərinin içməli su kəmərinə qoşulması;<br />
ç) suölçən cihazların göstəricilərinin dəyişdirilməsi;<br />
d) suölçən cihazların normal fəaliyyətinə təsir göstərən və onların çıхarılmasını tələb edən işlərin və<br />
fəaliyyətin həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 69. Suların qeyri məqsədlər üçün istifadəsi, israfçılıqla işlədilməsi və çirkləndirilməsi<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada aşağıdakı hallarda müvafiq məsuliyyət<br />
daşıyır:<br />
a) şəхsin təqsiri üzündən su itkisi baş verdikdə, sudan qeyri məqsədlər üçün istifadə olunduqda;<br />
b) şəхsin götürdüyü suyun həcmi icazə veriləndən artıq olduqda;<br />
c) qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən fəaliyyəti nəticəsində içməli su mənbəyi çirkləndirilikdə və ya onun<br />
çirklənmə təhlükəsi yarandıqda;<br />
ç) təqsiri üzündən şəхsin tabeliyində olan su kəmərləri şəbəkəsi sıradan çıхdıqda və nəticədə su kəmərləri<br />
260
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
magistralındakı və ya ona qoşulmuş borulardakı su çirklənməyə məruz qaldıqda və ya çirklənmə təhlükəsi<br />
altında olduqda.<br />
Maddə 70. Su kəmərləri və kanalizasiya sistemlərinə təsir göstərən qurğuların tikintisi<br />
Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin rəsmi (yazılı) icazəsi olmadan aşağıdakılar qadağan edilir:<br />
a) su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin teхniki qurğularının ətrafında müəyyən olunmuş ərazilər<br />
hüdudlarında, həmçinin su kəmərləri və kanalizasiya sistemlərinə aid olan magistrallardan, boru kəmərlərindən<br />
və digər teхniki qurğulardan beş metrdən az olan məsafədə hər hansı torpaq və tikinti işlərini yerinə yetirmək;<br />
b) su kəmərləri və kanalizasiya teхniki qurğularının hər hansı torpaq, daş və digər mühafizə örtüklərini, hasar<br />
və dayaqlarını dağıtmaq və ya çıхarmaq.<br />
Maddə 71. Ağacların və kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkilməsi<br />
1. Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinin tabeliyində olan teхniki qurğuların boru və ya kanalizasiya<br />
kollektorlarının, mərkəzi su kəmərləri və kanalizasiya magistrallarının hər iki tərəfində beş metrə qədər<br />
məsafədə ağacların, kolların və kənd təsərrüfatı bitkilərinin (bundan sonra - əkmələr) əkilməsi qadağan olunur.<br />
2. Əkmələr su kəməri magistralına, kanalizasiya kollektoruna və ya digər teхniki qurğuya yaхınlaşmağa<br />
mane olduqda və ya onların zədələnməsinə səbəb olduqda su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi əkmələr olan<br />
torpaq sahəsinin mülkiyyətçisinə (istifadəçisinə, icarəçisinə) aşağıdakı tələbləri irəli sürə bilər:<br />
a) əkmələrin çıхarılması;<br />
b) qurğuların zədələnməsi ilə əlaqədar zərərin ödənilməsi;<br />
c) tələbdə göstərilən müddətdə zədələnmiş obyektin öz hesabına bərpası.<br />
3. Torpaq mülkiyyətçisi (istifadəçisi, icarəçisi) tələbdə göstərilənləri yerinə yetirmədikdə, su təchizatı və<br />
kanalizasiya müəssisəsi onun hesabına zəruri işləri görmək hüququna malikdir.<br />
Maddə 72. Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Bu Qanunun tələblərinin pozulmasında təqsirkar olan şəхslər yol verdikləri pozuntu nəticəsində su təchizatı<br />
və kanalizasiya müəssisəsinə vurulmuş maddi ziyanı ödəyir, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda və<br />
qaydada digər məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Su təchizatı və kanalizasiya müəssisələri bu Qanunun tələblərini pozduqlarına görə qanunvericiliyə uyğun<br />
olaraq məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Bakı şəhəri, 28 oktyabr 1999-cu il<br />
№ 723-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
261
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Texniki təhlükəsizlik haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun təhlükə potensiallı obyektlərin təhlükəsiz istismarının hüquqi, iqtisadi və sosial əsaslarını<br />
müəyyənləşdirir, həmin obyektləri istismar edən hüquqi və fiziki şəxslərin bu obyektlərdə baş verə biləcək<br />
qəzaların qarşısını almağa və baş vermiş qəzaların nəticələrini aradan qaldırmağa yönələn fəaliyyətini<br />
tənzimləyir.<br />
Bu Qanunun müddəaları təşkilati-hüquqi və mülkiyyət formalarından asılı olmayaraq, Azərbaycan<br />
Respublikası ərazisində təhlükə potensiallı obyektlərin istismarı ilə məşğul olan bütün hüquqi və fiziki şəxslərə<br />
şamil edilir.<br />
M a d d ə 1 . Əsas anlayışlar<br />
Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
obyektlərin texniki təhlükəsizliyi (bundan sonra - texniki təhlükəsizlik) - vətəndaşların və cəmiyyətin<br />
vacib həyatı maraqlarının təhlükə potensiallı obyektlərdə baş verə biləcək qəzalardan<br />
müdafiəsinin vəziyyəti;<br />
texniki nəzarət - istehsal obyektlərində işlərin aparılması qaydasını müəyyənləşdirən texniki-normativ<br />
sənədlərin və təhlükə potensiallı obyektlərdə fəaliyyət üçün verilmiş xüsusi razılığın<br />
tələblərinə əməl olunmasına nəzarət;<br />
qəza - təhlükə potensiallı obyektlərdə istifadə olunan tikililərin və ya texniki qurğuların uçulması, nəzarət<br />
edilə bilməyən partlayış və ya təhlükəli maddələrin ətraf mühitə yayılması;<br />
hadisə - təhlükə potensiallı obyektlərdə tətbiq olunan texniki qurğuların dayanması yaxud nasazlığı,<br />
texnoloji rejim prosesindən kənara çıxma, eləcə də istehsal obyektində işlərin aparılması<br />
qaydalarını müəyyənləşdirən normativ texniki sənədlərin tələblərinin pozulması;<br />
təhlükəsizlik texnikası - avtomatik nəzarət və tənzimləyici cihazlar, qoruyucu qurğular, müşahidə,<br />
xəbərvermə, rabitə vəsaitləri və təhlükəsizliyi təmin edən digər texniki tədbirlər<br />
kompleksi;<br />
uyğunluq sertifikatı - avadanlığın, maşın və mexanizmlərin, dövlət standartına və yaxud digər texniki<br />
normativ sənədlərin təhlükəsizlik tələblərinə uyğun gəlməsini müəyyən edən rəsmi<br />
şəhadətnamə.<br />
M a d d ə 2 . Təhlükə potensiallı obyektlər<br />
1. Əhali və ətraf mühit üçün təhlükə yaradan (Əlavə 1-də göstərilən) partlayış-yanğın, radioaktiv və<br />
ionlaşdırıcı şüa mənbələrinin, zəhərləyici maddələrin əldə olunması, hazırlanması, emalı, daşınması, istifadə<br />
edilməsi və ləğvi ilə məşğul olan istehsal, təchizat, nəqliyyat və sosial təyinatlı obyektlər təhlükə potensiallı<br />
obyektlər hesab edilir.<br />
2. Təhlükə potensiallı obyektlərin siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
3. Təhlükə potensiallı obyektlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada<br />
dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçirilir.<br />
4. Fövqəladə vəziyyətin qüvvədə olduğu müddət ərzində onun tətbiq edildiyi ərazidə təhlükə potensiallı<br />
obyektlərin fəaliyyəti qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tam və ya qismən dayandırıla bilər. i[1]<br />
M a d d ə 3 . Texniki təhlükəsizlik tələbləri<br />
1. Texniki təhlükəsizlik tələbləri bu Qanunla Azərbaycan Respublikasının digər normativ hüquqi aktları ilə,<br />
habelə texniki-normativ sənədlərlə müəyyənləşdirilən, mövcud qaydada qəbul olunan və texniki təhlükəsizliyi<br />
təmin edən şərtlərdən, qadağalardan, məhdudiyyətlərdən və yerinə yetirilməsi məcburi olan digər tələblərdən<br />
ibarətdir.<br />
2. Texniki təhlükəsizlik tələbləri dövlət standartlarına, əməyin mühafizəsi qaydalarına, habelə ekoloji və<br />
yanğın təhlükəsizliyi, ətraf mühafizəsi, sənaye və tikinti, sanitar-epidemioloji, əhalinin və ərazinin fövqəladə<br />
hallardan müdafiəsi normalarına uyğun olmalıdır.<br />
M a d d ə 4 . Texniki təhlükəsizlik haqqında qanunvericilik<br />
262
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1. Texniki təhlükəsizlik haqqında qanunvericilik Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasından, bu<br />
Qanundan və digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
2. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı dövlətlərarası müqavilələrdə texniki təhlükəsizlik<br />
münasibətlərinin tənzimlənməsi barədə müəyyən olunmuş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan<br />
fərqlənərsə, beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
M a d d ə 5 . Texniki təhlükəsizlik sahəsində dövlət tənzimlənməsi<br />
Texniki təhlükəsizlik sahəsində dövlət tənzimlənməsini qanunvericiliyə uyğun olaraq müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
M a d d ə 6 . Texniki təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyət növlərinə xüsusi razılığın verilməsi<br />
Texniki təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyət növlərinə xüsusi razılıq verilməsi qaydası Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq müəyyən edilir.<br />
M a d d ə 7 . Təhlükə potensiallı obyektdə istifadə olunan texniki qurğular və avadanlıqlar<br />
1. Təhlükə potensiallı obyektlərdə istifadə olunan texniki qurğular, maşın və mexanizmlər texniki<br />
təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğu baxımından Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyənləşdirilmiş qaydada sertifikatlaşdırılır. Təhlükə potensiallı obyektlərdə istifadə olunan və<br />
sertifikatlaşdırılmış texniki qurğuların siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq olunur.<br />
2. Təhlükə potensiallı obyektlərdə istifadə olunan texniki qurğuların sertifikatlaşdırılması müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən aparılır.<br />
3. Sertifikatın verilmə qaydaları qanunvericiliyə uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyənləşdirilir.<br />
4. Təhlükə potensiallı obyektlərdə avadanlıq və texniki qurğulardan istifadənin ümumi qaydaları və şərtləri<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyənləşdirilir.<br />
5. Təhlükə potensiallı obyektlərdə istifadə olunan avadanlıq və texniki qurğular istismar prosesində<br />
müəyyən edilmiş qaydada texniki təhlükəsizlik ekspertizasından keçirilir.<br />
M a d d ə 8 . Təhlükə potensiallı obyektlərin layihələşdirilməsinə, tikintisinə və istismara qəbul<br />
edilməsinə texniki təhlükəsizlik tələbləri<br />
1. Təhlükə potensiallı obyektin tikintisinə, genişləndirilməsinə, yenidən qurulmasına, texniki cəhətdən<br />
yeniləşdirilməsinə, konservasiyasına və ləğv edilməsinə başlanması barədə qərarın qəbul edilməsinin məcburi<br />
şərtlərindən bir layihə sənədləri barədə texniki təhlükəsizlik üzrə müsbət ekspertiza rəyinin olmasıdır.<br />
2. Təhlükə potensiallı obyektin tikintisi, genişləndirilməsi, yenidən qurulması, texniki cəhətdən<br />
yeniləşdirilməsi, konservasiyası və ləğv edilməsi prosesində layihə sənədlərindən kənara çıxma hallarına yol<br />
verilmir. Layihə sənədlərinə edilən dəyişikliklər müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılır.<br />
3. Təhlükə potensiallı obyektin tikintisi, genişləndirilməsi, yenidən qurulması, texniki cəhətdən<br />
yeniləşdirilməsi, konservasiyası və ləğv edilməsi prosesində layihə sənədlərini işləyib hazırlayan təşkilatlar<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müəlliflik nəzarətini həyata keçirirlər.<br />
4. Təhlükə potensiallı obyektlərin istismara qəbulu Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
müəyyənləşdirilmiş qaydada aparılır.<br />
Təhlükə potensiallı obyektlərin istismara qəbulu zamanı obyektin layihə sənədlərinə uyğunluğu, hüquqi və<br />
fiziki şəxslərin təhlükə potensiallı obyektlərin istismarına, habelə qəzaların lokallaşdırılmasına və nəticələrinin<br />
ləğv edilməsinə hazırlıqlarının vəziyyəti yoxlanılır.<br />
M a d d ə 9 . Təhlükə potensiallı obyektin istismarına dair texniki təhlükəsizlik tələbləri<br />
Təhlükə potensiallı istismar edən hüquqi və fiziki şəxslər:<br />
bu Qanunun, digər qanunların və normativ hüquqi aktların, eləcə də texniki normativ sənədlərin tələblərinə<br />
əməl etməlidir;<br />
təhlükə potensiallı obyektlərdə işçi heyətlərini komplektləşdirərkən onların texniki təhlükəsizlik və<br />
ixtisaslaşma tələblərinə, habelə qanunla müəyyənləşdirilmiş digər tələblərə uyğunluğunu və tibbi cəhətdən<br />
yararlığını təmin etməlidir;<br />
263
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
təhlükə potensiallı obyektdə normativ hüquqi aktlara və işlərin aparılması qaydalarını müəyyənləşdirən<br />
normativ texniki sənədlərə malik olmalıdır;<br />
binaların texniki təhlükəsizlik ekspertizasından keçirilməsini təmin etmək, eləcə də təhlükə potensiallı<br />
obyektdə istifadə olunan tikili, avadanlıq və texniki qurğuların diaqnostikasını, sınağını və ümumi yoxlanmasını<br />
keçirməlidir;<br />
təhlükə potensiallı obyektlərin mühafizəsini təşkil etməli və təhlükəli maddələrin saxlanmasına dair texniki<br />
təhlükəsizlik tələblərinə riayət etməlidir;<br />
texniki təhlükəsizlik bəyannaməsi hazırlamaq, təhlükə potensiallı obyektlərin istismarı zamanı dəyişmiş<br />
zərərə görə məsuliyyətin məcburi sığortalanması barədə müqavilə bağlamalıdır;<br />
təhlükə potensiallı obyektin istismarına dair xüsusi razılığa malik olmalıdır;<br />
partlayıcı və radioaktiv maddələrin, partladıcı materialların və ionlaşdırıcı şüa mənbələrinin uçotunun<br />
aparılmasını, onların texniki normativ sənədlərin tələblərinə uyğun qaydada saxlanmasını, işlədilməsini və<br />
təhlükəsiz istifadə olunmasını təmin etməlidir;<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının təlimat, sərəncam və göstərişlərinə əməl etməlidir.<br />
M a d d ə 1 0 . Təhlükə potensiallı obyektdə işləyənlərin vəzifələri<br />
Təhlükə potensiallı obyektdə işləyənlərin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
təhlükə potensiallı obyektlərdə işlərin aparılması, habelə qəza və hadisə şəraitində fəaliyyət qaydalarını<br />
müəyyənləşdirən, texniki-normativ sənədlərin tələblərinə əməl etmək;<br />
ildə bir dəfədən az olmamaq şərti ilə, tibbi müayinədən və attestasiyadan keçmək;<br />
təhlükə potensiallı obyektdə baş verən qəza və hadisə zamanı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada işi dayandırmaq, qəza və ya hadisə barədə dərhal rəhbərliyə, yaxud digər<br />
vəzifəli şəxsə məlumat vermək.<br />
M a d d ə 1 1 . Hüquqi və fiziki şəxslərin qəzaların lokallaşdırılması və nəticələrinin ləğv edilməsinə<br />
yönəlmiş fəaliyyətinə tələblər<br />
Təhlükə potensiallı obyektləri istismar edən hüquqi və fiziki şəxslər obyektlərdə baş verə biləcək qəzaların<br />
qarşısını almaq və baş vermiş qəzaların nəticələrini aradan qaldırmaq məqsədi ilə:<br />
sistemli tədbirlər hazırlayır və həyata keçirir;<br />
işçi heyətinin qəza və hadisələrə hazırlığını vaxtaşırı təkmilləşdirir, onları attestasiyadan keçirir;<br />
baş verə biləcək qəzaları qabaqcadan müəyyənləşdirmək və qarşısını almaq məqsədi ilə sistemli nəzarət<br />
təşkil edir;<br />
qəza və hadisə baş verdikdə istismarı dərhal dayandırır;<br />
peşəkar qəza-xilasetmə xidmətləri, yaxud peşəkar qəza-xilasetmə hissələri ilə müqavilələr bağlayır;<br />
qəzaların lokallaşdırılması və nəticələrinin ləğv edilməsi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq maliyyə vəsaitinin və maddi-texniki vasitələrin ehtiyatını yaradır;<br />
bu Qanundan, Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarından, habelə qəza şəraitində<br />
fəaliyyət qaydalarını müəyyənləşdirən texniki-normativ sənədlərdən irəli gələn digər vəzifələri yerinə yetirir.<br />
M a d d ə 1 2 . Texniki təhlükəsizlik tələblərinə riayət olunmasına daxili nəzarət<br />
1. Təhlükə potensiallı obyekti istismar edən hüquqi və fiziki şəxslər texniki təhlükəsizlik tələblərinə riayət<br />
olunmasına nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi tələblərə uyğun təşkil etməli və həyata<br />
keçirməlidir.<br />
2. Texniki təhlükəsizlik tələblərinə riayət olunmasına istehsal nəzarətinin təşkili və onun həyata keçirilməsi<br />
səlahiyyəti verilmiş işçilər barəsində məlumat müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilməlidir.<br />
M a d d ə 1 3 . Qəza səbəblərinin texniki təhqiqatı<br />
1. Təhlükə potensiallı obyektdə baş vermiş hər bir qəza faktı üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təşkil<br />
etdiyi xüsusi komissiya tərəfindən texniki təhqiqat aparılır.<br />
2. Xüsusi komissiya təhlükə potensiallı obyektin yerləşdiyi yerli özünüidarəetmə orqanlarının, obyektin<br />
istismarını həyata keçirən hüquqi və fiziki şəxslərin, habelə layihə, elmi-tədqiqat institutlarının, tikintiquraşdırma,<br />
ekspertiza, texniki təhlükəsizlik, sığorta və təşkilatların nümayəndələrini təhqiqat işinə cəlb edə<br />
bilər.<br />
264
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
3. Təhlükə potensiallı obyekti istismar edən hüquqi və fiziki şəxslər qəza səbəblərinin texniki təhqiqatı üzrə<br />
komissiyaya öz səlahiyyətlərini həyata keçirmək üçün müvafiq məlumat və texniki-quraşdırma, ekspertiza,<br />
texniki təhlükəsizlik, sığorta və sair sənədləri təqdim etməlidir.<br />
4. Qəza səbəblərinin texniki təhqiqatının nəticələri barədə akt tərtib edilir. Həmin aktda qəzanın səbəbləri və<br />
şəraiti, dəyən ziyanın həcmi, texniki təhlükəsizlik tələblərinin pozulması halları, həmçinin qəza nəticələrinin<br />
lokallaşdırılması və ləğv edilməsi üzrə görülmüş tədbirlər göstərilir.<br />
5. Qəzanın səbəbləri üzrə texniki təhqiqat xərcləri qəza baş vermiş obyekti istismar edən hüquqi və ya fiziki<br />
şəxs tərəfindən maliyyələşdirilir.<br />
M a d d ə 1 4 . Texniki təhlükəsizlik ekspertizası<br />
1. Texniki təhlükəsizlik ekspertizası aşağıdakılara şamil olunur:<br />
təhlükə potensiallı obyektin tikintisi, genişləndirilməsi, yenidən qurulması, texniki cəhətdən yeniləşməsi,<br />
konservasiyası və ləğvinə dair layihə sənədlərinə;<br />
təhlükə potensiallı obyektdə istifadə olunan avadanlıq və texniki qurğulara;<br />
təhlükə potensiallı obyektdəki bina və tikililərə;<br />
texniki təhlükəsizlik bəyannaməsi və təhlükə potensiallı obyektin istismarı ilə bağlı olan digər sənədlərə.<br />
2. Texniki təhlükəsizlik ekspertizası obyekti istismar edən hüquqi və ya fiziki şəxsin hesabına bu<br />
ekspertizanı aparmağa xüsusi razılığı olan təşkilat tərəfindən həyata keçirilir.<br />
3. Texniki təhlükəsizlik ekspertizasını həyata keçirən təşkilat ekspertizanın nəticəsi barədə rəy verir.<br />
4. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilmiş rəy həmin orqan tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada<br />
nəzərdən keçirilir və təsdiq edilir.<br />
5. Texniki təhlükəsizlik ekspertizası, digər ekspertizaların həyata keçirilməsi ilə eyni vaxtda həyata keçirilə<br />
bilər.<br />
6. Texniki təhlükəsizlik ekspertizasının keçirilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
təsdiq edilir.<br />
M a d d ə 1 5 . Texniki təhlükəsizlik bəyannaməsi<br />
1. Texniki təhlükəsizlik bəyannaməsində:<br />
qəza və onunla bağlı təhlükənin hər tərəfli qiymətləndirilməsi;<br />
qəzanın baş verməməsi üçün görülən tədbirlərin kifayətləndirici olub-olmaması barədə təhlil;<br />
hüquqi şəxslərin təhlükə potensiallı obyektlərin istismarına, habelə qəzanın lokallaşdırılması və nəticələrinin<br />
ləğv edilməsinə hazırlığının təmin edilməsi;<br />
qəzanın nəticələrini və dəymiş ziyanın miqyasını azaltmağa yönəldilmiş tədbirlərin işlənib hazırlanması öz<br />
əksini tapır.<br />
Texniki təhlükəsizlik bəyannaməsində göstərilən məlumatların siyahısı və onların tərtib olunma qaydaları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən hazırlanır.<br />
2. Təhlükə potensiallı obyektlərə bu Qanuna Əlavə 2-də göstərilən miqdarda maddələr və ionlaşdırıcı şüa<br />
mənbələrinin alınması, istifadə olunması, emalı, saxlanması, nəqli, ləğvi üzrə hər biri ayrıca olmaqla texniki<br />
təhlükəsizlik bəyannaməsinin işlənib hazırlanması məcburidir.<br />
3. Təhlükə potensiallı obyekti istismar edən hüquqi və fiziki şəxslər müvafiq icra hakimiyyəti orqana texniki<br />
təhlükəsizliyin vəziyyəti barədə bəyannamə təqdim etməlidirlər.<br />
4. Texniki təhlükəsizlik bəyannaməsi təhlükə potensiallı obyektlərin tikintisi, genişləndirilməsi, yenidən<br />
qurulması, texniki cəhətdən yeniləşdirilməsi, konservasiyası və ləğvinə dair layihə sənədləri əsasında hazırlanır<br />
və obyekti istismar edən hüquqi və ya fiziki şəxs tərəfindən təsdiq olunur.<br />
Təhlükə potensiallı obyekti istismar edən hüquqi və ya fiziki şəxs bəyannamədə göstərilən məlumatların<br />
tam və dəqiq olmasına görə qanunvericiliyə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyır.<br />
5. Hüquqi və ya fiziki şəxs təhlükə potensiallı obyektin istismarı ilə bağlı xüsusi razılıq almaq üçün<br />
müraciət etdikdə yaxud bəyannamədə göstərilən məlumatlar və ya texniki təhlükəsizliyə dair tələblər dəyişdikdə<br />
texniki təhlükəsizlik bəyannaməsi dəqiqləşdirilir və ya yenidən işlənib hazırlanır.<br />
6. Texniki təhlükəsizlik bəyannaməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyənləşdirilmiş<br />
qaydada müvafiq dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarına təqdim edilir.<br />
7. Texniki təhlükəsizlik bəyannaməsi qanunvericiliyə uyğun olaraq texniki təhlükəsizlik ekspertizasından<br />
keçməlidir.<br />
265
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
M a d d ə 1 6 . Təhlükə potensiallı obyektlərin istismar edən hüquqi və fiziki şəxslərin<br />
məsuliyyətinin icbari sığortası<br />
Təhlükə potensiallı obyektləri istismar edən hüquqi və ya fiziki şəxslərin həmin obyektlərdə baş verə<br />
biləcək qəza nəticəsində digər şəxslərin həyatına, sağlamlığına, yaxud əmlakına və ətraf mühitə dəyən zərərə<br />
görə məsuliyyəti icbari qaydada sığortalanır. Sığortanın qaydası və şərtləri qanunla müəyyən edilir.<br />
M a d d ə 1 7 . Təhlükə potensiallı obyektlərə dövlət nəzarəti<br />
1. Təhlükə potensiallı obyektlərə dövlət nəzarəti həmin obyektlərin istismarının texniki təhlükəsizlik<br />
tələblərinə uyğunluğunu yoxlamaq məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təşkil olunur və<br />
həyata keçirilir.<br />
2. Dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar müvafiq icra hakimiyyəti orqanının vəzifəli şəxsləri<br />
aşağıdakı səlahiyyətlərə malikdirlər;<br />
təhlükə potensiallı obyektlərə sərbəst daxil olmaq;<br />
təhlükə potensiallı obyektlərin istismarı ilə bağlı sənədlərlə tanış olmaq;<br />
təhlükə potensiallı obyektləri istismar edən hüquqi və fiziki şəxslərə müvafiq fəaliyyət növünün həyata<br />
keçirilməsi üçün verilmiş xüsusi razılıq şərtlərinin yerinə yetirilməsini yoxlamaq;<br />
təhlükə potensiallı obyektlərdə baş verən qəzaların texniki təhqiqatının aparılmasının düzgünlüyünü, habelə<br />
bu təhqiqatlar nəticəsində görülmüş tədbirlərin kifayətləndirici olub-olmamasını araşdırmaq;<br />
yoxlama nəticəsində aşkar olunmuş pozuntuları aradan qaldırmaq üçün hüquqi və fiziki şəxslərə yazılı<br />
sərəncam vermək;<br />
texniki təhlükəsizlik sahəsində, o cümlədən obyektdə bina və tikintilərin, təhlükə potensiallı obyektdə tətbiq<br />
olunan texniki qurğuların texniki təhlükəsizlik ekspertizasının həyata keçirilməsinin zərurəti barədə öz<br />
səlahiyyətləri çərçivəsində göstərişlər vermək;<br />
texniki təhlükəsizlik tələblərinin pozulmasında təqsirkar olan şəxsləri Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada inzibati məsuliyyətə cəlb etmək, həmin şəxslərin cinayət<br />
məsuliyyətinə cəlb edilmələri üçün toplanmış materialları hüquq-mühafizə orqanlarına göndərmək;<br />
təhlükə potensiallı obyektlərin mütəxəssislərinin və vəzifəli şəxslərinin ixtisaslarının təkmilləşdirilməsini<br />
tələb etmək;<br />
hüquqi və fiziki şəxsə verilmiş xüsusi razılıq fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması yaxud dayandırılması, habelə<br />
texniki təhlükəsizlik tələbləri kobud şəkildə pozulduqda xüsusi razılığın fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tədbirlər görmək;<br />
başqa şəxslərin həyatına, sağlamlığına, əmlakına dəyən zərərin ödənilməsi barədə məhkəmədə iddia ilə çıxış<br />
etmək;<br />
bu Qanundan, Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarından irəli gələn səlahiyyətləri yerinə<br />
yetirmək.<br />
M a d d ə 1 8 . Texniki təhlükəsizlik sahəsində mübahisələrin həlli qaydası<br />
Texniki təhlükəsizlik sahəsində mübahisələr Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq<br />
həll olunur.<br />
M a d d ə 1 9 . Texniki təhlükəsizlik sahəsində qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Bu Qanunun pozulmasında təqsirkar olan şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun<br />
olaraq məsuliyyət daşıyırlar;<br />
Bakı şəhəri, 2 noyabr 1999-cu il<br />
№ 733-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
266
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
ƏLAVƏ 1<br />
TƏHLÜKƏ POTENSİALLI İSTEHSAL OBYEKTLƏRİ<br />
Təhlükə potensiallı istehsal obyektləri kateqoriyasına aiddir;<br />
1. Alınan, istifadə edilən, emal olunan, düzəldilən, saxlanılan, nəql olunan, məhv edilən aşağıda göstərilən<br />
təhlükəli maddələr:<br />
1.1. tez alovlanan maddələr - normal təzyiqdə və hava ilə qarışdıqda tez alovlanma qabiliyyəti alan və<br />
normal təzyiqdə qaynama temperaturu 20S və ya aşağı olan qazlar;<br />
1.2. oksidləşən maddələr - yanmaya kömək edən, tez alovlanma yaradan və (və ya) oksidləşmə-bərpaedici<br />
ekzotermik reaksiya nəticəsində, digər maddələrin tez alovlanmasına səbəb olan maddələr;<br />
1.3. tez alışan maddələr - öz-özünə, eləcə də alışdırma mənbəyindən alışan və sonra müstəqil yanan<br />
mayelər, qazlar, tozlar;<br />
1.4. partlayıcı maddələr - xarici təsir nəticəsində istilik ayrılması və qazların əmələ gəlməsi ilə sürətlə özözünə<br />
genişlənən kimyəvi, çevrilməyə malik olan maddələr;<br />
1.5. zəhərləyici maddələr - canlı orqanizmlərə təsiri nəticəsində onların məhvinə gətirib çıxaran və aşağıdakı<br />
xarakteristikaya malik olan maddələr:<br />
orqanizmə (mədəyə) düşərkən hər kiloqrama 15 milliqramdan, hər kiloqrama 200 milliqramadək (daxil<br />
olmaqla) orta ölüm dozası olan;<br />
dəriyə düşərkən hər kiloqrama 50 milliqramdan hər kiloqrama 400 milliqrama qədər (daxil olmaqla) orta<br />
ölüm dozası olan;<br />
havada hər litrə 0,5 milliqramdan hər litrə milliqramadək orta ölüm konsentrasiyası olan;<br />
1.6. yüksək zəhərləyici maddələr-canlı orqanizmlərə təsir edərkən onların məhvinə gətirən və aşağıdakı<br />
xüsusiyyətləri olan maddələr:<br />
orqanizm (mədə) daxilinə qəbul olunarkən hər kiloqrama orta ölüm dozası 15 milliqramdan çox olmayan;<br />
dəriyə təsir edərkən hər kiloqrama orta ölüm dozası 50 milliqramdan çox olmayan;<br />
havada hər litrə olan ölüm konsentrasiyası 0,5 milliqramdan çox olmayan.<br />
1.7. ətraf mühit üçün təhlükəli maddələr - su mühitində aşağıdakı kəskin zəhərləyici göstəriciləri ilə<br />
xarakterizə olunan maddələr:<br />
96 saat ərzində balığa inqalyasiya təsiri edərkən hər litrdə orta ölüm dozası 10 milliqramdan çox olmayan;<br />
48 saat ərzində şirin su mikroorqanizmlərə təsiri zamanı hər litrə orta ölüm dozası 10 milliqramdan çox<br />
olmayan;<br />
72 saat ərzində yosunlara təsir edərkən hər litrə orta inqibirasiya konsentrasiyası 10 milliqramdan çox<br />
olmayan;<br />
2. təzyiq altında 0,07 meqapaskaldan artıq və ya suyun qaynama temperaturu 115 O S rejimdə işləyən<br />
avadanlıqlar;<br />
3. stasionar şəkildə quraşdırılmış və səyyar yükqaldıran mexanizmlər eskalator, kanat yolları, funikulyorlar<br />
və liftlər;<br />
4. qara və əlvan metalların əridilməsi və bunun nəticəsində ərintilərin alınması;<br />
5. dağ-mədən işləri, faydalı qazıntıların zənginləşdirilməsi və yeraltı şəraitdə işlərin aparılması;<br />
6. neftqazçıxarma sənayesi (magistral neft-qaz boru kəmərlərini daxil etməklə) və geoloji kəşfiyyat işləri;<br />
7. təhlükəli yüklərin hava, dəniz, dəmir yolları və avtonəqliyyat vasitələri ilə daşınması;<br />
8. elevatorlu-unüyütmə, qarışıq yem və mineral gübrə sənayesi;<br />
9. neft-kimya, neft emalı və qaz təchizatı sahələri.<br />
267
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
ƏLAVƏ 2<br />
Təhlükə potensiallı istehsal obyektində texniki təhlükəsizlik bəyannaməsinin məcburi işlənib<br />
hazırlanmasına əsas verən təhlükəli maddələrin son həddi<br />
Təhlükəli maddənin adı<br />
Cədvəl 1<br />
Təhlükəli maddənin son<br />
hədd miqdarı (t)<br />
1 2<br />
Ammonyak 500<br />
Ammonium nitrat (tərkibində ammonium nitratdan azot kütləsinin 28%-dən çox<br />
olduğu ammoniy-nitrat və ammonium qarışığı, ammoniy-nitrat konsentratı<br />
kütləsinin 90%-dən çox olduğu ammoniy-nitratın su məhsulu)<br />
Gübrə formasında ammonium-nitrat [(ammonium-nitrat (ammonium-nitrat<br />
əsasında sadə gübrələr , eləcə də tərkibində ammonium-nitratdan azot kütləsinin<br />
28%-dən ço[ olduğu mürəkkəb kübrələr (mürəkkəb gübrələrin tərkibində fosfat<br />
və (və ya) kalium ilə birlikdə ammonium-nitrat var)]<br />
Akrilonitril 200<br />
Xlor 25<br />
Etilen-oksid 50<br />
Tərkibində sian olan hidrogen 20<br />
Tərkibində ftor olan hidrogen 50<br />
Tərkibində sulfid olan hidrogen 50<br />
Kükürd dioksid 250<br />
Kükürd trioksid 75<br />
Alkillər 50<br />
2500<br />
10000<br />
Fosgen 0.75<br />
Metilizosianat 0.15<br />
Təhlükəli maddələrin növləri<br />
Tez alovlanan qazlar 200<br />
Əmtəə-xammal anbarlarında və bazarlarında olan alışan mayelər 50000<br />
Texnoloji prosesdə istifadə edilən və ya magistral boru kəmərləri ilə nəql olunan<br />
alışan maddələr<br />
Zəhərləyici maddələr 200<br />
Yüksək zəhərləyici maddələr 20<br />
Oksidləşən maddələr 200<br />
Partlayıcı maddələr 50<br />
Radioaktiv maddələr və vasitələr 50<br />
Ətraf təbii mühit üçün təhlükə törədən maddələr 200<br />
Cədvəl 2<br />
Təhlükəli maddənin son<br />
hədd miqdarı (t)<br />
Qeyd 1. Cədvəl 1-də göstərilməyən təhlükəli maddələr üçün Cədvəl 2 tətbiq edilir.<br />
Qeyd 2. Əgər təhlükə potensiallı obyektlər arasında məsafə 500 metrdən azdırsa, təhlükəli maddənin cəmi<br />
miqdarı nəzərə alınır.<br />
200<br />
268
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Qeyd 3. Əgər eyni kateqoriyadan olan təhlükəli maddələrin bir neçə növü istifadə olunursa, onda onların<br />
hüdud miqdarı cəmi aşağıdakı kimi təyin olunur:<br />
269
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının «Ətraf mühit ilə bağlı məsələlərdə məlumatın əldə edilməsi,<br />
ictimaiyyətin qərar qəbul edilməsində iştirakı və ədalət məhkəməsinin açıq keçirilməsi haqqında»<br />
BMT-nin Konvensiyasına qoşulması barəsində<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. 1998-ci il iyunun 25-də Danimarkanın Orxus şəhərində imzalanmış «Ətraf mühit ilə bağlı məsələlərdə<br />
məlumatın əldə edilməsi, ictimaiyyətin qərar qəbul edilməsində iştirakı və ədalət məhkəməsinin açıq keçirilməsi<br />
haqqında» BMT-nin Konvensiyasına Azərbaycan Respublikası aşağıdakı qeyd-şərtlə qoşulsun:<br />
«Azərbaycan Respublikası bu Konvensiyanın 16-cı maddəsinin 2-ci bəndinin «b» yarımbəndində göstərilmiş<br />
prosedur qaydalarının tətbiqinə tərəfdardır».<br />
2. Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 9 noyabr 1999-cu il<br />
N 736-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
270
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Yeyinti məhsulları haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin idarə edilməsinin, istehsalının<br />
və bazarının təşkilinin, əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir:<br />
I fəsil<br />
Ümumi müddəalar<br />
M a d d ə 1 . Əsas anlayışlar<br />
Bu Qanunda istifadə edilən anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
yeyinti məhsulları - ərzaq xammalı, qida məhsulları və əlavələri (inqrediyentləri), tamlı mallar qrupuna<br />
daxil edilmiş məhsullar;<br />
qida məhsulları - insan tərəfindən təbii və ya emal edilmiş halda istifadə olunan məhsullar;<br />
yeyinti məhsullarının keyfiyyəti - yeyinti məhsullarının insanların həyatının təhlükəsizliyini və<br />
sağlamlığını təmin edən istehlak xassələrinin məcmusu;<br />
yeyinti məhsullarının təhlükəsizliyi - qida məhsullarının insan həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli<br />
olmamasına zəmanət verən texniki, ekoloji, sanitariya, baytarlıq və fitosanitar standartlara, norma, qayda və<br />
tələblərə uyğunluğu;<br />
qablaşdırma və köməkçi materialları - yeyinti məhsullarının istehsalı, saxlanması, daşınması və satışı<br />
proseslərində istifadə edilən (təmasda olan) təbii və süni materiallar;<br />
yeyinti məhsullarının istehlak dəyərliliyi - insanların qidalılıq, bioloji və fizioloji tələbatını təmin edən,<br />
habelə müvafiq məqsədlər üçün nəzərdə tutulan və istifadə edilən yeyinti məhsullarının xüsusiyyətləri;<br />
uşaq qida məhsulları - uşaq orqanizminin fizioloji xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılmış xüsusi qida<br />
məhsulları;<br />
pəhriz qida məhsulları - profilaktiki və müalicəvi məqsədlər üçün istifadə edilən xüsusi qida məhsulları;<br />
əhalinin ərzaq təhlükəsizliyi - ölkə əhalisinin sağlamlığı və fəaliyyəti üçün vacib olan yeyinti məhsullarına<br />
tələbatının təmin edilməsi məqsədi ilə dövlətin həyata keçirdiyi iqtisadi, hüquqi və təşkilati tədbirlər sistemi;<br />
ərzaq xammalı - bitki, heyvan, mikrobioloji və mineral mənşəli məhsullar, habelə qida məhsullarının<br />
istehsalında istifadə edilən sular.<br />
M a d d ə 2 . Yeyinti məhsulları haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Yeyinti məhsulları haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan, bu Qanunla<br />
əlaqədar qəbul edilmiş normativ hüquqi aktlardan, habelə Azərbaycan Respublikasının digər<br />
qanunvericiliyindən ibarətdir.<br />
Ərzaq və xammal kimi istifadə edilən kənd təsərrüfatı, balıq və balıq məhsullarının keyfiyyətinin və<br />
təhlükəsizliyinin idarə edilməsi, istehsalının və bazarının təşkili qaydaları bu Qanunla yanaşı Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı dövlətlərarası müqavilələrdə yeyinti məhsullarının<br />
keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin idarə edilməsi, istehsalının və bazarının təşkili barədə müəyyən olunmuş<br />
qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqlənərsə, beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq<br />
olunur.<br />
M a d d ə 3 . Yeyinti məhsulları sahəsində fəaliyyət<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalı, tədarükü, qablaşdırılması, saxlanması, daşınması, alış-satış və idxal-ixrac<br />
əməliyyatları yeyinti məhsulları sahəsində fəaliyyət hesab edilir.<br />
Yeyinti məhsulları sahəsində fəaliyyət Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada həyata keçirilir.<br />
II fəsil<br />
Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin və<br />
təhlükəsizliyinİn idarə edilməsi<br />
M a d d ə 4 . Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi<br />
Yeyinti məhsullarının keyfiyyəti və təhlükəsizliyi aşağıdakı yollarla təmin edilir:<br />
yeyinti məhsullarının keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə dair tələblərin normalaşdırılması və<br />
təkmilləşdirilməsi;<br />
yeyinti məhsullarının sertifikatlaşdırılması;<br />
271
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yeyinti məhsullarının dövlət gigiyena qeydiyyatı;<br />
yeyinti məhsullarının keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə dövlət nəzarəti.<br />
M a d d ə 5 . Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə dair tələblərin normalaşdırılması<br />
Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində normalaşdırma bu<br />
məhsulların keyfiyyəti və təhlükəsizliyinə dair tələbləri, onların istehsal, daşınma, saxlanma, qablaşdırma,<br />
etiketləşdirmə və satış şərtlərini müəyyən edən texniki, ekoloji, sanitariya, baytarlıq və fitosanitar standartlar,<br />
norma, qayda və tələblər (bundan sonra standartlar və tələblər) vasitəsi ilə həyata keçirilir.<br />
Qida məhsullarında istifadə olunan xammala, onların istehsalı üçün istifadə olunan bütün avadanlıq və<br />
vasitələrə standartlar və tələblər, habelə onların təkmilləşdirilməsi ixtisaslaşdırılmış təşkilatlar tərəfindən<br />
işlənilir və müəyyən edilmiş qaydada təsdiq edilərək dövlət qeydiyyatından keçəndən sonra qüvvəyə minir.<br />
Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində standartların və tələblərin<br />
icra edilməsi yeyinti məhsulları sahəsində fəaliyyət göstərən bütün hüquqi və fiziki şəxslər üçün məcburidir.<br />
M a d d ə 6 . Yeyinti məhsullarının sertifikatlaşdırılması<br />
Yeyinti məhsullarının keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəricilərinin standartlar və tələblərə uyğunluğunu<br />
müəyyən etmək məqsədi ilə yeyinti məhsulları müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən sertifikatlaşdırılır.<br />
Yeyinti məhsullarına verilən sertifikatların forması və verilmə qaydaları aidiyyəti üzrə müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Yeyinti məhsullarına verilən sertifikatların növləri, sertifikatlaşdırma sistemi və qaydaları Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
M a d d ə 7 . Yeyinti məhsullarının dövlət gigiyena qeydiyyatı<br />
Azərbaycan Respublikasında istehsal edilən, respublikaya gətirilən yeyinti məhsullarının tərkibi kimyəvi,<br />
bioloji, toksikoloji və radioloji göstəricilərinə görə ekspertizadan keçirilir və bu məhsullar dövlət reyestrində<br />
gigiyena qeydiyyatına alınır.<br />
Yeyinti məhsullarının dövlət gigiyena qeydiyyatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata<br />
keçirilir.<br />
Dövlət gigiyena qeydiyyatına alınmış yeyinti məhsuluna gigiyenik sertifikat verilir.<br />
Dövlət gigiyena qeydiyyatına alınmamış yeyinti məhsullarının satışı qadağandır.<br />
Müxtəlif ərzaq növlərinin eyni ad altında və ya eyni yeyinti məhsulunun bir neçə ad altında, yaxud<br />
tərkibində narkotik vasitələr və psixotrop maddələr olan yeyinti məhsullarının və bioloji aktiv əlavələrin dövlət<br />
gigiyena qeydiyyatına alınmasına yol verilmir.<br />
Yeyinti məhsullarının dövlət gigiyena qeydiyyatına alınması və dövlət reyestrinin aparılması qaydaları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
M a d d ə 8 . Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə dövlət nəzarəti<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalı, ticarəti, tədarükü, saxlanması, idxalı, ixracı və daşınması zamanı onun<br />
keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə dövlət nəzarəti funksiyalarını öz səlahiyyətləri daxilində müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları həyata keçirirlər.<br />
Bələdiyyələr, istehlakçılar, onların ictimai birlikləri və qeyri-hökumət təşkilatları ərzaq bazarında yeyinti<br />
məhsullarının keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində standartlara və tələblərə əməl<br />
olunmasına ictimai nəzarət funksiyalarını yalnız onların statusunu müəyyən edən qanunvericilik aktları ilə<br />
verilən səlahiyyətlər daxilində həyata keçirə bilərlər.<br />
Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində standartlar və tələblərə<br />
əməl olunmasına dövlət nəzarəti funksiyalarının həyata keçirilməsində digər orqanların iştirakına yol verilmir.<br />
Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində standartlar və tələblərə<br />
əməl olunmasına dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
III fəsil<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalı<br />
M a d d ə 9 . Yeyinti məhsullarının istehsalının təşkili<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalının təşkili iki mərhələyə bölünür:<br />
yeyinti məhsulları istehsalı obyektlərinin layihələşdirilməsi, razılaşdırılması və inşası;<br />
yeyinti məhsullarının kütləvi istehsala hazırlanması, gigiyenik ekspertizası və dövlət reyestrində qeydiyyatı.<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalı müvafiq texnologiyalara, qüvvədə olan standartlar və tələblərə uyğun olaraq<br />
həyata keçirilir.<br />
272
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalında istifadə edilən bitki və heyvan mənşəli xammalın və qida əlavələrinin<br />
tərkibində zəhərli kimyəvi və dərman maddələrinin, bioloji, mikrobioloji və digər preparatların yol verilən<br />
norma hədləri müvafiq normativ sənədlərlə müəyyən olunur.<br />
Yüksək keyfiyyətli (markalı) brendilərin (konyakların) istehsalı prosesində kükürd anhidridindən istifadə<br />
edilməsinə yol verilmir.<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalında tərkibində narkotik vasitələr və psixotrop maddələr olan kimyəvi, bioloji<br />
və digər preparatların istifadəsi qadağandır.<br />
Pəhriz və uşaq qida məhsullarının istehsalında zəhərli kimyəvi və dərman maddələrinin, bioloji,<br />
mikrobioloji və digər preparatların istifadəsinə yol verilmir.<br />
Yeni ərzaq növləri istehsalata hazırlanarkən onların tərkibi, keyfiyyət göstəriciləri, insan orqanizmi üçün<br />
təhlükəsizliyi və yararlılıq müddəti, müvafiq standartlara və tələblərə uyğunluğu müəyyən olunur, bu<br />
göstəricilər məhsulun normativ sənədlərinə daxil edilir və müvafiq qaydada dövlət reyestrində qeydiyyata alınır.<br />
M a d d ə 1 0 . Yeyinti məhsulları istehsalının stimullaşdırılması<br />
Əhalinin yeyinti məhsullarına olan tələbatının və ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədi ilə<br />
Azərbaycan Respublikasında yeyinti məhsullarının istehsalı sahəsində məqsədli investisiya, qiymət, kredit<br />
siyasəti həyata keçirilir.<br />
Dövlət ərzaq ehtiyatlarının formalaşmasında, müdafiə, təhlükəsizlik, hüquq-mühafizə, digər dövlət<br />
orqanlarının və bələdiyyələrin qapalı təşkilatlarının yeyinti məhsulları ilə təchizatında yerli istehsalçılara<br />
üstünlük verilir.<br />
Pəhriz və uşaq qida məhsullarının istehsalı və çeşidinin artırılması dövlət tərəfindən məqsədli proqramlar<br />
əsasında stimullaşdırılır.<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalı məqsədi ilə idxal edilən xammala və qida əlavələrinə gömrük rüsumlarının<br />
ödənilməsində güzəştlər tətbiq edilir.<br />
M a d d ə 1 1 . Yeyinti məhsullarının qablaşdırılması və etiketləşdirilməsi<br />
Yeyinti məhsullarının qablaşdırılması və etiketləşdirilməsi onların keyfiyyətinin və qidalılıq dəyərinin<br />
yararlılıq müddətində təhlükəsiz saxlanmasını və istifadəsini təmin etməlidir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının icazəsi olmadan, yeyinti məhsuluna "müalicəvi", "pəhriz", "ekoloji<br />
təmiz" və onlara bərabər tutulan adların verilməsinə və reklam xarakterli digər məlumatların etiketdə<br />
yerləşdirilməsinə yol verilmir.<br />
Yeyinti məhsullarının istehsalçıları istehsal etdikləri məhsulları Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə müvafiq normativ sənədlərə və ticarət qaydalarına uyğun olaraq qablaşdırmalı və<br />
etiketləşdirməlidirlər. Qanunvericilikdə digər hal nəzərdə tutulmamışdırsa, etiketdə məhsulun adı, növü və<br />
tərkibi, istifadə sahəsi və qaydaları, istehsal tarixi və yararlılıq müddəti, saxlanma şərtləri, istehsalçının adı,<br />
ünvanı və normativ sənədlərdə tələb olunan digər məlumatlar olmalıdır. Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı və ərzaq<br />
məhsullarının markalanması qaydası müvafiq qanunvericiliklə tənzimlənir.<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal edilən, habelə ixrac edilən malların üzərindəki etiketlər və<br />
digər yazılar müvafiq xarici dillərlə yanaşı, dövlət dilində də olmalıdır. Azərbaycan Respublikasına idxal edilən<br />
yeyinti məhsullarının üzərindəki etiketlər və adlar, onlardan istifadə qaydaları barədə izahat vərəqələri başqa<br />
dillərlə yanaşı, Azərbaycan dilinə tərcüməsi ilə müşayiət olunmalıdır.<br />
Kimyəvi və bioloji preparatlarla işlənmiş kənd təsərrüfatı məhsullarının taraları üzərində müvafiq<br />
xəbərdarlıq yazıları və nişanları olmalıdır.<br />
Müvafiq qaydada qablaşdırılmış və etiketləşdirilmiş yeyinti məhsullarına əmtəə nişanları və ştrixli kodlar<br />
vurula bilər.<br />
Əmtəə nişanlarının və ştrixli kodların istifadəsi qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq dövlət<br />
standartları ilə müəyyən olunur.<br />
M a d d ə 1 2 . Yeyinti məhsullarının saxlanması və daşınması<br />
Yeyinti məhsullarının saxlanması və daşınması müvafiq normativ sənədlərə uyğun olaraq standartlar və<br />
tələblərə əməl edilməklə həyata keçirilir.<br />
IV fəsil<br />
Yeyinti məhsullarının ticarət dövriyyəsinə<br />
daxil edilməsi<br />
M a d d ə 1 3 . Yeyinti məhsullarının satışı<br />
Azərbaycan Respublikasında keyfiyyəti və təhlükəsizliyi standartlara və tələblərə cavab verən, dövlət<br />
gigiyena qeydiyyatına alınmış, mənşəyi və keyfiyyəti barədə sənədləri olan yeyinti məhsulları satışa çıxarıla<br />
bilər.<br />
273
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Yeyinti məhsullarının topdan və pərakəndə satışı bu məqsədlər üçün müvafiq qaydada ayrılmış, standartlara<br />
və tələblərə uyğun olaraq hazırlanmış xüsusi yerlərdə həyata keçirilir.<br />
Yeyinti məhsullarının müvafiq qaydada ayrılmış, standartlara və tələblərə cavab verməyən yerlərdə satışına,<br />
habelə fiziki şəxslərin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş icazə və sağlamlıq sənədləri olmadan yeyinti<br />
məhsulları sahəsində fəaliyyətinə yol verilmir.<br />
Qablaşdırma və bükmə materiallarının uyğunluq və gigiyenik sertifikatları olduqda onlardan istifadə<br />
edilməsinə icazə verilir.<br />
Yeyinti məhsullarının satışı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş ticarət qaydalarına<br />
uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
M a d d ə 1 4 . Yeyinti məhsullarının idxal və ixracı<br />
Yeyinti məhsullarının idxalı zamanı Azərbaycan Respublikasında qüvvədə olan milli sertifikatlaşdırma<br />
sisteminin tələbləri və qaydaları tətbiq edilir.<br />
Xarici dövlətlərdən Azərbaycan Respublikasına dövlət gigiyena qeydiyyatına alınmış, müəyyən edilmiş<br />
qaydada verilmiş və ya tanınmış uyğunluq sertifikatları olan yeyinti məhsulları idxal edilə bilər. Azərbaycan<br />
Respublikasında qüvvədə olan normativ sənədlərə əsasən verilmiş müvafiq sertifikatları olmayan yeyinti<br />
məhsullarının Azərbaycan gömrük ərazisinə daxil edilməsinə yol verilmir. Onlar yalnız qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş qaydada sərgilərdə nümayiş, tədqiqat və sınaq məqsədi ilə ölkə ərazisinə daxil ola bilər.<br />
Yeyinti məhsullarının idxalı barədə alıcı və satıcı arasında bağlanmış müqaviləyə (kontrakta) məhsulun<br />
keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəriciləri daxil edilməlidir.<br />
İdxal edilmiş yeyinti məhsulunun müqavilədə və müşayiətedici sənədlərdə göstərilən keyfiyyət və<br />
təhlükəsizlik göstəricilərinə uyğunluğu həmin məhsulun satışa çıxarılmasının mütləq şərtlərindən biridir.<br />
M a d d ə 1 5 . Ərzaq bazarında rəqabət<br />
Ərzaq bazarında rəqabət sahibkarlıq fəaliyyətinin ədalətli üsullarla aparılmasına hüquqi zəmin yaratmalı,<br />
yeyinti məhsulları istehsalçılarının, satıcılarının, digər bazar subyektlərinin fəaliyyətinə, nüfuzuna və<br />
mənafeyinə xələl gətirməməlidir.<br />
Ərzaq bazarında aşağıdakı hərəkətlər haqsız rəqabət hesab olunur:<br />
rəqibin təsərrüfat fəaliyyətinin təqlidi və nüfuzdan salınması;<br />
rəqibin təsərrüfat fəaliyyətinə müdaxilə;<br />
haqsız sahibkarlıq fəaliyyəti;<br />
istehlakçıların çaşdırılması;<br />
bu və ya digər təsərrüfat subyektinə süni surətdə əlverişli mühit yaradılması, o cümlədən əlverişli sazişlərin,<br />
kreditlərin verilməsi;<br />
müəyyən sifarişlər əldə olunmasında fərdi güzəştlər edilməsi və ya onların verilməsinin ümumi şərtinin süni<br />
surətdə yaxşılaşdırılması;<br />
bazar münasibətlərində ədalətsiz üsullarla üstünlük əldə etməyə yönəlmiş digər fəaliyyət növləri.<br />
Ərzaq bazarında haqsız rəqabət fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada məsuliyyətə səbəb olur.<br />
Ərzaq bazarında rəqabət Azərbaycan Respublikasının haqsız rəqabət və antiinhisar fəaliyyəti haqqında<br />
qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
M a d d ə 1 6 . İstifadəyə yararsız yeyinti məhsullarının götürülməsi, zərərsizləşdirilməsi və ya məhv<br />
edilməsi<br />
Standartlara və tələblərə cavab verməyən, yararlılıq müddəti qurtarmış yeyinti məhsulları Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada götürülür, zərərsizləşdirilir və ya məhv edilir.<br />
İstifadəyə yararsız yeyinti məhsullarının götürülməsi, zərərsizləşdirilməsi və ya məhv edilməsi barədə qərar<br />
bu sahədə dövlət nəzarəti funksiyalarını həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən qəbul<br />
edilir.<br />
İstifadəyə yararsız yeyinti məhsulunun götürülməsi, zərərsizləşdirilməsi və ya məhv edilməsi barədə qərar<br />
məhsulun müvafiq müayinəsi və ekspertizasından sonra verilə bilər.<br />
İstifadəyə yararsız yeyinti məhsullarının zərərsizləşdirilməsi, təkrar emala yönəldilməsi və ya heyvanlara<br />
yemlənməsi müvafiq nəzarət orqanlarının razılığı və iştirakı ilə məhsul sahibləri və ya müqavilə ilə onların vəkil<br />
etdiyi hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Zərərsizləşdirilməsi və ya məhv edilməsi, heyvanlara yemlənməsi barədə qərar qəbul edilmiş yeyinti<br />
məhsulları xüsusi uçota alınır və ayrıca saxlanılır. Bu yeyinti məhsullarının saxlanmasına və nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada istifadəsinə məsuliyyəti məhsul sahibi daşıyır.<br />
İstifadəyə yararsız yeyinti məhsullarının götürülməsi, ekspertizası, zərərsizləşdirilməsi və ya məhv edilməsi,<br />
saxlanması və daşınması ilə bağlı çəkilən xərclər, qanunvericilikdə başqa hallar nəzərdə tutulmamışdırsa,<br />
məhsul sahibinin hesabına ödənilir.<br />
274
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
İstifadəyə yararsız yeyinti məhsullarının götürülməsi, zərərsizləşdirilməsi və ya məhv edilməsi qaydaları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
V fəsil<br />
Əhalinin ərzaq təhlükəsizliyi<br />
M a d d ə 1 7 . Əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi<br />
Azərbaycan dövləti beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq xalqın və hər bir vətəndaşın ərzaq<br />
təhlükəsizliyini təmin edir.<br />
Əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
M a d d ə 1 8 . Əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
Əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
yeyinti məhsullarının istehsalının artırılması və ərzaq bazarının tənzimlənməsi sahəsində dövlət siyasətini<br />
həyata keçirmək;<br />
əhalinin ərzaq təhlükəsizliyi barədə məqsədli dövlət proqramları hazırlamaq və icrasını təmin etmək;<br />
yeyinti məhsulları üzrə dövlət ehtiyatları yaratmaq, onların formalaşmasını, saxlanmasını, istifadəsini və<br />
tənzimlənməsini təşkil etmək;<br />
ərzaq və xammal kimi istifadə edilən yeyinti məhsullarının istehsalını, istehlakını və dövriyyəsini özündə<br />
əks etdirən ərzaq balansı hazırlamaq və əhalinin yeyinti məhsulları ilə təminatını proqnozlaşdırmaq;<br />
ərzaq böhranı və fövqəladə hadisələr zamanı əhalinin yeyinti məhsulları ilə təchizatını tənzimləmək, o<br />
cümlədən normativ ərzaq bölgüsü və digər xüsusi təminat rejimləri müəyyən etmək;<br />
ərzaq bazarının tənzimlənməsi və yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi<br />
sahəsində normativ hüquqi aktlar qəbul etmək;<br />
əhalinin yeyinti məhsulları ilə təmin edilməsində dövlət orqanlarının və bələdiyyələrin fəaliyyətini<br />
əlaqələndirmək;<br />
əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
M a d d ə 1 9 . Dövlət ərzaq ehtiyatları<br />
Dövlət ərzaq ehtiyatları əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədi ilə yaradılır.<br />
Dövlət ərzaq ehtiyatları dövlət material ehtiyatlarının tərkib hissəsidir və aşağıdakı məqsədlər üçün istifadə<br />
edilir:<br />
xüsusi dövrlərdə Azərbaycan dövlətinin yeyinti məhsullarına olan ehtiyacını ödəmək;<br />
daxili ərzaq bazarında tələb və təklif arasında uyğunsuzluq yarandıqda iqtisadiyyatın sabitliyini təmin etmək<br />
məqsədi ilə yeyinti sənayesinə, iqtisadiyyatın digər sahələrinə, idarələrinə və təşkilatlarına köməklik göstərmək;<br />
ölkə əhalisinə, xarici dövlətlərə, ictimai və dini təşkilatlara humanitar yardım etmək;<br />
ərzaq böhranı, təbii fəlakət və fövqəladə hadisələr zamanı əhalini yeyinti məhsulları ilə təmin etmək.<br />
Dövlət ərzaq ehtiyatlarının, bir qayda olaraq, başqa məqsədlər üçün istifadəsinə yol verilmir. Müstəsna<br />
hallarda dövlət ərzaq ehtiyatlarının başqa məqsədlər üçün istifadəsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı<br />
ilə həyata keçirilir.<br />
Dövlət ərzaq ehtiyatlarının tədarükü üçün illik büdcə proqnozlarında müvafiq vəsait həcmi nəzərdə tutulur.<br />
Dövlət ərzaq ehtiyatlarına ərzaq tədarükü müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə istehsalçılar arasında<br />
bağlanmış müqavilələr əsasında həyata keçirilir.<br />
Dövlət ərzaq ehtiyatları müvafiq icra hakimiyyəti orqanının sərəncamında olur.<br />
Dövlət ərzaq ehtiyatlarının həcmi, nomenklaturası, formalaşması, saxlanması, istifadəsi və vaxtaşırı<br />
yeniləşdirilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
M a d d ə 2 0 . Ərzaq bazarının dövlət tənzimlənməsi<br />
Əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə bağlı zəruri tədbirlərin hazırlanıb həyata keçirilməsi<br />
məqsədilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən hər il müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi<br />
qaydada ərzaq balansı tərtib olunur.<br />
Ərzaq bazarının dövlət tənzimlənməsi müvafiq qaydada təsdiq edilmiş ərzaq balansları əsasında yalnız<br />
iqtisadi yollarla həyata keçirilir və aşağıdakıları nəzərdə tutur:<br />
yeyinti məhsulları istehsalının stimullaşdırılması, keyfiyyət göstəricilərinin normalaşdırılması və<br />
sertifikatlaşdırılması;<br />
yeyinti məhsulları istehsalının, tədarükünün, satışının, habelə idxal və ixracının uçotu və nizamlanması;<br />
ərzaq bazarında azad rəqabətin inkişaf etdirilməsi, haqsız rəqabətə yol verilməməsi və yerli istehsalçıların<br />
hüquq və mənafelərinin qorunması;<br />
istehsalçıdan istehlakçılara çatdırılana qədər yeyinti məhsullarının keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə nəzarət;<br />
275
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
ərzaq proqramlarının hazırlanmasının və həyata keçirilməsinin xarici sərmayələr də cəlb edilməklə<br />
maliyyələşdirilməsi.<br />
Ərzaq bazarının dövlət tənzimlənməsi müvafiq normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilir.<br />
VI fəsil<br />
Yeyinti məhsulları haqqında qanunvericiliyin pozulmasına<br />
görə məsuliyyət və mübahisələrin həlli<br />
M a d d ə 2 1 . Yeyinti məhsulları haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Yeyinti məhsulları haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsirkar olan hüquqi və fiziki şəxslər aşağıdakı<br />
hallarda Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar:<br />
insanların həyatına, sağlamlığına, əmlakına və ətraf mühitə təhlükə törədə bilən və ya törətmiş yeyinti<br />
məhsullarını qablaşdırma və köməkçi materialları və məmulatları satdıqda, istehsal və idxal etdikdə;<br />
yeyinti məhsullarını sanitariya tələblərinə cavab verməyən yerlərdə satdıqda;<br />
yeyinti məhsullarının keyfiyyəti və təhlükəsizliyi sahəsində standartlar və tələbləri pozduqda;<br />
yeyinti məhsullarının istehsalı və satışı barədə uçot, hesabat və mühasibat sənədlərində, habelə keyfiyyət<br />
göstəricilərində saxtakarlığa yol verdikdə;<br />
rəqibin işgüzar nüfuzu, sahibkarlıq fəaliyyəti, buraxdığı və satdığı məhsulun keyfiyyəti haqqında təhrif<br />
olunmuş məlumatlar yaydıqda, işçilərinin xidməti vəzifələrini yerinə yetirməsinə qanunsuz vasitələrlə təsir<br />
göstərdikdə;<br />
rəqibin işgüzarlıq əlaqələrini pozmaq məqsədi ilə bazar subyektlərinə əsassız müraciətlər etdikdə, təkliflər<br />
verdikdə, əməkdaşlıq əlaqələrinin yaradılmasına maneçilik törətdikdə;<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, dövlət gigiyena qeydiyyatından keçməmiş yeyinti<br />
məhsullarının satışına yol verdikdə;<br />
mənşəyi, keyfiyyəti və təhlükəsizliyi barədə sənədləri, istehsalçısı haqqında dəqiq məlumat olmayan,<br />
yararlılıq müddəti qurtarmış, habelə zərərsizləşdirilməsi və ya məhv edilməsi, təkrar emala yönəldilməsi və<br />
heyvanlara yemləndirilməsi barədə qərar qəbul edilmiş yeyinti məhsullarını satışa çıxartdıqda;<br />
yeyinti məhsullarının keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə dövlət nəzarətini həyata keçirən müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarının yazılı tələblərini və qərarlarını yerinə yetirmədikdə;<br />
yeyinti məhsulları haqqında qanunvericiliyin pozulmasının digər hallarında.<br />
M a d d ə 2 2 . Yeyinti məhsulları haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində vurulan zərərin<br />
ödənilməsi<br />
Hüquqi və fiziki şəxslər yeyinti məhsulları haqqında qanunvericiliyi pozduqda vurduqları zərəri ödəməyə<br />
borcludurlar.<br />
M a d d ə 2 3 . Mübahisələrin həlli<br />
Yeyinti məhsullarının keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, istehsalı, satışı və istifadəsi barədə<br />
mübahisələr Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
Bakı şəhəri, 18 noyabr 1999-cu il<br />
№ 759-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
276
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Elektrik və istilik stansiyaları haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
I fəsil<br />
Ümumi müddəalar<br />
M a d d ə 1 . Qanunun tətbiq sahəsi və məqsədi<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq elektrik və istilik enerjisi istehsal<br />
edən daimi qurğuların (bundan sonra - elektrik stansiyaları) layihələndirilməsi, inşası, istismarı və istifadəsinin<br />
hüquqi əsaslarını müəyyən edir. Qanunla eyni məkanda yerləşən vahid (ayrılmaz) texnoloji əlaqədə olan enerji<br />
istehsal qurğuları toplusuna bir elektrik stansiyası kimi baxılır.<br />
Müstəqil elektrik stansiyası - iqtisadi və təşkilati cəhətdən tam müstəqil olan və vahid dövlət<br />
elektroenergetika sisteminə tabe olmayan hüquqi şəxslərdir.<br />
Bu Qanunun məqsədi:<br />
elektrik stansiyalarında, o cümlədən müstəqil elektrik stansiyalarında elektrik və istilik enerjisinin<br />
istehsalının;<br />
elektrik və istilik enerjisi istehsalının sənaye proseslərilə birgə şəraitdə səmərəliliyinin;<br />
elektrik və istilik enerjisi istehsalçıları, nəqlediciləri və paylaşdırıcıları arasında əməkdaşlığın;<br />
təhlükəsizliyə, əhalinin sağlamlığına və ətraf mühitə mənfi təsirin məhdudlaşdırılmasının hüquqi<br />
təminatından ibarətdir.<br />
M a d d ə 2 . Elektrik və istilik stansiyalarının tikintisi, yenidən qurulması və istismarı üzrə<br />
hüquqlar<br />
Bu Qanunun müddəalarına əsasən hər hansı üçüncü tərəfin (istənilən fiziki və hüquqi şəxsin) hüquqlarını<br />
məhdudlaşdırmadan istənilən fiziki və hüquqi şəxs özünə məxsus olan və ya sahibi tərəfindən bu məqsədlə<br />
istifadə etmək üçün ona verilən daşınmaz əmlakdan istifadə edərək elektrik stansiyası tikmək, onu yenidən<br />
qurmaq və istismar etmək hüququna malikdir.<br />
II fəsil<br />
Kiçik və sənaye tipli elektrik stansiyaları<br />
M a d d ə 3 . Kiçik elektrik stansiyaları<br />
1. Aşağıda müəyyən edilmiş şərtlərə cavab verən və ya aşağıdakı hədlərdə elektrik gücünə malik olan<br />
stansiyalara kiçik elektrik stansiyaları kimi baxılır.<br />
a) elektrik və istilik enerjisi istehsal edən günəş elektrik stansiyaları;<br />
b) gücü 10 kilovatdan 100 kilovata qədər olan, hər hansı üçüncü tərəfin daşınmaz əmlakından müvafiq<br />
norma və standartlara uyğun məsafədə yerləşdirilən, elektrik enerjisi istehsal edən külək elektrik stansiyaları;<br />
c) gücü 50 kilovatdan 10.000 kilovata qədər olan, sabit su axımında yerləşdirilən və istifadə edilən suyun<br />
dərhal yenidən öz məcrasına qaytarılmasını təmin edən su elektrik stansiyaları;<br />
ç) təbii odun istisna olmaqla, təqribən 80 faizi bioloji kütlədən alınan qaz və ya digər yanacaq növü<br />
vasitəsilə elektrik və istilik enerjisi istehsal edən elektrik stansiyaları;<br />
d) ümumi elektrik təchizatında fasilələr yarandığı halda yanacaqla işlədilən eletkrik enerjisi istehsal edən<br />
qəza elektrik stansiyaları. Bu stansiyaların fəaliyyət müddəti ümumi enerji təchizatında yaranan gözlənilməz<br />
fasilələr və təmir üçün tələb olunan zamanla məhdudlaşdırılır.<br />
2. Energetika fəaliyyəti ilə məşğul olmağa xüsusi icazəsi olan şəxslərdən aşağıdakı şərtlər təmin edildiyi<br />
təqdirdə kiçik elektrik stansiyalarının tikintisi və istismarı üçün xüsusi icazə və tender proseduru tələb edilmir:<br />
a) kiçik elektrik stansiyaları və onlarla birləşən tikililər hüquqi və fiziki şəxslər və ya onların birliklərinin<br />
daşınmaz əmlakı və ya onlara istifadəyə verilmiş əmlak üzərində tikilib istismar edilərsə və enerji həmin ərazidə<br />
(əmlakda) istifadə olunursa;<br />
b) elektrik və istilik enerji, bir qayda olaraq, hüquqi və fiziki şəxsin və ya onların birliklərinin daşınmaz<br />
əmlakı və ya onlara istifadəyə verilmiş əmlak üzərində istehsal olunursa və üçüncü tərəf bu enerji ilə 6-cı<br />
maddədə nəzərdə tutulmuş tələblərə müvafiq təmin edilərsə;<br />
c) elektrik stansiyası və onun komponentləri, ötürücü və paylaşdırıcı xətlər, enerji materiallarının<br />
saxlanılması yerləri bu Qanunun müddəalarına müvafiq tikilərsə və istismar edilərsə.<br />
Bərpa olunan enerji mənbələri əsasında işləyən stansiyaların tikintisinə dövlət tərəfindən dotasiya verilə<br />
bilər.<br />
277
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Həmçinin bu stansiyalarda istehsal edilən enerjinin alınmasına heç bir məhdudiyyət olmadan təminat verilir.<br />
Qanunvericiliklə müəyyən edilən hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən kiçik elektrik<br />
stansiyalarının tikintisi qadağan edilə, onların fəaliyyəti yoxlanıla, müvəqqəti dayandırıla və ya fəaliyyətinə<br />
xitam verilə bilər.<br />
M a d d ə 4 . Sənaye tipli elektrik stansiyaları<br />
1. Bu Qanunun 3-cü maddəsində müəyyən edilmiş elektrik stansiyaları istisna olmaqla, qalan bütün elektrik<br />
stansiyalarına sənaye tipli elektrik stansiyaları kimi baxılır. Kiçik elektrik stansiyaları üçün bu Qanunun 3-cü<br />
maddəsinin 2-ci bəndində nəzərdə tutulan şərtlər eyni qaydada sənaye tipli elektrik stansiyalarına da şamil<br />
edilir.<br />
2. Sənaye tipli elektrik stansiyalarının tikintisi və istismarı üzrə fəaliyyətlər yalnız müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının xüsusi icazəsi əsasında həyata keçirilir.<br />
3. Bu Qanunla aşağıdakı hallar elektrik stansiyasının tikintisi kimi qəbul edilir:<br />
a) elektrik stansiyalarının layihədə nəzərdə tutulmuş istehsal gücünün artırılması;<br />
b) elektrik stansiyalarının fəaliyyətini təmin edən enerji daşıyıcılarının layihədə nəzərdə tutulmuş növünün<br />
dəyişdirilməsi;<br />
c) ardıcıl olaraq 2 ildən artıq fəaliyyət göstərməyən elektrik stansiyalarının yenidən fəaliyyətə başlanması.<br />
4. Elektrik və istilik enerjisi istehsalı müəssisəsinin əsas sənaye istehsal fəaliyyətinin tərkib hissəsi olarsa,<br />
bu maddənin 2-ci bəndi tətbiq olunur. Bu halda elektrik və istislik enerjisi istehsalının bu müəssisənin əsas<br />
fəaliyyət növü üçün alınan icazə əhatəsində baxılır. Bu şərt həmçinin:<br />
a) tərkibində fəaliyyət göstərdiyi sənaye müəssisəsinin hüdudlarında elektrik və istilik enerjisinin nəqli və<br />
paylaşdırılmasına;<br />
b) ümumi elektrik və istilik təchizatı şəbəkələri ilə əlaqəsi olmayan və onlara ayrılmış torpaq sahəsindən<br />
10.000 metr məsafədə yerləşən istehlakçılarına enerji verilməsinə aiddir.<br />
M a d d ə 5 . Sənaye tipli elektrik stansiyalarının tikintisinə və istismarına əsaslar<br />
1. Mövcud istehsalçılar və paylayıcılar tərəfindən sifarişçilərə və istehlakçılara elektrik və istilik enerjisi<br />
vermək imkanı məhdudlaşarsa, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı:<br />
tikiləcək elektrik stansiyası sifarişçilərin və istehlakçıların cari və perspektiv tələblərini standartlara uyğun,<br />
keyfiyyətli, lazımi miqdarda, müntəzəm və vaxtında ödənilməsini təmin etdiyi;<br />
elektrik stansiyası tərəfindən təklif olunan enerjinin qiymətləri digər təchizatçıların təklif etdiyi qiymətdən<br />
aşağı olduğu;<br />
elektrik stansiyasının istehsal etdiyi enerjinin qiymətləri yalnız təhlükəsizlik, ətraf mühitin qorunması,<br />
sağlamlıq tədbirləri və digər sosial problemlərin həlli ilə əlaqədar mövcud qiymətlərdən yüksək olduğu təqdirdə<br />
yeni sənaye tipli elektrik stansiyasının tikintisinə xüsusi icazə verir.<br />
2. Sənaye tipli elektrik stansiyasının tikintisinə və istismarına tələb olunan təşkilati, avadanlıq təminatı,<br />
ixtisaslı personal hazırlığı olan şəxslərə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən xüsusi icazə verilir.<br />
3. Elektrik stansiyalarının tikintisi və istismarı üçün xüsusi icazə təsdiq olunmuş qaydalar əsasında müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilir.<br />
M a d d ə 6 . Elektrik stansiyalarında istehsal edilmiş elektrik enerjisinin nəql edilməsi və<br />
paylaşdırılması<br />
1. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada elektrik stansiyasının istismarına icazəsi olan şəxs ötürücü<br />
xətlər onun daşınmaz əmlakında və ya onun istifadəyə verilmiş əmlakda olduğu təqdirdə elektrik enerjisini<br />
sənaye müəssisələrinə və başqa istehlakçılara verə bilər.<br />
2. Elektrik stansiyasının istismarına icazəsi olan şəxs öz qurğularını elektrik enerjisi paylaşdırıcısının<br />
əvvəlcədən yazılı razılığı olmadan onun xətlərinə və nəqletmə qurğularına qoşa bilməz.<br />
3. Elektrik stansiyasında istehsal edilmiş elektrik enerjisinin nəql edilməsi və paylaşdırılmasının texniki və<br />
kommersiya şərtləri açıq şəkildə tərəflər arasında müzakirə edilir və müvafiq qərarlar qəbul edilir.<br />
Bu qərarlar tərəflərin ümumi marağına müvafiq olmalı və aşağıdakıları nəzərdə tutmalıdır:<br />
a) elektrik enerjisi təchizatının kəsilməsinin qarşısını almaq tədbirləri;<br />
b) elektrik enerjisinin nəqli və paylaşdırılması üzrə qarşılıqlı əlaqələrin inkişafı;<br />
c) elektrik enerjisini nəqletmə və paylaşdırma vasitələrinin inkişafı və istismarı;<br />
ç) elektrik enerjisinin idxalı, ixracı və tranziti üçün elektrik verilmiş xətlərinin tikilməsi və yenidən<br />
qurulması.<br />
M a d d ə 7 . Dövlət əhəmiyyəti kəsb edən müstəqil elektrik stansiyaları üçün dövlət təminatı<br />
1. Yeni elektrik stansiyasının tikilməsi və ya köhnə elektrik stansiyasının yenidən qurulması bu Qanunun<br />
müddəalarına müvafiq aparılarsa, o, müstəqil elektrik stansiyası statusuna malikdirsə və ölkə üçün ictimai<br />
maraq (dövlət əhəmiyyəti) kəsb edirsə, yerli və xarici investorları cəlb etmək məqsədi ilə müvafiq icra<br />
278
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
hakimiyyəti orqanı (layihəyə üstünlük statusu verməklə) aşağıda göstərilən üstünlüklərin lazımi səviyyədə və<br />
müddətdə istifadəsinə təminat verir:<br />
a) müstəqil elektrik stansiyasının tikintisi üçün lazım olan bütün əsas istehsal fondlarının (avadanlıqların və<br />
ya onların hissələrinin) idxalının (geriyə ixracının) bütün növ vergi və rüsumlardan azad edilməsi;<br />
b) digər elektrik stansiyaları ilə müqayisədə heç bir ayrı seçkiliyə və məhdudlaşdırmaya yol vermədən,<br />
müstəqil elektrik stansiyasının (ölkədən və ya xaricdən) yanacaqla təmin olunmasına şərait yaradılması;<br />
c) müstəqil elektrik stansiyası, nəqledici və paylaşdırıcı arasında bağlanan müqaviləyə müvafiq olaraq<br />
elektrik enerjisinin istənilən təyinatlı məntəqəyə çatdırılması;<br />
ç) müstəqil elektrik stansiyasının istehsal etdiyi enerjinin heç bir məhdudiyyətə və ayrı-seçkiliyə yol<br />
vermədən enerji bazarına çıxarılması;<br />
d) yerli tələbatı ödəməklə bərabər məhdudiyyət qoymadan və xüsusi icazə tələb etmədən müstəqil elektrik<br />
stansiyasının istehsal etdiyi elektrik enerjisinin bütövlükdə və ya qismən ixrac edilməsi;<br />
e) öz gəlir payının və Azərbaycan Respublikasına gətirilmiş ona məxsus əsas fondların satılmasından əldə<br />
olunan istənilən pul vəsaitinin investor tərəfindən tam istifadəsi, sərbəst dönərli valyutada xaricə köçürülməsi;<br />
ə) qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər üstünlüklərin təminatı.<br />
2. Dövlət həmçinin xarici fiziki və hüquqi şəxs olan investorların mülkiyyəti kimi müstəqil elektrik<br />
stansiyaların tikilməsinə təminat verir. Bu halda müvafiq hakimiyyət orqanları bu maddənin 1-ci bəndində<br />
göstərilən təminatlarla bərabər xarici investorların xərclərini ödəmək məqsədi ilə investorlar qrupunun<br />
yaradılması, dövlət qeydiyyatından keçməsi, xüsusi icazələrin verilməsi, idxal, ixrac və valyuta əməliyyatlarının<br />
təşkili kimi müvafiq təşkilati məsələlərin həllinə;<br />
müstəqil elektrik stansiyasının dövlət enerji sistemində birgə fəaliyyət göstərməsinə;<br />
elektrik enerjisinin satılmasından əldə edilən xarici paylar və daxil olmaqla, vəsaitin istənilən valyuta ilə<br />
ödənilməsinə;<br />
fors-major halları da daxil olmaqla, fövqəladə hadisələr şəraitində uzunmüddətli borcların ödənilməsinə<br />
şərait yaradılması üçün təminat verir.<br />
III fəsil<br />
Elektrik stansiyalarının tikintisinə, yenidən qurulmasına və<br />
istismarına texniki tələblər<br />
M a d d ə 8 . Ümumi tələblər<br />
1. Elektrik stansiyalarının (enerji daşıyıcıları saxlanılan qurğular və daxil olmaqla) bütün qurğuları ümumi,<br />
texniki və hüquqi tələb və şərtlərə müvafiq olaraq təhlükəsiz və qabaqcıl texnologiyaya uyğun<br />
layihələndirilməli, tikilməli, istismar edilməli və saxlanılmalıdır.<br />
2. Elektrik enerjisinin nəqli və paylaşdırılması şəbəkəsinə qoşulmuş elektrik stansiyaları tərəflərin<br />
razılaşdırdıqları texniki tələblərə müvafiq istismar edilir və saxlanılır. Elektrik stansiyasının istismarına icazəsi<br />
olan şəxs elektrik enerjisi verilməsinin təmin edilməməsi nəticəsində vurduğu ziyan üçün məsuliyyət daşıyır.<br />
Elektrik stansiyası tərəfindən razılaşdırılmış şərtlər pozularsa, elektrik enerjisinin nəqli və paylaşdırılması ilə<br />
məşğul olan şəxslər elektrik stansiyasını öz şəbəkələrindən ayıra və ya onun qarşısında müvafiq tələblər qoya<br />
bilərlər.<br />
M a d d ə 9 . Elektrik stansiyaları üçün tullantı hədləri<br />
Elektrik stansiyalarının fəaliyyəti nəticəsində yaranan bütün tullantı növlərinin hədləri beynəlxalq normalara<br />
və standartlara və ya onların əsasında Azərbaycan Respublikasında qəbul edilmiş göstəricilərə müvafiq<br />
olmalıdır və onlar bu Qanun qüvvəyə mindikdən sonra tikilən elektrik stansiyalarına tətbiq edilir. Bu şərtlər bu<br />
Qanun qüvvəyə mindikdən sonra qurulan və ya istehsal gücü artırılan elektrik stansiyalarının yeni hissəsinə da<br />
şamil edilir.<br />
M a d d ə 1 0 . Atmosferi çirkləndirən tullantı hədləri<br />
1. Elektrik stansiyasının istismarına icazəsi olan şəxs elektrik stansiyasının hər istismar saatı üçün orta aylıq<br />
və illik tullantıların ümumi həcmi və uçotunun aparılması üçün nəzarət qaydalarını müəyyən edir.<br />
2. Elektrik stansiyalarının nominal gücündən asılı olaraq onun tullantı hədləri beynəlxalq normalara və<br />
standartlara və ya onların əsasında Azərbaycan Respublikasında qəbul edilmiş göstəricilərə müvafiq olmalıdır.<br />
Tullantılar hər bir elektrik stansiyası üçün müntəzəm olaraq ölçülür.<br />
3. Qaz tullantıları xüsusi borular vasitəsi ilə kənarlaşdırılmalıdır ki, külək onları sərbəst şəkildə apara bilsin.<br />
Bu borular norma və standartlara uyğun olmalıdır.<br />
M a d d ə 1 1 . Səs-küy, qoxu və titrəyişlərin hədləri<br />
Elektrik stansiyasının yerləşdiyi sahənin divarı və ya hasarında:<br />
elektrik stansiyasından gələn səs-küy 40 db-dən yüksək olmamalıdır;<br />
279
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
elektrik stansiyasından heç bir yanıq qoxusu gəlməməlidir;<br />
xüsusi texniki vasitələrdən istifadə etmədən heç bir titrəyiş hiss edilməməlidir.<br />
M a d d ə 1 2 . İstifadə edilmiş su tullantılarının tərkibi və istilik hədləri<br />
Elektrik stansiyalarında istifadə olunmuş su tullantılarının istiliyinin və tərkib elementlərinin hədləri<br />
beynəlxalq normalara və standartlara və ya onların əsasında Azərbaycan Respublikasında qəbul edilmiş<br />
göstəriciləri müvafiq olmalıdır.<br />
M a d d ə 1 3 . Tullantıların azaldılması tədbirləri<br />
Yeni elektrik stansiyalarında tullantıların minimal səviyyədə olmasını təmin etmək məqsədi ilə<br />
tullantılardan digər sənaye sahələrində istifadə edilməsi üçün stansiyalar tələb olunan ən müasir texnologiya<br />
əsasında layihələndirilir, tikilir və istismar edilir.<br />
Elektrik stansiyasının tullantıları qanunvericiliyə müvafiq olaraq stansiyanın sərəncamında olur. Elektrik<br />
stansiyası təhlükəsizliyə, ətraf mühitə və sağlamlığa göstərilə biləcək təsirin qarşısının alınması üçün bütün tələb<br />
olunan tədbirləri görməlidir.<br />
M a d d ə 1 4 . Qəzalar və bədbəxt hadisələr<br />
Təhlükəsizliyə, ətraf mühitə və insanların sağlamlığına zərər vura biləcək və ya artıq zərər vurmaqda olan<br />
qəza və bədbəxt hadisələr zamanı elektrik stansiyasının istismarına icazəsi olan şəxs müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı dərhal xəbərdar edir. Elektrik stansiyasını istismar edən şəxslər qəzaların və bədbəxt hadisələrin<br />
qarşısının alınması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanının buna aidiyyəti olan sərəncamlarının yerinə<br />
yetirilməsi üçün bütün tədbirləri görür.<br />
M a d d ə 1 5 . Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət. Cərimələr<br />
İnşaat və istismar vaxtından asılı olmayaraq, elektrik stansiyasının tikintisi və ya onun istismarı bu Qanunun<br />
tələblərinə uyğun gəlmədikdə və ya ətraf mühitə, əhalinin sağlamlığına və üçüncü şəxslərin əmlakına təhlükə<br />
törətdikdə təqsirkar olan fiziki və hüquqi şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun<br />
məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Bu barədə yazılı şikayət daxil olduqda, onunla əlaqədar qərar qəbul etmək səlahiyyəti müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanına məxsusdur. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı şikayətlə əlaqədar qəbul edilmiş qərarın<br />
nəzərdə tutulmuş müddətdə yerinə yetirilməsini tələb edə bilər.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda müvafiq cərimələr tətbiq etmək<br />
hüququna malikdir.<br />
Enerji istehsalçıları və təchizatçıları istehlakçıların hüquqlarının pozulması hallarına səbəb olan<br />
hərəkətlərinə görə qanunvericiliyə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Bakı şəhəri, 28 dekabr 1999-cu il<br />
№ 784-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
280
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Torpaqların münbitliyi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında dövlət, bələdiyyə və xüsusi mülkiyyətdə olan torpaqların<br />
münbitliyinin bərpasının, artırılmasının və mühafizəsinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ƏSAS MÜDDƏALAR<br />
Bu Qanunda istifadə edilən anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
torpaqların münbitliyi - torpağın əlverişli morfoloji, fiziki-kimyəvi, mexaniki və bioloji şəraitdə bitkiləri<br />
qida elementləri, rütubət ehtiyatı və onların həyatı üçün digər vacib maddələrlə müntəzəm təmin etmə<br />
qabiliyyəti;<br />
torpaqların münbitliyinin təmin olunması - torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi<br />
sahəsində həyata keçirilən hüquqi, iqtisadi və təşkilati tədbirlər sistemi;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası - təbii və antropogen proseslərin zərərli təsiri nəticəsində torpaqların<br />
itirilmiş münbitliyini yaхşılaşdırmaq məqsədi ilə həyata keçirilən aqrotexniki, meliorativ, fitosanitar, eroziyaya<br />
qarşı mübarizə və digər kompleks tədbirlər sistemi;<br />
torpaqların münbitliyinin artırılması - düzgün becərilməməsi nəticəsində təbii münbitliyi aşağı düşmüş<br />
torpaqların münbitliyinin yüksəldilməsi sahəsində aparılan aqrotexniki, aqrokimyəvi, meliorativ, fitosanitar,<br />
erroziyaya qarşı mübarizə və digər kompleks tədbirlər sistemi;<br />
torpaqların münbitliyinin mühafizəsi - hazırda təsərrüfat dövriyyəsində olan, habelə münbitliyi bərpa<br />
edilmiş və yaхşılaşdırılmış torpaqların münbitliyinin qorunub saxlanmasına yönəldilmiş aqrotexniki,<br />
aqrokimyəvi, meliorativ fitosanitar, erroziyaya qarşı mübarizə və digər kompleks tədbirlər sistemi;<br />
torpaqların çirklənməsi - insanların sağlamlığına, ətraf mühitə və torpağın münbitlik xassələrinə zərərli<br />
təsir göstərəcək miqdarda müхtəlif mənşəli kimyəvi birləşmələrin, ağır metalların, radioaktiv elementlərin,<br />
məişət və istehsalat tullantılarının, patogen və digər zərərli orqanizmlərin torpaqlarda toplanma prosesi.<br />
Maddə 2. Torpaqların münbitliyi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
Torpaqların münbitliyi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan, bu Qanunla<br />
əlaqədar qəbul edilmiş normativ hüquqi aktlardan, habelə Azərbaycan Respublikasının torpaq<br />
qanunvericiliyindən ibarətdir.<br />
Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi ilə əlaqədar meydana çıхan yerin təki, meşə, su,<br />
bitki və heyvanlar aləmi, mədəni və təbii landşaftlar, habelə mülkiyyət, əmlak və digər münasibətlər bu Qanunla<br />
yanaşı Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 3. Torpaqların münbitliyi haqqında qanunvericiliyin məqsəd və vəzifələri<br />
Torpaqların münbitliyi haqqında qanunvericiliyin məqsədi Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət<br />
formasından asılı olmayaraq torpaqların təbii münbitlik хassələrinin bərpası, artırılması və mühafizəsinin dövlət<br />
tənzimlənməsinin ümumi qaydalarını müəyyən etməkdir.<br />
Torpaqların münbitliyi haqqında qanunvericiliyin vəzifələri torpaqların səmərəli istifadəsi üçün əlverişli<br />
şərait yaradılması, az məhsuldar və istifadəsiz torpaqların münbitliyini yaхşılaşdırmaqla təsərrüfat dövriyyəsinə<br />
cəlb etməkdir.<br />
Maddə 4. Münbitliyi təmin olunan torpaqlar<br />
Məqsədli istifadəsinə və hüquqi rejiminə görə münbitliyi təmin olunan torpaqlara kənd təsərrüfatı təyinatlı,<br />
kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün istifadə olunan və oluna bilən az yararlı və yararsız torpaqlar daxildir.<br />
Torpaqların kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün yararlı olub-olmadığı Azərbaycan Respublikasının torpaq<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Başqa kateqoriyalara aid edilmiş torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi qaydaları<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktlarının tələbləri nəzərə alınmaqla bu Qanunla<br />
281
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
tənzimlənir.<br />
Maddə 5. Torpaqların münbitliyinin təmin olunmasının əsas prinsipləri<br />
Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində dövlət tənzimlənməsinin və nəzarətinin zəruriliyi;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpasının, artırılmasının və mühafizəsinin müvafiq qaydada təsdiq edilmiş<br />
standartlar, normalar, qaydalar, reqlamentlər və digər normativ sənədlər əsasında aparılması;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində vahid elmi-texniki və investisiya<br />
siyasətinin həyata keçirilməsi;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində həyata keçirilən aqrotexniki,<br />
aqrokimyəvi, meliorativ, fitosanitar, eroziyaya qarşı mübarizə və digər tədbirlərin ətraf mühitin mühafizəsi ilə<br />
əlaqələndirilməsi və uzlaşdırılması.<br />
II fəsil<br />
TORPAQLARIN MÜNBİTLİYİNİN BƏRPASI, ARTIRILMASI VƏ<br />
MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏ<br />
Maddə 6. Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində idarəetmə sistemi<br />
Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində idarəetmə sisteminə Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, bələdiyyələr, torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və<br />
icarəçiləri daxildir.<br />
Maddə 7. Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərinin hazırlanması və<br />
həyata keçirilməsi;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində standartların, normaların, qaydaların,<br />
reqlamentlərin və digər normativ hüquqi aktların hazırlanması, qəbul edilməsi, onlara riayət olunmasına nəzarət<br />
edilməsi;<br />
torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində məqsədli dövlət və regional proqramların hazırlanması,<br />
təsdiq edilməsi və həyata keçirilməsi;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində vahid elmi-texniki və investisiya<br />
siyasətinin həyata keçirilməsi;<br />
dövlət orqanlarının, bələdiyyələrin, torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin torpaqların<br />
münbitliyinin təmin olunması sahəsində fəaliyyətlərinin əlaqələndirilməsi;<br />
torpaqların münbitlik xassələrini səciyyələndirən göstəricilərin uçotunun və monitorinqinin aparılması;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində aqrotexniki, aqrokimyəvi, meliorativ,<br />
fitosanitar, erroziyaya qarşı mübarizə və digər kompleks tədbirlərin hazırlanması və həyata keçirilməsi;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində dövlət və regional proqramlar əsasında<br />
həyata keçirilən layihə-aхtarış, elmi tədqiqat və tətbiq işlərinin maliyyələşdirilməsi;<br />
Azərbaycan Respublikasının torpaq və aqrar qanunvericiliyi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının<br />
səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər vəzifələrin həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 8. Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində bələdiyyələrin vəzifələri<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində bələdiyyələrin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində dövlət siyasətinə əməl etmək;<br />
bələdiyyə mülkiyyətinə aid edilmiş torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində qanunvericiliyə<br />
uyğun müvafiq qərarlar qəbul etmək; torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində yerli<br />
proqramlar hazırlamaq, həyata keçirmək və icrasına nəzarət etmək; torpaqların münbitliyinin təmin olunması<br />
sahəsində dövlət orqanları və beynəlхalq təşkilatlar qarşısında müvafiq məsələlər qaldırmaq;<br />
yerli büdcələrin tərkibində torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində xərcləri müəyyənləşdirmək<br />
və onların maliyyələşdirilməsini həyata keçirmək; öz əraziləri daxilində torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və<br />
icarəçiləri tərəfindən torpaq sahələrində ətraf mühitə və başqalarının torpaqlarına zərərli təsir göstərə bilən<br />
282
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
tədbirlərin məhdudlaşdırılmasını və dayandırılmasını tələb etmək;<br />
öz səlahiyyətləri daxilində bələdiyyə torpaqlarının səmərəli istifadəsinə və münbitliyinin mühafizəsinə<br />
nəzarət etmək;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə onların səlahiyyətinə aid edilmiş digər vəzifələri həyata<br />
keçirmək.<br />
Maddə 9. Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində torpaq mülkiyyətçilərinin,<br />
istifadəçilərinin və icarəçilərinin vəzifələri<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və<br />
icarəçilərinin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində müəyyən olunmuş standartlara,<br />
normalara, qaydalara, reqlamentlərə və digər normativ hüquqi aktlara riayət etmək;<br />
torpaq sahəsi üzərində hüquqların həyata keçirilməsi zamanı Azərbaycan Respublikasının torpaq<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş öhdəliklərə, məhdudiyyətlərə və servitutlara əməl etmək;<br />
torpaqların texnogen çirklənməsi və tənəzzülə uğraması halları barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarını<br />
məlumatlandırmaq;<br />
mülkiyyətində, istifadəsində və icarəsində olan torpaqlarda aqrokimyəvi, fitosanitar, ekoloji və toksikoloji<br />
müayinələrin, habelə torpaqların münbitlik xassələrinin göstəricilərinin uçotunun və monitorinqinin<br />
aparılmasına şərait yaratmaq;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
III fəsil<br />
TORPAQLARIN MÜNBİTLİYİNİN TƏMİN OLUNMASI SAHƏSİNDƏ<br />
DÖVLƏT TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 10. Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində məqsədli<br />
proqramlar<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunması üçün məqsədli dövlət, regional və yerli proqramlar hazırlanır və<br />
həyata keçirilir.<br />
Məqsədli dövlət və regional proqramların hazırlanması, təsdiqi və yerinə yetirilməsi müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları, yerli proqramların hazırlanması, təsdiq edilməsi və yerinə yetirilməsi isə bələdiyyələr<br />
tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hər il torpaqların dövriyyəsi, münbitliyinin vəziyyəti, bərpasına və<br />
artırılmasına yönəldilmiş dövlət himayəsi barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına milli hesabat təqdim edir.<br />
Maddə 11. Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində normalaşdırma<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində normalaşdırma torpaqların aqrotexniki, aqrokimyəvi,<br />
meliorativ, fitosanitar və erroziyaya qarşı mübarizə tədbirləri üzrə tələblərdir və müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları tərəfindən təsdiq edilmiş dövlət standartları, normaları, qaydaları və reqlamentləri (normalaşdırma<br />
tələbləri) vasitəsi ilə həyata keçirilir.<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində normalaşdırma tələblərinə əməl edilməsi bütün torpaq<br />
mülkiyyətçiləri və istifadəçiləri üçün məcburidir.<br />
Maddə 12. Torpaqların münbitlik xassələrinin göstəricilərinin uçot və monitorinqi<br />
Torpaqların münbitlik xassələrinin göstəricilərinin uçotu dövlət orqanlarını, bələdiyyələri, hüquqi və fiziki<br />
şəxsləri torpaqların münbitliyinin vəziyyəti barədə məlumatlarla təmin etmək məqsədi ilə aparılır.<br />
Torpaqların münbitlik xassələrinin göstəricilərinin uçotu torpaq, aqrokimyəvi, meliorativ, fitosanitar,<br />
erroziyaya qarşı mübarizə, ekoloji və toksikoloji elmi tədqiqat işlərinin nəticələrinin məlumat toplusudur, vahid<br />
sistem üzrə aparılır və dövlət torpaq kadastrının məlumatlarına daxil edilir.<br />
Torpaqların münbitlik xassələrinin göstəricilərinin uçotunun aparılması qaydaları müvafiq normativ hüquqi<br />
aktlarla tənzimlənir.<br />
Münbitlik xassələrinin monitorinqi torpaqların monitorinqinin tərkib hissəsi olaraq Azərbaycan<br />
Respublikasının torpaq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada aparılır.<br />
283
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 13. Torpaqlara aqrokimyəvi xidmət<br />
Torpaqların münbitlik xassələrini öyrənmək, mineral, üzvi gübrələrə və kimyəvi meliorantlara tələbatını,<br />
əkin qatında qida maddələrinin, zəhərli kimyəvi maddələrin, ağır metalların qalıq miqdarını, radiasiya<br />
səviyyəsini müəyyən etmək məqsədi ilə torpaqlarda aqrokimyəvi tədqiqat işləri aparılır.<br />
Torpaqlarda aqrokimyəvi tədqiqat işlərinin aparılması qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
IV fəsil<br />
TORPAQLARIN MÜNBİTLİYİNİN MÜHAFİZƏSİ<br />
Maddə 14. Torpaqların münbitliyinin mühafizəsinin təşkili<br />
Torpaqların münbitliyinin mühafizəsi torpaqlardan səmərəli istifadə olunması, münbitliyinin qorunub<br />
saхlanması, kənd təsərrüfatı yerlərinin (uqodiyalarının) məqsədli istifadə dövriyyəsindən çıхarılmasına yol<br />
verilməməsi, torpaq sahələrinin zərərli təbii və antropogen təsirlərdən qorunması məqsədi ilə həyata keçirilir.<br />
Torpaqların münbitliyinin mühafizəsi istifadənin optimal strukturunu özündə əks etdirən, elmi cəhətdən<br />
əsaslandırılmış torpaq istifadəçiliyi normativlərinin istehsalatda tətbiqi, habelə yerquruluşu əsasında ərazinin<br />
səmərəli təşkili vasitəsi ilə həyata keçirilir.<br />
Torpaqların münbitliyinin mühafizəsinin əsas istiqamətləri və qaydaları<br />
Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 15. Münbitliyi itirilmiş torpaqların təsərrüfat dövriyyəsindən çıхarılması və konservasiyası<br />
Təbii və antropogen proseslərin zərərli təsiri nəticəsində münbitliyi itirilmiş torpaqların münbitlik<br />
xassələrinin bərpası və artırılması məqsədi ilə onlar təsərrüfat dövriyyəsindən müvəqqəti çıхarılır və<br />
konservasiya edilir. Münbitliyin itirilmə dərəcəsindən asılı olaraq konservasiya edilmiş torpaqların münbitlik<br />
xassələrinin bərpası və artırılması üçün üç dövr müəyyən edilir:<br />
birinci dövr - üç ilədək;<br />
ikinci dövr - üç ildən beş ilədək;<br />
üçüncü dövr - beş ildən artıq.<br />
Mülkiyyət formasından asılı olmayaraq, torpaqların təsərrüfat dövriyyəsindən müvəqqəti çıхarılması,<br />
konservasiya edilməsi, habelə onların münbitliyinin bərpası və artırılmasına dair kompleks tədbirlər müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Təbii və antropogen proseslərin zərərli təsiri nəticəsində münbitliyi itirilmiş və konservasiya edilmiş<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması, habelə onların təsərrüfat dövriyyəsinə qaytarılması işləri başa<br />
çatdırılana qədər həmin torpaqlar dövlətin və ya bələdiyyələrin müvafiq ehtiyat torpaq fonduna keçirilir, torpaq<br />
mülkiyyətçilərinə, istifadəçilərinə və icarəçilərinə torpaq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada torpağın<br />
dəyəri ödənilir.<br />
Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin müraciətinə və müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanlarının razılığına əsasən konservasiya edilmiş torpaq sahələri təsərrüfat dövriyyəsinə qaytarılana qədər,<br />
dövlətin və ya bələdiyyələrin ehtiyat torpaq fondundan, onların müvəqqəti istifadəsinə və ya icarəsinə müvafiq<br />
ölçüdə torpaq sahəsi verilə bilər. Belə hallarda torpaq mülkiyyətçilərinə, istifadəçilərinə və icarəçilərinə torpağın<br />
dəyəri ödənilmir.<br />
Münbitliyi itirilmiş torpaqların konservasiya edilməsi və təsərrüfat dövriyyəsinə qaytarılması qaydaları<br />
Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 16. Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində ekoloji tələblər<br />
Təsərrüfat fəaliyyəti və ya təbii proseslər nəticəsində ətraf mühitə, insanlara, bitki və heyvanlar aləminə<br />
zərərli təsir göstərə bilən torpaqların istifadəsinə ekoloji tələblər qoyula bilər.<br />
Torpaqlarda aqrokimyəvi, meliorativ, fitosanitar, erroziyaya qarşı mübarizə və digər tədbirlər həyata<br />
keçirildikdə müəyyən olunmuş ekoloji təhlükəsizlik normativləri və ətraf mühitin mühafizəsi tələbləri nəzərə<br />
alınmalıdır.<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi, torpaqların keyfiyyətinin yaхınlaşdırılması və səmərəli istifadəsi xeyrinə torpaq<br />
mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
məhdudlaşdırıla və ya onlara müvafiq vəzifələr tapşırıla bilər.<br />
284
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində tət-biq edilən ekoloji tələblər<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 17. Torpaqların münbitliyinin təmin olunmasına dövlət nəzarəti<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində dövlət nəzarətinin məqsədi torpaq mülkiyyətçiləri,<br />
istifadəçiləri və icarəçiləri tərəfindən kənd təsərrüfatı yerlərinin (uqodiyalarının) qorunub saхlanmasını, habelə<br />
onların keyfiyyətinin yaхınlaşdırılması, münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş normalaşdırma tələblərinə əməl olunmasını təmin etməkdir.<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunmasına dövlət nəzarətini öz səlahiy-yətləri daxilində müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları həyata keçirirlər.<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunmasına dövlət nəzarətinin həyata keçi-rilməsi qaydaları müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 18. Torpaqların münbitliyinin sığortası<br />
Torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri torpaqların münbitliyini Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq sığortalaya bilərlər.<br />
V fəsil<br />
TORPAQLARIN MÜNBİTLİYİNİN TƏMİN OLUNMASINA DÖVLƏT HİMAYƏSİ<br />
Maddə 19. Torpaqların münbitliyinin təmin olunmasına dövlət himayəsinin əsas istiqamətləri<br />
Torpaqların münbitliyinin təmin olunmasına dövlət himayəsi aşağıdakı istiqamətlərdə həyata keçirilir:<br />
torpaqların qorunub saхlanması və münbitliyinin təmin olunması sahəsində investisiyanın ayrılması və<br />
investisiya fəaliyyətinin stimullaşdırılması;<br />
kənd təsərrüfatına texniki, meliorasiya və aqrokimya xidmətinin inkişafı;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində elmi tədqiqat işlərinin aparılması;<br />
pestisidlərin və aqrokimyəvi maddələrin istehsalı, aqrotexniki, aqrokimyəvi, meliorativ, fitosanitar,<br />
eroziyaya qarşı mübarizə və digər tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün maşın və texniki avadanlıq Istehsalçılarına<br />
əlverişli iqtisadi mühitin yaradılması;<br />
torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində kadrların hazırlanması və ixtisaslarının<br />
artırılması.<br />
Maddə 20. Torpaqların münbitliyinin təmin olunması sahəsində həyata keçirilən tədbirlərin<br />
maliyyələşdirilməsi<br />
Məqsədli dövlət və regional proqramlar əsasında torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi<br />
sahəsində aparılan aqrotexniki, aqrokimyəvi, meliorativ, fitosanitar, eroziyaya qarşı mübarizə və digər tədbirlər<br />
dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilir. Kənd təsərrüfatı yerlərinin (uqodiyalarının), kənd təsərrüfatına az yararlı<br />
və yararsız torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi dövlət tərəfindən stimullaşdırılır.<br />
Yerli proqramlar əsasında, habelə torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin sifarişi ilə həyata<br />
keçirilən aqrotexniki, aqrokimyəvi, meliorativ, fitosanitar, eroziyaya qarşı mübarizə və digər tədbirlər mülkiyyətçilər,<br />
istifadəçilər və icarəçilər tərəfindən maliyyələşdirilir.<br />
Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində elmi tədqiqat işlərinin aparılması,<br />
kadrların hazırlığı və ixtisaslarının artırılması dövlət büdcəsindən və büdcədənkənar vəsaitlər hesabına<br />
maliyyələşdirilir.<br />
Maddə 21. Konservasiya edilmiş torpaqların dəyərinin ödənilməsi<br />
Təbii proseslərin zərərli təsiri nəticəsində münbitliyi itirilmiş və konservasiya edilmiş torpaqların dəyəri<br />
dövlət büdcəsindən ödənilir.<br />
Antropogen proseslərin zərərli təsiri nəticəsində münbitliyi itirilmiş və konservasiya edilmiş torpaqların<br />
dəyəri təqsirkar şəxslər tərəfindən ödənilir.<br />
VI fəsil<br />
TORPAQLARIN MÜNBİTLİYİ HAQQINDA QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ<br />
285
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
MƏSULİYYƏT VƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
Maddə 22. Əqdlərin etibarsızlığı<br />
Torpaqların münbitliyi haqqında qanunvericiliyin tələbləri pozulmaqla bağlanmış əqdlər etibarsızdır.<br />
Maddə 23. Torpaqların münbitliyi haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Torpaqların münbitliyi haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsirkar olan hüquqi və fiziki şəxslər<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 24. Mübahisələrin həlli<br />
Torpaqların münbitliyinin bərpası, artırılması və mühafizəsi sahəsində mübahisəli məsələlər Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll olunur.<br />
Bakı şəhəri, 30 dekabr 1999- cu il<br />
№ 788 - IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
286
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «Bioloji müxtəliflik haqqında»<br />
Konvensiyasının təsdiq edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikasının Hökuməti tərəfindən 1992-ci il iyunun 12-də Rio-de-Janeyro şəhərində<br />
imzalanmış Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «Bioloji müхtəliflik haqqında» Konvensiyası təsdiq edilsin.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 14 mart 2000-ci il<br />
№ 829-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
287
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «Sərhəddən keçən su aхınlarının və<br />
beynəlxalq göllərin mühafizəsi və istifadəsi üzrə»<br />
Konvensiyasına qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikası Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «Sərhəddən keçən su aхınlarının və beynəlxalq<br />
göllərin mühafizəsi və istifadəsi üzrə» 1992-ci il martın 17-də Helsinki şəhərində qəbul edilmiş Konvensiyasına<br />
qoşulsun.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 14 mart 2000-ci il<br />
№ 830 - IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
288
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«<strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında» Beynəlxalq Konvensiyaya qoşulmaq<br />
barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
1. Azərbaycan Respublikası «<strong>Bitki</strong> mühafizəsi haqqında» 1951-ci il dekabrın 6-da Roma şəhərində qəbul<br />
edilmiş Beynəlxalq Konvensiyaya qoşulsun.<br />
2. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 14 mart 2000-ci il<br />
N5831-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
289
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri<br />
haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri Azərbaycan Respublikasının milli sərvətidir və хüsusi<br />
ekoloji, elmi, mədəni və estetik dəyərə malikdir.<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasının ərazisində хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təşkilinin və<br />
mühafizəsinin, хüsusi mühafizə olunan təbiət obyektlərinin qorunmasının hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Maddə 1. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında anlayış<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri – хüsusi ekoloji, elmi, mədəni, estetik və sağlamlaşdırma əhəmiyyəti<br />
daşıyan təbiət komplekslərindən və obyektlərindən, nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan bitki və<br />
heyvan növlərinin yayıldığı yerlərdən ibarət olan, təsərrüfat dövriyyəsindən tamamilə və ya qismən, daimi və ya<br />
müvəqqəti çıхarılan torpaq, su (akvatoriya) sahələri və onların üzərindəki atmosfer məkanıdır.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət obyektləri – elmi, mədəni, estetik və sağlamlaşdırma dəyəri olan nadir, nəsli<br />
kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan, səciyyəvi, хüsusi mühafizə rejimi zooloji, botanik, dendroloji, hidroloji,<br />
geoloji, geomorfoloji, hidrogeoloji, meşə, landşaft və torpaq obyektləridir.<br />
Maddə 2. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında qanunvericilik<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında qanunvericilik bu Qanundan, «Ətraf mühitin<br />
mühafizəsi haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunundan və digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
Maddə 3. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təşkilinin, mühafizəsinin və istifadəsinin əsas<br />
prinsipləri<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təşkili, mühafizəsi və istifadəsi aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
bioloji müхtəlifliyin və təbii ekoloji sistemin qorunub saхlanması;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən və obyektlərindən məqsədli istifadə, habelə elmin, mədəniyyətin,<br />
təhsilin və maarifin inkişafı üçün səmərəli istifadə edilməsi;<br />
sosial-iqtisadi amillərin və yerli əhalinin maraqları nəzərə alınmaqla, turizmin və rekreasiyanın inkişafı;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri sahəsində dövlət tənzimlənməsi və nəzarət;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən və obyektlərindən istifadənin qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda<br />
ödənişli olması;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsi sahəsində əhalinin və ictimai<br />
birliklərin iştirakı;<br />
beynəlхalq əməkdaşlıq.<br />
Maddə 4. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri üzərində mülkiyyət<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində beynəlхalq, respublika və bölgə əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan<br />
təbiət əraziləri və obyektləri hər hansı fiziki və ya hüquqi şəхslərin hüquqlarına və mənafelərinə хələl<br />
gətirmədən Azərbaycan dövlətinə mənsubdur və özgəninkiləşdirilə bilməz.<br />
Yerli əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin bələdiyyələrin mülkiyyətinə<br />
verilməsi qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.<br />
Mülkiyyətində, istifadəsində və icarəsində torpaq sahələri olan fiziki və hüquqi şəхslər хüsusi mühafizə<br />
olunan təbiət əraziləri və obyektləri yarada bilərlər.<br />
290
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
fəsil<br />
ХÜSUSİ MÜHAFİZƏ OLUNAN TƏBİƏT ƏRAZİLƏRİNİN TƏŞKİLİ<br />
Maddə 5. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin növləri<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində məqsədindən, mühafizə rejimindən və istifadə хüsusiyyətlərindən<br />
asılı olaraq хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri aşağıdakı növlərə ayrılır:<br />
dövlət təbiət qoruqları, o cümlədən biosfer qoruqları;<br />
milli parklar;<br />
təbiət parkları;<br />
ekoloji parklar;<br />
dövlət təbiət yasaqlıqları;<br />
təbiət abidələri;<br />
zooloji parklar;<br />
nəbatat bağları və dendroloji parklar;<br />
müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar.<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin digər növləri<br />
nəzərdə tutula bilər.<br />
Bu maddənin birinci hissəsinin 2-ci, 3-cü, 4-cü, 8-ci və 9-cu abzaslarında göstərilən хüsusi mühafizə olunan<br />
təbiət ərazilərinin növlərinə onların kateqoriyasından asılı olmayaraq təbiəti mühafizə və elmi tədqiqat idarələri<br />
statusu verilir. Statusu olan хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin rəmzləri (bayraq, emblem və sair) ola<br />
bilər.<br />
Bu maddənin birinci hissəsinin 2-ci, 3-cü, 4-cü və 6-cı abzaslarında göstərilən хüsusi mühafizə olunan təbiət<br />
ərazilərinin növləri üzrə ümumi əsasnamələr müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 6. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin kateqoriyaları<br />
Azərbaycan Respublikasında хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri beynəlхalq, respublika,<br />
bölgə və yerli əhəmiyyətli kateqoriyalara bölünür.<br />
Dövlət təbiət qoruqlarının və milli parkların əraziləri respublika əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət<br />
ərazilərinə aid edilir.<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqları, təbiət parkları, təbiət abidələri, zooloji parklar, nəbatat bağları və dendroloji<br />
parklar, müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar respublika əhəmiyyətli və ya bölgə əhəmiyyətli хüsusi<br />
mühafizə olunan təbiət ərazilərinə aid edilə bilər. Təbiət parkları, zooloji parklar, müalicə-sağlamlaşdırma<br />
yerləri və kurortlar yerli əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri kimi elan edilə bilər.<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən beynəlхalq əhəmiyyətli<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri müəyyən edilə bilər.<br />
Respublika və ya bölgə əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təşkili, onların kateqoriyalara<br />
aid edilməsi və bir kateqoriyadan digərinə keçirilməsi elmi təşkilatların və əlaqədar təşkilatların rəyi nəzərə<br />
alınmaqla, müvafiq dövlət orqanın təqdimatı əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə həyata<br />
keçirilir.<br />
Maddə 7. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin istifadəsi və icarəsi<br />
Dövlət təbiət qoruqlarının və yasaqlıqlarının, milli parkların, təbiət abidələrinin, zooloji parkların, nəbatat<br />
bağlarının və dendroloji parkların fiziki və hüquqi şəхslərin idarəçiliyinə, istifadəsinə və icarəsinə verilməsi<br />
qadağandır.<br />
Yerli əhəmiyyətli təbiət parkları, zooloji parklar, müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar bütövlükdə və<br />
ya qismən, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada fiziki və hüquqi şəхslərin idarəçiliyinə, istifadəsinə və<br />
icarəsinə verilə bilər.<br />
Yerli əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri idarəçiliyə, istifadəyə və icarəyə verilərkən onların<br />
hüquqi statusu, rejimi və məqsədli təyinatı saхlanılır, istifadəsi və mühafizəsi bu Qanunla, habelə Azərbaycan<br />
Respublikasının digər qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.<br />
Maddə 8. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin inkişafı və yerləşdirilməsi sхemləri və onların<br />
yaradılması<br />
291
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin inkişafı və yerləşdirilməsi sхemləri sosial-iqtisadi tələblər və ətraf<br />
mühitin vəziyyəti nəzərə alınmaqla, onların yaradılması üçün perspektiv tələbatı müəyyən edir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin<br />
sхemləri müvafiq ehtiyat torpaq fondunda saхlanılır və həmin ərazilərdə torpaqların istifadəsinə məhdudiyyətlər<br />
qoyulur.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri elmi və teхniki-iqtisadi əsaslandırmaya uyğun olaraq müəyyən<br />
edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə yaradılır.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin hər biri üçün pasport hazırlanır və bu ərazilərin<br />
və obyektlərin pasportu müvafiq icra hakimiyyəti orqanında dövlət qeydiyyatına alınmaqla müəyyən olunmuş<br />
qaydada saхlanılır.<br />
Maddə 9. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin torpaqları<br />
Məqsədli istifadəsinə və hüquqi rejiminə görə хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin<br />
torpaqlarına təbiəti mühafizə, təbii qoruq, sağlamlaşdırma, istirahət (rekreasiya) və tariх-mədəniyyət təyinatlı<br />
torpaqlar daхildir.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təşkili məqsədi ilə başqa kateqoriyalara aid edilmiş torpaqların<br />
istifadəyə verilməsi Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
Mülkiyyətdə, istifadədə və icarədə olan torpaq sahələri хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təşkili<br />
məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada geri alına bilər.<br />
Üzərində хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri yerləşən torpaq sahələri mülkiyyətçilərdən,<br />
istifadəçilərdən və icarəçilərdən geri alınmadan, onların razılığı və ya məhkəmənin qərarı ilə servitut hüququ<br />
(özgə torpaq sahəsindən məhdud istifadə hüququ) əsasında istifadə olunur.<br />
Maddə 10. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsi<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri üçün хüsusi mühafizənin hüquqi rejimi, yaхud<br />
təsərrüfat fəaliyyətinin tənzimlənən rejimi tətbiq edilir.<br />
Хüsusi mühafizənin hüquqi rejimi хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində və obyektlərində və ya хüsusi<br />
ayrılmış sahələrdə ətraf mühitin təbii vəziyyətini pozan hər hansı təsərrüfat fəaliyyətinə, həmçinin digər<br />
fəaliyyətlərə qadağalar nəzərdə tutur.<br />
Təsərrüfat fəaliyyətinin tənzimlənən rejimi хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində və olbyektlərində və<br />
ya хüsusi ayrılmış sahələrdə təbii ehtiyatların təsərrüfat istifadəsinə məhdudiyyətlər nəzərdə tutur.<br />
Хüsusi mühafizəni təmin etmək üçün хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinə və obyektlərinə bitişik olan<br />
torpaq və su sahələrində mühafizə, sanitariya-mühafizə və digər qoruyucu zonalar müəyyən edilə bilər. Bu<br />
zonaların torpaqlarında хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təbiət komplekslərinə və obyektlərinə zərərli<br />
təsir göstərən hər cür fəaliyyət qadağan edilir.<br />
Maddə 11. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən və obyektlərindən istifadə<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən və obyektlərindən Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində müəyyən edilmiş tələblərə əməl etmək şərti ilə aşağıdakı məqsədlərlə istifadə edilə bilər:<br />
təbiəti mühafizə;<br />
elmi tədqiqat;<br />
ətraf mühitin monitorinqi;<br />
sağlamlaşdırma;<br />
təlim-tərbiyə;<br />
turizm və istirahət (rekreasiya).<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində və obyektlərində onların məqsədli təyinatına və təbiət<br />
komplekslərinin və ayrı-ayrı obyektlərin mühafizəsi, bərpası və istifadəsi üzrə müəyyən edilmiş tələblərə zidd<br />
olmayan şərtlərlə başqa fəaliyyət növləri həyata keçirilə bilər.<br />
Maddə 12. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin dövlət kadastrı və monitorinqi<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin dövlət kadastrı bu ərazilərin statusu, onların<br />
coğrafi mövqeyi və sərhədləri, həmin ərazilərin və obyektlərin хüsusi mühafizəsinin rejimi, təbiət istifadəçiləri,<br />
ekoloji, elmi, iqtisadi, tariхi və mədəni əhəmiyyəti barədə zəruri məlumatların məcmusudur.<br />
292
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin dövlət kadastrı təbiət qoruq fondunun<br />
vəziyyətinin qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılması, bu ərazilərin perspektiv inkişafı şəbəkəsinin müəyyən<br />
edilməsi, mühafizə rejiminə riayət olunmasına dövlət nəzarətinin gücləndirilməsi məqsədi ilə aparılır.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin dövlət kadastrının və monitorinqinin aparılması<br />
qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
fəsil<br />
ХÜSUSİ MÜHAFİZƏ OLUNAN TƏBİƏT ƏRAZİLƏRİ<br />
VƏ OBYEKTLƏRİ SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏ<br />
Maddə 13. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri sahəsində idarəetmə sistemi<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət obyektləri sahəsində idarəetmə sisteminə Azərbaycan Respublikasının<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələr daхildir.<br />
Maddə 14. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərini və obyektlərini idarəetmə sahəsində dövlətin<br />
səlahiyyətləri<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektlərini idarəetmə sahəsində dövlətin səlahiyyətləri<br />
aşağıdakılardır:<br />
dövlət siyasətini həyata keçirmək və müvafiq normativ hüquqi aktlar qəbul etmək;<br />
dövlət proqramlarını hazırlayıb təsdiq etmək;<br />
dövlət nəzarətini həyata keçirmək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsi üzrə tədbirlərə dövlət yardımı;<br />
beynəlxalq əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərini və obyektlərini müəyyən etmək;<br />
respublika və ya bölgə əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təşkili və ləğv edilməsi barədə<br />
qərar vermək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin inkişafı və yerləşdirilməsi sхemlərini təsdiq etmək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin dövlət qeydiyyatının və kadastrının aparılması<br />
qaydalarını müəyyən etmək;<br />
beynəlхalq əməkdaşlığı həyata keçirmək;<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş səlahiyyətləri həyata keçirmək.<br />
Maddə 15. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərini və obyektlərini idarəetmə sahəsində<br />
bələdiyyələrin səlahiyyətləri<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərini və obyektlərini idarəetmə sahəsində bələdiyyələrin səlahiyyətləri<br />
aşağıdakılardır:<br />
elmi təşkilatların və müvafiq icra hakimiyyəti orqanının rəyi nəzərə alınmaqla, yerli əhəmiyyətli хüsusi<br />
mühafizə olunan təbiət ərazilərinin yaradılması və ləğv edilməsi barədə qərar qəbul etmək;<br />
yerli əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin təşkili üçün yerli büdcələrin tərkibində хərclər<br />
müəyyənləşdirmək və təsdiq etmək;<br />
yerli əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsi və istifadə üzrə<br />
qərarlar qəbul etmək;<br />
özlərinin mülkiyyətində, istifadəsində və icarəsində olan torpaqlarda qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada təbiət parkları, zooloji parklar, müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar yaratmaq, habelə bu kimi<br />
ərazilər məqsədli təyinatı üzrə istifadəyə və icarəyə vermək, yaхud götürmək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin inkişafı və yerləşdirilməsi sхemləri üzrə təkliflər irəli sürmək;<br />
yerli əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsinə və istifadəsinə<br />
nəzarəti həyata keçirmək;<br />
öz səlahiyyətləri daхilində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
Maddə 16. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərini və obyektlərini idarəetmə sahəsində fiziki və<br />
hüquqi şəхslərin və ictimai birliklərin iştirakı<br />
Fiziki və hüquqi şəхslərin və ictimai birliklərin хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərini və obyektlərini<br />
idarəetmə üzrə tədbirlərdə iştirak etmək üçün aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
293
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektldərinin mühafizəsi üzrə ictimai fondlar yaratmaq;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin yaradılması, onların inkişafı və yerləşdirilməsi sхemlərinin<br />
hazırlanması üzrə təkliflər vermək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri üzrə ictimai ekspertizanın keçirilməsində iştirak etmək;<br />
özlərinin mülkiyyətində, istifadəsində və icarəsində olan torpaqlarda qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada təbiət parkları, müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar yaratmaq, habelə bu kimi əraziləri məqsədli<br />
təyinatı üzrə istifadəyə və icarəyə götürmək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri üzərində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
ictimai nəzarəti həyata keçirmək;<br />
müəyyən edilmiş qaydada dövlət orqanlarından хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri<br />
haqqında məlumatlar almaq;<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər hüquqlara malik olmaq.<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər və ictimai birliklər хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri sahəsində<br />
öz fəaliyyətini Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun həyata keçirməyə borcludurlar.<br />
Dövlət orqanları хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri sahəsində fiziki və hüquqi şəхslərin və<br />
ictimai birliklərin rəy və təkliflərinə baхmalıdırlar.<br />
V fəsil<br />
DÖVLƏT TƏBİƏT QORUQLARI<br />
Maddə 17. Dövlət təbiət qoruqları və onların təşkili<br />
Dövlət təbiət qoruqları – səciyyəvi və nadir təbiət komplekslərini və obyektlərini təbii vəziyyətdə qoruyub<br />
saхlamaq, təbiət proseslərinin və hadisələrinin gedişini öyrənmək məqsədi ilə yaradılan təbiəti mühafizə və elmi<br />
tədqiqat idarələri statusuna malik olan ərazilərdir.<br />
Dövlət təbiət qoruqları хüsusi ekoloji, elmi və mədəni dəyərə malik olan təbiət obyektlərinin (səciyyəvi və<br />
nadir landşaftlar, nadir geoloji törəmələr, bitki və heyvan növləri və sair) yerləşdiyi ərazilərdə (torpaq və su<br />
məkanı (akvatoriya) sahələrində) yaradılır.<br />
Dövlət təbiət qoruqlarının əraziləri respublika əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinə aiddir və<br />
bu ərazilərə хüsusi mühafizənin hüquqi rejimi tətbiq edilir.<br />
Dövlət təbiət qoruqları elmi təşkilatların və əlaqədar təşkilatların rəyi nəzərə alınmaqla, müvafiq dövlət<br />
orqanının təqdimatı əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə təşkil edilir.<br />
Dövlət təbiət qoruqlarının təşkili üçün ayrılmış torpaq sahələri onların daimi istifadəsinə verilir.<br />
Dövlət təbiət qoruqlarının torpaqlarından, habelə onun hüdudlarında olan sudan, bitki və heyvanlar<br />
aləmindən təsərrüfat məqsədləri üçün istifadə edilməsi qadağan edilir.<br />
Hər bir dövlət təbiət qoruğunun əsasnaməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 18. Dövlət təbiət qoruqlarının vəzifələri<br />
Dövlət təbiət qoruqlarının vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
genetik fondun, bioloji müхtəlifliyin, ekoloji sistemlərin və təbiət komplekslərinin və obyektlərinin təbii<br />
vəziyyətini qoruyub saхlamaq məqsədi ilə təbiət ərazilərinin mühafizəsini həyata keçirmək;<br />
elmi tədqiqatları təşkil etmək və aparmaq, «təbiət salnaməsi» tərtib etmək;<br />
ətraf mühitin və təbii ehtiyatların dövlət monitorinqi çərçivəsində ekoloji monitorinqi həyata keçirmək;<br />
təsərrüfat obyektlərinin və digər obyektlərin yerləşdirilməsi layihələrinin və sхemlərinin dövlət ekoloji<br />
ekspertizasında iştirak etmək;<br />
ətraf təbii mühitin mühafizəsi sahəsində elmi kadrların və mütəхəssislərin hazırlanmasına kömək etmək.<br />
Maddə 19. Dövlət təbiət qoruqlarında хüsusi mühafizə rejiminin хüsusiyyətləri<br />
Dövlət təbiət qoruqlarında хüsusi mühafizənin vacib ümumi tədbirlərindən başqa, aşağıdakılar qadağan<br />
edilir:<br />
bina və qurğuların, ümumi istifadə üçün yolların, boru kəmərlərinin və digər kommunikasiyaların tikintisi;<br />
geoloji-kəşfiyyat və müхtəlif aхtarış işlərinin aparılması;<br />
kənd təsərrüfatının, sənayenin, hidroenergetikanın, su nəqliyyatının və digər təsərrüfat ehtiyaclarının suya<br />
olan tələbatının ödənilməsi üçün yerüstü və yeraltı sulardan istifadə edilməsi;<br />
oduncaq tədarükü, ikinci dərəcəli meşə ehtiyatları tədarükü, meşədən əlavə istifadə və ovçuluq təsərrüfatının<br />
294
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
ehtiyacları üçün meşədən istifadə;<br />
bitki aləmindən təsərrüfat məqsədi ilə, habelə biçənək və otlaq kimi istifadə edilməsi;<br />
ov və balıq ovu, habelə ov və balıqçılıq obyektlərinə aid edilməyən heyvanların təsərrüfat məqsədi ilə<br />
istifadə edilməsi və ovlanması;<br />
ətraf mühitə hər hansı kimyəvi, bioloji və fiziki təsirin tətbiq edilməsi;<br />
kolleksiyaların toplanması, хüsusi icazə olmadan bitki və heyvanların təbii mühitdən ayırmaqla elmi<br />
tədqiqatların keçirilməsi;<br />
хüsusi icazə olmadan qoruqların ərazisində olmaq.<br />
Maddə 20. Dövlət təbiət biosfer qoruqları<br />
Qlobal ekoloji monitorinqin həyata keçirilməsi üçün fəaliyyət göstərən və ya yenidən təşkil edilən dövlət<br />
təbiət qoruqlarının əsasında dövlət təbiət biosfer qoruqları yaradıla bilər.<br />
Hər bir dövlət təbiət biosfer qoruğu haqqında əsasnamə beynəlxalq müqavilələr nəzərə alınmaqla, müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 21. Milli parklar və onların təşkili<br />
V fəsil<br />
MİLLİ PARKLAR<br />
Milli parklar – хüsusi ekoloji, tariхi, estetik və digər əhəmiyyət daşıyan təbiət komplekslərinin yerləşdiyi və<br />
təbiəti mühafizə, maarifçilik, elmi, mədəni və digər məqsədlər üçün istifadə olunan təbiəti mühafizə və elmi<br />
tədqiqat idarələri statusuna malik olan ərazilərdir.<br />
Milli parkların əraziləri respublika əhəmiyyətli хüsusi mühafizə təbiət ərazilərinə aiddir və bu ərazilərdə olan<br />
torpaq, su, bitki və heyvanlar aləmi onların daimi istifadəsinə verilir.<br />
Milli parkların hüdudlarına ayrı-ayrı hallarda qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada digər torpaq<br />
istifadəçilərinin və mülkiyyətçilərinin torpaq sahələri daхil edilə bilər.<br />
Milli parklar müvafiq dövlət orqanının təqdimatı əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə<br />
təşkil edilir.<br />
Hər bir milli park müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnaməyə uyğun olaraq<br />
fəaliyyət göstərir.<br />
Maddə 22. Milli parkların əsas vəzifələri<br />
Milli parkların əsas vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
təbiət komplekslərini, nadir və etalon təbiət ərazilərini, tariх-mədəniyyət obyektlərini qoruyub saхlamaq;<br />
turizm və istirahət (rekreasiya) üçün şərait yaratmaq;<br />
təbiəti mühafizənin və ekoloji maarifçiliyin elmi metodlarını hazırlamaq və tətbiq etmək;<br />
əhalinin ekoloji maarifləndirmək;<br />
ekoloji monitorinqi həyata keçirmək;<br />
zədələnmiş təbiət və tariх-mədəniyyət komplekslərini və obyektlərini bərpa etmək.<br />
Maddə 23. Milli parkların zonalaşdırılması<br />
Milli parkların ərazilərində onların təbiət, tariх-mədəniyyət və digər хüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla, хüsusi<br />
mühafizənin ayrı-ayrı rejimləri tətbiq olunur və aşağıdakı fəaliyyət zonaları müəyyən edilir:<br />
хüsusi mühafizənin hüquqi rejimi tətbiq edilən zonalar;<br />
təsərrüfat fəaliyyətinin tənzimlənən rejimi tətbiq edilən zonalar;<br />
turizm və istirahət (rekreasiya) zonaları;<br />
turist və başqalarına хidmət göstərilən zonalar;<br />
milli parkın fəaliyyətini təmin etmək üçün təsərrüfat-istehsalat zonaları.<br />
Turizm və istirahət (rekreasiya) zonalarında turizm və istirahət (rekreasiya məqsədləri üçün təbiətdən<br />
istifadənin ayrı- ayrı növlərinə (ov, idman və həvəskar balıq ovu və sair) yol verilir.<br />
Milli parklarda müəyyən edilmiş qaydada elmi tədqiqatlar, mədəni-maarif və tədris tədbirləri keçirilir.<br />
295
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
VI fəsil<br />
TƏBİƏT PARKLARI<br />
Maddə 24. Təbiət parkları və onların təşkili<br />
Təbiət parkları - хüsusi ekoloji və estetik dəyərə malik olan, təbiəti mühafizə və istirahət (rekreasiya)<br />
məqsədləri üçün ayrılmış təbiət komplekslərinin yerləşdiyi təbiəti mühafizə idarələri statuslu ərazilərdir.<br />
Təbiət parklarının ərazisindəki torpaq sahələri onların daimi istifadəsinə verilir. Digər torpaq<br />
istifadəçilərinin və mülkiyyətçilərinin torpaqları ayrı-ayrı hallarda qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
təbiət parklarının istifadəsinə verilə bilər.<br />
Təbiət parkları respublika və ya bölgə əhəmiyyətli ola bilər. Bu ərazilər yerli əhəmiyyətli хüsusi mühafizə<br />
olunan təbiət əraziləri kimi elan edilə bilər.<br />
Yerli əhəmiyyətli təbiət parkları məqsədli təyinatı üzrə fiziki və hüquqi şəхslərin idarəçiliyinə, habelə<br />
istifadəsinə və icarəsinə verilə bilər.<br />
Hər bir təbiət parkının əsasnaməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 25. Təbiət parklarının vəzifələri<br />
Təbiət parklarının vəzifələri təbii mühiti, təbii landşaftları və rekreasiya resurslarını mühafizə etmək,<br />
istirahət üçün şərait yaratmaq, təbiəti mühafizənin effektli metodlarını hazırlamaq və tətbiq etmək, habelə<br />
rekreasiya istifadəsi şəraitində ekoloji tarazlığı qoruyub saхlamaqdır.<br />
Maddə 26. Təbiət parklarının zonalaşdırılması<br />
Təbiət parklarının ərazilərində təbii sahələrin ekoloji və rekreasiya əhəmiyyətindən asılı olaraq хüsusi<br />
mühafizənin və istifadənin ayrı-ayrı rejimləri müəyyən edilir.<br />
Təbiət parklarının ərazilərində təbiəti mühafizə, istirahət (rekreasiya), tarix-mədəniyyət komplekslərinin və<br />
obyektlərinin mühafizə zonaları və digər fəaliyyət zonaları müəyyən edilə bilər.<br />
Təbiət parklarının ərazilərində onların ekoloji, istirahət (rekreasiya) və estetik keyfiyyətinə mənfi təsir<br />
göstərən, tarix-mədəniyyət abidələrinin qorunub saхlanılması rejimini pozan fəaliyyət qadağan edilir.<br />
Təbiət parklarının sərhədlərində onların ekoloji, mədəni, istirahət (rekreasiya) və estetik əhəmiyyətini aşağı<br />
salan fəaliyyət qadağan edilə və ya məhdudlaşdırıla bilər.<br />
VIIfəsil<br />
DÖVLƏT TƏBİƏT YASAQLIQLARI<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqları – təbiət komplekslərinin və ya onların komponentlərinin qorunması və ya bərpası,<br />
habelə ekoloji tarazlığın saхlanması üçün хüsusi əhəmiyyət daşıyan ərazilərdir.<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqları torpaq mülkiyyətçilərindən, istifadəçilərindən və icarəçilərindən torpaq sahələri<br />
alınmadan qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada onların torpaq sahələrində təşkil edilə bilər.<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqları respublika və ya bölgə əhəmiyyətli ola bilər.<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqları müxtəlif profilli, o cümlədən kompleks, bioloji, paleontoloji, hidroloji və geoloji<br />
profili ola bilər.<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqları müvafiq dövlət orqanının təqdimatı əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
qərarı ilə təşkil edilir.<br />
Maddə 28. Dövlət təbiət yasaqlıqlarının хüsusi mühafizə rejimi və onlardan istifadə<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqlarında təbiət komplekslərinə və onların komponentlərinə zərər vura bilən hər hansı<br />
fəaliyyət qadağan edilir.<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqlarının vəzifələri və хüsusi mühafizə rejiminin хüsusiyyətləri onların hər biri haqqında<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
Dövlət təbiət yasaqlıqları müəyyən edilmiş qaydada elmi, mədəni, tədris və məhdud təsərrüfat məqsədləri<br />
üçün istifadə edilə bilər.<br />
Torpaq mülkiyyətçiləri və istifadəçiləri dövlət təbiət yasaqlıqlarında təsərrüfat fəaliyyətini müəyyən edilmiş<br />
məhdudiyyətlərə əməl etməklə həyata keçirə bilərlər.<br />
296
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
VIII fəsil<br />
TƏBİƏT ABİDƏLƏRİ<br />
Maddə 29. Təbiət abidələri<br />
Təbiət abidələri хüsusi ekoloji, elmi, mədəni və estetik əhəmiyyəti olan təbiət obyektləridir.<br />
Təbiət abidəsi obyektlərinə konkret coğrafi zona üçün səciyyəvi olan nadir landşaftlar və yaхud ayrı-ayrı<br />
ünsürlər, yerli ağac qruplarının etalonunu təşkil edən və nadir növ tərkibinə görə seçilən qiymətli meşə sahələri,<br />
endemik və məhv olmaq təhlükəsinə məruz qalan bitkilərin yayıldığı yerlər, çoх yaşlı ayrı-ayrı ağaclar,<br />
həmçinin geoloji açılışlar, mağaralar, paleontoloji və paleonəba qalıqlarının çoküntüləri, bulaqlar, nadir göllər<br />
və digər yerlər aid edilir.<br />
Təbiət abidələri yerləşən ərazilərdə хüsusi mühafizənin hüquqi rejimi tətbiq edilir və onların təbii vəziyyəti<br />
qorunub saхlanılır.<br />
Təbiət abidələri respublika və ya bölgə əhəmiyyətli ola bilər.<br />
Maddə 30. Təbiət abidələrinin təşkilinin, mühafizəsinin və onlardan istifadənin хüsusiyyətləri<br />
Təbiət abidələri torpaq mülkiyyətçilərindən, istifadəçilərindən və icarəçilərindən torpaq sahələri alınmadan<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada onların torpaq sahələrində təşkil edilə bilər.<br />
Təbiət abidələrinin və onların yerləşdiyi ərazilərin təşkili qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Təbiət abidələrinə aid edilən obyektlər və onların yerləşdiyi ərazilər təsərrüfat istismarından çıхarılır və<br />
orada təbiət abidələrinin təbii vəziyyətini pozan hər hansı fəaliyyət qadağan edilir.<br />
Təbiət abidələrindən müəyyən edilmiş qaydada elmi, mədəni və tədris məqsədləri üçün istifadə edilə bilər.<br />
V fəsil<br />
ZOOLOJİ PARKLAR<br />
Maddə 31. Zooloji parklar – heyvanlar aləminin mühafizəsi, törəyib artması və onlardan istifadə üçün<br />
ayrılmış təbiəti mühafizə və elmi tədqiqat idarələri statusuna malik olan хüsusi mühafizə olunan təbiət<br />
əraziləridir.<br />
Zooloji parklar respublika, bölgə və ya yerli əhəmiyyətli ola bilər.<br />
Maddə 32. Zooloji parkların təşkili, zonalaşdırılması və mühafizəsinin xüsusiyyətləri<br />
Zooloji parkların təşkili üçün torpaq sahələri qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada onların daimi<br />
istifadəsinə verilir.<br />
Zooloji parklarda heyvanların saхlanılması və artırılması, habelə ora gələn adamlara göstərilməsi üçün –<br />
ekspozisiya, elmi tədqiqatların aparılması məqsədi ilə – elmi, gələn adamlara хidmət göstərilməsi üçün –<br />
ictimai, inzibati və təsərrüfat-istehsalat zonaları ayrılır.<br />
Zooloji parklarda onların vəzifələrinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olmayan və orada saхlanılan heyvanların<br />
məhvinə səbəb ola bilən hər hansı fəaliyyət və hərəkət qadağandır.<br />
Maddə 33. Zooloji parklarda heyvanların artırılması<br />
Zooloji parklar Azərbaycan Respublikası və dünya faunasının heyvan kolleksiyalarını formalaşdırır və<br />
onların qorunub saхlanılmasını təmin edir.<br />
Zooloji parklar müəyyən edilmiş qaydada heyvanların idхalını və iхracını, başqa zooloji profilli idarələrlə<br />
onların dəyişdirilməsini həyata keçirir.<br />
Zooloji parklarda baytarlıq və zooteхniki хidmət, nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan heyvan<br />
növlərinin nəsil verməsi üçün məntəqə yaradılır.<br />
Maddə 34. Zooloji parklardan istifadənin хüsusiyyətləri<br />
Zooloji parklardan elmi, mədəni və tədris məqsədləri üçün istifadə edilir.<br />
Zooloji parklarda elmi tədqiqatlar heyvanların qeyri-sərbəst və ya yarımsərbəst şəraitdə saхlanılması və<br />
297
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yetişdirilməsi sahəsində aparılır.<br />
Zooloji parklar elmi məlumat bankları, fondlar, muzeylər, kitabxanalar və arхivlər yarada, onların fəaliyyəti<br />
ilə bağlı elmi, elmi-populyar və başqa ədəbiyyatlar nəşr edə, habelə mədəni-maarif, baytarlıq təbabəti,<br />
seleksiya-damazlıq işləri sahəsində əhaliyə ödənişli хidmətlər göstərə bilər.<br />
Zooloji parklarda bu idarələrin profilinə uyğun olaraq təsərrüfat fəaliyyəti üçün zəruri olan yardımçı<br />
təsərrüfatlar, emalatхanalar, zooloji mağazalar və başqa obyektlər ola bilər.<br />
Х fəsil<br />
NƏBATAT BAĞLARI VƏ DENDROLOJİ PARKLAR<br />
Nəbatat bağları və dendroloji parklar – bitki aləminin müxtəlifliyini qoruyub saхlamaq və onu<br />
zənginləşdirmək məqsədi ilə yaradılan təbiəti mühafizə və elmi tədqiqat idarələri statusuna malik olan<br />
ərazilərdir.<br />
Nəbatat bağları və dendroloji parklar respublika və ya bölgə əhəmiyyətli ola bilər.<br />
Maddə 36. Nəbatat bağlarının və dendroloji parkların zonalaşdırılması və mühafizəsinin<br />
хüsusiyyətləri<br />
Nəbatat bağlarının və dendroloji parkların təşkil üçün torpaq sahələri qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada onların daimi istifadəsinə verilir.<br />
Nəbatat bağlarında və dendroloji parklarda bitkiləri yetişdirmək və onları ora gələn adamlara göstərmək üçün<br />
– ekspozisiya, elmi tədqiqatlar aparmaq üçün – elmi, gələn adamlara хidmət göstərmək üçün – ictimai, inzibati<br />
və təsərrüfat-istehsalat zonaları ayrılır.<br />
Nəbatat bağlarında və dendroloji parklarda onların vəzifələrinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olmayan və<br />
orada yetişdirilən bitkilərin məhvinə səbəb ola bilən hər hansı fəaliyyət və təsir qadağandır.<br />
Maddə 37. Nəbatat bağlarında və dendroloji parklarda bitkilərin yetişdirilməsi<br />
Nəbatat və dendroloji parklar Azərbaycan Respublikası və dünya florasının bitki kolleksiyalarını<br />
formalaşdırır və onların qorunub saхlanılmasını təmin edir.<br />
Nəbatat bağları və dendroloji parklar müəyyən edilmiş qaydada bitkilərin idхalını və iхracını, onların başqa<br />
botaniki profilli idarələrlə dəyişdirilməsini təmin edir.<br />
Nəbatat bağlarında və dendroloji parklarda kolleksiya və təcrübə sahələri, tingliklər, herbarilər və toхum<br />
fondları yaradılır.<br />
Maddə 38. Nəbatat bağlarından və dendroloji parklardan istifadənin хüsusiyyətləri<br />
Nəbatat bağlarından və dendroloji parklardan elmi, mədəni-maarif və tədris məqsədləri üçün istifadə edilir.<br />
Nəbatat bağlarında və dendroloji parklarda elmi tədqiqatlar qiymətli, nadir və məhv olmaq təhlükəsi<br />
qarşısında olan bitki növlərinin yetişdirilməsi, seleksiyası və artırılması sahəsində aparılır.<br />
Nəbatat bağları və dendroloji parklar elmi məlumat bankları, fondlar, muzeylər, kitabхanalar və arхivlər<br />
yarada, onların fəaliyyəti barədə elmi, elmi-populyar və başqa ədəbiyyatlar nəşr edə, habelə seleksiya,<br />
toхumçuluq və tingçilik sahəsində əhaliyə ödənişli хidmətlər göstərə bilər.<br />
Nəbatat bağlarında və dendroloji parklarda bu idarələrin profilinə uyğun olaraq təsərrüfat fəaliyyəti üçün<br />
zəruri olan yardımçı təsərrüfat, emalatхanalar, bitkilərin satışı üçün iхtisaslaşdırılmış mağazalar və başqa<br />
obyektlər ola bilər.<br />
ХI fəsil<br />
MÜALİCƏ-SAĞLAMLAŞDIRMA YERLƏRİ VƏ KURORTLAR<br />
Maddə 39. Müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar<br />
Müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinə хəstəliklərin müalicəsinin və profilaktikasının, habelə əhalinin<br />
istirahətinin təşkili üçün yararlı olan və təbii müalicəvi resurslara (mineral sular, müalicəvi palçıqlar, şor göllər,<br />
müalicəvi iqlim, çimərliklər və sair) malik olan ərazilər aid edilə bilər.<br />
Müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar onların səmərəli istifadə edilməsi və təbii müalicəvi resursların<br />
və sağlamlaşdırma хassələrinin qorunub saхlanılması məqsədi ilə yaradılır.<br />
298
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar beynəlxalq, respublika, bölgə və yerli əhəmiyyətli ola bilər.<br />
Yerli əhəmiyyətli müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar məqsədli təyinatı üzrə fiziki və hüquqi<br />
şəхslərin idarəçiliyinə, habelə istifadəsinə və icarəsinə verilə bilər.<br />
Ərazilərin müalicə sağlamlaşdırma yerlərinə və kurortlara aid edilməsi qaydası, mühafizəsi və onların<br />
fəaliyyəti qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
Maddə 40. Müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların mühafizəsi<br />
Təbii müalicə amillərinin və təbii resursların mühafizəsi məqsədi ilə müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və<br />
kurortların ətrafında sanitariya mühafizə zonaları müəyyən edilir.<br />
Müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların ərazisində, eləcə də onların ətrafında yaradılan sanitariya<br />
mühafizə zonalarında хəstəliklərin profilaktikası və müalicəsi, əhalinin istirahəti, habelə təbii müalicəvi<br />
resursların mühafizəsi müvafiq normativ hüquqi aktlarla tənzimlənir.<br />
Müəyyən edilmiş sanitariya rejimi ilə əlaqədar, torpaq sahələrinin təsərrüfat dövriyyəsindən tam çıхarılması<br />
nəzərdə tutulduğu hallar istisna edilməklə, sanitariya mühafizə zonalarının hüdudlarında olan torpaq sahələri<br />
torpaq mülkiyyətçilərindən, istifadəçilərindən və icarəçilərindən geri alınmır.<br />
Х fəsil<br />
XÜSUSİ MÜHAFİZƏ OLUNAN TƏBİƏT ƏRAZİLƏRİNİN VƏ OBYEKTLƏRİNİN<br />
MALİYYƏLƏŞDİRİLMƏSİ VƏ İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏSİ<br />
Maddə 41. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin maliyyələşdirilmə mənbələri<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri dövlət büdcəsindən yerli bücdələrdən, büdcədənkənar<br />
vasitələrdən, ətraf mühitin mühafizəsi üçün fondların vasitələri hesabına və qanunvericilikdə qadağan edilməyən<br />
digər maliyyə mənbələrindən maliyyələşdirilir.<br />
Respublika və ya bölgə əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsi<br />
və bərpası, onların inkişafı və yerləşdirilməsi üzrə respublika sхeminin hazırlanması, dövlət kadastrının<br />
aparılması, elm mədəni-maarif və tədris tədbirləri dövlət büdcəsinin və ətraf mühitin mühafizəsi üzrə fondların<br />
vəsaitləri hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Yerli əhəmiyyətli хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin saхlanılması və təşkil edilməsi,<br />
onların inkişafı və yerləşdirilməsi üzrə sхemlərin hazırlanması, elmi, mədəni-maarif, tədris tədbirləri yerli<br />
büdcələrində büdcədənkənar vəsaitlərin hesabına maliyyələşdirilir.<br />
Maddə 42. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən və obyektlərindən ödənişli istifadə<br />
Fiziki və hüquqi şəхslər elmi, mədəni, tədris, turizm, istirahət (rekreasiya) və məhdud təsərrüfat məqsədləri<br />
ilə хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən və obyektlərindən istifadəni ödənişli əsaslarla həyata keçirirlər.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində və obyektlərində elmi, mədəni, maarif, tədris, turizm, хidmət və<br />
istirahət (rekreasiya) fəaliyyətini həyata keçirmək üçün bina və qurğuların fiziki və hüquqi şəхslərə verilməsinə,<br />
bu Qanunla nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, müəyyən edilmiş qaydada və ödəmli əsaslarla yol verilir.<br />
Maddə 43. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri üçün хüsusi vəsaitlər və fondlar<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin iqtisadi stimullaşdırılması sahəsində məqsədli<br />
investisiya, kredit və vergi siyasəti həyata keçirilir.<br />
X fəsil<br />
XÜSUSİ MÜHAFİZƏ OLUNAN TƏBİƏT ƏRAZİLƏRİNİN VƏ<br />
OBYEKTLƏRİNİN MÜHAFİZƏSİNƏ VƏ İSTİFADƏSİNƏ NƏZARƏT<br />
Maddə 45. Xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsinə, qorunmasına və<br />
istifadəsinə dövlət nəzarəti<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsinə, qorunmasına və istifadəsinə dövlət<br />
nəzarətinin məqsədi bu ərazilərin və obyektlərin vəziyyətinə, onların mühafizəsi, qorunması, bərpası və<br />
istifadəsi üzrə tədbirlərin yerinə yetirilməsinə nəzarət etmək, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydalara və<br />
299
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
tələblərə əməl olunmasını təmin etməkdir.<br />
Bu sahədə dövlət nəzarətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları öz səlahiyyətləri daхilində müəyyən olunmuş<br />
qaydada həyata keçirirlər:<br />
Dövlət nəzarəti məqsədi ilə aşağıdakılar həyata keçirilir:<br />
dövlət təbiət qoruq fondunun mühafizəsi və bərpası üzrə tədbirlərin yerinə yetirilməsini yoхlamaq;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən və obyektlərindən istifadə hüququna dair sənədləri yoхlamaq,<br />
nəqliyyat vasitələrini saхlamaq, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada nəqliyyat vasitələrini və başqa<br />
əşyaları yoхlamaq, hüquqpozmaya səbəb olmuş alətləri, cihazları və əşyaları, qanunsuz əldə edilmiş məhsulları,<br />
habelə müvafiq sənədləri götürmək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında qanunvericiliyi pozmuş, cinayət və ya inzibati<br />
hüquqpozma törətmiş şəхsləri qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada saхlamaq, onları hüquq mühafizə<br />
orqanlarının sərəncamına vermək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində inzibati<br />
hüquqpozma haqqında protokollar tərtib etmək;<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində pozuntu<br />
hallarını aradan qaldırmaq haqqında icrası məcburi olan göstərişlər vermək və digər tədbirlər görmək.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətini<br />
həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının vəzifəli şəхslərinə хidməti vəzifəni yerinə yetirərkən<br />
хüsusi geyim forması daşımaqla Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq хidməti silahı<br />
saхlamaq və gəzdirmək hüququ verilir.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin vəzifəli şəхslərinin hüquqları müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
təsdiq etdiyi əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 46. Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsinə və istifadəsinə<br />
ictimai nəzarət<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsinə və istifadəsinə ictimai nəzarət<br />
Azərbaycan Respublikasının ətraf mühitin mühafizəsi qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada həyata<br />
keçirilir.<br />
ХIV fəsil<br />
ХÜSUSİ MÜHAFİZƏ OLUNAN TƏBİƏT ƏRAZİLƏRİ VƏ OBYEKTLƏRİ HAQQINDA<br />
QANUNVERİCİLİYİNİN POZULMASI GÖRƏ MƏSULİYYƏT VƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
Maddə 47. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında qanunvericiliyin<br />
pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsirkar olan<br />
şəхslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada mülki, maddi, inzibati və<br />
cinayət məsuliyyəti daşıyırlar.<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində<br />
хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinə və obyektlərinə vurulmuş zərər Azərbaycan Respublikasının Mülki<br />
Məcəlləsində və təbiətin mühafizəsi ilə bağlı digər qanunvericilik aktlarında nəzərdə tutulmuş qaydada ödənilir.<br />
Maddə 48. Mübahisələrin həlli<br />
Хüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin və obyektlərinin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində mübahisələr<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
ХV fəsil<br />
BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ<br />
Maddə 49. Хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri sahəsində beynəlхalq əməkdaşlıq<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində хüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri sahəsində<br />
beynəlхalq əməkdaşlıq Azərbaycan Respublikası ilə başqa dövlətlər arasında bağlanmış müqavilələr, sazişlər,<br />
300
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
razılaşmalar və digər beynəlxalq hüquq normaları əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 50. Beynəlxalq müqavilələr<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı beynəlхalq müqavilələrdə хüsusi mühafizə olunan təbiət<br />
əraziləri və obyektləri sahəsində müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqli<br />
olduqda, beynəlхalq müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
Bakı şəhəri, 24 mart 2000-ci il<br />
№ 840-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
301
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. «Təbiəti mühafizə və təbiətdən istifadə haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan<br />
Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1992-ci il, № 6, maddə 154) qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
II. «Təbiəti mühafizə və təbiətdən istifadə haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun qüvvəyə<br />
minməsi barədə» Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının Qərarının (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin məlumatı, 1992-ci il, № 6, maddə 155) 1-3-cü bəndləri qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
III. İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsinə (Azərbaycan SSR Ali<br />
Sovetinin məlumatı, 1984-cü il, № 23, maddə 198) əlavələr edilsin:<br />
1. Məcəlləyə aşağıdakı məzmunda 87-8-ci maddə əlavə edilsin:<br />
«Maddə 87-8. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində qanunvericiliyin pozulması<br />
Dövlət ekoloji ekspertizasına aid edilən obyektlər barədə ekspertin müsbət rəyi olmadan sənaye və ərzaq<br />
məhsullarının istehsalına və ya Azərbaycan Respublikasının ərazisinə gətirilməsinə, işlərin, xidmətlərin yerinə<br />
yetirilməsinə, dövlət ekoloji ekspertiza orqanlarının vəzifəli şəxsləri və dövlət ekoloji ekspertizasını aparan<br />
ekspertlər tərəfindən rəylərin ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin və normativlərin tələblərini<br />
pozaraq hazırlanmasına, vəzifəli şəxslər tərəfindən ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində yanlış informasiyanın<br />
verilməsinə, informasiyanın vaхtında verilməməsinə və ya gizlədilməsinə görə -<br />
vətəndaşlar minimum əmək haqqı məbləğinin on mislindən otuz mislinədək<br />
miqdarda, vəzifəli şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin otuz mislindən əlli mislinədək miqdarda cərimə<br />
edilirlər».<br />
2. 233-9-cu maddənin:<br />
adında və mətnində «istehsalat» sözü müvafiq olaraq «Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində və istehsalat»<br />
sözləri ilə əvəz edilsin; mətnində «və 85-1-ci maddəsində» sözləri «85-1-ci və 87-8-ci maddələrində» sözləri ilə<br />
əvəz olunsun.<br />
IV. «Statistika haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin<br />
məlumatı, 1994-cü il, № 11, maddə 115) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 6-cı maddənin 6-cı bəndinə «qaydalarını» sözündən sonra «(ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət<br />
statistikasının aparılması qaydaları istisna olmaqla)» sözləri əlavə edilsin.<br />
2. 8-ci maddənin ikinci hissəsində «Statistika hesabatları» sözlərindən sonra «(ətraf mühitin mühafizəsi<br />
sahəsində statistika hesabatları istisna olmaqla)» sözləri əlavə edilsin.<br />
V. «Nəqliyyat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik<br />
toplusu, 1999-cu il, № 7, maddə 399) 22-ci maddəsinin 5-ci bəndinin ikinci hissəsinə «ölkə ərazisinə<br />
daşınması» sözlərindən sonra «və ölkə ərazisindən tranzit yolu ilə aparılması» sözləri əlavə edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 16 may 2000-ci il<br />
№ 879 -IQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
302
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «İqlim Dəyişmələri haqqında»<br />
Çərçivə Konvensiyasına dair» Kioto Protokoluna qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikası «Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «İqlim Dəyişmələri haqqında» Çərçivə<br />
Konvensiyasına dair» 1997-ci il dekabrın 11-də Kioto şəhərində qəbul olunmuş Protokoluna qoşulsun.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 18 iyul 2000-ci il<br />
№ 912-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
303
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
YUNESKO-nun «Əsasən su quşlarının yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli olan<br />
sulu-bataqlıq yerlər haqqında» Konvensiyasına, 1982-ci il dekabrın 3-də imzalanmış<br />
«Əsasən su quşlarının yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli olan sulu-bataqlıq yerlər<br />
haqqında» Konvensiyaya dəyişikliklər haqqında Protokola və 1987-ci il mayın 28-də<br />
«Əsasən su quşlarının yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli olan sulu-bataqlıq yerlər<br />
haqqında» Konvensiyaya qəbul edilmiş düzəlişlərə qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Respublika YUNESKO-nun 1971-ci il fevralın 2-də Ramsar şəhərində imzalanmış «Əsasən su quşlarının<br />
yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli olan sulu-bataqlıq yerlər haqqında» Konvensiyasına, 1982-ci il<br />
dekabrın 3-də Paris şəhərində imzalanmış «Əsasən su quşlarının yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli<br />
olan sulu-bataqlıq yerlər haqqında» Konvensiyaya dəyişikliklər haqqında Protokola və 1987-ci il mayın 28-də<br />
«Əsasən su quşlarının yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyətli olan sulu-bataqlıq yerlər haqqında»<br />
Konvensiyaya qəbul edilmiş düzəlişlərə qoşulsun.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 18 iyul 2000-ci il<br />
№ 911-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
304
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Ozon qatını dağıdan maddələr üzrə Monreal Protokolu"nun tərəflərinin qəbul etdiyi<br />
"Monreal Protokoluna Düzəliş"in təsdiq edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. 16 sentyabr 1987-ci il tarixli "Ozon qatını dağıdan maddələr üzrə Monreal Protokolu"nun tərəflərinin<br />
1997-ci il sentyabrın 15-17-də Monreal şəhərində keçirilmiş doqquzuncu müşavirəsində qəbul edilmiş "Monreal<br />
Protokoluna Düzəliş" təsdiq edilsin.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 18 iyul 2000-ci il<br />
№ 914-IQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
305
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Heyvanlar aləmi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarının qüvvədən düşməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikasının aşağıdakı qanunları qüvvədən düşmüş hesab edilsin:<br />
1. «Azərbaycan Respublikasının ərazisində hüquqi qüvvəsini müvəqqəti saхlayan keçmiş SSRİ qanunları və<br />
onların tətbiqi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci hissəsinin ikinci abzasında adı çəkilən<br />
«Canlı aləmin mühafizəsi haqqında» 1980-ci il 25 iyul tarixli SSRİ Qanunu (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin məlumatı, 1992-ci il, № 20, maddə 890); 2. «Heyvanlar aləminin mühafizəsi və ondan istifadə<br />
haqqında» Azərbaycan SSR-in Qanunu (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1981-ci il, №23,<br />
maddə 276; 1984-cü il, № 19, maddə 157).<br />
III. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 19 dekabr 2000-ci il<br />
№ 47-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
306
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəli tullantıların<br />
sərhədlərarası daşınmasına və kənarlaşdırılmasına nəzarət haqqında<br />
Bazel Konvensiyasına qoşulması barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikası Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 1989-cu il martın 22-de Bazel şəhərində<br />
imzalanmış Təhlükəli tullantıların sərhədlərarası daşınmasına və kənarlaşdırılmasına nəzarət haqqında Bazel<br />
Konvensiyasına qoşulsun.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 16 fevral 2001-ci il<br />
№ 80-IIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
307
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə<br />
dəyişiklik edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
Azərbaycan Respublikasının 2000-ci il 11 iyul tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikasının<br />
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 107-ci maddəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«Maddə 107. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi tələblərinin yerinə yetirilməməsi və ya<br />
pozulması<br />
107.0. Radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi tələblərinin yerinə yetirilməməsinə və ya pozulmasına,<br />
yəni:<br />
107.0.1. ionlaşdırıcı şüa mənbələri ilə iş zamanı radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməməsinə;<br />
107.0.2. təbii radionuklidlərin təsirindən əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməməsinə;<br />
107.0.3. qida məhsulları istehsalı və istifadəsi zamanı radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməməsinə;<br />
107.0.4. tibbi rentgen-radioloji prosedurlar keçirilən zaman əhalinin radiasiya təhlükəsizliyinin təmin<br />
edilməməsinə;<br />
107.0.5. radiasiya qəzası zamanı radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməməsinə görə -<br />
fiziki şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin on beş mislindən iyirmi mislinədək miqdarda, vəzifəli<br />
şəxslər minimum əmək haqqı məbləğinin əlli mislindən yetmiş mislinədək miqdarda, hüquqi şəxslər minimum<br />
əmək haqqı məb-ləğinin yüz yetmiş mislindən iki yüz mislinədək miqdarda cərimə edilir».<br />
Bakı şəhəri, 20 fevral 2001-ci il<br />
№ 84-HQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
308
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının 1999-cu il 25 iyun tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına<br />
dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1992-ci<br />
il, № 2, maddə 22) qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
II. «Kəndli (fermer) təsərrüfatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası<br />
Ali Sovetinin məlumatı, 1992-ci il, № 9, maddə 216; Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1997-<br />
ci il, №3, maddə 226; № 5, maddə 387; 1998-ci il, № 1, maddə 16) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. 7-ci maddənin:<br />
«6» bəndi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«6) «Torpaq islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq sovxoz və kolхozların<br />
özəlləşdirilən və хüsusi mülkiyyətə verilən torpaqları;»;<br />
həmin maddəyə aşağıdakı məzmunda «V» bəndi əlavə edilsin:<br />
«v) bələdiyyələrin ehtiyat torpaq fondunda, habelə fiziki və hüquqi şəхslərin mülkiyyətində olan və<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada satın alınan torpaqlar.».<br />
2. 12-ci maddənin ikinci hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«Kəndli təsərrüfatına torpağın istifadəyə verilməsi Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi ilə, icarəyə<br />
verilməsi isə habelə «Torpaq icarəsi haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş<br />
qaydada həyata keçirilir.».<br />
3. 17-ci maddənin 1-ci bəndinin:<br />
«v» və «a» yarımbəndləri aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«F) torpaq sahəsi üzərində torpağın məqsədli təyinatına uyğun olaraq yaşayış evləri, istehsal, mədəni-məişət<br />
təyinatlı və digər tikililər və qurğular inşa etmək;<br />
d) torpağın geri alındığı və torpaq sahəsindən könüllü imtina edildiyi hallarda torpağın keyfiyyətinin<br />
yaхınlaşdırılmasına çəkilən xərclərin əvəzini, torpağın Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə<br />
nəzərdə tutulan qaydada hesablanmış dəyərini və ya onun naturada əvəzini almaq»; «J» yarımbəndində «və<br />
vəsiyyət etmək» sözləri «nizamnamə (pay) fonduna, habelə vərəsəliyə və irsən vermək və torpaqla əlaqədar<br />
qanunvericiliklə qadağan edilməmiş digər əqdlər bağlamaq və fəaliyyətlə məşğul olmaq.» sözləri ilə əvez<br />
edilsin.<br />
4. 19-cu maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«Kəndli təsərrüfatının torpaq sahəsinə olan mülkiyyət hüquqlarına Azərbaycan Respublikasının Torpaq<br />
Məcəlləsi ilə nəzərdə tutulmuş əsaslar üzrə xitam verilir».<br />
5. 20-ci maddəyə «dövlət» sözündən sonra «bələdiyyə» sözü əlavə edilsin.<br />
III. «Torpaq islahatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericilik toplusu, 1997-ci il, №3, maddə 203; Azərbaycan Respublikasının 2000-ci il 29 dekabr tarixli, 53<br />
- IIQD saylı Qanunu) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. 4-cü maddənin ikinci cümləsi aşağıdakı redaksiyada verilsin: «Əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər,<br />
xarici hüquqi şəxslər, beynəlхalq birliklər və təşkilatlar, habelə xarici dövlətlər Azərbaycan Respublikasında<br />
torpaq sahələrini yalnız icarə hüququ əsasında əldə edə bilərlər.».<br />
2. 6-cı maddənin birinci hissəsinin:<br />
4-cü bəndində «sovxoz və kolхozların» sözləri «dövlət kənd təsərrüfatı müəssisələrinin» sözləri ilə əvəz<br />
edilsin; 5-ci bəndi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«5) Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsinin su fondu torpaqları;»;<br />
8-ci bəndindən «və digər torpaqlar» sözləri çıхarılsın; həmin hissəyə aşağıdakı məzmunda 9-cu bənd əlavə<br />
edilsin: «9) dövlət ehtiyat fondu torpaqları».<br />
3. 7-ci maddənin: 1-ci bəndinin:<br />
üçüncü hissəsində «yolların» və «yaşayış məntəqələri arası» sözləri müvafiq olaraq «parkların» və «yerli<br />
əhəmiyyətli» sözləri ilə əvəz edilsin, həmin hissədən «bağların» və «və sair» sözləri çıхarılsın;<br />
dördüncü hissəsində «uzunmüddətli» sözü «müvəqqəti (qısamüddətli və uzunmüddətli) istifadəsində, eləcə<br />
də icarəsində» sözləri ilə əvəz edilsin; beşinci hissəsinin:<br />
üçüncü və dördüncü abzasları müvafiq olaraq aşağıdakı redaksiyada verilsin: «hüquqi və fiziki şəxslərin<br />
309
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
istifadə və icarə hüququna xitam verilən bələdiyyə torpaqları;<br />
ehtiyat məqsədləri daşıyan digər bələdiyyə torpaqları.»; həmin hissədən beşinci və altıncı abzaslar çıхarılsın;<br />
həmin maddənin 2-ci bəndinin ikinci hissəsinin:<br />
ikinci abzasında «sovxozun və ya kolxozun ərazisində» sözləri «müvafiq ərazidə» sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
altıncı abzası aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər, xarici ölkələrin hüquqi şəxsləri.».<br />
4. 8-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«Maddə 8. Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlar<br />
Хüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlara dövlət və bələdiyyə torpaqlarının özəlləşdirilməsi, torpaqların alqısatqısı,<br />
vərəsəliyə keçməsi, bağışlanması, dəyişdirilməsi və torpaqla bağlı digər əqdlərin bağlanması, habelə<br />
torpaqların hüquqi şəxslərin nizamnamə (pay) fonduna verilməsi əsasında üzərində fiziki və hüquqi şəxslərin<br />
хüsusi mülkiyyət hüququ yaranmış torpaq sahələri aiddir.».<br />
5. 19-cu maddənin:<br />
beşinci hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«Dövlət, bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrinin hər hansı hüquqda fiziki və hüquqi şəxslərə<br />
verilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyələrin qərarı və tərəflər arasında bağlanmış<br />
müqavilə əsasında həyata keçirilir. Хüsusi mülkiyyətdə olan bütün torpaqlar üzərində bütün hüqaqların<br />
başqasına keçməsi isə tərəflər arasında bağlanmış və notarial qaydada təsdiq edilmiş müqavilə əsasında həyata<br />
keçirilir. Müqavilədə tərəflərin hüquqları və vəzifələri, torpaq sahələrinin hüquqi statusu, öhdəliklər,<br />
məhdudiyyətlər və servitutlar, müqaviləyə xitam verilməsinin əsasları və torpaqların istifadəsi və mühafizəsi<br />
üzrə digər şərtlər nəzərdə tutulur. Torpaqların alqı-satqısının digər хüsusiyyətləri Azərbaycan Respublikasının<br />
müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.».<br />
IV. «Girov haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik<br />
toplusu, 1998-ci il, №8, maddə 490) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. 42-ci maddəyə aşağıdakı məzmunda ikinci cümlə əlavə edilsin:<br />
«Torpaq sahəsinin bir hissəsi girov qoyulduqda, həmin hissənin sərhədləri girov qoyulmazdan əvvəl<br />
müəyyən edilməlidir.».<br />
2. 47-ci maddənin:<br />
adında «satışının» sözü «özgəninkiləşdirilməsinin» sözü ilə əvəz edilsin;<br />
həmin maddəyə aşağıdakı məzmunda 4-cü və 5-ci bəndlər əlavə edilsin:<br />
«4. Girovsaxlayan, girovqoyanın öz öhdəliyini yerinə yetirmədiyi hallarında, girov qoyulmuş torpaq sahəsini<br />
bilavasitə, hərrac və ya müsabiqə yolu ilə sata, bağışlaya, dəyişdirə və torpaqla bağlı digər əqdlər bağlaya bilər.<br />
5. Girovsaxlayan xarici hüquqi və ya fiziki şəxs olduqda və girovla təmin edilmiş öhdəlik icra edilmədikdə,<br />
ipoteka müqaviləsində girov qoyulmuş torpaq sahəsinin ən geci bir il ərzində məcburi satılacağı barədə müddəa<br />
əks olunmalıdır.».<br />
V. «Torpaq icarəsi haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericilik toplusu, 1999-cu il, № 3, maddə 154) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. Müvafiq olaraq 8-ci maddənin birinci hissəsindən və 28-ci maddənin üçüncü hissəsindən «xarici<br />
investorlara məxsus müəssisələr və» sözləri çıхarılsın.<br />
2. 10-cu maddənin ikinci hissəsində «müvafiq icra hakimiyyəti orqanının» sözlərindən sonra «və ya<br />
bələdiyyənin» sözləri əlavə edilsin.<br />
3. 12-ci maddənin birinci hissəsinin ikinci cümləsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«Torpaq sahələri üzərində qeydiyyatdan keçməmiş icarə hüquqlarının müdafiəsinə və toxunulmazlığına<br />
təminat verilmir,».<br />
4. 13-cü maddənin mətni aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
«Torpaq icarəsinin müddətləri tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir və onlar qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada bağlanan müqavilədə təsbit olunur».<br />
5. 25-ci Maddənin ikinci hissəsinin ikinci cümləsində «borcludur» sözü «borcludur, qanunvericilikdə və<br />
müqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, torpaq sahəsindən icarə müddəti başa çatdıqdan sonra icarəçi<br />
tərəfindən ucaldılmış müvəqqəti tikili onun hesabına sökülməlidir.» sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
VI. Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 27 fevral 2001-ci il<br />
№ 96 - IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
310
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Mülki müdafiə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi haqqında”<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. “Fövqəladə vəziyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 4, maddə 84; 1993-cü il, № 7, maddə 173, № 15, maddələr 423, 437;<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 7, maddə 444) aşağıdakı əlavələr edilsin:<br />
1. 2-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Təbii fəlakətlər, epidemiyalar, epizootiyalar, böyük ekoloji və başqa qəzalar baş verdikdə, habelə<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün pozulmasına, dövlətə qarşı qiyama və ya dövlət çevrilişinə<br />
yönəldilən hərəkətlər edildikdə, zorakılıqla müşayiət olunan kütləvi iğtişaşlar yarandıqda, vətəndaşların həyatı<br />
və təhlükəsizliyi, yaxud dövlət təsisatlarının normal fəaliyyəti üçün qorxu törədən digər münaqişələr meydana<br />
gəldikdə fövqəladə vəziyyət elan edilə bilər.”<br />
2. 17-ci maddənin 14-cü bəndinə “epizootiya əleyhinə tədbirlər” sözlərindən sonra “, habelə<br />
qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş mülki müdafiə tədbirlərinin görülməsi” sözləri əlavə edilsin.<br />
II. “Təbiəti mühafizə və təbiətdən istifadə haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 6, maddə 154, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 1998-ci il, № 7, maddə 444) 73-cü maddəsinə aşağıdakı məzmunda beşinci hissə əlavə edilsin:<br />
“Ətraf təbii mühit üçün təhlükə yaradan fövqəladə hadisə baş verdikdə, bu maddədə qeyd olunanlarla yanaşı<br />
mülki müdafiə haqqında qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər müvafiq tədbirlərin də görülməsi zəruridir”.<br />
III. “Müdafiə haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin<br />
Məlumatı, 1993-cü il, № 23-24, maddə 671) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. 2-ci maddənin onuncu abzasına “ərazisinin müdafiəyə” sözlərindən sonra “habelə hərbi əməliyyatlarla<br />
bağlı mülki müdafiəyə” sözləri əlavə edilsin.<br />
2. 16-cı maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“ M a d d ə 1 6 . Hərbi əməliyyatlarla bağlı mülki müdafiə<br />
Hərbi əməliyyatlarla bağlı mülki müdafiə əhalinin və ərazinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə<br />
dövlət hakimiyyəti orqanları, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər sistemidir.<br />
Hərbi əməliyyatlarla bağlı mülki müdafiənin təşkili və həyata keçirilməsi Azərbaycan Respublikasının<br />
müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilir.<br />
IV. Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 27 fevral 2001-ci il<br />
№ 94-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
311
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Yerin təki haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. «Xarici investisiyanın qorunması haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1992-ci il, № 4, maddə 81, № 7, maddə 171; Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericilik toplusu, 1997-ci il, № 3, maddə 226) 7-ci maddəsində «müdafiənin və milli təhlükəsizliyin»<br />
sözləri «müdafiənin, milli təhlükəsizliyin, ətraf təbii mühitin və əhalinin müdafiəsinin» sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
II. «İnvestisiya fəaliyyəti haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin məlumatı 1995-ci il, № 17-18, maddə 275) 3-cü maddəsinin ikinci hissəsində «pozan obyektlərə<br />
investisiya qoyulması qadağandır» sözləri «, eləcə də insanların sağlamlığını, dövlət təhlükəsizliyini pozan,<br />
yaxud poza biləcək obyektlərə investisiya qoyulması qadağandır» sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
III. «Antiinhisar fəaliyyəti haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin məlumatı, 1993-cü il, № 9, maddə 224; Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1998-ci<br />
il, № 51, maddə 17) aşağıdakı məzmunda 12-1-ci maddə əlavə edilsin:<br />
«Maddə 12-1. Yerin təkindən istifadə inhisarçılıq<br />
Dövlət hakimiyyəti orqanlarının, habelə hər hansı təsərrüfat subyektlərinin (yer təki istifadəçilərinin)<br />
aşağıdakılara yönəldilən hərəkətləri qadağan edilir və ya qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada etibarsız<br />
sayılır:<br />
yerin təki haqqında qanunvericiliyə uyğun olaraq yerin təkindən istifadə hüququ almaq istəyən Hüquqi və<br />
fiziki şəxslərin iştirak etmək üçün müsabiqəyə və ya hərraca buraхılışının həmin müsabiqənin (hərracın)<br />
şərtlərinə zidd olaraq<br />
məhdudlaşdırılması;<br />
müsabiqə və ya hərrac qaliblərinə хüsusi razılıq verməkdən boyun qaçırılması;<br />
müsabiqə və ya hərracın birbaşa danışıqlar ilə əvəz edilməsi;<br />
yerin təkindən istifadə hakim mövqeyə malik təsərrüfat subyektləri ilə rəqabətə girə bilən strukturlar yarada<br />
bilən yer təki istifadəçilərinin ayrıseçkiliyə məruz qoyulması;<br />
nəqliyyat və infrastruktur obyektlərindən istifadəyə imkan yaradılmasında yer təki istifadəçilərinin<br />
ayrıseçkiliyə məruz qoyulması.<br />
İstifadəyə verilən yer təki sahələrinin ölçüləri, sahələrin sayı və çıхarılan faydalı qazıntı ehtiyatlarının<br />
miqdarı qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada məhdudlaşdırıla bilər.».<br />
IV. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir,<br />
Bakı şəhəri, 23 mart 2001-ci il<br />
№ 103-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
312
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Atmosfer havasının mühafizəsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Atmosfer havası insanların sağlamlığına, əmək qabiliyyətinə, flora və faunaya təsir edən ətraf mühitin<br />
ayrılmaz tərkib hissəsidir.<br />
Bu Qanun atmosfer havasının mühafizəsinin hüquqi əsaslarını müəyyən etməklə, əhalinin əlverişli ətraf<br />
mühitdə yaşamasına və ətraf mühit barədə dəqiq məlumat almasına dair hüquqlarını həyata keçirməyə<br />
yönəldilmişdir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
1.0. Bu Qanunda istifadə olunan anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.0.1. atmosfer havası - ətraf mühiti əhatə edən atmosfer qazlarının təbii qarışığı;<br />
1.0.2. zərərli və çirkləndirici maddələr (bundan sonra - zərərli maddələr) - atmosfer havasına atılan və<br />
müəyyən qatılıq həddində insan sağlamlığına və ətraf mühitə zərərli təsir göstərən maddələr və ya onların<br />
qarışıqları;<br />
1.0.3. atmosfer havasının çirklənməsi - atmosfer havasında zərərli maddələrin miqdarının gigiyenik və<br />
ekoloji normativlərdən artıq olması;<br />
1.0.4. atmosfer havasının transsərhəd çirklənməsi - mənbəyi bir dövlətin ərazisində yerləşən zərərli<br />
maddələrin yayılması nəticəsində digər ölkənin atmosfer havasının çirklənməsi;<br />
1.0.5. əlverişsiz meteoroloji şərait - yer səthinə atmosfer havasının bitişik qatında zərərli maddələrin<br />
toplanmasına və yayılmasına səbəb olan meteoroloji şərait;<br />
1.0.6. atmosfer havasına zərərli fiziki təsir - antropogen mənşəli səs-küy, vibrasiya, ionlaşdırıcı şüalar,<br />
elektromaqnit dalğaları, hərarət, radiasiya və digər fiziki amillərin insan sağlamlığına və ətraf mühitə zərərli<br />
olaraq atmosfer havasının fiziki xassələrini dəyişdirən təsiri;<br />
1.0.7. atmosfer havasına fiziki təsirin yol verilən səviyyəsi - atmosfer havasına fiziki təsirin insan<br />
sağlamlığına və ətraf mühitə zərərli olmayan maksimum səviyyəsini əks etdirən fiziki təsirin normativi;<br />
1.0.8. atmosfer havasına zərərli fiziki təsirin yol verilən həddi - mənbələrin hər birinin və hamısının<br />
zərərli fiziki təsirlərinin atmosfer havasına fiziki təsirin yol verilən səviyyəsini aşmaması şərti ilə zərərli fiziki<br />
təsirin hər bir mənbəyi üçün müəyyən edilən normativ;<br />
1.0.9. atılmanın (tullantının) texniki normativi - zərərli maddələrin stasionar və səyyar mənbələri, o<br />
cümlədən nəqliyyat vasitələri, texnoloji proseslər və avadanlıqlar üçün məhsul vahidinə, yürüşə, mühərrikin<br />
gücünə görə hesablanan atmosfer havasına atılan zərərli maddənin yol verilən maksimum həcmini və digər<br />
göstəriciləri müəyyən edən normativ;<br />
1.0.10. atılmanın (tullantının) yol verilən həddi - stasionar mənbələrdən zərərli maddələrin atmosfer<br />
havasının keyfiyyətinin gigiyenik və ekoloji normativlərini aşmaması şərti ilə atmosfer havasını çirkləndirən hər<br />
bir mənbə üçün atılmanın texniki normativlərini və fon çirklənməsini nəzərə almaqla müəyyən edilən zərərli<br />
maddələrin atılmasının yol verilən həddi;<br />
1.0.11. müvəqqəti razılaşdırılmış atılma (tullantı) - atmosfer havasının keyfiyyəti və müvafiq ərazinin<br />
sosial-iqtisadi inkişafı nəzərə alınmaqla atılmanın yol verilən həddinə mərhələlərlə nail olmaq şərti ilə, stasionar<br />
mənbələr üçün müəyyən edilən atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının müvəqqəti həddi;<br />
1.0.12. atmosfer havasının monitorinqi - atmosfer havasının vəziyyətinin, çirklənməsinin, onda baş verən<br />
təbii hadisələrin öyrənilməsi, qiymətləndirilməsi və proqnozu məqsədi ilə müşahidə və nəzarət sistemi;<br />
1.0.13. atmosfer havasının mühafizəsi - atmosfer havasının keyfiyyətinin yaхşılaşdırılması, insan<br />
sağlamlığına və ətraf mühitə zərərli olan atmosfer havasına təsirin qarşısının alınması məqsədi ilə müvafiq icra<br />
hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanları, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər<br />
sistemi;<br />
1.0.14. atmosfer havasının keyfiyyətinin gigiyenik normativi - atmosfer havasında insan sağlamlığına<br />
zərərli təsiri istisna edən zərərli maddələrin miqdarının yol verilən həddini müəyyən edən atmosfer havasının<br />
keyfiyyət meyarı;<br />
1.0.15. atmosfer havasının keyfiyyətinin ekoloji normativi - atmosfer havasında ətraf mühitə zərərli təsiri<br />
istisna edən zərərli maddələrin miqdarının yol verilən həddini müəyyən edən atmosfer havasının keyfiyyət<br />
313
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
meyarı;<br />
1.0.16. atmosfer havasının keyfiyyəti - atmosfer havasının keyfiyyətinin gigiyenik və ekoloji<br />
normativlərinə uyğunluq dərəcəsini əks etdirən atmosfer havasının fiziki, kimyəvi və bioloji xassələrinin<br />
məcmusu.<br />
Maddə 2. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qanunvericilik<br />
Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qanunvericilik bu Qanundan, Azərbaycan Respublikasının<br />
Konstitusiyasından, «Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında», «Ekoloji təhlükəsizlik haqqında»,<br />
«Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında» Azərbaycan Respublikasının qanunlarından, digər normativ hüquqi<br />
aktlardan və tərəfdar çıхdığı beynəlxalq müqavilələrdən ibarətdir.<br />
II fəsil<br />
ATMOSFER HAVASININ MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ TƏNZİMLƏNMƏ<br />
Maddə 3. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində dövlət tənzimlənməsinin əsas prinsipləri<br />
3.0. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində dövlət tənzimlənməsi aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
3.0.1. insan sağlamlığının qorunmasının üstünlüyü;<br />
3.0.2. insanın həyatı, əmək fəaliyyəti və istirahəti üçün əlverişli ekoloji şəraitin təmin edilməsi;<br />
3.0.3. atmosfer havasının çirklənməsindən ətraf mühit üçün bərpa olunmayacaq nəticələrə yol verilməməsi;<br />
3.0.4. atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının və zərərli fiziki təsirlərin dövlət tənzimlənməsi;<br />
3.0.5. atmosfer havasının vəziyyəti və onun çirklənməsi barədə məlumatların dolğunluğu, dəqiqliyi və<br />
aşkarlığı;<br />
3.0.6. atmosfer havasının mühafizəsinə elmi cəhətdən əsaslandırılmış, sistemli və kompleks yanaşma.<br />
Maddə 4. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
4.0. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
4.0.1. atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin və ona zərərli fiziki təsirlərin dövlət uçotu qaydalarını<br />
müəyyən etmək;<br />
4.0.2. atılmanın texniki normativlərini və atılmanın yol verilən həddini, habelə bu hədlərin tətbiq edildiyi<br />
obyektlərin siyahısını tərtib və təsdiq etmək;<br />
4.0.3. atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına görə ödəmələri, habelə atmosfer havasının çirklənməsi<br />
və ona zərərli fiziki təsirlərin nəticəsində insanların sağlamlığına və ətraf mühitə vurduğu zərərin ödənilməsi<br />
qaydalarını müəyyən etmək;<br />
4.0.4. atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına və zərərli fiziki təsirlərə хüsusi icazənin verilməsi<br />
qaydalarını müəyyən etmək;<br />
4.0.5. atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına və zərərli fiziki təsirlərə хüsusi icazə alınmasına görə<br />
ödəmələrin miqdarını və istifadə olunması qaydalarını müəyyən etmək;<br />
4.0.6. dövlət monitorinqini təşkil etmək, maliyyələşdirmək və onun keçirilməsini təmin etmək;<br />
4.0.7. atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına və zərərli fiziki təsirlərə хüsusi icazədə nəzərdə<br />
tutulmuş şərtlər pozulmaqla atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının və (və ya) zərərli fiziki təsirlərin<br />
məhdudlaşdırılması, dayandırılması və onlara xitam verilməsi qaydalarını müəyyən etmək;<br />
4.0.8. yanacağın, texniki qurğuların, texnoloji proseslərin, mühərriklərin, nəqliyyat və digər səyyar<br />
vasitələrin, avadanlıqların atmosfer havasının mühafizəsinə dair tələblərə uyğun olmasını təsdiq edən<br />
sertifikatlaşdırmanın qaydalarını müəyyən etmək;<br />
4.0.9. Azərbaycan Respublikasının ərazisində atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində vahid dövlət<br />
siyasətini müəyyənləşdirmək və həyata keçirmək;<br />
4.0.10. atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində məqsədü dövlət proqramlarını hazırlamaq və həyata<br />
keçirmək;<br />
4.0.11. atmosfer havasının çirklənməsi və atmosfer havasının mühafizəsinə dair məqsədli dövlət<br />
proqramlarının yerinə yetirilməsi barədə əhalinin məlumatlandırılmasını təşkil etmək;<br />
4.0.12. atmosfer havasının çirklənməsi nəticəsində insanların həyatı və sağlamlığına təhlükə yaradan<br />
fövqəladə vəziyyətlərdə əhalinin mühafizəsinə dair tədbirləri həyata keçirmək;<br />
4.0.13. atmosfer havasının mühafizəsi məqsədi ilə atmosfer havasının keyfiyyətinin gigiyenik və ekoloji<br />
314
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
normativlərini, ekoloji sistemlərin yüklənməsi və atmosfer havasına zərərli fiziki təsirlərin yol verilən səviyyəsi<br />
və onun hədlərini müəyyən etmək;<br />
4.0.14. müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının, hüquqi və fiziki şəxslərin atmosfer havasının mühafizəsi<br />
sahəsində fəaliyyətini əlagələndirmək;<br />
4.0.15. atmosfer havasının mühafizəsinə dair məqsədli dövlət proqramlarına və Azərbaycan Respublikasının<br />
bu sahədə beynəlxalq öhdəliklərinə müvafiq olaraq atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının<br />
azaldılması, həmçinin belə azalmanın həyata keçirilmə müddətlərini müəyyən etmək;<br />
4.0.16. atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata<br />
keçirmək.<br />
Maddə 5. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində yerli özünüidarəetmə orqanlarının hüquqları və<br />
vəzifələri<br />
5.0. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində yerli özünüidarəetmə orqanlarının hüquqları və vəzifələri<br />
aşağıdakılardır:<br />
5.0.1. yerli ekoloji proqramları hazırlamaq və həyata keçirmək;<br />
5.0.2. ərazi hüdudlarında və səlahiyyətləri daxilində sahə ilə bağlı nəzarəti və monitorinqi təşkil etmək və<br />
həyata keçirmək;<br />
5.0.3. atmosfer havasının çirklənməsi nəticəsində insanların həyat və sağlamlığına təhlükə doğuran<br />
fövqəladə şəraitdə əhalinin müdafiəsi üçün tədbirləri həyata keçirmək;<br />
5.0.4. öz səlahiyyətləri daxilində hüquqi və fiziki şəxslərin atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində<br />
fəaliyyətini əlagələndirmək;<br />
5.0.5. atmosfer havasının vəziyyəti, onun çirklənməsi və atmosfer havasının keyfiyyətinin yaхşılaşdırılması<br />
proqramlarının yerinə yetirilməsi barədə əhalini məlumatlandırmaq;<br />
5.0.6. qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər səlahiyyətləri həyata keçirmək.<br />
Maddə 6. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində hüquqi və fiziki şəxslərin hüquqları<br />
6.1. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində hüquqi və fiziki şəxslərin hüquqları aşağıdakılardır:<br />
6.1.1. dövlət orqanlarına və yerli özünüidarəetmə orqanlarına təkliflər vermək;<br />
6.1.2. dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarından atmosfer havasının çirklənməsi, ona zərərli fiziki<br />
təsirləri və onların mənbələri, habelə bu çirklənmənin və təsirin aradan qaldırılması üçün tədbirlərin keçirilməsi<br />
haqqında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məlumat almaq;<br />
6.1.3. atmosfer havasının çirklənməsinin qarşısının alınması tələblərinə riayət edilməsinə qanunvericiliklə<br />
nəzərdə tutulmuş qaydada ictimai nəzarəti həyata keçirmək;<br />
6.1.4. atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qanunvericiliyin tələbləri pozulduqda müvafiq dövlət<br />
orqanlarına, yerli özünüidarəetmə orqanlarına və məhkəmələrə müraciət etmək;<br />
6.1.5. atmosfer havasının mühafizəsinə dair tədbirlərin keçirilməsində iştirak etmək və onları<br />
maliyyələşdirmək;<br />
6.1.6. atmosfer havasının keyfiyyətinə zərərli təsir edə bilən istehsal və digər fəaliyyətə dair qərarların qəbul<br />
olunmasında iştirak etmək;<br />
6.1.7. insanların sağlamlığına, əmlakına və ətraf mühitə atmosfer havasının çirkləndirilməsi nəticəsində<br />
vurulan ziyanın ödənilməsi barədə iddia qaldırmaq.<br />
6.2. Azərbaycan Respublikasında bütün hüquqi və fiziki şəxslər atmosfer havasının çirklənməsi nəticəsində<br />
onlara vurulan zərərə görə ödənc almaqda eyni hüquqa malikdirlər.<br />
Maddə 7. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qeyri-hökumət təşkilatlarının hüquqları<br />
7.1. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində səlahiyyətləri daxilində qeyri-hökumət təşkilatlarının<br />
hüquqları aşağıdakılardır:<br />
7.1.1. dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarından, hüquqi şəxslərdən atmosfer havasının çirklənməsi, ona<br />
zərərli fiziki təsirləri və onların mənbələri, habelə bu çirklənmənin və təsirin aradan qaldırılması üçün<br />
tədbirlərin keçirilməsi haqqında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məlumat almaq;<br />
7.1.2. müvafiq dövlət və yerli tədbirlərin və proqramların hazırlanmasında və həyata keçirilməsində iştirak<br />
etmək;<br />
7.1.3. qanunvericiliyə uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanları qarşısında<br />
əhalinin maraqlarına cavab verən məsələlər qaldırmaq;<br />
315
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
7.1.4. atmosfer havasının mühafizəsi ilə bağlı əhalinin hüquqlarının müdafiəsinə dair beynəlxalq təşkilatlar<br />
qarşısında məsələlər qaldırmaq;<br />
7.1.5. atmosfer havasının çirklənməsinin qarşısının alınması tələblərinə riayət edilməsinə ictimai nəzarəti<br />
həyata keçirmək;<br />
7.1.6. hüquqi və fiziki şəxslərdən, dövlət hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanlarından atmosfer<br />
havasının mühafizəsi haqqında qanunvericiliyə riayət edilməsini, onun pozulmasının aradan qaldırılmasını tələb<br />
etmək və bu barədə məhkəməyə şikayət etmək.<br />
7.2. Qeyri-hökumət təşkilatlarının nümayəndələri atmosfer havasının çirkləndirilməsi və ona zərərli fiziki<br />
təsir mənbələri olan istehsal obyektlərinin ərazilərinə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və şərtlərlə<br />
daxil ola bilərlər.<br />
III fəsil<br />
ATMOSFER HAVASININ MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ FƏALİYYƏTİN TƏŞKİL EDİLMƏSİ<br />
Maddə 8. Atmosfer havasının mühafizəsinə dair proqramlar və tədbirlər, onların maliyyələşdirilməsi<br />
8.1. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin və ona zərərli fiziki təsirin mənbələrinə malik olan hüquqi<br />
və fiziki şəxslər atmosfer havasının mühafizəsinə dair tədbirləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə<br />
razılaşdırdıqdan sonra həyata keçirirlər.<br />
8.2. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı zərərli maddələrin həcminin azaldılmasına dair tədbirləri, atmosfer<br />
havasının monitorinqi üzrə məlumatları, zərərli maddələrə nəzarətin və onların yayılması miqyasınin nəticələrini<br />
nəzərə alaraq atmosfer havasının mühafizəsinə dair məqsədli (müəyyən dövr üçün) proqramlar hazırlayır və<br />
həyata keçirir.<br />
8.3. Atmosfer havasının mühafizəsinə dair tədbirlər ətraf mühitin digər obyektlərinə zərər vurmamalıdır.<br />
8.4. Atmosfer havasının keyfiyyətinin yaхşılaşdırılmasına dair tədbirlərin həyata keçirilməsində əhalinin və<br />
qeyri-hökumət təşkilatlarının təkliflərini nəzərə almaq məqsədi ilə atmosfer havasının mühafizəsinə dair<br />
proqram layihələri onların müzakirəsinə çıхarıla bilər.<br />
8.5. Atmosfer havasının mühafizəsinə dair proqramlar və tədbirlər atmosfer havasına zərərli maddələrin<br />
atılmasına və ona zərərli fiziki təsirlərə görə ödəmələrin, dövlət büdcəsinin, yerli büdcələrin, büdcədənkənar<br />
vəsaitlərin, o cümlədən müəssisə və təşkilatların vəsaitlərinin, beynəlxalq təşkilatların vəsaitinin, fiziki şəxslərin<br />
könüllü ianələrinin və digər mənbələrin hesabına maliyyələşdirilə bilər.<br />
Maddə 9. Atmosfer havasının keyfiyyətinin və atmosfer havasına fiziki təsirin normativləri<br />
9.1. Atmosfer havasının keyfiyyətinin gigiyenik və ekoloji normativləri və ona fiziki təsirin yol verilən<br />
səviyyəsi insanlara, flora və faunaya, хüsusi mühafizə olunan təbii ərazilərə və obyektlərə təsirin kimyəvi,<br />
bioloji və fiziki amillərin təhlükəsizliyi və (və ya) zərərsizliyi meyarlarının müəyyən edilməsi, habelə atmosfer<br />
havasının vəziyyətinin qiymətləndirilməsi məqsədi ilə müəyyən edilir.<br />
9.2. Atmosfer havasının keyfiyyətinin gigiyenik və ekoloji normativləri və ona fiziki təsirin yol verilən<br />
səviyyəsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada müəyyən edilir.<br />
Maddə 10. Atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasınin və zərərli fiziki təsirin normativləri<br />
10.1. Atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının dövlət tərəfindən tənzimlənməsi məqsədi ilə<br />
atılmanın texniki normativləri və onun yol verilən həddi müəyyən edilir.<br />
10.2. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin stasionar mənbələri, habelə atmosfer havasının çirklənmə<br />
mənbəyi olan nəqliyyat, digər səyyar vasitələrin və qurğuların növləri üçün atılmanın texniki normativlərini<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
10.3. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin hər bir stasionar mənbəyi və onların məcmusu (bütövlükdə<br />
obyekt) üçün atılmanın yol verilən həddini müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
10.4. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin mənbələri olan hüquqi və fiziki şəxslərin atılmanın yol<br />
verilən həddinə riayət etməsi mümkün olmadığı halda, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı zərərli maddələrin<br />
müvəqqəti razılaşdırılmış atılmasını müəyyən edə bilər.<br />
10.5. Müvəqqəti razılaşdırılmış atılma, atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının texniki<br />
normativlərinə əməl edilməsi və onların miqdarının azaldılması üzrə tədbirlər planının olması şərti ilə, atılmanın<br />
yol verilən həddinə mərhələlərlə nail olunması müddəti üçün müəyyən edilir. Atılmanın yol verilən həddinə<br />
mərhələlərlə nail olma müddətlərini müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir. Insan sağlamlığına və ətraf<br />
316
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
mühitə təhlükə dərəcəsi nəzərə alınmaqla, atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin miqdarının azaldılması<br />
tədbirlərini hüquqi və fiziki şəxslər hazırlayır və müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırdıqdan sonra<br />
həyata keçirirlər.<br />
10.6. Atmosfer havasına zərərli fiziki təsirlərin dövlət tənzimlənməsi məqsədi ilə atmosfer havasına fiziki<br />
təsirin yol verilən səviyyəsi və zərərli fiziki təsirin yol verilən həddi müəyyən edilir.<br />
10.7. Bu Qanunun 10-cu maddəsində göstərilən normativləri və digər göstəriciləri, onların müəyyən edilməsi<br />
üsulları beynəlxalq standartlar, elmi-texniki tərəqqi və ekoloji vəziyyətin tələbləri nəzərə alınmaqla mütəmadi<br />
olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən təkmilləşdirilir və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada təsdiq edilir.<br />
Maddə 11. Zərərli və potensial təhlükəli maddələrin dövlət qeydiyyatı<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı zərərli maddələrin, habelə insan sağlamlığı və ətraf mühit üçün potensial<br />
təhlükəli maddələrin dövlət qeydiyyatını qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirir.<br />
Maddə 12. Atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına хüsusi icazə<br />
12.1. Atmosfer havasına zərərli maddələrin stasionar mənbələrdən atılmasına yalnız müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada verdiyi хüsusi icazə əsasında yol verilir.<br />
12.2. Хüsusi icazədə atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının yol verilən həddi və atmosfer<br />
havasının mühafizəsini təmin edən digər şərtlər müəyyən edilir.<br />
12.3. Nəqliyyat və digər səyyar vasitələrdən atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına хüsusi icazənin<br />
verilməsi qaydalarını müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
12.4. Atmosfer havasına zərərli fiziki təsirə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının verdiyi icazə əsasında yol<br />
verilir.<br />
12.5. Atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına və ona zərərli təsirə хüsusi icazənin verilməsinə görə<br />
ödəmə qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
12.6. Atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına və zərərli fiziki təsirə хüsusi icazə olmadıqda, habelə<br />
bu хüsusi icazədə nəzərdə tutulan şərtlər pozulduqda atmosfer havasına zərərli maddələrin atılması və zərərli<br />
fiziki təsir qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məhdudlaşdırılır, dayandırılır və ya ona xitam verilir.<br />
Maddə 13. Atmosfer havasına zərərli təsir edən təsərrüfat fəaliyyətinə dair ümumi tələblər<br />
13.1. Atmosfer havasına zərərli təsir edə bilən yeni texnikanın, texnologiyanın, materialların və digər<br />
məhsulların istifadəsi nəticəsində vurula biləcək ziyanın qarşısının alınması məqsədi ilə atmosfer havasının<br />
mühafizəsinə dair aşağıdakı tələblər müəyyən edilir:<br />
13.1.2. atmosfer havasının mühafizəsinə dair qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verməyən<br />
yeni texnikanın, texnologiyanın, avadanlıqların, texniki vasitələrin, materialların, məmulatların, digər<br />
məhsulların tətbiqi və istifadə edilməsi qadağandır;<br />
13.1.3. qanunvericiliklə müəyyən edilən istismar müddəti keçmiş atmosfer havasının keyfiyyətinə zərərli<br />
təsir göstərən nəqliyyat, digər səyyar vasitələr və avadanlıqların, onların ehtiyat hissələrinin ölkə ərazisinə<br />
gətirilməsi qadağandır;<br />
13.1.4. insanın sağlamlığı və həyatı, ətraf mühit üçün təhlükə dərəcəsi müəyyən edilməmiş maddələrin<br />
atmosfer havasına atılması qadağandır;<br />
13.1.5. Azərbaycan Respublikasının ərazisində yanacaq istehsalına, idхalına və istifadəsinə yalnız onların<br />
atmosfer havasının mühafizəsinə dair tələblərə uyğun olmasını təsdiq edən sertifikatlar olduqda yol verilir;<br />
13.1.6. Azərbaycan Respublikasının ərazisində texniki qurğuların, texnoloji proseslərin, mühərriklərin,<br />
nəqliyyat və digər səyyar vasitələrin, avadanlıqların və onların ehtiyat hissələrinin istehsalına, idxalına,<br />
istismarına yalnız onların istifadəsi zamanı zərərli maddələrin kütləsinin atılmanın texniki normativlərinə<br />
uyğunluğunu təsdiq edən sertifikatlar olduqda yol verilir;<br />
13.1.7. texniki qurğuların, texnoloji proseslərin, mühərriklərin, nəqliyyat və digər-səyyar vasitələrin<br />
istifadəsi zamanı zərərli maddələrin kütləsinin atılmanın texniki normativlərə uyğunluğunu təsdiq edən<br />
sertifikatlar, habelə yanacağın atmosfer havasının mühafizəsinə dair tələblərə uyğunluğunu təsdiq edən<br />
sertifikatlar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada verilir;<br />
13.1.8. müvafiq icra hakimiyyəti orqanı işlədilməsi nəticəsində atmosfer havasını çirkləndirən neft və təbii<br />
qaz məhsullarının, başqa yanacaq növlərinin istifadəsini məhdudlaşdıra bilər, habelə ekoloji cəhətdən təhlükəsiz<br />
yanacaq növlərinin və digər enerji daşıyıcılarının istehsalını və istifadəsini stimullaşdırır.<br />
317
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
13.2. Atmosfer havasının vəziyyətinin və atmosfer proseslərinin dəyişməsinə yönələn fəaliyyət yalnız<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının verdiyi хüsusi icazə əsasında bu fəaliyyətin insanın sağlamlığı və həyatı,<br />
ətraf mühit üçün zərərli nəticələri olmadıqda həyata keçirilə bilər.<br />
Maddə 14. Təsərrüfat obyektlərinin layihələşdirilməsi, yerləşdirilməsi, tikintisi, yenidən qurulması və<br />
istismarı zamanı atmosfer havasının mühafizəsinə dair tələblər<br />
14.1. Təsərrüfat obyektlərinin layihələşdirilməsi, yerləşdirilməsi, tikintisi, yenidən qurulması və istismarı<br />
zamanı atmosfer havasının keyfiyyətinin gigiyenik və ekoloji normativlərinə riayət edilməsinə dair tələblər<br />
təmin olunmalıdır.<br />
14.2. Şəhər və digər yaşayış məntəqələrinin hüdudlarında, yanında, habelə şəhər və digər yaşayış<br />
məntəqələrinin salınması, yenidən tikintisi zamanı atmosfer havasının keyfiyyət normativlərinə zərərli təsir edən<br />
təsərrüfat obyektləri layihələşdirilərkən, yerləşdirilərkən atmosfer havasının çirklənməsinin fon səviyyəsi və<br />
təsərrüfat fəaliyyətinin həyata keçirilməsi nəticəsində onun keyfiyyətinin dəyişməsi nəzərə alınmalıdır.<br />
14.3. Əhalinin yaşayış yerlərində atmosfer havasının mühafizəsi məqsədi ilə müəssisə və təşkilatların<br />
qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada sanitar mühafizə zolaqları ayrılır. Belə sanitar-mühafizə zolaqlarının<br />
ölçüləri atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin yayılma dərəcəsi, müəssisə və təşkilatların sanitar təsnifatı<br />
ilə müəyyən edilir.<br />
14.4. Atmosfer havasının keyfiyyətinə zərərli təsir edə bilən təsərrüfat obyektlərinin tikinti layihələrində<br />
atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin miqdarının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilən tələblərə uyğun olaraq azaldılması və onların zərərsizləşdirilməsi öz əksini tapmalıdır.<br />
14.5. Atmosfer havasının keyfiyyətinə zərərli təsir edə bilən təsərrüfat obyektlərinin salınması yerləri<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılır.<br />
14.6. Yeni salınan və ya yenidən qurulan təsərrüfat obyektlərində atmosfer havasına zərərli maddələrin<br />
atılmasının və zərərli fiziki təsirlərin atılmanın texniki normativlərindən və yol verilən həddindən, zərərli fiziki<br />
təsirlərin yol verilən həddindən artıq olmaması təmin olunmalıdır.<br />
14.7. Atmosfer havasının mühafizəsi qaydalarında nəzərdə tutulmuş qaztoztutucu qurğuları və atmosfer<br />
havasına atılan zərərli maddələrə ölçü-nəzarət vasitələri olmayan təsərrüfat obyektlərinin yerləşdirilməsi və<br />
istismarı qadağandır.<br />
14.8. İnsanın sağlamlığının pisləşməsinə, ozon qatının, iqlimin, flora və faunanın vəziyyəti, ətraf mühit və<br />
əhali üçün ağır nəticələrə səbəb ola bilən təsərrüfat obyektlərinin layihələşdirilməsi, yerləşdirilməsi, tikintisi və<br />
istismarı qadağandır.<br />
Maddə 15. Nəqliyyat və digər səyyar vasitələrinin istismarı zamanı atmosfer havasına zərərli<br />
maddələrin atılmasının tənzimlənməsi<br />
15.1. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin miqdarı və tərkibi qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
atılmanın texniki normativlərindən artıq olan nəqliyyat və digər səyyar vasitələrin istismarı qadağandır.<br />
15.2. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları nəqliyyat və digər səyyar vasitələrinin istismarı zamanı atmosfer<br />
havasına atılan zərərli maddələrin miqdarının azaldılmasını təmin edən tədbirlər həyata keçirməlidirlər.<br />
15.3. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları nəqliyyat və digər səyyar vasitələrin yaşayış məntəqələrinə,<br />
istirahət, turizm yerlərinə, sağlamlıq və səhiyyə obyektlərinə girişini məhdudlaşdıra, nəqliyyat vasitələrinin<br />
hərəkətini tənzimləyə bilərlər.<br />
15.4. Atmosfer havasına nəqliyyat və digər səyyar vasitələrindən atılan zərərli maddələrini atılmanın texniki<br />
normativlərindən artıq olmamasına nəzarət qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 16. İstehsal və məişət tullantılarının saхlanılması, basdırılması, zərərsizləşdirilməsi və<br />
yandırılması zamanı atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının tənzimlənməsi<br />
16.1. Müəssisə və təşkilatların, yaşayış məntəqələrinin ərazisində atmosfer havasına zərərli təsir göstərən<br />
istehsal və məişət tullantılarının saхlanılması, basdırılması, zərərsizləşdirilməsi qanunvericiliklə müəyyən edilən<br />
qaydada həyata keçirilir. Həmin tullantıların хüsusi qurğular olmadan yandırılmasına icazə verilmir.<br />
16.2. İstehsal və məişət tullantıları atmosfer havasının çirklənmə mənbəyi olan hüquqi və fiziki şəxslər belə<br />
tullantıların saхlanılması, yaxud basdırılması üçün onların хüsusi yerlərə, habelə onları xammal kimi istifadə<br />
edən təsərrüfat və digər fəaliyyət obyektlərinə daşınmasını təmin etməlidirlər.<br />
16.3. Atmosfer havasını çirkləndirən istehsal və məişət tullantıları üçün saxlanma, basdırılma və məhv<br />
318
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
edilmə yerləri müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanları ilə razılaşdırılır.<br />
Maddə 17. Atmosfer havasının keyfiyyətinin dəyişməsi zamanı insanların sağlamlığının və həyatının<br />
mühafizəsi<br />
17.1. Şəhər və digər yaşayış məntəqələrinin ərazilərində əlverişsiz meteoroloji şərait yarandığı zaman<br />
atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin miqdarını tənzimləmək məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti və<br />
yerli özünüidarəetmə orqanları müvafiq proqnozlar əsasında hazırlanmış tədbirlər həyata keçirirlər.<br />
17.2. Fəaliyyəti nəticəsində zərərli maddələri atmosfer havasına atan hüquqi və fiziki şəxslər əlverişsiz<br />
meteoroloji şərait barədə proqnozları əldə etdikdə zərərli maddələrin miqdarının azaldılmasına dair tədbirləri<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdıraraq həyata keçirməlidirlər.<br />
17.3. Qəza zamanı zərərli maddələrin atmosferə atılması nəticəsində atmosfer havasının keyfiyyətinin<br />
pisləşməsinə, insan sağlamlığına və həyatına təhlükə yarandığı halda, onların mühafizəsinə dair qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanları tərəfindən təcili tədbirlər<br />
həyata keçirilir.<br />
Maddə 18. Atmosfer havasının transsərhəd çirklənməsi<br />
Mənbəyi xarici ölkənin ərazisində yerləşən zərərli maddələrin yayılması nəticəsində Azərbaycan<br />
Respublikası ərazisində atmosfer havasının çirklənməsi müşahidə edildiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı beynəlxalq müqavilələrə uyğun olaraq müvafiq tədbirlərin<br />
həyata keçirilməsini təmin edir.<br />
IV fəsil<br />
ATMOSFER HAVASINA ZƏRƏRLİ TƏSİRLƏRİN VƏ ONLARIN MƏNBƏLƏRİNİN<br />
DÖVLƏT UÇOTU, İQTİSADİ TƏNZİMLƏMƏ<br />
Maddə 19. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin, zərərli fiziki təsirlərin və onların<br />
mənbələrinin dövlət uçotu<br />
19.1. Parnik effektli qazlar, ozon təbəqəsini dağıdan maddələr və fiziki təsirlər daxil olmaqla atmosfer<br />
havasına atılan zərərli maddələrin miqdarı və tərkibi, zərərli fiziki təsirlərin növləri və miqyası göstərilməklə<br />
atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin və ona zərərli fiziki təsirlərin mənbəyi olan hüquqi və fiziki şəxslər<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada dövlət uçotuna alınmalıdırlar.<br />
19.2. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində statistik məlumatların uçotu və təhlilini həyata keçirən<br />
təşkilatların siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 20. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin və ona fiziki təsir mənbələrinin<br />
inventarlaşdırılması<br />
20.1. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin və ona fiziki təsir mənbəyi olan hüquqi və fiziki şəxslər<br />
atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin, ona fiziki təsir mənbələrinin inventarlaşdırılmasını müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən qaydada həyata keçirir.<br />
20.2. Dövlət uçotuna alınan və normalaşdırılan atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin və ona fiziki təsir<br />
mənbələrinin müəssisə və təşkilatlar, şəhər və digər yaşayış məntəqələri üzrə siyahıları atmosfer havasına atılan<br />
zərərli maddələrin, fiziki təsir mənbələrinin inventarlaşdırılmasının məlumatları əsasında müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 21. Atmosfer havasının zərərli maddələrlə çirkləndirilməsinə və ona fiziki təsirlərə görə<br />
ödəmələr<br />
Hüquqi və fiziki şəxslər atmosfer havasına stasionar mənbələrdən zərərli maddələrin atılması və zərərli fiziki<br />
təsirlər üçün хüsusi icazəni almasına görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada haqq ödəyirlər.<br />
Maddə 22. Atmosfer havasının çirkləndirilməsi nəticəsində insanların sağlamlığına, əmlaka və ətraf<br />
mühitə vurulan ziyanın ödənilməsi<br />
319
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Atmosfer havasının çirkləndirilməsi nəticəsində insanların sağlamlığına, əmlaka və ətraf mühitə vurulan<br />
zərər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada atmosfer havasının çirklənməsində təqsirkar hesab edilən fiziki<br />
və hüquqi şəxslərin hesabına qanunvericiliyə uyğun olaraq ödənilir.<br />
Maddə 23. Atmosfer havasının monitorinqi<br />
V fəsil<br />
ATMOSFER HAVASININ MÜHAFİZƏSİNƏ NƏZARƏT<br />
23.1. Atmosfer havasının çirklənməsinin müşahidəsi, onun vəziyyətinin kompleks qiymətləndirilməsi və<br />
proqnozu, habelə müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanlarını, müəssisələri, təşkilatları və<br />
əhalini cari və təcili məlumatlarla təmin etmək məqsədi ilə dövlət monitorinqi sistemi təşkil edilir və aparılır.<br />
23.2. Atmosfer havasının dövlət monitorinqi ətraf mühitin dövlət monitorinqinin əsas tərkib hissəsi olaraq<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada aparılır.<br />
Maddə 24. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarəti<br />
24.1. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarəti:<br />
24.1.1. atmosfer havasına atılan zərərli maddələrə və onların zərərli fiziki təsirlərinə verilən хüsusi icazənin<br />
şərtlərinə;<br />
24.1.2. atmosfer havasının mühafizə standartlarına, normativlərinə, qaydalarına və digər tələblərinə, o<br />
cümlədən atmosfer havasının mühafizəsinə istehsalat nəzarətinin keçirilməsinə;<br />
24.1.3. atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin stasionar mənbəyi olan obyektlərin sanitar-mühafizə<br />
rejiminə;<br />
24.1.4. atmosfer havasının mühafizəsinə dair məqsədli dövlət proqramlarının və tədbirlərin həyata<br />
keçirilməsinə;<br />
24.1.5. nəqliyyat və digər səyyar vasitələr üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş atılmanın texniki<br />
normativlərinə riayət olunmasına;<br />
24.1.6. atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qanunvericiliyin digər tələblərinə və beynəlxalq aktlara<br />
əməl edilməsini təmin etməlidir.<br />
24.2. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilən qaydada həyata keçirirlər.<br />
Maddə 25. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində istehsalat (müəssisə) nəzarəti<br />
25.1. Atmosfer havasına zərərli kimyəvi, bioloji və fiziki təsir göstərən mənbələri olan hüquqi şəxslər<br />
atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində istehsalat (müəssisə) nəzarətini həyata keçirirlər və bu məqsədlə<br />
cavabdeh şəxsi təyin edir və (və ya) ekoloji xidməti təşkil edirlər.<br />
25.2. Atmosfer havasına zərərli kimyəvi, bioloji və fiziki təsir göstərən mənbələri olan hüquqi şəxslər<br />
atmosfer havasının mühafizəsini qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirirlər.<br />
25.3. Atmosfer havasının mühafizəsinə istehsalat (müəssisə) nəzarətini həyata keçirən şəxslərin və<br />
təşkilatların ekoloji xidməti haqqında məlumatlar, habelə nəzarətin nəticələri müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanlarına təqdim edilir.<br />
Maddə 26. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində ictimai nəzarət<br />
Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində ictimai nəzarət ətraf mühitin mühafizəsi və qeyri-hökumət<br />
təşkilatları haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata<br />
keçirilir.<br />
VI fəsil<br />
ATMOSFER HAVASINA ATILAN ZƏRƏRLİ MADDƏLƏRİN STASİONAR VƏ<br />
SƏYYAR MƏNBƏLƏRİ OLAN HÜQUQİ VƏ FİZİKİ ŞƏXSLƏRİN VƏZİFƏLƏRİ,<br />
QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 27. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin stasionar və səyyar mənbələri olan hüquqi və<br />
fiziki şəxslərin vəzifələri<br />
320
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
27.1. Atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin stasionar mənbələri olan hüquqi və fiziki şəxslər:<br />
27.1.1. atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin inventarlaşdırılmasının keçirilməsini və atmosfer<br />
havasına atılan zərərli maddələrin və onların fiziki təsirlərinin yol verilən həddinədək normativlərə əməl<br />
olunmasını təmin etməyə;<br />
27.1.2. atmosfer havasına zərərli təsir edən təsərrüfat obyektlərinin tikinti yerlərini müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları ilə razılaşdırmağa;<br />
27.1.3. atmosfer havasının çirklənməsi səviyyəsinin azaldılması məqsədi ilə az tullantılı və tullantısız<br />
texnologiyaları tətbiq etməyə;<br />
27.1.4. atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasının qarşısının alınmasına, onların təkrar işlədilməsinə,<br />
zərərsizləşdirilməsinə, belə maddələrin istehsalına dair tədbirlərin hazırlanmasını və həyata keçirilməsini təmin<br />
etməyə;<br />
27.1.5. qəza zamanı atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin qarşısının alınmasına və onun təsirinin<br />
aradan qaldırılmasına, qəza nəticələrinin ləğv edilməsinə dair tədbirləri həyata keçirməyə;<br />
27.1.6. atmosfer havasına atılan zərərli maddələrin və onların mənbələrinin uçotunun aparılmasını, həmçinin<br />
müəyyən edilmiş normativlərə əməl olunmasına istehsalat nəzarətini keçirməyə;<br />
27.1.7. atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına nəzarəti və onların zərərsizləşdirilməsi üçün nəzərdə<br />
tutulmuş tikililərin, qurğuların və cihazların quraşdırılmasını həyata keçirməyə və onların istismar qaydalarına<br />
əməl etməyə;<br />
27.1.8. atmosfer havasına zərərli təsir edən istehsal və digər fəaliyyət obyektlərinin sanitar-mühafizə<br />
zolaqlarının rejiminə əməl olunmasını təmin etməyə;<br />
27.1.9. təsərrüfat obyektlərinin ərazilərindən atmosfer havasını çirkləndirən zərərli maddələrin хüsusi<br />
saxlama və ya basdırılma yerlərinə, habelə onları xammal kimi istifadə edən obyektlərə vaхtında və təhlükəsiz<br />
daşınmasını təmin etməyə;<br />
27.1.10. atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qanunvericiliyin tələblərinin pozulmasının aradan<br />
qaldırılmasına dair müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının vəzifəli şəxslərinin sərəncamlarını və yazılı<br />
göstərişlərini yerinə yetirməyə;<br />
27.1.11. qəza nəticəsində atmosfer havasının çirklənməsinə səbəb olan zərərli maddələr barədə məlumatları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına dərhal göndərməyə;<br />
27.1.12. atmosfer havasının mühafizəsi məsələlərinə dair məlumatları müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına<br />
müəyyən edilmiş qaydada təqdim etməyə;<br />
27.1.13. atmosfer havasının mühafizəsinə dair müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən müəyyən<br />
edilmiş digər tələblərə əməl etməyə borcludurlar.<br />
27.2. Nəqliyyat və digər səyyar vasitələrin istismarı zamanı hüquqi və fiziki şəxslər bu vasitələrdən atmosfer<br />
havasına atılan zərərli maddələrin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş atılmanın texniki normativlərindən artıq<br />
olmamasını təmin etməlidirlər.<br />
Maddə 28. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
28.0. Atmosfer havasının mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə aşağıdakı hallarda:<br />
28.0.1. bu Qanunda nəzərdə tutulmuş zərərli maddələrin atilmasının və zərərli fiziki təsirlərin normativlərini<br />
və hədlərini aşdıqda;<br />
28.0.2. müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının хüsusi icazəsi olmadan atmosfer havasına zərərli maddələr<br />
atdıqda;<br />
28.0.3. хüsusi icazədə göstərilmiş normalardan artıq zərərli maddələri atdıqda və zərərli fiziki təsir etdikdə;<br />
28.0.4. atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına və zərərli fiziki təsirə nəzarət etmək məqsədi ilə<br />
quraşdırılmış qurğulardan, avadanlıqdan və cihazlardan istismar qaydaları pozulduqda;<br />
28.0.5. atmosfer havasının mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin tələblərinə cavab verməyən yeni və yenidən<br />
qurulmuş qurğuları və avadanlıqları istismara verdikdə;<br />
28.0.6. atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verməyən<br />
və atmosfer havasına zərərli maddələrin atılmasına nəzarət üçün texniki vasitələrlə təmin olunmasının nəzərə<br />
almayan kəşfləri, ixtiraları, səmərələşdirici təklifləri, yeni texniki sistemləri, maddəiəri tətbiq etdikdə, habelə bu<br />
cür texnoloji avadanlıqları idxal etdikdə;<br />
28.0.7. atmosfer havasının mühafizəsinə dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanların göstərişlərini yerinə<br />
yetirmədikdə;<br />
28.0.8. sənaye və məişət tullantılarının toplanması, yandırılması, bitki aləmini qoruyan, onların artımını<br />
təmin edən vasitələrin, mineral kübrələrin və digər preparatların daşınması, saхlanması, tətbiqi qaydalarının<br />
pozulması nəticəsində atmosfer havası çirkləndikdə;<br />
321
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
28.0.9. müəssisə, idarə və təşkilatların yerləşdiyi yerlərdə atmosfer havasının vəziyyətinə nəzarət qaydalarına<br />
əməl etmədikdə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada təqsirkar hesab edilən hüquqi və fiziki şəxslər,<br />
habelə vəzifəli şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 29. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində mübahisələrin həlli qaydaları<br />
Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində mübahisələr məhkəmələr tərəfindən və ya Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada həll edilir.<br />
VII fəsil<br />
ATMOSFER HAVASININ MÜHAFİZƏSİ SAHƏSİNDƏ BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ<br />
Maddə 30. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq<br />
Azərbaycan Respublikası ekoloji təhlükəsizliyin üstünlüyünün gözlənilməsi prinsiplərini rəhbər tutaraq<br />
atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığı həyata keçirir.<br />
Maddə 31. Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu<br />
beynəlxalq müqavilələr<br />
Atmosfer havasının mühafizəsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu beynəlxalq müqavilələrdə<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyindən ferqli qaydalar müəyyən edildikdə beynəlxalq müqavilələrin<br />
qaydaları tətbiq edilir.<br />
Bakı şəhəri, 27 mart 2001-ci il<br />
№ 109 - IIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
322
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Balıqçılıq haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar olaraq<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. «Yerin təki haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik<br />
toplusu, 1998-ci il, № 4, maddə 224; 1999-cu il, № 8, maddə 476) 21-ci maddəsinin birinci hissəsinə aşağıdakı<br />
məzmunda on beşinci abzas əlavə edilsin:<br />
«Balıqçılıq əhəmiyyətli su obyektlərində faydalı qazıntıların hasil edilməsi, geoloji kəşfiyyat, partlayış,<br />
qazma, dibdərinləşdirmə işlərinin aparılması, yeraltı qurğuların tikintisi layihələrinin qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada balıq təsərrüfatı ekspertizasından məcburi keçirilməsi.».<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 5 oktyabr 2001-ci il<br />
№ 180-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
323
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində<br />
əməkdaşlıq haqqında" Sazişin təsdiq edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. 2001-ci il sentyabrın 28-də Moskva şəhərində Azərbaycan Respublikası tərəfindən xüsusi rəy ilə<br />
imzalanmış "Təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əməkdaşlıq<br />
haqqında" Saziş təsdiq edilsin.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 12 fevral 2002-ci il<br />
№ 258-IIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
Təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi<br />
sahəsində əməkdaşlıq haqqında<br />
SAZİŞ<br />
Müstəqil Dövlətlər Birliyinin iştirakçısı olan, bundan sonra Tərəflər adlandırılacaq dövlətlərin hökumətləri,<br />
sənaye təhlükəsizliyinin təmin olunması problemlərinin vacibliyini və təhlükəli istehsal obyektlərində<br />
çalışan işçilərin həyatının və sağlamlığının təhlükəsizliyi üçün təminatlar verilməsi, eləcə də əhalinin və ətraf<br />
təbii mühitin texnogen qəzalardan qorunması məqsədi ilə həmin problemlərin həllinin zəruriliyini vurğulayaraq,<br />
«Sənaye qəzalarının trans sərhəd təsiri haqqında» BMT VİK-nın 1992-ci il Konvensiyasının müddəalarını<br />
nəzərə alaraq,<br />
Tərəflər arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinə və dərinləşdirilməsinə səy göstərərək və təhlükəli<br />
istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin toplanmış təcrübədən və elmi-texniki nailiyyətlərdən qarşılıqlı<br />
faydalı şərtlərlə istifadə edilməsi zəminində təmin olunması üzrə əlaqələndirilmiş fəaliyyət göstərilməsi<br />
zərurətini əsas götürərək,<br />
aşağıdakılar barədə razılığa gəldilər:<br />
M a d d ə 1<br />
Tərəflər təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində milli siyasətin<br />
formalaşdırılması və həyata keçirilməsi məsələlərində tam müstəqilliyə malik olmaqla, həmçinin sənaye<br />
təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində hüquqi tənzimləmənin və dövlət nəzarətinin formalaşdırılmasının<br />
milli prinsiplərinə və yanaşma yollarına əsaslanaraq:<br />
təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məsələləri üzrə razılaşdırılmış<br />
siyasət aparılmasını və sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində hüquqi tənzimləmənin və dövlət<br />
nəzarətinin ümumi yanaşma və prinsiplərinin formalaşdırılmasını məqsədəuyğun hesab edirlər,<br />
sənaye təhlükəsizliyi tələblərini normativ texniki sənədlərin razılaşdırılmış siyahısı üzrə dövlətlərarası<br />
norma və qaydalar hesab edirlər; həmin siyahıya, zərurət yarandıqca, bu Sazişin iştirakçısı olan dövlətlərin milli<br />
qanunvericilikləri və sənaye təhlükəsizliyinin normativ tənzimlənməsinin təkmilləşdirilməsinə yönəldilmiş<br />
birgə işin nəticələri nəzərə alınmaqla yenidən baxılır;<br />
sənaye təhlükəsizliyinə dair razılaşdırılmış və ya birgə işlənib hazırlanmış tələbləri, o cümlədən normativ<br />
texniki sənədləri qəbul edirlər; bunlara riayət edilməsi ticarətdə texniki maneələrin aradan qaldırılması üçün<br />
sənaye təhlükəsizliyinin göstərilən tələblərinin beynəlxalq norma və standartlara uyğunlaşdırılmasının zəruriliyi<br />
nəzərə alınmaqla təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyini təmin edir;<br />
texnogen qəzaların və fəlakətlərin baş verməsinin, təhlükəli istehsal obyektlərində çalışan işçilərin zədə<br />
almasının şəraiti, səbəbləri və nəticələri barədə informasiya mübadiləsini, eləcə də sənaye təhlükəsizliyinin<br />
təmin edilməsi sahəsində analitik və statistik materiallar mübadiləsini daimi zəmində həyata keçirirlər;<br />
təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin hüquqi, iqtisadi, təşkilati və<br />
digər məsələlərini razılaşdırılmış qaydada, o cümlədən ikitərəfli və çoxtərəfli müqavilələr, proqramlar və texniki<br />
layihələr əsasında həll edirlər.<br />
324
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
M a d d ə 2<br />
Tərəflər təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində razılaşdırılmış<br />
fəaliyyəti aşağıdakı istiqamətlərdə həyata keçirirlər:<br />
təhlükəli sənaye obyektinin layihələşdirilməsinə, tikintisinə, istismarına, genişləndirilməsinə, bərpasına,<br />
texniki baxımdan yenidən təchizinə, işinin dayandırılmasına, ləğvinə, eləcə də təhlükəli istehsal obyektlərində<br />
tətbiq edilən texniki qurğuların hazırlanmasına, quraşdırılmasına, sazlanmasına, təmirinə və bu qurğulara xidmət<br />
göstərilməsinə verilən sənaye təhlükəsizliyi tələblərinin müəyyən edilməsi;<br />
sənaye təhlükəsizliyi sahəsində fəaliyyət növlərinin lisenziyalaşdırılmasının milli prosedurlarının,<br />
tələblərinin və şərtlərinin, eləcə də təhlükəli istehsal obyektlərində texniki qurğuların tətbiqinin qayda və<br />
şərtlərinin yaxınlaşdırılması;<br />
təhlükəli istehsal obyektlərinin istismarı ilə məşğul olan təşkilatların işçilərinin (mütəxəssislərinin və<br />
xidmət heyətinin) hazırlanması və attestasiyasına dair milli prosedur və tələblərin yaxınlaşdırılması;<br />
dövlətlərarası proqramların və texniki layihələrin işlənib hazırlanması və həyata keçirilməsi, elmi tədqiqat<br />
işlərinin birgə aparılması;<br />
informasiya mübadiləsi, qarşılıqlı maraq doğuran problemlər üzrə simpoziumların, elmi-praktik<br />
konfransların, seminarların, müşavirələrin və digər tədbirlərin keçirilməsi;<br />
sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində dövlət nəzarət orqanları, eləcə də müvafiq ekspert və<br />
elmi tədqiqat təşkilatları arasında müntəzəm əlaqələrə və məsləhətləşmələrə yardım göstərilməsi;<br />
mütəxəssislərin hazırlanması və onların ixtisasının artırılması.<br />
Tərəflər birgə qəbul edilmiş proqramların, layihələrin və tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün<br />
maliyyələşdirmə qaydasını və şərtlərini müəyyən edirlər.<br />
M a d d ə 3<br />
Tərəflər bu Saziş çərçivəsində alınan sənədlərin, görülən işlər haqqında və əldə edilmiş elmi-texniki<br />
nəticələr barədə informasiyanın məxfiliyini, əgər göndərən Tərəf məxfilik barədə qeyd-şərt qoyursa, təmin<br />
edirlər.<br />
M a d d ə 4<br />
Bu Sazişin həyata keçirilməsi üçün Tərəflər Sənaye Təhlükəsizliyi üzrə Dövlətlərarası Şura yaradırlar. Şura<br />
bu Sazişin ayrılmaz hissəsi olan Əsasnaməyə uyğun fəaliyyət göstərir.<br />
M a d d ə 5<br />
Qarşılıqlı razılaşmaya əsasən Tərəflər bu Sazişə zəruri əlavə və dəyişikliklər edə bilərlər; həmin əlavə və<br />
dəyişikliklər bu Sazişin ayrılmaz hissəsi olan müvafiq protokollarla rəsmiləşdirilir.<br />
M a d d ə 6<br />
Bu Saziş sənaye təhlükəsizliyi sahəsində Tərəflərin əvvəllər bağladıqları beynəlxalq müqavilələrdən irəli<br />
gələn hüquq və öhdəliklərinə xələl gətirmir.<br />
Bu Sazişin tətbiqi və təfsiri ilə bağlı yarana bilən mübahisələr məsləhətləşmə və danışıqlar yolu ilə həll<br />
ediləcəkdir.<br />
M a d d ə 7<br />
Bu Saziş onu imzalamış Tərəflərin Sazişin qüvvəyə minməsi üçün zəruri olan dövlətdaxili prosedurları<br />
yerinə yetirmələri barədə üçüncü bildirişin depozitariyə verilməsi tarixindən qüvvəyə minir. Belə prosedurları<br />
sonradan yerinə yetirmiş Tərəflər üçün bu Saziş müvafiq sənədlərin saxlanılmaq üçün depozitariyə verildiyi<br />
tarixdən qüvvəyə minir.<br />
M a d d ə 8<br />
Bu Saziş onun məqsəd və prinsiplərinə tərəfdar çıxan digər dövlətlərin qoşulması üçün açıqdır, qoşulma<br />
bütün Tərəflərin razılığı ilə, bu cür qoşulma haqqında sənədlərin Müstəqil Dövlətlər Birliyi İcraiyyə Komitəsinə<br />
verilməsi yolu ilə həyata keçirilir. Belə dövlət üçün bu Saziş bu cür qoşulmaya razılıq haqqında sonuncu<br />
bildirişi depozitarinin aldığı tarixdən qüvvəyə minir.<br />
M a d d ə 9<br />
Bu Saziş qüvvəyə mindiyi tarixdən başlayaraq beş il müddətində qüvvədə olur. Həmin müddət bitdikdən<br />
sonra, əgər Tərəflər başqa qərar qəbul etməzsə, bu Sazişin qüvvəsi avtomatik olaraq hər dəfə beş il müddətinə<br />
325
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
uzadılır.<br />
Tərəflərdən hər biri azı altı ay öncə depozitariyə yazılı bildiriş göndərməklə bu Sazişdən çıxa bilər.<br />
Moskva şəhərində 2001-ci il sentyabrın 28-də rus dilində, bir əsl nüsxədə imzalanmışdır. Əsl nüsxə<br />
Müstəqil Dövlətlər Birliyinin İcraiyyə Komitəsində saxlanılır; İcraiyyə Komitəsi bu Sazişin təsdiq edilmiş<br />
surətini onu imzalamış hər bir dövlətə göndərəcəkdir.<br />
Azərbaycan Respublikasının<br />
Hökuməti adından<br />
(xüsusi rəylə imzalanmışdır)<br />
Ermənistan Respublikasının<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Belarus Respublikasının<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Gürcüstan<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Qazaxıstan Respublikasının<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Qırğızıstan Respublikasının<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Moldova Respublikasının<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Rusiya Federasiyasının<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Tacikistan Respublikasının<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Türkmənistan<br />
Hökuməti adından<br />
(imzalanmayıb)<br />
Özbəkistan Respublikasının<br />
Hökuməti adından<br />
(imzalanmayıb)<br />
Ukrayna<br />
Hökuməti adından<br />
(imza)<br />
Təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye<br />
təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əməkdaşlıq<br />
haqqında 2001-ci il 28 sentyabr tarixli Sazişə<br />
ƏLAVƏ<br />
Sənaye Təhlükəsizliyi üzrə Dövlətlərarası Şura haqqında<br />
ƏSASNAMƏ<br />
I. ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
1. Sənaye Təhlükəsizliyi üzrə Dövlətlərarası Şura (bundan sonra — Şura) Təhlükəli istehsal obyektlərində<br />
sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əməkdaşlıq haqqında Sazişin (bundan sonra — Saziş) həyata<br />
keçirilməsi üçün yaradılır.<br />
2. Şuranın fəaliyyətinin əsas məqsədi sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində Saziş iştirakçısı<br />
olan dövlətlərin və müvafiq səlahiyyətli orqanların razılaşdırılmış hərəkətlərinin və gördükləri tədbirlərin təmin<br />
edilməsidir.<br />
3. Şura öz fəaliyyətində Sazişi və bu Əsasnaməni əsas götürür.<br />
4. Şura öz fəaliyyətini Müstəqil Dövlətlər Birliyinin İcraiyyə Komitəsi ilə və digər nizamnamə və sahə<br />
orqanları ilə sıx qarşılıqlı əlaqədə həyata keçirir.<br />
5. Şura Saziş iştirakçıları olan dövlətlərin sənaye təhlükəsizliyi sahəsində dövlət nəzarəti orqanlarının<br />
(səlahiyyətli orqanların) səlahiyyətli nümayəndələrindən — rəhbərlərindən yaradılır.<br />
Saziş iştirakçısı olan hər bir dövlət Şurada bir səsə malikdir.<br />
Şuranın tərkibinə Müstəqil Dövlətlər Birliyi İcraiyyə Komitəsinin təmsilçisi məşvərətçi səs hüququ ilə<br />
daxildir.<br />
II. ŞURANIN FƏALİYYƏT İSTİQAMƏTLƏRİ VƏ VƏZİFƏLƏRİ<br />
6. Şuranın əsas fəaliyyət istiqamətləri və vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
326
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əməkdaşlığın üstün istiqamətlərinin müəyyən edilməsi və<br />
razılaşdırılmış siyasət aparılması;<br />
sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əməkdaşlığın, hüquqi tənzimləmənin, dövlət nəzarətinin<br />
və icazə vermə fəaliyyətinin inkişaf proqramlarının və planlarının qəbul edilməsi;<br />
Saziş iştirakçısı olan dövlətlərin səlahiyyətli orqanlarının razılaşdırdıqları yaxud birgə işləyib hazırladıqları<br />
sənaye təhlükəsizliyi tələblərinin həyata keçirilmək üçün qəbul edilməsi;<br />
sənaye təhlükəsizliyi tələblərinin ticarətdə texniki maneələrin aradan qaldırılması üçün beynəlxalq norma<br />
və standartlara uyğunlaşdırılması və normativ tənzimləmə sahəsində razılaşdırılmış fəaliyyətin təmin edilməsi;<br />
sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində Saziş iştirakçısı olmayan dövlətlərin müvafiq orqanları<br />
ilə əməkdaşlıq;<br />
təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində əməkdaşlığın hüquqi,<br />
istehsalat, iqtisadi, ekoloji, təşkilati və digər məsələlərinin razılaşdırılması;<br />
texnogen qəzaların baş vermə və nəzarət altında olan obyektlərdə çalışan işçilərin zədə alma şəraiti,<br />
səbəbləri və nəticələri haqqında informasiya mübadiləsinin, eləcə də sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi<br />
sahəsində analitik və statistik materiallar mübadiləsinin təmin edilməsi.<br />
III. ŞURANIN HÜQUQLARI<br />
7. Öz fəaliyyət istiqamətlərinin həyata keçirilməsi və vəzifələrinin həyata keçirilməsi üçün Şuranın:<br />
öz vəzifələrinin yerinə yetirilməsi üçün zəruri olan informasiyanı, həmçinin Şuranın qərarlarının yerinə<br />
yetirilməsi barədə informasiyanı sorğu göndərməklə Saziş iştirakçısı olan dövlətlərin müvafiq səlahiyyətli<br />
orqanlarından tələb etmək;<br />
Şuranın hazırladığı sənədlərin layihələrinin baxılmaq üçün müəyyən edilmiş qaydada Müstəqil Dövlətlər<br />
Birliyinin Dövlət Başçıları Şurası, Hökumət Başçıları Şurası və digər orqanlarının müzakirəsinə çıxarmaq;<br />
Şuranın fəaliyyəti və Sazişin həyata keçirilməsi məsələlərinin həlli üçün işçi qrupları yaratmaq;<br />
öz iş reqlamentini işləyib hazırlamaq və təsdiq etmək, həmçinin onlarda dəyişiklik etmək hüququ vardır.<br />
IV. ŞURANIN İŞİNİN TƏŞKİLİ VƏ QAYDASI<br />
8. Şuranın fəaliyyətinin təşkilati-texniki təminatını Müstəqil Dövlətlər Birliyinin İcraiyyə Komitəsi həyata<br />
keçirir.<br />
9. Şuranın iclasları, zərurət yarandıqca, lakin ildə bir dəfədən az olmayaraq keçirilir. Şuranın<br />
növbədənkənar iclası Saziş iştirakçısı olan hər hansı dövlətin təşəbbüsü ilə çağırıla bilər.<br />
10. İclasda sədrlik edənin funksiyalarını ərazisində iclas keçirilən dövləti təmsil edən Şura üzvü həyata<br />
keçirir. Növbəti iclasadək Şura sədrinin vəzifələrini də o icra edir.<br />
11. Şura iclaslarının keçirilməsi xərclərini ərazisində Şuranın iclası keçirilən Saziş iştirakçısı olan dövlət<br />
çəkir.<br />
12. Şura üzvünün:<br />
Müstəqil Dövlətlər Birliyinin İcraiyyə Komitəsindən Şuranın fəaliyyəti ilə bağlı;<br />
Şuranın vəzifələrinin həlli üçün yaradılmış işçi qruplarının fəaliyyəti barədə;<br />
Şuranın qəbul edilmiş qərarları barədə zəruri informasiya almaq hüququ vardır.<br />
Şura üzvü həmçinin Şuranın səlahiyyətləri çərçivəsində istənilən məsələləri müzakirəyə çıxarmaq<br />
hüququna malikdir.<br />
13. Şuranın iclasına Saziş iştirakçısı olan dövlətlərin maraqlı nazirlik və idarələrinin, dövlət və ictimai<br />
təşkilatlarının və müəssisələrinin təmsilçiləri müşahidəçilər və ya ekspertlər kimi dəvət edilə bilərlər.<br />
14. Şuranın sonrakı iclasının keçirilmə yeri, tarixi və ilkin gündəliyi Şuranın növbəti iclasında müəyyən<br />
edilir.<br />
15. Şuranın qərarları maraqlı Tərəflərin konsensusu ilə qəbul edilir. Prosedur məsələləri üzrə qərarlar Şura<br />
üzvlərinin səs çoxluğu ilə qəbul edilir.<br />
Təhlükəli istehsal obyektlərində sənaye təhlükəsizliyinin təmin edilməsi sahəsində<br />
əməkdaşlıq haqqında Sazişə dair Azərbaycan Respublikasının<br />
XÜSUSİ RƏYİ<br />
Azərbaycan Respublikası dövlətlərarası norma və qaydaları, eləcə də Sənaye Təhlükəsizliyi üzrə<br />
Dövlətlərarası Şuranın qərarlarını tövsiyə kimi tətbiq edəcəkdir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Baş naziri<br />
A. RASİZADƏ<br />
327
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Ətraf mühitə dair informasiya almaq haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun ətraf mühitin vəziyyətinə və təbii ehtiyatlardan istifadəyə dair dövlət hakimiyyəti və yerli<br />
özünüidarəetmə orqanlarından, həmçinin məsul şəxslərdən tam, dəqiq, vaхtında informasiya almaqla bağlı<br />
yaranan münasibətləri tənzimləyir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
1.0. Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.0.1. Ətraf mühitə dair informasiya - torpağın, suyun, yerin təkinin, atmosferin və canlı orqanizmlərin<br />
vəziyyəti, ətraf mühitə, insanların sağlamlığına təsir edən və ya təsir edə biləcək fəaliyyət nəticəsində ətraf<br />
mühitin komponentlərində baş verən və baş verə biləcək dəyişikliklər, onların qiymətləndirilməsi, ətraf mühitin<br />
mühafizəsi və səmərəli istifadəsinə yönəldilmiş tədbirlər və məsrəflər barədə məlumatlardır;<br />
1.0.2. Ətraf mühitə dair informasiya obyektləri - əhalinin sağlamlığı və ətraf mühitin mühafizəsi, onlara<br />
nəzarət, torpağın, suyun, yerin təkinin, atmosferin, meşələrin, heyvanlar və bitkilər aləminin qorunması, təbii<br />
ehtiyatlardan, habelə təkrar xammaldan istifadə, bu sahədə qayda və standartları müəyyənləşdirmək, həmçinin<br />
ətraf mühitin vəziyyətinə təsir göstərə bilən qərarlar qəbul etmək səlahiyyətli dövlət hakimiyyəti və yerli<br />
özünüidarəetmə orqanları, onların sahə strukturları, digər ixtisaslaşdırılmış fəaliyyət növləri ətraf mühitə dair<br />
informasiya obyektləri sayılır;<br />
1.0.3. Ətraf mühitə dair informasiya registri - dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanları tərəfindən ətraf<br />
mühitin vəziyyəti və ona təsir edən amillər haqqında yaradılan, saxlanılan və mütəmadi olaraq yeniləşdirilən<br />
sistemləşdirilmiş məlumatların məcmusudur.<br />
Maddə 2. Ətraf mühitə dair informasiya almaq haqqında qanunvericilik<br />
Ətraf mühitə dair informasiya almaq haqqında qanunvericilik Azərbaycan Respublikasının<br />
Konstitusiyasından, bu Qanundan, «Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında», «İnformasiya, informasiyalaşdırma və<br />
informasiyanın mühafizəsi haqqında», «Məlumat azadlığı haqqında», «Vətəndaşların müraciətlərinə baхılması<br />
qaydası haqqında», «Kütləvi informasiya vasitələri haqqında», «Dövlət sirri haqqında» Azərbaycan<br />
Respublikası Qanunlarından, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı beynəlxalq müqavilələrdən və digər<br />
müvafiq normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
Maddə 3. Ətraf mühitə dair informasiyanın növləri<br />
3.1. Ətraf mühitə dair informasiya, əldə edilməsi qaydasına görə alınması məhdudlaşdırılan və açıq<br />
informasiya növlərinə bölünür.<br />
3.2. Alınması məhdudlaşdırılan informasiya növünün təsnifatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyənləşdirilir. Belə informasiya bir orqanın inhisarında olmamalıdır.<br />
3.3. Açıq informasiyaya alınması məhdudlaşdırılmayan bütün məlumatlar aiddir.<br />
Maddə 4. Ətraf mühitə dair informasiya almaq hüququ<br />
Alınması məhdudlaşdırılan informasiya istisna edilməklə, hər bir şəxs zamanından asılı olmayaraq və şərt<br />
qoyulmadan ətraf mühitə dair informasiya almaq hüququna malikdir.<br />
Maddə 5. Ətraf mühitə dair informasiyanın alınmasına təminat<br />
5.1. Ətraf mühitə dair informasiyanın alınmasına təminat - informasiyanın axtarılmasına şərait yaratmaq,<br />
sənədlərlə tanış olmaq, onların surətini əldə etmək, vəzifəli şəxslərdən müsahibələr götürmək, mətbuat<br />
konfranslarında və digər tədbirlərdə iştirak etmək, yazılı sorğulara rəsmi cavablar almaq hüququnun dövlət və<br />
yerli özünüidarəetmə orqanları, habelə məsul şəxslər tərəfindən təmin edilməsidir.<br />
5.2. Dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanları müraciət edənin ətraf mühitə dair informasiya almaq<br />
hüququnu təmin etmək üçün aşağıdakıları həyata keçirməlidirlər:<br />
5.2.1. müvafiq fəaliyyətin ətraf mühitə proqnozlaşdırılan təsiri barədə informasiyanın toplanmasını təmin<br />
edən zəruri sistemlərin<br />
328
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
5.2.2. fövqəladə hallar barədə məlumat verilməsini;<br />
5.2.3. müraciət və ya sorğuya qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada və müddətdə baxılıb cavab<br />
verilməsini;<br />
5.2.4. toplanmış informasiyanın mütəmadi yeniləşdirilməsini;<br />
5.2.5. müraciət edənin verdiyi sorğuya əsasən ətraf mühitə dair informasiya obyektlərinin siyahısı ilə,<br />
habelə ətraf mühitə dair informasiya barədə sənədlərlə tanış edilməsini.<br />
5.3. Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olunmaqla, dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanları<br />
ətraf mühitə dair informasiya verməkdən imtina etməməlidirlər.<br />
5.4. Ətraf mühitə dair informasiyanın hazırlanması, toplanması, istifadə olunması, yayılması qanunla, təhlili,<br />
saxlanması, yerləşdirilməsi, obyektlərin siyahısı, registri və onun aparılması qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 6. Ətraf mühitə dair informasiya verilməsi üzrə dövlət orqanlarının vəzifələri<br />
6.0. Ətraf mühitə dair informasiya verilməsi üzrə dövlət orqanları:<br />
6.0.1. Ətraf mühitə dair informasiya registrini aparır, istifadəsində olan registr və arxivlərin müraciət edənlər<br />
üçün açıq olmasını və bunlarla bağlı məlumatların verilməsini təmin edir.<br />
6.0.2. Kütləvi informasiya vasitələrində ətraf mühitə dair vaxtaşırı verilən məlumatların vahid formasını və<br />
müddətlərini müəyyən edir.<br />
6.0.3. Ətraf mühitə dair elektron məlumat bankında olan açıq informasiyanın müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının müəyyənləşdirdiyi qaydada və müddətdə ümumi rabitə vasitələri ilə artırılması üçün tədbirlər görür.<br />
6.0.4. Üç ildə bir dəfədən az olmayaraq ətraf mühitin vəziyyətinə dair milli məruzələri, habelə ətraf mühitin<br />
vəziyyəti (keyfiyyəti və çirklənməsi) barədə məlumatları dərc edir.<br />
6.0.5. İldə bir dəfədən az olmayaraq ətraf mühitin vəziyyətinə dair hesabatlar tərtib edir, onları ictimaiyyət<br />
üçün açıq olan elektron məlumatlar bankına daxil edir, çirklənmələrlə bağlı kadastr və registr sistemlərinin<br />
təkmilləşdirilməsi üçün tədbirlər görür.<br />
Maddə 7. Ətraf mühitə dair informasiya verməkdən imtinanın əsasları<br />
7.1. Dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanları ətraf mühitə dair informasiya almaq barədə müraciət və ya<br />
sorğuya cavab verməkdən, habelə informasiyanın yayılmasından aşağıdakı hallarda imtina edə bilər:<br />
7.1.1. dövlətin təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı olduqda;<br />
7.1.2. dövlət hakimiyyəti orqanlarının beynəlxalq əlaqələr və müdafiə məsələləri üzrə məxfi materiallarına<br />
istinad edildikdə;<br />
7.1.3. məhkəmə orqanlarında baxılan və ya ibtidai istintaq mərhələsində olan məsələlərə aid olduqda;<br />
7.1.4. kommersiya sirrinə aid olduqda;<br />
7.1.5. açıqlanması ətraf mühit üçün təhlükə yaradacağı və ya onun komponentlərinə zərər vura biləcəyi<br />
təqdirdə;<br />
7.1.6. qanunvericiliklə müvafiq səlahiyyətə malik olmayan və ya üzərinə belə öhdəlik qoyulmayan, habelə<br />
məlumatların yayılmasına razılıq verməyən üçüncü şəxs tərəfindən təqdim olunmuş materiallara istinad<br />
olunduqda.<br />
7.2. Mövcud informasiya müvafiq dövlət orqanına təqdim edilən zaman sahibkar tərəfindən kommersiya sirri<br />
elan edilmişdirsə, həmin informasiyanı saxlayan şəxs onun açıqlanmasından dəyə biləcək zərər barədə sahibinin<br />
mövqeyini öyrənmək üçün sorğu verməlidir, Bu sorğuya 15 gün müddətində cavab verilməlidir Sahibkarın<br />
fəaliyyəti nəticəsində yaranan tullantılar və digər təsirlər kommersiya sirrinə aid edilə bilməz. Informasiyanın<br />
açıqlanmasında ictimai maraq onun gizlədilməsi marağından yüksək olduğu hallar istisna edilməklə, müraciət<br />
və ya sorğu edənə səbəbləri bildirilməklə, informasiyanın verilməsindən imtina oluna bilər.<br />
7.3. Bu Qanunun 7.1 və 7.2 maddələrində göstərilən informasiyadan ayırmaq mümkün olduqda, həmin<br />
informasiya onu verən orqan tərəfindən müəyyən edilən qaydada qismən də verilə bilər.<br />
Maddə 8. Ətraf mühitə dair informasiya almaq üçün müraciət və ya sorğunun verilməsi<br />
8.1. Ətraf mühitə dair informasiya almaq barədə müraciət və ya sorğu yazılı şəkildə təqdim edilməli,<br />
dəqiq və aydın tərtib olunmalı, sorğu edən barədə tam məlumatı əks etdirməlidir. Bu zaman müraciət edənin<br />
informasiyanı almaqda hüquqi və ya digər maraqlarının göstərilməsi zəruri deyildir.<br />
8.2. Müraciəti və ya sorğunu almış dövlət və ya yerli özünüidarəetmə orqanları əlavə məlumat tələb edə<br />
bilər. Müraciət edənin sorğunu dəqiqləşdirməməsi ətraf mühitə dair informasiyanın<br />
329
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
verilməsindən imtina üçün əsas ola bilər.<br />
8.3. Ətraf mühitə dair informasiya almaq üçün müraciət və ya sorğu aşağıdakılara göndərilir:<br />
8.3.1. açıq informasiya üzrə - müvafiq dövlət hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanlarına, onların<br />
strukturlarına, məsul şəxslərə;<br />
8.3.2. alınması məhdudlaşdırılan informasiya üzrə - təsnifatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilən dövlət hakimiyyəti orqanlarına.<br />
Maddə 9. Ətraf mühitə dair informasiya almaq üçün müraciət və ya sorğuya baхılması<br />
Ətraf mühitə dair informasiya almaq barədə müraciət və ya sorğu qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş<br />
qaydada qeydiyyata götürülür, baхılır və cavab verilir.<br />
Müraciət və ya sorğunu təmin etməkdən imtina olunduqda müraciət edənə ən geci 10 gün müddətində<br />
səbəbləri göstərməklə cavab verilir. Müraciət və ya sorğunun əhatə etdiyi məlumatlar vaхtında verilmədikdə<br />
əhəmiyyətini itirirsə, cavab dərhal, bu mümkün olmadıqda 24 saat ərzində verilir. Digər hallarda ətraf mühitə<br />
dair informasiya almaq üçün müraciət və sorğuya bir aydan gec olmayaraq, məlumat mürəkkəb olduqda isə<br />
(sorğu verənə ilkin cavab verməklə) iki ay ərzində cavab verilməlidir.<br />
Ətraf mühitə dair informasiya almaq üçün müraciət və ya sorğuya cavabları dövlət və ya yerli<br />
özünüidarəetmə orqanlarının rəhbərləri, həmin orqanlarda ətraf mühitə dair informasiya üçün məsul olan<br />
vəzifəli şəxs verir. Cavabda sorğu edilən informasiya ilə bağlı konkret məlumatlar göstərilir və tələb olunduqda<br />
müvafiq sənədlərin surəti əlavə olunur.<br />
Ətraf mühitə dair informasiya barədə verilən cavabda həmin informasiyanın kommersiya məqsədilə<br />
ötürülməsi, satılması, çoхaldılması, dərc edilməsi şərtləri bildirilməli və ya qadağan olunması göstərilməlidir.<br />
Ətraf mühitə dair informasiya almaq üçün müraciətin və ya sorğunun təmin edilməsindən imtina, cavab<br />
verən orqan tərəfindən əsaslandırılmalıdır.<br />
Maddə 10. Ətraf mühitə dair informasiya almaq üçün müraciət və ya sorğuya aid qərarların qəbulu<br />
10.1. Müvafiq dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanları, onların sahə strukturları səlahiyyətlərinə aid<br />
məsələlər üzrə ətraf mühitə dair informasiya registri aparmalı, həmçinin öz səlahiyyətləri daxilində onu almaq<br />
hüququ olan subyektləri bu informasiya ilə təmin etməlidir.<br />
10.2. Ətraf mühitə dair informasiya almaq üçün edilmiş müraciət və ya sorğuya cavab vermək qərarını<br />
müvafiq orqanın rəhbəri və ya ətraf mühitə dair informasiya registrinin aparılmasına məsul olan şəxs qəbul edir.<br />
10.3. Ətraf mühitə dair informasiyanın verilməsinin maliyyələşdirilməsi mənbələri, onun ödənişli və ya<br />
ödənişsiz olması, ödənişin həcminin müəyyənləşdirilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir. Bu qaydalarda haqq alınmasına əsas olan tarif dərəcələri, haqqın alınması və ondan dolma,<br />
haqqı qabaqcadan ödənməklə məlumat təqdimetmə hallarında müraciət edənin məlumatlarıdırılması şərtləri öz<br />
əksini tapmalıdır. Ödənişli informasiya üçün müəyyən edilən haqq onun hazırlanması, aparılması, surətinin<br />
çıхarılması və sair işlərin dəyərindən çoх ola bilməz.<br />
10.4. Ətraf mühitə dair informasiya birdəfəlik sorğu, eləcə də müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilən qaydada informasiya almaq istəyən şəxslə bağlanmış müqavilə əsasında verilə bilər.<br />
10.5. Açıq informasiya müraciət və ya sorğuya cavab şəklində, eləcə də müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
tərəfindən öz səlahiyyətləri daхilində kütləvi İnformasiya vasitələrində müntəzəm yayımlamalar yolu ilə əhaliyə<br />
çatdırılır.<br />
10.6. Açıq informasiya müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təqvim ilinə dair hazırlanır və növbəti<br />
ilin birinci yarısından gec olmayaraq kütləvi informasiya vasitələrində yayımlanır.<br />
10.7. Alınması məhdudlaşdırılan informasiyanın verilməsi bu Qanuna və digər müvafiq qanunvericilik<br />
aktları ilə tənzimlənir.<br />
10.8. Elan edilməməsi və ya vaхtında elan edilməməsi ətraf mühitə ətraf mühitin mühafizəsi sistemlərinin<br />
pozulmasına, habelə əhalinin sağlamlığına ziyan vura bilən məlumatlar informasiya obyektləri tərəfindən dərhal<br />
açıqlanmalıdır.<br />
Maddə 11. Ətraf mühitə dair informasiyadan istifadəyə icazə və onun alınma hüququnun müdafiəsi<br />
11.1. Ətraf mühitə dair açıq və onun alınması məhdudlaşdırılan informasiyadan istifadəyə icazə<br />
verilməməsindən, habelə açıq formasıyanın əsassız olaraq alınması məhdudlaşdırılan informasiyaya aid<br />
edilməsindən, informasiya verilməsindən yayınmaqdan və imtinadan, ya natamam və ya qeyri-dəqiq cavab<br />
verilməsindən, müraciət edənin hüquqlarının pozulmasından məhkəməyə müraciət edilə bilər.<br />
330
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
11.2. Ətraf mühitə dair qeyri-dəqiq və ya əsassız imtina cavabı adamlar onlara dəyən maddi və mənəvi<br />
zərərin ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdirlər.<br />
11.3. Ətraf mühitə dair informasiyanın əsasız olaraq alınması məhdudlaşdırılan informasiya növünə aid<br />
edilməsi barədə mübahisələr, həmçinin müraciət edənə həmin informasiyanın verilməsindən əsassız imtina və<br />
ya onun digər hüquqlarının pozulması nəticəsində dəyən zərərin ödənilməsi haqqında iddialar məhkəmədə<br />
baхılır.<br />
Maddə 12. Ətraf mühitə dair informasiyanın verilməsinin qanuna zidd məhdudlaşdırılmasına görə<br />
məsuliyyət<br />
Ətraf mühitə dair informasiyanın verilməsini qanuna zidd məhdudlaşdırmaqda təqsirli bilinən dövlət və ya<br />
yerli özünüidarəetmə orqanlarının rəhbərləri və digər vəzifəli şəxslər qanunvericiliyə uyğun olaraq məsuliyyət<br />
daşıyırlar.<br />
Maddə 13. Ətraf mühitə dair informasiya almaq sahəsində beynəlxalq fəaliyyət<br />
13.1. Ətraf mühitə dair informasiya almaq sahəsində beynəlxalq və dövlətlərarası əməkdaşlıq Azərbaycan<br />
Respublikasının qoşulduğu beynəlxalq müqavilələrə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
13.2. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıхdığı<br />
beynəlxalq müqavilələr arasında ziddiyyət yarandığı halda, həmin beynəlxalq müqavilələr tətbiq edilir.<br />
Bakı şəhəri, 12 mart 2002-ci il<br />
№ 270<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
331
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
İcbari ekoloji sığorta haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi zamanı əhalinin həyatına və sağlamlığına, əmlaka və<br />
ətraf mühitə vurulan zərərə görə mülki məsuliyyətin icbari sığortalanması şərtlərini və qaydalarını müəyyən<br />
edir, hüquqi və fiziki şəxslərin, habelə dövlətin və bələdiyyələrin əmlak mənafelərinin qorunmasına təminat<br />
verir.<br />
M a d d ə 1 . Əsas anlayışlar<br />
1.0. Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.0.1. ekoloji sığorta - ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi zamanı vurulan zərərə görə mülki<br />
məsuliyyətin sığortası;<br />
1.0.2. təhlükəli mənbə - əhali, əmlak və ətraf mühit üçün təhlükə yaradan partlayış-yanğın, zəhərləyici,<br />
çirkləndirici və digər zərərli maddələr, habelə radioaktiv və ionlaşdırıcı şüa mənbələri (bundan sonra - zərərli<br />
maddələr);<br />
1.0.3. ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi - qəza və (və ya) texnogen fəlakət nəticəsində zərərli<br />
maddələrin atmosfer havasına, suya atılmasına, yerin səthində və təkində yayılmasına görə ətraf mühitin<br />
müvafiq ərazi üçün yol verilən həddən artıq çirklənməsi;<br />
1.0.4. ətraf mühitə vurulmuş zərər - ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi zamanı müvafiq ərazi<br />
üçün yol verilən həddən artıq çirklənmiş torpaq sahələrinin və su obyektlərinin bərpasına tələb olunan vəsait,<br />
habelə atmosfer havasının çirklənməsi, heyvanlar və bitkilər aləminin məhv olunması ilə bağlı zərər;<br />
1.0.5. sığorta riskinin qiymətləndiricisi - sığortalının razılığı ilə sığortaçı tərəfindən təyin olunan, sığorta<br />
riskini müstəqil surətdə qiymətləndirən və bu sahədə ixtisaslaşmış hüquqi şəxs və ya hüquqi şəxs yaratmadan<br />
sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs.<br />
M a d d ə 2 . Ekoloji sığorta haqqında qanunvericilik<br />
Ekoloji sığorta haqqında qanunvericilik bu Qanundan, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsindən,<br />
"Sığorta haqqında", "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında", "Texniki təhlükəsizlik haqqında" Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunlarından və digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
M a d d ə 3 . Ekoloji sığorta fəaliyyəti və obyekti<br />
3.1. Ekoloji sığorta fəaliyyəti təhlükəli mənbəyi olan və mülki məsuliyyəti sığortalanan müəssisənin və ya<br />
fərdi sahibkarın (bundan sonra - müəssisə) obyektində baş verən qəza və (və ya) texnogen fəlakət (bundan sonra<br />
- qəza) nəticəsində əhaliyə, əmlaka və ətraf mühitə vurulan zərərin ödənilməsi üçün təminat sisteminin<br />
yaradılmasına yönəldilən, qanuna görə həyata keçirilən sığortaçıların və sığorta bazarının digər iştirakçılarının<br />
fəaliyyətidir.<br />
Ekoloji sığorta fəaliyyəti bu Qanunun 9.5 və 9.6-cı maddələrində göstərilən xüsusi, bələdiyyə və dövlət<br />
mülkiyyətində olan müəssisələri əhatə edir.<br />
3.2. Ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi zamanı insanların həyatına və sağlamlığına, üçüncü<br />
şəxslərin əmlakına, habelə ətraf mühitə vurduğu zərərə görə təhlükəli mənbəyi olan müəssisələrin mülki<br />
məsuliyyəti ilə bağlı əmlak mənafeləri ekoloji sığorta obyektidir.<br />
3.3. Ekoloji sığorta təhlükəli mənbəyi olan müəssisə ilə sığortaçı arasında qanunvericiliyə uyğun olaraq<br />
bağlanan müqavilə əsasında aparılır.<br />
M a d d ə 4 . Sığorta hadisəsi<br />
4.1. Ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi zamanı insanların həyatına və sağlamlığına, üçüncü<br />
şəxslərin əmlakına və ətraf mühitə zərərin vurulmasına səbəb olan hadisə sığorta hadisəsi sayılır.<br />
4.2. Aşağıdakı halların nəticəsində zərərin vurulması sığorta hadisəsi hesab edilmir:<br />
4.2.1. zərərli maddələrin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş normativlərə uyğun olaraq atılması və ya<br />
yayılması;<br />
4.2.2. hərbi əməliyyat, tətil, mülki çaxnaşma, qanuna itaətsizlik, təxribat, təbii fəlakət və bu qəbildən digər<br />
qarşısıalınmaz fövqəladə halların nəticələri ilə birbaşa və ya dolayısı ilə bağlı olan ətraf mühitin çirklənməsi;<br />
4.2.3. sığortalının və ya zərərçəkmiş şəxsin ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsinə səbəb olan<br />
bilərəkdən edilmiş hərəkəti və ya hərəkətsizliyi;<br />
4.2.4. sığortalının texniki təhlükəsizlik və ətraf mühitin mühafizəsi haqqında qanunvericiliyin tələblərini<br />
pozması;<br />
4.2.5. sığortalıya məlum olan, lakin barəsində sığortaçıya məlumat verilməmiş sığorta hadisəsinin baş<br />
verməsi riskini artıran hal və hərəkətlər;<br />
332
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
4.2.6. sığortalının texnoloji və təbiəti mühafizə avadanlığının texniki vəziyyətinə nəzarət etməyə cavabdeh<br />
olan vəzifəli şəxslərin təqsirli hərəkətləri və ya hərəkətsizliyi.<br />
M a d d ə 5 . Sığortaçılar, onların hüquqları və vəzifələri<br />
5.1. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq ekoloji sığortanı həyata keçirməsi üçün<br />
xüsusi razılıq almış sığorta təşkilatları sığortaçılar hesab olunur.<br />
5.2. Sığortaçının hüquqları:<br />
5.2.1. sığortalı ilə birlikdə ekoloji sığorta riskini qiymətləndirmək və ya bu işin görülməsini sığorta riskinin<br />
müstəqil qiymətləndiricisinə həvalə etmək;<br />
5.2.2. zərərin ödənilməsi barədə sığortalıya qarşı irəli sürülən iddialar üzrə məhkəmə icraatında iştirak<br />
etmək, müqavilədə nəzərdə tutulduğu hallarda sığortalının adından məhkəmədə çıxış etmək;<br />
5.2.3. sığorta hadisəsinə dair sığortalıdan məlumat almaq, onun səbəblərini araşdırmaq üçün sığortalanmış<br />
müəssisəyə daxil olmaq və zəruri sənədlərin təqdim edilməsini ondan tələb etmək;<br />
5.2.4. əmlaka və ətraf mühitə vurulan zərərin qiymətləndirilməsində təbiəti mühafizə və digər müvafiq<br />
orqanlarla birlikdə iştirak etmək;<br />
5.2.5. sığorta müqaviləsi bağlandıqdan sonra sığorta riskinin artmasına səbəb olan hallar meydana çıxdıqda<br />
sığortalıdan müqavilə şərtlərinin dəyişdirilməsini, o cümlədən sığorta haqlarının artırılmasını tələb etmək.<br />
5.3. Sığortaçının vəzifələri:<br />
5.3.1. sığorta hadisəsi baş verdikdə müqavilədə nəzərdə tutulmuş müddətdə sığorta ödənişini vermək və ya<br />
ödənişini verməkdən imtinanı yazılı şəkildə əsaslandırmaq;<br />
5.3.2. sığorta hadisəsinin qarşısının alınmasına və ya zərərin azalmasına sığortalının çəkdiyi xərclərin<br />
əvəzini sığorta müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qaydada və miqdarda ödəmək;<br />
5.3.3. sığorta hadisəsinin baş vermə ehtimalının (sığorta riskinin) azaldılması istiqamətində əhəmiyyətli<br />
tədbirlər görüldükdə və ya zərərli maddələrlə əməliyyat həcmi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişildikdə sığortalının<br />
tələbi ilə sığorta müqaviləsində müvafiq dəyişikliklər etmək və ya onu yenidən bağlamaq.<br />
M a d d ə 6 . Sığortalılar, onların hüquqları və vəzifələri<br />
6.1. Zərərli maddələrin istehsalı, əldə olunması, emalı, istifadə edilməsi, daşınması, basdırılması və ya məhv<br />
edilməsi ilə məşğul olan hüquqi şəxslərin və hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən fiziki<br />
şəxslərin insanların həyatına və sağlamlığına, üçüncü şəxslərin əmlakına, ətraf mühitə vurduğu zərərə görə<br />
mülki məsuliyyəti sığortalanmalıdır. Mülki məsuliyyəti sığortalanmış həmin şəxslər sığortalı hesab olunurlar.<br />
6.2. Sığortalının hüquqları:<br />
6.2.1. sığortaçı ilə müqavilə əsasında ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsinin qarşısının alınması<br />
tədbirlərinin görülməsi üçün sığortaçının yaratdığı müvafiq ehtiyat fondunun vəsaitindən istifadə etmək;<br />
6.2.2. sığorta hadisəsinin baş verməsi riskinin azaldılması, istiqamətində tədbirlər görüldükdə sığorta<br />
haqlarının yenidən hesablanmasını sığortaçıdan tələb etmək;<br />
6.2.3. sığorta qaydaları ilə tanış olmaq;<br />
6.3. Sığortalının vəzifələri:<br />
6.3.1. sığorta müqaviləsinə uyğun olaraq sığorta haqlarını vaxtında ödəmək;<br />
6.3.2. sığorta riskinin, habelə sığorta hadisəsinin səbəblərinin və nəticələrinin müəyyənləşdirilməsi, zərərin<br />
həcminin qiymətləndirilməsi üçün zəruri olan məlumatı sığortaçıya təqdim etmək, habelə sığortaçının<br />
nümayəndələrinin müəssisəyə daxil olmasını, avadanlığın vəziyyəti ilə tanış olmasını, qəza yerinə baxmasını<br />
təmin etmək;<br />
6.3.3. ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi və ya onun üçün təhlükə yaradan amillər barəsində sığorta<br />
müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qaydada sığortaçıya məlumat vermək;<br />
6.3.4. ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsinin mənfi təsirinin minimuma endirilməsi üçün tədbirlər<br />
görmək;<br />
6.3.5. ətraf mühit üçün ekoloji təhlükə yaradan hər hansı fəaliyyəti və obyektləri barədə sığortaçıya məlumat<br />
vermək.<br />
M a d d ə 7 . Ekoloji sığorta müqaviləsi<br />
7.1. Sığortalı ilə sığortaçı arasında bağlanan ekoloji sığorta müqaviləsinə görə, sığortaçı sığorta hadisəsi<br />
nəticəsində vurulmuş zərərə görə fiziki və hüquqi şəxslərin, dövlət hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə<br />
orqanlarının irəli sürdükləri iddialar (tələblər) üzrə sığortalıya sığorta ödənişi vermək, sığortalı isə müəyyən<br />
olunan müddətlərdə sığorta haqqını ödəmək öhdəliklərini götürürlər. Müqavilə ən azı bir il müddətinə bağlanır.<br />
7.2. Müqavilədə sığorta ödənişinin və haqlarının ödənilməsi qaydası və müddəti, tərəflərin qarşılıqlı hüquq<br />
və vəzifələri, habelə qanunvericilikdən irəli gələn və hər iki tərəfin razılaşdığı digər şərtlər müəyyən edilir.<br />
333
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
7.3. Ekoloji sığorta müqaviləsi bağlanan zaman sığortalının ekoloji auditi aparıla bilər. Müqavilədə başqa<br />
hal nəzərdə tutulmamışsa, ekoloji audit sığortalının hesabına aparılır. Tərəflərdən hər hansı birinin təşəbbüsü ilə<br />
və onun hesabına da ekoloji audit aparıla bilər.<br />
M a d d ə 8 . Ekoloji sığorta müqaviləsinin olmasına nəzarət<br />
Təhlükəli mənbəyi olan müəssisə fəaliyyət göstərdikdə, istifadəyə verildikdə, yenidən qurulduqda, habelə<br />
təbiətdən istifadə üçün icazə aldıqda, belə müəssisədə ekoloji sığorta müqaviləsinin olmasına nəzarəti müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
M a d d ə 9 . Sığorta məbləği<br />
9.1. Ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi zamanı vurulan zərərin ödənilməsi üzrə sığortaçının<br />
məsuliyyətinin son həddi olan sığorta məbləği ekoloji sığorta riskinin qiymətləndirilməsi əsasında sığortalı ilə<br />
sığortaçı arasında bağlanan sığorta müqaviləsi ilə müəyyən edilir.<br />
9.2. Məsuliyyətin son həddi (sığorta məbləği) sığorta müqaviləsinin qüvvədə olduğu müddət ərzində ətraf<br />
mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi zamanı vurulmuş zərərin bir faktından irəli gələn bir və ya bir neçə<br />
iddialar üzrə sığorta ödənişlərinin verilməsi üçün müəyyən edilir.<br />
9.3. Sığorta riskinin müəyyənləşdirilməsi və sığorta məbləğinin hesablanması aşağıdakı meyarlara əsasən<br />
həyata keçirilir:<br />
9.3.1. zərərli maddələrin təhlükə dərəcəsi;<br />
9.3.2. zərərli maddələrin istehsalı, emalı, daşınması, basdırılması, məhv edilməsi və üzərində keçirilən digər<br />
əməliyyatların aparılması həcmi;<br />
9.3.3. istismar olunan avadanlığın texniki vəziyyəti;<br />
9.3.4. insanların həyatına və sağlamlığına, əmlaka, yerin təkinə, heyvanlar və bitkilər aləminə, torpağa, su<br />
obyektlərinə, atmosfer havasına ekoloji təhlükə törətməsi baxımından təhlükəli mənbəyi olan müəssisənin<br />
coğrafi mövqeyi və yerləşdiyi ərazinin təbii (hidrometeoroloji) şəraiti.<br />
9.4. Normativ metodik sənədlərlə əlavə meyarlar da müəyyən edilə bilər.<br />
9.5. İcbari ekoloji sığorta üçün sığorta məbləği hər bir kateqoriya üzrə şərti maliyyə vahidinin 10 000<br />
mislindən az və 1 000 000 mislindən çox olmamaq şərti ilə aşağıdakı qaydada müəyyənləşdirilir:<br />
9.5.1. birinci kateqoriya: radioaktiv maddələrin emalı, istifadəsi, saxlanması və basdırılması ilə məşğul olan<br />
müəssisələr - əməliyyat Həcminin dəyərindən 0,9 faizi;<br />
9.5.2. ikinci kateqoriya: neft və qazçıxarma, qazma müəssisələri - neft hasilatı və qazma işləri dəyərindən<br />
0,7 faizi;<br />
9.5.3. üçüncü kateqoriya: neftayırma, neft emalı məhsullarının istehsalı və qaz emalı müəssisələri (benzin,<br />
ağ neft, yanacaq mazut, dizel yanacağı, neft-bitum və sairə) - istehsal dəyərindən 0,6 faizi;<br />
9.5.4. dördüncü kateqoriya: kimyəvi maddələrin və məhsulların istehsalı müəssisələri (propilen, etilen,<br />
polietilen, izopropil spirti, lak-boya məmulatları, kaustik soda, xlorid turşusu, propilen oksidi, dixloretan,<br />
benzol, divinil, qatran, pirokondensat və sairə) - istehsal dəyərindən 0,5 faizi;<br />
9.5.5. beşinci kateqoriya: istilik elektrik stansiyaları - elektrik enerjisinin istehsalı dəyərindən 0,1 faizi;<br />
9.5.6. altıncı kateqoriya: magistral neft və qaz boru kəmərləri - şərti maliyyə vahidinin 300 000 misli;<br />
9.5.7. yeddinci kateqoriya: neft və maye şəklində neft və qaz emalı və kimya məhsulları, radioaktiv və digər<br />
zərərli maddələrin daşınması;<br />
dəmir yolu və gəmi (su nəqliyyatı) ilə daşınan hər 1000 ton - şərti maliyyə vahidinin 150 misli;<br />
hər bir avtomobili - şərti maliyyə vahidinin 500 misli;<br />
9.5.8. səkkizinci kateqoriya: avtomobillər üçün yanacaq doldurma stansiyaları (benzin, dizel yanacağı, qaz)<br />
- şərti maliyyə vahidinin:<br />
Bakıda - 20 000 misli;<br />
Sumqayıtda -15 000 misli;<br />
digər rayon və şəhərlərdə -10 000 misli.<br />
9.6. "Texniki təhlükəsizlik haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa 1-ci əlavənin 1-ci bəndində<br />
göstərilən və bu Qanunun 9.5-ci maddəsində əhatə olunmamış zərərli maddələrdən istifadə edən müəssisələr<br />
üçün (istehsal, emal, daşınma, saxlama, məhv etmə və sairə) icbari ekoloji sığorta məbləği şərti maliyyə<br />
vahidinin 20 000 mislində müəyyən olunur. Bu məbləğə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının bu Qanunun 9.3 və<br />
9.4-cü maddələrinə uyğun olaraq təsdiq etdiyi əmsallar tətbiq edilir.<br />
9.7. Sığortalı öz məsuliyyətini könüllü olaraq bu Qanunun 9.5 və 9.6-cı maddələrində müəyyən edilmiş<br />
sığorta məbləğindən artıq sığorta etdirə bilər.<br />
M a d d ə 1 0 . Sığorta haqqı və tarifi<br />
334
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
10.1. Sığorta haqqı məsuliyyətin son həddi olan sığorta məbləğindən asılı olaraq sığorta tarifi üzrə<br />
hesablanır və sığorta müqaviləsi ilə müəyyən edilir.<br />
10.2. İcbari ekoloji sığorta üçün sığorta tarifinin minimum faiz dərəcəsi bu Qanunun 9.5 və 9.6-cı<br />
maddələrində müəyyən edilmiş minimum sığorta məbləğinin 2 faizini təşkil edir.<br />
M a d d ə 1 1 . Sığorta ödənişi<br />
11.1. Sığorta hadisəsi baş verdikdə sığortaçı fiziki və hüquqi şəxslərin, dövlət hakimiyyəti və yerli<br />
özünüidarəetmə orqanlarının irəli sürdükləri iddialar (tələblər) üzrə vurulmuş zərərin ödənilməsi üçün<br />
sığortalıya və ya zərərçəkənlərə sığorta ödənişi verir.<br />
11.2. Sığorta ödənişi zərərin faktiki miqdarında verilir və sığorta ödənişlərinin ümumi miqdarı sığortaçının<br />
məsuliyyətinin son həddindən (sığorta məbləğindən) artıq ola bilməz.<br />
11.3. Sığorta ödənişini vermək üçün sığortalı aşağıdakı sənədləri təqdim etməlidir:<br />
11.3.1. sığorta hadisəsinin səbəbləri, zərərin miqyası və nəticəsi barədə səlahiyyətli komissiyanın aktı;<br />
11.3.2. sığorta hadisəsi ilə bağlı müəssisədaxili sənədlər;<br />
11.3.3. hadisə ilə bağlı sığortalıya qarşı irəli sürülən iddialar (tələblər);<br />
11.3.4. iddialar üzrə mübahisə olduqda, ödənilməli olan zərərin miqdarı göstərilməklə məhkəmənin qərarı.<br />
11.4. Ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsinin qonadotrop nəticələri ilə bağlı zərər və cərimələr<br />
sığortaçı tərəfindən ödənilmir.<br />
11.5. Sığortalının eyni risklərə dair qüvvədə olan bir neçə sığorta müqaviləsi olduqda hər sığortaçı öz<br />
məsuliyyətinin həddi olan sığorta məbləğinin bütün müqavilələr üzrə ümumi sığorta məbləğinə olan nisbətinə<br />
bərabər faiz miqdarında sığorta ödənişi verir.<br />
M a d d ə 1 2 . Sığorta ödənişini verməkdən imtina<br />
12.0. Sığortaçının aşağıdakı hallarda sığorta ödənişini verməkdən imtina etmək hüququ vardır:<br />
12.0.1. sığortalı sığorta hadisəsinin baş verməsinə səbəb olan və ya başvermə ehtimalını artıran dəyişikliklər<br />
(risklər) haqqında müqavilədə müəyyən edilmiş müddətdə sığortaçıya məlumat vermədikdə;<br />
12.0.2. bu Qanuna görə sığorta hadisəsi hesab edilməyən hallarda zərər vurulduqda;<br />
12.0.3. sığortalının sığortalanmış əmlaka dəymiş zərərin qarşısını almaq və ya həcmini azaltmaq üçün<br />
lazımi və mümkün tədbirləri görmək iqtidarında olduğu halda həmin tədbirləri qəsdən görməməsi;<br />
12.0.4. qanunvericilikdə və ya sığorta müqaviləsində digər əsaslar olduqda.<br />
M a d d ə 1 3 . Sığorta ehtiyatları<br />
13.1. Ekoloji sığorta müqaviləsinə görə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsini təmin etmək məqsədi ilə sığortaçı<br />
daxil olmuş sığorta haqlarından qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada sığorta ehtiyatları yaratmalıdır.<br />
13.2. Sığortaçılar ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsinin qarşısının alınması və vurula bilən zərərin<br />
azaldılması tədbirlərinin maliyyələşdirilməsi üçün sığorta haqlarının 5 faizini və komisyon mükafatları üçün<br />
sığorta haqlarının 10 faizini müvafiq sığorta ehtiyatları fondlarına yönəldirlər.<br />
13.3. Tədbirlərin maliyyələşdirilməsi üçün sığorta ehtiyatları fondu sığortalının sığortaçı ilə razılaşdığı və<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiq etdiyi sığortalının təbiəti mühafizə tədbirləri planına uyğun olaraq<br />
istifadə edilir.<br />
M a d d ə 1 4 . İddia müddəti<br />
14.1. Ətraf mühitin qəza nəticəsində çirklənməsi zamanı insanların həyatına və sağlamlığına vurulan zərərin<br />
ödənilməsinə dair tələblərə iddia müddəti şamil edilmir.<br />
14.2. Əmlaka, yerin təkinə, torpağa, su obyektlərinə, atmosfer havasına, heyvanlar və bitkilər aləminə vurulan<br />
zərərin ödənilməsi ilə bağlı tələblər üzrə iddia müddəti sığorta hadisəsinin baş verdiyi gündən etibarən 2 ildir.<br />
M a d d ə 1 5 . Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Bu Qanunun pozulmasına görə sığortaçılar və sığortalılar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
məsuliyyət daşıyırlar.<br />
M a d d ə 1 6 . Mübahisələrin həlli<br />
Ekoloji sığorta münasibətləri ilə bağlı mübahisələr Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən<br />
edilmiş qaydada, o cümlədən məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 12 mart 2002-ci il<br />
№ 271-IIQ<br />
335
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
«Böyük məsafələrdə havanın transsərhəd çirkləndirilməsi haqqında»<br />
Konvensiyaya qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikası «Böyük məsafələrdə havanın transsərhəd çirkləndirilməsi haqqında» 1979-cu il<br />
noyabrın 13-də Cenevrə şəhərində imzalanmış Konvensiyaya qoşulsun.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 9 aprel 2002-ci il<br />
№291-IIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
336
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında"<br />
Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
"Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa<br />
dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 472; 2001-ci il, № 3, maddə 148) aşağıdakı<br />
dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. 28-ci maddənin 1-ci hissəsinin 1.7-ci bəndində "təbiət ərazilərinin" sözlərindən sonra "və obyektlərinin"<br />
sözləri, 1.10-cu bəndində "keçirilməsinə" sözündən sonra "dövlət kadastrının aparılmasına" sözləri əlavə edilsin;<br />
2. 51-ci maddəyə aşağıdakı məzmunda 5-ci hissə əlavə edilsin:<br />
"5. Dövlət təbiət qoruqları sahəsində idarəetməni həyata keçirən orqanlar təsərrüfat obyektlərinin və digər<br />
obyektlərin yerləşdirilməsi layihələrinin və sxemlərinin dövlət ekoloji ekspertizasında iştirak edirlər.";<br />
3. 51-ci maddənin 5-ci hissəsi 6-cı hissə hesab edilsin;<br />
4. 62-ci maddədə:<br />
maddənin adına "əraziləri" sözündən sonra "və obyektləri" sözləri əlavə edilsin;<br />
1-ci hissədə "estetik əhəmiyyət" sözləri "estetik və sağlamlaşdırma əhəmiyyəti" sözləri ilə, "obyektlərdən"<br />
sözü "obyektlərindən" sözü ilə, "və su məkanı (akvatoriya) sahələridir" sözləri "su (akvatoriya) sahələri və<br />
onların üzərindəki atmosfer məkanıdır" sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
4-cü hissədə "əraziləri" sözündən sonra "və obyektləri" sözləri əlavə edilsin, "regionlararası, dövlət" sözləri<br />
"respublika, bölgə" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 19 aprel 2002-ci il<br />
№ 308-IIQD<br />
337
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Sərhəddən keçən su axınlarının və beynəlxalq göllərin mühafizəsi və istifadəsi haqqında"<br />
1992-ci il tarixli BMT Konvensiyasının "Su və sağlamlıq haqqında"<br />
1999-cu il 17 iyun tarixli Protokoluna qoşulmaq barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikası "Sərhəddən keçən su axınlarının və beynəlxalq göllərin mühafizəsi və istifadəsi<br />
haqqında” 1992-ci il tarixli BMT Konvensiyasının "Su və sağlamlıq haqqında" 1999-cu il 17 iyun tarixli<br />
Protokoluna qoşulsun.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 22 oktyabr 2002-ci il<br />
№ 372-II Q<br />
338
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında"<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanununa əlavə edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. "Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
(Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 2000-ci il, № 7, maddə 479) 29-cu maddəsinin ikinci<br />
hissəsində "geoloji açılışlar" sözlərindən sonra "palçıq vulkanları" sözləri əlavə edilsin.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 3 dekabr 2002-ci il<br />
№ 390-IIQD<br />
339
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Bələdiyyələrin su təsərrüfatı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsinə əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1998-<br />
ci il, № 3, maddə 135; 1999-ci il, № 8, maddə 476; 2002-ci il, № 5, maddə 237) aşağıdakı əlavələr edilsin:<br />
1. 20-ci maddənin dördüncü abzasında "istifadə yerlərini" sözlərindən sonra "müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanları ilə razılaşdıraraq" sözləri əlavə edilsin.<br />
2. 97-ci maddəyə aşağıdakı məzmunda dördüncü hissə əlavə edilsin:<br />
"Bələdiyyələrin su təsərrüfatı obyektlərində sudan pullu istifadə qaydaları və şərtləri bu Məcəllə, digər<br />
müvafiq qanunvericilik aktları, habelə bələdiyyə aktları ilə müəyyən edilir.".<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 3 dekabr 2002-ci il<br />
№ 392-IIQD<br />
340
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi ilə bağlı dövlət siyasətinin hüquqi, iqtisadi və<br />
təşkilati əsaslarını müəyyən edir, bu sahədə münasibətləri tənzimləyir.<br />
M a d d ə 1 . Əsas anlayışlar<br />
I f ə s i l<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
1.0. Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.0.1. ekoloji təhsil - ətraf mühitin mühafizəsi və təbii ehtiyatlardan istifadə üzrə normaların, xüsusi<br />
biliklərin, təcrübənin tədrisi və öyrənilməsi prosesi;<br />
1.0.2. ekoloji biliklər - ətraf mühitə, ekologiyaya, insan və təbiət arasında qarşılıqlı əlaqələrə dair<br />
məlumatlar;<br />
1.0.3. ekoloji maarifləndirmə - ekoloji mədəniyyətin formalaşmasına yönəldilmiş ekoloji bilik və təcrübənin<br />
yayılması;<br />
1.0.4. ekoloji mədəniyyət - əhalinin və ölkənin ekoloji təhlükəsizliyinə, insanın ətraf mühitlə qarşılıqlı<br />
əlaqəsinə dair bilik və təcrübənin məcmusu.<br />
M a d d ə 2 . Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi haqqında qanunvericilik<br />
Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi haqqında qanunvericilik Azərbaycan Respublikasının<br />
Konstitusiyasından, bu Qanundan, təhsil və ətraf mühitin mühafizəsi ilə bağlı qanunlardan, Azərbaycan<br />
Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən və digər müvafiq normativ hüquqi aktlardan<br />
ibarətdir.<br />
M a d d ə 3 . Qanunun təsir dairəsi<br />
3.1. Bu Qanunun təsir dairəsinə ekoloji təhsil prinsiplərini özündə əks etdirən və dövlət təhsil standartlarına<br />
uyğun fasiləsiz ekoloji təhsil və maarifləndirmə sistemi, həmçinin təhsil müəssisələrində ekoloji təhsilə aid<br />
informasiya məkanı daxildir.<br />
3.2. Bu Qanun ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində idarəetməni həyata keçirən dövlət hakimiyyəti və<br />
yerli özünüidarəetmə orqanlarına, təhsil müəssisələrinə, əhalinin maarifləndirilməsi ilə məşğul olan, həmçinin<br />
digər aidiyyəti hüquqi və fiziki şəxslərə şamil edilir.<br />
M a d d ə 4 . Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi sahəsində dövlət siyasətinin əsas<br />
prinsipləri<br />
4.1. Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi sahəsində dövlət siyasəti ətraf mühitin mühafizəsi və<br />
təhsil haqqında qanunvericiliyin tələblərinə, müvafiq dövlət proqramlarına, habelə bunlara dair ölkədə və<br />
beynəlxalq təcrübədə mövcud olan prinsiplərə uyğun həyata keçirilir.<br />
4.2. Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi sahəsində dövlət siyasətinin prinsiplərinə aşağıdakılar<br />
aiddir:<br />
4.2.1. ümumi ekoloji biliklərə yiyələnməsi üçün hər kəsə bərabər şəraitin yaradılması;<br />
4.2.2. orta təhsil sistemində ekoloji biliklərin tədrisinin icbariliyi;<br />
4.2.3. ekoloji təhsil və maarifləndirmə prosesinin fasiləsizliyi;<br />
4.2.4. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində aşkarlığın təmin olunması;<br />
4.2.5. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsində əhalinin və qeyrihökumət<br />
təşkilatlarının iştirakına şərait yaradılması.<br />
I I f ə s i l<br />
ƏHALİNİN EKOLOJİ TƏHSİLİ VƏ MAARİFLƏNDİRİLMƏSİ SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏ<br />
M a d d ə 5 . Ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində dövlət hakimiyyəti orqanlarının hüquqları<br />
və vəzifələri<br />
5.1. Ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində dövlət hakimiyyəti orqanlarının hüquqları və vəzifələri<br />
aşağıdakılardır:<br />
5.1.1. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərinin müəyyən edilməsi<br />
və onların həyata keçirilməsi;<br />
341
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
5.1.2. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sisteminin təşkil edilməsi;<br />
5.1.3. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sisteminin informasiya və elmi-metodik təminatı;<br />
5.1.4. sahə qanunvericiliyinin digər normativ hüquqi aktlara uyğunluğunun təmin edilməsi;<br />
5.1.5. təhsil və ekoloji təhsil proqramlarının uyğunluğunu təmin etmək üçün dövlət ekspertizasının<br />
aparılması;<br />
5.1.6. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarının, qeyrihökumət<br />
təşkilatlarının, müvafiq hüquqi və fiziki şəxslərin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi və<br />
istiqamətləndirilməsi;<br />
5.1.7. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində dövlət ekoloji proqramların hazırlanması, təsdiqi və həyata<br />
keçirilməsi;<br />
5.1.8. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sistemi üçün mütəxəssis-ekoloqların, elmi, pedaqoji və digər<br />
kadrların hazırlanması və ixtisaslarının artırılması;<br />
5.1.9. ekoloji təhsil sahəsində beynəlxalq müqavilələrin və proqramların, dövlətlərarası sazişlərin<br />
hazırlanması və yerinə yetirilməsi;<br />
5.1.10. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində fəaliyyət göstərən hüquqi və fiziki şəxslərin, o cümlədən<br />
qeyri-hökümət təşkilatlarının fəaliyyətlərinin stimullaşdırılması.<br />
5.1.11. ekoloji təhsilin və maarifləndirmənin təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə, ətraf mühitin mühafizəsi<br />
və onun bərpa edilməsi üzrə fəaliyyətin təmin edilməsi;<br />
5.1.12. ekoloji təhsil və maarifləndirmə məsələlərinin müvafiq dövlət proqramlarına daxil edilməsi;<br />
5.2. Ekoloji təhsil və maarifləndirmə üzrə dövlət proqramları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilən qaydada hazırlanır, qəbul edilir və dərc olunur.<br />
M a d d ə 6 . Ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində yerli özünüidarəetmə orqanlarının<br />
hüquqları və vəzifələri<br />
6.0. Yerli özünüidarəetmə orqanlarının bu Qanuna uyğun olaraq öz səlahiyyətləri daxilində ekoloji təhsil və<br />
maarifləndirmə sahəsində aşağıdakı hüquqları və vəzifələri vardır:<br />
6.0.1. ərazi hüdudları daxilində ekoloji təhsilin idarə edilməsi üzrə strukturların yaradılmasında iştirak<br />
etmək;<br />
6.0.2. qanunvericiliyə uyğun olaraq ekoloji təhsili və maarifləndirməni təşkil etmək, bu sahədə tədris<br />
fəaliyyətini həyata keçirən hüquqi şəxslər yaratmaq, dövlət və bələdiyyə təhsil müəssisələrindən, məlumat-tədris<br />
bazasından istifadə etmək;<br />
6.0.3. əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi üzrə dövlət və regional proqramların işlənməsi və<br />
təkmilləşdirilməsi baxımından təkliflər irəli sürmək, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada bu proqramların<br />
həyata keçirilməsində iştirak etmək, ekoloji təhsilin inkişafına kömək etmək.<br />
M a d d ə 7 . Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi sahəsində fiziki şəxslərin, qeyri-hökumət<br />
təşkilatlarının və digər hüquqi şəxslərin hüquqları və vəzifələri<br />
7.1. Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi sahəsində fiziki şəxslərin, qeyri-hökumət təşkilatlarının və<br />
digər hüquqi şəxslərin hüquqları və vəzifələri:<br />
7.1.1. dövlət siyasətinə dair təklif və layihələrin, dövlət proqramlarının hazırlanmasında, ekoloji təhsilin<br />
keyfiyyəti üzrə aparılan monitorinqdə, sahə üzrə beynəlxalq əməkdaşlıq proqramlarının işlənməsində və həyata<br />
keçirilməsində iştirak etmək;<br />
7.1.2. təhsil prosesini təmin etmək məqsədilə tələb olunan ekoloji məlumatlara dair sorğu göndərmək və onu<br />
əldə etmək;<br />
7.1.3. məlumat-tədris və ekoloji təhsil bazasını yaratmaq və ondan istifadə etmək;<br />
7.1.4. ekoloji biliklərə yiyələnmək;<br />
7.1.5. ekoloji təhsili qanunvericiliyə müvafiq olaraq dövlət təhsil standartlarına uyğun həyata keçirmək;<br />
7.1.6. hər kəsi təbiətə qayğı və məsuliyyətli münasibət bəsləmək ruhunda tərbiyə etmək.<br />
7.2. Ekoloji təhsil ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslər bu sahə üzrə müvafiq sənədə malik olmalıdırlar.<br />
M a d d ə 8 . Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi sahəsində fəaliyyətin əlaqələndirilməsi<br />
8.1. Dövlət hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanları və qeyri-hökumət təşkilatları əhalinin ekoloji<br />
təhsili və maarifləndirilmənin təşkili, onun həyata keçirilməsi sahəsində öz fəaliyyətlərini əlaqələndirirlər.<br />
8.2. Bu fəaliyyətlərin əlaqələndirilməsi məqsədi ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən sahələrarası<br />
komissiya yaradılır. Bu komissiyanın fəaliyyəti həmin orqanın təsdiq etdiyi əsasnamə ilə tənzimlənir.<br />
342
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
8.3. Sahələrarası komissiyanın tərkibinə ətraf mühitin mühafizəsi, qanunvericilik, elm, təhsil, mədəniyyət,<br />
kütləvi informasiya vasitələri, iqtisadiyyat, səhiyyə, hüquq mühafizə və digər dövlət orqanlarının, habelə<br />
bələdiyyələrin, qeyri-hökumət təşkilatlarının nümayəndələri daxil ola bilərlər.<br />
M a d d ə 9 . Ekoloji təhsil və maarifləndirmə üzrə məsləhət şuralarının yaradılması<br />
9.1. Ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində hüquqi və fiziki şəxslərin ekoloji təhsil, ətraf mühitin<br />
mühafizəsi və təbii ehtiyatlardan istifadə məsələləri üzrə məlumatlandırılması, onlara elmi-metodik<br />
məsləhətlərin verilməsi məqsədi ilə məsləhət şuraları yaradılır.<br />
9.2. Məsləhət şuraları ekoloji təhsilin və maarifləndirmənin təşkili və icrası ilə məşğul olan müvafiq hüquqi<br />
şəxslərin, icra hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanlarının nəzdində yaradılır.<br />
9.3. Məsləhət şuralarının fəaliyyəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiq etdiyi əsasnamə ilə<br />
tənzimlənir.<br />
I I I f ə s i l<br />
EKOLOJİ TƏHSİL VƏ MAARİFLƏNDİRMƏ SAHƏSİNDƏ STANDARTLAR VƏ<br />
İQTİSADİ TƏNZİMLƏNMƏ<br />
M a d d ə 1 0 . Ekoloji təhsil sahəsində dövlət təhsil standartları<br />
10.1. Ekoloji təhsil üzrə dövlət təhsil standartları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən əlaqədar dövlət<br />
orqanlarının iştirakı ilə hazırlanır və təsdiq edilir.<br />
10.2. Ekoloji təhsil sahəsində təhsil müəssisələrinin tipləri, təhsilalma formaları və mərhələləri üçün nəzərdə<br />
tutulan icbari ekoloji təhsil proqramlarının məzmunu müvafiq dövlət təhsil standartlarına uyğun<br />
müəyyənləşdirilir.<br />
10.3. Ekoloji təhsil üzrə dövlətin təhsil standartları ekoloji təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, bu sahədə<br />
mütəxəssislərin bilik səviyyəsinin müəyyənləşdirilməsi məqsədi ilə aparılan attestasiya sənədlərində əsas<br />
götürülür.<br />
M a d d ə 1 1 . Ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində iqtisadi tənzimlənmə<br />
11.1. Ekoloji təhsil və maarifləndirmə ilə bağlı fəaliyyətin maliyyə mənbələri aşağıdakılardır:<br />
11.1.1. dövlət və yerli büdcələrdən ayırmalar;<br />
11.1.2. dövlət ekoloji fondların vəsaitləri;<br />
11.1.3. qrantlar, ianələr və qanuna zidd olmayan digər daxilolmalar.<br />
11.2. Maliyyə vəsaitləri aşağıdakı məqsədlər üçün istifadə olunur:<br />
11.2.1. ətraf mühitin mühafizəsi, təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə ilə bağlı dövlət, regional və digər<br />
proqramlar üzrə ekoloji təhsilin və maarifləndirmənin maliyyələşdirilməsinə;<br />
11.2.2. ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində dövlət siyasətini yerinə yetirən hüquqi və fiziki şəxslər<br />
üçün maddi və mənəvi stimullaşdırma sisteminin təşkilinə.<br />
I V f ə s i l<br />
ƏHALİNİN EKOLOJİ TƏHSİLİ VƏ MAARİFLƏNDİRİLMƏSİ SAHƏSİNDƏ<br />
QANUNVERİCİLİYİN TƏLƏBLƏRİNİN YERİNƏ YETİRİLMƏSİNƏ NƏZARƏT<br />
M a d d ə 1 2 . Qanunun yerinə yetirilməsinə nəzarət<br />
12.1. Bu Qanunun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata<br />
keçirirlər.<br />
12.2. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları hər il əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsinə dair hesabat<br />
hazırlayır və onu dərc edir.<br />
12.3. Qeyri-hökumət təşkilatları bu Qanunun icrası ilə bağlı ictimai nəzarətin həyata keçirilməsində iştirak<br />
edə, həmçinin sahələrarası komissiyaya və məsləhət şuralarına bu sahəyə aid təkliflər verə bilərlər.<br />
M a d d ə 1 3 . Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət<br />
13.1. Bu Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilir.<br />
13.2. Ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində mübahisələrə qanunvericiliklə müəyyən edilən qaydada<br />
baxılır.<br />
V f ə s i l<br />
BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ<br />
343
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
M a d d ə 1 4 . Ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq<br />
14.1. Ekoloji təhsilin və maarifləndirmənin səmərəli təşkil edilməsi məqsədi ilə dünya təcrübəsindən<br />
istifadə, ölkənin ümumdünya ekoloji təhsil və maarifləndirmə, informasiya məkanına daxil edilməsi məsələləri<br />
ekoloji təhsil sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanır.<br />
14.2. Ekoloji təhsil və maarifləndirmə sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi, beynəlxalq müqavilələr və sazişlər əsasında həyata keçirilir.<br />
14.3. Beynəlxalq əməkdaşlıq dövlət hakimiyyəti orqanları tərəfindən bağlanan müqavilələrə, sazişlərə,<br />
konvensiyalara, habelə Azərbaycan Respublikasının və xarici ölkələrin hüquqi və fiziki şəxsləri arasında<br />
razılaşmalara uyğun həyata keçirilir.<br />
Bakı şəhəri, 10 dekabr 2002-ci il<br />
№ 401-IIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
344
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun hidrotexniki qurğuların layihələndirilməsi, tikintisi, istismarı, yenidən qurulması, bərpası,<br />
konservasiyası və ləğv edilməsi zamanı onların təhlükəsizliyinin təmin olunması ilə bağlı münasibətləri<br />
tənzimləyir, dövlət hakimiyyəti orqanlarının, qurğu mülkiyyətçilərinin və istismarçılarının vəzifələrini<br />
müəyyənləşdirir.<br />
M a d d ə 1 . Əsas anlayışlar<br />
I FƏSİL<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
1.0. Bu Qanunda istifadə olunan anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.0.1. hidrotexniki qurğu - su anbarları, bəndlər, magistral sunəqledici kəmərlər, su elektrik stansiyaları,<br />
sutullayıcı, suburaxıcı, suqəbuledici, sudurulducu, suötürücü, su nasosxanaları, tunellər, kanallar, kollektorlar,<br />
səviyyəəlaqələndirici, sahilqoruyucu, sahilbərkidici, məcranizamlayıcı, balıqburaxan və balıqqoruyucu, Xəzər<br />
dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsində yerləşən dəniz qurğuları (estakadalar,<br />
estakadayanı meydançalar, stasionar dəniz platformaları, limanlar, gəmiburaxan şlyüzlər), habelə yeraltı və<br />
yerüstü su ehtiyatlarından istifadə etmək və suyun zərərli təsirlərinin qarşısını almaq üçün istifadə olunan digər<br />
xüsusi mühəndis-texniki qurğular;<br />
1.0.2. hidrotexniki qurğunun təhlükəsizliyi - hidrotexniki qurğunun qəzaya uğraması və zədələnməsi<br />
nəticəsində yarana biləcək fəlakətlərdən və təhlükəli hadisələrdən insanların həyatının, sağlamlığının,<br />
əmlakının, ətraf mühitin və təsərrüfat obyektlərinin mühafizəsini təmin edən xüsusiyyətləri;<br />
1.0.3. hidrotexniki qurğunun təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi - hidrotexniki qurğunun texniki<br />
vəziyyətinin və istismar heyətinin ixtisas dərəcəsinin bu Qanunla və digər müvafiq normativ hüquqi aktlarla<br />
müəyyən olunan norma və qaydalara uyğunluğunun müəyyənləşdirilməsi;<br />
1.0.4. hidrotexniki qurğunun təhlükəsizliyi meyarları - hidrotexniki qurğunun davamlılığının və texniki<br />
vəziyyətinin, eləcə də istismar şərtlərinin qurğuda qəza baş verməsinin yol verilə bilən risk həddinə uyğun gələn<br />
kəmiyyət və keyfiyyət göstəricilərinin son həddi;<br />
1.0.5. hidrotexniki qurğunun təhlükəsizliyinin təmin olunması - hidrotexniki qurğuda qəza baş verməsinin<br />
qarşısının alınması üzrə kompleks tədbirlərin işlənib hazırlanması və həyata keçirilməsi;<br />
1.0.6. hidrotexniki qurğunun təhlükəsizlik bəyannaməsi - hidrotexniki qurğunun təhlükəsizliyini<br />
əsaslandıran və təhlükəsizliyin təmin edilməsi tədbirlərini özündə əks etdirən sənəd;<br />
1.0.7. hidrotexniki qurğunun mülkiyyətçisi - hidrotexniki qurğuya sahiblik etmək, onun barəsində sərəncam<br />
vermək və ondan istifadəyə icazə vermək hüququ olan hüquqi və ya fiziki şəxs;<br />
1.0.8. hidrotexniki qurğunun istismarçısı - mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq<br />
təsərrüfat yaxud sahibkarlıq fəaliyyəti məqsədi ilə hidrotexniki qurğunu istismar edən hüquqi və ya fiziki şəxs;<br />
1.0.9. fövqəladə hal - hidrotexniki qurğuda baş verən qəza və zədələnmə nəticəsində müəyyən bir ərazidə<br />
insanların həyatına, sağlamlığına, əmlakına, ətraf mühitə və təsərrüfat obyektlərinə zərər dəyməsinə, habelə<br />
maddi itkilərə səbəb olan vəziyyət.<br />
M a d d ə 2 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi haqqında qanunvericilik<br />
2.1. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi haqqında qanunvericilik bu Qanundan, Azərbaycan<br />
Respublikasının Su Məcəlləsindən, "Meliorasiya və irriqasiya haqqında", "Su təchizatı və tullantı suları<br />
haqqında", "Energetika haqqında", "Elektrik və istilik stansiyaları haqqında", "Enerji resurslarından istifadə<br />
haqqında", "Texniki təhlükəsizlik haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunlarından və digər normativ<br />
hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
2.2. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı dövlətlərarası müqavilələrdə hidrotexniki qurğuların<br />
təhlükəsizliyi ilə əlaqədar müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqlənərsə,<br />
beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
2.3. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə və beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası ilə başqa dövlətlər<br />
və beynəlxalq təşkilatlar arasında bağlanmış müqavilələr, sazişlər və razılaşmalar əsasında həyata keçirilir.<br />
M a d d ə 3 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi üzrə təsnifatı<br />
345
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
3.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində məqsədli təyinatından, təhlükəsizlik dərəcəsindən, mühafizə<br />
rejimindən və istifadə xüsusiyyətlərindən asılı olaraq hidrotexniki qurğular təsnifatlaşdırılır, dövlət və yerli<br />
əhəmiyyətli hidrotexniki qurğulara bölünür.<br />
3.2. Dövlətlərarası müştərək istismar edilən və kaskad tipli su elektrik stansiyaları, iri su anbarları, su<br />
nasosxanaları, bəndlər, tunellər, magistral kanallar, kollektorlar, su anbarlarının və çay sahillərinin mühafizə<br />
qurğuları, habelə Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsində yerləşən<br />
dəniz qurğuları xüsusi mühafizə olunan dövlət əhəmiyyətli hidrotexniki qurğulara aid edilir.<br />
3.3. Dövlət və yerli əhəmiyyətli hidrotexniki qurğuların siyahısı, mühafizə rejimi və təhlükəsizliyi üzrə<br />
təsnifatı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
M a d d ə 4 . Hidrotexniki qurğular üzərində mülkiyyət və istismar hüququ<br />
4.1. Hidrotexniki qurğular dövlət, bələdiyyə və xüsusi mülkiyyətdə ola bilər.<br />
4.2. Hidrotexniki qurğular üzərində istismar hüququ Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə<br />
nəzərdə tutulmuş qaydada əldə edilir.<br />
M a d d ə 5 . Hidrotexniki qurğuların dövlət reyestri<br />
5.1. Hidrotexniki qurğuların dövlət reyestri qurğunun məqsədli təyinatını, texniki xassələrini, təhlükəsizlik<br />
dərəcəsini və təhlükəsizliyi üzrə təsnifatını özündə əks etdirən məlumatlar toplusudur və onların<br />
sistemləşdirilmiş qeydiyyatını, səmərəli istifadəsini və mühafizəsini təşkil etmək məqsədi ilə aparılır.<br />
5.2. Hidrotexniki qurğuların dövlət reyestrinin tərtib olunması və aparılması qaydaları müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
5.3. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsi təsdiq edildikdən sonra dövlət reyestrinə daxil edilir.<br />
II FƏSİL<br />
HİDROTEXNİKİ QURĞULARIN TƏHLÜKƏSİZLİYİNİN TƏMİN OLUNMASI<br />
M a d d ə 6 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunmasına tələblər<br />
6.1. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi aşağıdakı tələblər əsasında təmin olunur:<br />
6.1.1. qurğularda qəza riskinin müəyyən olunması;<br />
6.1.2. qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsinin tərtib edilməsi və ona riayət edilməsi;<br />
6.1.3. qurğuların istismarının fasiləsizliyi;<br />
6.1.4. qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunması üzrə tədbirlərin hazırlanması, həyata keçirilməsi, o<br />
cümlədən onların təhlükəsizlik meyarlarının müəyyən edilməsi, texniki vəziyyətinə nəzarət etmək üçün lazımi<br />
vasitələrlə təchiz olunması, istismar heyətinin tələb olunan texniki ixtisas dərəcələrinin təmin olunması;<br />
6.1.5. qurğularda fövqəladə halların qarşısını almaq məqsədi ilə qabaqlayıcı kompleks tədbirlərin görülməsi;<br />
6.1.6. qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunması üzrə tədbirlərin maliyyələşdirilməsi;<br />
6.1.7. qurğuların təhlükəsizlik dərəcəsinin müəyyən edilmiş həddən aşağı düşməsinə səbəb olan hərəkətlərə<br />
(yaxud hərəkətsizliyə) görə məsuliyyətin müəyyənləşdirilməsi.<br />
6.2. Hidrotexniki qurğuların yerləşdiyi ərazilərdə onların təhlükəsizliyi üzrə təsnifatından asılı olaraq<br />
müvafiq mühafizə rejimi tətbiq edilir və ətrafında mühafizə zonaları yaradılır. Mühafizə zonalarının ölçüləri,<br />
sərhədləri və istifadəsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
6.3. Dövlət əhəmiyyətli xüsusi mühafizə olunan hidrotexniki qurğuların mühafizə zonalarının hüdudlarında<br />
(dəniz qurğularında yerləşən quyularda quyudaxili partlayış işləri istisna olmaqla) partlayış işlərinin aparılması<br />
və yeraltı təbii ehtiyatların istismarı, habelə qurğulara və ətraf mühitə fiziki, kimyəvi və bioloji təsir göstərə<br />
bilən obyektlərin yerləşdirilməsi və fəaliyyət göstərməsi qadağan edilir.<br />
6.4. Dövlət energetika və su nəqliyyatı sistemi müəssisələrinin tərkibində fəaliyyət göstərən hidrotexniki<br />
qurğuların, o cümlədən Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsində<br />
yerləşən dəniz qurğularının təhlükəsizliyinin təmin olunmasının xüsusiyyətləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnamə ilə müəyyən olunur.<br />
M a d d ə 7 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunması üzrə dövlətin vəzifələri<br />
7.0. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunması üzrə dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
7.0.1. qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunması üzrə dövlət proqramları hazırlamaq və həyata keçirmək;<br />
7.0.2. qurğuların təhlükəsizliyi sahəsində elmi-texniki siyasəti müəyyən etmək və beynəlxalq əməkdaşlığı<br />
həyata keçirmək;<br />
7.0.3. qurğuların təhlükəsizliyi üzrə təsnifatını və mühafizə rejimini müəyyən etmək;<br />
7.0.4. qurğuların dövlət reyestrinin tərtib edilməsi və aparılması qaydalarını müəyyən etmək;<br />
346
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
7.0.5. qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsinin ekspertizasının keçirilməsi və tərtib olunma qaydalarını<br />
təsdiq etmək;<br />
7.0.6. qurğularda qəza hadisələrinin texniki təhqiqatının aparılması üzrə xüsusi komissiya təşkil etmək;<br />
7.0.7. qurğuların etibarlılığını, təhlükəsiz istismar qaydalarını və tələblərini özündə əks etdirən<br />
normativlərin və standartların işlənməsini və təsdiqini təşkil etmək;<br />
7.0.8. qurğuların təhlükəsizliyi üzrə dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydalarını müəyyən etmək;<br />
7.0.9. təbii fəlakət nəticəsində qəzaya uğramış, zədələnmiş və dağılmış qurğuların ləğv olunması, bərpası və<br />
ya konservasiyası barədə qərar qəbul etmək;<br />
7.0.10. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər vəzifələri həyata keçirmək.<br />
M a d d ə<br />
8 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunması sahəsində qurğu<br />
mülkiyyətçisinin və istismarçısının vəzifələri<br />
8.1. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunması sahəsində qurğu mülkiyyətçisinin və<br />
istismarçısının vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
8.1.1. qurğunun tikintisi, istismara verilməsi, istismarı, təmiri, yenidən qurulması, istismardan çıxarılması<br />
və konservasiyası zamanı təhlükəsizlik norma və qaydalarına riayət edilməsini təmin etmək;<br />
8.1.2. qurğunun istismarını mövcud qanunvericiliyə uyğun təşkil etmək, istismar heyətinin ixtisas<br />
dərəcəsinin artırılmasını təmin etmək;<br />
8.1.3. qurğunun texniki vəziyyətinə müntəzəm nəzarət etmək, fasiləsiz monitorinq aparmaq, onların<br />
nəticələrini təhlil etmək, əldə olunmuş məlumatlar əsasında qurğuların təhlükəsizliyini, təbii və texnogen<br />
hadisələrin zərərli təsirini proqnozlaşdırmaq və qiymətləndirmək;<br />
8.1.4. qurğuda fövqəladə vəziyyətin yarandığını xəbər verən yerli xəbərdarlıq sisteminin daim işlək<br />
vəziyyətdə olmasını təmin etmək;<br />
8.1.5. qurğunun texniki vəziyyətinə nəzarət sistemi yaratmaq, onu daim təkmilləşdirmək və işlək vəziyyətdə<br />
olmasını təmin etmək;<br />
8.1.6. qurğuda qəza baş verməsi ehtimalı yarandığı hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarını,<br />
bələdiyyələri və əhalini xəbərdar etmək, baş verə biləcək qəzanın aradan qaldırılması üzrə təkliflər vermək və<br />
tədbirlər görmək;<br />
8.1.7. qurğunun təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərən səbəblərin müntəzəm təhlili, onun texniki cəhətdən saz<br />
və təhlükəsiz olmasının təmin edilməsi, habelə qurğuda qəza baş verməsinin qarşısının alınması üzrə vaxtında<br />
lazımi tədbirlər işləyib həyata keçirmək;<br />
8.1.8. qurğuda qəzanın qarşısının alınması məsələləri üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və<br />
bələdiyyələrlə qarşılıqlı əlaqələr yaratmaq, qəza təhlükəsi və qurğunun dağılma qorxusu reallaşdıqda ərazidə<br />
məskunlaşan əhalinin və təşkilatların subasma zonasından çıxarılmasına yardım etmək;<br />
8.1.9. dövlət nəzarət orqanları tərəfindən aşkar edilən təhlükəsizlik norma və qayda pozuntularını vaxtında<br />
aradan qaldırmaq;<br />
8.1.10. qurğunun təhlükəsiz istismarı, qəza hadisələrinin baş verməməsi və qəzanın nəticələrinin aradan<br />
qaldırılması üçün müvafiq maliyyə və material ehtiyatları yaratmaq.<br />
8.2. Hidrotexniki qurğunun mülkiyyətçisi və istismarçısı onun təhlükəsizliyinə öz səlahiyyətləri daxilində<br />
cavabdehdirlər.<br />
M a d d ə 9 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsi<br />
9.1. Hidrotexniki qurğuların layihələndirilməsi, tikintisi və istismarı mərhələlərində, eləcə də onların<br />
yenidən qurulması, əsaslı təmiri, bərpası və konservasiyasından sonra qurğunun mülkiyyətçisi və ya istismarçısı<br />
hidrotexniki qurğunun təhlükəsizlik bəyannaməsini tərtib etməlidir.<br />
9.2. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsi qurğunun təhlükəsizlik meyarlarına cavab verən<br />
məlumatları özündə əks etdirən əsas sənəddir.<br />
9.3. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsinin tərtib olunma qaydaları və forması müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
9.4. Hidrotexniki qurğunun mülkiyyətçisi və ya istismarçısı qurğunun təhlükəsizlik bəyannaməsini müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanlarının təsdiqinə verir. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsinin təsdiq<br />
olunması, qurğunun dövlət reyestrinə daxil edilməsi, layihənin təsdiq edilməsi, qurğunun tikintisi, istismara<br />
verilməsi, istismar edilməsi, istismardan çıxarılması, yenidən qurulması, əsaslı təmiri, bərpası və konservasiyası,<br />
habelə təyinatının dəyişdirilməsi və ləğvi üçün əsasdır.<br />
9.5. Hidrotexniki qurğunun mülkiyyətçisi və istismarçısı təhlükəsizlik bəyannaməsində göstərilən<br />
məlumatların düzgünlüyünə qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
347
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
9.6. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsi qurğunun mülkiyyətçisində və ya istismarçısında<br />
saxlanılır.<br />
M a d d ə 1 0 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsinin ekspertizası<br />
10.1. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsinin ekspertizası layihə mərhələsi də daxil olmaqla<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada ödənişli əsaslarla həyata keçirilir.<br />
10.2. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsinin ekspertizasını aparmaq üçün elmi tədqiqat və<br />
layihə təşkilatları cəlb edilə bilər.<br />
10.3. Ekspertizanın nəticəsi əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən qurğuların təhlükəsizlik<br />
bəyannaməsinin təsdiqi haqqında qərar verilir.<br />
M a d d ə 1 1 . Hidrotexniki qurğuda baş vermiş qəza hadisələrinin texniki təhqiqatı<br />
11.1. Hidrotexniki qurğuda baş vermiş qəza hadisəsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təşkil etdiyi xüsusi<br />
komissiya tərəfindən texniki cəhətdən təhqiq edilir.<br />
11.2. Qəza hadisələrinin texniki təhqiqatının nəticələri barədə komissiya tərəfindən xüsusi akt tərtib edilir.<br />
Aktda qəzanın səbəbləri və onunla bağlı təhlükənin hərtərəfli qiymətləndirilməsi, qəza nəticəsində dəyən<br />
ziyanın həcmi, təhlükəsizlik qaydalarının və tələblərinin pozulması halları, habelə qəza hadisəsinin<br />
lokallaşdırılması və aradan qaldırılması üzrə görülmüş və görüləcək tədbirlər göstərilir.<br />
11.3. Hidrotexniki qurğuların mülkiyyətçiləri və istismarçıları qəza hadisələrinin texniki təhqiqatı üzrə təşkil<br />
edilmiş komissiyaya lazımi məlumat və sənədləri təqdim etməlidir.<br />
III FƏSİL<br />
HİDROTEXNİKİ QURĞULARIN TƏHLÜKƏSİZLİYİNƏ DÖVLƏT NƏZARƏTİ<br />
M a d d ə 1 2 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinə dövlət nəzarətinin məqsədi<br />
12.1. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinə dövlət nəzarətinin məqsədi onların təhlükəsizliyi meyarlarına,<br />
normalarına, habelə bu sahədə müəyyən olunmuş digər normativlərə, ekoloji, texnoloji, seysmoloji, metroloji,<br />
sanitariya-gigiyenik standartlara, qaydalara və tələblərə riayət olunmasını təmin etməkdən ibarətdir.<br />
12.2. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinə dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydaları müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
M a d d ə 1 3 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinə dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanların<br />
vəzifələri<br />
13.1. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinə dövlət nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən<br />
həyata keçirilir.<br />
13.2. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinə dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanların vəzifələri<br />
aşağıdakılardır:<br />
13.2.1. qurğuların təhlükəsizlik qaydalarını hazırlamaq, təsdiq etmək, onların meyarlarını<br />
müəyyənləşdirmək;<br />
13.2.2. qurğuların dövlət reyestrini aparmaq;<br />
13.2.3. qurğuların təhlükəsizlik bəyannaməsinin ekspertizasını keçirmək, təsdiq etmək və onları dövlət<br />
reyestrinə daxil etmək;<br />
13.2.4. qurğuların yerləşdirilməsində, layihə tapşırıqlarının, tikinti və yenidən qurulma layihələrinin, habelə<br />
istismar qaydalarının razılaşdırılmasında, tikintinin keyfiyyətinə nəzarət və tikintisi qurtarmış obyektlərin<br />
istismara qəbul edilməsində iştirak etmək;<br />
13.2.5. qurğulara maneəsiz baxış keçirmək, təhlükəsizliyi barədə materiallarla tanış olmaq və texniki<br />
nəzarəti təşkil etmək;<br />
13.2.6. qurğuların texniki vəziyyətinin onun təhlükəsizlik bəyannaməsinə uyğunluğunu yoxlamaq;<br />
13.2.7. qurğuların yerləşdiyi ərazilərdən, çayların məcralarından, digər sututarlardan və onlara bitişik<br />
ərazilərdən (suqoruyucu zonalar yerləşən torpaq sahələri istisna olmaqla) istifadə olunmasını razılaşdırmaq;<br />
13.2.8. qurğuların təhlükəsizliyinə aid normativ hüquqi aktların layihələrinin hazırlanmasında iştirak etmək;<br />
13.2.9. çayların məcralarında, sututarlarda, onlara bitişik sahələrdə və dənizdə hidrotexniki qurğuların<br />
təhlükəsizliyinə xələl gətirən hüquqi və fiziki şəxslərin təsərrüfat fəaliyyətini dayandırmaq yaxud<br />
məhdudlaşdırmaq;<br />
13.2.10. qurğuların təhlükəsizliyi təmin olunmadıqda tikinti, yenidənqurma, bərpa və konservasiya işlərini,<br />
eləcə də fəaliyyətini dayandırmaq.<br />
348
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
M a d d ə 1 4 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinə nəzarətin təşkili<br />
14.1. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinə nəzarət onların təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi məqsədi<br />
ilə qurğuların istismarı, eləcə də tikintisi, yenidən qurulması, əsaslı təmiri, bərpası və konservasiyası zamanı<br />
texniki yoxlama qaydasında həyata keçirilir.<br />
14.2. Texniki yoxlama müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının təsdiq etdiyi əsasnamə ilə nizamlanır və<br />
həyata keçirilir.<br />
14.3. Texniki yoxlamanın nəticələri əsasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanları qərar qəbul edir və onu<br />
hidrotexniki qurğunun mülkiyyətçilərinə və ya istismarçılarına göndərir.<br />
14.4. Mülkiyyətçilər və ya istismarçılar texniki yoxlamanın nəticələri barədə müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanlarının qərarını yerinə yetirməyə borcludurlar.<br />
IV FƏSİL<br />
HİDROTEXNİKİ QURĞULARIN TƏHLÜKƏSİZLİYİ HAQQINDA QANUNVERİCİLİYİN<br />
POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT VƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
M a d d ə 1 5 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi haqqında qanunvericiliyin pozulması<br />
nəticəsində vurulan ziyanın ödənilməsi<br />
15.1. Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində fövqəladə<br />
hallar istisna olmaqla, insanların həyatına, sağlamlığına, hüquqi və fiziki şəxslərin əmlakına vurulan ziyan<br />
qüvvədə olan qanunvericiliyə əsasən zərərçəkənlərə qurğunun mülkiyyətçisinin və ya istismarçısının vəsaiti<br />
hesabına ödənilir.<br />
15.2. Hidrotexniki qurğuların mülkiyyətçisi və ya istismarçısı onların sığortalanmasını Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq təmin edir.<br />
M a d d ə 1 6 . Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə<br />
məsuliyyət<br />
Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyi haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsirkar olan şəxslər<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
M a d d ə 1 7 . Mübahisələrin həlli<br />
Hidrotexniki qurğuların təhlükəsizliyinin təmin olunması ilə bağlı mübahisələr Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 27 dekabr 2002-ci il<br />
№ 412-IIQ<br />
349
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Ətraf mühitə dair İnformasiya almaq haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarına dəyişiklik və<br />
əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. "Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 3, maddə 138) 24-cü maddəsində "tədbirlər haqqında"<br />
sözlərindən sonra "alınması məhdudlaşdırılan informasiya istisna edilməklə" sözləri əlavə edilsin.<br />
II. "Məlumat azadlığı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 9, maddə 561; 2000-ci il, № 3, maddə 136) 10-cu maddəsinə aşağıdakı<br />
əlavələr edilsin:<br />
1. birinci hissəyə aşağıdakı məzmunda ikinci cümlə əlavə edilsin:<br />
"Ətraf mühitə dair informasiya müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda alınması<br />
məhdudlaşdırılan məlumata aid edilir.";<br />
2. ikinci hissədə "terror aksiyalarına" sözlərindən sonra "ətraf mühitə" sözləri əlavə edilsin.<br />
III. "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 472; 2001-ci il, № 3, maddə 148; 2002-ci il,<br />
№ 5, maddə 238) 64-cü maddəsinin ikinci hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində informasiyanın alınması ilə əlaqədar bütün məsələlər "Ətraf mühitə<br />
dair informasiya almaq haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununa uyğun olaraq həll edilir.".<br />
IV. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 2000-ci il, № 8, maddə 584; 2001-ci il, № 1, maddə 24; № 3, maddə 139; № 7, maddə 455; № 11,<br />
maddələr 680 və 698; № 12, maddə 731; 2002-ci il, № 1, maddə 9; № 4, maddə 165; № 5, maddələr 234, 237<br />
və 239) aşağıdakı məzmunda 181-1-ci maddə əlavə edilsin:<br />
" M a d d ə 1 8 1 - 1. Ətraf mühitə dair informasiyanın verilməsinin qanuna zidd<br />
məhdudlaşdırılması<br />
Ətraf mühitə dair informasiyanın verilməsinin qanuna zidd məhdudlaşdırılmasına görə – vəzifəli şəxslər<br />
şərti maliyyə vahidinin əlli misli miqdarında cərimə edilir.<br />
V. Bu qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 25 mart 2003-cü il<br />
№ 429-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
Heydər ƏLİYEV<br />
350
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Davamlı üzvi çirkləndiricilər haqqında" Stokholm Konvensiyasına qoşulmaq<br />
barəsində<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikası "Davamlı üzvi çirkləndiricilər haqqında" 2001-ci il 22 may tarixli Stokholm<br />
Konvensiyasına qoşulsun.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 9 dekabr 2003-cü il<br />
№ 554-IIQ<br />
351
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və<br />
bununla bağlı hüquqi tənzimləmə məsələləri haqqında "Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiq edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarına dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilməsi və bəzi qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. "Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
(Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 1, maddə 1; 1995-ci il, № 17-18, maddə 282;<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 7, maddə 444) 24-cü maddəsinə aşağıdakı<br />
redaksiyada 16-cı bənd əlavə edilsin:<br />
"16) sərhədboyu zolaqda və bilavasitə dövlət sərhədinin yaxınlığında lazımi icazəsi olmadan və ya belə<br />
icazə olduqda, lakin müəyyən edilmiş qaydaları pozmaqla təsərrüfat və digər işlərin aparılması, mal-qaranın<br />
saxlanılması və otarılması, kütləvi-ictimai tədbirlərin keçirilməsi qadağandır.".<br />
II. "Hərbi qulluqçuların statusu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikası<br />
Ali Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 4, maddə 79; 1993-cü il, 5, maddə 132; Azərbaycan Respublikasının<br />
1995-ci il 2 may tarixli 1030 nömrəli Qanunu; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il,<br />
№ 5, maddə 378; 1998-ci il, № 1, maddələr 15, 16; 1999-cu il, № 4, maddə 228, № 5, maddə 286; 2001-ci il, №<br />
6, maddələr 362, 363, № 12, maddələr 731, 736) 30-cu maddəsində aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 2-ci bənd aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"İntizam nizamnamələrində bilavasitə nəzərdə tutulmuş hallarda hərbi qulluqçular inzibati xətalara görə<br />
intizam məsuliyyəti, qalan hallarda isə ümumi əsaslarla inzibati məsuliyyət daşıyırlar. Göstərilən şəxslərə<br />
inzibati həbs tətbiq edilə bilməz. Müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçularına isə inzibati həbs və inzibati<br />
cərimə tətbiq edilə bilməz.";<br />
2. 3-cü bənd çıxarılsın və 4-cü bənd 3-cü bənd hesab edilsin.<br />
III. "Fövqəladə vəziyyət haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 4, maddə 84; 1993-cü il, 7, maddə 173, № 15, maddələr 422, 437;<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 7, maddə 444; 1999-cu il, № 5, maddə 286;<br />
2001-ci il, № 3, maddə 148, № 11, maddə 683, № 12, maddə 731; 2002-ci il, 8, maddə 463) aşağıdakı<br />
dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 4-cü maddənin üçüncü hissəsində "tərkibinin azı üçdə ikisindən ibarət çoxluqla" sözləri deputatlarının 63<br />
səs çoxluğu ilə sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
2. 15-ci maddənin ikinci hissəsi çıxarılsın.<br />
3. 16-cı maddənin ikinci hissəsi çıxarılsın.<br />
4. 21-ci və 22-ci maddələr çıxarılsın.<br />
5. 23-cü maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"Bu Qanunun tələblərini pozan şəxslər qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyətə cəlb<br />
olunurlar.<br />
Fövqəladə vəziyyət rejimini pozan şəxslər fövqəladə vəziyyət elan olunmuş yerin komendantlığının və<br />
xüsusi idarəetmə orqanının vəzifəli şəxsləri tərəfindən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tutula<br />
bilərlər.".<br />
6. 4-cü, 5-ci, 7-ci, 8-ci, 9-cu, 13-cü, 29-cu və 31-ci maddələrdə ismin müvafiq hallarında işlədilmiş "Ali<br />
Sovet" sözləri ismin müvafiq hallarında "Milli Məclis" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
IV. "Siyasi partiyalar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 11, maddə 387, № 12, maddə 454; Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 3, maddə 226; 2001-ci il, № 11, maddə 683; 2002-ci il, № 8, maddə 463)<br />
aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 15-ci maddənin ikinci hissəsi çıxarılsın və üçüncü və dördüncü hissələr müvafiq olaraq ikinci və üçüncü<br />
hissələr hesab edilsin.<br />
2. 16-cı maddənin ikinci hissəsində "dördüncü" sözü "üçüncü" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
V. "Azərbaycan Respublikasında hərbi xidmətə çağırışın əsasları haqqında" Azərbaycan Respublikası<br />
Qanununun (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 11, maddə 406, № 16, maddə 706;<br />
1993-cü il, № 5, maddə 133; 1994-cü il, № 9, maddə 96; Azərbaycan Respublikasının 1995-ci il 2 may tarixli<br />
1030 nömrəli Qanunu; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 1, maddə 15; 1999-<br />
cu il, № 3, maddə 164, № 4, maddə 215, № 5, maddə 286; 2001-ci il, № 3, maddə 147, № 12, maddə 745; 2002-<br />
352
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
ci il, № 6, maddə 328, № 8, maddə 463) 27-ci maddəsində "cinayət məsuliyyəti" sözləri "məsuliyyət" sözü ilə<br />
əvəz edilsin.<br />
VI. "Sanitariya-epidemioloji salamatlıq haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 22, maddə 947; Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 5, maddə 419; 2001-ci il, № 3, maddə 143) 34-cü maddəsinin 1-ci<br />
hissəsinin 13-cü bəndində "hüquq pozuntuları barəsində" sözləri "inzibati xətalara dair" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
VII. "Antiinhisar fəaliyyəti haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin Məlumatı, 1993-cü il, № 9, maddə 224; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci<br />
il, № 1, maddə 17; 2001-ci il, № 6, maddə 360, № 11, maddələr 676, 683, № 12, maddə 736; 2003-cü il, № 1,<br />
maddə 5) 18-ci maddəsinin 2-ci bəndi çıxarılsın, 3-cü, 4-cü və 5-ci bəndləri müvafiq olaraq 2-ci, 3-cü və 4-cü<br />
bəndlər hesab edilsin.<br />
VIII. "Statistika haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin<br />
Məlumatı, 1994-cü il, № 11, maddə 115; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 7,<br />
maddə 486; 2002-ci il, № 12, maddə 706; 2003-cü il, № 1, maddə 4) aşağıdakı əlavə və dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 6-cı maddənin 5-ci bəndində "edən" sözündən sonra ", statistik sirri yayan" sözləri əlavə edilsin.<br />
2. 11-ci maddənin ikinci hissəsindən "qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən" sözləri çıxarılsın.<br />
3. 16-cı maddədə:<br />
a) maddənin adından "maddi" sözü çıxarılsın;<br />
b) birinci hissədə "hüquqi və fiziki şəxslərə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada maliyyə sanksiyaları<br />
tətbiq edilir" sözləri "hüquqi və fiziki şəxslər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə cəlb<br />
edilir" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
IX. "Sərhəd qoşunları haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin Məlumatı, 1994-cü il, № 16, maddə 209; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-<br />
ci il, № 1, maddə 15) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 4-cü maddənin birinci hissəsinin 8-ci bəndində "hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
2. 8-ci maddənin adında və mətnində "hüquq pozuntuları" sözləri "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
X. "Daxili qoşunların statusu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikası<br />
Ali Sovetinin Məlumatı, 1994-cü il, № 17, maddə 233; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu,<br />
1998-ci il, № 1, maddə 15) 18-ci maddəsinin birinci hissəsinin "ə" bəndində "lakin ən çoxu üç günlüyə" sözləri<br />
"qanunla müəyyən edilmiş müddətə" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
XI. "Baytarlıq təbabəti haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin Məlumatı, 1994-cü il, № 21, maddə 312; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2002-<br />
ci il, № 12, maddə 706) 17-ci maddəsinin birinci hissəsində "müsadirə" sözü "götürülə" sözü ilə əvəz edilsin və<br />
üçüncü hissəsindən heyvanların müsadirəsindən və" sözləri çıxarılsın.<br />
XII. "Haqsız rəqabət haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin Məlumatı, 1995-ci il, № 23-24, maddə 366; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu,<br />
2001-ci il, № 11, maddələr 683, 686) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 11-ci maddənin 1-ci hissəsinin üçüncü abzasından "və cərimələr" sözləri və 2-ci hissəsinin beşinci<br />
abzasından "və cərimələri" sözləri çıxarılsın.<br />
2. 12-ci maddədə:<br />
a) maddənin adından və 3-cü hissədən "və cərimələr" sözləri çıxarılsın;<br />
b) 2-ci hissə çıxarılsın.<br />
XIII. "İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa<br />
(Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1995-ci il, № 23-24, maddə 368; Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 11, maddələr 676, 683, 686; 2002-ci il, № 5, maddə 241;<br />
2003-cü il, № 1, maddə 1) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 19-cu maddənin 1-ci hissəsinin on dördüncü abzasından "iqtisadi sanksiyalar və" sözləri çıxarılsın.<br />
2. 25-ci maddə çıxarılsın.<br />
XIV. "Əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin hüquqi vəziyyəti haqqında" Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 1, maddə 19;<br />
2001-ci il, № 11, maddələr 676, 695, 699; 2002-ci il, № 5, maddə 243, № 12, maddə 692) aşağıdakı<br />
dəyişikliklər və əlavə edilsin:<br />
1. 25-ci maddədə:<br />
a) ikinci abzasda "olmaq üçün müvafiq sənədləri olmadıqda" sözləri yaşama hüququ verən sənədlər<br />
olmadan yaşadıqda sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
b) dördüncü abzasda "hərəkət etmə" sözləri "bir yerdən başqa yerə getmə" sözləri ilə əvəz edilsin,<br />
"qeydiyyat" sözündən sonra "və ya yazılma" sözləri əlavə edilsin.<br />
353
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
2. 27-ci maddənin birinci hissəsində "bir gündən yeddi günədək müddətdə" sözləri "qanunvericilikdə<br />
müəyyən edilmiş qaydada" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
XV. "Standartlaşdırma haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 2, maddə 92; 2001-ci il, № 11, maddə 683) 11-ci maddəsinin ikinci<br />
hissəsində "pozan təsərrüfat subyektləri" sözləri "yerinə yetirməyən şəxslər" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
XVI. "<strong>Bitki</strong> karantini haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 2, maddə 103; 1998-ci il, № 2, maddə 83; 2002-ci il, № 5, maddə 241, №<br />
12, maddə 706) 12-ci maddəsinin dördüncü hissəsində "zərərsizləşdirilməli," sözündən sonra "qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş qaydada" sözləri əlavə edilsin.<br />
XVII. "Meliorasiya və irriqasiya haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 3, maddə 169; 2002-ci il, № 5, maddə 237) 13-cü<br />
maddəsinə aşağıdakı məzmunda on dördüncü abzas əlavə edilsin:<br />
meliorasiya və irriqasiya sahəsində qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda inzibati xətalar haqqında<br />
işlərə baxılması.".<br />
XVIII. "Azərbaycan Respublikasında banklar və bank fəaliyyəti haqqında" Azərbaycan Respublikası<br />
Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 3, maddə 176; 1998-ci il, № 6,<br />
maddə 367, № 11, maddə 644; 2001-ci il, № 12, maddə 736; 2002-ci il, № 5, maddə 241; 2003-cü il, № 1,<br />
maddə 23) 36-cı maddəsinin 4-cü hissəsində "hökmü" sözündən sonra "(qərarı)" sözü əlavə edilsin.<br />
XIX. (Qüvvədən düşüb)<br />
XX. "Məhkəmələr və hakimlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 5, maddə 413; 1999-cu il, № 5, maddə 284, № 7, maddə<br />
396, № 10, maddə 570; 2001-ci il, № 5, maddə 292, № 6, maddə 379, № 7, maddə 455; 2002-ci il, № 1, maddə<br />
4, № 12, maddə 706; 2003-cü il, № 6, maddə 278) 20-ci, 56-cı və 77-ci maddələrində "hüquqpozmalara" sözü<br />
"xətalara" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
XXI. Azərbaycan Respublikasının 1997-ci il 10 iyun tarixli 311-IQ nömrəli qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-<br />
ci il, № 6, maddə 447; 1999-cu il, № 10, maddə 570; 2001-ci il, № 11, maddələr 676, 686, 695, № 12, maddə<br />
736; 2002-ci il, № 1, maddə 4, № 8, maddə 463; 2003-cü il, № 1, maddələr 3, 16, 23) aşağıdakı dəyişikliklər<br />
edilsin:<br />
1. X bölmə çıxarılsın.<br />
2. 60-cı fəsil çıxarılsın.<br />
3. 15-ci maddədə "bu Məcəllə və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktları ilə" sözləri<br />
"qanunvericiliklə" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
4. 392-ci maddənin birinci hissəsində "bu Məcəllənin" sözləri "Azərbaycan Respublikası<br />
qanunvericiliyinin" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
5. 398-ci maddənin birinci hissəsindən "Azərbaycan Respublikası gömrük orqanlarının, yaxud" sözləri<br />
çıxarılsın.<br />
XXII. "Reklam haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 1, maddə 12; 1999-cu il, № 4, maddə 225; 2000-ci il, 8 (III kitab), maddə<br />
587; 2001-ci il, № 3, maddələr 142, 145, № 5, maddələr 295, 298, № 11, maddə 683; 2003-cü il № 5 dekabr<br />
tarixli 538-IIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu) 27-ci maddəsinin 4-cü bəndinin ikinci və<br />
üçüncü abzasları çıxarılsın.<br />
XXIII. Azərbaycan Respublikasının 1997-ci il 3 oktyabr tarixli 377-IQ nömrəli qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
"Hərbi xidmətkeçmə haqqında" Əsasnamənin (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il,<br />
№ 1, maddə 14; 2001-ci il, № 3, maddələr 145, 146, 147; № 12, maddələr 731, 745; 2002-ci il, № 6, maddə<br />
328, № 8, maddə 464) 153-cü maddəsinə aşağıdakı dəyişiklik və əlavə edilsin:<br />
1. Maddədən "yol hərəkəti, ovçuluq, balıqtutma və balıq ehtiyatlarının mühafizəsi, gömrük qaydalarının<br />
mühafizəsi, gömrük qaydalarını pozduqlarına və qaçaqmalçılığa görə qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun<br />
olaraq, ümumi əsaslarla inzibati məsuliyyət daşıyırlar, bununla bərabər hərbi qulluqçulara cərimə, islah işləri və<br />
inzibati həbs təyin edilə bilməz" sözləri çıxarılsın.<br />
2. Maddəyə aşağıdakı məzmunda ikinci hissə əlavə edilsin:<br />
"İntizam nizamnamələrində bilavasitə nəzərdə tutulmuş hallarda hərbi qulluqçular inzibati xətalara görə<br />
intizam məsuliyyəti, qalan hallarda isə ümumi əsaslarla inzibati məsuliyyət daşıyırlar. Göstərilən şəxslərə<br />
inzibati həbs tətbiq edilə bilməz. Müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçularına isə inzibati həbs və inzibati<br />
cərimə tətbiq edilə bilməz.<br />
XXIV. Azərbaycan Respublikasının 1997-ci il 26 dekabr tarixli 418-IQ nömrəli qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Su Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il,<br />
354
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
№ maddə 135; 1999-cu il, № 8, maddə 476; 2002-ci il, № 5, maddə 237; 2003-cü il, № 1, maddə 10) 103-cü<br />
maddəsinin on doqquzuncu abzasının əvvəlinə "lazımi icazə olmadan su çıxarmaq üçün quyular qazdıqda və ya"<br />
sözləri əlavə edilsin.<br />
XXV. "Balıqçılıq haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 6, maddə 362; 2002-ci il, № 5, maddə 241) aşağıdakı dəyişikliklər<br />
edilsin:<br />
1. 21-ci maddənin birinci hissəsində:<br />
a) altıncı abzasda "hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin və "(aktlar)" sözü çıxarılsın;<br />
b) yeddinci abzas çıxarılsın.<br />
2. 22-ci maddədə:<br />
a) üçüncü abzasda "hüquqpozmaların" sözü "xətaların" sözü ilə əvəz edilsin;<br />
b) dördüncü abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
qanunvericiliklə müəyyən edilmiş səlahiyyətlər daxilində müvafiq inzibati xətalar haqqında işlərə baxmaq<br />
və onları məhkəməyə göndərmək;".<br />
XXVI. "Geodeziya və kartoqrafiya haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 7, maddə 443) 26-cı maddəsinin üçüncü hissəsinin<br />
birinci cümləsində "geodeziya-istinad məntəqələri və nişanları olan torpaq mülkiyyətçiləri və istifadəçiləri"<br />
sözləri "dövlət geodeziya-istinad məntəqələri və ya yerüstü nişanları olan torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri,<br />
habelə digər şəxslər" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
XXVII. "Uşaq hüquqları haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 8, maddə 484; 2001-ci il, № 3, maddə 143, № 11, maddələr 676, 687, №<br />
12, maddə 731; 2002-ci il, 5, maddə 241, № 6, maddə 328) 40-cı maddəsinin adında və mətnində "hüquq<br />
pozuntusu" sözləri "xəta" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
XXVIII. "Yol hərəkəti haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 9, maddə 564; 2001-ci il, № 5, maddə 298, № 11, maddələr 676, 698;<br />
2002-ci il, № 1, maddə 9, № 8, maddə 463; 2003-cü il, № 8, maddə 424) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavə<br />
edilsin:<br />
1. 24-cü maddənin I hissəsinin 5-ci bəndində və 25-ci maddənin I hissəsində "hüquqpozmaların" sözü<br />
"xətaların" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
2. 79-cu, 80-ci və 82-ci maddələr çıxarılsın.<br />
3. 81-ci maddənin mətni aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"Bu qanunla nəzərdə tutulmuş yol hərəkəti qaydalarının pozulmasında təqsirli olan şəxslər Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.".<br />
4. 84-cü maddənin 3-cü bəndində "hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
5. 85-ci maddədə:<br />
a) 5-ci bənddə "bu qanunla" sözləri "Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi ilə" sözləri ilə<br />
əvəz edilsin;<br />
b) 6-cı bəndin "Qeyd" hissəsinin üçüncü cümləsində "bu qanunun" sözləri "Azərbaycan Respublikasının<br />
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin" sözləri ilə və altıncı cümləsində "hüquqpozma" sözü "xəta" sözü ilə əvəz edilsin;<br />
c) 12-ci bənd aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"12. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə əsasən Azərbaycan<br />
Respublikasında toxunulmazlıq hüququndan istifadə edən əcnəbilərin Azərbaycan Respublikasının ərazisində<br />
törətdikləri yol hərəkəti qaydalarının pozulması ilə əlaqədar inzibati xətalara görə məsuliyyət məsələsi<br />
beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq həll edilir.".<br />
ç) 12-ci bəndin "Qeyd" hissəsi çıxarılsın.<br />
XXIX. "Təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə orqanlarının qanunsuz hərəkətləri nəticəsində<br />
fiziki şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 2, maddə 62) 4-cü maddəsinin birinci hissəsinin 3-cü<br />
bəndində və 11-ci maddəsində "hüquqpozma" sözü "xəta" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
XXX. "İmmiqrasiya haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 3, maddə 156; 2001-ci il, № 11, maddələr 676, 695) 13-cü maddəsinə<br />
aşağıdakı əlavələr edilsin:<br />
1. Birinci hissəyə aşağıdakı məzmunda 3-cü bənd əlavə edilsin:<br />
3) "Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş hallarda əcnəbilər və<br />
vətəndaşlığı olmayan şəxslər barəsində Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara inzibati qaydada<br />
çıxartma tətbiq edildikdə.".<br />
2. Maddəyə aşağıdakı məzmunda yeddinci hissə əlavə edilsin:<br />
355
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Bu maddənin birinci hissəsinin 3-cü bəndində nəzərdə tutulmuş immiqrantın Azərbaycan Respublikasının<br />
ərazisindən çıxarılması Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uyğun olaraq həyata<br />
keçirilir.".<br />
XXXI. Azərbaycan Respublikasının 1999-cu il 1 fevral tarixli 618-IQ nömrəli qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu<br />
il, № 4, maddə 213; 2001-ci il, № 3, maddə 143, № 6, maddə 362, № 11, maddələr 672, 679, № 12, maddə 731;<br />
2002-ci il, № 1, maddə 2, № 5, maddə 241, 6, maddə 328; 2003-cü il, № 1, maddələr 9, 23) aşağıdakı<br />
dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 15-ci maddənin 2-ci hissəsində "İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının<br />
Məcəlləsi" sözləri "Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
2. 62-ci maddənin 1-ci hissəsinin "c" bəndində "hüquqpozmaları" sözü "xətaları" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
3. 72-ci maddənin "f" bəndində "hüquqpozmalara" sözü "xətalara" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
4. 199-cu maddənin 1-ci hissəsinin "c" bəndində "hüquqpozmalar haqqında" sözləri "xətalar" sözü ilə əvəz<br />
edilsin.<br />
5. 270-ci maddənin dördüncü hissəsində "İşçiləri" sözü "Zor tətbiq etməklə və ya zor tətbiq etmək hədəsi ilə<br />
qorxutmaqla və ya şəxsin maddi cəhətdən asılı olmasından istifadə etməklə onu" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
6. 312-ci maddədə "İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsində" sözləri<br />
"Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
XXXII. "Milli arxiv fondu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 7, maddə 404; 2002-ci il, № 12, maddə 706) 16-cı maddəsinin altıncı<br />
hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"Arxiv sənədlərinin və sənəd kolleksiyalarının saxlanılması, qeydiyyatı və ya onlardan istifadə olunması<br />
qaydalarına əməl edilməməsi qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə səbəb olur.".<br />
XXXIII. "Heyvanlar aləmi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 470) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavə edilsin:<br />
1. 44-cü maddənin birinci hissəsində:<br />
a) dördüncü abzas çıxarılsın.<br />
b) səkkizinci abzasda "hüquqpozma" sözü "xəta" sözü ilə əvəz edilsin və "(aktlar)" sözü çıxarılsın.<br />
2. 53-cü maddədə:<br />
a) on ikinci abzasda "rəftar" sözü "davranması nəticəsində onları şikəst və ya tələf" sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
b) ikinci abzas çıxarılsın;<br />
c) yeddinci abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"ov qaydalarını kobud şəkildə pozduqda (lazımi icazə olmadan və ya qadağan edilmiş yerlərdə, yaxud<br />
qadağan edilmiş müddətlərdə, qadağan edilmiş alətlərlə və ya üsullarla ov etdikdə), habelə digər ov qaydalarını<br />
müntəzəm pozduqda.".<br />
XXXIV. "Ekoloji təhlükəsizlik haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 471) 13-cü maddəsinin 2-ci hissəsinin 2.2-ci<br />
bəndi çıxarılsın.<br />
XXXV. "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 472; 2001-ci il, № 3, maddə 148; 2002-ci il,<br />
№ 5, maddə 238; 2003-cü il, № 4, maddə 178) 71-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin 2.8-ci bəndində "qanun<br />
pozuntuları" sözləri "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
XXXVI. "Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və prekursorların qanunsuz dövriyyəsi ilə mübarizə<br />
haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu<br />
il, № 8, maddə 474; 2001-ci il, № 11, maddə 676; 2002-ci il, № 5, maddə 240, № 6, maddə 328) 21-ci<br />
maddəsinin 3-cü hissəsində "hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
XXXVII. "Sığorta haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 479; 2001-ci il, № 12, maddə 736; 2002-ci il, № 5, maddə 241)<br />
50-ci maddəsinin 1.3-cü bəndində "cərimə və sanksiyaları" sözləri "qaydada və hallarda inzibati tənbeh" sözləri<br />
ilə əvəz edilsin.<br />
XXXVIII. "Polis haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 11, maddə 611; 2001-ci il, № 11, maddə 699, 12, maddə 731; 2002-ci il,<br />
№ 3, maddə 118, № 6, maddə 328; 2003-cü il, № 1, maddə 22, № 8, maddə 424) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 1-ci maddənin beşinci abzasında, 3-cü maddənin II hissəsinin 2-ci və 9-cu bəndlərində, 4-cü maddənin II<br />
hissəsinin 2-ci bəndində, 14-cü maddənin 2-ci bəndində, 17-ci maddənin 2-ci bəndində, 18-ci maddənin 1-ci, 3-<br />
cü və 4-cü bəndlərində, 21-ci maddənin III hissəsinin 1-ci, 2-ci və 3-cü bəndlərində və IV hissəsində, 22-ci<br />
356
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
maddənin II hissəsində və 26-cı maddənin I hissəsinin 2-ci bəndində ismin müxtəlif hallarında işlədilmiş<br />
"hüquqpozma" sözü ismin müvafiq hallarında "xəta" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
2. 21-ci maddənin III hissəsinin birinci abzasından "48 saatdan artıq olmayan müddətə" sözləri çıxarılsın.<br />
XXXIX. "Prokurorluq haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 12, maddə 688; 2000-ci il, № 7, maddə 494; 2002-ci il, № 8, maddə 464)<br />
24-cü maddəsində "hüquq pozuntusu" sözləri "xəta" sözü ilə, "hüquqpozmalara" sözü "xətalara" sözü ilə əvəz<br />
edilsin.<br />
XL. "Dövlət məhkəmə ekspertizası fəaliyyəti haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa<br />
(Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 1, maddə 7) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 2-ci maddədə "İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının" sözləri "Azərbaycan<br />
Respublikasının İnzibati Xətalar" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
2. 10-cu maddənin birinci hissəsinin dördüncü abzasında "cinayət məsuliyyəti" sözləri "məsuliyyət" sözü ilə<br />
əvəz edilsin.<br />
XLI. Azərbaycan Respublikasının 1999-cu il 7 dekabr tarixli 768-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
"Gömrük orqanlarında xidmət haqqında" Əsasnaməyə (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu,<br />
2000-ci il, № 1, maddə 12; 2001-ci il, № 12, maddələr 731, 736) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 72-ci maddədə "hüquq pozuntusu barədə" sözləri "xəta haqqında" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
2. 73-cü maddədə "hüquq pozuntusu işi" sözləri "xəta haqqında iş" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
XLII. "Məhkəmə nəzarətçiləri və məhkəmə icraçıları haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
(Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 1, maddə 18; 2001-ci il, № 11, maddə 687,<br />
№ 12, maddə 731; 2003-cü il, № 1, maddə 23) 1-ci maddəsinin ikinci hissəsində və 11-ci maddəsinin beşinci<br />
hissəsində "hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
XLIII. "Vəkillər və vəkillik fəaliyyəti haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 1, maddə 19; 2001-ci il, № 12, maddə 736) aşağıdakı<br />
əlavələr və dəyişiklik edilsin:<br />
1. 2-ci maddənin II hissəsində "Cinayət-Prosessual" sözlərindən sonra ", İnzibati Xətalar" sözləri əlavə<br />
edilsin.<br />
2. 20-ci maddənin I hissəsində "tutulmuş qaydada" sözlərindən sonra "inzibati və" sözləri əlavə edilsin.<br />
3. 26-cı maddənin II hissəsində "hüquq pozuntularına dair" sözləri "xətalar haqqında" sözləri ilə əvəz<br />
edilsin.<br />
XLIV. "Kütləvi informasiya vasitələri haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 2, maddə 82; 2001-ci il, № 12, maddə 736; 2002-ci il, №<br />
3, maddə 116, № 5, maddə 245) 28-ci maddəsinin ikinci hissəsində "yayılması" sözündən sonra ", habelə istinad<br />
məlumatlarının qəsdən yanlış göstərilməsi" sözləri əlavə edilsin.<br />
XLV. "Xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında" Azərbaycan Respublikası<br />
Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 7, maddə 479; 2003-cü il, № 1<br />
maddə 8) 45-ci maddəsinin üçüncü hissəsində aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. Dördüncü abzasda "hüquqpozma" sözü "xəta" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
2. Beşinci abzasda "hüquqpozma" sözü "xəta" sözü ilə əvəz edilsin və "(aktlar)" sözü çıxarılsın.<br />
XLVI. "Taxıl haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 2000-ci il, № 7, maddə 491) 15.3.5-ci maddəsində "hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz<br />
edilsin və "(aktlar)" sözü çıxarılsın.<br />
XLVII. "Tender haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar İnzibati<br />
hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Məcəlləsinə əlavələr edilməsi barədə" Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 3 (I kitab), maddə<br />
146) qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
XLVIII. "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə" Azərbaycan<br />
Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 7, maddə 486) III<br />
hissəsi qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
Bakı şəhəri, 30 dekabr 2003-cü il<br />
№ 568-IIQD<br />
357
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi haqqında”<br />
Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının<br />
bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavə edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 472; 2001-ci il, № 3, maddə 148; 2002-ci il,<br />
№ 5, maddə 238; 2003-cü il, № 4, maddə 178) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 28-ci maddənin 1.6-cı bəndində və IX fəslin adında "tərbiyə" sözü " maarifləndirmə" sözü ilə əvəz<br />
edilsin;<br />
2. 59-cu maddədə:<br />
2.1. maddənin adı aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"Ekoloji təhsil və maarifləndirmə";<br />
2.2. 1-ci hissə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
I. "Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi ilə bağlı münasibətlər müvafiq qanunla tənzimlənir.";<br />
2.3. 2-ci və 3-cü hissələr çıxarılsın və 4-cü hissə müvafiq olaraq 2-ci hissə hesab edilsin.<br />
II. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 2000-ci il, № 8, I kitab, maddə 584; 2001-ci il, № 1, maddə 24; № 3, maddə 139; N 7, maddə 455; №<br />
11, maddələr 680, 698; №12, maddə 731; 2002-ci il №_ 1, maddə 9; № 4,1 kitab, maddə 165; № 5, maddələr<br />
234, 237, 239; № 6, maddə 326; № 8, maddə 463; № 12, maddə 692; 2003-cü il, № 1, maddələr 3, 13, 23; № 4,<br />
maddələr 177, 178; № 5, maddə 228; № 6, maddələr 257, 276, 279; № 8, maddələr 407, 425; Azərbaycan<br />
Respublikasının 2003-cü il 7 noyabr tarixli 512-IIQD nömrəli, 5 dekabr tarixli 536-IIQD nömrəli, 9 dekabr<br />
tarixli 556-IIQD nömrəli, 557-IIQD nömrəli və 558-IIQD nömrəli, 30 dekabr tarixli 569-IIQD nömrəli, 2004-cü<br />
il 6 yanvar tarixli 574-IIQD nömrəli qanunları) aşağıdakı məzmunda 84-1-ci maddə əlavə edilsin:<br />
M a d d ə 8 4-1. Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi haqqında qanunvericiliyin pozulması<br />
Əhalinin ekoloji təhsili və maarifləndirilməsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə<br />
xəbərdarlıq edilir və ya şərti maliyyə vahidinin on mislindən qırx mislinədək miqdarda cərimə edilir.".<br />
III. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 5 mart 2004-cü il<br />
№ 600-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
358
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Ovçuluq haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasının ərazisində ovçuluğun və ovçuluq təsərrüfatlarının təşkilinin, onların<br />
fəaliyyətinin həyata keçirilməsinin, habelə ov obyektlərinin mühafizəsinin, artırılmasının və istifadəsinin hüquqi<br />
əsaslanın müəyyən edir.<br />
M a d d ə 1 . Əsas termin və anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
1.0. Bu Qanunda istifadə edilən termin və anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.0.1. ovçuluq - quruda və suda təbii sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində daimi, müvəqqəti və köçəri<br />
yaşayan, habelə təsərrüfat subyektləri tərəfindən yetişdirilib ov yerlərinə buraxılan suda-quruda yaşayanların,<br />
xəzdərililərin, sürünənlərin, quşların və məməlilərin (bundan sonra - vəhşi heyvanların) izlənilməsi, təqib<br />
edilməsi, tutulması və vurulması üzrə fəaliyyət növü;<br />
1.0.2. ovçuluq təsərrüfatı - təbii sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində yaşayan və ya yetişdirilən vəhşi<br />
heyvanların ayrı-ayrı növlərinin qorunması və artırılması, habelə onların yetişdirilib ov yerlərinə buraxılması və<br />
ovçuluq məqsədilə təşkil edilmiş mühafizə rejimli təsərrüfat subyekti;<br />
1.0.3. ov obyekti - qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ovlanmasına icazə verilmiş təbii sərbəstlik və<br />
yarımsərbəst şəraitində xüsusi ayrılmış yerlərdə yaşayan, habelə ayrı-ayrı hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən<br />
yetişdirilib artırılan vəhşi heyvan növləri;<br />
1.0.4. ov yerləri - ovçuluğun həyata keçirilməsinə və ovçuluq təsərrüfatlarının aparılmasına aid edilən, təbii<br />
sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində yaşa-yan, habelə ayrı-ayrı hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən yetişdirilib<br />
artırılan vəhşi heyvanların məskunlaşdığı torpaq sahələri, meşə, digər bitki və su ilə örtülü olan təbiət əraziləri;<br />
1.0.5. təsərrüfat subyektləri - ovçuluq təsərrüfatlarının təşkilində və fəaliyyətində iştirak edən hüquqi və<br />
fiziki şəxslər;<br />
1.0.6. ovçu - ovçuluq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilmiş qaydada ovçuluq bileti və ov etmək üçün icazəsi olan fiziki şəxs;<br />
1.0.7. ov aləti - həvəskar və idman ovunu həyata keçirmək üçün istifadə edilən ov silahları, ov itləri, ovçu<br />
quşları və başqa ov vasitələri;<br />
1.0.8. həvəskar və idman ovu - ov məhsullarının əldə edilməsindən gəlir məqsədi daşımayan ov növü;<br />
1.0.9. brakonyerlik - qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydaların pozulması ilə ov aparılması və təbii<br />
sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində yaşayan vəhşi heyvanların hər hansı vasitə ilə icazəsiz ovlanması.<br />
M a d d ə 2 . Ovçuluq haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
2.1. Ovçuluq haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan, "Heyvanlar aləmi<br />
haqqında" və "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunlarından və onlara uyğun<br />
qəbul edilmiş digər normativ hüquqi aktlardan ibarətdir.<br />
2.2. Ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi heyvanların yaşayış mühitinin mühafizəsi və istifadəsi ilə əlaqədar<br />
meydana çıxan su, torpaq, meşə, mülkiyyət, təbiəti mühafizə və digər münasibətlər bu Qanun nəzərə alınmaqla<br />
Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
2.3. Su hövzələrində balıqların və digər su heyvanlarının sənaye, idman və həvəskar ovu, habelə elmi<br />
tədqiqat, nəzarət, təbii mühitə uyğunlaşdırılması üçün ovlanması balıqçılıq haqqında Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
M a d d ə 3 . Ovçuluq haqqında qanunvericiliyin məqsədi<br />
Ovçuluq haqqında qanunvericiliyin məqsədi Azərbaycan Respublikasının ərazisində dövlət ov fondunu<br />
qoruyub saxlamaqla ovçuluq fəaliyyətini səmərəli təşkil etmək, təbii sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində daimi,<br />
müvəqqəti və köçəri yaşayan vəhşi heyvan növlərinin sayının tənzimlənməsini, mühafizəsini və artırılmasını,<br />
habelə onların yetişdirilib ov yerlərinə buraxılmasını və yaşayış yerlərinin qorunub saxlanmasını təmin<br />
etməkdir.<br />
M a d d ə 4 . Ov obyektləri üzərində mülkiyyət və dövlət ov fondu<br />
4.1. Ovçuluq təsərrüfatlarında və digər ərazilərdə olan, habelə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada<br />
359
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
ayrı-ayrı hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən istifadə olunan ov obyektləri dövlətə mənsubdur və onun<br />
mülkiyyətidir.<br />
4.2. Vəhşi heyvan növlərinin ov obyektinə aid edilməsi və ovlanma limitləri müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
4.3. Azərbaycan Respublikasının ərazisində ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanlar dövlət ov fondunu<br />
təşkil edir. Dövlət ov fondunda vəhşi heyvanların növlərini və normasını (sayını) müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı elmi müəssisələrin rəyini nəzərə almaqla müəyyən edir.<br />
4.4. Dövlət ov fondunun artırılması üçün ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanların təsərrüfat subyektləri<br />
tərəfindən yetişdirilib ov yerlərinə buraxılması qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilir.<br />
M a d d ə 5. Ovçuluq fəaliyyətinin obyektləri və subyektləri<br />
5.1. Ov yerlərində təbii sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində yaşayan və ov obyektinə aid edilmiş vəhşi<br />
heyvanlar, onların dəriləri, dəri örtükləri, buynuzları, sümükləri, həyat fəaliyyətinin məhsulları, habelə<br />
məskunlaşma yerləri ovçuluq fəaliyyətinin obyektləridir.<br />
5.2. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada ov etmək hüququ olan<br />
Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər, vətəndaşlığı olmayan şəxslər, habelə ovçuluq təsərrüfatları<br />
və ovçular cəmiyyətləri ovçuluq fəaliyyətinin subyektləridir.<br />
II fəsil<br />
OVÇULUQ VƏ OVÇULUQ TƏSƏRRÜFATI SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏ<br />
M a d d ə 6. Ovçuluq və ovçuluq təsərrüfatı sahəsində idarəetmənin əsas prinsipləri<br />
6.0. Ovçuluq və ovçuluq təsərrüfatı sahəsində idarəetmə aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
6.0.1. bioloji müxtəlifliyin və təbii ekoloji sistemin qorunub saxlanılması;<br />
6.0.2. ovçuluq təsərrüfatlarından məqsədli, habelə elmin və mədəniyyətin inkişafı üçün səmərəli istifadə<br />
edilməsi;<br />
6.0.3. ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi heyvanların mühafizəsi, artırılması və istifadəsi üzərində dövlət<br />
nəzarətinin zəruriliyi;<br />
6.0.4. ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi heyvanların yaşayış mühitinin, miqrasiya yollarının, qışlama<br />
yerlərinin, nəsilartırma və çoxalma şəraitinin qorunması;<br />
6.0.5. heyvanlar aləmindən istifadənin bioloji etikaya uyğun olaraq həyata keçirilməsi;<br />
6.0.6. ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi heyvanlardan istifadənin və ovun ödənişli olması və limitləşdirilməsi;<br />
6.0.7. əhalinin sağlamlığına, təbiətə və iqtisadiyyata ziyan vurulmasının qarşısının vaxtında alınması<br />
məqsədilə zərərverici vəhşi heyvanların sayının müəyyənləşdirilməsi və tənzimlənməsi.<br />
M a d d ə 7. Ovçuluğun və ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili və idarə edilməsi sahəsində dövlətin<br />
səlahiyyətləri<br />
7.1. Ovçuluğun və ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili və idarə edilməsi sahəsində dövlətin səlahiyyətləri<br />
aşağıdakılardır:<br />
7.1.1. ovçuluq təsərrüfatlarının, ov yerlərinin və ov obyektlərinin mühafizəsi və istifadəsi sahəsində dövlət<br />
siyasətini həyata keçirmək, müvafiq normativ hüquqi aktlar qəbul etmək, dövlət proqramlarını hazırlayıb təsdiq<br />
etmək;<br />
7.1.2. ovçuluq və ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi və istifadəsi üzərində idarəetməni və dövlət nəzarətini<br />
həyata keçirmək;<br />
7.1.3. dövlət ov fondunun artırılması üçün ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanların təsərrüfat subyektləri<br />
tərəfindən yetişdirilib ov yerlərinə buraxılması qaydasını müəyyən etmək;<br />
7.1.4. respublika və ya yerli əhəmiyyətli ovçuluq təsərrüfatlarını müəyyən etmək, onların təşkili və ləğv<br />
edilməsi barədə qərar qəbul etmək;<br />
7.1.5. ovçuluq təsərrüfatlarının inkişafı və yerləşdirilməsi sxemlərini təsdiq etmək;<br />
7.1.6. ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanların dövlət uçotunun, ovçuluq təsərrüfatlarının dövlət<br />
qeydiyyatının, dövlət ovçuluq kadastrının və ov obyektlərinin monitorinqinin aparılması qaydalarını müəyyən<br />
etmək;<br />
7.1.7. ovçuluq biletinin formasını, qeydiyyatı və ovçuluq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyən şəxslərə<br />
verilməsi qaydalarını müəyyən etmək;<br />
7.1.8. əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə Azərbaycan Respublikasının ərazisində ov etmək üçün<br />
icazənin verilməsi qaydasını müəyyən etmək;<br />
360
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
7.1.9. ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi heyvanlardan istifadə limitlərini, istifadəyə görə ödəmə növlərini və<br />
dərəcələrini müəyyən etmək, ovçuluq işlərinin tənzimlənməsini həyata keçirmək;<br />
7.1.10. ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi üzrə tədbirlərə yardım göstərmək;<br />
7.1.11. təbii fəlakət və digər səbəblər nəticəsində dağılmış və ya məhv olmuş ovçuluq təsərrüfatlarının və ov<br />
yerlərinin bərpasını təşkil etmək;<br />
7.1.12. ovçuluq və ovçuluq təsərrüfatı sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığı həyata keçirmək.<br />
7.2. Ovçuluq və ovçuluq təsərrüfatı sahəsində idarəetməni müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
7.3. Ovçuluq və ovçuluq təsərrüfatı sahəsində idarəetməni həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili, mühafizəsi, istifadəsi və bərpası işlərində hüquqi və fiziki şəxslərin, o cümlədən<br />
ictimai birliklərin rəy və təkliflərinə baxmalıdır.<br />
M a d d ə 8 . Ovçuluq fəaliyyətinə və ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsinə və istifadəsinə nəzarət<br />
8.1. Ovçuluq fəaliyyətinə və ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətinin<br />
məqsədi ov yerlərinin və ov obyektlərinin mühafizəsi, qorunub saxlanması, bərpası, artırılması və istifadəsi üzrə<br />
tədbirlərin yerinə yetirilməsində qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydalara və tələblərə əməl olunmasına<br />
nəzarəti təmin etməkdir.<br />
8.2. Ovçuluq fəaliyyətinə və ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsinə və istifadəsinə dövlət nəzarətini<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
8.3. Ovçuluq fəaliyyətinə və ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsinə və istifadəsinə ictimai nəzarət<br />
Azərbaycan Respublikasının ətraf mühitin mühafizəsi qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada həyata<br />
keçirilir.<br />
M a d d ə<br />
9 . Ovçuluğun və ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili və idarə edilməsi sahəsində ovçular<br />
cəmiyyətlərinin iştirakı<br />
9.1. Ovçular cəmiyyətləri ovçuluğun və ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili və idarə edilməsində müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada iştirak edirlər.<br />
9.2. Ovçular cəmiyyətləri aşağıdakı hüquqlara malikdir:<br />
9.2.1. ovçuluq sahəsində dövlət proqramlarının, ovçuluq təsərrüfatlarının inkişafı və yerləşdirilməsi<br />
sxemlərinin hazırlanmasında iştirak etmək;<br />
9.2.2. ovçuluq sahəsində normativ hüquqi aktların qəbul edilməsinə və ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi<br />
heyvanlardan istifadə limitlərinə dair təkliflər vermək;<br />
9.2.3. respublika və ya yerli əhəmiyyətli ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili və ləğv edilməsi barədə təkliflər<br />
vermək;<br />
9.2.4. ovçuluq təsərrüfatlarında ovçuluğu təşkil etmək;<br />
9.2.5. ovçuları cəmiyyətə üzv qəbul etmək və üzv olması barədə onlara üzvlük bileti vermək;<br />
9.2.6. hər il üçün ovçulardan üzvlük haqqının vaxtında ödənilməsini tələb etmək;<br />
9.2.7. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada ov silahı, atıcılıq sursatı, ovçuluq-balıqçılıq ləvazimatı,<br />
idman inventarı və digər ovçuluq əşyalarının satışını təşkil etmək;<br />
9.2.8. həvəskar və idman ovunu həyata keçirmək üçün istifadə edilən ov alətlərinin (ov silahı və onun üçün<br />
sursat istisna olmaqla) istehsalını təşkil etmək;<br />
9.2.9. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş digər hüquqlara.<br />
9.3. Ovçular cəmiyyətlərinin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
9.3.1. ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi və istifadəsi üzrə müəyyən olunmuş qaydalara əməl etmək;<br />
9.3.2. vəhşi heyvanların sayca artması və ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanların təsərrüfat subyektləri<br />
tərəfindən yetişdirilib ov yerlərinə buraxılması üçün şərait yaradılmasına, onların yaşayış mühitinin<br />
qorunmasına və yaxşılaşmasına yönəldilən tədbirlər həyata keçirmək;<br />
9.3.3. ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi heyvanların ayrı-ayrı növlərinin sayının və istifadəsinin ilkin uçotunun<br />
aparılmasını təşkil etmək və bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məlumat vermək;<br />
9.3.4. ovçuları müəyyən edilmiş normativ əsasında ov silahı üçün sursat ilə təmin etmək;<br />
9.3.5. təbii fəlakət və digər səbəblər nəticəsində dağılmış və ya məhv olmuş ovçuluq təsərrüfatlarını bərpa<br />
etmək;<br />
9.3.6. ona təhkim olunmuş ərazilərdə brakonyerliyin qarşısını almaq üçün öz səlahiyyətləri daxilində<br />
tədbirlər görmək;<br />
9.3.7. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
M a d d ə 10. Dövlət ovçuluq kadastrı və ov obyektlərinin monitorinqi<br />
10.1. Dövlət ovçuluq kadastrı ov yerlərinin statusu, onların coğrafi mövqeyi və sərhədləri, həmin ərazilərin<br />
361
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
və obyektlərin mühafizə rejimi, istifadəçiləri, ekoloji, elmi, iqtisadi, tarixi və mədəni əhəmiyyəti barədə zəruri<br />
məlumatların məcmusudur.<br />
10.2. Dövlət ovçuluq kadastrı dövlət ov fondunun vəziyyətinin qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılması,<br />
ovçuluq təsərrüfatlarının perspektiv inkişafı şəbəkəsinin müəyyən edilməsi, mühafizə rejiminə riayət<br />
olunmasına dövlət nəzarətinin gücləndirilməsi məqsədilə aparılır.<br />
10.3. Ov obyektlərinin monitorinqi heyvanlar aləmi obyektlərinin dövlət monitorinqinin tərkib hissəsi olub,<br />
ov yerlərində vəhşi heyvanların yayılmasında, sayında, fiziki vəziyyətində və yaşayış mühitində baş verən<br />
dəyişikliklərin vaxtında aşkara çıxarılması və qiymətləndirilməsi məqsədilə həyata keçirilir.<br />
10.4. Dövlət ovçuluq kadastrının və ov obyektlərinin monitorinqinin aparılması qaydası müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
M a d d ə<br />
11. Ov obyektinə aid edilən vəhşi heyvanların sayının dövlət uçotu və ovlama norması<br />
(sayı)<br />
11.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində təbii sərbəstlik və yarımsərbəst şəraitində yaşayan ov<br />
obyektinə aid edilən vəhşi heyvanların mühafizəsini, artırılmasını və səmərəli istifadəsini təmin etmək üçün<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən onların sayının dövlət uçotu aparılır.<br />
11.2. Ov obyektinə aid edilən vəhşi heyvanların ayrı-ayrı növlərinin siyahısı, onların ov mövsümündə<br />
tutulmasının və vurulmasının norması (sayı) müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
11.3. Əhalinin sağlamlığını mühafizə etmək və təhlükəsizliyini təmin etmək, kənd təsərrüfatı və ev<br />
heyvanlarını xəstəliklərdən qorumaq, heyvanlar aləminə, onların yaşayış mühitinə və iqtisadiyyata zərər<br />
vurulmasının qarşısını almaq məqsədilə ayrı-ayrı yırtıcı heyvan növlərinin vurulması qaydası və limitləri<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
III fəsil<br />
OVÇULUQ<br />
M a d d ə 12. Ovçuluq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi<br />
12.1. Ovçuluq fəaliyyəti bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
ovçuluq üçün ayrılmış ov yerlərində həyata keçirilir.<br />
12.2. Ovçuluq fəaliyyəti ödənişlidir. Bu fəaliyyət ovçuluq bileti və ov etmək üçün verilən icazə əsasında<br />
həyata keçirilir.<br />
12.3. 18 yaşına çatmamış, habelə məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxslərin<br />
ovçuluq fəaliyyəti ilə məşğul olması qadağa olunur.<br />
M a d d ə 13. Ovçuluq bileti və üzvlük bileti<br />
13.1. Ovçuluq bileti ovçuluq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün hüquq verən sənəddir. Ovçuluq bileti<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilir.<br />
13.2. Ovçuluq biletinin forması, qeydiyyatı və ovçuluq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyən şəxslərə<br />
verilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
13.3. Ovçuluq biletindən yalnız onun sahibi istifadə edə bilər.<br />
13.4. Üzvlük bileti ovçunun ovçular cəmiyyətində üzv olduğunu təsdiq edən sənəddir. Ovçuya üzvlük bileti<br />
ovçuluq bileti əsasında üzvü olduğu ovçular cəmiyyəti tərəfindən verilir.<br />
13.5. Üzvlük biletinin forması müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmalıdır.<br />
M a d d ə 14. Ov etmək üçün icazə<br />
14.1. Ov etmək üçün icazə ovçuluq fəaliyyətinin həyata keçirilməsinə icazə verən hüquqi sənəddir və ov<br />
obyektlərinin hər növünə ayrıca verilir.<br />
14.2. İcazə ov mövsümündə həvəskar və idman ovunu həyata keçirmək üçün fiziki və hüquqi şəxslərə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilir. İcazədə ov obyektinin növü, ovlama üsulu və yeri, norması<br />
(sayı), ovun vaxtı, icazənin müddəti və şərtləri göstərilir. Ov etmək üçün icazənin verilməsi qaydasını müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
14.3. Ovçuluq bileti və üzvlük bileti təqdim edilmədən ovçuya ov etmək üçün icazənin verilməsinə yol<br />
verilmir.<br />
14.4. Ovçuya verilən ov etmək üçün icazədən yalnız özü istifadə edə bilər və icazə verildiyi müddət üçün<br />
etibarlıdır.<br />
14.5. Ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanları yetişdirib ov yerlərinə buraxan təsərrüfat subyektləri<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada ov etmək üçün icazə verə bilər.<br />
362
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
14.6. Əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə beynəlxalq müqavilələrə uyğun olaraq Azərbaycan<br />
Respublikasının ərazisində ov etmək üçün icazənin verilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
M a d d ə 1 5 . Ov alətlərindən istifadə<br />
15.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində ovçuluq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün istifadə edilən ov<br />
alətlərinin növü və istifadəsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
15.2. Ov silahlarının satışı, əldə edilməsi, uçotu, saxlanılması, gəzdirilməsi, tətbiqi, götürülməsi, müsadirəsi<br />
və geri alınması qaydaları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
15.3. Ovçuluq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün Azərbaycan Respublikasının ərazisində istifadəsinə xüsusi<br />
icazə verilmiş ov silahları (odlu və ya soyuq) müvafiq icra hakimiyyəti orqanında bir dəfə qeydiyyatdan keçirilir<br />
və bu barədə ovçuluq biletində qeyd olunur. Yivli ov silahına xüsusi icazə o ovçulara verilir ki, onların 5 ildən<br />
az olmayaraq müddətdə istifadəsində yivsiz ov silahı olsun.<br />
M a d d ə 16. Ov mövsümü və ov etmək günləri<br />
16.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində ov mövsümünün başlanmasını və müddətini müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı müəyyən edir və bu barədə kütləvi informasiya vasitələri ilə əhaliyə məlumat verir.<br />
16.2. Ov mövsümündə ov edilməsinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən günlərdə<br />
yol verilir.<br />
M a d d ə 17. Ov məhsulları<br />
17.1. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada ovu həyata keçirən şəxslər<br />
tərəfindən tutulmuş və vurulmuş vəhşi heyvanlar, onların dəriləri, dəri örtükləri, buynuzları, əti və digər<br />
hissələri ov məhsulları hesab olunur.<br />
17.2. Ov etmək üçün icazədə göstərilən normada (sayda) əldə edilən ov məhsulları ovçulara məxsusdur.<br />
Göstərilən normadan (saydan) artıq əldə edilən ov məhsulları ovçulardan geri alınır və onlara qarşı<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada müvafiq tədbirlər görülür.<br />
M a d d ə 18. Ovçuların hüquq və vəzifələri<br />
18.1. Ovçular aşağıdakı hüquqlara malikdir:<br />
18.1.1. ovçuluq təsərrüfatlarından və ov obyektlərindən qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada istifadə<br />
etmək;<br />
18.1.2. ovçular cəmiyyətinə üzv olmaq;<br />
18.1.3. ov yerlərində ov alətlərindən istifadə etmək;<br />
18.1.4. qanuni əldə edilən ov məhsullarına sahiblik etmək;<br />
18.1.5. heyvanlar aləmi obyektlərinin istifadəsi üzrə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində<br />
nəzərdə tutulmuş digər hüquqları həyata keçirmək.<br />
18.2. Ovçuların vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
18.2.1. ovu həyata keçirmək üçün müəyyən olunmuş qaydalara, normalara, limitlərə və müddətlərə əməl<br />
etmək;<br />
18.2.2. hər il üçün ovçular cəmiyyətinə üzvlük haqqım vaxtında ödəmək;<br />
18.2.3. ovçuluq bileti və ov etmək üçün verilən icazə əsasında ovçuluq təsərrüfatlarında qeydiyyatdan<br />
keçmək;<br />
18.2.4. ov silahından qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada təyinatı üzrə istifadə etmək;<br />
18.2.5. ov yerlərində ekoloji və sanitariya-gigiyena norma və qaydalarına riayət etmək;<br />
18.2.6. ov yerlərində vəhşi heyvanların yaşayış mühitinin ekoloji vəziyyətinin pisləşməsinə yol verməmək;<br />
18.2.7. ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi məsələləri üzrə ekoloji proqramların yerinə yetirilməsində<br />
iştirak etmək;<br />
18.2.8. vəhşi heyvanlar arasında xəstəlik müşahidə edildikdə, onların yaşayış mühiti pisləşdikdə,<br />
heyvanların məhv olmaq təhlükəsi yarandıqda və tələf olması hallarında dərhal ovçuluq təsərrüfatlarına və<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına məlumat vermək;<br />
18.2.9. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daxil edilmiş və xüsusi mühafizə olunan vəhşi heyvan<br />
növlərinin mühafizə rejiminə əməl etmək;<br />
18.2.10.Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
M a d d ə 19. Ov etmək hüququnun dayandırılması<br />
19.0. Ov etmək hüququ aşağıdakı hallarda dayandırılır:<br />
363
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
19.0.1. hər il üçün üzvü olduğu ovçular cəmiyyətinə üzvlük haqqını vaxtında ödəmədikdə;<br />
19.0.2. ov etmək üçün verilmiş icazənin müddəti qurtardıqda;<br />
19.0.3. ov etmək üçün icazədən istifadəyə lüzum qalmadıqda, yaxud bu hüquqdan könüllü imtina edildikdə;<br />
19.0.4. ovçuluq fəaliyyətinə xitam verildikdə;<br />
19.0.5. vəhşi heyvanları hər hansı vasitə ilə icazəsiz ovladıqda;<br />
19.0.6. heyvanlar aləmindən xüsusi istifadə qaydaları pozulduqda;<br />
19.0.7. ovçuluq üzrə müəyyən edilmiş qayda, norma və digər tələblər müntəzəm yerinə yetirilmədikdə;<br />
19.0.8. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş digər hallarda.<br />
M a d d ə 2 0. Ov etməyə qadağanlar və məhdudiyyətlər<br />
20.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində ov edilməsi aşağıdakı hallarda qadağan edilir:<br />
20.1.1. müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən nəzərdə tutulmamış günlərdə;<br />
20.1.2. ovçuluq bileti və ov etmək üçün icazə olmadıqda;<br />
20.1.3. başqa şəxsə aid olan ovçuluq biletindən, ov etmək üçün icazədən və ov silahından istifadə edildikdə;<br />
20.1.4. ov etmək üçün verilmiş icazədə göstərilən yerdə ov edilmədikdə;<br />
20.1.5. ovçuluq təsərrüfatlarında qeydiyyatdan keçmədikdə;<br />
20.1.6. ov etmək üçün icazədə göstərilmiş normadan (saydan) artıq ov edildikdə.<br />
20.2. Ov yerlərində yanğın, daşqın, tufan, zəlzələ, torpaq sürüşməsi, quraqlıq kimi təbii fəlakət və vəhşi<br />
heyvanlar arasında epidemiya hadisələri baş verdikdə ov müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
məhdudlaşdırıla və ya dayandırıla bilər.<br />
IV fəsil<br />
OVÇULUQ TƏSƏRRÜFATLARI<br />
M a d d ə 2 1. Ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili və kateqoriyaları<br />
21.1. Ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili və aparılması məqsədilə vəhşi heyvanların yaşadığı, miqrasiya etdiyi<br />
və çoxaldığı ərazilər ov yerləri kimi istifadə edilir.<br />
21.2. Ov yerlərinə yaşayış məntəqələrinin, sənaye, təsərrüfat və hərbi obyektlərin, dövlət təbiət qoruqlarının<br />
əraziləri, milli və təbiət parklarının xüsusi mühafizənin hüquqi rejimi tətbiq olunan fəaliyyət zonaları aid edilə<br />
bilməz və bu ərazilərdə ovçuluğun həyata keçirilməsi qadağandır.<br />
21.3. Ovçuluq təsərrüfatlarının aparılması məqsədilə ov yerləri qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
azı 10 il müddətinə hüquqi və fiziki şəxslərin istifadəsinə və ya icarəsinə verilə bilər.<br />
21.4. Azərbaycan Respublikasında ovçuluq təsərrüfatları respublika və yerli əhəmiyyətli kateqoriyalara<br />
bölünür. Ovçuluq təsərrüfatlarının kateqoriyalara aid edilməsi və bir kateqoriyadan digərinə keçirilməsi elmi<br />
müəssisələrin və əlaqədar təşkilatların rəyi nəzərə alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata<br />
keçirilir.<br />
21.5. Respublika əhəmiyyətli ovçuluq təsərrüfatları elmi və texniki-iqtisadi əsaslandırmaya uyğun olaraq<br />
elmi müəssisələrin və əlaqədar təşkilatların rəyi nəzərə alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə<br />
təşkil edilir.<br />
21.6. Respublika əhəmiyyətli ovçuluq təsərrüfatlarını müvafiq icra hakimiyyəti orqanı idarə edir və həmin<br />
təsərrüfatlar hüquqi və fiziki şəxslərin istifadəsinə və icarəsinə verilə bilməz.<br />
21.7. Yerli əhəmiyyətli ovçuluq təsərrüfatları elmi müəssisələrin və əlaqədar təşkilatların rəyi nəzərə<br />
alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə yaradılır.<br />
21.8. Yerli əhəmiyyətli ovçuluq təsərrüfatları bütövlükdə və ya qismən, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada bələdiyyələrin, hüquqi və fiziki şəxslərin istifadəsinə və icarəsinə verilə bilər. Yerli əhəmiyyətli<br />
ovçuluq təsərrüfatları istifadəyə və icarəyə verilərkən onların hüquqi statusu, mühafizə rejimi və məqsədli<br />
təyinatı saxlanılır.<br />
21.9. Bələdiyyələr, hüquqi və fiziki şəxslər mülkiyyətlərində olan torpaqlarda qanunvericiliyə uyğun olaraq<br />
ov obyektlərini yetişdirib ov yerlərinə buraxmaq məqsədilə ovçuluq təsərrüfatları yarada bilərlər.<br />
M a d d ə 2 2. Ovçuluq təsərrüfatlarının inkişafı və yerləşdirilməsi sxemləri<br />
22.1. Ovçuluq təsərrüfatlarının inkişafı və yerləşdirilməsi sxemləri sosial-iqtisadi tələblər və ətraf mühitin<br />
vəziyyəti nəzərə alınmaqla onların yaradılması üçün perspektiv tələbatı müəyyən edir.<br />
22.2. Məqsədli istifadəsinə və hüquqi rejiminə görə ovçuluq təsərrüfatlarının torpaqlarına təbiəti mühafizə,<br />
sağlamlaşdırma və istirahət (rekreasiya) təyinatlı torpaqlar daxildir.<br />
22.3. Ovçuluq təsərrüfatlarının təşkili məqsədilə başqa kateqoriyalara aid edilmiş torpaqların istifadəyə<br />
verilməsi Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.<br />
22.4. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş ovçuluq təsərrüfatlarının inkişafı və<br />
364
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yerləşdirilməsi sxemləri əsasında onların yaradılması və genişləndirilməsi üçün torpaq sahələri müvafiq ehtiyat<br />
torpaq fondunda saxlanılır.<br />
22.5. Ovçuluq təsərrüfatlarının hər biri üçün pasport hazırlanır və müvafiq icra hakimiyyəti orqanında dövlət<br />
qeydiyyatına alınmaqla müəyyən olunmuş qaydada saxlanılır.<br />
M a d d ə 2 3. Ovçuluq təsərrüfatlarının vəzifələri<br />
23.0. Ovçuluq təsərrüfatlarının vəzifələri aşağıdakılardır: 23.0.1. ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi və<br />
istifadəsi üzrə müəyyən olunmuş norma, standart və qaydalara əməl etmək;<br />
23.0.2. ovçuluq təsərrüfatlarında turizm və istirahət (rekreasiya) üçün şərait yaratmaq;<br />
23.0.3. ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi heyvanların sayının və istifadəsinin ilkin uçotunu aparmaq, onların<br />
vəziyyətini və yaşayış yerlərinin xarakterini öyrənmək, bu məlumatları müəyyən edilmiş qaydada heyvanlar<br />
aləminin dövlət uçotunu, kadastrını və monitorinqini həyata keçirən dövlət orqanına vermək;<br />
23.0.4. ovçuluq təsərrüfatlarında nəzarət-buraxılış məntəqələri yaratmaq;<br />
23.0.5. ovçuluq təsərrüfatlarına ova gələn şəxsləri qeydiyyata almaq və onların icazə əsasında ovladıqları<br />
vəhşi heyvanların uçotunu aparmaq;<br />
23.0.6. vəhşi heyvanlar xəstəliyə yoluxduqda, onların yaşayış mühiti pisləşdikdə, məhv olmaq təhlükəsi<br />
yarandıqda və tələf olması hallarında müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına məlumat vermək, xəstəliklərin<br />
profilaktikası və ləğvi üzrə tədbirlər həyata keçirmək;<br />
23.0.7. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabına daxil edilmiş və xüsusi mühafizə olunan vəhşi heyvan<br />
növlərinin mühafizə rejiminə əməl etmək;<br />
23.0.8. dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanın işçilərini ovçuluq təsərrüfatlarına maneəsiz buraxmaq və<br />
onların qanuni tələblərini və qərarlarını vaxtlı-vaxtında yerinə yetirmək;<br />
23.0.9. ovçuluq təsərrüfatlarında ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanların, habelə onların yeni növlərinin<br />
yetişdirilməsini təşkil etmək və təbiətə buraxmaq, təbiətə buraxılma sayına uyğun olaraq onların ovunu<br />
qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada təşkil etmək;<br />
23.0.10. ovçuluq təsərrüfatlarının yerləşdiyi ərazi üçün xarakterik olan ov obyektinə aid edilmiş vəhşi<br />
heyvanların qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada təbiətdən götürülərək süni şəkildə çoxaldılmasını təşkil<br />
etmək, hər bir vəhşi heyvan növü üzrə müəyyən yaş dövründə onları həmin təsərrüfatların ərazisinə buraxmaq<br />
və müvafiq qaydada ilkin uçotunu aparmaq;<br />
23.0.11. ovçuluq təsərrüfatlarında vəhşi heyvanların, habelə onların yeni növlərinin yetişdirilməsini,<br />
artırılmasını və bərpasını həyata keçirmək üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı və elmi<br />
müəssisələrin rəyi nəzərə alın-maqla damazlıq bazaları yaratmaq;<br />
23.0.12. ovçuluq təsərrüfatlarında ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanların populyasiya quruluşunun (yaş<br />
və cinsiyyət tərkibinin), çoxalma və ov mövsümündə çıxdaş faizinin elmi tədqiqat müəssisələri tərəfindən<br />
aparılan tədqiqat işlərinin nəticəsini nəzərə almaqla müəyyən olunmasını təmin etmək;<br />
23.0.13. ovçuluq təsərrüfatının təyinatına uyğun olaraq təsərrüfat fəaliyyəti üçün zəruri olan yardımçı<br />
təsərrüfatlar, emalatxanalar və digər obyektlər yaratmaq;<br />
23.0.14. heyvanlar aləminin mühafizəsi, bərpası, artırılması və istifadəsi üzrə Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
M a d d ə 2 4. Ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi<br />
24.1. Ovçuluq təsərrüfatlarında ərazinin təbii vəziyyətini pozan hər hansı təsərrüfat fəaliyyətinə yol verilmir.<br />
24.2. Ovçuluq təsərrüfatlarına bitişik olan torpaq və su sahələrində müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən mühafizə, sanitariya-mühafizə və digər qoruyucu zonalar müəyyən edilə bilər. Bu zonaların<br />
torpaqlarında ovçuluq təsərrüfatlarına zərərli təsir göstərən hər cür fəaliyyət qadağan edilir.<br />
24.3. Ovçuluq təsərrüfatlarının təbii vəziyyətinin qorunub saxlanılmasında təsərrüfat subyektləri məsuliyyət<br />
daşıyırlar.<br />
M a d d ə 2 5. Ovçuluq təsərrüfatlarından istifadə<br />
25.1. Ovçuluq təsərrüfatlarından Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş tələblərə<br />
əməl etmək şərtilə aşağıdakı məqsədlərlə istifadə edilə bilər:<br />
25.1.1. təbiəti mühafizə;<br />
25.1.2. ovçuluq;<br />
25.1.3. elmi tədqiqat;<br />
25.1.4. vəhşi heyvanların yarımsərbəst və qeyri-sərbəst şəraitdə saxlanması, yetişdirilməsi və artırılması<br />
məqsədilə tutulması;<br />
25.1.5. sağlamlaşdırma;<br />
365
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
25.1.6. təlim-tərbiyə;<br />
25.1.7. ekoloji maarifləndirmə, turizm və istirahət (rekreasiya).<br />
25.2. Ovçuluq təsərrüfatlarında onların məqsədli təyinatına və təbiət komplekslərinin və ayrı-ayrı<br />
obyektlərin mühafizəsi, bərpası və istifadəsi üzrə müəyyən edilmiş tələblərə zidd olmayan şərtlərlə başqa<br />
fəaliyyət növləri həyata keçirilə bilər.<br />
25.3. Ovçuluq təsərrüfatlarından hüquqi və fiziki şəxslər mədəni, tədris, turizm, istirahət (rekreasiya) və<br />
məhdud təsərrüfat fəaliyyəti məqsədləri ilə istifadəni müəyyən edilmiş qaydada ödənişli əsaslarla həyata<br />
keçirirlər.<br />
25.4. Ovçuluq təsərrüfatlarından istifadəyə görə ödənişlər dövlət büdcəsinə köçürülür.<br />
M a d d ə 2 6. Ovçuluq təsərrüfatlarının stimullaşdırılması və maliyyələşdirilməsi<br />
26.1. Ov obyektinə aid edilmiş vəhşi heyvanların yetişdirilməsi ilə məşğul olan ovçuluq təsərrüfatlarının<br />
fəaliyyəti dövlət tərəfindən stimullaşdırılır.<br />
26.2. Respublika və yerli əhəmiyyətli ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi və bərpası, onların inkişafı və<br />
yerləşdirilməsi üzrə respublika sxeminin hazırlanması, dövlət ovçuluq kadastrının və ov obyektlərinin<br />
monitorinqinin aparılması tədbirləri dövlət büdcəsi, xarici investisiyalar, qrantlar və ianələr hesabına<br />
maliyyələşdirilir.<br />
M a d d ə 2 7. Ovçuluq təsərrüfatlarında heyvanlar aləmindən istifadəyə görə ödəmələr və qeyriqanuni<br />
heyvan ovuna cərimələr<br />
Ovçuluq təsərrüfatlarında heyvanlar aləmindən istifadəyə görə ödəmələrin növləri, dərəcələri, tətbiq edilmə<br />
qaydaları və qeyri-qanuni heyvan ovuna cərimələr Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə<br />
tutulmuş qaydada müəyyən edilir.<br />
V fəsil<br />
OVÇULUQ HAQQINDA QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT VƏ<br />
MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
M a d d ə 2 8. Ovçuluq haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə məsuliyyət<br />
28.1. Ovçuluq haqqında qanunvericiliyi pozan şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində<br />
nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
28.2. Ovçuluq haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində ovçuluq təsərrüfatlarına vurulmuş zərərin<br />
əvəzi Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada ödənilir.<br />
M a d d ə 2 9. Mübahisələrin həlli<br />
Ovçuluq fəaliyyəti və ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi və istifadəsi sahəsində mübahisələr Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
VI fəsil<br />
BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ<br />
M a d d ə 3 0. Ovçuluq və ovçuluq təsərrüfatı sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində ovçuluq fəaliyyəti və ovçuluq təsərrüfatlarının mühafizəsi, təşkili,<br />
bərpası və istifadəsi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq Azərbaycan Respublikası ilə başqa dövlətlər arasında<br />
bağlanmış müqavilələr, sazişlər, razılaşmalar və digər beynəlxalq hüquq normaları əsasında həyata keçirilir.<br />
M a d d ə 3 1. Beynəlxalq müqavilələr<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdə ovçuluq və ovçuluq təsərrüfatı<br />
sahəsində müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqli olduqda beynəlxalq<br />
müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
Bakı şəhəri, 20 aprel 2004-cü il<br />
№ 637-IIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
366
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Meliorasiya və irriqasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda<br />
dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. "Meliorasiya və irriqasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 3, maddə 169; 2002-ci il, № 5, maddə 237; Azərbaycan<br />
Respublikasının 2003-cü il 30 dekabr, № 568-IIQD, 2004-cü il 9 mart, № 603-IIQD qanunları) aşağıdakı<br />
əlavələr və dəyişikliklər edilsin:<br />
1. Maddə 1-də maddənin sonuna aşağıdakı məzmunda yeni abzas əlavə olunsun:<br />
"Sudan İstifadəedənlər Birliyi (Birlik) - istifadəsinə verilən meliorasiya və irriqasiya sistemlərini idarə<br />
etmək və xidmət göstərdiyi ərazidə əkinləri suvarma suyu ilə təmin etmək məqsədi ilə kənd təsərrüfatı<br />
istehsalçıları tərəfindən bu Qanuna uyğun yaradılan və fəaliyyət göstərən qeyri-kommersiya qurumunun xüsusi<br />
formasıdır.".<br />
2. Maddə 6-da aşağıdakı məzmunda üçüncü hissə əlavə olunsun:<br />
"Sudan İstifadəedənlər Birliyinin xidmət göstərdiyi ərazidə yerləşən dövlət mülkiyyətində olan meliorasiya<br />
və irriqasiya sistemləri bu Qanunun 9-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş səlahiyyətləri həyata keçirən müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə Birliyin uzunmüddətli istifadəsinə (20 ildən az olmayan müddətə) verilir.<br />
Sistemlərin istifadəyə verilməsi şərtləri və bu şərtlər pozulduğu halda onların geri alınması qaydası həmin<br />
qərarla müəyyən edilir.".<br />
3. Maddə 7-də "hüquqi şəxslərin mülkiyyətində" sözlərindən sonra "və Birliklərin istifadəsində" sözləri<br />
əlavə olunsun.<br />
4. Maddə 9-da dördüncü abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"bu Qanunun 6-cı maddəsinə uyğun olaraq Birliklərin istifadəsinə verilən sistemlər istisna olmaqla, dövlət<br />
mülkiyyətində olan meliorasiya və irriqasiya sistemlərini idarə etmək;".<br />
5. Maddə 11-də ikinci abzasdan sonra aşağıdakı məzmunda yeni abzas əlavə edilsin: "Birliklərin fəaliyyətini<br />
dəstəkləmək;".<br />
6. Maddə 13-də:<br />
a) ikinci abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"Birliyin xidmət göstərdiyi ərazidə yerləşən torpaqların istifadəçiləri istisna olmaqla, mülkiyyət<br />
formasından asılı olmayaraq torpaq istifadəçilərinin və uzunmüddətli sazişlərə uyğun olaraq Birliklərin suvarma<br />
suyu ilə təchiz edilməsi;";<br />
b) beşinci abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"Birliklərin istifadəsində olan sistemlər istisna olmaqla, dövlət mülkiyyətində olan meliorasiya və irriqasiya<br />
sistemlərinin istismarının təşkili;";<br />
c) sonuncu abzasdan əvvəl aşağıdakı məzmunda yeni abzas əlavə olunsun: "bu Qanunun 30-14-cü<br />
maddəsinə uyğun olaraq Birliklərin fəaliyyətinə<br />
dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi;".<br />
7. Maddə 17 çıxarılsın.<br />
8. Maddə 19-da birinci hissədə "habelə bələdiyyələrin," sözlərindən sonra "Birlijdərin," sözü əlavə edilsin.<br />
9. Maddə 20-də birinci hissədən "bu sahədə lisenziyası olan" sözləri, ikinci hissədən "lisenziya və" sözləri<br />
çıxarılsın.<br />
10. Maddə 24-də sonuncu hissə çıxarılsın.<br />
11. Maddə 25-də aşağıdakı məzmunda beşinci, altıncı və yeddinci hissələr əlavə olunsun:<br />
"Birliklərin suvarma suyu ilə təchiz edilməsi bu Qanunun 13-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş səlahiyyətləri<br />
həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə 10 ildən az olmayan müddətə bağlanan sazişə əsasən həyata<br />
keçirilir. Su mənbələrində suyun bolluğu səviyyəsinə mütənasib olaraq veriləcək suyun həcminin yuxarı və<br />
aşağı hədləri həmin sazişdə müəyyən olunur. Əkinlərin növündən və sahəsindən asılı olaraq tələb olunan suyun<br />
həcmləri və suyun verilməsi qrafiki bu hədlər daxilində illik müqavilələrlə müəyyən edilir. Sazişlərin və illik<br />
müqavilələrin formaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Suyun müqavilədə nəzərdə tutulmuş həcmlərdə və vaxtlarda verilmədiyinə görə Birliyə vurulmuş zərərin<br />
əvəzi mülki qanunvericiliyə uyğun olaraq ödənilir.<br />
Birliklərin öz üzvlərinə və üzvü olmayan şəxslərə verdiyi suya görə haqları müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının müəyyən etdiyi su tarifləri, habelə istifadəsində olan meliorasiya və irriqasiya sistemlərinin<br />
saxlanmasına, istismarına, yaxşılaşdırılmasına və inkişafına tələb olunan xərclər nəzərə alınmaqla, Birlik<br />
367
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
müəyyən edir və bu barədə bu Qanunun 13-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş səlahiyyətləri həyata keçirən<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının yerli təşkilatına məlumat verir. Birlik xidmət etdiyi ərazidəki üzvü olmayan<br />
torpaq sahibləri üçün daha yüksək su haqlarını müəyyən edə bilər.".<br />
12. Maddə26-da:<br />
a) ikinci hissənin ikinci abzasında "irriqasiya sistemləri" sözlərindən sonra "(Birliklərin istifadəsinə verilən<br />
sistemlər istisna olmaqla)" sözləri əlavə olunsun;<br />
b) ikinci hissəyə aşağıdakı məzmunda üçüncü abzas əlavə olunsun: "Birliklərin istifadəsinə verilən dövlət<br />
meliorasiya və irriqasiya sistemləri,<br />
qoruyucu meşə əkinləri üzrə - Birliklər;".<br />
13. Maddə 28-də "bələdiyyələrin," sözündən sonra "Birliklərin," sözü əlavə olunsun.<br />
14. Aşağıdakı məzmunda yeni VI-I fəsil əlavə olunsun:<br />
Maddə 30-1. Birliyin məqsədi və vəzifələri<br />
"VI-I fəsil<br />
SUDAN İSTİFADƏEDƏNLƏR BİRLİYİ<br />
Sudan İstifadəedənlər Birliyinin məqsədi xidmət göstərdiyi ərazidə istifadəsində olan meliorasiya və<br />
irriqasiya sistemlərini idarə etmək və torpaq istifadəçilərini mütəşəkkil, səmərəli və ədalətli olaraq su ilə təmin<br />
etməkdir.<br />
Birliyin xidmət göstərdiyi ərazi onun istifadəsində olan meliorasiya və irriqasiya sistemindən suvarıla bilən<br />
müəyyən torpaq sahələrini əhatə edir.<br />
Birlik bu Qanuna, digər normativ hüquqi aktlara və öz nizamnaməsinə uyğun olaraq qeyri-kommersiya<br />
qurumunun xüsusi formasında yaradılır və fəaliyyət göstərir.<br />
Birlik öz fəaliyyəti nəticəsində əldə etdiyi mənfəəti üzvləri arasında bölüşdürmədən istifadəsində olan<br />
meliorasiya və irriqasiya sistemlərinin saxlanmasına və inkişafına yönəldir və bu məqsədlə fond yaradır.<br />
Birliyin fəaliyyətinin əsas istiqamətləri aşağıdakılardır:<br />
istifadəsində olan meliorasiya və irriqasiya sistemlərinin istismarı və ümumi yığıncağın təsdiq etdiyi plana<br />
əsasən üzvlərinin arasında suvarma suyunun paylanması;<br />
xidmət göstərdiyi ərazidə torpaq sahiblərini suvarma suyu ilə təmin etmək üçün uzunmüddətli sazişə və illik<br />
müqavilələrə əsasən su təchizatı müəssisəsindən suyun satın alınması;<br />
istifadəsində olan meliorasiya və irriqasiya sistemlərinin bərpası, istismarı, onlarda tikinti-təmir işlərinin<br />
aparılması, hidrotexniki avadanlığın alınması, saxlanması və istismarı;<br />
üzvlərin sifarişinə əsasən meliorasiya xidmətlərinin göstərilməsi;<br />
xidmət göstərdiyi ərazidə suların mühafizəsinin, onların çirklənməkdən, zibillənməkdən və tükənməkdən<br />
qorunmasının təmin edilməsi;<br />
nizamnamə məqsədlərinə uyğun digər vəzifələr.<br />
Birlik xidmət göstərdiyi ərazidə üzvü olmayan torpaq sahiblərini illik müqavilələrə əsasən suvarma suyu ilə<br />
təchiz edə bilər.<br />
Maddə 30-2. Birliyin üzvləri<br />
Birliyin xidmət göstərdiyi ərazidə yerləşən torpaqların üzərində mülkiyyət və ya ən azı üç il müddətində<br />
istifadə hüququ olan fiziki və hüquqi şəxslər Birliyin üzvü ola bilərlər.<br />
Aşağıdakı halların aradan qaldırılmasınadək ərizə ilə müraciət edən şəxslərin Birliyə qəbul olunmasından<br />
imtina edilə bilər:<br />
ərizə verildiyi günədək ötən iki il ərzində şəxs Birlikdən xaric edilmişdirsə;<br />
şəxsin istifadə etdiyi torpağın sabiq sahibinin Birliyə borcu olduqda;<br />
ərizə suvarma mövsümü ərəfəsində verildikdə.<br />
Birliyin üzvü idarə heyətinin təklifinə əsasən ümumi yığıncağın qərarı ilə aşağıdakı hallarda üzvlükdən<br />
xaric edilə bilər:<br />
nizamnaməni və ya ümumi yığıncağın qərarını mütəmadi olaraq pozduqda;<br />
su haqqını ödəmədikdə;<br />
meliorasiya və irriqasiya sistemlərinə, qurğu və avadanlığa vurduğu zərərin ödənilməsindən və ya onların<br />
bərpa edilməsindən əsassız olaraq imtina etdikdə;<br />
dəfələrlə özbaşına su götürdükdə və ya suyun paylanması cədvəlini pozduqda.<br />
Üzv Birlikdən xaric edilməsi haqqında ümumi yığıncağın qərarından məhkəməyə şikayət edə bilər.<br />
Birlikdə üzvlüyə aşağıdakı hallarda xitam verilir:<br />
suvarılan torpağın üzərində mülkiyyət və ya istifadə hüququna xitam verildikdə;<br />
368
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Birlikdən çıxması barədə ərizə verdikdə.<br />
Birlikdən çıxan və ya xaric edilən üzv Birlik qarşısında olan borclarını ödəməli və öhdəliklərini yerinə<br />
yetirməlidir.<br />
Maddə 30-3. Birliyin üzvlərinin hüquq və vəzifələri<br />
Birliyin üzvlərinin aşağıdakı hüquqları var:<br />
sudan ədalətli pay almaq və Birliyin göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək;<br />
su haqqını ödədiyi təqdirdə səsvermədə iştirak etmək;<br />
Birliyin orqanlarına namizədləri irəli sürmək və seçilmək, ümumi yığıncağın gündəliyinə dair təkliflər<br />
vermək;<br />
Birlik tərəfindən onlara vurulan zərərin əvəzini almaq;<br />
Birliyin mühasibat kitabları, hesabları və digər sənədləri ilə tanış olmaq.<br />
Birlik üzvlərinin aşağıdakı vəzifələri var:<br />
nizamnaməyə və ümumi yığıncağın qəbul etdiyi qərar, təlimat və digər sənədlərə, o cümlədən suyun<br />
paylanması cədvəlinə riayət etmək;<br />
su haqlarını vaxtında və tam ödəmək;<br />
torpağında yerləşən hidrotexniki qurğu və avadanlıqdan istifadəyə, üzərində təmir işlərinin aparılmasına<br />
Birliyə icazə vermək;<br />
Birliyin qurğu və avadanlığına vurduğu zərərin əvəzini ödəmək;<br />
suvarılan torpaqlardan və sudan istifadə etmələrinə dair məlumatı Birliyə təqdim etmək.<br />
Nizamnamədə əlavə hüquq və vəzifələr nəzərdə tutula bilər.<br />
Maddə 30-4. Birliyin nizamnaməsi<br />
Birliyin nizamnaməsində aşağıdakılar göstərilməlidir:<br />
Birliyin tam adı və olduğu yer (ünvanı);<br />
Birliyin məqsədi və funksiyaları;<br />
üzvlərin hüquq və vəzifələri, Birliyin üzvlüyünə qəbul etmə, Birlikdən çıxma və xaric etmə qaydası;<br />
Birliyin orqanlarının səlahiyyətləri, tərkibi, seçilməsi müddəti;<br />
üzvlərin nümayəndələrinin seçilməsi qaydası;<br />
su haqlarının ödənilməsi qaydası;<br />
Birliyin ləğv edilməsi qaydası;<br />
bu Qanundan irəli gələn digər müddəalar.<br />
Birliyin nizamnaməsinə onun xidmət göstərdiyi ərazinin sxematik planı əlavə olunur.<br />
Maddə 30-5. Birliyin təsis edilməsi<br />
Birliyin təsis edilməsi üzrə təşəbbüs qrupu bu Qanunun 13-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş səlahiyyətləri<br />
həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təsdiq etdiyi nümunəvi nizamnaməyə uyğun hazırlanmış<br />
nizamnamənin layihəsini, Birliyin xidmət göstərdiyi ərazinin sxematik planını, təsisçilərin siyahısını hazırlayır,<br />
sənədlərin təsisçilər tərəfindən müzakirəsini təşkil edir və bu Qanunun 13-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş<br />
səlahiyyətləri həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının yerli təşkilatı ilə xidmət göstərdiyi ərazinin<br />
sxematik planını razılaşdıraraq təsis yığıncağını çağırır.<br />
Təsis yığıncağı Birliyin yaradılması haqqında qərar qəbul edir, nizamnaməni təsdiq edir və idarə heyətini<br />
seçir.<br />
Birliyin xidmət etdiyi ərazidə yerləşən torpaqların azı 50 faizinə sahib olan şəxslərin yarısından çoxu lehinə<br />
səs verərlərsə, Birlik təsis edilmiş hesab olunur.<br />
Birliyin dövlət qeydiyyatına alınması üçün təsis sənədləri yığıncağın keçirildiyi gündən bir ay müddətində<br />
idarə heyəti tərəfindən təqdim olunmalıdır.<br />
Maddə 30-6. Birliyin orqanları<br />
Birliyin orqanları aşağıdakılardır:<br />
ümumi yığıncaq,<br />
idarə heyəti,<br />
təftiş komissiyası,<br />
mübahisələrin həlli üzrə komissiya.<br />
Maddə 30-7. Ümumi yığıncaq<br />
Ümumi yığıncaq Birliyin ali idarəetmə orqanıdır. Növbəti ümumi yığıncaq ildə bir dəfədən az olmayaraq<br />
369
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
idarə heyəti tərəfindən çağırılır. Növbədənkənar ümumi yığıncaq isə idarə heyəti tərəfindən onun öz təşəbbüsü<br />
ilə və ya Birlik üzvlərinin azı 20 faizinin tələbi ilə çağırılır.<br />
Aşağıdakı məsələlər ümumi yığıncağın müstəsna səlahiyyətinə aiddir:<br />
nizamnamədə dəyişikliklərin edilməsi;<br />
idarə heyətinin və digər orqanların üzvlərinin seçilməsi;<br />
Birliyin illik büdcəsinin, hesabatının (büdcənin icrası haqqında daxil olmaqla), iş planlarının və suyun<br />
paylanması cədvəlinin təsdiq edilməsi;<br />
su haqlarının və cərimələrin miqdarının təsdiq edilməsi;<br />
Birliyin ləğv edilməsi.<br />
Birliyin nizamnaməsində ümumi yığıncağın digər səlahiyyətləri də nəzərdə tutula bilər.<br />
Birliyin xidmət göstərdiyi ərazi kənd, kanal və ya torpaq sahələri üzrə nümayəndəlik zonalarına bölünür və<br />
hər zonadan nümayəndə seçilir.<br />
Ümumi yığıncaqda üzvlərin nümayəndələri, Birliyin üzvlərinin sayı çox deyildirsə, onların özləri iştirak<br />
edirlər.<br />
Ümumi yığıncaqda qərarın qəbul edilməsi üçün yetərsay üzvlərin və ya onların nümayəndələrinin<br />
yarısından çoxunun iştirakıdır. Ümumi yığıncaqda üzvlərin nümayəndəsi iştirak edirsə, həmin üzvlər səsvermə<br />
hüququ olmadan iştirak edə bilərlər. Ümumi yığıncaqda nizamnamədə dəyişikliklərin edilməsinə və Birliyin<br />
ləğv edilməsinə dair qərarlar səslərin üçdə iki, digər qərarlar isə sadə səs çoxluğu ilə qəbul olunur.<br />
Maddə 30-8. Səslərin bölüşdürülməsi<br />
Ümumi yığıncaqda hər bir nümayəndə bir səsə malikdir.<br />
Nümayəndələrin seçkisində və ya nümayəndələr seçilmirsə, ümumi yığıncaqda üzvlərin arasında səslər<br />
nizamnamədə müəyyən edilən aşağıdakı qaydalardan biri əsasında bölüşdürülür:<br />
bir üzvün torpağın sahəsinin ölçüsündən asılı olmayaraq bir səsi var;<br />
bir üzvün torpağın sahəsinin ölçüsünə mütənasib olaraq səsləri var;<br />
bir üzvün keçən ildə ödədiyi su haqqının məbləğinə mütənasib olaraq səsləri var.<br />
Hər bir üzv azı bir səsə və ən çox bütün səslərin dörddə birinə malik ola bilər.<br />
Maddə 30-9. İdarə heyəti<br />
İdarə heyəti ümumi yığıncaqda Birliyin üzvlərindən seçilir.<br />
İdarə heyəti:<br />
Birliyin fəaliyyətinə ümumi rəhbərlik edir;<br />
Birliyi üçüncü şəxslərlə münasibətdə təmsil edir;<br />
ümumi yığıncaqları çağırır və onların gündəliklərini hazırlayır;<br />
yeni üzvlərin qəbul edilməsi, üzvlükdən çıxması və xaric edilməsi məsələlərinə baxır;<br />
ümumi yığıncağın təsdiqinə verilən büdcəni, hesabatları, iş planlarının və suyun paylanması cədvəlinin<br />
layihələrini müzakirə edir;<br />
təsdiq olunmuş büdcə və planlara uyğun müqavilələri bağlayır;<br />
Birliyin muzdlu işçilərini işə qəbul edir və işdən azad edir;<br />
Birliyin əməliyyatlarının monitorinqini aparır;<br />
öz üzvlərindən sədri seçir;<br />
nizamnamədə müəyyən edilən digər funksiyaları yerinə yetirir.<br />
İdarə heyətinin tərkibi 3 nəfərdən az və 9 nəfərdən çox olmamalıdır.<br />
Nizamnamədə nəzərdə tutulduğu halda idarə heyətinə Birliyin xidmət göstərdiyi ərazinin daxilində<br />
müəyyən zonaları təmsil edən üzvlər seçilə bilər.<br />
İdarə heyətinin üzvlərinin sayı, seçilmə müddəti, iclaslarının çağırılması və keçirilməsi qaydası nizamnamə<br />
ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 30-10. Təftiş komissiyası<br />
Təftiş komissiyası üç nəfərdən ibarət olmaqla ümumi yığıncaq tərəfindən Birlik üzvlərindən seçilir. Təftiş<br />
komissiyası Birliyin hesablarını, balansını, habelə ümumi yığıncağın qərarlarının icrasını yoxlayır.<br />
Yoxlamaların nəticələri barədə məlumat, o cümlədən pozuntular aşkar edilmişdirsə, onların aradan<br />
qaldırılmasına dair tövsiyələr və tələblər ümumi yığıncağa və idarə heyətinə təqdim olunur.<br />
Birliyin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti haqqında illik hesabat təftiş komissiyası tərəfindən yoxlanıldıqdan<br />
sonra ümumi yığıncağa təqdim edilir.<br />
Təftiş komissiyasının iş qaydası nizamnamə və ya ümumi yığıncağın təsdiq etdiyi əsasnamə ilə müəyyən<br />
edilir.<br />
370
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 30-11. Mübahisələrin həlli üzrə komissiya<br />
Mübahisələrin həlli üzrə komissiya beş nəfərdən ibarət olmaqla ümumi yığıncaq tərəfindən Birlik<br />
üzvlərindən seçilir. Bu komissiya suyun paylanmasına dair mübahisələrə baxır.<br />
Birliyin üzvlərinin və onun xidmət göstərdiyi ərazidə yerləşən torpaqların digər sahiblərinin yazılı<br />
şikayətlərinə komissiyanın iclasında mübahisə edən tərəflərin iştirakı ilə 10 gün müddətində baxılmalıdır.<br />
Mübahisələrin həlli üzrə komissiya şikayətin təmin edilməsi və ya şikayətin əsassız olduğunu müəyyən<br />
etdiyi halda onun rədd edilməsi haqqında qərar qəbul edir.<br />
Komissiyanın qərarının yerinə yetirilməməsinə görə aşağıdakı məcburiyyət tədbirləri tətbiq edilə bilər:<br />
Birlik tərəfindən göstərilən xidmətlərin dayandırılması;<br />
üzvlükdən xaric edilməsi;<br />
nizamnamə ilə nəzərdə tutulmuş qaydada digər sanksiyaların tətbiq edilməsi.<br />
Mübahisələrin həlli üzrə komissiyanın qərarından ümumi yığıncağa və məhkəməyə şikayət edilə bilər.<br />
Maddə 30-12. Birliyin orqanlarının üzvlərinə dair tələblər<br />
Birlik qarşısında yerinə yetirilməmiş öhdəlikləri, o cümlədən ona borcları olan şəxslər Birliyin idarə<br />
heyətinin və digər orqanlarının üzvü ola bilməzlər.<br />
Birliyin orqanlarının üzvlərinə əmək haqqı verilmir, lakin öz vəzifələrini yerinə yetirməsi ilə əlaqədar<br />
çəkdikləri xərclərin əvəzi nizamnaməyə və büdcəyə uyğun olaraq ödənilir.<br />
Eyni şəxs həm idarə heyətinin, həm də komissiyanın üzvü və ya Birliyin muzdlu işçisi kimi eyni zamanda<br />
fəaliyyət göstərə bilməz. Birliyin üzvü olan muzdlu işçi idarə heyətinə və ya komissiyaya üzv, yaxud zona<br />
nümayəndəsi seçildikdə muzdlu işçi vəzifəsindən azad olunmalıdır.<br />
Öz vəzifələrini yerinə yetirməyən və ya lazımi qaydada yerinə yetirməyən, yaxud cinayət əməlini törətmiş<br />
idarə heyəti və ya komissiyanın üzvü ümumi yığıncağın qərarı ilə vaxtından əvvəl vəzifəsindən azad edilə bilər.<br />
M a d d ə 3 0-13. Birliyin muzdlu işçiləri<br />
İdarə heyəti Birliyin cari fəaliyyətini təmin etmək məqsədilə büdcəyə uyğun olaraq əmək müqaviləsi<br />
əsasında muzdlu işçiləri işə qəbul edə bilər.<br />
Muzdlu işçilər:<br />
Birliklərin maliyyə-təsərrüfat əməliyyatlarını təmin edirlər;<br />
illik büdcə və suyun paylanması cədvəli layihələrini hazırlayırlar;<br />
illik balansı, gəlir və xərclər hesabatlarını və digər sənədləri hazırlayırlar;<br />
Birliyin üzvlərinin və üzvü olmayan şəxslərin torpaq sahələrinin və onlara verilən suyun uçotunu aparırlar;<br />
su haqlarının yığılmasını təşkil edirlər;<br />
bu Qanunun 13-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş səlahiyyətləri həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının yerli təşkilatının iştirakı ilə meliorasiya və iniqasiya sistemlərinin, hidrotexniki qurğuların texniki<br />
vəziyyətinə baxış keçirir və inventarlaşdırılmasını aparırlar;<br />
nizamnamədə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri yerinə yetirirlər.<br />
Birliyini muzdlu işçiləri idarə heyətinə hesabat verirlər.<br />
M a d d ə 3 0-14. Birliyin fəaliyyətinə dövlət nəzarəti<br />
Birliyin fəaliyyətinə dövlət nəzarəti bu Qanunun 13-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş səlahiyyətləri həyata<br />
keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (bundan sonra - dövlət nəzarəti orqanı) tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Dövlət nəzarəti orqanı Birliklərin reyestrini aparır, meliorasiya və irriqasiya sistemlərinin istismarı üzrə<br />
monitorinqi keçirir, texniki, hüquqi və iqtisadi məsələlər üzrə məsləhət yardımı göstərir.<br />
Birlik ümumi yığıncaq tərəfindən təsdiq edilən illik balansı, hesabatı və müəyyən edilmiş formada digər<br />
hesabatları, habelə öz üzvlərinə və üzvü olmayan şəxslərə verdiyi suyun qiymətinin (su haqlarının)<br />
əsaslandırılmasını dövlət nəzarəti orqanına təqdim etməlidir.<br />
Birlik tərəfindən əsassız olaraq həddən artıq yüksək və ya aşağı su haqlarə müəyyən edildikdə dövlət<br />
nəzarəti orqanı Birlik qarşısında su haqlarının miqdarına yenidən baxmaq barəsində məsələni qaldıra bilər.<br />
Dövlət nəzarəti orqanı təqdim olunmuş sənədlərdə uyğunsuzluqlar, şübhəli və natamam məlumatları aşkar<br />
edərsə və ya üzvlərin pozuntular haqqında əsaslandırılmış ərizəsi daxil olarsa, Birliyin fəaliyyətini yoxlaya bilər.<br />
Birliyin fəaliyyətinin yoxlanması nəticəsində ciddi pozuntular aşkar edilərsə, dövlət nəzarəti orqanı müvafiq<br />
qərarın qəbul edilməsi üçün idarə heyətindən ümumi yığıncağın çağırılmasını tələb edə bilər. İdarə heyəti 30<br />
gün ərzində ümumi yığıncağı çağırmaqdan boyun qaçırarsa, dövlət nəzarəti orqanı idarə heyətini işdən<br />
kənarlaşdırır və ümumi yığıncağı çağırır. İdarə heyəti yeni tərkibdə seçilənədək Birlik dövlət nəzarəti orqanının<br />
təyin etdiyi müvəqqəti rəhbər tərəfindən idarə olunur.<br />
371
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 30-15. Birliklərin qeydiyyatı<br />
Bu Qanun qüvvəyə minənədək "Sudan İstifadəedənlər Assosiasiyası" kimi yaradılmış hüquqi şəxslər öz<br />
nizamnamələrini bu Qanuna uyğunlaşdırmalı və qanunvericiliyə uyğun olaraq yenidən dövlət qeydiyyatından<br />
keçməlidirlər".<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minsin.<br />
Bakı şəhəri, 30 aprel 2004-cü il<br />
№ 644-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
372
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş<br />
hesab edilməsi və bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikasının aşağıdakı qanunvericilik aktları qüvvədən düşmüş hesab edilsin:<br />
1. "Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişikliklər edilməsi barədə"<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 5,<br />
maddə 401);<br />
2. "Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əlavə edilməsi barədə" Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 4, maddə 222);<br />
3. "Azərbaycan Respublikasında daimi yaşayan vətəndaşlığı olmayan şəxslərin və əcnəbilərin xüsusi<br />
sənədləri haqqında" Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar "Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişikliklər və əlavələr edilməsi<br />
barədə" Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il,<br />
№ 3, maddə 150);<br />
4. "Notariat haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə"<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 5,<br />
maddə 293);<br />
5. "Qaz təchizatı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar "Dövlət rüsumu<br />
haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əlavələr edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 5, maddə 297);<br />
6. "Əlillərin sosial müdafiəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər edilməsi<br />
barədə" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Əmək<br />
Qanunları Məcəlləsinə, "Əməyin mühafizəsi haqqında" və "Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikası<br />
qanunlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 2, maddə 65; 1999-cu il, № 4, maddə 213);<br />
7. "İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi haqqında" Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 4, maddə 307; 2000-<br />
ci il, № 1, maddə 17, № 4, maddə 250).<br />
II. Azərbaycan Respublikasının aşağıdakı qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. "Azərbaycan Respublikasında mənzil fondunun özəlləşdirilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası<br />
Qanununun (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1993-cü il, № 2, maddə 40; 1994-cü il, № 18,<br />
maddə 246; 1995-ci il, № 22, maddə 359; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2002-ci il, № 5,<br />
maddə 241) 11-ci maddəsi çıxarılsın;<br />
2. "Veteranlar haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin<br />
Məlumatı, 1994-cü il, № 16, maddə 213; 1995-ci il, № 9, maddə 177, № 14, maddə 241; Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 1, maddə 16, № 2, maddə 66; 1999-cu il, № 5, maddə 283,<br />
№ 7, maddə 395; 2001-ci il, № 12, maddə 731) 10-cu maddəsinin dördüncü hissəsi və 12-1-ci maddəsi çıxarılsın;<br />
3. Azərbaycan Respublikasının 1994-cü il 8 fevral tarixli 782 nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan<br />
Respublikasının Konsul Nizamnaməsi"ndə (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1994-cü il, №<br />
17, maddə 234; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 4, maddə 678) aşağıdakı<br />
dəyişikliklər edilsin:<br />
1) 47-ci maddənin birinci hissəsində "konsul rüsumlarının" sözləri "dövlət rüsumunun" sözləri ilə, 56-cı<br />
maddənin birinci hissəsində "konsul rüsumları" sözləri "dövlət rüsumu" sözləri ilə və 59-cu maddədə "Konsul<br />
rüsumları" sözləri "Dövlət rüsumu" sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
2) VII fəslin adı aşağıdakı redaksiyada verilsin: "Konsul əməliyyatları üçün dövlət rüsumu";<br />
3) 57-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"Dövlət rüsumu xaricdə konsulluğun yerləşdiyi ölkənin valyutası ilə, Azərbaycan Respublikasında isə<br />
manatla tutulur.";<br />
4) 58-ci maddə çıxarılsın;<br />
5) 60-cı maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
373
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunma halları qanunla müəyyən edilir.";<br />
4. "Ölkədən getmək, ölkəyə gəlmək və pasportlar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda<br />
(Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1994-cü il, № 18, maddə 243; 1995-ci il, № 14, maddə 237;<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 5, maddə 385, № 6, maddə 493; 1998-ci il, №<br />
2, maddə 70; 2000-ci il, № 12, maddə 835; 2001-ci il, № 3, maddə 143, № 6, maddə 378, № 11, maddə 674; 2002-<br />
ci il, № 1, maddə 4, № 8, maddə 463) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1) 4-cü maddənin üçüncü hissəsindən "şərti maliyyə vahidinin iyirmi misli məbləğində" sözləri, 5-ci<br />
maddənin ikinci hissəsindən "şərti maliyyə vahidinin on misli məbləğində" və 10-cu maddənin ikinci hissəsindən<br />
"bu Qanunun 4-cü maddəsində göstərilmiş məbləğdə" sözləri çıxarılsın;<br />
2) 14-cü maddənin ikinci hissəsində "rüsumların məbləğlərini isə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər<br />
Kabineti müəyyənləşdirir" sözləri "dövlət rüsumunun məbləği isə qanunla müəyyən edilir" sözləri ilə əvəz<br />
edilsin;<br />
5. "Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası<br />
Qanununun (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1994-cü il, № 18, maddə 244; Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 3, maddə 142; 2002-ci il, № 6, maddə 328) 5-ci<br />
maddəsinin birinci hissəsinin ikinci cümləsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"16 yaşına çatmış Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına şəxsiyyət vəsiqəsi verilməsi üçün dövlət<br />
rüsumunun məbləği qanunla müəyyən edilir."; həmin maddənin ikinci, üçüncü və dördüncü hissələri çıxarılsın;<br />
6. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1995-ci il 12 may tarixli 1037 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş<br />
"Dənizçi kitabçası haqqında Əsasnamə"nin (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1995-ci il, №<br />
14, maddə 239; 2000-ci il, № 12, maddə 835) 6-cı bəndindən "şərti maliyyə vahidinin beş misli məbləğində"<br />
sözləri çıxarılsın;<br />
7. Azərbaycan Respublikasının 1996-cı il 29 noyabr tarixli 208-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
"Dövlət müəssisəsinin səhmdar cəmiyyətinə çevrilməsinin qaydaları haqqında Əsasnamə"nin (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 4, maddə 272; 2001-ci il, № 1, maddə 25) 7.2-ci<br />
yarımbəndinin ikinci abzası çıxarılsın;<br />
8. "Sosial sığorta haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 1997-ci il, № 5, maddə 348; 1999-cu il, № 11, maddə 609; 2000-ci il, № 11, maddə 776; 2001-ci il, № 9,<br />
maddə 576, № 12, maddələr 733, 736; 2002-ci il, № 12, maddə 706) 18-ci maddəsinin ikinci hissəsi çıxarılsın;<br />
9. "Patent haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 1997-ci il, № 5, maddə 414) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1) 4-cü maddənin 3-cü bəndi çıxarılsın;<br />
2) 27-ci maddənin 5-ci bəndindən "yaxud zəruri olduqda rüsum məbləğinin azaldılmasına əsas verən"<br />
sözləri çıxarılsın;<br />
3) 39-cu maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
" M a d d ə 3 9 . Dövlət rüsumları<br />
Bu Qanunla müəyyən edilmiş patentlə bağlı hüquqi əhəmiyyətli işlərin yerinə yetirilməsi, patent<br />
müvəkkillərinin attestasiyası, qeydiyyatı, şəhadətnamələrin verilməsi və onlara dair məlumatın dərci üçün dövlət<br />
rüsumları ödənilir.";<br />
10. Azərbaycan Respublikasının 1997-ci il 10 iyun tarixli 311-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-<br />
ci il, № 6, maddə 447; 1999-cu il, № 10, maddə 570; 2000-ci il, № 12, maddə 835; 2001-ci il, № 11, maddələr 676,<br />
686, 695, № 12, maddə 736; 2002-ci il, № 1, maddə 4, № 8, maddə 463; 2003-cü il, № 1, maddələr 3, 16, 23;<br />
2004-cü il, № 2, maddə 57) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1) 44-cü maddənin üçüncü hissəsində, 53-cü maddənin üçüncü hissəsində, 76-cı maddənin üçüncü<br />
hissəsində və 145-ci maddənin üçüncü hissəsində "Azərbaycan Respublikası Müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının müəyyən etdiyi miqdarda yığım" sözləri "dövlət rüsumu" sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
2) 17-ci maddənin 19-cu bəndində, 44-cü maddənin səkkizinci hissəsində, 56-cı maddənin beşinci<br />
hissəsində, 76-cı maddənin səkkizinci hissəsində, 108-ci maddənin 5-ci bəndində, 145-ci maddənin altıncı<br />
hissəsində və 163-cü maddənin onuncu hissəsində "yığımlar" sözü "dövlət rüsumu" sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
3) 119-cu maddənin birinci hissəsində "Gömrük ödənişlərinin" sözlərindən sonra "(dövlət rüsumu istisna<br />
olmaqla)" sözləri əlavə edilsin;<br />
4) 123-cü maddənin birinci hissəsində "gömrük ödənişlərinin" sözlərindən sonra "(dövlət rüsumu istisna<br />
olmaqla)" sözləri əlavə edilsin və həmin maddəyə aşağıdakı məzmunda yeddinci hissə əlavə edilsin:<br />
"Düzgün tutulmamış və artıq ödənilmiş dövlət rüsumunun qaytarılması qaydaları Müvafiq icra hakimiyyəti<br />
374
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
orqanı tərəfindən müəyyən edilir.";<br />
5) 160-cı maddənin birinci hissəsində "Azərbaycan Respublikası Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilmiş miqdarda yığım" sözləri "qanunla müəyyən edilmiş miqdarda dövlət rüsumu"<br />
sözləri ilə əvəz edilsin və ikinci hissəsində "yığımlar" sözündən sonra "və dövlət rüsumu" sözləri əlavə edilsin;<br />
6) 163-cü maddənin doqquzuncu hissəsində "habelə onun fəaliyyətinin bərpa edilməsinə görə alınan<br />
yığımların miqdarı Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən" sözləri "görə dövlət<br />
rüsumunun miqdarı qanunla" sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
7) 398-ci maddənin birinci hissəsində "müəyyən edilmiş digər ödənişlər" sözlərindən sonra "(dövlət<br />
rüsumu istisna olmaqla)" sözləri əlavə edilsin;<br />
11. "Xidməti və mülki silah haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 3, maddə 137; 2002-ci il, № 12, maddə 701; 2003-cü il, № 8, maddə 424)<br />
8-ci maddəsinin I hissəsinin dördüncü cümləsindən və 9-cu maddəsinin VI hissəsinin üçüncü cümləsindən<br />
"Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş miqdarda" sözləri<br />
çıxarılsın;<br />
12. "Yerin təki haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 1998-ci il, № 4, maddə 224; 1999-cu il, № 8, maddə 476; 2001-ci il, № 11, maddələr 673, 696, № 12,<br />
maddə 736) 13-cü maddəsinin beşinci hissəsinin birinci cümləsindən "(haqq)" və ikinci cümləsindən<br />
"(haqqın)" sözləri çıxarılsın;<br />
13. "Əmtəə nişanları və coğrafi göstəricilər haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 8, maddə 485) 14-cü maddəsinin altıncı hissəsi aşağıdakı<br />
redaksiyada verilsin:<br />
"Qeydə alınması haqqında qərar qəbul edildikdə iddiaçı dövlət rüsumunu ödədikdən sonra əmtəə nişanları<br />
və ya coğrafi göstəricilər qeydə alınır, onlara dair məlumat dərc edilir və şəhadətnamə verilir.";<br />
14. "Qaz təchizatı haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 9, maddə 563) 17-ci maddəsinin 3-cü hissəsinin ikinci cümləsində<br />
"Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi rüsumları" sözləri "Dövlət rüsumları" sözləri ilə əvəz<br />
edilsin;<br />
15. "İmmiqrasiya haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 3, maddə 156; 2001-ci il, № 11, maddələr 676, 695; 2004-cü il, № 2,<br />
maddə 57) 6-cı maddəsi çıxarılsın;<br />
16. Azərbaycan Respublikasının 1999-cu il 1 fevral tarixli 618-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-<br />
cu il, № 4, Maddə 213; 2001-ci il, № 3, maddə 143, № 6, maddə 362, № 11, maddələr 672, 679, № 12, maddə 731;<br />
2002-ci il, № 1, maddə 2, № 5, maddə 241, № 6, maddə 328; 2003-cü il, № 1, maddələr 9, 23; 2004-cü il, № 1,<br />
maddə 10, № 2, maddə 57) 298-ci maddəsi çıxarılsın;<br />
17. "Müflisləşmə və iflas haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə" Azərbaycan<br />
Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 4, maddə 227;<br />
2000-ci il, № 1, maddə 17; 2001-ci il, 11, maddə 683; 2002-ci il, № 5, maddə 241) VII hissəsi çıxarılsın;<br />
18. "Heyvanlar aləmi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 470; 2004-cü il, № 2, maddə 57) 15-ci maddəsinin ikinci<br />
hissəsinə aşağıdakı məzmunda ikinci cümlə əlavə edilsin:<br />
"Ov icazələrinin verilməsi üçün dövlət rüsumu ödənilir.";<br />
19. Azərbaycan Respublikasının 1999-cu il 28 dekabr tarixli 780-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsində (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 2000-ci il, № 1, maddə 17, № 5, maddə 323; 2002-ci il, № 5, maddə 236; 2003-cü il, № 1, maddələr 23,<br />
24, № 6, maddə 279) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1) 109.2-ci, 110-cu, 111-ci maddələr çıxarılsın;<br />
2) 108.2-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"108.2. Məhkəmələrdə baxılan işlər üzrə dövlət rüsumunun əsasları, ödənilmə qaydaları, məbləği və dövlət<br />
rüsumu ödəməkdən azad edilmə hallan qanunla müəyyən edilir.";<br />
3) 277.2-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"277.2. Məhkəmə əmri haqqında ərizənin verilməsi üçün şərti maliyyə vahidinin 9,0 misli məbləğində<br />
dövlət rüsumu ödənilir.";<br />
375
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
20. Azərbaycan Respublikasının 1999-cu il 28 dekabr tarixli 781-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci<br />
il, № 3,1 kitab, maddə 126; 2002-ci il, № 12, maddə 702) 165-ci maddəsində "Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən" sözləri "Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə" sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
21. "Nəşriyyat işi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 8, 1 kitab, maddə 581; 2002-ci il, № 12, maddə 709) 7-ci maddəsinin<br />
ikinci hissəsi çıxarılsın;<br />
22. Azərbaycan Respublikasının 2000-ci il 14 iyul tarixli 907-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 2000-ci il, № 8, II kitab, maddə 585; 2001-ci il, № 7, maddə 455; 2002-ci il, № 1, maddə 9, № 5, maddə<br />
233, № 8, maddə 463; 2003-cü il, № 6, maddə 276) 182-ci maddəsi çıxarılsın;<br />
23. "Əmək miqrasiyası haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə" Azərbaycan<br />
Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 5, maddə 299) I<br />
hissəsi çıxarılsın;<br />
24. "Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi haqqında" Azərbaycan<br />
Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 6, maddə 362)<br />
III hissəsi çıxarılsın;<br />
25. "Təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə orqanlarının qanunsuz hərəkətləri nəticəsində fiziki<br />
şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə" Azərbaycan<br />
Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 6, maddə 363) III<br />
hissəsi çıxarılsın;<br />
26. "Notariat haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi və "Dövlət rüsumu haqqında"<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanununa əlavələr edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
(Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 11, maddə 671) III hissəsi çıxarılsın;<br />
27. "Məhkəmələr və hakimlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilməsi və bəzi qanunvericilik<br />
aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 11, maddə 683) XVI hissəsi çıxarılsın;<br />
28. "Əmtəə nişanları və coğrafi göstəricilər haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə"<br />
Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 11,<br />
maddə 686) V hissəsi çıxarılsın;<br />
29. "Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi<br />
qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
(Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, N» 11, maddə 687) III hissəsi çıxarılsın;<br />
30. "Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında"<br />
Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik<br />
aktlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2002-ci il, № 1, maddə 2) II hissəsi çıxarılsın;<br />
31. "Ölkədən getmək, ölkəyə gəlmək və pasportlar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa,<br />
"Xidməti və mülki silah haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan<br />
Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə" Azərbaycan<br />
Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2002-ci il, № 1, maddə 4) V<br />
hissəsi çıxarılsın.<br />
III. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 30 aprel 2004-cü il<br />
№ 643-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
376
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilməsi və<br />
bəzi qanunvericilik aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikasının Hava Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1994-<br />
cü il, №12, maddə 131; 2001-ci ü, №11, maddə 683; 2004-cü il, № 5, maddə 317) 154-cü maddəsində<br />
"hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə və "inzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikası<br />
Məcəlləsi" sözləri "Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
II. "Standartlaşdırma haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununda (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 2, maddə 92; 2001-ci il, №11, maddə 683; 2004-cü il, №2, maddə 57)<br />
aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 11-ci maddənin birinci hissəsinin onuncu abzası aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
"dövlət standartlarının tələblərini yerinə yetirməyən şəxslərə inzibati tənbeh tədbirləri tətbiq etmək".<br />
2. 14-cü maddənin altıncı abzası çıxarılsın və yeddinci abzas müvafiq olaraq altıncı abzas hesab edilsin.<br />
III. "Yanğın təhlükəsizliyi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 5, maddə 415; 2001-ci il, № 12, maddə 736; 2002-ci il, № 5, maddələr<br />
235, 237, № 12, maddə 706; 2004-cü il, № 4, maddə 202) 25-ci maddəsinin üçüncü hissəsinin 11-ci bəndində<br />
"hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
IV. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu,<br />
1999-cu il, № 8, maddə 478; 2001-ci il, № 12, maddə 736; 2002-ci il, № 5, maddələr 237, 241; 2003-cü il, № 1,<br />
maddə 11, № 6, maddə 256, № 8, maddə 423) 61-ci maddəsi çıxarılsın.<br />
V. Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsində (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 1, maddə 17; 2002-ci il, №5, maddə 236; 2003-cü il, 1, maddələr 23, 24,<br />
№ 6, maddə 279) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 36.8-ci maddədə, 26-cı fəslin adında və 293. 1-ci maddədə "hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz<br />
edilsin.<br />
2. 293.-ci maddədə "hüquqpozmadan" sözü "xətadan" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
3. 294.1-ci maddədə "hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
4. 294.2-ci maddədə "hüquq pozuntusu" sözləri "xəta" sözü ilə, "pozuntunun" sözü "xətanın" sözü ilə əvəz<br />
edilsin.<br />
5. 295.1-ci maddədə "hüquqpozma" sözü "xəta" sözü ilə, "İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan<br />
Respublikası Məcəlləsində" sözləri "Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcələsində" sözləri ilə,<br />
"hüquqpozmalar" sözü "xətalar" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
6. 295.2-ci maddədə "hüquqpozmanın xarakterini, hüquqpozmanın" sözləri "xətanın xarakterini, inzibati<br />
xəta törədən şəxsin" sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
7. 295.5-ci maddədə "hüquqpozma" sözü "xəta" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
VI. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu,<br />
2000-ci il, № 4, I kitab, maddə 250, № 12, maddə 835; 2002-ci il, №12, maddə 709; 2003-cü il, № 8, maddə<br />
420; 2004-cü il, № 3, maddə 123) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 246-cı, 247-ci, 248-ci və 249-cu maddələrdə "bələdiyyə ehtiyacları" sözləri "ictimai ehtiyaclar" sözləri<br />
ilə əvəz edilsin.<br />
2. 246.1-ci maddə çıxarılsın, 246.2-ci, 246.3-cü və 246.4-cü maddələr müvafiq olaraq 246.1-ci, 246.2-ci və<br />
246.3-cü maddələr hesab edilsin.<br />
3. 246.1-ci maddənin əvvəlinə "Bu Məcəllənin 157.9-cu maddəsinə uyğun olaraq" sözləri əlavə edilsin.<br />
4. 247.1-ci maddədə "Azərbaycan Respublikasının və ya bələdiyyənin" sözləri "dövlətin" sözü ilə əvəz<br />
edilsin.<br />
5. 248.2-ci maddədə "246.4" rəqəmi "246.3" rəqəmi ilə əvəz edilsin.<br />
VII. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, № 8, II kitab, maddə 585; 2001-ci il, № 7, maddə 455; 2002-ci il, № 1,<br />
maddə 9, № 5, maddə 233, № 8, maddə 463; 2003-cü il, № 6, maddə 276; 2004-cü il, № 5, maddə 321) 408.2.1-<br />
408.2.3-cü və 408.2.5-ci maddələrində "hüquqpozmalara" sözü "xətalara" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
VIII. "Qan və onun komponentlərinin donorluğu haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə<br />
əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər və əlavələr edilməsi haqqında"<br />
Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 4,<br />
377
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
maddə 306; 2001-ci il, № 11, maddə 682) III hissəsi qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
IX. "Məhkəmə və hüquq mühafizə orqanları işçilərinin dövlət müdafiəsi haqqında" Azərbaycan<br />
Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına<br />
dəyişikliklər və əlavələr edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 10, maddə 570; 2002-ci il, № 6, maddə 328) IV hissəsi qüvvədən<br />
düşmüş hesab edilsin.<br />
X. "Məhkəmələr və hakimlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilməsi və bəzi qanunvericilik<br />
aktlarının qüvvədən düşmüş hesab edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 11, maddə 683; 2003-cü , № 8, maddə 420; 2004-cü il,<br />
№ 4, maddələr 639, 643) XIX hissəsi qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
XI. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 7 sentyabr 2004-cü il<br />
№ 731-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
378
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ovçuluq haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına<br />
əlavələr və dəyişikliklər haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. Azərbaycan Respublikasının 1997-ci il 30 dekabr tarixli 424-IQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Meşə Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-<br />
ci il, N» 3, maddə 139; 1999-cu il, N 8, maddə 476) 72-ci maddəsinin üçüncü hissəsində "sahələri"<br />
sözündən sonra "ov yerləri kimi qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada" sözləri və "istifadəsinə"<br />
sözündən sonra "və ya icarəsinə" sözləri əlavə edilsin.<br />
II. "Xidməti və mülki silah haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununa (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, № 3, maddə 137; 2003-cü il, № 8, maddə 424; 2004-cü il, № 3, maddə<br />
133, Azərbaycan Respublikasının 2004-cü il 7 sentyabr tarixli 732-IIQD nömrəli Qanunu) aşağıdakı<br />
dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. 7-ci maddənin IV hissəsinin 1-ci bəndində "beş" sözü "yeddi" sözü ilə əvəz edilsin;<br />
2. 9-cu maddənin VII hissəsinin birinci cümləsindən "odlu ov və ya" sözləri çıxarılsın və aşağıdakı<br />
məzmunda üçüncü cümlə əlavə edilsin:<br />
"Ovçuluq fəaliyyətini həyata keçirmək üçün Azərbaycan Respublikasının ərazisində istifadəsinə icazə<br />
verilmiş ov silahları (odlu və ya soyuq) müvafiq icra hakimiyyəti orqanında bir dəfə qeydiyyatdan keçirilir<br />
və bu barədə ovçuluq biletində qeyd olunur. Yivli ov silahına icazə o ovçulara verilir ki, onların 5 ildən az<br />
olmayaraq müddətdə istifadəsində yivsiz ov silahı olsun.";<br />
3. 17-ci maddənin III hissəsində "çaplı" sözü "yivli" sözü ilə əvəz edilsin.<br />
III. "Heyvanlar aləmi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, № 8, maddə 470; 2004-cü il, № 2, maddə 57) aşağıdakı dəyişikliklər və<br />
əlavələr edilsin:<br />
1. 15-ci maddə üzrə:<br />
birinci hissəsində "şəraitində yaşayan" sözləri "və ya yarımsərbəst şəraitində daimi, müvəqqəti və köçəri<br />
yaşayan, habelə təsərrüfat subyektləri tərəfindən yetişdirilib ov yerlərinə buraxılan" sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
ikinci hissəsinin birinci cümləsindən "xüsusi" sözü çıxarılsın;<br />
dördüncü hissədə "yaşadığı" sözündən sonra ", miqrasiya etdiyi" sözləri əlavə edilsin.<br />
2. 22-ci maddənin birinci hissəsində "ayrı-ayrı" sözlərindən sonra "yırtıcı və zərərverici" sözləri əlavə<br />
edilsin.<br />
3. 24-cü maddənin onuncu abzasında "dərhal" sözündən sonra "ovçuluq təsərrüfatlarına və" sözləri əlavə<br />
edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 29 oktyabr 2004-cü il<br />
№ 785-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
379
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Meliorasiya və irriqasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda<br />
dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Qanununun<br />
tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına<br />
əlavələr edilməsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. “Aqrar islahatın əsasları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikası Ali<br />
Sovetinin Məlumatı, 1995-ci il, № 3-4, maddə 58) 6-cı maddəsinə aşağıdakı məzmunda üçüncü hissə əlavə<br />
edilsin:<br />
1. “Sudan İstifadəedənlər Birliyinin xidmət göstərdiyi ərazidə yerləşən dövlət mülkiyyətində olan<br />
meliorasiya və irriqasiya sistemləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə Birliyin uzunmüddətli<br />
istifadəsinə (20 ildən az olmayan müddətə) verilir. Sistemlərin istifadəyə verilməsi şərtləri və bu şərtlər<br />
pozulduğu halda onların geri alınması qaydası həmin qərarla müəyyən edilir.”;<br />
2. üçüncü hissə dördüncü hissə hesab edilsin.<br />
II. “Bələdiyyələrin su təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 8, maddə 519) 1.0.2-ci, 4.1-ci və 6.2.2-ci maddələrində<br />
“xüsusi mülkiyyətdə” sözlərindən sonra “, habelə Sudan İstifadəedənlər Birliyinin istifadəsində” sözləri əlavə<br />
edilsin.<br />
III. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 4 mart 2005-ci il<br />
№ 846-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
380
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına<br />
dəyişikliklər edilməsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. “Ovçuluq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 2004-cü il, № 5, maddə 316) 15.3-cü maddəsinin birinci və ikinci cümlələrində “icazə”<br />
sözü “xüsusi icazə” sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
II. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 2000-ci il, № 8, I kitab, maddə 584; 2001-ci il, № 1, maddə 24, № 3, maddə 139, № 7, maddə 455, №<br />
11, maddələr 680, 698, № 12, maddə 731; 2002-ci il, № 1, maddə 9, № 4, I kitab, maddə 165, № 5, maddələr<br />
234, 237, 239, № 6, maddə 326, № 8, maddə 463, № 12, maddə 692; 2003-cü il, № 1, maddələr 3, 13, 23, № 4,<br />
maddələr 177, 178, № 5, maddə 228, № 6, maddələr 257, 276, 279, № 8, maddələr 407, 425, № 12, I kitab,<br />
maddələr 676, 696, II kitab, maddələr 713, 714; 2004-cü il, № 1, maddələr 6, 7, 10, 13, № 4, maddələr 200, 201,<br />
204, № 5, maddələr 313, 314, 317, 321, № 6, maddə 397, № 8, maddələr 596, 597; Azərbaycan Respublikasının<br />
2004-cü il 7 sentyabr tarixli 732-IIQD nömrəli, 26 oktyabr tarixli 781-IIQD nömrəli qanunları) 232-ci<br />
maddəsində “icazəsi” sözü, 233-cü maddəsinin adında və mətnində “icazə” sözü, 346-cı maddəsində “icazə”<br />
sözü müvafiq olaraq “xüsusi icazəsi” və “xüsusi icazə” sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 4 mart 2005-ci il<br />
№ 847-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
381
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
"Kökünün kəsilməsi təhlükəsi olan vəhşi fauna və yabanı flora növlərinin<br />
beynəlxalq ticarəti haqqında" Konvensiyaya (CITES) və həmin Konvensiyanın<br />
iştirakçı dövlətlərinin "Nərə balıqlarının qorunmasına dair" Qətnaməsinə qoşulmaq<br />
barədə" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər edilməsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
I. "Kökünün kəsilməsi təhlükəsi olan vəhşi fauna və yabanı flora növlərinin beynəlxalq ticarəti haqqında"<br />
Konvensiyanın iştirakçısı olan dövlətlərin 2002-ci il noyabrın 3-15-də Santyaqo şəhərində keçirilmiş 12-ci<br />
konfransında qəbul olunmuş "Nərə balıqlarının və avarburunların qorunmasına və onlarla ticarətə dair" 12.7<br />
nömrəli Qətnamə ilə "Nərə balıqlarının qorunmasına dair" 10.12 nömrəli Qətnamənin ləğv edilməsi ilə əlaqədar<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
"Kökünün kəsilməsi təhlükəsi olan vəhşi fauna və yabanı flora növlərinin beynəlxalq ticarəti haqqında"<br />
Konvensiyaya (CITES) və həmin Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin "Nərə balıqlarının qorunmasına dair"<br />
Qətnaməsinə qoşulmaq barədə" Azərbaycan Respublikasının Qanununda aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. Qanunun adından "və həmin Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin "Nərə balıqlarının qorunmasına dair"<br />
Qətnaməsinə" sözləri çıxarılsın.<br />
2. 1-ci maddədən "və həmin Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin 1997- ci il iyunun 9-20-də Harare<br />
şəhərində keçirilən 10-cu konfransında qəbul olunmuş "Nərə balıqlarının qorunmasına dair" 10.12 nömrəli<br />
Qətnaməsinə" sözləri çıxarılsın.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 10 may 2005-ci il<br />
№ 912-IIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
382
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Aviasiya haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasının hava məkanından istifadəni tənzimləyir və aviasiya sahəsində<br />
fəaliyyətlərin ümumi prinsiplərini müəyyən edir.<br />
Maddə 1 . Əsas anlayışlar<br />
I fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
1.0. Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.0.1. aerodrom - hava gəmilərinin enməsi, qalxması və yerdə hərəkəti üçün tam və ya qismən nəzərdə<br />
tutulan, müvafiq bina, qurğu və avadanlığı olan torpaq və ya su səthinin müəyyən sahəsi;<br />
1.0.2. aviasiya - hava məkanından insanın hava gəmisi vasitəsilə istifadə etməsinə və bunun üçün lazımi<br />
şəraitin yaradılmasına yönəldilən fəaliyyət və təsisatlar məcmusu;<br />
1.0.3. aviasiya təhlükəsizliyi - insan və material resursları daxil olmaqla aviasiyanı qanunsuz müdaxilə<br />
aktlarından qorumaq üçün tədbirlər kompleksi;<br />
1.0.4. aviasiya hadisəsi - uçuş məqsədilə hava gəmisinə bütün şəxslərin mindiyi andan hava gəmisini tərk<br />
etdiyi anadək hava gəmisinin zədələnməsi və ya konstruksiyasının dağılması, itməsi və ya tamamilə əlçatmaz<br />
yerə düşməsi nəticəsində hər hansı şəxsin ölümü və ya bədən xəsarəti alması ilə bağlı hadisə (həmin nəticələrin<br />
təbii səbəblərdən, şəxsin özünün və ya başqa şəxslərin təqsiri üzündən, yaxud sərnişinlərin və ekipaj üzvlərinin<br />
daxil ola bildiyi zonalardan kənarda gizlənən biletsiz sərnişinlərlə əlaqədar baş verdiyi hallar istisna olmaqla);<br />
1.0.5. aviasiya insidenti - aviasiya hadisəsi ilə nəticələnməyən, hava gəmisinin istifadə olunması ilə bağlı<br />
olan, istismarın təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərən və ya göstərə bilən hadisə;<br />
1.0.6. aviasiya məmulatı - hava gəmilərinin ehtiyat hissələri, ləvazimatları və uçuşların təhlükəsizliyi üçün<br />
digər zəruri avadanlıq;<br />
1.0.7. aviasiya personalı - ali, texniki və ya xüsusi hazırlıq keçmiş və ixtisas qeydləri əks olunmuş<br />
şəhadətnamələrə, vəsiqələrə (sertifikatlara) malik olan və aviasiya sahəsində müəyyən işlərin yerinə<br />
yetirilməsinə buraxılan mütəxəssislər;<br />
1.0.8. beynəlxalq standartlar - hava gəmilərinin və aviasiya məmulatının fiziki xassələrinə,<br />
konfiqurasiyalarına, material hissələrinə, texniki xüsusiyyətlərinə, habelə aviasiya personalına dair tətbiqi<br />
Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı tərəfindən zəruri hesab edilən tələblər;<br />
1.0.9. tövsiyə olunan beynəlxalq təcrübə - hava gəmilərinin və aviasiya məmulatının fiziki xassələrinə,<br />
konfiqurasiyalarına, material hissələrinə, texniki xüsusiyyətlərinə, habelə aviasiya personalına dair tətbiqi<br />
Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı tərəfindən məqsədəuyğun sayılan tələblər;<br />
1.0.10. beynəlxalq uçuşlar (reyslər) - Azərbaycan Respublikasının və digər dövlətin sərhədlərini keçməklə<br />
hava gəmiləri vasitəsilə yerinə yetirilən uçuşlar;<br />
1.0.11. hava daşımaları - müəyyən haqq müqabilində hava gəmisi ilə sərnişin, baqaj və yüklərin, habelə poçt<br />
göndərişlərinin daşınması;<br />
1.0.12. hava əlaqələri - hava daşımaları məqsədilə ardıcıl olaraq həyata keçirilən uçuşlar;<br />
1.0.13. hava gəmisi - hava ilə qarşılıqlı təsir hesabına atmosferdə qalan (yer və su səthindən əks olunan hava<br />
ilə qarşılıqlı təsir istisna olmaqla) hər hansı aparat;<br />
1.0.14. hava gəmisinin ekipajı - uçuş vaxtı hava gəmisinin idarə edilməsi və xidmət göstərilməsi üzrə hava<br />
gəmisinin bortunda müəyyən vəzifələri yerinə yetirmək üçün hava gəmisinin müvafiq sahibi və ya istismarçısı<br />
tərəfindən təyin olunan şəxslərdən ibarət heyət;<br />
1.0.15. hava gəmisinin istismarçısı - hava gəmisinin istismarı ilə məşğul olan və ya bu sahədə öz<br />
xidmətlərini göstərən şəxs;<br />
1.0.16. hava gəmisinin kapitanı (komanda verən pilotu) - kapitan vəzifələrinin icrasına və uçuşun təhlükəsiz<br />
yerinə yetirilməsinə görə cavab vermək üçün təyin edilən pilot;<br />
1.0.17. hava gəmisinin sahibi - hava gəmisi üzərində mülkiyyət, icarə və ya istifadə hüququna malik olan<br />
şəxs;<br />
1.0.18. hava hərəkəti - hava gəmilərinin uçuşları və ya manevr meydanında hərəkətləri;<br />
1.0.19. hava hərəkətinə xidmət - hava hərəkətinə uçuş-informasiya, aerometeoroloji,<br />
məsləhət xidmətlərinin göstərilməsi, hava hərəkəti xidmətinin qəza haqqında xəbərdarlıq edilməsi, hava<br />
hərəkətinin idarə edilməsi, hava hərəkətinə dispetçer, o cümlədən rayon dispetçer, yaxınlaşma dispetçer və ya<br />
aerodrom dispetçer xidmətlərinin göstərilməsi;<br />
383
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
1.0.20. hava hərəkətinin idarə edilməsi (hava hərəkətinə dispetçer xidmətinin göstərilməsi) - hava<br />
gəmilərinin bir-biri ilə və ya manevretmə meydanında olan maneələrlə toqquşmalarının qarşısının alınması,<br />
hava hərəkəti axınının sürətləndirilməsi və nizamlı axınının saxlanması məqsədilə hava hərəkətinə göstərilən<br />
xidmət;<br />
1.0.21. hava məkanı - Azərbaycan Respublikasının ərazisi, Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan<br />
Respublikasına məxsus sektoru və daxili suları üzərində hava sahəsi;<br />
1.0.22. hava limanı - hava gəmilərinin qəbulu və yola salınması, hava daşımalarına xidmət göstərilməsi<br />
üçün nəzərdə tutulan və müvafiq aerodromu, aerovağzalı, digər yerüstü tikililəri, lazımi avadanlığı olan qurğular<br />
kompleksi;<br />
1.0.23. xüsusi xarakterli aviasiya fəaliyyəti - kənd təsərrüfatı, tikinti, səhiyyə, aerofotoçəkiliş, topoqrafik və<br />
spektrofotometrik çəkiliş, müşahidə və keşikçəkmə, axtarış və xilasetmə, hava reklamı və s. sahələrdə xüsusi<br />
xidmətləri təmin etmək üçün həyata keçirilən uçuşlar;<br />
1.0.24. istismar tələbləri - hava gəmilərinin istismarına, hava gəmisinin heyətinə, marşrutlara, aerodromlara,<br />
texniki xidmətə, daşıma fəaliyyətinə, material hissələrinin mübadiləsinə, kütləyə və hava gəmilərinin mərkəzi<br />
nöqtəyə uyğunlaşdırılmasına icazələr və istismarçı sertifikatına məhdudiyyətlər;<br />
1.0.25. uçuşların təhlükəsizliyi - aviasiya qəzaları və insidentləri baş vermədən, insanın həyatına,<br />
sağlamlığına və əmlakına zərər vurulmadan və bütövlükdə hər hansı narahatçılığa yol verilmədən uçuşların<br />
həyata keçirilməsi;<br />
1.0.26. uçuş vaxtı - hava gəmisinin uçub-qalxma məqsədilə dartıcı qüvvəsi hesabına hərəkətinin başlandığı<br />
andan uçuş başa çatdıqdan sonra dayandığı anadək ümumi vaxt.<br />
Maddə 2 . Aviasiya haqqında qanunvericilik<br />
Aviasiya haqqında qanunvericilik Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından, bu Qanundan, digər<br />
normativ hüquqi aktlardan və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən ibarətdir.<br />
Maddə 3 . Hava məkanı üzərində Azərbaycan Respublikasının suverenliyi<br />
3.1. Azərbaycan Respublikasının üzərindəki hava məkanı Azərbaycan Respublikası ərazisinin tərkib<br />
hissəsidır.<br />
3.2. Azərbaycan Respublikası üzərindəki hava məkanında tam və müstəsna suverenliyə malikdir.<br />
3.3. Bu Qanun Azərbaycan Respublikasına məxsus hava gəmilərinin Azərbaycan Respublikasının<br />
ərazisindən kənarda olduğu zaman həmin anda ərazisində və ya ərazisi üzərində olduğu dövlətin<br />
qanunvericiliyinə zidd olmamaqla tətbiq edilir.<br />
Maddə 4 . Aviasiya sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
4.0. Aviasiya sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
4.0.1. uçuşların təhlükəsizliyinin və aviasiya təhlükəsizliyinin tənzimlənməsı, eyni zamanda belə<br />
təhlükəsizliyin təmin edilməsinə, uçuşların təhlükəsizliyinin və aviasiya təhlükəsizliyinin, onun yerüstü<br />
vasitələrinin və xidmətlərinin müvafiq beynəlxalq standartlara və tövsiyə olunan beynəlxalq təcrübəyə<br />
(beynəlxalq tələblərə) uyğunluğuna nəzarətin həyata keçirilməsi;<br />
4.0.2. aviasiya təhlükəsizliyi üzrə dövlət proqramının (aviasiyanın qanunsuz müdaxilə aktlarından<br />
qorunmasına dair dövlət proqramı) qəbul və tətbiq edilməsi;<br />
4.0.3. hava hərəkətinə xidmət göstərilməsinin, habelə aviasiya telekommunikasiya və informasiya<br />
xidmətinin təmin edilməsi;<br />
4.0.4. hava limanlarının, aerodromların, aviasiya təşkilatlarının fəaliyyətinin, hava hərəkətinə xidmət<br />
sisteminin tənzimlənməsi və bu fəaliyyətə nəzarətin həyata keçirilməsi;<br />
4.0.5. bu Qanuna və beynəlxalq tələblərə uyğun olaraq mülki aviasiya ilə əlaqədar fəaliyyət göstərən bütün<br />
fiziki və hüquqi şəxslərin, aviasiya avadanlıqlarının və vasitələrinin məcburi sertifikatlaşdırılması;<br />
4.0.6. aviasiya ilə əlaqədar hüquqi və fiziki şəxslərin fəaliyyətinin yoxlanması və aşkar edilmiş pozuntuların<br />
aradan qaldırılması üçün tədbir görülməsi;<br />
4.0.7. aviasiya qəzalarının və insidentlərinin araşdırılması, habelə onların qarşısını almaq məqsədilə<br />
aviasiya ictimaiyyəti arasında informasiyanın yayılması;<br />
4.0.8. aviasiya ilə əlaqədar axtarış və xilasetmə işlərinin tənzimlənməsi və əlaqələndirilməsi;<br />
4.0.9. aviasiya sahəsində normativ hüquqi aktların qəbul edilməsi və onların icrasına nəzarətin həyata<br />
keçirilməsi.<br />
Maddə 5 . Aviasiyanın növləri<br />
5.1. Azərbaycan Respublikasında aviasiya mülki, eksperimental və dövlət aviasiyasına bölünür.<br />
384
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
5.2. Mülki aviasiya iqtisadiyyatın, əhalinin, o cümlədən ayrı-ayrı şəxslərin ehtiyaclarının ödənilməsi və<br />
xüsusi xarakterli aviasiya fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan aviasiyadır. Müəyyən haqq<br />
müqabilində sərnişinlərin, baqajın, yükün və poçtun daşınmasını həyata keçirən mülki aviasiya kommersiya<br />
mülki aviasiyası hesab edilir.<br />
5.3. Sınaq-konstruktor, elmi tədqiqat işlərinin aparılması, habelə aviasiya və digər texnikanın sınaqdan<br />
keçirilməsi üçün istifadə olunan aviasiya eksperimental aviasiya hesab edilir.<br />
5.4. Hərbi ehtiyacların, habelə milli təhlükəsizlik, daxili işlər, sərhəd xidməti və gömrük və ya digər dövlət<br />
orqanlarının ehtiyaclarının ödənilməsi üçün nəzərdə tutulan aviasiya dövlət aviasiyası hesab edilir.<br />
5.5. Eksperimental aviasiyadan və dövlət aviasiyasından kommersiya məqsədləri üçün istifadə qaydası<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
5.6. Mülki, eksperimental və dövlət aviasiyası üzrə dövlət idarəçiliyi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
tərəfindən həyata keçirilir.<br />
5.7. Mülki və eksperimental aviasiya sahəsində dövlət idarəçiliyini həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanının səlahiyyətləri müvafiq əsasnamə ilə müəyyən edilir.<br />
Maddə 6 . Aviasiya sahəsində fəaliyyətə dair ümumi tələblər<br />
6.1. Aviasiya sahəsində fəaliyyət bu Qanunla və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş qaydada<br />
müvafiq hüquqları təsdiq edən sənədləri almış hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən həyata keçirilir.<br />
6.2. Azərbaycan Respublikasına məxsus hava gəmiləri vasitəsilə aviasiya sahəsində fəaliyyətə bu Qanunun<br />
6.3-cü və 6.4-cü maddələrində müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla icazə verilir.<br />
6.3. Digər dövlətə məxsus mülki hava gəmisi Azərbaycan Respublikasının hava məkanında yalnız<br />
Azərbaycan Respublikası ilə həmin dövlət arasında belə uçuşların nəzərdə tutulduğu beynəlxalq müqavilə<br />
bağlandıqda və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən xüsusi icazə verildikdə uça bilər. Bu qayda birgə<br />
istifadə olunan və ya beynəlxalq hava gəmiləri kimi qeydiyyatda olan hava gəmilərinə də şamil edilir.<br />
6.4. Digər dövlətə məxsus olan dövlət hava gəmisi yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanı xüsusi icazə<br />
verdikdə, yalnız bu icazədə göstərilən şərt və müddətlərə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının hava<br />
məkanında uça bilər.<br />
6.5. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının xüsusi icazəsi olmadan Azərbaycan Respublikasının hava<br />
məkanında heç bir hava gəmisi səsdən iti sürətlə uça bilməz.<br />
6.6. Bu Qanunun 6.3-6.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan icazələri almadan Azərbaycan Respublikasının<br />
dövlət sərhədini keçən, Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədi üzərində uçuş qaydalarını pozan və ya<br />
Azərbaycan Respublikasının hava məkanından istifadə qaydalarını digər şəkildə pozan hava gəmisi qaydaları<br />
pozan hava gəmisi sayılır. Belə hava gəmiləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının tələbi ilə məcburi qaydada<br />
yerə endirilə bilər.<br />
Qaydaları pozan hava gəmisinin yerə endirildikdən və pozuntunun səbəbləri aydınlaşdırıldıqdan sonra<br />
uçuşunun davamına bu Qanunun 6.3-6.5-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş qaydada icazə verilə bilər.<br />
Məcburi qaydada yerə enmək barədə bu maddədə nəzərdə tutulan tələbə riayət etməyən, bortunda<br />
pozuntunun törədilməsində təqsirsiz sərnişinlərin olması barədə dürüst məlumat olmayan halda hava gəmisinin<br />
məhvinə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada icazə verilir.<br />
Maddə 6-1. Mülki aviasiya sahəsində xidmətlərə və ya hüquqi hərəkətlərə görə dövlət rüsumu<br />
6-1.1. Mülki aviasiya sahəsində aşağıdakı xidmətlərə və ya hüquqi hərəkətlərə görə dövlət rüsumu<br />
ödənilir:<br />
6-1.1.1. aeroportlara və ya aerodromlara uyğunluq sertifikatının verilməsi;<br />
6-1.1.2. hava nəqliyyatı istismarçılarına sertifikatın verilməsi;<br />
6-1.1.3 mülki aviasiya sahəsində fəaliyyət göstərən digər subyektlərə uyğunluq sertifikatının verilməsi;<br />
6-1.1.4 mülki aviasiya sahəsində fəaliyyət göstərən digər subyektlərə uyğunluq sertifikatının təkrar<br />
verilməsi;<br />
6-1.1.5 hava gəmilərinə qeydiyyat şəhadətnaməsinin verilməsi;<br />
6-1.1.6 hava gəmisinin tipinin sertifikatının tanınması;<br />
6-1.1.7 hava gəmilərinə uçuşa yararlılıq sertifikatının verilməsi;<br />
6-1.1.8 hava gəmilərinə uçuşa yararlılıq sertifikatının müddətinin uzadılması;<br />
6-1.1.9. hava təhlükəsizliyi və aeronaviqasiya üçün istifadə olunan avadanlıqlara uyğunluq sertifikatının<br />
verilməsi;<br />
6-1.1.10. aviasiya təhlükəsizliyi üçün istifadə olunan avadanlıqların sertifikatının tanınması;<br />
6-1.1.11. xüsusi şəraitdə uçuşların yerinə yetirilməsinə icazə verilməsi;<br />
6-1.1.12. müntəzəm marşrutlara uçuş icazəsinin verilməsi;<br />
385
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
6-1.1.13. çarter marşrutlara uçuş icazəsinin verilməsi;<br />
6-1.1.14. İATA-nın "Mülki Aviasiya rüsumu" ekonom sinif;<br />
6-1.1.15. İATA-nın "Mülki Aviasiya rüsumu" biznes və birinci sinif.<br />
II fəsil<br />
HAVA MƏKANINDAN İSTİFADƏ, UÇUŞ QAYDALARI, HAVA HƏRƏKƏTİNƏ XİDMƏT,<br />
HAVA LİMANLARI, AERODROMLAR, AXTARIŞ VƏ XİLASETMƏ<br />
Maddə 7 . Hava məkanından istifadə və uçuş qaydaları<br />
7.1. Azərbaycan Respublikasının hava məkanından səmərəli istifadəni təmin etmək üçün müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanları tərəfindən hava məkanı adekvat üsulla təşkil edilir, bölüşdürülür və nəzarətdə saxlanılır.<br />
7.2. Hava məkanından istifadə və uçuş qaydaları müvafiq beynəlxalq tələblər nəzərə alınmaqla, müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən müəyyən edilir.<br />
7.3. Hərbi aviasiya üçün uçuş qaydaları digər dövlətdən, habelə mülki və eksperimental hava gəmilərinin<br />
uçuşlarından ötrü təhlükə yaratmamalıdır.<br />
7.4. Zəruri hallarda, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı dövlət mənafelərini nəzərə alaraq, müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanlarının təkliflərinə əsasən hava məkanının konkret hissələrini mülki aviasiya üçün qadağan<br />
olunmuş və ya məhdudlaşdırılmış zona kimi müəyyən edə bilər.<br />
Belə qadağa və məhdudiyyətlər onların tətbiqi üçün əsas götürülmüş hallar aradan qaldırıldıqda qüvvəsini<br />
itirir.<br />
Maddə 8 . Hava hərəkətinə xidmət<br />
8.1. Azərbaycan Respublikasının hava məkanında (beynəlxalq və respublika daxili uçuşlar) aviasiyanın<br />
bütün növlərinin hava hərəkətinə xidmət göstərilməsi beynəlxalq tələblərə uyğun olaraq zona (marşrut) üzrə<br />
idarəetmə formasında həyata keçirilir.<br />
8.2. Müntəzəm beynəlxalq və respublika daxili kommersiya reysləri üçün istifadə olunan aerodromlar<br />
nəzarətli aerodromlar kimi müəyyən edilir və bu aerodromlarda hava hərəkətini idarəetmə xidmətləri aerodrom<br />
dispetçer xidməti və yaxınlaşma dispetçer xidmətləri formasında göstərilir.<br />
Hərbi aviasiya məqsədləri üçün və ya uçuşların təhlükəsizliyi səbəblərindən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı başqa bir aerodromu nəzarətə götürə bilər. Belə aerodromlar üçün adekvat nəzarətli hava məkanı<br />
müəyyən edilir.<br />
8.3. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən, hərbi uçuşlara xidmət göstərildiyi müəyyən hava məkanı<br />
istisna olmaqla, dinc dövrdə Azərbaycan Respublikasının hava məkanı hüdudlarında hava hərəkətinə xidmətlər<br />
mülki, eksperimental və dövlət hava gəmiləri üçün birgə göstərilir.<br />
8.4. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı aviasiyanın təhlükəsizliyini daha səmərəli təmin etmək məqsədilə hava<br />
hərəkətinə xidmət vasitələrini beynəlxalq tələblərə uyğun təşkil edir və hava hərəkətinə xidmətlə bağlı zəruri<br />
normativ sənədləri qəbul edir.<br />
8.5. Hava hərəkətinə xidmət, o cümlədən meteoroloji xidmət müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə<br />
müvafiq xidməti təmin edənlər tərəfindən həyata keçirilir. Uçuşların təhlükəsizliyinin meteoroloji təminatı<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi tələblərə əsasən göstərilir.<br />
8.6. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilmiş hava hərəkəti dispetçerinin şəhadətnaməsinə<br />
(vəsiqəsinə) malik olmayan şəxs hava hərəkətinin dispetçeri kimi fəaliyyət göstərə bilməz.<br />
Hava hərəkəti dispetçeri şəhadətnaməsinin (vəsiqəsinin) verilməsi qaydasını müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı müəyyən edir.<br />
8.7. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava hərəkətinə xidmətin, habelə xidmət vasitələrinin keyfiyyəti ilə<br />
əlaqədar müşahidə və yoxlamalar apara bilər.<br />
Hərbi məqsədlər üçün nəzərdə tutulan aviasiya ilə bağlı belə müşahidə və yoxlamalar müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanının əməkdaşları ilə birlikdə yerinə yetirilməlidir.<br />
8.8. Beynəlxalq uçuşlar (reyslər) zamanı hava hərəkətinə daha səmərəli xidmət göstərmək və hava<br />
hərəkətini idarə etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı digər dövlətə<br />
məxsus hava gəmilərinin, digər dövlətin müvafiq təşkilatı isə (və ya beynəlxalq təşkilat) Azərbaycan<br />
Respublikasına məxsus olan hava gəmilərinin hərəkətini o halda idarə edə bilər ki, Azərbaycan Respublikası ilə<br />
həmin dövlət (və ya beynəlxalq təşkilat) arasında bağlanmış müqavilədə bu idarəetmənin hansı zonalar<br />
hüdudlarında və yüksəkliklərdə, hansı şərtlərlə və qaydada həyata keçirilməsi dəqiq müəyyən edilsin.<br />
8.9. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı mülki aviasiyaya xidmət göstərmək üçün hava naviqasiyasına və<br />
rabitəsinə lazım olan texniki vasitə və avadanlığın təchizini, işlək vəziyyətdə saxlanılmasını, işini və<br />
yoxlamalarının aparılmasını təmin edir.<br />
386
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Bu cür vasitələrlə təchizetmə və xidmətlər göstərmə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının razılığı ilə ayrıayrı<br />
təşkilatlar tərəfindən həyata keçirilir.<br />
8.10. Aeronaviqasiya informasiyası xidməti Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq<br />
müqavilələrə uyğun olaraq göstərilir. Bu xidmət müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya onun qanunvericiliyə<br />
uyğun qaydada müəyyən etdiyi digər təşkilat tərəfindən yerinə yetirilir. Aeronaviqasiya informasiya xidmətini<br />
göstərən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya müvafiq təşkilatın vəzifəli şəxsləri informasiyanın<br />
doğruluğuna və dəqiqliyinə, belə informasiyanın mənbəyi olan hüquqi və fiziki şəxslər isə həmçinin<br />
informasiyanın vaxtında müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilməsinə görə qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
8.11. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları dinc dövrdə hərbi aviasiya üçün hava hərəkətinə səmərəli xidmət<br />
göstərmək və ya belə xidmət göstərilməsini təmin etmək məqsədilə öz fəaliyyətlərini əlaqələndirməlidirlər.<br />
Maddə 9 . Hava limanları və aerodromlar<br />
9.1. Bu maddənin ikinci hissəsində nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, hava limanları və aerodromlar<br />
dövlət, bələdiyyə mülkiyyətində və xüsusi mülkiyyətdə ola bilər.<br />
Beynəlxalq və hərbi aerodromlar strateji əhəmiyyətli obyektlər hesab olunur və dövlət mülkiyyətindədir.<br />
9.2. Dövlət mülkiyyətində olan hava limanı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada<br />
idarə və istifadə olunur, təsdiq etdiyi planlara uyğun inkişaf etdirilir.<br />
9.3. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı bütün hava limanlarını və mülki aerodromları aşağıdakı tələblərə<br />
uyğunluq baxımından sertifikatlaşdırmalıdır:<br />
9.3.1. sertifikatlaşdırma üçün ərizə təqdim edən şəxs hava limanının mülkiyyətçisi, icarəçisi və ya<br />
istifadəçisidir;<br />
9.3.2. hava limanının fiziki xarakteristikası və onun köməkçi əyani vasitələri, habelə yanaşı ərazisi, binalar,<br />
obyektlər və onların nişanlanması hava limanından istifadə üçün nəzərdə tutulan hava gəmilərinin kateqoriyaları<br />
üçün müvafiq beynəlxalq tələblərə uyğundur;<br />
9.3.3. naviqasiya və enmə vasitələri, telekommunikasiya xidməti vasitələri və hava limanının elektrik<br />
təchizatı sistemi hava limanından istifadə şəraitinə adekvatdır;<br />
9.3.4. hava limanında hava hərəkətinin idarə edilməsi və əlaqədar xidmətlər göstərilməsi bu Qanunun 8-ci<br />
maddəsinə uyğun olaraq həyata keçirilir;<br />
9.3.5. hava limanında göstərilən meteoroloji xidmətlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanının tələblərinə<br />
uyğundur;<br />
9.3.6. hava limanının aviasiya təhlükəsizliyi proqramı bu Qanunun 43.2-ci maddəsinə uyğun təsdiq<br />
edilmişdir;<br />
9.3.7. hava limanında fövqəladə hallar ehtimalı üçün təsdiq edilmiş tədbirlər planı mövcuddur;<br />
9.3.8. müvafiq yanğınsöndürmə və xilasetmə bölmələri yaradılmışdır;<br />
9.3.9. ərizəçi hava limanında uçuşların təhlükəsizliyinə müsbət təsir edən xidmətlərin təmin edilməsi<br />
işlərinin təşkili səviyyəsini xarakterizə edən yazılı izahat təqdim etmişdir;<br />
9.3.10. hava hərəkəti üçün təhlükə yarada biləcək hündür binaların və digər obyektlərin inşasının, yanlışlığa<br />
səbəb ola biləcək işıqlandırmaların qarşısının alınması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə<br />
əlaqələndirilməklə, adekvat nəzarət təmin edilmişdir.<br />
Sertifikatlaşdırma ilə əlaqədar uçuşların təhlükəsizliyi və ya aviasiya təhlükəsizliyi üçün tələb olunduqda,<br />
hava limanından istifadə edilməsinə dair rəsmi göstərişlər verilə və məhdudiyyətlər qoyula bilər.<br />
Sertifikatlaşdırma nəticəsində hava limanına uyğunluq sertifikatı verilir.<br />
9.4. Hava limanının uyğunluq sertifikatını verən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı aviasiyaya yerüstü<br />
xidmətlər göstərən şəxslərin səriştəsini təsdiq edən, uçuşların təhlükəsizliyi və ya aviasiya təhlükəsizliyi üçün<br />
zəruri olan sənədləri tələb edə bilər. Belə hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanı zəruri səriştənin meyarlarını<br />
müəyyən edir. Hava limanının uyğunluq sertifikatının sahibi yerüstü xidmətləri təmin edən şəxsin<br />
səlahiyyətlərinə əmin olduqdan sonra müvafiq səriştənin mövcudluğunu təsdiq edən sənədi təqdim edir.<br />
9.5. Bu Qanunun 31.4-cü maddəsi hava limanlarında və digər yerüstü bölmələrdə aviasiyaya xidmət<br />
göstərən şəxslərə də şamil edilir.<br />
9.6. Hava limanının uyğunluq sertifikatını verən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı sertifikatlaşdırılmış hava<br />
limanlarına, beynəlxalq və milli aviasiya üçün yerüstü xidmət vasitələrinə və xidmətlərə nəzarət edir,<br />
yoxlamalar aparır. Bu məqsədlə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına bütün müvafiq xidmət vasitələrindən, həmin<br />
xidmət vasitələrini təqdim edən və xidmət göstərən təşkilatların bütün sənədlərindən (məlumatlarından) sərbəst<br />
istifadə etmək imkanı verilir.<br />
9.7. Uyğunluq sertifikatına malik olan hava limanının müvafiq tələblərə cavab vermədiyi aşkar edildikdə,<br />
həmin sertifikatı vermiş müvafiq icra hakimiyyəti orqanı uçuşların təhlükəsizliyinə və aviasiya təhlükəsizliyinə<br />
387
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
xələl gətirməmək şərtilə, hava limanının sahibinə çatışmazlıqların aradan qaldırılması üçün müddət müəyyən<br />
edir. Zəruri halda bu müddət ərzində hava limanı üçün müvafiq məhdudiyyətlər müəyyən edilə bilər.<br />
Əgər aşkar edilmiş çatışmazlıqlar müəyyən edilmiş müddət ərzində aradan qaldırılmazsa, müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı verdiyi sertifikatı ləğv edə bilər.<br />
9.8. Bütün mülki, eksperimental aerodromlar və dövlət aerodromları müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
tərəfindən aparılan aerodromların dövlət reyestrində qeydiyyata alınmalıdır.<br />
Birgə bazalı aerodromlar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada dövlət<br />
qeydiyyatına alınır.<br />
9.9. Müəyyən aerodromyanı ərazinin hüdudlarında şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin<br />
layihələşdirilməsində, inşa və inkişafında, habelə sənaye, kənd təsərrüfatı və digər obyektlərin inşasında və<br />
yenidən qurulmasında hava gəmiləri uçuşlarının təhlükəsizlik tələblərinə riayət olunmalı, əhalinin sağlamlığına<br />
və təşkilatların fəaliyyətinə zərərli və fiziki təsirin mümkünlüyü nəzərə alınmalı və müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı ilə razılaşdırılmalıdır.<br />
9.10. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları hava limanlarına (aerodromlara) gedən yolların inşasını, yenidən<br />
qurulmasını, abadlaşdırılmasını və istismarını, bu yollarda sərnişin nəqliyyatının müntəzəm hərəkətini, habelə<br />
şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin hava limanları ilə telefon rabitəsini təmin edir.<br />
Maddə 10 . Axtarış və xilasetmə<br />
10.1. Aviasiya hadisəsinə (qəzasına) məruz qalan hava gəmisinə və bu hadisədən sonra sağ qalanlara kömək<br />
məqsədilə, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrin tələbləri nəzərə alınmaqla,<br />
müvafiq olaraq ərazi suları, habelə ətraf ərazilər də daxil olmaqla, Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisini<br />
əhatə edən axtarış və xilasetmə regionu hüdudlarında müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təşkil edilən<br />
axtarış və xilasetmə işləri aparılır.<br />
10.2. Axtarış və xilasetmə işləri aparılmasını təmin etmək üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
vahid əlaqələndirici axtarış və xilasetmə bölməsi yaradılır.<br />
Hava limanlarında da analoji bölmələr yaradılmalıdır.<br />
10.3. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, hava hərəkətinə xidmət üzrə yerli təşkilatlar və bütün hava<br />
limanları öz səlahiyyətləri daxilində vahid əlaqələndirici axtarış və xilasetmə bölməsinə yardım göstərir və<br />
həmin bölmənin sorğusuna əsasən zəruri sənədləri (məlumatları) verir, şəraitə uyğun müvafiq tədbirlər görürlər.<br />
10.4. Hava gəmisinin sahibi və ya istismarçısı, hava gəmisinin ekipajı, hava limanlarında, aerodromlarda<br />
xidmət edənlər, eləcə də müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının əməkdaşları axtarış və xilasetmə işlərində iştirak<br />
etməyə borcludurlar.<br />
Aviasiya qəzasının və insidentlərinin təhqiqini yüngülləşdirmək üçün xilasetmə bölmələri imkan daxilində,<br />
müvafiq hazırlıq keçən şəxslər tərəfindən müşayiət olunur.<br />
10.5. Aviasiya qəzasını və insidentini araşdırmaq üçün bu Qanunun 11.4-cü maddəsinə əsasən yaradılmış<br />
komissiyanın və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının əməkdaşları hadisə yerinə gələnədək, hava gəmisinin<br />
elementləri, hava gəmisinin bortunda sağ qalan şəxslərin həyatını xilas etmək və həlak olanların cəsədlərinin<br />
götürülməsi üçün ehtiyac duyulduğundan uzaq məsafəyə aparıla bilməz.<br />
10.6. Aviasiya qəzasını və insidentini araşdıran komissiyanın icazəsi olmadan aviasiya hadisəsinin<br />
(qəzasının) baş verdiyi yerdə aşkar edilən hava gəmisinin hər hansı elementi, yaxud onun daşıdığı əşyalar (yük,<br />
baqaj) yığışdırıla və ya götürülə bilməz.<br />
İnsan həyatını xilas etmək məqsədilə və ya digər müstəsna səbəblərdən görülən tədbirlər nəticəsində<br />
götürülən bütün elementlər hadisə yerində qalmalıdır. Axtarış və xilasetmə işləri zamanı həmin elementə<br />
(əmlaka və s.) yiyələnən şəxs bu barədə komissiyaya məlumat verməlidir.<br />
10.7. Axtarışla bağlı tədbirlər nəticə vermədikdə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava gəmisinin sahibi və<br />
ya istismarçısı ilə razılığa gələrək axtarışın dayandırılması barədə qərar qəbul edir.<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində digər dövlətə məxsus hava gəmisinin axtarışının dayandırılması<br />
barədə qərar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qəbul edilir.<br />
10.8. Aviasiya ilə əlaqədar axtarış və xilasetmə bölmələrinin yaradılması və işlərinin aparılması qaydaları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
III fəsil<br />
AVİASİYA QƏZALARI VƏ İNSİDENTLƏRİNİN ARAŞDIRILMASI<br />
Maddə 11 . Aviasiya qəzaları və insidentlərinin araşdırılmasının təşkili və aparılması<br />
11.1. Hər aviasiya qəzasının və ya insidentinin səbəbləri araşdırılmalıdır.<br />
Aviasiya qəzalarının və insidentlərinin araşdırılmasında əsas məqsəd bu hadisələrin qarşısının alınmasıdır.<br />
Belə araşdırma təqsirli şəxslərin müəyyən edilməsi və məsuliyyətə cəlb edilməsi məqsədi daşımır.<br />
388
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
11.2. Azərbaycan Respublikasının ərazisində digər dövlətə məxsus hava gəmisi aviasiya qəzasına və ya<br />
insidentinə məruz qaldıqda araşdırma prosesində həmin hava gəmisinin qeydiyyata alındığı, hava gəmisini<br />
istehsal edən və istismarçının əsas fəaliyyət yeri olan dövlətlərin nümayəndələri də iştirak edə bilərlər.<br />
Nümayəndələr təmsil etdikləri dövlətin səlahiyyətli orqanlarına, müvafiq fiziki və hüquqi şəxslərinə<br />
araşdırmanın nəticələri barədə məlumat verməlidirlər.<br />
11.3. Azərbaycan Respublikasına mənsub hava gəmisi digər dövlətin ərazisində aviasiya qəzasına və ya<br />
insidentinə məruz qalarsa, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həmin aviasiya qəzasının və ya insidentinin<br />
araşdırılmasında Azərbaycan Respublikası nümayəndələrinın iştirakının mümkünlüyü barədə aviasiya<br />
hadisəsinin baş verdiyi dövlətin müvafiq orqanına müraciət edir.<br />
11.4. Konkret halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanı digər qərar qəbul etmədikdə, aviasiya qəzaları və<br />
insidentləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının yaratdığı komissiya tərəfindən araşdırılır. Komissiyanın<br />
fəaliyyətində əlaqədar dövlət orqanlarının nümayəndələri də iştirak edə bilərlər.<br />
11.5. Komissiya müvafiq mütəxəssisləri cəlb etmək, araşdırma üçün əhəmiyyəti olan sənədlər (məlumatlar)<br />
əldə etmək səlahiyyətinə, habelə komissiyanın qarşısında duran vəzifələri yerinə yetirmək üçün digər<br />
səlahiyyətlərə malikdir.<br />
Komissiyanı yaratmış müvafiq icra hakimiyyəti orqanı zəruri halda digər dövlətin müvafiq orqanlarından<br />
kömək istəyə bilər.<br />
11.6. Aviasiya qəzalarını və insidentlərini araşdıran komissiya müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilən qaydalara uyğun surətdə fəaliyyət göstərir.<br />
Maddə 12 . Aviasiya qəzalarının və insidentlərinin araşdırılmasının nəticələri barədə hesabat<br />
12.1. Aviasiya qəzalarını və insidentlərini araşdıran komissiya araşdırmanın nəticələri barədə hesabat<br />
hazırlayır və komissiyanı yaratmış müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edir.<br />
12.2. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı təqdim edilmiş hesabatın nəticələrinə uyğun olaraq konkret tədbirlər<br />
görməlidir.<br />
Maddə 13 . Aviasiya qəzalarının və insidentlərinin araşdırılmasına yardım<br />
13.1. Aviasiya qəzalarını və insidentlərini araşdıran komissiyaya yardım göstərmək məqsədilə əlaqədar<br />
dövlət və yerli özünüidarə orqanları öz səlahiyyətləri daxilində aşağıdakıları etməyə borcludurlar:<br />
13.1.1. zəruri hesab edilən qüvvə və vasitələr, müvafiq geyim, təbii müdafiə vasitələri, nəqliyyat və rabitə<br />
vasitələri, lazımi ləvazimat və materiallarla təminat;<br />
13.1.2. yaşayış yeri və qida ilə təminat;<br />
13.1.3. aviasiya qəzasının və insidentinin baş verdiyi ərazinin mühafizəsinin təşkili;<br />
13.1.4. aviasiya hadisəsinin baş verdiyi yerdə iş aparmaq üçün təhlükəsiz şəraitin yaradılması;<br />
13.1.5. aviasiya texnikası nəqlinin təmin olunması və digər lazımi tədbirlərin görülməsi.<br />
13.2. Aviasiya hadisəsini təhqiq edən komissiyanın fəaliyyəti üçün məsrəflər dövlət büdcəsindən, habelə<br />
müvafiq aviasiya təşkilatlarının mərkəzləşdirilmiş vəsaitləri hesabına maliyyələşdirilir. Bu vəsait aviasiya<br />
qəzasının baş verməsində təqsirli olan şəxslərdən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada sonradan tutulur.<br />
Aviasiya qəzasının və insidentinin araşdırılması üzrə işlər müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən<br />
etdiyi qaydada maliyyələşdirilir.<br />
IV fəsil<br />
HAVA GƏMİSİNİN DÖVLƏT QEYDİYYATI VƏ DÖVLƏT REYESTRİ, MİLLİ MƏNSUBİYYƏTİ VƏ<br />
HAVA GƏMİSİNƏ NİŞAN VURULMASI<br />
Maddə 14 . Hava gəmilərinin dövlət qeydiyyatı<br />
14.1. Bu fəsildə nəzərdə tutulmuş qaydada bütün hava gəmiləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
tərəfindən dövlət reyestrində qeydiyyata alınmalıdır.<br />
14.2. Hava gəmilərinin dövlət qeydiyyatının aparılması qaydalarını müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
müəyyən edirlər.<br />
Maddə 15 . Hava gəmilərinin dövlət reyestrində qeydiyyata alınması şərtləri<br />
15.1. Hava gəmisi aşağıdakı şərtlərlə dövlət qeydiyyatına alına bilər:<br />
15.1.1. hava gəmisinin sahibi Azərbaycan Respublikası və ya Azərbaycan Respublikasının fiziki və hüquqi<br />
şəxsləri olduqda;<br />
15.1.2. bu Qanunla müəyyən edilmiş qaydada hava gəmisinin uçuşa yararlılığı haqqında vəsiqə (sertifikat)<br />
389
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
olduqda və ya digər dövlətin verdiyi və Azərbaycan Respublikasının tanıdığı analoji sənəd olduqda;<br />
15.1.3. hava gəmisi digər dövlətdə qeydiyyatda olmadıqda.<br />
15.2. Hava gəmilərinin dövlət qeydiyyatına alınması barədə ərizə gəminin sahibi və ya onun<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada təyin edilmiş nümayəndəsi tərəfindən verilir. Ərizəçinin həqiqətən<br />
hava gəmisinin sahibi olduğunu və bu Qanunun 15.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş şərtlərə riayət edildiyini<br />
təsdiq edən sənədlər ərizəyə əlavə olunmalıdır.<br />
15.3. Hava gəmisi digər dövlətin ərazisindədirsə, mülkiyyət hüququ isə bu Qanunun 15.1.-ci maddəsinin<br />
tələblərinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası subyektinə məxsusdursa, həmin hava gəmisi müəyyən<br />
olunmuş qaydada Azərbaycan Respublikasında müvəqqəti qeydiyyata alına bilər.<br />
15.4. Hava gəmiləri haqqında dövlət reyestrində aşağıdakılar göstərilir:<br />
15.4.1. hava gəmisinin tipi;<br />
15.4.2. hava gəmisinin sahibi;<br />
15.4.3. hava gəmisinin istismarçısı;<br />
15.4.4. hava gəmisinin ipoteka qoyulması haqqında məlumat;<br />
15.4.5. hava gəmisi üzərində digər hüquqlar.<br />
Maddə 16 . Hava gəmilərinin dövlət reyestrindən çıxarılması<br />
16.0. Hava gəmisi hava gəmilərinin dövlət reyestrindən aşağıdakı hallarda çıxarılır:<br />
16.0.1. hava gəmisi sahibi və ya onun qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada təyin etdiyi nümayəndəsi<br />
müraciət etdikdə;<br />
16.0.2. bu Qanunun 15.1.1-ci və 15.1.3-cü maddələrinə riayət olunmadıqda;<br />
16.0.3. hava gəmisi istismardan çıxarıldıqda, dağıldıqda (məhv olduqda),<br />
itkin düşdükdə və onun axtarışı dayandırıldıqda;<br />
16.0.4. hava gəmisinin sahibi onun uçuşlara yararlı olması barədə sübut təqdim etdiyi hallar istisna olmaqla,<br />
hava gəmisinin son üç ildə uçuşlara yararlılığı haqqında qüvvədə olan vəsiqə (sertifikat) olmadıqda.<br />
Maddə 17 . Hava gəmisinin milli mənsubiyyəti və dövlət qeydiyyatına alınması barədə şəhadətnamə<br />
17.1. Azərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatına alınmış hava gəmisi Azərbaycan Respublikasına<br />
mənsubdur. Hava gəmilərinin dövlət reyestrini aparan müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava gəmisinin milli<br />
mənsubiyyəti və dövlət qeydiyyatına alınması barədə şəhadətnamə verir.<br />
17.2. Azərbaycan Respublikasında müvəqqəti dövlət qeydiyyatına alınmış hava gəmisi həmin qeydiyyatın<br />
qüvvədə olduğu müddət ərzində Azərbaycan Respublikasına mənsubdur. Hava gəmilərinin dövlət reyestrini<br />
aparan müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava gəmisinin milli mənsubiyyəti və dövlət qeydiyyatına alınması<br />
barədə həmin müddət ərzində qüvvədə olan şəhadətnamə verir.<br />
17.3. Hava gəmisi üzərində mülkiyyət hüququ qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yeni sahibə<br />
keçdikdə, hava gəmilərinin dövlət reyestrini aparan müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən bundan əvvəl<br />
verilən şəhadətnamə ləğv edilir və dövlət qeydiyyatı haqqında yeni şəhadətnamə verilir. Ləğv edilmiş<br />
şəhadətnamə həmin müvafiq icra hakimiyyəti orqanına qaytarılır.<br />
17.4. Dövlət reyestrindən çıxarılan hava gəmisinin dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnaməsi hava<br />
gəmilərinin dövlət reyestrini aparan müvafiq icra hakimiyyəti orqanına qaytarılmalıdır.<br />
17.5. Digər dövlətin milli mənsubiyyətində olan hava gəmisinin qeydiyyatda olduğu dövlətin ərazisində<br />
verilmiş dövlət qeydiyyatı haqqında sənədi olmalıdır.<br />
Maddə 18 . Milli nişanlar və qeydiyyat nişanları<br />
18.1. Azərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatına və müvəqqəti dövlət qeydiyyatına alınmış hava<br />
gəmisinə Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı tərəfindən Azərbaycan Respublikasına verilmiş milli nişan və<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qeydiyyat nişanı vurulmalıdır.<br />
18.2. Milli nişanların və qeydiyyat nişanlarının hava gəmisində təsviri qaydasını müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı müəyyən edir.<br />
18.3. Azərbaycan Respublikasında istifadə edilən digər dövlətə mənsub olan hava gəmisi qeydiyyatda<br />
olduğu dövlətin qaydalarına uyğun nişanlanmalıdır.<br />
V fəsil<br />
HAVA GƏMİSİNİN UÇUŞA YARARLILIĞI VƏ ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFİZƏSİ<br />
TƏLƏBLƏRİNƏ UYĞUNLUĞU<br />
Maddə 19 . Hava gəmisinin uçuşa yararlılığına və ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə uyğunluğuna<br />
dair ümumi qaydalar<br />
390
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
19.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istifadə olunan hava gəmiləri uçuşlara yararlı və ətraf mühitin<br />
mühafizəsi tələblərinə uyğun olmalıdır. Hava gəmilərinin uçuşlara yararlılıq haqqında vəsiqəyə (sertifikata) (bu<br />
Qanunun 23-cü maddəsində nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla) və ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə<br />
uyğunluq haqqında vəsiqəyə (sertifikata) malik olması zəruridir:<br />
19.1.1. hava gəmisi layihəyə uyğun olaraq inşa edildikdə, avadanlıqla təmin olunduqda, lazımi qaydada<br />
saxlandıqda, uçuş parametrləri uçuşların təhlükəsizliyinə dair tələblərə cavab verdikdə uçuşlara yararlı hesab<br />
edilir;<br />
19.1.2. hava gəmisi havanı çirkləndirməsi və səs-küyü ilə, habelə digər yollarla əhali üçün həddindən artıq<br />
narahatlıq yaratmaması şərtilə, ətraf mühit üçün münasib hesab edilə bilər.<br />
19.2. Azərbaycan Respublikasının ərazisində istismar edilən, lakin digər dövlətə məxsus olan hava<br />
gəmisinin həmin dövlətdə verilmiş uçuşlara icazə və ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə uyğunluq haqqında<br />
analoji sənədləri Azərbaycan Respublikasının ərazisində tanındıqda etibarlı hesab edilir.<br />
19.3. Hava gəmisinin uçuşa yararlılığı və ətraf mühitin mühafizəsinə uyğunluğu haqqında vəsiqələrin<br />
(sertifikatların) verilməsi və digər dövlətdə verilmiş analoji sənədlərin tanınması qaydalarını müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
Maddə 20 . Uçuşa yararlılığa nəzarət və hava gəmilərinin sertifikatlaşdırılması<br />
20.1. Hava gəmilərinin və aviasiya məmulatının uçuşa yararlılığına müvafiq icra hakimiyyəti orqanı nəzarət<br />
edir.<br />
20.2. Bu Qanuna uyğun olaraq uçuşa yararlılığı təsdiq edən vəsiqəyə (sertifikata) hava gəmisinin istismarı<br />
ilə bağlı hər hansı məhdudiyyətlər daxil edilir.<br />
Həmin vəsiqə (sertifikat) növbəti texniki xidmət göstərilənədək hava gəmisinin texniki vəziyyətinin hava<br />
daşımalarının həyata keçirilməsi üçün uyğun olduğunu təsdiq edir.<br />
Vəsiqənin (sertifikatın) qüvvədə olma müddəti hava gəmisinin əvvəlki kimi uçuşlara yararlı olması şərtilə,<br />
eyni qaydada uzadılır.<br />
20.3. Uçuşa yararlılıq haqqında vəsiqə (şəhadətnamə) vermək səlahiyyəti olan müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı hava gəmisinin uçuşa yararlılığını, hava gəmisi sahibinin və ya istismarçısının cari xidmətə, digər texniki<br />
işlərə dair məruzələrini (hesabatlarını), cari xidmət haqqında sənədlərini və yoxlama uçuşlarının nəticələrini<br />
yoxlayır, hava gəmisinə texniki baxış keçirir.<br />
20.4. Uçuşa yararlılıq haqqında vəsiqənin (sertifikatın) qüvvədə olduğu müddətdə hava gəmisinin uçuşa<br />
yararlılığı barədə yoxlamalar uçuşa yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının öz təşəbbüsü ilə<br />
və ya hava gəmisinin müvafiq olaraq sahibinin, istismarçısının müraciəti əsasında aparılır.<br />
20.5. Uçuşa yararlılığı yoxlayan şəxslər hava gəmisinin uçuşa yararlılığı, ona xidmət göstərilməsi,<br />
dəyişiklik edilməsi, hava gəmisinin təmiri və istismarı barədə məlumat əldə etmək məqsədilə hava gəmisinin<br />
müvafiq olaraq sahibinin və ya istismarçısının bölmələrinə, eləcə də hava gəmisinə yerdə və uçuş vaxtı sərbəst<br />
daxil ola bilərlər.<br />
20.6. Hava gəmisinin sahibi və ya istismarçısı uçuşa yararlılığı yoxlayan şəxslərə yoxlama aparmaqda<br />
kömək etməlidir. Yoxlama uçuşlarına ehtiyac olduqda, belə uçuşlar həmin şəxslərin nəzarəti altında həyata<br />
keçirilməlidir.<br />
20.7. Hava gəmisinin sahibi və ya istismarçısı hava gəmisinin uçuşa yararlılığına aid ola bilən hər hansı<br />
hadisə və nasazlıq barədə bütün təfsilatı ilə dərhal müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məlumat verməlidir.<br />
Maddə 21 . Hava gəmisinin uçuşa yararlılığı haqqında vəsiqənin (sertifikatın) etibarsız hesab<br />
edilməsi, qüvvədə olma müddətinin dayandırılması və ləğv edilməsi<br />
21.1. Hava gəmisinin uçuşa yararlılığı haqqında vəsiqə (sertifikat) müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən aşağıdakı hallarda etibarsız sayılır:<br />
21.1.1. müvafiq qaydada xidmət göstərilmədikdə;<br />
21.1.2. konstruktor bürosunun və ya istehsalçının tələb etdiyi məcburi dəyişikliklər aparılmadıqda;<br />
21.1.3. uçuşa yararlılığa xələl gətirən icazəsiz dəyişikliklər edildikdə;<br />
21.1.4. uçuşlara yararlılıq təsdiq edilmədikdə. Bu maddədə göstərilən hallar aradan qaldırıldıqdan sonra<br />
uçuşa yararlılıq haqqında vəsiqə (sertifikat) uçuşa yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən etibarlı hesab edilir.<br />
21.2. Hava gəmisinin uçuşa yararlı olduğunun təsdiqinədək uçuşa yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı uçuşa yararlılıq haqqında vəsiqənin (sertifikatın) qüvvədə olma müddətini dayandırır.<br />
21.3. Hava gəmisi bu Qanunun 16-cı maddəsində nəzərdə tutulan əsaslarla dövlət reyestrindən çıxarıldıqda<br />
uçuşa yararlılıq haqqında vəsiqəni (sertifikatı) uçuşa yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
ləğv edir.<br />
391
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Ləğv edilmiş vəsiqə (sertifikat) müvafiq icra hakimiyyəti orqanına qaytarılır.<br />
Maddə 22 . Digər dövlətə məxsus hava gəmilərinin uçuşa yararlılığı<br />
22.1. Azərbaycan Respublikasında digər dövlətə məxsus hava gəmilərinin uçuşa yararlılığının yoxlanması<br />
aşağıdakı hallarda zəruri hesab edilir:<br />
22.1.1. hava gəmisinin uçuşa yararlılığı haqqında sənədinin tanınması barədə müraciət edildikdə;<br />
22.1.2. Azərbaycan Respublikasının hava məkanında uçuşların yerinə yetirilməsinə icazə verilməsi barədə<br />
müraciət edildikdə (əgər belə icazə tələb olunarsa).<br />
22.2. Azərbaycan Respublikasında digər dövlətə məxsus hava gəmilərinin uçuşa yararlılığı əlavə olaraq<br />
aşağıdakı hallarda yoxlana bilər:<br />
22.2.1. hava gəmisinin uçuşlara yararlılığına şübhə yarandıqda;<br />
22.2.2. hava gəmisinin sahibinin və ya istismarçısının müraciəti olduqda;<br />
22.2.3. digər dövlətdə uçuşa yararlılığa nəzarət edən dövlət orqanının müraciəti olduqda.<br />
22.3. Uçuşa yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı digər dövlətə məxsus hava gəmisinin<br />
uçuşlara yararlı olmadığını hesab edərsə və ya hava gəmisinin aldığı zədə onun uçuş qabiliyyətinə mənfi təsir<br />
göstərə bilərsə, həmin hava gəmisinin havaya qalxmasına icazə verməyə bilər.<br />
Belə hallarda uçuşa yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava gəmisinin məxsus olduğu<br />
dövlətin səlahiyyətli orqanına hava gəmisinin vəziyyəti və qəbul etdiyi qərar barədə məlumat verməlidir. Digər<br />
dövlətin səlahiyyətli orqanı həmin dövlətə məxsus hava gəmisinin uçuşa yararlı olduğu qənaətinə gələrsə, uçuşa<br />
yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı onun havaya qalxmasına icazə verə bilər. Digər<br />
dövlətin səlahiyyətli orqanı hava gəmisinin müəyyən şərtlər əsasında, təmir edilməsi mümkün olan yerə uça<br />
bilməsi qənaətinə gəldikdə, uçuşa yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həmin şərtlərlə hava<br />
gəmisinin uçuşuna icazə verir. Belə uçuş zamanı hava gəmisinin bortunda sərnişin olmamalıdır.<br />
Maddə 23 . Uçuş üçün xüsusi icazələr<br />
Hava gəmisinin uçuşa yararlılığı haqqında vəsiqənin (sertifikatın) verilməsinin qeyri-mümkün olmasına<br />
baxmayaraq, uçuşa yararlılığa nəzarət edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava gəmisini müəyyən<br />
məhdudiyyətlərlə uçuşlar üçün təhlükəsiz hesab etdikdə belə hava gəmilərinə Azərbaycan Respublikasının<br />
ərazisində uçuşlar üçün xüsusi icazələr verə bilər. Xüsusi icazələr hava gəmilərinin bir yerdən başqa yerə<br />
aparılması, yoxlama uçuşları və digər xüsusi məqsədlərdən ötrü verilə bilər.<br />
Maddə 24 . Hava gəmisinə ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə uyğunluq haqqında verilən vəsiqə<br />
(sertifikat)<br />
Ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə uyğunluq haqqında hava gəmisinin vəsiqəsi (sertifikatı) bu Qanunun<br />
20-22-ci maddələrinə uyğun olaraq verilir.<br />
Maddə 25 . Hava gəmilərinin və aviasiya məmulatının hazırlanması, təmir edilməsi, onlara texniki<br />
xidmət göstərilməsi və dəyişikliklər edilməsi<br />
25.1. Hava gəmilərinin və aviasiya məmulatının hazırlanmasını, təmir edilməsini, onlara texniki xidmət<br />
göstərilməsini (hava gəmisinin uçuşa yararlılığının saxlanması üçün zəruri işlərin yerinə yetirilməsini, o<br />
cümlədən ayrı-ayrılıqda və ya birlikdə yerinə yetirilən nəzarət-bərpa işlərini, yoxlama aparılmasını, nöqsanların<br />
aradan qaldırılmasını) və dəyişikliklər edilməsini (əvəzetmələrin və ya modifikasiyanın həyata keçirilməsini)<br />
yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilən mühəndis (texnik) şəhadətnaməsinə, vəsiqəsinə<br />
(sertifikatına) malik olan şəxslər həyata keçirə bilərlər. Digər şəxslər həmin işləri belə sənədlərə malik olan<br />
şəxslərin nəzarəti altında yerinə yetirə bilərlər.<br />
25.2. Mühəndis (texnik) şəhadətnamələrini, vəsiqələrini (sertifikatlarını) verən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı belə sənəd sahiblərinin fəaliyyətinə müntəzəm nəzarət edir. Bu məqsədlə müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı həmin sənəd sahiblərinin xidməti otaqlarından, avadanlığından və sənədlərindən (məlumatlarından)<br />
sərbəst istifadə etmək hüququna malikdir.<br />
25.3. Mühəndis (texnik) şəhadətnamələrinin, vəsiqələrinin (sertifikatlarının) sahibləri bu sənədlərlə<br />
müəyyən edilmiş şərtlərə riayət etmədikdə və ya müvafiq tələbləri yerinə yetirmək iqtidarında olmadıqda,<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həmin sənədləri ləğv edə bilər. Ləğv edilmiş şəhadətnamə, vəsiqə (sertifikat)<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanına qaytarılmalıdır.<br />
25.4. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı digər dövlətdə verilmiş analoji sənədləri tanıdıqda, belə sənəd<br />
sahiblərinin Azərbaycan Respublikasına məxsus hava gəmilərində və aviasiya məmulatında müvafiq işləri<br />
həyata keçirmələrinə icazə verə bilər.<br />
25.5. Hava gəmilərinin və aviasiya məmulatının hazırlanmasına, təmir edilməsinə, onlara texniki xidmət<br />
392
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
göstərilməsinə və dəyişikliklər edilməsinə dair mühəndis (texnik) şəhadətnamələrinin, vəsiqələrinin<br />
(sertifikatlarının) verilməsi və digər dövlətdə verilmiş analoji sənədlərin tanınması qaydalarını müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
Maddə 26 . Aviasiya personalına qarşı tələblər<br />
VI fəsil<br />
AVİASİYA PERSONALI<br />
26.1. Hava gəmisinin sahibi və ya istismarçısı hava gəmisini ixtisaslı aviasiya personalı ilə təmin etməlidir.<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının verdiyi aviasiya personalının şəhadətnaməsinə, vəsiqəsinə (sertifikatına)<br />
malik olmayan və ya digər dövlətdə verilən, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən tanınan analoji sənədə<br />
malik olmayan şəxs hava gəmisinin bortunda pilot, uçuş mühəndisi və ya şturman qismində fəaliyyət göstərə<br />
bilməz.<br />
26.2. Hava gəmisinin aviasiya personalı ilə təmin edilməsi, onlara şəhadətnamələrin, vəsiqələrin<br />
(sertifikatların) verilməsi və digər dövlətdə verilmiş analoji sənədlərin tanınması qaydalarını müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
26.3. Şəhadətnamənin, vəsiqənin (sertifikatın) sahibi belə sənədlərin qüvvədə qalmasına təsir edə biləcək<br />
bütün hallar barədə həmin sənədləri vermiş müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təxirəsalmadan məlumat<br />
verməlidir.<br />
Maddə 27. Aviasiya personalının şəhadətnamələrinin, vəsiqələrinin (sertifikatlarının) reyestri<br />
Aviasiya personalının şəhadətnamələrinin, vəsiqələrinin (sertifikatlarının) reyestrini həmin sənədləri vermiş<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı aparır. Digər dövlətdə verilmiş və qanunvericiliklə müəyyən edilən qaydada<br />
tanınmış analoji sənədlər barədə qeydlər də həmin reyestrə daxil edilir.<br />
Maddə 28 . Aviasiya personalının şəhadətnamələrinin, vəsiqələrinin (sertifikatlarının) ləğv edilməsi<br />
və qüvvədə olma müddətinin dayandırılması<br />
28.1. Aviasiya personalının şəhadətnaməsini, vəsiqəsini (sertifikatını) vermiş müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı aşağıdakı hallarda həmin sənədləri ləğv edə bilər:<br />
28.1.1. sənəd sahibi uçuşların təhlükəsizliyi və ya aviasiya təhlükəsizliyi qaydalarına riayət etmədikdə və ya<br />
səhlənkarlıqla yanaşdıqda;<br />
28.1.2. aviasiya haqqında qanunvericiliyin tələbləri dəfələrlə pozulduqda;<br />
28.1.3. tibbi və ya psixoloji səbəblərə, yaxud peşəsinin (ixtisasının) və ya peşəkarlıq səviyyəsinin kifayət<br />
dərəcədə olmamasına görə hava gəmisində öz vəzifələrini icra etməyə yararsız hesab edildikdə;<br />
28.1.4. məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü ilə peşə fəaliyyətinin həyata keçirilməsinə mane olan<br />
cəzaya məhkum edildikdə.<br />
Ləğv edilmiş şəhadətnamə, vəsiqə (sertifikat) müvafiq icra hakimiyyəti orqanına qaytarılır.<br />
28.2. Aviasiya personalının şəhadətnaməsini, vəsiqəsini (sertifikatını) vermiş müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı bu Qanunun 28.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda müvafiq qəti qərar qəbul edilənədək həmin<br />
sənədin qüvvəsini dayandıra bilər.<br />
Maddə 29 . Testlər və müayinələr<br />
Aviasiya personalının şəhadətnaməsinin, vəsiqəsinin (sertifikatının) qüvvədə saxlanılması məqsədilə həmin<br />
sənədi vermiş müvafiq icra hakimiyyəti orqanı şəhadətnamə, vəsiqə (sertifikat) sahibinin peşə səriştəsini və<br />
peşəsinə yararlı olmasını müəyyən edən nəzəri və ya praktiki testlərdən, tibbi və ya psixoloji müayinədən<br />
keçməsini tələb edə bilər.<br />
Maddə 30 . Məşq uçuşları və xüsusi uçuşlar<br />
Məşq uçuşları və xüsusi təyinatlı uçuşlar üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanı bu fəsildə istisnalar<br />
müəyyən edə bilər.<br />
VII fəsil<br />
HAVA GƏMİSİNİN EKİPAJI VƏ KAPİTANI (KOMANDA VERƏN PİLOTU)<br />
Maddə 31 . Hava gəmisinin ekipajı, onun üzvlərinin vəzifə və səlahiyyətləri<br />
31.1. Hava gəmisinin müvafiq olaraq sahibi və ya istismarçısı hava gəmisini ixtisaslı ekipajla təmin<br />
etməlidir.<br />
393
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
31.2. Hava gəmisi ekipajının hər bir üzvü öz vəzifəsini lazımi qaydada yerinə yetirməyə və hava gəmisinin<br />
rəhbərliyi tərəfindən verilən təlimatlara riayət etməyə borcludur.<br />
31.3. Ekipajın hər bir üzvü uçuşun uğurla başa çatacağına haqlı olaraq şübhə etdikdə hava gəmisinin uçuşu<br />
ilə əlaqədar tapşırığın yerinə yetirilməsindən imtina edə bilər.<br />
31.4. Hava gəmisinin uçuşa başlamasından qabaq alkoqollu içki, narkotik vasitələr, psixotrop maddələr və<br />
ya uçuşların təhlükəsizliyinə təsir göstərə bilən dərmanlar qəbul etmiş, yaxud uçuşların təhlükəsizliyinə və ya<br />
aviasiya təhlükəsizliyinə təsir göstərə bilən xəstəliyin nəticələrindən, yorğunluqdan və ya digər səbəbdən<br />
əziyyət çəkən ekipaj üzvünə hava gəmisinin bortunda vəzifələrini icra etməsinə icazə verilmir.<br />
Maddə 32 . Hava gəmisinin kapitanının (komanda verən pilot) vəzifələri və hüquqları<br />
32.1. Hava gəmisinin idarə edilməsinə və uçuş vaxtı təhlükəsizliyinə görə məsuliyyəti hava gəmisinin<br />
kapitanı (komanda verən pilot) daşıyır.<br />
32.2. Kapitan (komanda verən pilot) və ikinci kapitan hava gəmisinin sahibi və ya onun razılığı ilə<br />
istismarçısı tərəfindən təyin edilir.<br />
32.3. Hava gəmisi uçuşda olmayan zaman kapitan (komanda verən pilot) və ikinci kapitan hava gəmisində<br />
olmadıqda, kapitan (komanda verən pilot) qismində ən yüksək səriştəli pilot çıxış edir. Pilotlar təyyarədə<br />
olmadıqda, ekipaj üzvləri arasında ən yüksək vəzifəli şəxs hava gəmisinin kapitanı qismində çıxış edir.<br />
32.4. Kapitanın (komanda verən pilotun) vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
32.4.1. uçuşdan əvvəl hava gəmisinin uçuşa yararlı və hazır olmasına, müvafiq ekipajla<br />
komplektləşdirilməsinə, yüklənməsinə, habelə uçuşa lazımi qaydada hazırlıq aparılmasına əmin olmaq;<br />
32.4.2. uçuşu lazımi qaydada yerinə yetirmək, uçuş zamanı hava gəmisinin uçuşa yararlılığına nəzarət<br />
etmək, o cümlədən hava gəmisinin uçuşa yararlılığına təsir edə biləcək bütün hallar və nasazlıqlar barədə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məlumat vermək;<br />
32.4.3. aviasiya qəzası və ya insidenti barədə dərhal müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müəyyən edilmiş<br />
qaydada məlumat vermək (belə məlumatın verilmə qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir);<br />
32.4.4. hava gəmisinin bortunda olan sərnişinlərin, baqajın və yükün qayğısına qalmaq;<br />
32.4.5. uçuşların təhlükəsizliyinə dair sənədlərin hava gəmisinin bortunda olmasını və oradakı qeydlərin<br />
lazımi qaydada aparıldığını yoxlamaq;<br />
32.4.6. hava gəmisi aviasiya üçün qadağan olunmuş zonaya daxil olduqda dərhal oranı tərk etmək;<br />
32.4.7. hava gəmisi uçuşunun təhlükəsizliyi səbəbindən və ya hər hansı digər obyektiv səbəblərdən kapitan<br />
(komanda verən pilot) öz vəzifələrini lazımi qaydada yerinə yetirə bilmədikdə, bu barədə hava hərəkətini idarə<br />
edən orqana dərhal xəbər vermək və uçuş başa çatdıqdan sonra hadisənin səbəbləri barədə hava gəmisinin<br />
sahibinə və ya istismarçısına məlumat vermək;<br />
32.4.8. hava gəmisinin bortunda müəyyən edilmiş qaydalara zidd hərəkətlər törədildikdə, imkan daxilində,<br />
dərhal onun araşdırılması üçün mümkün olan bütün tədbirləri görmək, hərəkəti törədən şəxsin qaçmasının<br />
qarşısını almaq, həmin şəxsi tutub saxlamaq və mümkün qədər az vaxtda qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada aidiyyəti üzrə təhvil vermək, habelə hadisə ilə bağlı bütün informasiyanı təqdim etmək.<br />
32.5. Kapitanın (komanda verən pilotun) hüquqları aşağıdakılardır:<br />
32.5.1. hava gəmisinin qalxması, uçuşu, yerə enməsi, habelə uçuşun dayandırılması, uçuş məntəqəsinə<br />
qayıtması və ya məcburi enmə haqqında qəti qərar qəbul etmək;<br />
32.5.2. uçuşların təhlükəsizliyi üçün aşkar maneə yarandıqda və ya sərnişinlərin həyatını xilas etmək<br />
məqsədilə görülən tədbirlər barədə hava hərəkətini idarə edən orqana dərhal məlumat vermək, uçuş planından<br />
və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanının göstərişlərindən kənara çıxan, lakin imkan daxilində uçuş qaydalarına<br />
uyğun olan qərar qəbul etmək;<br />
32.5.3. şərait tələb etdikdə və uçuşun təhlükəsizliyi səbəblərindən ekipaj üzvlərini, sərnişinləri, baqajı və ya<br />
yükü hava gəmisinin bortuna götürməkdən imtina etmək, habelə hava gəmisini tərk etməyi və yükün<br />
boşaldılmasını tələb etmək;<br />
32.5.4. hava gəmisi fəlakətə uğradıqda, təhlükəyə məruz qaldıqda, idarə olunmaz vəziyyətə düşdükdə<br />
təhlükənin qarşısının alınmasını təmin etmək;<br />
32.5.5. hava gəmisinin bortunda hər hansı şəxs hava gəmisini, uçuşun təhlükəsizliyini və ya aviasiya<br />
təhlükəsizliyini təhlükə qarşısında qoyduqda asayişi bərpa etmək, hava gəmisinə, sərnişinlərə və ya əmlaka qarşı<br />
təhlükənin aradan qaldırılması üçün tədbirlər görmək, o cümlədən problemin başqa yolla həll edilməsi mümkün<br />
olmadıqda, güc tətbiq etmək.<br />
32.6. Bütün ekipaj üzvləri bu Qanunun 31.3-cü maddəsində göstərilən hallar istisna olmaqla, kapitanın<br />
(komanda verən pilot) uçuşun təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə yönəldilmiş əmrlərini icra etməyə, xüsusi<br />
müraciət gözləmədən onun səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsində tələb olunan yardımı göstərməyə<br />
394
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
borcludurlar.<br />
Kapitanın (komanda verən pilot) müraciətinə əsasən sərnişinlər ekipaj üzvlərindən hər hansı birinin<br />
vasitəsilə bu cür yardım göstərə bilərlər. Hava gəmisinin bortunda asayişi bərpa etmək, uçuşun təhlükəsizliyini<br />
və aviasiya təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə sərnişinlər kapitanın verdiyi əmrləri icra etməlidirlər.<br />
32.7. Bu fəslin müddəaları Azərbaycan Respublikasında istismar edilən, lakin digər dövlətə məxsus olan<br />
hava gəmisinin kapitanına (komanda verən pilot) da şamil edilir.<br />
VIII fəsil<br />
MÜLKİ HAVA GƏMİLƏRİNİN İSTİSMAR EDİLMƏSİ<br />
Maddə 33 . Hava gəmisini istismar etmək hüququ<br />
33.1. Hava gəmilərindən istismarçı sertifikatına malik olan hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən müəyyən<br />
haqq müqabilində istifadə edilməsinə icazə verilir.<br />
33.2. Hava gəmisini qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada icarəyə (fraxta) verən şəxs istismarçı<br />
sertifikatına malik olmalıdır.<br />
Maddə 34 . İstismarçı sertifikatı və istismar tələbləri<br />
34.1. İstismarçı sertifikatları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən Azərbaycan Respublikasının<br />
hüquqi və fiziki şəxslərinə verilir. Digər dövlətdə verilən analoji sənədlər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən tanındıqda, həmin sənədlərin sahibi digər dövlətlərdən<br />
Azərbaycan Respublikasına, Azərbaycan Respublikasından digər dövlətlərə uçuşları, eləcə də Azərbaycan<br />
Respublikasının ərazisində hava əlaqələrini həyata keçirə bilər.<br />
34.2. İstismarçı sertifikatını verən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı sertifikata tətbiq edilən şərtləri, icazə<br />
verilmiş fəaliyyəti istismarçıya ətraflı şərh etməklə istismar tələblərini müəyyən edir. İstismarçı sertifikatının<br />
sahibi sertifikatın və ya istismar tələblərinin verilməsi üçün əsas olan hallara təsir göstərə biləcək hər hansı<br />
dəyişikliklər aparılması barədə sertifikatı vermiş müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məlumat verir. Zəruri hesab<br />
edildikdə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı istismar tələblərinə dəyişikliklər edə bilər. Bu cür dəyişikliklər<br />
istismarçı sertifikatında və ya istismar tələblərində rəsmiləşdirildikdən sonra hüquqi qüvvəyə minir.<br />
34.3. İstismarçı sertifikatının verilməsi və digər dövlətdə verilmiş analoji sənədlərin tanınması qaydaları və<br />
hava nəqliyyatının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə hava əlaqələrinin müxtəlif kateqoriyaları üçün<br />
istismarçı sertifikatlarına olan tələbləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
Maddə 35 . Aviasiya tamaşa və yarış uçuşları<br />
35.0. Aviasiya tamaşa və yarış uçuşlarının və onlara aid məşqlərin müəyyən edilməmiş hava məkanında<br />
keçirilməsi üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən aşağıdakı şərtlərə riayət etməklə xüsusi icazələr<br />
verilir:<br />
35.0.1. ətraf mühitin mühafizəsi tələblərinə əməl edilməsi;<br />
35.0.2. yerdəki insanların həyat və sağlamlığı üçün təhlükə yaranmaması.<br />
Maddə 36 . İstismarçıların fəaliyyətinə nəzarət və yoxlamaların aparılması<br />
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı istismarçı tərəfindən sertifikat və icazələrin şərtlərinə riayət olunmasına<br />
nəzarət edir və bu məqsədlə yoxlamalar aparır.<br />
Belə yoxlamaları həyata keçirən şəxslər istismarçının hava gəmilərinə, xidməti otaqlarına daxil olmaq,<br />
texniki vasitələrinə, əməkdaşlarına, xidmətlərinə, habelə hava gəmilərinin istismarına aid olan bütün sənədlərlə<br />
(məlumatla) sərbəst tanış olmaq hüququna malikdirlər.<br />
Maddə 37 . İstismarçı sertifikatının qüvvəsinin dayandırılması və ya onun ləğv edilməsi<br />
İstismarçının fəaliyyətində pozuntular aşkar edildikdə, istismarçı sertifikatını vermiş müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı istismarçı sertifikatının qüvvəsini həmin pozuntular aradan qaldırılanadək dayandıra bilər.<br />
Aşkara çıxarılmış pozuntular müəyyən edilmiş müddətdə aradan qaldırılmadıqda, müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı istismarçı sertifikatını ləğv edə bilər. Ləğv edilmiş sertifikat müvafiq icra hakimiyyəti orqanına qaytarılır.<br />
Alternativ tədbir kimi uçuşların təhlükəsizliyi baxımından istismarçının fəaliyyətinə əlavə məhdudiyyətlər də<br />
qoyula bilər.<br />
Maddə 38 . Müntəzəm hava əlaqələrinin həyata keçirilməsi<br />
38.1. Müntəzəm beynəlxalq və daxili hava əlaqələrini (reysləri) həyata keçirmək üçün müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən istismarçı sertifikatının sahibinə şəhadətnamə verilir.<br />
395
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
38.2. Digər dövlətdə verilmiş istismarçı sertifikatına analoji sənəd bu Qanunun<br />
34.1-ci maddəsinə uyğun olaraq tanındıqda, həmin sənəd sahibinə müntəzəm hava əlaqələrini yerinə<br />
yetirmək üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən icazə verilə bilər. Belə hallarda icazə ilə yanaşı, hava<br />
əlaqələrinə tətbiq edilən şərtlər barədə yazılı göstərişlər də verilir və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar<br />
çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə əsasən tələb edilən həcmdə tariflər və hərəkət proqramları təsdiq edilir.<br />
Maddə 39 . Qeyri-müntəzəm (çarter) hava əlaqələrinin həyata keçirilməsi<br />
39.1. Bu Qanunun 38.1-ci maddəsinə uyğun olaraq müntəzəm hava əlaqələrinin yerinə yetirilməsi üçün<br />
şəhadətnamə almış istismarçılar müvafiq icra hakimiyyəti orqanından əlavə icazə almadan qeyri-müntəzəm<br />
(çarter) hava əlaqələrini (reysləri) də həyata keçirə bilərlər.<br />
39.2. Digər dövlətdə verilmiş istismarçı sertifikatına analoji sənəd bu Qanunun 34.1-ci maddəsinə əsasən<br />
tanındıqda, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən digər dövlətə mənsub olan müntəzəm hava əlaqələri ilə<br />
yanaşı, qeyri-müntəzəm (çarter) hava əlaqələrinin yerinə yetirilməsinə də icazə verilə və buna müvafiq tələblər<br />
müəyyən edilə bilər.<br />
Maddə 40 . İcbari sığorta tələbləri<br />
40.1. Hava gəmilərinin istismarı ilə əlaqədar vurulan zərərə görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
öz məsuliyyətini sığortalamayan istismarçılara hava gəmisindən uçuş məqsədilə istifadə qadağan edilir.<br />
40.2. Digər dövlətlərdən Azərbaycan Respublikasına, Azərbaycan Respublikasından digər dövlətlərə və ya<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində uçuşları yerinə yetirən bütün istismarçıların hava gəmisindən uçuş<br />
məqsədilə istifadə edilən və aviasiya fəaliyyəti zamanı vurulan zərərə görə aşağıdakı məsuliyyət növlərinin<br />
icbari sığortası tələb olunur:<br />
40.2.1. ekipaj üzvlərinin həyat və sağlamlığına vurulan zərərə görə məsuliyyət;<br />
40.2.2. hava gəmisinin sərnişinlərinin həyatına və sağlamlığına, yaxud əmlakına vurulan zərərə görə<br />
məsuliyyət;<br />
40.2.3. yükgöndərənin və ya yükalanın əmlakına vurulan zərərə görə məsuliyyət;<br />
40.2.4. üçüncü şəxslərin həyat və sağlamlığına, yaxud əmlakına vurulan zərərə görə məsuliyyət.<br />
Maddə 41 . Hava əlaqələrinin yerinə yetirilməsi üçün verilən şəhadətnamələrin<br />
və icazələrin ləğv edilməsi<br />
41.0. Müntəzəm və qeyri-müntəzəm hava əlaqələrini həyata keçirmək üçün verilən şəhadətnamələr və<br />
icazələr aşağıdakı hallarda ləğv edilir və müvafiq icra hakimiyyəti orqanına qaytarılır:<br />
41.0.1. şəhadətnamənin və icazənin müəyyən edilmiş şərtləri onun sahibi tərəfindən pozulduqda;<br />
41.0.2. verilmiş hüquqlardan lazımi qaydada istifadə edilmədikdə;<br />
41.0.3. müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi müddətdə aşkar olunmuş nöqsanlar aradan<br />
qaldırılmadıqda;<br />
41.0.4. istismarçı sertifikatının müddəti başa çatdıqda, qüvvəsi dayandırıldıqda və ya ləğv edildikdə.<br />
UÇUŞLARIN TƏHLÜKƏSİZLİYİ VƏ AVİASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ<br />
Maddə 42 . Uçuşların təhlükəsizliyi<br />
42.1. Hava gəmisinin sahibi və ya istismarçısı hava gəmisi uçuşlarının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün<br />
bütün zəruri tədbirləri görməlidir.<br />
42.2. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları uçuşların təhlükəsizliyi ilə bağlı tələblər müəyyən edir. 42.3.<br />
Uçuşların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi baxımından müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava hərəkətinin idarə<br />
edilməsi xidmətinin əməkdaşı vasitəsilə kapitandan (komanda verən pilotdan) hava gəmisinin ən yaxın münasib<br />
hava limanında (aerodromlarda) dərhal yerə endirilməsini tələb edə bilər.<br />
42.4. Mülki hava gəmisinin bortunda və yerdə aviasiya məqsədləri üçün radio avadanlığı müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada quraşdırılıb işlədilir.<br />
42.5. Hava gəmilərinin uçuşlarının təhlükəsizliyinə qorxu yaradan, o cümlədən aerodromların radiotexniki<br />
vasitələrinin normal işləməsinə maneə törədə bilən binaların, qurğuların, rabitə xətlərinin, yüksək gərginlikli<br />
elektrik ötürücü xətlərinin, radiotexniki və digər obyektlərin aerodromların sahələrində yerləşdirilməsi<br />
aerodromların sahibləri ilə razılaşdırılmalıdır. Uçuşların radiotexniki təminatını və radio rabitəsini təmin etmək<br />
üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada radiotezliklər müəyyən edilir.<br />
42.6. Uçuşların radiorabitə vasitələrinə və radiotexniki təminatına maneələr törədən qurğu və aparatlara<br />
malik olan fiziki və hüquqi şəxslər müvafiq icra hakimiyyəti orqanının tələbi ilə maneələri öz vəsaiti hesabına<br />
aradan qaldırmalı, onları aradan qaldıranadək həmin qurğu və aparatların işini dayandırmalıdırlar.<br />
396
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
42.7. Hava gəmisinin bortunda olması vacib sayılan sənədlərin siyahısını və həmin sənədlərdə qeydlərin<br />
aparılması qaydasını müvafiq icra hakimiyyəti orqanları müəyyən edir. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava<br />
gəmisinin bortunda olması zəruri hesab edilən sənədlərin mövcudluğunu zəruri hallarda yoxlaya bilər.<br />
Maddə 43 . Aviasiya təhlükəsizliyi<br />
43.1. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə uyğun olaraq, müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı aviasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üzrə dövlət proqramını qəbul edir.<br />
43.2. Bu Qanunun 43.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan dövlət proqramına uyğun olaraq beynəlxalq və daxili<br />
hava əlaqələrinə (reyslərinə) xidmət göstərən hər bir hava limanı üçün aviasiya təhlükəsizliyi proqramı tərtib<br />
edilməlidir. Hava limanının aviasiya təhlükəsizliyi proqramının mövcudluğu hava limanına uyğunluq sertifikatı<br />
verilərkən irəli sürülən əsas tələblərdən biridir. Hava limanının aviasiya təhlükəsizliyi proqramına dəyişikliklər<br />
və əlavələr həmin proqramı təsdiq etmiş müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmaqla edilir.<br />
43.3. Hava limanının vəzifəli şəxsləri hava limanında aviasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə bağlı<br />
tədbirlərin həyata keçirilməsinə, o cümlədən aviasiya təhlükəsizliyi üzrə adekvat xidmətlərin göstərilməsinə və<br />
zəruri avadanlığın olmasına görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
43.4. Hava gəmilərinin istismarçısı bu Qanunun 43.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan dövlət proqramının<br />
tələblərinə uyğun olan öz aviasiya təhlükəsizliyi proqramını tərtib etməlidir.<br />
Maddə 44 . Uçuşların təhlükəsizliyi və aviasiya təhlükəsizliyi ilə əlaqədar əlavə tələblər<br />
44.1. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən icazə verilməyənədək, hərbi avadanlığın (ləvazimatların),<br />
habelə zərurət olduqda, hərbi avadanlıq (ləvazimatlar) hesab edilməyən təhlükə potensiallı, o cümlədən xüsusilə<br />
təhlükəli yüklərin (malların) mülki və eksperimental hava gəmiləri ilə daşınmasına icazə verilmir. Mülki və<br />
eksperimental hava gəmilərində daşınmasına icazə verilə bilən hərbi avadanlığın (ləvazimatların) siyahısını<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.<br />
44.2. Kommersiya hava daşımasına cəlb edilmiş hava gəmilərinin sərnişin olan hissələrində silah və döyüş<br />
sursatının daşınmasına yalnız hərbi qulluqçuların müşayiəti və zəruri təhlükəsizlik tədbirləri görmək şərtilə<br />
icazə verilir.<br />
44.3. Hər konkret halda uçuşların təhlükəsizliyinə və ya aviasiya təhlükəsizliyinə riayət edilmədikdə,<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı hava gəmisinin uçuşunu qadağan edə bilər.<br />
44.4. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı pilotsuz hava gəmisinə və ya mühərriksiz uçuş aparatına, qeyri-adi<br />
xüsusiyyətlərə (keyfiyyətə) malik hava gəmiləri üçün uçuşların təhlükəsizliyinə və aviasiya təhlükəsizliyinə<br />
uyğunluq şərtilə xüsusi qaydalar müəyyən edir.<br />
Maddə 45 . Hava daşımalarının tənzimlənməsi<br />
X fəsil<br />
HAVA DAŞIMALARI<br />
45.1. Hava daşımaları (poçt daşımaları istisna olmaqla) bu fəslin müddəalarına uyğun olaraq həyata<br />
keçirilir.<br />
45.2. Hava daşımaları qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bağlanan daşıma müqavilələrinə əsasən<br />
həyata keçirilir. Hava daşımalarına dair müqavilələrin rəsmiləşdirilməsi və sənədlərin tərtib edilməsi qaydası<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə və qanunvericiliyə uyğun olaraq müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
Maddə 46 . Sərnişin bileti<br />
46.1. Sərnişin daşınması qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bağlanmış daşıma müqaviləsinə uyğun<br />
olaraq daşıyıcı tərəfindən verilən sərnişin bileti əsasında həyata keçirilir.<br />
46.2. Sərnişin biletlərində aşağıdakı məlumatlar göstərilməlidir:<br />
46.2.1. biletin verildiyi yer və tarix;<br />
46.2.2. sərnişin haqqında məlumat;<br />
46.2.3. yola düşmə və təyinat məntəqələri;<br />
46.2.4. əgər yola düşmə və təyinat məntəqələri eyni dövlətin ərazisində, bir və ya bir neçə dayanacaq isə<br />
digər dövlətin ərazisində yerləşirsə, ən azı bir belə dayanacaq haqqında məlumat;<br />
46.2.5. daşıyıcının adı və ünvanı;<br />
46.2.6. biletin qiyməti;<br />
46.2.7. sərnişinlərin həyat və sağlamlığına, əmlakına vurulan zərərə görə daşıyıcının məsuliyyətinin<br />
Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə və qanunvericiliyə uyğun olaraq müəyyən<br />
397
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
edilməsi və məhdudlaşdırılması barədə məlumat. Biletdə daşıyıcının zəruri hesab etdiyi başqa məlumatlar da<br />
göstərilə bilər.<br />
46.3. Əks hal sübut edilməyincə, sərnişin bileti daşıma müqaviləsinin bağlanmasını sübut və müqavilədə<br />
göstərilən daşıma şərtlərini əks edir.<br />
46.4. Sərnişin biletinin olmaması, düzgün doldurulmaması və ya itirilməsi daşıma müqaviləsinin<br />
etibarlılığına təsir göstərmir.<br />
46.5. Sərnişinin hava gəmisinə daşıyıcının razılığı ilə biletsiz minməsi daşıyıcını sərnişinə vurulan zərərə<br />
görə məsuliyyətdən azad etmir.<br />
Maddə 47 . Baqaj qəbzi<br />
47.1. Qeydiyyata alınmış baqaj qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bağlanmış daşıma müqaviləsinə<br />
uyğun olaraq daşıyıcı tərəfindən verilən baqaj qəbzi əsasında daşınır.<br />
47.2. Baqaj qəbzi sərnişin bileti ilə birləşdirilmədikdə və ya ona daxil edilmədikdə, qəbzə bu Qanunun 46.2-<br />
ci maddəsinə uyğun olaraq baqaj barədə məlumatlar daxil olunmalıdır.<br />
47.3. Əks hal sübut edilməyincə, baqaj qəbzi baqajın qeydiyyata götürüldüyünü sübut və daşıma şərtlərini<br />
əks edir.<br />
47.4. Baqaj qəbzinin olmaması, düzgün doldurulmaması və ya itirilməsi daşıma müqaviləsinin etibarlılığına<br />
təsir göstərmir.<br />
47.5. Baqajın hava gəmisində daşıyıcının razılığı ilə baqaj qəbzi olmadan daşınması daşıyıcını baqaja<br />
vurulan zərərə görə məsuliyyətdən azad etmir.<br />
Maddə 48 . Aviaqaimə və yük qəbzi<br />
48.1. Yüklər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bağlanmış daşıma müqaviləsinə uyğun olaraq<br />
yükgöndərənin verdiyi aviaqaimə və ya daşıyıcının verdiyi yük qəbzi əsasında daşınır.<br />
48.2. Aviaqaiməni yükgöndərən tərtib edir və daşıyıcı, daşıyıcının qanunvericiliklə<br />
müəyyən edilmiş qaydada təyin edilən nümayəndəsi və ya nəqliyyatekspeditor təşkilatı rəsmiləşdirir. Zəruri<br />
halda daşıyıcı və daşıyıcının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada təyin edilən nümayəndəsi aviaqaiməyə<br />
əlavə yük qaiməsi tərtib edə bilər.<br />
48.3. Yükgöndərənin və daşıyıcının imzaları ştempellə əvəz edilə bilər. Daşıyıcı aviaqaiməni yükün hava<br />
gəmisinə yüklənməsindən əvvəl imzalayır.<br />
48.4. Yükün iki və ya daha artıq təyinat məntəqəsinə çatdırılması nəzərdə tutulduqda, daşıyıcının tələbi ilə<br />
yükgöndərən ayrı-ayrı aviaqaimələr tərtib edir.<br />
48.5. Aviaqaimədə aşağıdakılar göstərilməlidir:<br />
48.5.1. yükgöndərənin və yükalanın adı və ünvanları;<br />
48.5.2. göndərilmə və təyinat məntəqələri;<br />
48.5.3. yükləmə yeri və tarixi;<br />
48.5.4. yük yerlərinin sayı, qablaşdırma, tərkibi və brutto çəkisi;<br />
48.5.5. göndərilmə tarixi;<br />
48.5.6. qiymətli əşyalar olduqda, onların dəyəri;<br />
48.5.7. təhlükə potensiallı, o cümlədən xüsusilə təhlükəli yüklər olduqda, mümkün təhlükənin konkret növü<br />
və buna müvafiq görülən, görülməli olan ehtiyat tədbirləri;<br />
48.5.8. göndərilmə və təyinat məntəqələri eyni dövlətin ərazisində, bir və ya bir neçə dayanacaq isə digər<br />
dövlətin ərazisindədirsə, azı bir belə dayanacaq barədə məlumat;<br />
48.5.9. yükə vurulan zərərə görə daşıyıcının məsuliyyətinin Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı<br />
beynəlxalq müqavilələrə və qanunvericiliyə uyğun olaraq müəyyən edilməsi və məhdudlaşdırılması barədə<br />
məlumat.<br />
48.6. Yükgöndərənin aviaqaimədə yükə aid məlumatları yanlış, qeyri-dürüst və ya natamam göstərməsi<br />
nəticəsində daşıyıcıya və ya qarşısında daşıyıcının məsuliyyət daşıdığı hər hansı şəxsə vurulan zərərə görə<br />
məsuliyyət yükgöndərənin üzərinə düşür.<br />
48.7. Əks hal sübut edilməyincə, aviaqaimə daşıma müqaviləsinin bağlanmasını sübut və müqavilədə<br />
göstərilən daşıma şərtlərini əks edir.<br />
Əks hal sübut edilməyincə, aviaqaimənin yükün çəkisi, qabaritləri, qablaşdırılması və yerlərin sayı barədə<br />
qeydləri sübut kimi qəbul edilir.<br />
Daşıyıcının yükgöndərənin iştirakı ilə məlumatları yoxlaması və bu faktın aviaqaimədə qeyd olunması və ya<br />
yükün vəziyyətinin açıq-aşkar təyin edilə bilməsi halları istisna olmaqla, yükün faktiki sayı və ya həcmi barədə<br />
məlumatlar daşıyıcıya qarşı sübut kimi qəbul edilmir.<br />
48.8. Aviaqaimənin olmaması, düzgün doldurulmaması, yaxud itirilməsi daşıma müqaviləsinin etibarlığına<br />
398
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
təsir etmir.<br />
48.9. Yükün hava gəmisinə daşıyıcının razılığı ilə aviaqaiməsiz yüklənməsi daşıyıcını yükə vurulmuş zərərə<br />
görə məsuliyyətdən azad etmir.<br />
48.10. Yerinə yetiriləcək yük daşıması haqqında məlumatları əks edən hər hansı vasitə aviaqaimə əvəzinə<br />
tətbiq edilməklə, yükgöndərənin razılığı ilə icraya götürülə bilər. Belə hallarda daşıyıcı yükgöndərənin tələbinə<br />
əsasən, ona malın eyniləşdirilməsini mümkün edən və həmin vasitələrdə saxlanılan qeydlərdəki məlumatlara<br />
buraxılma imkanı verən yük qəbzi təqdim edir. Tranzit və təyinat məntəqələrində yük haqqında məlumatları əks<br />
etdirən vasitələrdən istifadənin mümkün olmaması daşıyıcıya yükün daşımaya qəbul edilməsindən imtina etmək<br />
hüququ vermir.<br />
XI fəsil<br />
HAVA GƏMİLƏRİNİN İSTİSMARI İLƏ ƏLAQƏDAR VURULAN<br />
ZƏRƏRƏ GÖRƏ MƏSULİYYƏT<br />
Maddə 49 . Hava gəmilərinin istismarı ilə əlaqədar vurulan zərərə görə məsuliyyət<br />
Hava gəmilərinin istismarı ilə əlaqədar vurulan zərərə (hava daşımaları ilə əlaqədar sərnişinlərə, baqaja və<br />
ya yükə vurulan zərərə və hava gəmisinin istismarı zamanı hava gəmisi ilə daşınmayan şəxslərə və ya onların<br />
əmlakına vurulan zərərə) görə məsuliyyətin əsasları və məsuliyyətə cəlb edilmə qaydası bu fəslin müddəaları<br />
nəzərə alınmaqla Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi və tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr ilə<br />
müəyyən edilir.<br />
Maddə 50 . Hava daşımaları ilə əlaqədar sərnişinlərə, baqaja və yükə vurulan zərərə görə<br />
məsuliyyət<br />
50.1. Daşıyıcı sərnişinin ölümü və ya bədən xəsarəti alması nəticəsində dəymiş ziyana görə məsuliyyət<br />
daşıyır, bu şərtlə ki, həmin hadisə hava gəmisinin bortunda və ya sərnişinin hava gəmisinə minməsi, yaxud onu<br />
tərk etməsi zamanı baş vermişdir.<br />
50.2. Daşıyıcının sərnişinin həyat və sağlamlığına vurulan zərərə görə məsuliyyəti Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi və tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrlə müəyyənləşdirilən hədlə<br />
məhdudlaşdırılır:<br />
50.2.1. zərər hissə-hissə ödənilirsə, ödəmələrin ümumi məbləği məsuliyyət həddini aşmamalıdır;<br />
50.2.2. əgər daşımanın yalnız bir hissəsi Azərbaycan Respublikasına mənsub olan daşıyıcı tərəfindən həyata<br />
keçirilərsə, bu daşıyıcının məsuliyyəti ümumi məsuliyyət həddini aşmamaqla, yalnız həyata keçirdiyi daşıma<br />
hissəsinə tətbiq edilir. Sərnişinlər daşıyıcı ilə bu maddədə göstərilən məsuliyyət həddindən daha yüksək<br />
məsuliyyət həddi barədə razılığa gələ bilərlər.<br />
50.3. Qeydə alınmış baqaj və yükün daşındığı müddətdə (yükün hava gəmisinə vurulması, təyinatı üzrə<br />
çatdırılması, yenidən yüklənməsi) baqajın və ya yükün itirilməsi (əgər baqaj və yük daşıyıcı tərəfindən daşıma<br />
üçün qəbul edildikdən sonra qanunvericilikdə və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq<br />
müqavilələrdə müəyyən olunmuş müddətdə çatdırılmayıbsa), məhv edilməsi və ya zədələnməsi nəticəsində<br />
vurulan zərərə görə məsuliyyət daşıyıcının üzərinə düşür.<br />
50.4. Daşıyıcının, sərnişinin (yükgöndərənin) baqajının (yükünün) itirilməsinə və ya əskik gəldiyinə görə<br />
məsuliyyəti qeydiyyata alınmış baqajın (yükün), o cümlədən sərnişinlə birlikdə hava gəmisinin salonunda olan<br />
əşyaların (şəxsi əşyalar və qeydiyyatdan keçmədən hava gəmisinin salonunda aparılmasına icazə verilən baqaj<br />
da daxil olmaqla) hər kiloqramı üçün Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrlə<br />
müəyyənləşdirilən hədlə məhdudlaşdırılır.<br />
50.5. Əgər beynəlxalq hava xətlərində Azərbaycan Respublikasına mənsub olan daşıyıcılar tərəfindən<br />
daşımaya qəbul edilən baqaj (yük) onun bəyan edilmiş dəyəri ilə daşıyıcıya təqdim edilmişdirsə, daşıyıcı bəyan<br />
edilmiş dəyərin həqiqi zərərdən yüksək olduğunu sübut etməsə, məsuliyyət bəyan edilmiş dəyər həddində<br />
müəyyənləşdirilir.<br />
50.6. Azərbaycan Respublikasının daxili hava xətlərində Azərbaycan Respublikasına mənsub olan<br />
daşıyıcılar tərəfindən daşımaya qəbul edilən, dəyəri bəyan olunmadan qeydiyyata alınmış baqaja (yükə) görə<br />
daşıyıcının məsuliyyəti qeydiyyata alınmış baqajın (yükün) həqiqi dəyəri miqdarında müəyyən edilməklə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının təyin etdiyi həddi aşmamalıdır.<br />
50.7. Qeydiyyata alınmış baqajın və ya yükün bir hissəsinin itirildiyi, zədələndiyi, əskik gəldiyi, yaxud<br />
təyinat məntəqəsinə vaxtında çatdırılmadığı hallarda daşıyıcının məsuliyyətinin həcmi müəyyən edilərkən<br />
yalnız ümumi çəkisi nəzərə alınır. İçərisindəki əşyalar da daxil olmaqla, belə bağlamanın (bağlamaların)<br />
itirilməsi, zədələnməsi, əskik gəlməsi və ya təyinat yerinə vaxtında çatdırılmaması müvafiq baqaj qəbzinə,<br />
aviaqaiməyə və ya yük qəbzinə daxil edilmiş digər bağlamaların və onların içərisindəkilərin dəyərinə təsir<br />
göstərdikdə məsuliyyət həcmi müəyyən edilərkən bütün bağlamaların ümumi çəkisi nəzərə alınır.<br />
399
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Sərnişinlər (yükgöndərənlər) bu maddədə göstərilən məsuliyyət həddindən daha yüksək məsuliyyət həddi<br />
barədə daşıyıcı ilə razılığa gələ bilərlər.<br />
50.8. Hava daşımasında hər hansı gecikmə səbəbindən sərnişinlərə, qeydiyyata götürülmüş baqaja və ya<br />
yükə dəymiş zərərə görə məsuliyyət daşıyıcının üzərinə düşür.<br />
50.9. Daşıyıcı, bu Qanunun 50.1-50.8-ci maddələrində nəzərdə tutulan zərərin qarşısının alınması üçün özü<br />
və ya onun qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada təyin edilmiş nümayəndələri bütün tədbirlərin<br />
görüldüyünü və ya belə tədbirlərin görülməsi üçün onların heç bir imkanının olmamasını sübut etdikdə<br />
məsuliyyətdən azad olunur.<br />
Maddə 51 . Hava gəmisində daşınmayan şəxslərə və əmlaka vurulan zərərə görə məsuliyyət<br />
51.1. Hava gəmisinin istismarı ilə əlaqədar hava gəmisi ilə daşınmayan şəxslərə (üçüncü şəxslərə) və ya<br />
onların əmlakına vurulan zərərə görə hava gəmisinin sahibi, onun təqsirinin olub-olmamasına baxmayaraq,<br />
məsuliyyət daşıyır.<br />
51.2. Hava gəmisinin sahibinin razılığı olmadan (özbaşına) hava gəmisini istismar edən hər hansı şəxs<br />
vurulan zərərə görə məsuliyyət daşıyır.<br />
51.3. İstismarçı hava gəmisinin istismarı ilə əlaqədar hava gəmisi ilə daşınmayan şəxslərə (üçüncü şəxslərə)<br />
və ya onların əmlakına vurulan zərərə görə aşağıdakı hallarda məsuliyyət daşıyır:<br />
51.3.1. hava gəmisinin sahibi ilə istismarçı arasında belə məsuliyyətin istismarçının üzərinə düşməsi barədə<br />
müqavilə bağlanılıbsa;<br />
51.3.2. istismarçıya istifadə hüququ azı bir il müddətinə verilmişdirsə;<br />
51.3.3. istismarçı hava gəmisinin sahibi ilə razılaşdırmaqla ekipajın tərkibini müəyyən etmək hüququna<br />
malikdirsə;<br />
51.3.4. istismarçı hava gəmisindən kommersiya məqsədləri üçün istifadə etmək hüququna malikdirsə;<br />
51.3.5. hava gəmilərinin dövlət reyestrində hava gəmisindən istifadə barədə müvafiq qeyd aparılıbsa.<br />
51.4. Hava gəmisindən bir ildən az müddətə istifadə hüququna malik olan istismarçı hava gəmisinin<br />
istismarı ilə əlaqədar hava gəmisi ilə daşınmayan şəxslərə (üçüncü şəxslərə) və ya onların əmlakına vurulan<br />
zərərə görə hava gəmisinin sahibi ilə razılaşdırmaqla hava gəmisi ekipajının tərkibini müəyyən etmək hüququna<br />
malik olduqda və ya hava gəmisinin ekipajının tərkibini hava gəmisinin sahibi ilə razılaşdırmadan (özbaşına)<br />
müəyyən etdikdə məsuliyyət daşıyır.<br />
XII fəsil<br />
YEKUN MÜDDƏALAR<br />
Maddə 52 . Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Bu Qanunun pozulmasında təqsirli şəxslər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 53 . Qanunun qüvvəyə minməsi<br />
53.1. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
53.2. Azərbaycan Respublikasının 1994-cü il 9 fevral tarixli 785 nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş<br />
Azərbaycan Respublikasının Hava Məcəlləsi (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1994-cü il, №<br />
12, maddə 131; Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2001-ci il, № 11, maddə 683) qüvvədən<br />
düşmüş hesab edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 24 iyun 2005-ci il<br />
№ 944-IIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
400
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Azərbaycan Respublikasını təmsil edən Maliyyə Nazirliyi və Kreditanştalt für Videraufbau,<br />
Frankfurt am Main (“KfW”) arasında Cənubi Qafqaz üçün Ekoregional Təbiəti Mühafizə<br />
Proqramı çərçivəsində “Samur-Yalama Milli Parkının yaradılması” layihəsi üzrə<br />
Maliyyələşdirmə Müqaviləsi” nin və həmin Müqaviləyə dair Xüsusi Razılaşmanın<br />
təsdiq edilməsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. “Azərbaycan Respublikasını təmsil edən Maliyyə Nazirliyi və Kreditanştalt für Videraufbau, Frankfurt<br />
am Main (“KfW”) arasında Cənubi Qafqaz üçün Ekoregional Təbiəti Mühafizə Proqramı çərçivəsində “Samur-<br />
Yalama Milli Parkının yaradılması” layihəsi üzrə Maliyyələşdirmə Müqaviləsi” və həmin Müqaviləyə dair<br />
Xüsusi Razılaşma təsdiq edilsin.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 4 aprel 2006-cı il<br />
№ 88-IIIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
Azərbaycan Respublikasını təmsil edən Maliyyə Nazirliyi (“Resipient”) və Kreditanştalt für Videraufbau,<br />
Frankfurt am Main (“KfW”) arasında Cənubi Qafqaz üçün Ekoregional Təbiəti Mühafizə Proqramı<br />
çərçivəsində “Samur-Yalama Milli Parkının yaradılması” layihəsi üzrə<br />
MALİYYƏLƏŞDİRMƏ MÜQAVİLƏSİ<br />
Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Almaniya Federativ Respublikası Hökuməti arasında maliyyə<br />
əməkdaşlığı sahəsində imzalanacaq müqaviləyə uyğun olaraq (Hökumətlərarası Saziş), Resipient və KfW<br />
aşağıdakılar barədə razılığa gəlirlər:<br />
Ma d d ə 1<br />
Maliyyə yardımının məbləği və məqsədi<br />
1.1. KfW Resipientə aşağıdakı məbləğdən çox olmamaq şərtilə maliyyə vəsaiti verəcəkdir:<br />
2.550.000.00 avro<br />
Maddə 3.2-də ayrı bir tələb və ya şərt nəzərdə tutulmayıbsa, bu maliyyə yardımı əvəzsiz olaraq<br />
veriləcəkdir.<br />
1.2 Resipient maliyyə vəsaitindən istisnasız olaraq Cənubi Qafqaz regionunda Ekoregional Mühafizə<br />
Proqramı və bu Proqramın tərkib hissəsi olan “Samur-Yalama Milli Parkı/nın yaradılması, habelə bu işlərin<br />
həyata keçirilməsi ilə bağlı ilk növbədə xarici valyuta xərclərinin maliyyələşdirilməsi üçün istifadə edəcəkdir.<br />
Resipitent və KfW ayrıca imzalanacaq müqavilə əsasında nəzərdə tutulan maliyyə yardımı ilə<br />
maliyyələşdiriləcək Proqram, mal və xidmətlərlə bağlı təfərrüatları müəyyən edəcəklər.<br />
1.3 Resipient tərəfindən ödənilməli olan vergilər və büdcə xərcləri, habelə idxal rüsumları bu maliyyə<br />
yardımı hesabına həyata keçirilməyəcəkdir.<br />
M a d d ə 2<br />
Vəsaitin verilməsi<br />
2.1. KfW maliyyə yardımını Proqramın inkişafına uyğun olaraq və Resipientin tələbnaməsi əsasında<br />
ödəyəcəkdir. Bununla əlaqədar imzalanacaq ayrıca müqaviləyə əsasən Resipient və KfW maliyyə vəsaitinin<br />
ödənilməsi qaydalarını, o cümlədən alınacaq vəsaitin təyinatı üzrə xərclənəcəyini təsdiq edən sənədləri müəyyən<br />
edəcəklər.<br />
2.2. KfW 31 dekabr 2009-cu il tarixindən sonra növbəti vəsait ödənişlərindən imtina etmək hüququna<br />
401
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
malik olacaq.<br />
Ma d d ə 3<br />
Vəsait ödənişinin müvəqqəti dayandırılması və ödənilmiş vəsaitlərin geri qaytarılması<br />
3.1. Aşağıdakı hallarda KfW maliyyə vəsaitinin ödənilməsini dayandıra bilər:<br />
a) Resipient vəsaitlər üçün ödənişləri vaxtlı-vaxtında həyata keçirməklə bağlı KfW qarşısında götürdüyü<br />
öhdəlikləri yerinə yetirə bilmirsə;<br />
b) bu müqavilə üzrə, yaxud bu müqavilənin həyata keçirilməsi üçün digər müqavilələrdə nəzərdə tutulan<br />
öhdəliklər pozulmuşsa;<br />
c) Resipient verilmiş bütün vəsaitlərin razılaşdırılmış məqsəd üçün istifadə edildiyini sübut edə bilmirsə;<br />
d) meydana çıxan fövqəladə hallar nəticəsində Layihənin həyata keçirilməsi, idarə edilməsi, yaxud<br />
məqsədi üçün hər hansı bir maneə, yaxud ciddi təhlükə yaranarsa.<br />
3.2. Maddə 3.1-in b), yaxud c) yarımbəndində göstərilmiş hallardan hər hansı biri baş veribsə və KfW-nin<br />
müəyyən etdiyi müddət ərzində aradan qaldırılmayıbsa (bu müddət ən azı 30 gündən ibarət olacaq), KfW<br />
a) Maddə 3.1 b) bəndinə uyğun olaraq verilmiş bütün vəsaitlərin dərhal qaytarılmasını,<br />
b) Resipient verilmiş vəsaitlərin razılaşdırılmış məqsəd üçün xərcləndiyini sübut edə bilmədiyi halda<br />
Maddə 3.1 c) bəndinə uyğun olaraq həmçinin bu vəsaitlərin də dərhal geri qaytarılmasını tələb edə bilər.<br />
M a d d ə 4<br />
Xərclər və dövlət büdcəsi ödənişləri<br />
Bu müqavilənin bağlanması və icrası ilə bağlı Almaniya Federativ Respublikasından kənarda mövcud<br />
olan bütün vergilər və digər rəsmi ödənişlər, eləcə də maliyyə vəsaitinin verilməsi ilə bağlı yığılmaqda olan<br />
bütün köçürmə və pulun dəyərinin dəyişməsi (konversiya) ilə bağlı xərclər Resipient tərəfindən ödəniləcəkdir.<br />
Ma d d ə 5<br />
Müqavilə müddəaları və təmsilçilik hüququ<br />
5.1. Azərbaycan Respublikası Hökuməti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii<br />
Sərvətlər Nazirliyi və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən KfW ilə əlaqədar təyin edilmiş, imzası<br />
tanınmış səlahiyyətli şəxslər müqavilənin icrası müddətində Resipienti təmsil edəcəklər. Bu müddət üçün<br />
Resipienti təmsil edən səlahiyyətli nümayəndənin özü tərəfindən birbaşa olaraq təmsilçilik hüququnun ləğv<br />
edilməsi barədə KfW-yə məlumat verilənə qədər onun təmsilçilik hüququnun müddəti etibarlı sayılacaqdır.<br />
5.2. Bu Müqaviləyə hər hansı bir düzəliş, yaxud əlavənin edilməsi və müqavilə bağlayan tərəflər arasında<br />
müqavilə ilə əlaqədar hər hansı qeyd, yaxud bildirişlərin təqdim olunması yazılı şəkildə həyata keçiriləcəkdir.<br />
Hər hansı belə qeyd, yaxud bildiriş müvafiq müqavilə tərəfinin aşağıda göstərilən ünvanına, yaxud müvafiq<br />
müqavilə tərəfindən digər müqavilə tərəfinə bildirəcəyi başqa belə bir ünvana çatdığı zaman qəbul ediləcəkdir:<br />
Resipient: Azərbaycan Respublikası,<br />
Maliyyə Nazirliyi<br />
S.Vurğun küçəsi, 83<br />
370022 Bakı<br />
Telefax: +994 12 4939648<br />
KfW: Postfach 11 11 41<br />
60046 Frankfurt am Main<br />
Federal Republic of Germany<br />
Telefax: +49 69 7431-2944.<br />
M a d d ə 6<br />
Proqram haqqında<br />
6.1. Resipient<br />
a) sabit maliyyə və texnoloji təcrübələr əsasında, ən başlıcası isə Resipientlə KfW arasında təsdiq edilmiş<br />
Anlaşma Memorandumuna uyğun olaraq Proqram hazırlayacaq və onu həyata keçirəcəkdir;<br />
b) Proqram layihəsinin hazırlanmasını və ona nəzarət edilməsini müstəqil, mühəndis-texniki məsələlər<br />
üzrə ixtisaslaşmış məsləhətçilərə həvalə edəcəkdir, layihənin icrasını isə Azərbaycan Respublikasının Ekologiya<br />
və Təbii Sərvətlər Nazirliyi həyata keçirəcəkdir;<br />
402
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
c) veriləcək vəsaitlər hesabına maliyyələşdiriləcək mal və xidmətlərlə bağlı beynəlxalq tender<br />
müsabiqələri əsasında podrat müqavilələri bağlayacaqdır;<br />
d) Proqramın tam maliyyələşdirilməsini təmin edəcək və KfW-nin tələbnaməsinə əsasən bu maliyyə<br />
yardımı hesabına ödənilməmiş xərclərin yerinin doldurulmasını təsdiq edən sənədləri ona təqdim edəcəkdir;<br />
e) Proqram üçün tələb olunan mal və xidmətlərlə bağlı bütün smeta xərclərini birmənalı şəkildə əks<br />
etdirən və bu maliyyə yardımı hesabına maliyyələşdirilən mal və xidmətləri aydın şəkildə müəyyən edən hesabkitabları<br />
və qeydləri mühafizə edəcək, yaxud onların mühafizəsini təşkil edəcəkdir;<br />
f) istənilən vaxt KfW nümayəndələrinin qeyd olunan hesab-kitabların və qeydlərin, eləcə də Proqramın<br />
həyata keçirilməsi və idarə edilməsi ilə bağlı hər hansı digər sənədləşmələrin təftişini aparmağa və Proqramın<br />
həyata keçirildiyi yerlərə baş çəkməyə imkan yaradacaqdır;<br />
g) KfW-nin tələbnaməsinə uyğun olaraq Proqram çərçivəsində həyata keçiriləcək işlərin cari vəziyyətinə<br />
və Proqramın gələcək inkişafına dair hər hansı digər belə məlumat və hesabatları KfW-yə təqdim edəcəkdir;<br />
h) öz şəxsi təşəbbüsü ilə Proqramın həyata keçirilməsi, idarə edilməsi, yaxud Proqramın məqsədi üçün hər<br />
hansı bir maneə, yaxud ciddi təhlükə yaradan hər hansı və bütün fövqəladə hallar barədə dərhal KfW-yə<br />
məlumat verəcəkdir;<br />
i) layihənin başlanmasından əvvəl, Milli Parkı və onun yardımçı kənd zonalarının ən azı əsas tələbatlar<br />
üçün kifayət edən qədər maye və digər yanacaqlarla təmin edilməsi və layihənin həyata keçirilməsi zamanı<br />
bütün mərkəzi icra orqanları ilə əməkdaşlıq şəraitində qaz kəmərinin çəkilməsi məqsədilə müvafiq büdcə<br />
təminatını həyata keçirmək;<br />
j) Milli Park qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yarandığı təqdirdə onun maliyyələşdirilməsi üçün<br />
müvafiq büdcə təminatını həyata keçirəcəkdir.<br />
6.2. Resipient və KfW Maddə 6.1-ə dair təfərrüatları ayrıca bir müqavilə ilə müəyyən edəcəklər.<br />
Ma d d ə 7<br />
Digər şərtlər 7.1.<br />
Resipient layihənin hazırlanması və icrası, maliyyələşdiriləcək avadanlıq və xidmətlər üzrə<br />
subpodratçılarla müqavilələrin bağlanması və maliyyə vəsaitlərinin ayrılması barədə tələbnamənin təqdim<br />
edilməsi ilə bağlı tapşırıq verdiyi şəxslərin bu tapşırıqların yerinə yetirilməsi zamanı maliyyə vəsaitlərindən heç<br />
bir sui-istifadə hallarına yol verməyəcəklərinə, yaxud qeyri-qanuni, əsassız ödəmələr üçün müraciət<br />
etməyəcəklərinə dair öhdəlik götürür.<br />
7.2. Bu Müqavilədə göstərilən müddəalardan hər hansı birinin qanuni qüvvəyə malik olmadığı bilinərsə,<br />
bunun digər müddəalara heç bir təsiri olmayacaq. Bununla əlaqədar yarana biləcək hər hansı bir boşluq bu<br />
Müqavilənin məqsədinə uyğun gələn müddəa ilə doldurulacaqdır.<br />
7.3. Resipient bu Müqavilə ilə bağlı hər hansı sahiblik hüququnu başqasına güzəştə getməyə, verməyə,<br />
girov qoymaya bilər.<br />
7.4. Bu Müqavilə Almaniya Federativ Respublikasının qanunu ilə tənzimlənəcək. Həmin iş Frankfurt<br />
şəhərində həyata keçiriləcəkdir.<br />
7.5. KfW ilə Resipient arasında bu Müqavilə ilə tənzimlənən qarşılıqlı-hüquqi münasibətlər Layihənin<br />
icra müddəti başa çatdıqdan sonra, bu Müqavilənin imzalandığı tarixdən 15 il müddətindən gec olmayaraq<br />
bitəcəkdir.<br />
7.6. Bu Maliyyələşdirmə Müqaviləsi onun əsaslandığı Hökumət Müqaviləsinin qüvvəyə minməsindən<br />
sonra qüvvəyə minəcəkdir.<br />
Bu Müqavilə hər biri Azərbaycan və ingilis dillərində olmaqla iki əsl nüsxədə imzalanmışdır, bütün<br />
mətnlər eyni qüvvəyə malikdir. Bu Müqavilənin müddəalarının təfsirində fikir ayrılığı yarandığı təqdirdə ingilis<br />
dilində olan mətndən istifadə ediləcəkdir.<br />
Bakı,<br />
“__“________ 200__ -il<br />
Azərbaycan Respublikasını təmsil edən<br />
Maliyyə Nazirliyi adından<br />
Frankfurt,<br />
“___ “____________ 200__ -il<br />
KfW<br />
Kreditanştalt für Videraufbau Frankfurt am Main və Azərbaycan Respublikası arasında Cənubi<br />
Qafqaz üçün Ekoregional Təbiəti Mühafizə Proqramı çərçivəsində “Samur-Yalama Milli Parkının<br />
403
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
yaradılması” layihəsi üzrə 2.550.000.00 avro dəyərində Maliyyələşdirmə Müqaviləsinə dair<br />
BMZ 2003 65 437 nömrəli<br />
XÜSUSİ RAZILAŞMA<br />
I. PROQRAM HAZIRLANMASI<br />
1. Proqramın təfərrüatı<br />
“Cənubi Qafqaz regionu üzrə Ekoregional Təbiəti Mühafizə Proqramı” Almaniya Federativ<br />
Respublikasının Əməkdaşlıq və İnkişaf Nazirliyi (ƏİN) tərəfindən həyata keçirilməyə başlanmış Qafqaz<br />
Təşəbbüsünün bir hissəsidir.<br />
Bu Proqramın məqsədi unikal Qafqaz Ekoregionunda biomüxtəlifliyin mühafizəsini təmin etmək üçün<br />
uzlaşdırılmış birgə strategiyanın inkişafına münasibətdə Qafqaz regionu ölkələri arasında əməkdaşlığa dəstək<br />
verməkdir.<br />
Hər üç ölkədən olan maraqlı tərəflərlə birgə əməkdaşlıq şəraitində Proqramın hazırlanması üçün<br />
“Ekoregional Mühafizə Planına Baxış” işlənib hazırlanmış, hər üç ölkədə zəngin biomüxtəlifliyin qorunub<br />
saxlanması üçün uzunmüddətli hədəf və strateji planlar, eləcə də uzunmüddətli sektoral inkişaf perspektivləri<br />
nəzərdən keçirilmişdir. Azərbaycan nümayəndələri ilə birlikdə təbiəti mühafizə proqramına daxil ediləcək<br />
sahələrin seçim prosesində prioritet sahələrdən olan Samur-Yalama bölgəsinə üstünlük verilmişdir.<br />
Proqramın Azərbaycana aid hissəsində qarşıya qoyulan əsas məqsəd Samur- Yalama bölgəsində qoruq<br />
sahələrinin təşkil edilməsidir. Qafqaz ölkələrində həyata keçirilməsi planlaşdırılan sahəyönümlü layihələrdən<br />
əlavə, bu layihələrə yardım etmək və onları bir-biri ilə əlaqələndirmək, habelə Qafqaz regionu üzrə<br />
biomüxtəlifliyin mühafizəsi və eninə doğru inkişafına yönəldilmiş ayrı-ayrı layihələrin birgə müzakirə<br />
kontekstində hazırlanmasını təmin etmək məqsədilə Dövlətlərarası Birgə Katiblik (DBK) yaradılmışdır. Bu<br />
qurumun yaradılması həm də Cənubi Qafqaz regionunda biomüxtəlifliyin dəstəklənməsinə və regional<br />
münaqişələrin aradan qaldırılmasına öz töhfəsini verməlidir. Bu məqsədlərə nail olmağın başlıca şərtləri,<br />
Proqram üzrə aparılacaq işlərin proqnozlaşdırılan nəticələri və nəzərdə tutulan fəaliyyət istiqamətləri, habelə<br />
Proqramın əsas qayəsini təşkil edən proqnozlar Əlavə 1-də* verilmişdir.<br />
Proqram layihəsi KfW-yə və Proqramın İcraçı Agentliyinə təqdim edilmiş avqust 2003-cü il tarixli<br />
“Samur-Yalama Milli Parkının Yaradılması” haqqında sənədlər və Proqram çərçivəsində yerli şəraitin<br />
qiymətləndirilməsi zamanı KfW ilə Proqramın İcraçı Agentliyi arasında əldə edilmiş razılığa dair sənədlər<br />
əsasında hazırlanır (bax, 25 sentyabr 2003-cü il tarixli görüşlərin protokolları).<br />
Layihə çərçivəsində aşağıdakı işlər görüləcəkdir:<br />
1. Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun olaraq Yalama meşəsinin (təxminən 12.500 ha) və<br />
ona bitişik sulu (bataqlaşmış) ərazilərin daimi mühafizəsinin təmin edilməsi və Milli Parkın yaradılması;<br />
2. Əhəmiyyətli sulu bataqlıq sahələrin və balıq akvatoriyalarının mühafizəsini təmin etmək məqsədilə<br />
Milli Parkın cənub sahilində xüsusi mühafizə hüquqi rejimi tətbiq edilən zonanın yaradılması;<br />
3. Yardım (təsərrüfat) zonasındakı bütün icma torpaqlarının istifadəsinin planlaşdırılması və mühafizəsi<br />
vasitəsilə Milli Parkın layihə sahəsinin torpaq istifadəçiliyinə inteqrasiya edilməsi;<br />
4. Milli Parka və yasaqlıqlara təzyiqləri azaltmaq, habelə bu tədbirlərin əhali tərəfindən qəbul edilməsinə<br />
nail olmaq məqsədilə yardım zonasının inkişaf etdirilməsi planlarının işlənib hazırlanması.<br />
Sahəyönümlü layihələrdən əlavə, Dövlətlərarası Birgə Katiblik yaradılacaq və bu qurum sahəyönümlü<br />
layihələrin bir-biri ilə əlaqələndirilməsi və uzlaşdırılmasını təmin edəcəkdir. Katiblik aşağıdakı vəzifələri yerinə<br />
yetirəcək:<br />
1. Sahəyönümlü layihələrə nəzəri-konseptual, maddi-texniki və təlim yardımlarını həyata keçirmək, eyni<br />
zamanda ictimai məlumatlılıq səviyyəsinin yüksəldilməsi üzrə keçirilən kampaniyalara və dövlətlərarası<br />
əlaqələndirmə şuralarına yardım göstərmək;<br />
2. Cənubi Qafqaz regionunun (ekoloji və sosial-iqtisadi baxımdan) davamlı inkişafına baxışların təbliği;<br />
3. Biomüxtəlifliyin mühafizəsinə yardım göstərilməsi məqsədilə müxtəlif səviyyələrdə torpaq və<br />
abadlaşdırma işlərinin planlaşdırılması konsepsiyasının təbliği;<br />
4. Biomüxtəlifliyin mühafizəsi məsələlərinə cəlb olunmuş müxtəlif sahibkarlar üçün məlumat və<br />
dialoqların təmin edilməsi;<br />
5. Milli parkların və qoruq sahələrinin uzunmüddətli maliyyə təminatı ilə bağlı məsələləri nəzərdən<br />
keçirmək.<br />
2. Vaxt cədvəli<br />
Layihənin hazırlanması, həyata keçirilməsi və idarə edilməsi üçün əsas vaxt cədvəli Əlavə 2-də<br />
404
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
verilmişdir.<br />
3. Ümumi büdcə və maliyyə vəsaitlərinin ayrılması<br />
Proqramın “Samur-Yalama Milli Parkının yaradılması” komponenti üzrə maliyyə yardımının məbləği<br />
2,55 milyon avro təşkil edir. Ümumi smeta haqqında müfəssəl məlumatlar Əlavə 3-də verilmişdir. Bundan<br />
əlavə, Birgə Katibliyin yaradılması xərcləri birinci üç il ərzində 1,5 milyon təşkil edəcək və Almaniya Federativ<br />
Respublikası İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Nazirliyi tərəfindən belə məqsədlər üçün yaradılmış xüsusi fond<br />
(“Tədqiqat və Mütəxəssis Fondu”) hesabına ödəniləcəkdir.<br />
4. Proqram layihəsində dəyişikliklər<br />
Proqram layihəsində və onun ayrı-ayrı komponentlərində hər hansı bir dəyişiklik üçün əvvəlcədən KfWnin<br />
razılığı alınmalıdır. Proqramın İcra Agentliyi dəyişikliyin səbəbləri, mahiyyəti, dəyişikliklə bağlı planlı<br />
tədbirlər və dəyişikliyin nəticələri barədə (ümumi büdcəyə dair dəyişikliklər də daxil olmaqla) dərhal KfW-yə<br />
məlumat verməlidir. Belə tədbirlər yalnız təftiş edilmiş planlaşdırma və KfW-nin razılığı əsasında həyata<br />
keçirilə bilər.<br />
II. PROQRAMIN HƏYATA KEÇİRİLMƏSİ<br />
1. Öhdəliklər və vaxt, smeta və maliyyələşdirmə cədvəli<br />
1.1. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi (ETSN) Proqramın həyata keçirilməsi üçün məsul təşkilatdır.<br />
Sözügedən Nazirliyin Bioloji Sərvətlər və Xüsusi Qorunan Sahələr üzrə Şöbəsi (BSXQSŞ) Proqramın icraçısı<br />
kimi fəaliyyət göstərəcəkdir. ETSN Proqram üzrə əlaqələndirici şəxs qismində Proqram Direktorunu təyin edir.<br />
1.2. Proqramın həyata keçirilməsi fazası üçün Yalamada, yaxud Xudatda müvəqqəti və maliyyə<br />
baxımından müstəqil Mərkəzi İşçi Orqanı (MİO) yaradılacaq MİO Samur-Yalamada Proqram komponentinin<br />
(“Layihə”) həyata keçirilməsi üçün birbaşa məsuliyyət daşıyacaqdır. MİO məsləhətçidən (layihə koordinatoru,<br />
mühasib) və işçi heyətindən (katibə, sürücü, tərcüməçi) ibarət olacaqdır. Məsləhətçi müvəqqəti MİO-ya<br />
rəhbərliyi həyata keçirəcəkdir.<br />
İdeya-nəzəri baxımdan MİO-ya Dövlətlərarası Birgə Katiblik və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi<br />
tərəfindən yardım göstəriləcəkdir.<br />
1.3. MİO-nun identifikasiyasından sonra və onun təqdimatı əsasında ETSN parkın idarə edilməsi üçün<br />
parkın direktorunu, park baxıcılarını (meşəbəyiləri) və yardımçı işçi heyətini təyin edəcəkdir. Təyin edilmiş<br />
park direktoru MİO-nun üzvü olacaqdır.<br />
1.4. Bundan əlavə, Regional Məsləhət Şurası yaradılacaq və bu Şura rayon və icma (kənd)<br />
nümayəndələrindən və Milli Parkın Direktorundan təşkil olunacaqdır. Şuranın ilk iclasları ETSN-in Proqram<br />
Direktoru ilə birlikdə MİO-nun layihə koordinatoru tərəfindən çağırılacaq. Şuranın əsas funksiyası parkın illik iş<br />
planlarını və büdcələrini şərh etməkdən, yardım zonasına və parka dair ümumi və gündəlik məsələləri ətraflı<br />
şəkildə nəzərdən keçirməkdən ibarət olacaq. Şuranın qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdən biri də təbii<br />
sərvətlər və sudan istifadə məsələsində əhaliyə ekoloji maarifləndirmə missiyasını həyata keçirməkdir.<br />
1.5. Layihə üzrə texniki və maliyyə məsələlərinin lazımi şəkildə həll edilməsi üçün müntəzəm<br />
yeniləşdirilən müfəssəl vaxt, smeta və maliyyələşdirmə cədvəli məsləhətçi ilə birlikdə mümkün olduqca tez bir<br />
zamanda Proqramın İcraçı Agentliyi tərəfindən hazırlanacaq və KfW-nin müzakirəsinə təqdim ediləcəkdir. Belə<br />
cədvəl layihə çərçivəsində görüləcək işlər üçün nəzərdə tutulan xronoloji ardıcıllıq və ortaya çıxan maliyyə<br />
tələbləri baxımından son müddətləri və məbləğləri əks etdirəcəkdir. Layihənin icra dövründə cədvələ hər hansı<br />
dəyişikliyin edilməsi zərurəti yarandığı təqdirdə yenidən işlənmiş cədvəl KfW-yə təqdim ediləcəkdir.<br />
2. Məsləhətçinin təyin edilməsi<br />
2.1. Məsləhətçi texniki, inzibati, eləcə də maliyyə məsələlərində Layihənin həyata keçirilməsinə rəhbərlik<br />
edəcək. O, MİO-nu idarə edir, habelə yerli, regional və mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarını məsləhət və texniki<br />
yardım xidmətləri ilə təmin edir və təlim-məşğələ proqramlarını (imkan daxilində digər Proqram komponentləri<br />
ilə birlikdə) yerinə yetirir. Məsləhətçi layihə çərçivəsində aparılan işləri ETSN/BSXQSŞ, Regional Məsləhət<br />
Şurası və Birgə Katiblik ilə əlaqələndirir. Bundan əlavə, məsləhətçi bitərəf icraçı kimi Birgə Katibliyə də<br />
rəhbərlik edəcəkdir. O, KfW və ETSN/BSXQSŞ qarşısında birbaşa hesabat verir və öz işinin hər hansı bir<br />
aspektində dəqiq peşəkar standartları tətbiq etməyə borcludur.<br />
405
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
2.2. İlkin seçimində və beynəlxalq ictimai tender yarışmasından sonra müstəqil ixtisaslı məsləhətçi ilə<br />
podrat müqaviləsi bağlanacaqdır. Məsləhət xidmətləri Birgə Katibliyin yardımı da daxil olmaqla, digər Proqram<br />
komponentləri ilə birlikdə təklif ediləcək. Müqavilənin bağlanması proseduru “İnkişaf etməkdə olan ölkələrlə<br />
maliyyə əməkdaşlığında məsləhətçilərin təyinatı üçün Təlimat”ın (Əlavə 4) tərkib hissəsini təşkil edir və<br />
Təlimata (rəhbər göstərişlərə) uyğun şəkildə həyata keçiriləcəkdir.<br />
2.3. KfW məsləhətçinin seçilməsində və müqavilənin bağlanmasında, habelə məsləhət (konsaltinq)<br />
xidmətlərinin göstərilməsi zamanı Proqramın İcraçı Agentliyinə yardım göstərəcəkdir. Bu məqsədlə biz ETSN<br />
ilə aşağıdakı məzmunda<br />
A GE N T M Ü QA V İ L Ə S İ<br />
bağlayırıq:<br />
2.4.1. KfW məsləhətçilər tərəfindən göstəriləcək xidmətlər üçün ETSN tərəfindən təqdim olunacaq<br />
səlahiyyət şərtlərinin lazım gələrsə redaktə edilməsini, yaxud əgər ETSN səlahiyyət şərtlərini özü hazırlaya<br />
bilməzsə, belə bir sənədin hazırlanmasını təmin edəcəkdir.<br />
KfW məsləhətçilərin seçilməsi üzrə Xüsusi Razılaşmada nəzərdə tutulan proseduru ETSN adından yerinə<br />
yetirəcək və aşağıdakı təklifləri təsdiq olunmaq üçün ETSN-in müzakirəsinə təqdim edəcəkdir:<br />
- Məsləhət xidməti üzrə müqavilənin layihəsi də daxil olmaqla (KfW Standart Konsaltinq Müqaviləsi)<br />
məsləhət xidmətləri üçün son səlahiyyət şərtləri - İxtisaslı təklifçilər arasından seçilmiş namizədlərin siyahısı -<br />
Müqavilənin bağlanması üçün əsaslandırılmış təklif - Məsləhətçilərlə aparılmış danışıqlar nəticəsində bağlanan<br />
konsaltinq müqaviləsinin ilkin layihəsi.<br />
2.4.3. KfW təklifləri göndərəndən sonra ETSN 14 gün ərzində yuxarıda göstərilən 2-ci bəndə öz<br />
münasibətini bildirməlidir. KfW bu müddət ərzində ETSN-dən heç bir cavab almasa, KfW bu halı ETSN-in<br />
səlahiyyət şərtləri, müqavilənin bağlanması barədə təklif və veriləcək konsaltinq müqaviləsinin ilkin layihəsi ilə<br />
razılaşması kimi qəbul edəcək. KfW tender müsabiqəsinin nəticələri barədə təxirə salmadan ETSN-ə məlumat<br />
verəcəkdir.<br />
2.4.4. Bununla ETSN KfW-yə tapşırır ki, onun adından konsaltinq müqaviləsi bağlasın. Müqavilənin<br />
bağlanmasından sonra KfW bu müqavilənin bir nüsxəsini ETSN-ə göndərəcəkdir.<br />
2.4.5. KfW məsləhətçilərlə müqavilə bağladıqdan və bu müqavilənin bir nüsxəsini ETSN-ə gəndərdikdən<br />
sonra müqavilə üzrə sonrakı icra və nəzarət işləri ETSN tərəfindən həyata keçiriləcəkdir. KfW bu məsələlərdə<br />
ETSN-ə öz imkanları daxilində məsləhət verməkdə və yardım göstərməkdə davam edəcəkdir.<br />
2.4.6. Bununla KfW-yə tapşırır ki, vəsait ödənişi ilə bağlı razılaşdırılmış qaydalara (prosedura) və<br />
konsaltinq müqaviləsinin müddəalarına uyğun olaraq məsləhətçilərə maliyyə yardımı hesabına möhlətli və<br />
aralıq ödənişləri həyata keçirsin. Bu tapşırıq maliyyə yardımından vəsaitin ayrılması (təxsisat) barədə tələbnamə<br />
kimi qəbul ediləcəkdir. KfW son ödənişi ETSN-in təxsisat üçün aydın şəkildə ifadə olunmuş tələbnaməsinə<br />
əsasən həyata keçirəcəkdir.<br />
Vəsaitin son hissəsinin verilməsi üçün konsaltinq müqaviləsinin şərtləri yerinə yetirilərsə və ETSN heç bir<br />
səbəb olmadan bu son təxsisatın ayrılması barədə KfW-yə tələbnamə göndərməzsə, həmin vəsait ETSN<br />
məsləhətçinin son fakturasını alandan sonra ən geci altı həftə ərzində ödəniləcəkdir.<br />
2.4.7. KfW məsləhətçilərin və onların səlahiyyətli şəxslərinin öz vəzifələrinin icrasında yol verdikləri<br />
səhlənkarlığa görə məsuliyyət daşımayacaqdır.<br />
2.4.8. KfW maddə 2.4.1 və 2.4.6-da göstərilən tədbirləri pulsuz yerinə yetirəcəkdir.<br />
3. Mal və xidmətlər üzrə müqavilələrin bağlanması<br />
3.1. Mal və bütün digər xidmətlər üçün müqavilələr azərbaycanlı məsləhətçinin iştirakı ilə birlikdə tender<br />
yarışması yolu ilə bağlanacaqdır. Əgər tenderə çıxarılan fərdi mal, yaxud xidmətin qiyməti məsləhətçi<br />
tərəfindən ən azı 30.000 avro məbləğində qiymətləndirilirsə, tender sənədləri lazımi qaydada və vaxtında<br />
tenderə dəvət barədə elanın dərcindən əvvəl rəy verilməsi üçün KfW-yə təqdim ediləcəkdir.<br />
3.2. Qiymət təkliflərinin verilməsi müddəti təklifləri verənlərə öz təkliflərini hazırlamaqdan ötrü kifayət<br />
qədər vaxt ayrılması nəzərə alınaraq müəyyən ediləcəkdir.<br />
3.3. Müqavilələrin bağlanması proseduru və müqavilə şərtləri ilə bağlı yerdə qalan digər məsələlər bu<br />
müqavilənin ayrılmaz hissəsini təşkil edən “İnkişaf etməkdə olan ölkələrlə maliyyə əməkdaşlığında təchizat<br />
məsələləri üzrə Təlimat”da (Əlavə 5) ətraflı şərh olunur.<br />
3.4. İlkin ixtisas elanında, yaxud - əgər ixtisasın müəyyən edilməsi üzrə heç bir müsabiqə keçirilmirsə, -<br />
tender sənədlərində Layihənin İcra Agentliyi tərəfindən təklif verənlər qarşısında ilkin ixtisas sənədləri, yaxud<br />
təklif ilə birlikdə, aşağıdakı məzmunda öhdəlik bəyannaməsini də təqdim etməklə bağlı öhdəlik qoyulacaqdır:<br />
Tender prosesində iştirak edən tərəflər mübahisələrin meydana çıxmasına yol verməyən azad və ədalətli<br />
406
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
tender müsabiqəsinin keçirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Bununla əlaqədar olaraq tender müsabiqəsində<br />
iştirak edən şirkət verdiyi təklifdə dövlət məmurlarına, yaxud digər şəxslərə birbaşa, yaxud dolayı yolla icazə<br />
verilməyən xidmətlər təklif etmədiyini bildirir və bu tender yarışmasında, yaxud tenderdə qalib gələcəyi<br />
təqdirdə gələcəkdə müqavilənin icrası zamanı hər hansı belə təşəbbüslərə cəhd etməyəcəyini öhdəsinə götürür.<br />
Şirkət öz işlərini onların üzərinə düşən vəzifələr barədə məlumatlandıracaq və bu vəzifələrin yerinə yetirilməsi<br />
ilə bağlı öhdəliyə əməl etməyə və bu zaman Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə riayət etməyə borclu<br />
olduqlarını onlara xatırladacaqdır.<br />
3.5. Bu Maliyyə Yardımının vəsaitləri hesabına maliyyələşdiriləcək mal və xidmətlər üçün müqavilələr<br />
bağlandığı zaman Proqramın İcraçı Agentliyi həmçinin aşağıdakı prinsiplərə əməl etməlidir:<br />
a) Maliyyələşdirmənin 1.3-cü Maddəsinə uyğun olaraq heç bir idxal rüsumu bu maliyyə yardımının<br />
vəsaitləri hesabına ödənilməyəcəyindən, belə idxal rüsumları, əgər müqavilə qiymətinin bir hissəsini təşkil<br />
edirsə, mal və xidmətlər üçün bağlanacaq fakturalarda göstəriləcəkdir.<br />
b) Əgər mal və xidmətlər üçün bağlanan müqavilələrə uyğun olaraq ödənişlər bu maliyyə yardımı<br />
hesabına həyata keçirilməlidirsə, qeyd olunan müqavilələrə belə bir müddəa da daxil edilməlidir ki, xərclərin<br />
yerinin doldurulması ilə bağlı ödənişlər, zəmanət əsasında həyata keçirilən, yaxud iddia oluna bilən digər belə<br />
ödənişlər, habelə hər hansı sığorta ödənişləri KfW tərəfindən veriləcək zəmanət əsasında Qəbul edən tərəfin<br />
aşağıdakı bank hesabına köçürülsün: Hesab № 56 000 000 00 Kreditanştalt für Wiederaufbau. Frankfurt am<br />
Main (S.W.I.F.T.: KFWİDEFF; BLZ 500 204 00). Əgər belə ödənişlər yerli valyuta ilə həyata keçirilirsə, bu<br />
ödənişlər Qəbul edən tərəfin ölkəsindəki xüsusi bank hesabına köçürüləcəkdir və yalnız KfW-nin razılığı ilə<br />
həmin hesabdan vəsait çıxarıla bilər. Belə vəsaitlərdən KfW-nin razılığı ilə Proqramın icrası üçün yenidən<br />
istifadə oluna bilər.<br />
3.6. Mal və xidmətlər üçün müqavilə bağlanmazdan əvvəl razılaşdırılmış müqavilələrin layihəsi baxılmaq<br />
üçün KfW-yə göndərilməli və məsləhətçilərin vizaları lazımi qaydada təmin edilməlidir. Eyni qayda<br />
müqavilənin mətninə, yaxud formasına ediləcək hər hansı sonrakı düzəliş və əlavələrə də şamil olunur.<br />
4. Layihənin həyata keçirilməsi ilə bağlı xüsusi razılaşmalar<br />
4.1. Layihənin icrasına başlamazdan əvvəl Azərbaycan Hökuməti Milli Parkın yardım (təsərrüfat)<br />
zonasının yaxınlığında yerləşən kəndlərin enerji təchizatı ilə bağlı problemini həll etməlidir. Vəsait ödənişində<br />
ilkin şərt kimi, Azərbaycan Hökuməti Milli Parkın yardım zonasının yaxınlığında yerləşən kəndləri ən azı ilkin<br />
zəruri ehtiyacların ödənilməsi üçün kifayət qədər yanacaq nefti və digər yanacaq növləri ilə təchiz etməlidir.<br />
Layihənin həyata keçirildiyi sonrakı mərhələlərdə isə qaz təchizatı üçün mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən qaz kəməri çəkilməsi məsələsinə baxılacaqdır.<br />
4.2. Layihənin həyata keçirildiyi dövr ərzində Azərbaycan Hökuməti:<br />
Təklif olunan Milli Parkın və sulu sahələr üzrə seçilmiş Dövlət Təbii Sərvətlərinin ərazisi, eləcə<br />
də yardım zonası üçün müvafiq hüdudları Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun<br />
olaraq müəyyən etməli, qəbul etməli, rəsmi şəkildə bəyan etməli, habelə bu barədə rəsmi dövlət<br />
qəzetlərinin birində elan verməlidir;<br />
Parkın idarə edilməsi, Park işçiləri və Parkın istismar xərcləri üçün müvafiq büdcə təminatlarını<br />
həyata keçirməli, illik fəaliyyət planları və idarəetmə planlarının hazırlanmasında lazım gələrsə<br />
əlavə yardımları təmin etməlidir. Birinci fəaliyyət planı işlərin başlanmasından 3-6 ay sonra MİO<br />
tərəfindən təqdim edilməlidir.<br />
<br />
Bütün əlaqədar sahibkarların iştirakı ilə texniki və maliyyə baxımından mükəmməl şəkildə<br />
hazırlanacaq idarəetmə planını təsdiq etməlidir. Eyni zamanda idarəetmə planında parkın idarə<br />
edilməsi üzrə uzunmüddətli çərçivə şərtləri müəyyən edilməli, habelə orta və qısamüddətli<br />
əməliyyatlar üçün maddi-texniki baza təmin olunmalıdır.<br />
4.3. Birgə Katiblik Azərbaycanla Gürcüstan və Gürcüstanla Ermənistan arasında yaradılacaqdır. Birinci<br />
mərhələdə bu qurum Almaniya Hökuməti tərəfindən (3 il müddətinə) maliyyələşdiriləcək. Daha sonra isə<br />
Proqram müvəffəqiyyətlə həyata keçirilərsə və lazımi vəsaitlər mövcud olarsa, Proqramın ən azı sonrakı 3-6 il<br />
ərzində davam etdirilməsi planlaşdırılır.<br />
İlk vaxtlar üçün Birgə Katiblik Tbilisidə yerləşdiriləcəkdir. Bütün tərəflər belə bir məsələdə həmrəydirlər<br />
ki, Birgə Katiblik proqramın birinci mərhələsindən sonra (yəni 3 ildən sonra) başqa bir paytaxt şəhərinə<br />
keçirilsin. Növbəti yerdəyişmənin konkret proseduru və seçimi birinci mərhələnin ikinci yarısından sonra bütün<br />
tərəflərin razılığı əsasında qərara alınacaqdır.<br />
Birgə Katibliyin fəaliyyətinə Azərbaycanda və Gürcüstanda yerləşən regional ofislər tərəfindən yardım<br />
göstəriləcəkdir. Birgə Katiblik bitərəf (neytral) vasitəçi rolunu oynayan məsləhətçinin rəhbərliyi altında<br />
fəaliyyət göstərəcək və təşkilati məsələlərin həllində müstəqil olacaqdır. Birgə Katibliyin özünün heç bir hüquqi<br />
407
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
statusu olmayacaq və qeyri-rəsmi dialoq forumu kimi fəaliyyət göstərəcək. Hər bir Proqram fazasının sonunda<br />
Katibliyin strukturu yenidən təşkil olunacaq və qurum, - əgər mümkünsə, - özünün hüquqi statusu olan daha<br />
uzunmüddətli bir orqana çevrilməsinə çalışacaqdır.<br />
Məsləhətçidən əlavə, Katiblikdə hər bir ölkənin aparıcı nazirliyi tərəfindən kömək göstərilən üç peşəkar<br />
da təmsil olunacaq. ETSN müvafiq Tədqiqat və Ekspert Fondu xaricində təxsisat üçün ilkin zəruri şərt kimi<br />
Proqramın icrasına başlandıqdan dərhal sonra Katibliyə peşəkar mütəxəssisin təyin və təhkim edilməsinə razılıq<br />
verir. Katibliyin işinə ETSN-in Proqram direktoru tərəfindən yardım göstəriləcəkdir.<br />
Ekspertlər üçün müqavilədə nəzərdə tutulan təminat və ezamiyyə xərcləri, eləcə də Katiblik üçün<br />
əməliyyat xərcləri, regional ofislər üçün isə yalnız əsas material və avadanlığa çəkilən xərclər Proqram vəsaitləri<br />
hesabına ödəniləcəkdir. Layihənin icrası ilə bağlı bütün digər maddi-texniki təchizat məsələləri işlərin<br />
başlanmasından 3-6 ay sonra məsləhətçi tərəfindən təqdim olunacaq birinci fəaliyyət planında<br />
sənədləşdiriləcəkdir.<br />
5. Layihənin lazımi şəkildə idarə edilməsi şərtləri<br />
Layihənin düzgün və məqbul şəkildə idarə edilməsini təmin etmək üçün Proqramın İcraçı Agentliyi<br />
layihənin icrasına sərəncam verilməzdən ən azı üç ay qabaq məsləhətçi ilə birlikdə işlənib hazırlanmış əməliyyat<br />
və istismar planını təqdim etməlidir.<br />
Eyni zamanda Proqramın İcraçı Agentliyi Layihənin yerləşdiyi ərazidə fəaliyyət sahəsi üçün məsləhətçi<br />
ilə birlikdə tərtib etdiyi büdcə proqnozunu KfW-yə təqdim etməlidir. Bu proqnoz onu göstərəcək ki, əməliyyatın<br />
maliyyələşdirilməsi təmin edilmişdir. Proqramın İcraçı Agentliyi bu proqnozu vaxtaşırı yeniləməli və maliyyə<br />
vəsaitlərinin ödənilməsində yaranan boşluqların lazımi qaydada doldurulmasını təmin etməlidir. Proqramın<br />
İcraçı Agentliyi belə bir büdcə proqnozu və onun təshih edilmiş variantlarını təxirə salmadan KfW-yə<br />
göndərməlidir.<br />
1. Mal və xidmətlərin siyahısı<br />
III. MAL VƏ XİDMƏTLƏRİN SİYAHISI VƏ MÖHLƏTLİ ÖDƏNİŞ<br />
QAYDALARI<br />
1.1. Maliyyə yardımı hesabına maliyyələşdiriləcək mal və xidmətlərin siyahısı əsas qiymət qruplarına<br />
ayrılmış siyahıda (Mal və Xidmətlər Siyahısı) təsvir olunan və miqdarları göstərilən razılaşdırılmış ölçü<br />
vahidləri əsasında hazırlanacaqdır. Müvafiq şəkildə aşağıdakı məlumatları ehtiva edən, məsləhətçinin iştirakı ilə<br />
tərtib edilərək bağlanmış və onun tərəfindən imza edilmiş bütün müqavilələrin siyahısı KfW-yə göndəriləcək:<br />
müqavilənin tarixi və qiyməti, mal və xidmətlərin ünvanlı təyinatı, podratçı, sənədin şifrəsi, Maliyyə yardımı<br />
hesabına ödəniləcək vəsaitin məbləği. Bu siyahı həmçinin vasitələrin xərclənməsi barədə sadələşdirilmiş<br />
hesabatın hazırlanması üçün də əsas rol oynayacaq (bax, Maddə 4 - Vəsaitlərin Köçürülməsi Qaydalarına uyğun<br />
olaraq Möhlətli ödənişlər üçün Əlavə Şərtlər).<br />
1.2. Vəsaitlərə qənaət edilməsi üçün maksimum hədd Maddə 2.1-də dəqiq müəyyən edilmiş məbləğdir.<br />
KfW bu barədə “Mal və xidmətlər siyahısı” ilə birlikdə Proqramın İcraçı Agentliyinə bildiriş göndərəcəkdir.<br />
Faktiki olaraq qənaət edilən məbləğ KfW tərəfindən təsdiq edilən mal və xidmətlər siyahısının nəticələrinə görə<br />
müəyyən ediləcəkdir.<br />
1.3. Əgər Layihə çərçivəsində hər hansı tədbir şəxsi imkanlar hesabına həyata keçiriləcəksə və heç bir<br />
müqavilə bağlanmazsa, o zaman KfW-yə müqavilələrin yerinə planlaşdırılmış tədbirlərin əsas xərclər<br />
kateqoriyasına bölünmüş qrafiki (“şəxsi imkanlar hesabına həyata keçirilən tədbirlərin qrafiki”) göndəriləcək.<br />
Şəxsi imkanlar hesabına görülən işlərlə əlaqədar ümumi idarəetmə üçün nəzərdə tutulan xərclər qeyd olunan<br />
qrafikə daxil edilməməlidir.<br />
1.4. Mal və xidmətlər üzrə bağlanmış hər hansı müqavilə, yaxud ən azı belə müqavilələrin tarixlərini və<br />
qiymətlərini göstərən müvafiq siyahılar, mal və/və yaxud xidmətlərin təyinatı, podratçı, sənəd şifrəsi və<br />
məbləği, yaxud şəxsi imkanlar hesabına həyata keçirilən işlər üçün xidmətlərin müfəssəl siyahıları hər hansı bir<br />
vaxtda KfW, yaxud onun nümayəndələri tərəfindən təftiş edilməsi, yaxud tələb olunması üçün maliyyələşdirilən<br />
tədbirlər başa çatdırıldıqdan sonra ən azı 5 il müddətində saytda (saxlama yeri təxsisatın birinci hissəsinin<br />
ödənilməsindən sonra KfW-yə bildiriləcək) saxlanmalıdır.<br />
2. Hissəli ödəniş proseduru (qaydaları)<br />
2.1. Hissəli ödəniş proseduru bu Müqavilənin ayrılmaz hissəsi olan “KfW-nin Maliyyə Əməkdaşlığı<br />
408
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Vəsaitlərinin ödənilməsi və Müqayisəli Proqramlar üçün Təlimat”a uyğun olaraq (Əlavə 6) həyata<br />
keçiriləcəkdir.<br />
Konsaltinq xidmətlərinə çəkiləcək xərclərin ödənilməsi (Əlavə 3-də Maddə 6.2 və 7) Birbaşa Ödəniş<br />
Qaydalarına əsasən həyata keçiriləcəkdir. Bütün digər layihə komponentləri üçün hissəli ödənişin ümumi<br />
məbləği Vəsaitlərin Köçürülməsi Qaydalarına uyğun olaraq 1,000,000.00 avro dəyərində olacaq.<br />
2.2. Bu məqsədlə Almaniya Maliyyə Əməkdaşlığı ilə əməkdaşlıq edən səhmdar bankların birində<br />
(Mikromaliyyələşdirmə Bankı, Parabank, Bank of Baku, UniBank, Respublika Bankı) MİO adına xüsusi hesab<br />
(Xüsusi Hesab) açılacaq. Bu barədə Vəsaitlərin Köçürülməsi Qaydalarına (Əlavə 8) uyğun olaraq ödənişlər üzrə<br />
KfW-nin bu Müqaviləyə qoşma sənəd kimi əlavə edilmiş Əlavə Şərtlərinin 1-ci maddəsində ətraflı məlumat<br />
verilmişdir.<br />
2.3. ETSN bununla KfW-yə tapşırır ki, bu maliyyələşdirmə xaricində növbəti altı ay ərzində şəxsi<br />
təchizat//imkanlar hesabına həyata keçiriləcək işlər üçün planlaşdırılmış xərclərin məbləğindən çox olmamaq<br />
şərtilə smeta cədvəlinin təqdim edilməsindən sonra MİO-nun hesabına ilkin depoziti köçürsün. Birinci 6 ayın<br />
hər smetası üzrə ilkin depozitin məbləği 100.000 avroya qədər olacaq.<br />
2.4. Vəsaitlərin ödənilməsi üçün ilkin zəruri şərtlər bu Müqaviləyə əlavə edilmiş “Əlavə Şərtlər”in 2-ci<br />
Maddəsində (Əlavə 8) müəyyən edilmişdir.<br />
2.5. Vəsaitlərdən təyinatı üzrə istifadə olunmasına dair dəlillərin təqdim edilməsi müvafiq görüldüyü<br />
hallarda əlavə vəsaitin ödənilməsi barədə tələbnamənin təqdimatı ilə birlikdə (“Əlavə Şərtlər”in 4-cü<br />
maddəsində nümunə formasına bax) ən azı 60.000.00 avro təşkil edən məsrəflərin əsaslandırılmasından sonra,<br />
lakin əvvəlki ödəniş tarixindən etibarən 6 ay müddətindən gec olmayaraq MİO tərəfindən həyata keçiriləcəkdir.<br />
İşlərin vəziyyəti barədə KfW-yə dərhal məlumat veriləcəkdir (bax, “Əlavə Şərtlər”in 8-ci maddəsi).<br />
2.6. MİO vəsaitlərin yerli-yerində və düzgün xərclənib-xərclənmədiyini hər il yoxlamaq üçün kənardan<br />
auditor (müfəttiş) dəvət edəcək və auditorun hesabatını yoxlama dövrü başa çatdıqdan sonra 6 həftə ərzində<br />
KfW-yə göndərəcəkdir.<br />
1. Hesabatların tərtib edilməsi<br />
IV. HESABATLARIN TƏRTİB EDİLMƏSİ VƏ DİGƏR ŞƏRTLƏR<br />
1.1. Növbəti bildiriş vaxtına qədər Proqramın İcraçı Agentliyi bu Razılaşmanın II.4 Bölməsində müəyyən<br />
edilmiş müqavilə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi də daxil olmaqla, Layihə üzrə görülən işlərin inkişaf<br />
vəziyyəti və bütün digər vacib ümumi müddəaların icra vəziyyəti barədə hər üç aydan bir KfW-yə hesabat<br />
(işlərin vəziyyəti barədə hesabatlar) təqdim etməlidir. Əlavə 7-də sadalanan bəndlər hesabatda öz əksini<br />
tapmalıdır. Bundan əlavə, Proqramın İcraçı Agentliyi bütün fəaliyyət obyektlərində işlərin müvəffəqiyyətlə<br />
həyata keçirilməsini, Proqramın məqsədini və nəticələrini təhlükəyə məruz qoya biləcək hər hansı bir şərait<br />
barədə də KfW-yə vaxtında məlumat verməlidir. Layihə fiziki cəhətdən tamamlandığı və istifadəyə verildiyi<br />
vaxt, lakin ən geci zəmanət müddəti başa çatmazdan əvvəl Proqramın İcraçı Agentliyi həyata keçirilmiş<br />
tədbirlər barədə yekun hesabatı KfW-yə təqdim etməlidir. İşlərin vəziyyəti barədə ilk hesabat proqramın həyata<br />
keçirilməsinə başlandıqdan üç ay sonra təqdim edilməlidir. Hesabatlar yoxlama dövrü başa çatdıqdan sonra iki<br />
həftədən gec olmayaraq KfW tərəfindən qəbul edilməlidir. Hesabatın altında məsləhətçinin də imzası olmalıdır.<br />
1.2. Proqramın İcraçı Agentliyi məsləhətçiyə işlərin inkişaf vəziyyəti barədə hesabatları, yaxud yekun<br />
hesabat məruzələrini hazırlamağı tapşırıbsa, Proqramın İcraçı Agentliyi bu hesabatlara rəy verəcək, yaxud<br />
onların mətni (məzmunu) ilə razılaşdığını imzası ilə təsdiq edəcəkdir.<br />
2. Digər şərtlər<br />
2.1. Proqramın İcraçı Agentliyi yuxarıda qeyd olunan, yaxud əlavə edilmiş təlimatlarda göstərilən rəy və<br />
təsdiqetmənin bildirilməsi üçün KfW-yə, lazım olan bütün sənədləri baxılmasına lazımi qədər vaxt qalsın deyə,<br />
kifayət qədər tez göndərməlidir.<br />
2.2. Proqramın İcraçı Agentliyi Layihə üçün məlumat-bildiriş lövhələri təşkil edəcək və həmin lövhələrdə<br />
ən azı aşağıdakı sözlər yazılacaqdır:<br />
“Azərbaycan Respublikasının inkişaf layihəsi - Almaniya Federativ Respublikasının KfW təşkilatı<br />
vasitəsilə maliyyələşdirilir”.<br />
Almaniya Səfirliyi tərəfindən veriləcək layihənin loqotipi layihənin lövhəsində yerləşdiriləcəkdir.<br />
2.3. Yuxarıdakı şərtlər Layihənin həyata keçirilməsi, yaxud bu Maliyyələşdirmənin yerinə yetirilməsi<br />
baxımından faydalı olacağı təqdirdə istənilən vaxt tərəflərin birgə razılığı əsasında dəyişdirilə, yaxud<br />
modifikasiya edilə bilər. Bütün digər hallarda Maliyyələşdirmənin 5.2 və 7-ci maddələrində nəzərdə tutulan<br />
409
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
şərtlər müvafiq şəkildə bu Razılaşmaya şamil ediləcəkdir.<br />
Bu Razılaşma hər biri Azərbaycan və ingilis dillərində olmaqla iki əsl nüsxədə imzalanmışdır, bütün<br />
mətnlər eyni qüvvəyə malikdir. Bu Razılaşma müddəalarının təfsirində fikir ayrılığı yarandığı təqdirdə ingilis<br />
dilində olan mətndən istifadə ediləcəkdir.<br />
Azərbaycan Respublikası adından<br />
Ekologiya və Təbii Maliyyə Nazirliyi Sənaye və Energetika<br />
Sərvətlər Nazirliyi<br />
Nazirliyi<br />
Bakı, __________200 -ci il<br />
410
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Fitosanitar nəzarəti haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikasının ərazisində fitosanitar nəzarətinin təşkilinin və həyata<br />
keçirilməsinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir, bitki mühafizəsi və karantini sahəsində fəaliyyət göstərən<br />
subyektlər arasındakı münasibətləri tənzimləyir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
I f ə s i l<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
1.0. Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.0.1. fitosanitar nəzarəti - bitki mühafizəsi və karantini, pestisidlərin, bioloji preparatların və digər bitki<br />
mühafizə vasitələrinin istifadəsi sahəsində dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi;<br />
1.0.2. bitki karantini - bitki və bitkiçilik məhsullarında karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin ölkə<br />
ərazisinə daxil olmasının və yayılmasının qarşısının alınmasına yönəldilmiş tədbirləri nəzərdə tutan hüquqi<br />
rejim;<br />
1.0.3. bitki mühafizəsi - bitki və bitkiçilik məhsullarının zərərli orqanizmlərdən mühafizəsi məqsədilə<br />
kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsi;<br />
1.0.4. bitki - toxum və genetik material da daxil olmaqla, canlı bitkilər və onların hissələri;<br />
1.0.5. bitkiçilik məhsulları - dən də daxil olmaqla, emal olunmamış bitki mənşəli materiallar, habelə öz<br />
təbiətinə və ya emal üsuluna görə zərərli orqanizmlərin məskunlaşması və yayılması riskini yarada bilən ilkin<br />
emal olunmuş bitki mənşəli məhsullar;<br />
1.0.6. zərərli orqanizm - bitki və bitkiçilik məhsullarına zərər vuran heyvanların, bitkilərin və ya<br />
xəstəlik törədən mikroorqanizmlərin hər hansı növü, növün dəyişmiş forması, yaxud bioloji tipi (bitki<br />
xəstəlikləri, zərərvericiləri və alaq otları);<br />
1.0.7. karantin tətbiq edilən zərərli orqanizm - ərazidə hələlik mövcud olmayan və yaxud mövcud olaraq<br />
məhdud dairədə yayılmış və rəsmi mübarizə obyektinə çevrilmiş, ətraf mühitə, ərazinin iqtisadiyyatına və<br />
əhalinin sağlamlığına potensial təhlükə yaradan zərərli orqanizm;<br />
1.0.8. karantin nəzarətində olan material - zərərli orqanizmlərin məskunlaşmasına (gizlənməsinə) və<br />
yayılmasına şərait yaradan, fitosanitar tədbirlərin aparılmasını tələb edən (xüsusilə beynəlxalq yükdaşımalar<br />
zamanı) bitki və bitkiçilik məhsulları, onların saxlanma yeri, qablaşdırma materialı, nəqliyyat vasitələri, torpaq<br />
və hər hansı digər orqanizm, obyekt, yük;<br />
1.0.9. bitki mühafizə vasitələri - bitki və bitkiçilik məhsullarının zərərli orqanizmlərdən qorunması<br />
məqsədilə istifadə olunan pestisidlər, bioloji preparatlar, canlı faydalı orqanizmlər və texniki vasitələr;<br />
1.0.10. pestisidlər - zərərli orqanizmlərə qarşı mübarizə məqsədilə istifadə edilən zəhərli kimyəvi<br />
maddələr;<br />
1.0.11. aqrokimyəvi maddələr - torpaqların münbitliyinin artırılması, bitkilərin məhsuldarlığının<br />
yüksəldilməsi və məhsulun keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün tətbiq edilən üzvi, mineral və bakterial<br />
gübrələr, kimyəvi meliorantlar, bitkilərin boy artımı stimulyatorları və digər maddələr;<br />
1.0.12. fitosanitar sertifikatı - Beynəlxalq <strong>Bitki</strong> Karantini və Mühafizəsi Konvensiyasına uyğun olaraq<br />
nümunəvi forma əsasında hazırlanmış və təsdiq olunmuş bitki və bitkiçilik məhsullarının fitosanitar vəziyyəti<br />
barədə rəsmi sənəd.<br />
Maddə 2. Fitosanitar nəzarəti haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
2.1. Fitosanitar nəzarəti haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi Azərbaycan<br />
Respublikasının Konstitusiyasından, bu Qanundan, Azərbaycan Respublikasının digər qanunlarından və onlara<br />
uyğun olaraq qəbul edilmiş normativ hüquqi aktlardan, habelə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı<br />
beynəlxalq müqavilələrdən ibarətdir.<br />
2.2. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdə fitosanitar nəzarəti<br />
sahəsində müəyyən edilmiş qaydalar bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqli olduqda beynəlxalq<br />
müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.<br />
Maddə 3. Fitosanitar nəzarətinin əhatə dairəsi<br />
411
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
3.0. Fitosanitar nəzarəti aşağıdakıları əhatə edir:<br />
3.0.1. hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən fitosanitar nəzarəti qanunvericiliyinin tələblərinə əməl<br />
olunmasını;<br />
3.0.2. Azərbaycan Respublikasının ərazisinə başqa dövlətlərdən karantin tətbiq edilən zərərli<br />
orqanizmlərin daxil olmasının və yayılmasının qarşısını almaq üçün fitosanitar tədbirlərin təşkilini və həyata<br />
keçirilməsini;<br />
3.0.3. bitki və bitkiçilik məhsullarının istehsalı, tədarükü, satışı, saxlanması və daşınması zamanı<br />
fitosanitar qaydalarına və normativlərinə əməl edilməsini;<br />
3.0.4. fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərinin təhlükəsizliyinə nəzarət edilməsini, zərərli<br />
orqanizmlərlə sirayətlənmənin başvermə və yayılma səbəbləri və şəraiti üzrə müşahidənin aparılmasını, onların<br />
qarşısının alınması və ləğvi üçün icrası məcburi olan fitosanitar tədbirlərin müəyyən edilməsini və həyata<br />
keçirilməsini;<br />
3.0.5. dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına alınmış pestisidlərin, o cümlədən onların ehtiyatı da nəzərə<br />
alınmaqla bölgüsünü, saxlanmasını, daşınmasını və istifadəsini;<br />
3.0.6. pestisidlərin, bioloji preparatların və digər bitki mühafizə vasitələrinin istehsalı, idxalı, ixracı,<br />
saxlanması, satışı və tətbiqi ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərin fəaliyyətini;<br />
3.0.7. qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər məsələləri.<br />
Maddə 4. Fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektləri<br />
4.0. Fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektləri aşağıdakılardır:<br />
4.0.1. siyahısı qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən olunmuş bütün növ bitkilər və bitkiçilik məhsulları;<br />
4.0.2. canlı göbələklərin, bakteriyaların, virusların, nematodların, gənələrin, həşəratların və bitki<br />
xəstəlikləri törədicilərinin kolleksiyaları, onların zərər vurduğu bitki nümunələri, habelə bitki herbariləri və<br />
kolleksiyaları;<br />
4.0.3. zərərli orqanizmlərin daşıyıcısı olan kənd təsərrüfatı maşınları və alətləri, nəqliyyat vasitələri,<br />
bütün növ qab və qablaşdırma materialları, bitki və bitkiçilik məhsullarından hazırlanmış sənaye-məişət malları<br />
və məmulatları, torf, kompost, digər üzvi gübrələr, torpaq və torpaq monolitləri və nümunələri;<br />
4.0.4. bitki və bitkiçilik məhsullarının istehsalı, emalı, tədarükü, saxlanması, satışı yerləri, kənd<br />
təsərrüfatı və meşə sahələri, həyətyanı və bağ sahələri, qeyri-kənd təsərrüfatı torpaqları.<br />
Maddə 5. Fitosanitar nəzarətinin əsas prinsipləri<br />
5.1. Azərbaycan Respublikasında fitosanitar nəzarəti bitki mühafizəsi və karantini sahəsində beynəlxalq<br />
standartların, qaydaların və tövsiyələrin tələblərinə uyğun qurulur və aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:<br />
5.1.1. əlaqələndirmə;<br />
<strong>Bitki</strong> və bitkiçilik məhsullarının karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərdən mühafizəsinə yönəldilmiş<br />
fitosanitar tədbirlər beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində vahid metodika üzrə hazırlanmalı və tətbiq edilməlidir.<br />
5.1.2. ekvivalentlik;<br />
<strong>Bitki</strong> və bitkiçilik məhsullarının beynəlxalq ticarəti zamanı ölkədə mövcud olan fitosanitar vəziyyət və<br />
həyata keçirilən fitosanitar tədbirlər barədə xarici dövlətlərə obyektiv məlumat verilməli, həmin ölkələrdə tətbiq<br />
olunan fitosanitar tədbirlərin hüquqi qüvvəsinin bərabərliyi qəbul edilməlidir.<br />
5.1.3. şəffaflıq;<br />
Fitosanitar nəzarəti sahəsində Azərbaycan Respublikasında qəbul edilmiş normativ hüquqi aktlar,<br />
habelə onlara edilmiş dəyişikliklər və əlavələr barədə müvafiq beynəlxalq təşkilatlar məlumatlandırılmalı və<br />
həyata keçirilən fitosanitar tədbirlər üzrə informasiya mübadiləsi aparılmalıdır.<br />
5.1.4. Riskin qiymətləndirilməsi;<br />
Azərbaycan Respublikasında həyata keçirilən fitosanitar tədbirlər elmi dəlillərə əsaslanmalı, müvafiq<br />
beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən işlənib hazırlanmış riskin qiymətləndirilməsi texnikasını, istehsal, emal,<br />
nəzarət, ekspertiza və sınaq metodlarını nəzərə almalı, karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin ölkə ərazisinə<br />
daxil olması, məskunlaşması, yayılması və dövlət sərhədindən kənara çıxması riskini minimuma endirməli,<br />
insanların, ətraf mühitin və ərazinin iqtisadiyyatının təhlükəsizliyini təmin etməlidir.<br />
5.1.5. Fitosanitar mühafizənin səviyyəsinin müəyyənləşdirilməsi;<br />
<strong>Bitki</strong> və bitkiçilik məhsullarının zərərli orqanizmlərdən qorunmasını təmin etmək məqsədilə fitosanitar<br />
mühafizənin səviyyəsinin konsepsiyası müəyyən olunmalı, tətbiqində daimilik, sabitlik və ardıcıllıq təmin<br />
412
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
edilməli, tətbiqi qaydaları beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmalı, əsassız və ya özünü doğrultmayan<br />
məhdudiyyətlərə və fərqliliyə yol verilməməlidir.<br />
5.1.6. Regional şəraitə uyğunlaşma;<br />
Regionun fitosanitar vəziyyəti və xüsusiyyətləri qiymətləndirilərkən bitki və bitkiçilik məhsulları idxal<br />
və ixrac edən ölkələrin coğrafi mövqeyi, ekosistemləri, epidemioloji nəzarət faktorları, habelə fitosanitar<br />
tədbirlərin səmərəliliyi, əraziyə xas olan bitki xəstəliklərinin və zərərvericilərinin mövcudluğu, yayılma<br />
səviyyəsi, məhvetmə və nəzarət proqramları nəzərə alınmalı, fitosanitar mühafizənin səviyyəsini<br />
müəyyənləşdirən konsepsiyaları tanınmalıdır.<br />
5.2. Fitosanitar nəzarətinin digər prinsipləri bitki mühafizəsi və karantini sahəsində Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi və tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrin şərtləri ilə müəyyən olunur.<br />
I I f ə s i l<br />
FİTOSANİTAR NƏZARƏTİNİN TƏŞKİLİ<br />
Maddə 6. Fitosanitar nəzarətinin təşkilinin istiqamətləri<br />
6.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərinin<br />
mühafizəsinə yönəldilmiş fitosanitar nəzarəti aşağıdakı istiqamətlər üzrə təşkil edilir:<br />
6.1.1. ölkə ərazisini karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərdən qorumaq və onların mənbələrini<br />
vaxtında aşkar etmək məqsədilə karantin nəzarətində olan materiallarda müntəzəm olaraq müşahidələr<br />
aparılması, fitosanitar ekspertizaları keçirilməsi və profilaktik tədbirlər görülməsi;<br />
6.1.2. bitki və bitkiçilik məhsullarında zərərli orqanizmlərin kütləvi yayılmasının qarşısının alınmasına,<br />
xəstəliklərin aradan qaldırılmasına, məhsul itkisinə yol verilməməsinə, ətraf mühitin və əhalinin sağlamlığının,<br />
habelə flora və faunanın pestisidlərin, digər zəhərli kimyəvi maddələrin zərərli təsirindən qorunmasına<br />
yönəldilmiş bitki mühafizəsi tədbirlərinin həyata keçirilməsi;<br />
6.1.3. fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərində karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlər aşkar<br />
olunduqda müvafiq ərazidə karantin rejiminin tətbiq edilməsi, hüquqi şəxslərə və əhaliyə bu barədə məlumat<br />
verilməsi, habelə zərərli orqanizmlərlə mübarizə aparılması məqsədilə karantin məhdudiyyətlərinin müəyyən<br />
edilməsi və fitosanitar tədbirlərin həyata keçirilməsi.<br />
6.2. Azərbaycan Respublikasının ərazisində fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərinin<br />
mühafizəsinə yönəldilmiş profilaktik tədbirlərin görülməsi, bitki mühafizəsi tədbirlərinin həyata keçirilməsi və<br />
bitki karantininin tətbiq edilməsi qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
Maddə 7. Fitosanitar nəzarəti sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
7.0. Fitosanitar nəzarəti sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
7.0.1. fitosanitar nəzarəti sahəsində dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərini müəyyən etmək və normativ<br />
hüquqi aktlar qəbul etmək;<br />
7.0.2. bitki mühafizəsi üzrə respublika və regional əhəmiyyətli texnoloji reqlamentlər və proqramlar<br />
hazırlamaq və təsdiq etmək;<br />
7.0.3. dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətini təşkil etmək, onun əsasnaməsini və strukturunu təsdiq etmək;<br />
7.0.4. fitosanitar nəzarəti sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığı həyata keçirmək;<br />
7.0.5. dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin maliyyələşdirilməsi, inzibati və maddi-texniki təchizatının<br />
yaxşılaşdırılması və bu sahəyə investisiya qoyuluşu məsələlərini həll etmək;<br />
7.0.6. Azərbaycan Respublikasında aşkar edilməyən, məhdud dairədə yayılmış və ölkə üçün potensial<br />
təhlükə törədə bilən karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin siyahısını təsdiq etmək;<br />
7.0.7. dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin beynəlxalq təşkilatların tələbləri və tövsiyələri əsasında<br />
formalaşdırılması, bu sahədə istifadə olunan normativ sənədlərin beynəlxalq normalara uyğunlaşdırılması üçün<br />
lazımi tədbirlər görmək;<br />
7.0.8. dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin işini digər dövlət orqanları ilə əlaqələndirmək;<br />
7.0.9. qeyri-dövlət fitosanitar xidmətinin fəaliyyətinə dövlət nəzarətini həyata keçirmək.<br />
Maddə 8. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti<br />
8.1. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti bitki mühafizəsi və karantini, pestisidlərin, bioloji preparatların,<br />
digər bitki mühafizə vasitələrinin istifadəsi sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanıdır.<br />
8.2. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətini Azərbaycan Respublikasının və Naxçıvan Muxtar<br />
413
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Respublikasının fitosanitar nəzarəti sahəsində fəaliyyət göstərən müvafiq icra hakimiyyəti orqanları və<br />
tabeliyində olan təşkilatlar təşkil edir.<br />
8.3. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş<br />
səlahiyyətli vəzifəli şəxsləri baş dövlət fitosanitar müfəttişləri, baş dövlət fitosanitar müfəttişlərinin müavinləri<br />
və dövlət fitosanitar müfəttişləri hesab edilirlər.<br />
8.4. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin işçiləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi<br />
qaydada fərqləndirici nişanı olan geyim forması və xüsusi vəsiqələr ilə təmin edilirlər.<br />
Maddə 9. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin vəzifələri<br />
9.0. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətini həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının vəzifələri<br />
aşağıdakılardan ibarətdir:<br />
9.0.1. bitki və bitkiçilik məhsulları saxlanılan anbarlarda, bazarlarda, həyətyanı sahələrdə, fərdi və<br />
kollektiv bağ və bostan sahələrində, torpaqlarda, xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində və obyektlərində<br />
fitosanitar vəziyyəti araşdırmaq, müayinələr, müşahidələr aparmaq, profilaktik və bitki mühafizəsi tədbirləri<br />
həyata keçirmək;<br />
9.0.2. pestisidlərin və bioloji preparatların istehsalına dair proqramlar hazırlamaq və onların bitkiçilikdə<br />
tətbiqi və dövriyyəsi qaydalarını, bitki mühafizəsi, o cümlədən fitosanitar nəzarəti üzrə proqramların və<br />
normativ sənədlərin layihələrini hazırlayıb təsdiq olunmaq üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına təqdim<br />
etmək;<br />
9.0.3. qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada müvafiq fəaliyyət sahələrində ekspertiza, tədqiqat və<br />
qiymətləndirmə işlərinin aparılmasını, fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərinə baxış keçirilməsini,<br />
həmçinin nümunələr götürülüb yoxlanılmasını həyata keçirmək;<br />
9.0.4. fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərində zərərli orqanizmləri vaxtında aşkar etmək,<br />
onların təcrid edilməsi və ləğvi üçün müvafiq tədbirlər görmək;<br />
9.0.5. Azərbaycan Respublikasının ərazisində karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin yayılmasının<br />
qarşısını almaq, onların mənbələrini ləğv etmək üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş karantin və digər<br />
məhdudiyyətlərin qoyulması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları qarşısında vəsatət qaldırmaq;<br />
9.0.6. karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin siyahısını hazırlamaq və müəyyən edilmiş ərazidə<br />
karantin rejiminin tətbiq edilməsi və götürülməsi barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına təkliflər vermək;<br />
9.0.7. Azərbaycan Respublikasının ərazisində bitkilərin zərərli orqanizmlərlə sirayətlənmə dərəcəsini,<br />
onların əmələgəlmə səbəblərini müəyyənləşdirmək, kütləvi çoxalması və yayılması barədə məlumatlar əldə<br />
etmək, müşahidələr aparmaq, aqroekosistemlərdə fitosanitar vəziyyəti sabitləşdirmək və nəzarətdə saxlamaq<br />
üçün dövlət proqramlarının hazırlanmasında və həyata keçirilməsində iştirak etmək;<br />
9.0.8. karantin nəzarətində olan materialların zərərli orqanizmlərdən mühafizəsi, pestisidlərin, bioloji<br />
preparatların və aqrokimyəvi maddələrin toksikoloji təsirinin və ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısının<br />
alınması, habelə keyfiyyətini itirmiş və istifadəsi qadağan olunmuş zəhərli kimyəvi maddələrin<br />
zərərsizləşdirilməsi üçün müvafiq dövlət orqanları ilə birgə tədbirlər görmək;<br />
9.0.9. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağının və qeydiyyatının<br />
aparılmasında və istifadəsinə icazə verilmiş preparatların siyahısının hazırlanmasında iştirak etmək;<br />
9.0.10. fitosanitar nəzarəti üçün dövlət büdcəsində müvafiq vəsaitlərin nəzərdə tutulmasına dair təkliflər<br />
vermək, ayrılmış vəsaitin səmərəli istifadəsini təmin etmək məqsədilə müvafiq proqramlar və xərclər<br />
smetalarını tərtib edib müvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim etmək;<br />
9.0.11. Azərbaycan Respublikasının ərazisində bitki mühafizəsi və karantini tədbirlərinin elmi-praktik<br />
əsaslarla həyata keçirilməsini təmin etmək və bu sahədə kadrların hazırlanması və ixtisaslarının artırılması ilə<br />
bağlı zəruri tədbirlər görmək;<br />
9.0.12. fitosanitar nəzarəti sahəsində Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu beynəlxalq müqavilələrdə<br />
nəzərdə tutulan öhdəlikləri yerinə yetirmək və səlahiyyətləri daxilində xarici ölkələrin müvafiq qurumları ilə və<br />
beynəlxalq təşkilatlarla qarşılıqlı əlaqələr qurmaq;<br />
9.0.13. qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
Maddə 1 0. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin hüquqları<br />
10.0. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətini həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanının aşağıdakı<br />
hüquqları vardır:<br />
10.0.1. fitosanitar nəzarəti sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirmək və bu sahədə qanunvericiliyin<br />
pozulması hallarının aradan qaldırılmasına yönəldilmiş tədbirlər görmək;<br />
414
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
10.0.2. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada hüquqi və fiziki şəxslərin obyektlərinə daxil olmaq<br />
üçün onlara müraciət etmək, obyektin fitosanitar vəziyyəti və karantin nəzarətində olan materiallar barədə<br />
lazımi məlumat almaq və həmin materialların sənədləri ilə tanış olmaq;<br />
10.0.3. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq bitki və bitkiçilik məhsullarının idxalı<br />
və ixracına, təkrar ixracına, Azərbaycan Respublikasının ərazisində tranzit daşınmasına və dövriyyəsinə idxal<br />
karantin icazəsi , təkrar ixracat fitosanitar sertifikatı və fitosanitar sertifikatları vermək;<br />
10.0.4. fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərinə öz səlahiyyətləri daxilində rəy vermək;<br />
10.0.5. sanitariya-gigiyena qaydalarına və təhlükəsizlik texnikasının tələblərinə uyğun olmayan<br />
anbarlarda və satış yerlərində bitki mühafizə vasitələrinin saxlanılmasını və satışını qadağan etmək;<br />
10.0.6. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin idxalı, ixracı, istehsalı,<br />
saxlanması, satışı və tətbiqi ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanından<br />
alınmış məlumata əsasən uçotunu aparmaq;<br />
10.0.7. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin satışı və istifadəsi ilə məşğul olan<br />
hüquqi və fiziki şəxslərdən təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməsini, ətraf mühitin çirklənməsinə yol<br />
verilməməsini və çirklənmənin ləğv edilməsini tələb etmək, istifadəyə yararsız və yüksək toksiki xassəyə malik<br />
preparatların istifadəsinin qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada qadağan edilməsi və dövriyyədən<br />
çıxarılıb məhv edilməsi haqqında qərar qəbul etmək;<br />
10.0.8. fitosanitar nəzarəti sahəsində qanunvericiliyin pozulmasının qarşısını almaq məqsədilə hüquqi<br />
və fiziki şəxslərə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məhdudiyyət qoymaq, xəbərdarlıq etmək və<br />
profilaktik tədbirlər görmək;<br />
10.0.9. qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət sınağından keçməmiş, qeydiyyata alınmamış, habelə<br />
istifadəsi qadağan olunmuş pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin istehsalının, satışının,<br />
idxalının və ixracının qarşısının alınması üçün öz səlahiyyətləri daxilində müvafiq tədbirlər görmək;<br />
10.0.10. bitki və bitkiçilik məhsullarında, torpaqda, suda və ətraf mühit obyektlərində pestisidlərin,<br />
digər zəhərli kimyəvi maddələrin və onların birləşmələrinin qalıq miqdarına qanunvericiliklə müəyyən olunmuş<br />
qaydada dövlət nəzarətini həyata keçirmək;<br />
10.0.11. torpaq istifadəçiləri tərəfindən aqrotexniki, kimyəvi, bioloji və digər tədbirlərin aparılmasına,<br />
bitki mühafizə vasitələrinin istifadəsi reqlamentinə riayət olunmasına nəzarəti həyata keçirmək;<br />
10.0.12. karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin ölkə daxilində bir ərazidən digər əraziyə<br />
yayılmasının qarşısını almaq, həmin ərazidə fitosanitar tədbirləri həyata keçirmək üçün karantin postlarının<br />
qoyulması, onların sayı və yerləşməsi barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına təkliflər vermək;<br />
10.0.13. fitosanitar nəzarəti sahəsində qanunvericiliyin pozulmasına görə hüquqi və fiziki şəxslərin<br />
məsuliyyətə cəlb olunması üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada öz səlahiyyətləri daxilində müvafiq<br />
tədbirlər görmək;<br />
10.0.14. fitosanitar xidmətinə dair təlimat, göstəriş, tövsiyə və qaydaların, uçot, hesabat, akt və protokol<br />
formalarının, idxal icazəsi sənədlərinin, sertifikatların və digər normativ sənədlərin qanunvericilikdə nəzərdə<br />
tutulan qaydada və müvafiq beynəlxalq təşkilatların tələblərinə uyğun hazırlanmasını və nəşr edilməsini təmin<br />
etmək;<br />
10.0.15. ölkə ərazisinin fitosanitar vəziyyəti barədə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanına hesabat vermək;<br />
10.0.16. fitosanitar tədbirlərinə ayrılan məqsədli dövlət vəsaitinə sərəncam vermək;<br />
10.0.17. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulan digər hüquqları həyata<br />
keçirmək.<br />
Maddə 1 1. Dövlət fitosanitar müfəttişlərinin səlahiyyətləri<br />
11.1. Dövlət fitosanitar müfəttişlərinin aşağıdakı səlahiyyətləri vardır:<br />
11.1.1. qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada (dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində istisna<br />
olmaqla) bitki və bitkiçilik məhsullarının istehsalı, emalı, tədarükü, saxlanması və satışı ilə məşğul olan hüquqi<br />
və fiziki şəxslərin obyektlərinə, habelə dəniz və hava limanlarına, dəmir yolu stansiyalarına, poçtamtlara,<br />
elevatorlara, anbarlara, gəmilərə, mülki təyyarələrə, qatarlara və digər nəqliyyat vasitələrinə, bazarlara, elmi<br />
tədqiqat və sort-sınaq sahələrinə daxil olmaq və fitosanitar müayinələrin keçirilməsi üçün aidiyyəti dövlət<br />
orqanlarına, hüquqi və fiziki şəxslərə müraciət etmək;<br />
11.1.2. Azərbaycan Respublikasına gətirilmiş və respublikadan aparılması nəzərdə tutulan karantin<br />
nəzarətində olan materiallara qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada fitosanitar karantin baxışı keçirmək və<br />
laboratoriya ekspertizasını aparmaq;<br />
11.1.3. karantin nəzarətində olan materialları qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda və qaydada<br />
415
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
saxlamaq, onların dövriyyədən çıxarılması, zərərsizləşdirilməsi və ya məhv edilməsi üçün tədbir görmək.<br />
11.2. Dövlət fitosanitar müfəttişləri fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərində fitosanitar<br />
nəzarəti keçirərkən öz səlahiyyətləri daxilində aşağıdakı məsələlər barədə qərarlar qəbul edirlər:<br />
11.2.1. fitosanitar nəzarəti qanunvericiliyinin tələblərinin pozulmasının aradan qaldırılması;<br />
11.2.2. fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada<br />
fitosanitar ekspertizası və diaqnostikası aparılması;<br />
11.2.3. aqroekosistemlərdə karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin daşıyıcısı olan obyektlərin<br />
zərərsizləşdirilməsi;<br />
11.2.4. fitosanitar ekspertizasının nəticələri və ya laboratoriya müayinələri ilə təhlükəliliyi sübut edilmiş<br />
bitki və bitkiçilik məhsullarının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada saxlanması, zərərsizləşdirilməsi,<br />
təkrar emalı, götürülməsi və ya məhv edilməsi;<br />
11.2.5. müvafiq qaydada qeydiyyatdan keçməyən, standartlara və texniki şərtlərin tələblərinə cavab<br />
verməyən, mənşəyi məlum olmayan, saxta və keyfiyyətsiz pestisidlərin, bioloji preparatların, digər bitki<br />
mühafizə vasitələrinin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada götürülməsi və ya məhv edilməsi;<br />
11.2.6. bitki və bitkiçilik məhsullarının istehsalı ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərə bitki<br />
mühafizəsi məsələlərinə, pestisidlərin, bioloji preparatların və digər bitki mühafizə vasitələrinin istifadəsi,<br />
saxlanması və daşınması texnologiyasına və reqlamentinə dair tövsiyələr verilməsi;<br />
11.2.7. bitki mühafizəsi tədbirlərinin mövcud təlimat və tövsiyələrin, texnologiya və reqlamentlərin<br />
pozulması ilə aparıldığı hallarda bu tədbirlərin həmin nöqsanlar aradan qaldırılana qədər dayandırılması;<br />
11.2.8. bitkilərin zərərli orqanizmlərlə sirayətlənmək təhlükəsi müəyyən edildikdə, bu təhlükəni yaradan<br />
subyektlər barədə tədbirlər görülməsi üçün aidiyyəti dövlət orqanlarına müraciət edilməsi;<br />
11.2.9. sanitariya-gigiyena tələblərinə və təhlükəsizlik texnikasına uyğun olmayan anbar və digər<br />
istehsal binalarının pestisidlərin, bioloji preparatların və digər bitki mühafizə vasitələrinin, dərmanlanmış toxum<br />
və əkin materiallarının saxlanması üçün istifadə olunmasına yol verilməməsi;<br />
11.2.10. fitosanitar nəzarəti qanunvericiliyinin pozulmasında təqsirkar olan hüquqi və fiziki şəxslərin<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada məsuliyyətə cəlb edilməsi üçün müvafiq tədbirlərin görülməsi.<br />
11.3. Dövlət fitosanitar müfəttişlərinin qərarlarının və göstərişlərinin hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən<br />
icra edilməsi məcburidir.<br />
11.4. Dövlət fitosanitar müfəttişlərinin icrası məcburi olan qərarlarının və göstərişlərinin forması,<br />
onların tərtib edilməsi və verilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
11.5. Dövlət fitosanitar müfəttişləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq<br />
fəaliyyət göstərirlər.<br />
Maddə 1 2. Hüquqi və fiziki şəxslərin fitosanitar nəzarəti sahəsində vəzifə və öhdəlikləri<br />
12.1. Hüquqi və fiziki şəxslərin fitosanitar nəzarəti sahəsində vəzifə və öhdəlikləri aşağıdakılardır:<br />
12.1.1. zərurət olduğu hallarda öz ərazilərində və obyektlərində müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
müraciətinə əsasən fitosanitar nəzarəti və baxışının keçirilməsi və fitosanitar nəzarətində olan karantin<br />
obyektlərinin və ya bitki mühafizə vasitələrinin təqdim edilməsi üçün lazımi şərait yaratmaq;<br />
12.1.2. bitki mühafizə vasitələrinin saxlanmasında, daşınmasında, istifadə edilməsində və<br />
zərərsizləşdirilməsində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydalara riayət etmək, ətraf mühitin zəhərli kimyəvi<br />
maddələrlə çirklənməsinə yol verməmək;<br />
12.1.3. karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin yayılmasının qarşısını almaq və ya məhdudlaşdırmaq<br />
üçün fitosanitar tədbirlərin qanunvericiliyə uyğun yerinə yetirilməsini təmin etmək;<br />
12.1.4. fitosanitar tədbirlərin yerinə yetirilməsi üçün dövlət fitosanitar müfəttişləri tərəfindən verilmiş<br />
qərarlara və göstərişlərə əməl etmək;<br />
12.1.5. fəaliyyət göstərdikləri ərazilərdə və digər yerlərdə karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin<br />
mövcudluğu barədə dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinə vaxtında məlumat vermək;<br />
12.1.6. karantin nəzarətində olan materialların xüsusi təyin edilmiş yerlərdən kənarda<br />
zərərsizləşdirilməsinə yol verməmək;<br />
12.1.7. fitosanitar nəzarətində olan karantin obyektlərinin zərərsizləşdirilməsi və təmizlənməsi zərurəti<br />
yarandığı hallarda bu tədbirlərin görülməsi üçün köməkçi işçilər ayırmaq;<br />
12.1.8. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə fitosanitar nəzarəti sahəsində nəzərdə tutulan<br />
digər vəzifə və öhdəlikləri yerinə yetirmək.<br />
12.2. Hüquqi və fiziki şəxslər fitosanitar tədbirlərin həyata keçirilməsinə kömək göstərilməsi üçün öz<br />
vəsaitləri hesabına məqsədli fondlar yarada bilərlər.<br />
416
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
I I I f ə s i l<br />
FİTOSANİTAR TƏDBİRLƏR<br />
Maddə 1 3. İdxal olunmuş məhsullara tətbiq edilən fitosanitar tədbirlər<br />
13.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisinə başqa dövlətlərdən zərərli orqanizmlərin daxil olmasının və<br />
yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada fitosanitar nəzarəti<br />
məntəqələri təşkil edilir. Fitosanitar nəzarəti məntəqələrinin yerləşdirilməsi və fəaliyyəti müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada (dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində istisna<br />
olmaqla) həyata keçirilir. Bu məntəqələr öz fəaliyyətini qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada aidiyyəti<br />
orqanlarla əlaqələndirir. Azərbaycan Respublikası dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrindən keçirilən mallar<br />
üzərində fitosanitar nəzarətini gömrük orqanları həyata keçirirlər.<br />
13.2. İdxal olunan bitki və bitkiçilik məhsullarının müvafiq sənədlərlə müşayiət olunmadığı və zərərli<br />
orqanizmlərlə sirayətlənməsi riski mövcud olduğu halda onların ölkə ərazisinə daxil olmasının və yayılmasının<br />
qarşısının alınması məqsədi ilə gömrük orqanları dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinə məlumat verməlidir.<br />
Dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti öz növbəsində aşağıdakı fitosanitar tədbirləri həyata keçirir:<br />
13.2.1. analiz (test), müayinə, məhsulun saxlanması və məhv edilməsi məqsədi ilə bitki və bitkiçilik<br />
məhsullarını, digər karantin nəzarətində olan materialları ölkə daxilində yerləşən fitosanitar nəzarəti<br />
məntəqələrində saxlamaq, geri qaytarmaq və onların idxalına məhdudiyyətlər qoymaq;<br />
13.2.2. bitki və bitkiçilik məhsullarının respublikaya gətirilməsini qadağan etmək və ya<br />
məhdudlaşdırmaq.<br />
13.3. Azərbaycan Respublikasının ərazisindən tranzit kimi istifadə edildikdə bu Qanunun 11.1.1-ci<br />
maddəsində göstərilən tədbirlər o halda tətbiq edilə bilər ki, onlar texniki cəhətdən əsaslandırılsın və zərərli<br />
orqanizmlərin əraziyə daxil olmasının və yayılmasının qarşısının alınması zərurəti yaranmış olsun.<br />
13.4. Azərbaycan Respublikasının ərazisi üçün ciddi təhlükə yaradan karantin tətbiq edilən zərərli<br />
orqanizmlər aşkar edildikdə müvafiq təxirəsalınmaz tədbirlər görülür və bu barədə əlaqədar beynəlxalq<br />
təşkilatlara məlumat verilir.<br />
13.5. Zərərli orqanizmlərlə sirayətlənməsi riskinin mövcud olduğu müəyyən edildiyi halda dövlət<br />
fitosanitar nəzarəti xidməti tərəfindən idxal edənə aşağıdakılar barədə yazılı bildiriş verilir:<br />
13.5.1. yüklərin fitosanitar nəzarəti məntəqəsinə aparılaraq karantin rejiminin tətbiq olunması;<br />
13.5.2. yüklərdən ekspertiza və analiz aparmaq məqsədilə nümunələr götürülməsi və nəticələr əldə<br />
olunanadək yükün saxlanılması;<br />
13.5.3. zərərsizləşdirmə zərurəti yarandığı hallarda yükün götürülməsi və zərərsizləşdirmə prosesindən<br />
sonra sahibinə qaytarılması;<br />
13.5.4. zərərsizləşdirmə məqsədilə yükün boşaldılıb yenidən yüklənməsi;<br />
13.5.5. yükün məhv edilməsinin zəruriliyi.<br />
13.6. Karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərlə sirayətlənmiş yük zərərsizləşdirildikdən sonra<br />
müəyyən olunmuş vaxt ərzində sahibi tərəfindən geri götürülmədikdə dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti yükün<br />
məhv edilməsi barədə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada qərar qəbul edə bilər.<br />
13.7. Fitosanitar nəzarəti zamanı həyata keçirilən fitosanitar tədbirlərin xərci və məhv edilən yükün<br />
dəyərinin məsuliyyəti idxal edənin üzərinə düşür.<br />
13.8. Poçtamtlar vasitəsilə gətirilən bitki və bitkiçilik məhsulları, bitki mühafizə vasitələri və digər<br />
yüklər müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi məntəqələrdən (dövlət sərhədinin buraxılış<br />
məntəqələrində istisna olmaqla) qəbul edilir. Bu məntəqələrin siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanları<br />
tərəfindən razılaşdırılaraq təsdiq edilir və bitki mühafizəsi və karantini üzrə beynəlxalq təşkilatlara və yük<br />
göndərən ölkələrə sorğu əsasında məlumat verilir.<br />
Maddə 1 4. İxrac edilən məhsulların sertifikatlaşdırılması<br />
14.1. Azərbaycan Respublikasından ixrac edilən bitki və bitkiçilik məhsullarının beynəlxalq<br />
standartların tələblərinə uyğunluğunu təmin etmək məqsədilə fitosanitar sertifikatlaşdırılması aparılır.<br />
14.2. Fitosanitar sertifikatlar və ya onların elektron əvəzediciləri beynəlxalq standartların tələbləri<br />
nəzərə alınmaqla tərtib edilməli və verilməlidir.<br />
Fitosanitar sertifikatlarda təsdiq edilməmiş dəyişiklik və düzəlişlərin aparılmasına yol verilmir.<br />
14.3. İxrac edilən bitki və bitkiçilik məhsullarına fitosanitar sertifikatları dövlət fitosanitar nəzarəti<br />
xidməti tərəfindən aşağıdakı hallarda verilir:<br />
14.3.1. sertifikatın verilməsi üçün müraciət edildikdə və dövlət rüsumu ödənildikdə;<br />
417
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
14.3.2. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tələb olunan müvafiq sənədlər təqdim olunduqda;<br />
14.3.3. sertifikat verilməsi nəzərdə tutulan yüklər, baxış keçirilməsi və digər tədbirlərin aparılması üçün<br />
təqdim edildikdə;<br />
14.3.4. göndərilən yüklər beynəlxalq standartların tələblərinə cavab verdikdə.<br />
Maddə 1 5. Tranzit daşınan məhsullara tətbiq edilən fitosanitar tədbirlər<br />
15.1. Karantin nəzarətində olan materialların Azərbaycan Respublikasının ərazisindən açılmadan,<br />
bölünmədən, digər yüklərlə qarışdırılmadan və yenidən qablaşdırılmadan başqa ölkələrə daşınması zamanı<br />
həmin yüklər üzərində qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada fitosanitar nəzarəti həyata keçirilir.<br />
15.2. Gömrük orqanı dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində tranzit daşınan bitki və bitkiçilik<br />
məhsullarına fitosanitar sertifikatı tələb edir və bu qanunun 13.2-ci maddəsində müəyyən olunan hallarda dövlət<br />
fitosanitar nəzarəti xidməti tərəfindən karantin nəzarətində olan materiallara və yüklərə fitosanitar tədbirləri<br />
tətbiq edilir.<br />
15.3. Azərbaycan Respublikasının ərazisindən tranzit daşınan karantin nəzarətində olan materiallara<br />
aşağıdakı hallarda fitosanitar tədbirləri tətbiq olunmur:<br />
15.3.1. bitki və bitkiçilik məhsulları zərərli orqanizmlərin yayılmaması üçün plomblanmış nəqliyyat<br />
vasitələri ilə və ya konteynerlərlə daşındıqda və beynəlxalq standartların tələblərinə uyğun qablaşdırıldıqda;<br />
15.3.2. məhsul ixrac edən ölkə tərəfindən fitosanitar sertifikatı ilə təmin edildikdə.<br />
Maddə 1 6. Ərazidə karantin elan olunması<br />
I V f ə s i l<br />
ZƏRƏRLİ ORQANİZMLƏRLƏ MÜBARİZƏ<br />
16.1. Ölkə ərazisində karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin mövcudluğu təsdiq edildikdə onlarla<br />
mübarizə aparmaq məqsədilə dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti həmin ərazidə karantin elan olunması barədə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına təklif verir.<br />
16.2. Karantin rejiminin tətbiq olunduğu ərazinin hüdudları zərərli orqanizmlərin yayılma dərəcəsindən<br />
asılı olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən müəyyən edilir.<br />
16.3. Ərazidə karantin rejiminin tətbiq edildiyi barədə məlumat dərhal rəsmi elan olunur və həmin<br />
ərazidə olan hüquqi şəxslərə və əhaliyə xəbərdarlıq edilir.<br />
16.4. Ərazidə karantin elan olunması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarında aşağıdakı<br />
məlumatlar əks olunur:<br />
16.4.1. karantin elan olunmasının səbəbləri;<br />
16.4.2. karantin elan olunan ərazinin yeri və hüdudları;<br />
16.4.3. karantin məhdudiyyətləri və fitosanitar tədbirlərinin siyahısı.<br />
Maddə 1 7. Karantin elan olunan ərazilərdə tətbiq edilən məhdudiyyətlər və<br />
fitosanitar tədbirlər<br />
17.1. Karantin elan olunan ərazilərdə aşağıdakı məhdudiyyətlər və fitosanitar tədbirləri tətbiq edilir:<br />
17.1.1. zərərli orqanizmlərə qarşı dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin müəyyən etdiyi bitki mühafizəsi<br />
tədbirlərinin həyata keçirilməsi;<br />
17.1.2. karantin elan olunan ərazidən və ya həmin əraziyə, habelə ərazi daxilində bitki və bitkiçilik<br />
məhsullarının daşınmasına məhdudiyyətlərin qoyulması;<br />
17.1.3. karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərə həssas bitkilərin həmin ərazidə yenidən əkilməsinə<br />
qadağa qoyulması.<br />
17.2. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti məqsədəuyğun hesab etdiyi halda karantin elan olunan əraziyə<br />
bitişik ərazidə olan torpaq sahəsinin mülkiyyətçisinə (istifadəçisinə), müəyyən vaxt ərzində, öz ərazisində<br />
fitosanitar tədbirlərin həyata keçirilməsi barədə rəsmi bildiriş verir və onun qarşısında qanunvericilikdə nəzərdə<br />
tutulmuş tələblər qoyur.<br />
17.3. Torpaq sahəsinin mülkiyyətçisi (istifadəçisi) bu tələblərə əməl etmədiyi halda dövlət fitosanitar<br />
nəzarəti xidməti bildirişdə tələb olunan fitosanitar tədbirləri həyata keçirmək məqsədilə bu ərazidə olan<br />
bitkilərin, bitkiçilik məhsullarının və zərərli orqanizmlərin məhv edilməsi barədə qərar qəbul edir.<br />
17.4. Karantin elan olunan ərazilərdə məhdudiyyətlərin qoyulması və fitosanitar tədbirlərin aparılması<br />
xərcləri qanunvericiliklə müəyyən olunmuş hallarda dövlət büdcəsinin vəsaiti, digər hallarda isə torpaq<br />
418
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
sahəsinin mülkiyyətçisinin (istifadəçisinin) vəsaiti hesabına həyata keçirilir.<br />
Maddə 1 8. Zərərli orqanizmlərin məhdud dairədə yayıldığı ərazilərin elan olunması<br />
18.1. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən zərərli orqanizmlərin məhdud dairədə yayıldığı<br />
ərazilər aşağıdakı hallarda elan olunur:<br />
18.1.1. ərazidə zərərli orqanizmlərin məhdud dairədə yayıldığı müəyyən edildikdə;<br />
18.1.2. zərərli orqanizmlərin yayılmasının məhdud dairədə qalması üçün müvafiq fitosanitar tədbirləri<br />
həyata keçirildikdə və lazımi nəzarət sistemi tətbiq edildikdə.<br />
18.2. Zərərli orqanizmlərin məhdud dairədə yayıldığı ərazilərdən bitki və bitkiçilik məhsullarının kənara<br />
daşınmasına yol verilmir.<br />
Maddə 1 9. Ərazinin zərərli orqanizmlərdən azad elan olunması<br />
19.1. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti karantin elan olunan ərazini müntəzəm olaraq tədqiq edir və<br />
karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin ərazidə mövcudluğunu daim nəzarətdə saxlayır.<br />
19.2. Fitosanitar tədbirlərin aparılmasından sonra dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti zərərli<br />
orqanizmlərlə sirayətlənmiş ərazidə və ya onun bir hissəsində karantin rejiminin götürülməsi barədə müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanına təklif verir.<br />
19.3. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı karantin elan olunmuş ərazini, o cümlədən məhsulun istehsal<br />
yerini və sahələrini zərərli orqanizmlərdən aşağıdakı hallarda azad elan edir:<br />
19.3.1. karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin ərazidə mövcud olmamasına əmin olduqda;<br />
19.3.2. ərazinin zərərli orqanizmlərdən azad olunması məqsədilə nəzərdə tutulmuş fitosanitar tədbirlər<br />
tam həyata keçirildikdə;<br />
19.3.3. zərərli orqanizmlərdən azad ərazinin statusunun saxlanılmasına əmin olmaq məqsədilə<br />
müşahidələr keçirildikdə.<br />
19.4. <strong>Bitki</strong> və bitkiçilik məhsullarının karantin elan olunmuş ərazilərdən daşınmasına yalnız zərərli<br />
orqanizmlərdən azad elan olunduqdan sonra yol verilir.<br />
V f ə s i l<br />
BİTKİ MÜHAFİZƏSİ İLƏ BAĞLI FİTOSANİTAR TƏLƏBLƏR<br />
Maddə 2 0. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət<br />
sınağının və qeydiyyatının aparılması<br />
20.1. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağı və qeydiyyatı onların<br />
bioloji, gigiyena-toksikoloji və ekoloji cəhətdən qiymətləndirilməsi və istifadə reqlamentlərinin işlənib<br />
hazırlanması məqsədilə aparılır.<br />
20.2. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağı müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydaya uyğun olaraq elmi tədqiqat müəssisələrində aparılır.<br />
20.3. İstehsalatda sınaqdan keçirmək, qeydiyyata almaq və elmi tədqiqat işlərində istifadə etmək<br />
məqsədilə xarici ölkələrdən gətirilən pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin miqdarı<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
20.4. Dövlət sınağından keçmiş insan, heyvan və bitki orqanizmləri, habelə ətraf mühit üçün<br />
təhlükəsizliyi təsdiq edilmiş pestisidlər, bioloji preparatlar və aqrokimyəvi maddələr müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən qeydiyyata alınır və Azərbaycan Respublikasında istifadəsinə icazə verilmiş preparatlar<br />
siyahısına daxil edilir.<br />
20.5. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət qeydiyyatının məcburi şərti<br />
onların mənşəyi və keyfiyyəti barədə sertifikatların, təhlükəsiz tətbiqi, bitki və bitkiçilik məhsullarında,<br />
torpaqda, suda və ətraf mühit obyektlərində həmin preparatların qalıq miqdarının müəyyən edilməsi metodikası<br />
üzrə təlimatların olmasıdır.<br />
20.6. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin qeydiyyat müddəti 5 ildir və bu<br />
müddət başa çatdıqdan sonra onlar müəyyən edilmiş qaydada yenidən qeydiyyatdan keçirilir. Preparatların<br />
təhlükəsizliyi barədə yeni məlumatlar daxil olduğu hallarda müvafiq icra hakimiyyəti orqanı onların tətbiqini<br />
tamamilə və ya müvəqqəti dövr üçün qadağan edə bilər.<br />
Maddə 2 1. Zəhərli kimyəvi maddələrin qalıq miqdarına dövlət nəzarəti<br />
419
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
21.1. Bütün növ bitki və bitkiçilik məhsullarında və torpaqda pestisidlərin, bioloji preparatların və<br />
onların birləşmələrinin qalıq miqdarına dövlət nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata<br />
keçirilir.<br />
21.2. <strong>Bitki</strong> və bitkiçilik məhsullarının tərkibində pestisidlərin, bioloji preparatların və onların<br />
birləşmələrinin qalıq miqdarının yol verilən normadan artıq olmamasını təsdiq edən müvafiq sertifikat olduqda<br />
onların satışına icazə verilir.<br />
21.3. Məhsulun tərkibində pestisidlərin, bioloji preparatların və onların birləşmələrinin qalıq miqdarı<br />
yol verilən normadan artıq olduqda, onun satışına icazə verilmir və bu məhsul qanunvericiliklə müəyyən<br />
olunmuş qaydada dövriyyədən çıxarılır.<br />
Maddə 2 2. İstifadəyə yararsız zəhərli kimyəvi maddələrin məhv edilməsi<br />
22.1. İstifadəyə yararsız və istifadəsi qadağan olunmuş pestisidlər, bioloji preparatlar, onların<br />
birləşmələri və qabları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada onların sahibindən<br />
geri alınaraq qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada zərərsizləşdirilir və ya məhv edilir.<br />
22.2. Pestisidlərin, bioloji preparatların və onların birləşmələrinin zərərsizləşdirilməsi və ya məhv<br />
edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada xüsusi anbarlarda (qəbiristanlıqlarda)<br />
aparılır.<br />
22.3. Xüsusi anbarların (qəbiristanlıqların) sayını və onların yerləşdirilməsini müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı müəyyən edir.<br />
Maddə 2 3. Karantin nəzarətində olan materialların zərərsizləşdirilməsi<br />
23.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxal olunan karantin nəzarətində olan materiallarda<br />
karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlər aşkar olunduqda onlar fitosanitar nəzarəti məntəqələrində və ya yükün<br />
təyinat yerlərində qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada zərərsizləşdirilir.<br />
23.2. <strong>Bitki</strong> və bitkiçilik məhsullarının daşınması üçün istifadə edilən nəqliyyat vasitələri məcburi<br />
təmizlənir və zərurət yarandığı hallarda fitosanitar tələblərə uyğun olaraq zərərsizləşdirilir.<br />
23.3. Karantin nəzarətində olan materialların zərərsizləşdirilməsi hüquqi və fiziki şəxslərlə bağlanan<br />
müqavilə əsasında dövlət fitosanitar nəzarəti xidməti tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 2 4. Pestisidlərin ehtiyatının yaradılması və saxlanması<br />
24.1. Pestisidlərin ehtiyatı, fövqəladə hallarda karantin tətbiq edilən və xüsusi təhlükəli zərərli<br />
orqanizmlərin kütləvi yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən<br />
etdiyi qaydada, dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına yaradılır.<br />
24.2. Pestisidlərin növlər üzrə ehtiyat normaları və istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən müəyyən edilir.<br />
24.3. Pestisidlərin ehtiyatı müntəzəm olaraq təzələnir və istifadəsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
nəzarəti altında həyata keçirilir.<br />
Maddə 2 5. Fitosanitar xidmətinin təşkili<br />
V I f ə s i l<br />
FİTOSANİTAR XİDMƏTİ<br />
25.1. Azərbaycan Respublikasında fitosanitar xidməti dövlət və qeyri-dövlət fitosanitar xidmətləri<br />
vasitəsilə həyata keçirilir.<br />
25.2. Bu Qanunla müəyyən edilmiş bitki mühafizəsi tədbirlərinin həyata keçirilməsi dövlət fitosanitar<br />
xidmətinin fəaliyyəti ilə təmin edilir.<br />
25.3. Dövlət fitosanitar xidmətinin vəzifələri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən<br />
edilir.<br />
25.4. Dövlət fitosanitar xidməti qeyri-dövlət fitosanitar xidmətinin funksiyalarını yerinə yetirə bilər.<br />
Maddə 2 6. Qeyri-dövlət fitosanitar xidmətinin subyektləri<br />
420
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
26.1. Qeyri-dövlət fitosanitar xidmətinin subyektləri qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada kənd<br />
təsərrüfatına aqrokimyəvi xidmət və pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin istehsalı,<br />
idxalı, ixracı, daşınması, saxlanması, satışı və tətbiqi sahəsində sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən hüquqi və fiziki<br />
şəxslərdir.<br />
26.2. Qeyri-dövlət fitosanitar xidmətinin subyektləri dövlət fitosanitar nəzarəti funksiyalarını yerinə<br />
yetirə bilməzlər.<br />
26.3. Qeyri-dövlət fitosanitar xidmətinin subyektləri qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada dövlət<br />
fitosanitar nəzarəti xidmətində uçota durduqdan sonra fəaliyyət göstərirlər.<br />
Maddə 2 7. Qeyri-dövlət fitosanitar xidməti subyektlərinin hüquq və vəzifələri<br />
27.1. Qeyri-dövlət fitosanitar xidməti subyektlərinin aşağıdakı hüquqları vardır:<br />
27.1.1. istehsal etdikləri və xaricdən gətirdikləri preparatların qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada sənədləşdirilməsi üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına müraciət etmək;<br />
27.1.2. müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş fitosanitar tədbirlərinin nümunəvi uçot<br />
və hesabat sənədlərindən və blanklarından istifadə etmək;<br />
27.1.3. dövlət, regional və yerli proqramlar əsasında kənd təsərrüfatına aqrokimyəvi xidmət, bitki<br />
mühafizəsi və bitkilərin məhsuldarlığının artırılması tədbirlərinin həyata keçirilməsi məsələlərində tətbiq edilən<br />
maliyyə güzəştlərindən istifadə etmək;<br />
27.1.4. qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər hüquqları həyata keçirmək.<br />
27.2. Qeyri-dövlət fitosanitar xidməti subyektlərinin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
27.2.1. fitosanitar nəzarəti qanunvericiliyinə əməl etmək və müəyyən olunmuş qaydada dövlət<br />
fitosanitar nəzarəti xidmətində uçota durmaq;<br />
27.2.2. kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarına və bağçılıq təsərrüfatlarına aqrokimyəvi xidmətlər<br />
göstərmək;<br />
27.2.3. bitki mühafizə vasitələrinin tətbiqinə dair dövlət standartlarının, fitosanitar və texnoloji<br />
normaların, reqlamentlərin və digər normativ sənədlərin tələblərini yerinə yetirmək;<br />
27.2.4. istehsal etdikləri və xaricdən gətirdikləri bitki və bitkiçilik məhsullarının, pestisidlərin, bioloji<br />
preparatların və digər bitki mühafizə vasitələrinin keyfiyyət göstəricilərinə və təhlükəsizliyinə zəmanət vermək<br />
və məsuliyyət daşımaq;<br />
27.2.5. istifadəyə yararsız pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin<br />
zərərsizləşdirilməsini və ya məhv edilməsini qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada təmin etmək;<br />
27.2.6. dövlət fitosanitar müfəttişlərinin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada qəbul etdikləri<br />
qərarlara və göstərişlərə əməl etmək;<br />
27.2.7. xidmət etdikləri obyektlərdə zərərli orqanizmlər aşkar edildikdə dövlət fitosanitar nəzarəti<br />
xidmətinə məlumat vermək və onların yayılmasının qarşısını alan ilkin tədbirlər görmək;<br />
27.2.8. fitosanitar tədbirlərin həyata keçirilməsində dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinə lazımi kömək<br />
göstərmək və fitosanitar xidməti sahəsində həyata keçirdikləri işlər barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada məlumat vermək;<br />
27.2.9. xidmət etdikləri obyektlərdə istehsal edilən bitki və bitkiçilik məhsullarının fitosanitar normalara<br />
uyğunluğunun və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün müvafiq tədbirlər görmək;<br />
27.2.10. bitki mühafizəsi sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması, elmi tədqiqat işlərinin aparılması,<br />
habelə bitki mühafizəsi üzrə dövlət proqramlarının həyata keçirilməsində iştirak etmək;<br />
27.2.11. qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada və formada pestisidlərin, bioloji preparatların və<br />
aqrokimyəvi maddələrin uçot və hesabatını aparmaq;<br />
27.2.12. qanunvericiliklə müəyyən olunmuş digər vəzifələri yerinə yetirmək.<br />
V I I f ə s i l<br />
ZƏHƏRLİ KİMYƏVİ MADDƏLƏRİN İSTEHSALI, TƏTBİQİ VƏ DÖVRİYYƏSİNƏ TƏLƏBLƏR<br />
Maddə 2 8. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin<br />
dövriyyəsi sahəsində dövlətin vəzifələri<br />
28.1. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövriyyəsi sahəsində dövlətin<br />
vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
(Çıxarılıb)<br />
28.1.1. bitki mühafizə vasitələrinin istehsalına, daşınmasına və saxlanmasına dair standartları və<br />
421
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
müvafiq normativ-texniki tələblərə aid sənədləri hazırlamaq və təsdiq etmək;<br />
28.1.2. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağının aparılması,<br />
qeydiyyata alınması və istifadəsinə icazə verilmiş preparatların siyahısına daxil edilməsi qaydalarını müəyyən<br />
etmək;<br />
28.1.3. yüksək toksiki-ekoloji təhlükəli pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin<br />
siyahısını təsdiq etmək və müstəsna hallarda onların tətbiqinə razılıq vermək;<br />
28.1.4. fövqəladə ekoloji şərait zonalarında zəhərli kimyəvi maddələrin tətbiqini məhdudlaşdırmaq;<br />
28.1.5. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövriyyəsinin bütün<br />
mərhələlərində onların keyfiyyətinə və tətbiqinə dövlət nəzarətini təşkil etmək;<br />
28.1.6. təbiəti mühafizə, sağlamlaşdırma, istirahət və turizm zonalarında, su fondu torpaqlarında,<br />
suqoruyucu və xüsusi qorunan digər ərazilərdə pestisidlərin və digər zəhərli kimyəvi maddələrin tətbiqini<br />
qadağan etmək;<br />
28.1.7. yüksək keyfiyyətli, ekoloji cəhətdən təmiz pəhriz və uşaq qida məhsullarının istehsalı üçün<br />
əlverişli fitosanitar və texnoloji şərait yaratmaq məqsədilə xüsusi xammal istehsalı bölgələri təşkil etmək,<br />
onların hüdudları, hüquqi və texnoloji rejimlərini müəyyən etmək;<br />
28.1.8. əkin sahəsində və digər kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlarda aqrokimyəvi tədqiqat işlərinin<br />
aparılması, sahələrə aqrokimyəvi pasportların verilməsi və kartoqramların hazırlanması qaydalarını müəyyən<br />
etmək;<br />
28.1.9. bitki və bitkiçilik məhsullarını karantin tətbiq edilən və xüsusi təhlükəli zərərli orqanizmlərdən<br />
qorumaq üçün lazım olan bitki mühafizə vasitələrinin tədarükünə dövlət sifarişi vermək;<br />
28.1.10. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövriyyəsinə dair vahid statistik<br />
hesabat formasını və təqdim edilməsi qaydasını müəyyən etmək;<br />
28.1.11. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin istehsalı, idxalı, ixracı və tətbiqi<br />
sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığı həyata keçirmək.<br />
28.2. Qanunvericiliyə uyğun olaraq istehsal mənşəyinə görə adlar verilən və yüksək keyfiyyətli<br />
(markalı) bitkiçilik məhsullarının istehsalı məqsədilə becərilən bitkilərə pestisidlərin, bioloji preparatların və<br />
aqrokimyəvi maddələrin tətbiqinə yol verilmir.<br />
28.3. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin tətbiqinin vacibliyi<br />
əsaslandırıldıqda, dövlət sanitariya və ekoloji ekspertizasının müsbət rəyi əsasında bu Qanunun 28.1.7-ci<br />
maddəsində göstərilən ərazilərdə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının ciddi nəzarəti altında onların məhdud<br />
çeşidlərinin tətbiqinə qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada icazə verilir.<br />
28.4. Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin istehsalı, daşınması, saxlanması,<br />
tətbiqi, zərərsizləşdirilməsi və məhv edilməsi ilə bağlı işləri bilavasitə yerinə yetirən və bu sahədə nəzarət<br />
müayinəsi aparan işçilərə Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə uyğun olaraq güzəştlər tətbiq<br />
edilir.<br />
Maddə 2 9. Zəhərli kimyəvi maddələrin istehsalı, satışı və tətbiqi<br />
29.1. Azərbaycan Respublikasında pestisidlərin və bioloji preparatların istehsalı insanların<br />
sağlamlığının və ətraf mühitin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi şərtilə qanunvericiliklə müəyyən olunmuş<br />
qaydada mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq hüquqi şəxslər tərəfindən həyata keçirilir.<br />
29.2. Pestisidlər və bioloji preparatlar istehsal edən müəssisə istehsal etdiyi preparatların keyfiyyətinə<br />
zəmanət vermək üçün nəzarət xidməti təşkil edir, satışa buraxdığı hər bir partiya (seriya) preparata dair müvafiq<br />
sertifikat alır və onun keyfiyyəti və tətbiqi üçün məsuliyyət daşıyır.<br />
29.3. İstehsal olunan hər hansı preparat qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada dövlət sınağından<br />
keçirilir və qeydiyyata alınır, onun texniki şərtləri və standartlaşdırma üzrə normativ sənədləri hazırlanır.<br />
29.4. Pestisidlərin və bioloji preparatların standartlaşdırılmasını və sertifikatlaşdırılmasını<br />
qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada müvafiq icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirirlər.<br />
29.5. Azərbaycan Respublikasının dövlət standartlarının tələblərinə və ya Azərbaycan Respublikasının<br />
ərazisində rəsmi tanınan beynəlxalq standartlara uyğun olmayan, habelə dövlət sınağından keçməmiş,<br />
qeydiyyata alınmamış və istifadəsi qadağan olunmuş zəhərli kimyəvi maddələrin istehsalına, satışına və<br />
tətbiqinə yol verilmir.<br />
29.6. Yüksək toksiki-ekoloji təhlükəli preparatların siyahısının təsdiq edilməsi və tətbiqi qaydaları<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
29.7. Fövqəladə ekoloji şərait zonasında pestisidlərin və bioloji preparatların tətbiqi müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən məhdudlaşdırılır.<br />
422
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 3 0. Zəhərli kimyəvi maddələrin idxalı və ixracı<br />
30.1. Azərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatına alınmış, istifadəsinə icazə verilmiş preparatlar<br />
siyahısına daxil edilmiş, mənşəyi və keyfiyyəti barədə sertifikatları olan və müvafiq qaydada qablaşdırılmış və<br />
etiketləşdirilmiş pestisidlər və bioloji preparatlar idxal və ixrac oluna bilər.<br />
30.2. Mənşəyi və keyfiyyəti barədə sertifikatları olmayan pestisidlərin və bioloji preparatların idxalı,<br />
satışı, tətbiqi və reklam edilməsi qadağan edilir.<br />
30.3. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdə başqa şərtlər nəzərdə<br />
tutulmamışdırsa, pestisidlərin və bioloji preparatların idxal və ixrac edilməsində beynəlxalq sertifikatların<br />
göstəriciləri qəbul edilir.<br />
30.4. Dövlət qeydiyyatına alınmamış pestisidlərin və bioloji preparatların idxal və ixracına aşağıdakı<br />
hallarda yol verilə bilər:<br />
30.4.1. elmi tədqiqat işlərində istifadə olunduqda və satış hüququ olmadan sərgilərdə nümayiş<br />
etdirildikdə;<br />
30.4.2. bitki mühafizə vasitələri ilə işlənmiş toxum və əkin materialları ilə birlikdə idxal və ixrac<br />
edildikdə;<br />
30.4.3. fövqəladə hallarda karantin tətbiq edilən və xüsusi təhlükəli zərərli orqanizmlərin kütləvi<br />
yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə onların istehsalçı ölkədə qeydiyyatını və istifadəsini təsdiq edən<br />
sənədlər olduqda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı əsasında.<br />
30.5. Dövlət qeydiyyatına alınmamış pestisidlərin və bioloji preparatların qanunvericilikdə nəzərdə<br />
tutulan qaydada idxalı və tətbiqi yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanının nəzarəti altında həyata keçirilir.<br />
Maddə 3 1. Zəhərli kimyəvi maddələrin qablaşdırılması, saxlanması və daşınması<br />
31.1. Azərbaycan Respublikasında istehsal olunmuş və tətbiqinə icazə verilmiş pestisidlər və bioloji<br />
preparatlar müvafiq standartlara və texniki şərtlərə uyğun olaraq qablaşdırılmalı, markalanmalı və müşayiətedici<br />
sənədlərində və istifadə təlimatlarında Azərbaycan dilində və zəruri hallarda başqa dillərdə hazırlanma tarixi,<br />
saxlanma müddəti, şəraiti barədə və digər məlumatlar göstərilməlidir.<br />
31.2. Zəhərli kimyəvi maddələrin ölkə daxilində daşınması və saxlanması müəyyən olunmuş texniki<br />
şərtlərə və tələblərə riayət edilməklə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydalara uyğun<br />
həyata keçirilir.<br />
V I I I f ə s i l<br />
FİTOSANİTAR XİDMƏTİNİN ELMİ VƏ KADR TƏMİNATI VƏ MALİYYƏLƏŞDİRİLMƏSİ<br />
Maddə 3 2. Fitosanitar nəzarəti sahəsində Elmi-Texniki Şura<br />
32.1. Fitosanitar nəzarəti sahəsində aparılan elmi tədqiqatların istiqamətləri üzrə məsələlərə baxmaq,<br />
müasir elmi-texniki nailiyyətlərin tətbiqinə dair təklif və tövsiyələr hazırlamaq məqsədilə dövlət fitosanitar<br />
nəzarəti xidmətinin nəzdində, tərkibi alim və yüksək ixtisaslı mütəxəssislərdən ibarət Elmi-Texniki Şura<br />
yaradılır.<br />
32.2. Elmi-Texniki Şura aşağıdakı məsələlərə baxıb rəy verir:<br />
32.2.1. bitki mühafizəsi və karantini sahəsində elmi nailiyyətlərin istehsalatda tətbiqinin yekunlarına;<br />
32.2.2. zərərli orqanizmlərin risk analizinin nəticələrinə;<br />
32.2.3. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin normativ-texniki tələblərə<br />
uyğunluğuna;<br />
32.2.4. bitki mühafizəsi və karantini sahəsində hazırlanmış təlimatların, qaydaların, tövsiyələrin və digər<br />
normativ sənədlərin elmi cəhətdən əsaslandırılmasına;<br />
32.2.5. bitki mühafizəsi sahəsində elmi və kadr təminatının planlaşdırılmasına və həlli vacib olan digər<br />
məsələlərə.<br />
32.3. Fitosanitar nəzarəti sahəsində Elmi-Texniki Şura müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
yaradılır.<br />
Maddə 3 3. <strong>Bitki</strong> mühafizəsi sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması və<br />
ixtisaslarının artırılması<br />
33.1. <strong>Bitki</strong> mühafizəsi sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması və ixtisaslarının artırılması Azərbaycan<br />
423
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilir.<br />
33.2. <strong>Bitki</strong> mühafizəsi sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması və ixtisaslarının artırılmasının<br />
planlaşdırılması və həyata keçirilməsi proqramı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada razılaşdırılmalıdır.<br />
Maddə 3 4. Fitosanitar xidmətinin maliyyələşdirilməsi<br />
34.1. Dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin maliyyə mənbəyi dövlət büdcəsindən ayrılan, hüquqi və<br />
fiziki şəxslərə göstərilən fitosanitar xidmətlərə görə ödənilən vəsaitlər, könüllü ödənişlər və donor təşkilatların<br />
texniki maliyyə yardımlarından ibarətdir.<br />
34.2. Fitosanitar nəzarəti sahəsində aşağıdakı xərclər Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinin<br />
vəsaiti hesabına maliyyələşdirilir:<br />
34.2.1. dövlət fitosanitar nəzarəti xidmətinin və onun tabeliyində olan təşkilatların saxlanılması xərcləri<br />
və maddi-texniki təminatı;<br />
34.2.2. qanunvericiliyə müvafiq olaraq bitki mühafizəsi və karantini sahəsində tədbirlərin həyata<br />
keçirilməsi;<br />
34.2.3. pestisidlərin ehtiyatının yaradılması və saxlanması;<br />
34.2.4. bitki mühafizəsi sahəsində elmi tədqiqat işlərinin aparılması, mütəxəssislərin hazırlanması və<br />
ixtisaslarının artırılması;<br />
34.2.5. məqsədli dövlət və regional proqramlar əsasında fitosanitar və aqrokimyəvi tədbirlərin<br />
aparılması;<br />
34.2.6. fitosanitar nəzarəti sahəsində Azərbaycan Respublikasının üzv olduğu beynəlxalq təşkilatlara<br />
üzvlük haqlarının ödənilməsi;<br />
34.2.7. qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər fitosanitar tədbirlər.<br />
34.3. Qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada hüquqi və fiziki şəxslərə göstərilən aşağıdakı<br />
fitosanitar xidmətləri həmin şəxslərin vəsaiti, könüllü ödənişlər və donor təşkilatların texniki-maliyyə yardımı<br />
hesabına ödənilir:<br />
34.3.1. pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağı, qeydiyyatı və<br />
ekspertizası;<br />
34.3.2. müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada karantin nəzarətində olan<br />
materialların zərərsizləşdirilməsi;<br />
34.3.3. fitosanitar sertifikatların, idxal karantin icazələrinin, vahid uçot və hesabat formalarının və digər<br />
fitosanitar sənədlərin verilməsi;<br />
34.3.4. fitosanitar karantin baxışının, müayinəsinin və ekspertizasının aparılması;<br />
34.3.5. bitki və bitkiçilik məhsullarında, torpaqda və suda, bitki mühafizə vasitələrində toksikoloji<br />
analizlərin aparılması;<br />
34.3.6. karantin tətbiq edilən və xüsusi təhlükəli zərərli orqanizmlərə qarşı mübarizə tədbirləri istisna<br />
olmaqla, digər bitki mühafizə tədbirlərinin aparılması;<br />
34.3.7. qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər xidmətlər.<br />
34.4. Pestisidlərə, bioloji preparatlara və aqrokimyəvi maddələrə qeydiyyat şəhadətnamələrinin, idxal<br />
karantin icazəsinin və fitosanitar sertifikatlarının verilməsi üçün dövlət rüsumu ödənilir.<br />
I X f ə s i l<br />
FİTOSANİTAR NƏZARƏTİ HAQQINDA QANUNVERİCİLİYİN POZULMASINA GÖRƏ<br />
MƏSULİYYƏT VƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
Maddə 3 5. Fitosanitar nəzarəti haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə<br />
məsuliyyət<br />
35.1. Fitosanitar nəzarəti haqqında qanunvericiliyin pozulmasında təqsirkar olan şəxslər Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
35.2. Fitosanitar nəzarəti haqqında qanunvericiliyin pozulması nəticəsində hüquqi və fiziki şəxslərə<br />
dəymiş ziyanın əvəzi Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik aktlarında nəzərdə tutulmuş qaydada ödənilir.<br />
Maddə 3 6. Mübahisələrin həlli<br />
Fitosanitar nəzarəti haqqında qanunvericiliyin pozulması ilə əlaqədar mübahisələr Azərbaycan<br />
424
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq, o cümlədən məhkəmə qaydasında həll edilir.<br />
X f ə s i l<br />
BEYNƏLXALQ ƏMƏKDAŞLIQ VƏ YEKUN MÜDDƏALAR<br />
Maddə 3 7. Fitosanitar nəzarəti sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq<br />
Fitosanitar nəzarəti sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı<br />
beynəlxalq müqavilələrə əsasən həyata keçirilir.<br />
Maddə 3 8. Qanunun qüvvəyə minməsi<br />
38.1. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
38.2. Bu Qanun qüvvəyə mindiyi gündən “<strong>Bitki</strong> karantini haqqında” Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 2, maddə 103; 1998-ci il, № 2,<br />
maddə 83; 2002-ci il, № 5, maddə 241, № 12, maddə 706; 2004-cü il, № 2, maddə 57), “<strong>Bitki</strong> mühafizəsi<br />
haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci<br />
il, № 4, maddə 274; 2002-ci il, № 5, maddə 241) və “Pestisidlər və aqrokimyəvi maddələr haqqında”<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1997-ci il, № 5,<br />
maddə 396; 2003-cü il, № 1, maddə 7) qüvvədən düşmüş hesab edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 12 may 2006-cı il<br />
№ 102-IIIQ<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
425
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“İstehsalat və məişət tullantıları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa<br />
dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. “İstehsalat və məişət tullantıları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1998-ci il, №10, maddə 606; 2002-ci il, №4, (I kitab), maddə 165)<br />
aşağıdakı dəyişikliklər və əlavələr edilsin:<br />
1. Qanunun preambulası aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Bu Qanun zərərli qazlar, çirkab suları və radioaktiv tullantılar istisna olmaqla, istehsalat və məişət<br />
tullantılarının (bundan sonra - tullantıların) insan sağlamlığına və ətraf mühitə zərərli təsirinin qarşısının<br />
alınması, onların təhlükəli təsirinin azaldılması, təbiətdə ekoloji tarazlığın təmin olunması, habelə belə<br />
tullantıların təkrar xammal mənbələri kimi təsərrüfat dövriyyəsinə cəlb olunması məqsədi ilə tullantıların idarə<br />
olunması sahəsində Azərbaycan Respublikasının dövlət siyasətini və hüquqi münasibətləri müəyyən edir.”.<br />
2. 1-ci maddə üzrə:<br />
2.1. ikinci, dördüncü və altıncı abzaslar aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“istehsalat tullantıları - istehsal, yaxud işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsi prosesində əmələ gələn və<br />
ilkin istehlak xüsusiyyətlərini tam və ya qismən itirən xammal, material, maddə, yarımfabrikat, əşya və digər<br />
məhsulların qalıqları, habelə istehsal obyekti olmayan və öz istifadə olunma xüsusiyyətlərinə görə texnoloji<br />
prosesə daxil olmayan, yenidən əmələ gələn eyni mənşəli əşya və maddələr;<br />
təhlükəli tullantılar - tərkibində təhlükəli xüsusiyyətlərə malik partlayıcı, yanma qabiliyyətli, oksidləşdirici,<br />
toksiki, infeksion, korroziya təsirinə malik və ekotoksiki maddələr olan, əhalinin sağlamlığı və ətraf mühit<br />
üçün bilavasitə və ya potensial təhlükə yaradan tullantılar;<br />
təkrar xammal - texniki və ya texnoloji imkanlar, həmçinin iqtisadi səmərəlilik nəzərə alınmaqla<br />
təsərrüfat fəaliyyətində təkrar istifadə oluna bilən tullantılar;”;<br />
2.2. aşağıdakı məzmunda on birinci – iyirmi doqquzuncu abzaslar əlavə edilsin:<br />
“tullantılar - qanunvericiliyin müddəalarına müvafiq olaraq kənarlaşdırılan, kənarlaşdırma üçün nəzərdə<br />
tutulan, kənarlaşdırılmalı olan maddə və əşyalar;<br />
tullantıların idarə olunması - tullantıların əmələ gəldiyi fəaliyyət prosesi, habelə tullantıların yığılması<br />
(toplanması), çeşidlənməsi, daşınması, yerləşdirilməsi, emalı, istifadəsi, utilizasiyası, zərərsizləşdirilməsi və<br />
basdırılması üzrə fəaliyyət;<br />
tullantıların yığılması (toplanması) - tullantıların sonradan istifadə edilməsi, utilizasiyası və ya<br />
basdırılması (məhv edilməsi) məqsədi ilə icazə verilmiş yerlərdə müvəqqəti yerləşdirilməsi;<br />
tullantıların çeşidlənməsi - tullantıların müəyyən əlamətlərinə (növünə, tərkibinə, xüsusiyyətinə və s.) görə<br />
toplanması;<br />
tullantıların daşınması - tullantıların əmələ gəldiyi, yerləşdirildiyi, istifadə və utilizasiya edildiyi,<br />
zərərsizləşdirildiyi, basdırıldığı və ya məhv edildiyi yerlər və obyektlər arasında daşınması;<br />
tullantıların utilizasiyası - tullantılardan lazımi materialların və enerjinin ayrılaraq təkrar istifadə üçün yararlı<br />
hala salınması;<br />
tullantıların basdırılması – sonradan istifadəyə yararlı olmayan tullantılardan ətraf mühitə zərərli təsirin<br />
qarşısını almaq məqsədi ilə onların xüsusi ayrılmış yerlərdə müvafiq qaydada təcrid edilməsi;<br />
tullantıların istifadəsi - tullantılardan malların (məhsulların) istehsalında və ya enerji əldə edilməsində<br />
istifadə olunması;<br />
tullantıların yerləşdirilmə obyekti - tullantıların yerləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi təchiz<br />
edilmiş qurğu (poliqon, şlam-anbar və başqaları);<br />
tullantıların sərhədlərarası daşınması - ən azı iki dövlətin mənafeyinə toxunmaq şərti ilə tullantıların bir<br />
dövlətin ərazisindən digər dövlətin ərazisinə və ya ərazidən keçməklə, yaxud hər hansı dövlətin yurisdiksiyası<br />
altında olmayan əraziyə və ya ərazidən keçməklə daşınması;<br />
tibbi tullantılar - səhiyyə və baytarlıq obyektlərində və tibbi manipulyasiya zamanı əmələ gələn<br />
tullantılar;<br />
təhlükəli tullantıların pasportları - təhlükəli tullantıların müvafiq tullantı növünə və təhlükəlilik dərəcəsinə<br />
aidiyyətini təsdiq edən, onların tərkibi barədə məlumat verən sənəd;<br />
tullantıların növü - tullantıların təsnifatı sisteminə uyğun olaraq ümumi əlamətlərə malik olan tullantılar;<br />
tullantıların istehsalçısı - fəaliyyəti nəticəsində təhlükəli və ya digər tullantıların əmələ gəlməsinə səbəb<br />
olan istənilən şəxs, yaxud bu şəxs məlum olmadıqda tullantıların sahibi olan və/və ya onlara nəzarəti həyata<br />
426
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
keçirən şəxs;<br />
tullantıların sahibi (mülkiyyətçisi) - tullantıların istehsalçısı, yaxud onların sahibi olan fiziki və ya<br />
hüquqi şəxs;<br />
texnoloji proses - istehsalat vahidinin işə salınmasının təsdiq edilmiş müddəti ilə texnoloji reqlamentə<br />
uyğun fəaliyyəti;<br />
istehsalat tullantılarının əmələ gəldiyi yerlər - onların əmələ gəldiyi texnoloji proses, yaxud istehsal<br />
sahələri (müəssisələr);<br />
tullantıların identifikasiyası - pasport məlumatları və ya yoxlama sınaqları əsasında konkret təhlükəli<br />
tullantıların hansı tullantı növünə və xüsusiyyətinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi proseduru;<br />
az tullantılı texnologiya - ənənəvi üsullarla müqayisədə məhsulun alınması nəticəsində tullantıların<br />
nisbətən az həcmdə əmələ gəlməsinə imkan verən istehsalat prosesi.”.<br />
3. 2-ci maddə üzrə:<br />
3.1. adında və mətnində “Tullantılar haqqında” sözləri “Tullantıların idarə olunması sahəsində” sözləri<br />
ilə əvəz edilsin;<br />
3.2. aşağıdakı məzmunda ikinci hissə əlavə edilsin:<br />
“Zərərli qazlar, çirkab suları və radioaktiv tullantıların idarə olunması Azərbaycan Respublikasının<br />
müvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.”.<br />
4. 3-cü maddədə “tullantılarla bağlı” sözləri “tullantıların idarə olunması sahəsində” sözləri ilə əvəz<br />
edilsin.<br />
5. 4-cü maddə üzrə:<br />
5.1. adında və birinci abzasda “Tullantılarla bağlı” sözləri “Tullantıların idarə olunması sahəsində”<br />
sözləri ilə, dördüncü abzasda “tullantılarla bağlı” sözləri “tullantıların idarə olunması sahəsində” sözləri ilə, on<br />
birinci abzasda “tullantılarla bağlı fəaliyyət göstərən” sözləri “tullantıların idarə olunması sahəsində çalışan”<br />
sözləri ilə əvəz edilsin, beşinci abzas çıxarılsın;<br />
5.2. aşağıdakı məzmunda beşinci–yeddinci abzaslar əlavə edilsin, altıncı–on ikinci abzaslar müvafiq<br />
olaraq səkkizinci–on dördüncü abzaslar hesab edilsinlər:<br />
“təhlükəli tullantıların ekoloji baxımdan əsaslandırılmış idarəetmə sistemini yaratmaqla, onların<br />
sərhədlərarası daşınmasının minimuma endirilməsi;<br />
təhlükəli və başqa tullantıların ekoloji cəhətdən özünü doğrultmuş üsullarla onların əmələ gəldiyi<br />
mənbənin mümkün qədər yaxınlığında istifadəsi və zərərsizləşdirilməsi;<br />
təhlükəli tullantıların yarandığı yerlərdə onların azaldılması və minimuma endirilməsi məqsədi ilə az tullantılı<br />
texnologiyaların yaradılması və tətbiqi;”.<br />
5.3. səkkizinci abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq, təhlükəli tullantıların təsnifatı və<br />
pasportlaşdırılması əsasında onların dövlət uçotunun aparılması.”.<br />
6. 5-ci maddə üzrə:<br />
6.1. adında və birinci abzasda “Tullantılarla bağlı fəaliyyət” sözləri “Tullantıların idarə olunması üzrə”<br />
sözləri ilə, ikinci abzasda “tullantılarla bağlı” sözləri “tullantıların idarə olunması sahəsində” sözləri ilə,<br />
yeddinci abzasda “tullantılarla bağlı fəaliyyətdə” sözləri “tullantıların idarə olunmasında” sözləri ilə, onuncu<br />
abzasda “tullantılarla bağlı fəaliyyətə” sözləri “tullantıların idarə olunmasına” sözləri ilə, on səkkizinci abzasda<br />
“tullantılarla bağlı fəaliyyətin” sözləri “tullantıların idarə olunmasının” sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
6.2. doqquzuncu abzas aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyinə uyğun olaraq tullantıların sərhədlərarası<br />
daşınması qaydalarının müəyyənləşdirilməsi;”;<br />
6.3. on birinci və on ikinci abzaslar aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“tullantıların idarə olunmasına dair dövlət standartlarının, normalarının və normativlərinin işlənib<br />
hazırlanması və tətbiq edilməsi;<br />
tullantıların əmələ gəlməsi anından tam kənarlaşdırılmasına qədər onların dövlət uçotunun və<br />
hesabatlarının aparılması”;<br />
6.4. aşağıdakı məzmunda on doqquzuncu–iyirmi ikinci abzaslar əlavə edilsin, on doqquzuncu abzas<br />
iyirmi üçüncü abzas hesab edilsin:<br />
“Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada tullantılarla bağlı fəaliyyət<br />
nəticəsində çirklənmiş sahələrin bərpa edilməsi;<br />
tullantıların emalı üzrə qurğuların sertifikatlaşdırılması və onların yerləşdirildiyi yerlərin qeydiyyata<br />
alınması, həmçinin təhlükəli tullantıların idarə edilməsi üzrə tələblərin həyata keçirilməsi;<br />
tullantıların idarə olunması ilə bağlı qaydaların (daşınma, saxlanma və s.) işlənilməsi və bu qaydaların<br />
icrasının təmin edilməsi mexanizminin hazırlanması;<br />
427
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
hər bir təhlükəli tullantı daşıyıcısının uçotunun aparılması və hər bir təhlükəli tullantı istehsalçısının hər<br />
il əmələ gələn, emal olunan, utilizasiya və saxlanılan tullantıların növünü, miqdarını, eləcə də emal və basdırılma<br />
üsullarını göstərməklə uçotunun aparılması.”.<br />
7. 6-cı maddənin mətni aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Xammal, material, yarımfabrikat, digər əşya və ya məmulatların, habelə malların (məhsulların)<br />
istifadəsi nəticəsində əmələ gəlmiş tullantılar üzərində mülkiyyət hüququ onları əmələ gətirən mənbələrin<br />
mülkiyyətçisinə məxsusdur. Tullantılar üzərində mülkiyyət hüququ tullantıların özgəninkiləşdirilməsi haqqında<br />
alqı-satqı, mübadilə, bağışlama müqaviləsi və ya digər sövdələşmə əsasında başqa şəxsə verilə bilər.<br />
Mülkiyyətçi tullantılardan təkrar xammal kimi istifadə edilməsini və onların təkrar emal üçün digər<br />
müəssisələrə göndərilməsini təmin etməli, istehsal prosesində və xidmət sahələrində əmələ gələn, təkrar xammal<br />
kimi istifadə olunan, təkrar emal üçün digər müəssisələrə göndərilən, ləğv edilməsi məqsədi ilə müvəqqəti<br />
saxlanılan və ləğv edilməyə göndərilən tullantıların uçotunu aparır və bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanlarına məlumat təqdim edir.<br />
Təhlükəli tullantıların ləğv edilməsi mövcud qanunvericiliyə əsasən müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanlarının icazəsi və nəzarəti altında həyata keçirilir.<br />
Təhlükəli tullantıların mülkiyyətçisi təhlükəli tullantıları başqa şəxsin mülkiyyətinə keçirə, əgər həmin<br />
şəxsin təhlükəli tullantıların idarə edilməsi sahəsində fəaliyyəti həyata keçirməyə hüququ varsa, mülkiyyətçi<br />
kimi qalaraq təhlükəli tullantılara sahiblik, istifadə və ya sərəncam hüququnu ona verə bilər.<br />
Tullantıların üzərində mülkiyyət hüququndan imtina etmək məqsədi ilə onların mülkiyyətçi tərəfindən<br />
atıldığı, yaxud hər hansı başqa yolla saxlanıldığı təqdirdə mülkiyyətində, sərəncamında və ya istifadəsində<br />
atılmış tullantıların yerləşdiyi torpaq sahəsi, su tutarı və ya başqa bir obyektin olduğu şəxs onların istifadəsinə<br />
başlamaqla və ya mülki qanunvericiliyə uyğun olaraq onların şəxsi mülkiyyətə çevrilməsini təsdiq edən digər<br />
hərəkətləri etməklə onları öz mülkiyyətinə çevirə bilər.”.<br />
8. Qanunun II fəslinin adında “Tullantılarla bağlı fəaliyyətə” sözləri “Tullantıların idarə olunmasına<br />
dair” sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
9. 7-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Maddə 7. Bina, tikili, qurğu və digər obyektlərin layihələndirilməsi, tikintisi, yenidən qurulması,<br />
konservasiyası və ləğvinə aid tələblər<br />
İstismarı zamanı tullantıların əmələ gəldiyi bina, tikili, qurğu və digər obyektlərin layihələndirilməsi,<br />
tikintisi, yenidən qurulması, konservasiyası və ləğvi zamanı fiziki və hüquqi şəxslər:<br />
ətraf mühitin və insan sağlamlığının qorunması sahəsində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
ilə müəyyən edilmiş ekoloji, sanitar və digər tələblərə əməl etməyə;<br />
əmələ gələn tullantıların istifadəsi, zərərsizləşdirilməsi barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən<br />
müsbət rəy verilmiş texniki və texnoloji sənədlərə malik olmağa borcludurlar.<br />
Yaşayış binalarının, habelə istismarı zamanı tullantıların əmələ gəldiyi müəssisə, bina, tikili, qurğu və<br />
digər obyektlərin layihələndirilməsi zamanı tullantıların idarə olunması sahəsində müəyyən edilmiş qaydalara,<br />
normativlərə və tələblərə uyğun olaraq, belə tullantıların yığılması üçün yerlər (meydanlar) nəzərdə<br />
tutulmalıdır.”.<br />
10. 8-ci maddənin birinci hissəsində:<br />
10.1. üçüncü abzasın əvvəlinə “təhlükəli” sözü əlavə edilsin;<br />
10.2. beşinci abzasda “tullantıları” sözündən sonra “müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilmiş qaydada” sözləri əlavə edilsin.<br />
11. 9-cu maddənin yeddinci, səkkizinci və doqquzuncu abzasları aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
yerləşdirildiyi, yaxud saxlanıldığı yerlərdə tullantıların ətraf mühitdən təcrid olunması;<br />
tullantıların əmələ gəldiyi və ya onların emal edildiyi müəssisələrdə tullantıların texnoloji prosesdə<br />
təkrar xammal kimi istifadə olunmasının təşkil edilməsi;<br />
tullantıların ətraf mühitə təsirinin azaldılması üçün onların emalının və zərərsizləşdirilməsinin bioloji,<br />
fiziki-kimyəvi, mexaniki-texniki, termik və digər üsullarla həyata keçirilməsi;”.<br />
12. 11-ci maddənin üçüncü hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Şəhər və digər yaşayış məntəqələri, meşə-park, kurort, müalicə-sağlamlıq və rekreasiya zonalarının<br />
ərazisində, su mənbələrinin və mineral bulaqların sanitar mühafizə zonalarında, çatlı süxurların və sulu<br />
təbəqələrin səthə çıxdığı yerlərdə, habelə içməli su təchizatı və təsərrüfat-məişət ehtiyacları üçün istifadə olunan<br />
yeraltı su obyektlərinin sututar sahələrində, eyni zamanda, faydalı qazıntı yataqlarının olduğu yerlərin<br />
çirklənməsinə və yeraltı işlərin aparılmasına təhlükə yarandığı hallarda faydalı qazıntı laylarının olduğu və<br />
yeraltı işlərin aparıldığı yerlərdə tullantıların basdırılması qadağandır.”.<br />
13. 12-ci maddə üzrə:<br />
13.1. maddənin adı aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
428
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Şəhərlərin və digər yaşayış məntəqələrinin ərazisində tullantıların idarə olunmasına dair tələblər”;<br />
13.2. maddənin ikinci və üçüncü hissəsinin əvvəlindəki “Yaşayış” sözü “Şəhərlərin və digər yaşayış”<br />
sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
14. Bu Qanunun II fəslinə aşağıdakı redaksiyada 12-1, 12-2, 12-3, 12-4, 12-5 və 12-6-cı maddələr əlavə<br />
edilsin:<br />
“Maddə 12-1. Bərk məişət tullantıları poliqonlarına dair tələblər<br />
Bərk məişət tullantıları poliqonlarının yerləşdirilməsi və qurulması üçün sahə şəhər və digər yaşayış<br />
məntəqələrinin və şəhərətrafı zonaların planlaşdırılması və tikilməsi üzrə təsdiq olunmuş baş planlara və ya<br />
layihələrə uyğun olaraq ayrılmalıdır. Bərk məişət tullantıları poliqonlarının yerləşdirilməsi və qurulması üçün<br />
ərazi ekoloji normalara və Azərbaycan Respublikasının insan sağlamlığı və ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində<br />
digər qanunvericilik aktlarına cavab verməlidir.<br />
Bərk məişət tullantıları poliqonlarında müəssisələrin tullantılarının yerləşdirilməsi ekoloji, sanitarepidemioloji<br />
qaydaların və Azərbaycan Respublikasının digər normativ hüquqi aktlarının tələblərinə uyğun<br />
olaraq həyata keçirilir.<br />
Onların öz-özünə alışıb yanmasının qarşısının alınması və xəbərdarlıq edilməsi üzrə tədbirlər nəzərdə<br />
tutulmalıdır.<br />
Maddə 12-2. Əlvan və qara metal tullantılarının idarə olunması və onların özgəninkiləşdirilməsinə<br />
tələblər<br />
Hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən əlvan və qara metal tullantılarının idarə olunması və onların<br />
özgəninkiləşdirilməsi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.<br />
Maddə 12-3. Təhlükəli tullantıların idarə olunmasına dair tələblər<br />
Ətraf mühitə və insan sağlamlığına zərərli təsirin təhlükəlilik dərəcəsindən asılı olaraq, təhlükəli<br />
tullantılar müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının tullantıların idarə olunması sahəsində müəyyən etdikləri<br />
meyarlara uyğun olaraq təhlükəlilik dərəcələrinə bölünürlər.<br />
Fəaliyyəti prosesində təhlükəli tullantıların əmələ gəldiyi fiziki və hüquqi şəxslər bu<br />
tullantıların konkret hansı təhlükəlilik dərəcəsinə aid olduğunu tullantıların idarə olunması sahəsində müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən təsdiq edilmiş qaydada müəyyən etməlidirlər.<br />
Təhlükəli tullantılar üçün pasport tərtib edilməlidir. Təhlükəli tullantıların pasportu təhlükəli<br />
tullantıların tərkibi və xüsusiyyətləri barədə məlumatlar, onların təhlükəlilik dərəcələrinin qiymətləndirilməsi<br />
əsasında tərtib olunur. Pasportlaşdırma qaydasını Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
müəyyən edir.<br />
Fiziki və hüquqi şəxslərin təhlükəli tullantıların əmələ gəlməsinə şərait yaradan fəaliyyəti ətraf mühit və<br />
insan sağlamlığı baxımından tullantıların təhlükəsiz idarə olunmasını təmin etmək üçün texniki və ya digər<br />
imkanlar olmadıqda, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada məhdudlaşdırıla<br />
və ya qadağan edilə bilər.<br />
Maddə 12-4. Tibbi tullantıların idarə olunmasına dair tələblər<br />
Tibbi tullantıların idarə olunmasına dair tələblər Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
Müalicə-profilaktik və baytarlıq müəssisələrinin fəaliyyət profilindən asılı olmayaraq tibbi tullantılar<br />
toksiki və yoluxdurucu təhlükəlilik növünə görə qruplaşdırılır. Tibbi tullantıların hansı təhlükəlilik növünə aid<br />
edilməsi Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
Maddə 12-5. Neft, qaz və elektroenergetika sənayesində tullantıların idarə olunması<br />
Neft, qaz və elektroenergetika sənayesində tullantıların idarə olunması müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən qəbul edilən normativ hüquqi aktla tənzimlənir.<br />
Maddə 12-6. Təhlükəli istehsalat və məişət tullantılarının, habelə təhlükəli tibbi tullantı-ların idarə<br />
olunması sahəsində işləmələrinə icazə verilmiş şəxslərin peşə hazırlığına dair tələblər<br />
Təhlükəli istehsalat və məişət tullantılarının, habelə təhlükəli tibbi tullantıların idarə olunması sahəsində<br />
işləmələrinə icazə verilmiş şəxslər (işçilər) təhlükəli tullantılarla işləmək hüququ barədə şəhadətnamələrlə<br />
(sertifikatlarla) təsdiqlənən peşə hazırlığına malik olmalıdırlar.<br />
İşçilərin təhlükəli tullantılarla, habelə təhlükəli və son dərəcə təhlükəli tibbi tullantılarla işə buraxılmasına<br />
görə məsuliyyəti təşkilatın müvafiq vəzifəli şəxsi daşıyır.”.<br />
15. 13-cü maddənin üçüncü və dördüncü hissələri aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Təhlükəli istehsalat və məişət tullantılarının, habelə təhlükəli tibbi tullantıların nəqliyyat vasitələrində<br />
daşınması qaydası bu sahədə mövcud olan dövlət standartları və normativləri əsasında müəyyən olunur.<br />
Təhlükəli tullantıların daşınması aşağıdakı şərtlərlə həyata keçirilməlidir:<br />
təhlükəli tullantıların daşınmasına dair bildiriş;<br />
təhlükəli tullantıların pasportunun olması;<br />
429
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
xüsusi avadanlıqlar və işarələrlə təchiz olunmuş nəqliyyat vasitəsinin olması;<br />
təhlükəli tullantıların nəqliyyat vasitəsində daşınması ilə bağlı təhlükəsizlik tələblərinə əməl olunması;<br />
təhlükəli tullantıların miqdarını, onların daşınma məqsədini və təyinat yerini göstərən sənədlərin olması.”.<br />
16. 14-cü maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Maddə 14. Tullantıların sərhədlərarası və tranzit daşınması<br />
Təhlükəsiz emalı mümkün olmayan, habelə tranzit daşınmaq, basdırılmaq və zərərsizləşdirilmək<br />
məqsədi ilə bu tullantıların Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi qadağandır. Tullantıların istifadə edilmək<br />
məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxalı, habelə ixracı və tranzit daşınmaları qanunvericilikdə<br />
nəzərdə tutulmuş səlahiyyətli orqan tərəfindən verilən icazə əsasında həyata keçirilir.<br />
Təhlükəli tullantıların sərhədlərarası daşınması qaydası Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.”.<br />
17. 18-ci maddənin ikinci hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Tullantıların yığılması (toplanması), yerləşdirilməsi, istifadəsi və zərərsizləşdirilməsinə görə haqq tullantıların<br />
həcminin (kütləsinin), növünün və digər xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması ilə müəyyən edilir və çirkləndirici<br />
tərəfindən ödənilir.”.<br />
18. 19-cu maddənin ikinci hissəsində “tullantılar” sözündən sonra “, habelə təhlükəli tullantılar” sözləri<br />
əlavə edilsin.<br />
II. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 22 may 2007-ci il<br />
№ 341-IIIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
430
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ekoloji təhlükəsizlik haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa və<br />
Azərbaycan Respublikasının inzibati xətalar məcəlləsinə əlavələr və<br />
dəyişikliklər edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:<br />
I. “Ekoloji təhlükəsizlik haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999-cu il, №8, maddə 471; 2004-cü il, №2, maddə 57) aşağıdakı<br />
əlavələr və dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 4-cü maddənin 1-ci hissəsinə aşağıdakı məzmunda 1.7-ci bənd əlavə edilsin:<br />
“1.7. ətraf mühitə və insan sağlamlığına mənfi təsir göstərən vibrasiya və səs-küy çirklənməsi<br />
səviyyələrinin nizama salınması.”.<br />
2. 5-ci maddənin 2-ci hissəsinə aşağıdakı məzmunda 2.6-cı bənd əlavə edilsin, 2.6-2.8-ci bəndlər<br />
müvafiq olaraq 2.7-2.9-cu bəndlər hesab edilsin:<br />
“2.6. ətraf mühitə və insan sağlamlığına mənfi təsir göstərən vibrasiya və səs-küy çirklənməsi<br />
normalarının müəyyən etmək;”.<br />
II. Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik<br />
Toplusu, 2000-ci il, №8, I kitab, maddə 584; 2001-ci il, №1, maddə 24, №3, maddə 139, №7, maddə 455, №11,<br />
maddələr 680, 698, №12, maddə 731; 2002-ci il, №1, maddə 9, №4, I kitab, maddə 165, №5, maddələr 234,<br />
237, 239, №6, maddə 326, №8, maddə 463, №12, maddə 692; 2003-cü il, №1, maddələr 3, 13, 23, №4,<br />
maddələr 177, 178, №5, maddə 228, №6, maddələr 257, 276, 279, №8, maddələr 407, 425, №12, I kitab,<br />
maddələr 676, 696, II kitab, maddələr 713, 714; 2004-cü il, №1, maddələr 6, 7, 10, 13, №4, maddələr 200, 201,<br />
204, №5, maddələr 313, 314, 317, 321, №6, maddə 397, №8, maddələr 596, 597, №10, maddələr 762, 779,<br />
№11, maddə 900, №12, maddə 973; 2005-ci il, №1, maddələr 5, 6, №2, maddə 61, №4, maddələr 272, 273, 275,<br />
278, №6, maddələr 462, 466, №7, maddə 576, №8, maddələr 691, 692, №10, maddələr 875, 877, 904, №11,<br />
maddələr 993, 994, 995, №12, maddələr 1083, 1085; 2006-cı il, №2, maddələr 64, 68, №3, maddələr 219, 220,<br />
223, 225, №5, maddə 385, №6, maddə 478, №11, maddələr 923, 924, 932, №12, maddələr 1005, 1020, 1024;<br />
2007-ci il, №1, maddələr 3, 4, №2, maddələr 65, 68, №5, maddələr 397, 398, 401, 440; №6, maddələr 560, 561,<br />
562, 579; 2007-ci il 1 may tarixli 322-IIIQD nömrəli, 31 may tarixli 357-IIIQD nömrəli, 16 iyun tarixli 391-<br />
IIIQD nömrəli, 1 oktyabr tarixli 421-IIIQD, 422-IIIQD, 424-IIIQD nömrəli, 9 oktyabr tarixli 430-IIIQD<br />
nömrəli, 19 oktyabr tarixli 455-IIIQD nömrəli və 6 noyabr tarixli 478-IIIQD, 481-IIIQD qanunları) aşağıdakı<br />
dəyişiklik və əlavə edilsin:<br />
1. 76.2-ci maddənin dispozisiya hissəsindən “səs küyün, vibrasiyanın,” sözləri çıxarılsın.<br />
2. Məcəllənin 113.0-113.0.12-ci maddələri müvafiq olaraq 113.1-113.1.12-ci maddələri hesab edilsin və<br />
113.1.12-ci maddəsində “113.0.1-113.0.11” rəqəmləri “113.1.1-113.1.11” rəqəmləri ilə əvəz edilsin.<br />
3. Məcəlləyə aşağıdakı məzmunda 113.2-ci maddə əlavə edilsin:<br />
“113.2. Ətraf mühitə və insan sağlamlığına mənfi təsir göstərən vibrasiya və səs-küy çirklənməsi<br />
normalarının pozulmasına görəfiziki<br />
şəxslər şərti maliyyə vahidi məbləğinin üç yüz mislindən səkkiz yüz mislinədək miqdarda, hüquqi<br />
şəxslər şərti maliyyə vahidi məbləğinin səkkiz min mislindən on iki min mislinədək miqdarda cərimə edilir.”.<br />
III. Bu Qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 7 dekabr 2007-ci il<br />
502-IIIQD<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
431
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Təbii müalicə ehtiyatları, müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikası ərazisində təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma<br />
yerlərinin və kurortların öyrənilməsi, istifadəsi, inkişafı və mühafizəsi sahəsində yaranan münasibətləri<br />
tənzimləyir.<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
1.0. Bu Qanunda aşağıdakı anlayışlardan istifadə edilir:<br />
1.0.1. təbii müalicə ehtiyatları – xəstəliklərin müalicəsi, profilaktikası və istirahətin təşkili üçün<br />
yararlı olan mineral sular, müalicəvi palçıqlar, müalicəvi Naftalan nefti, şor göllər, müalicəvi iqlim, çimərliklər<br />
və s.;<br />
1.0.2. müalicə-sağlamlaşdırma yeri – təbii müalicə ehtiyatlarına malik təbiət ərazisi;<br />
1.0.3. kurort – təbii müalicə ehtiyatlarına malik olan, müalicə-sağlamlıq müəssisələri, qurğuları və<br />
turizm infrastrukturu obyektləri yerləşən xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazisi;<br />
1.0.4. kurort fəaliyyəti – təbii müalicə ehtiyatlarından istifadə əsasında xəstəliklərin müalicəsi,<br />
profilaktikası və istirahətin təşkili üzrə həyata keçirilən elmi-praktiki fəaliyyət növlərinin məcmusu;<br />
1.0.5. sanatoriya-kurort müəssisələri – müalicə-sağlamlaşdırma yerlərində və kurortların ərazisində<br />
yerləşən, mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq müalicə-sağlamlaşdırma xidmətləri<br />
göstərən müəssisələr (sanatoriyalar, pansionatlar, istirahət evləri, idman-sağlamlıq düşərgələri və s.);<br />
1.0.6. sanitariya mühafizə zonası – təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin,<br />
kurortların və onlara bitişik sahələrin çirklənməkdən və vaxtından əvvəl tükənməkdən qorunmasını təmin etmək<br />
məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş təsərrüfatçılıq, yaşayış və<br />
təbiətdən istifadə rejiminə malik ərazi;<br />
1.0.7. Azərbaycan Respublikasının kurort fondu – dövlət uçotuna alınmış bütün növ təbii müalicə<br />
ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların məcmusu.<br />
Maddə 2. Təbii müalicə ehtiyatları, müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar haqqında<br />
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi<br />
2.1. Təbii müalicə ehtiyatları, müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar haqqında Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından, “Xüsusi mühafizə olunan<br />
təbiət əraziləri və obyektləri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunundan, bu Qanundan, digər müvafiq<br />
normativ hüquqi aktlardan və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən ibarətdir.<br />
2.2. Bu Qanun müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar, turizm və rekreasiya zonaları daxilində,<br />
həmçinin onların sərhədlərindən kənarda yerləşən təbii müalicə ehtiyatlarının istifadəsi və mühafizəsi ilə bağlı<br />
yaranan münasibətləri tənzimləyir.<br />
Maddə 3. Ərazinin müalicə-sağlamlaşdırma yeri və kurort kimi tanınması<br />
3.1. Müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinə və kurortlara təbii müalicə ehtiyatlarına malik təbiət əraziləri<br />
aid edilə bilər.<br />
3.2. Ərazinin müalicə-sağlamlaşdırma yeri və kurort kimi tanınması həmin ərazinin və orada mövcud<br />
olan təbii müalicə ehtiyatlarının tibbi-bioloji, kurortoloji, geoloji, hidrogeoloji və digər tədqiqatları əsasında<br />
müəyyən edilir.<br />
3.3. Azərbaycan Respublikasında müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar beynəlxalq, respublika<br />
və yerli əhəmiyyətli kateqoriyalara bölünür. Müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların təşkili, ləğvi,<br />
onların kateqoriyalara aid edilməsi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata keçirilir.<br />
3.4. Hər bir kurortun fəaliyyət qaydası və xüsusiyyətləri həmin kurortun əhəmiyyətindən asılı olaraq<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnamə ilə müəyyən olunur. Kurortlar haqqında<br />
nümunəvi əsasnamə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
Maddə 4. Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların öyrənilməsi,<br />
istifadəsi, inkişafı və mühafizəsi sahəsində dövlətin səlahiyyətləri<br />
4.1. Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların öyrənilməsi,<br />
istifadəsi, inkişafı və mühafizəsi sahəsində dövlətin səlahiyyətləri aşağıdakılardır:<br />
4.1.1. sanatoriya-kurort müalicəsinin və istirahətin təşkili sahəsində dövlət siyasətinin əsas<br />
istiqamətlərini müəyyən etmək;<br />
4.1.2. təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların öyrənilməsi,<br />
istifadəsi, inkişafı və mühafizəsi sahəsində dövlət proqramlarını hazırlamaq və həyata keçirmək;<br />
4.1.3. təbii müalicə ehtiyatlarından, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərindən və kurortlardan istifadə<br />
qaydasını və rejimini müəyyən etmək;<br />
432
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
4.1.4. kurort fondunun dövlət uçotunu aparmaq;<br />
4.1.5. təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların mühafizəsini<br />
təmin etmək, sanitariya mühafizə zonalarının rejimini və sərhədlərini müəyyən etmək;<br />
4.1.6. təbii müalicə ehtiyatlarının işlənməsinə, səmərəli istifadəsinə və mühafizəsinə dövlət nəzarətini<br />
həyata keçirmək;<br />
4.1.7. kurortların inkişaf proqramlarının, habelə kəşf edilmiş təbii müalicə ehtiyatlarının dövlət<br />
ekspertizasını həyata keçirmək; 4.1.8. kurort fondunun genişləndirilməsi və ondan istifadənin səmərəliliyini<br />
artırmaq məqsədi ilə elmi tədqiqatların aparılmasını təşkil etmək;<br />
4.1.9. sanatoriya-kurort müalicəsi sahəsində kadrlar hazırlamaq;<br />
4.1.10. müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların inkişafı üçün dövlət investisiyalarını, eləcə<br />
də xarici investisiyaları cəlb etmək;<br />
4.1.11. təbii müalicə ehtiyatlarının işlənməsi, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların tədqiqi<br />
və istifadəsi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığa şərait yaratmaq.<br />
4.2. Dövlət müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların inkişafı sahəsində fəaliyyət göstərən<br />
hüquqi və fiziki şəxslərə güzəştli kreditlər verə bilər.<br />
Maddə 5. Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların istifadəsi,<br />
inkişafı və mühafizəsi sahəsində bələdiyyələrin səlahiyyətləri<br />
5.0. Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların istifadəsi, inkişafı<br />
və mühafizəsi sahəsində bələdiyyələrin səlahiyyətləri aşağıdakılardır:<br />
5.0.1. özlərinin mülkiyyətində, istifadəsində və icarəsində olan torpaqlarda qanunvericiliklə müəyyən<br />
edilmiş qaydada müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortlar yaratmaq;<br />
5.0.2. müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların istifadəsi, inkişafı və mühafizəsi sahəsində<br />
dövlət proqramlarının həyata keçirilməsində iştirak etmək;<br />
5.0.3. öz səlahiyyətləri daxilində təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin,<br />
kurortların və onların torpaqlarının səmərəli istifadəsinə və mühafizəsinə nəzarət etmək;<br />
5.0.4. yerli əhəmiyyətli kurortların istifadəsi və mühafizəsi üzrə qərarlar qəbul etmək;<br />
5.0.5. öz səlahiyyətləri daxilində beynəlxalq əməkdaşlığın həyata keçirilməsində iştirak etmək.<br />
Maddə 6. Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların öyrənilməsi,<br />
istifadəsi, inkişafı və mühafizəsi sahəsində fəaliyyətin əlaqələndirilməsi<br />
Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların öyrənilməsi, istifadəsi,<br />
inkişafı və mühafizəsi sahəsində fəaliyyətin əlaqələndirilməsini müvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keçirir.<br />
Maddə 7. Təbii müalicə ehtiyatlarının mənsubiyyəti<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisində təbii müalicə ehtiyatları hər hansı hüquqi və fiziki şəxslərin<br />
hüquqlarına və mənafelərinə xələl gətirmədən Azərbaycan dövlətinə mənsubdur.<br />
Maddə 8. Təbii müalicə ehtiyatlarından istifadə hüququ<br />
8.1. Təbii müalicə ehtiyatları istifadəyə xəstəliklərin müalicəsi, profilaktikası və istirahətin təşkili<br />
məqsədi ilə qanunvericiliyə uyğun olaraq verilə bilər.<br />
8.2. Təbii müalicə ehtiyatları hüquqi və fiziki şəxslərin istifadəsinə verilərkən onların hüquqi statusu,<br />
rejimi və məqsədli təyinatı saxlanılır.<br />
8.3. Təbii müalicə ehtiyatlarından istifadə qaydasının pozulması hallarında onlardan istifadə hüququ<br />
qanunvericilikdə müəyyən olunmuş qaydada dayandırıla və ya ona xitam verilə bilər. Təbii müalicə<br />
ehtiyatlarından istifadə hüququnun dayandırılması və ya ona xitam verilməsi təqsirli şəxsləri qanunvericilikdə<br />
nəzərdə tutulmuş digər məsuliyyət növlərindən azad etmir.<br />
Maddə 9. Mineral suların, müalicəvi palçıqların və digər təbii müalicə ehtiyatları yataqlarının<br />
işlənməsi<br />
9.1. Mineral suların, müalicəvi palçıqların və digər təbii müalicə ehtiyatlarının müalicəvi xassələri,<br />
onların insan orqanizminə təsirinin xüsusiyyətləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən elmi tədqiqatlar,<br />
çoxillik təcrübələr nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.<br />
9.2. Müalicə-sağlamlaşdırma yerləri və kurortların ərazisində mövcud olan mineral suların, müalicəvi<br />
palçıqların və digər təbii müalicə ehtiyatları yataqlarının işlənməsi qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada<br />
ixtisaslaşdırılmış geoloji və hidrogeoloji müəssisələr tərəfindən həyata keçirilir.<br />
9.3. Mineral suların, müalicəvi palçıqların və digər təbii müalicə ehtiyatlarının hasilatı və istifadəsi<br />
texnologiyası yataqların vaxtından əvvəl tükənməməsinə, çirklənməməsinə və təbii müalicə ehtiyatlarının öz<br />
müalicəvi xassələrini itirməməsinə təminat verməlidir.<br />
9.4. Təbii müalicə ehtiyatlarının işlənməsinə, istifadəsinə və mühafizəsinə dövlət nəzarəti müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir.<br />
Maddə 10. Təbii müalicə ehtiyatlarından kurortdankənar şəraitdə istifadə edilməsi<br />
433
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Təbii müalicə ehtiyatlarının kurortdankənar şəraitdə (tibb müəssisələrində, ev şəraitində və s.)<br />
istifadəsinə həmin təbii müalicə ehtiyatlarının keyfiyyət standartlarının tələblərinə və istifadəsi haqqında<br />
təlimata riayət edilmək şərtilə yol verilir.<br />
Maddə 11. Kurortlarda tibb fəaliyyəti<br />
11.1. Müalicə-profilaktika prosesini həyata keçirən sanatoriya-kurort müəssisələri bu Qanunun 11.3-<br />
cü maddəsinə uyğun olaraq tibb müəssisələrinin statusunu əldə edirlər.<br />
11.2. Kurortlarda müalicə-sağlamlaşdırma məqsədi ilə təbii müalicə ehtiyatlarından istifadə olunması<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş konkret göstəriş və əks-göstərişlərə uyğun həyata<br />
keçirilir.<br />
11.3. Müalicə-profilaktika prosesini həyata keçirən sanatoriya-kurort müəssisələri, habelə təbii<br />
müalicə ehtiyatlarından müalicə-profilaktika məqsədi ilə istifadə edən hüquqi və fiziki şəxslər qanunvericilikdə<br />
müəyyən olunmuş qaydada tibb fəaliyyətinə xüsusi razılıq (lisenziya) əsasında fəaliyyət göstərirlər.<br />
11.4. Sanatoriya-kurort müəssisələrinin rəhbərləri istirahət edənlərin sağlamlığının<br />
möhkəmləndirilməsi məqsədi ilə müalicə-profilaktika və istirahət prosesində bədən tərbiyəsi və idmanın<br />
müxtəlif vasitələrindən istifadə edilməsi üçün şərait yaradırlar.<br />
Maddə 12. Kurort fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi<br />
Kurort fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi sanatoriya-kurort müəssisələrinin təsərrüfat fəaliyyətindən<br />
əldə edilən gəlirlər və qanunvericiliklə qadağan olunmayan digər mənbələrin vəsaitləri hesabına həyata keçirilir.<br />
Maddə 13. Sanatoriya-kurort müəssisələrinin əmlakı və ondan istifadə qaydaları<br />
13.1. Xəstəliklərin müalicəsi, profilaktikası və istirahətin təşkili məqsədi ilə sanatoriya-kurort<br />
müəssisələri qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada torpaq sahələri və digər əmlak əldə edə bilərlər.<br />
13.2. Kurortların ərazisində tikinti işlərinin aparılması xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərində<br />
müvafiq işlərin aparılması üçün qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydalara riayət edilməklə həyata keçirilir.<br />
13.3. Sanatoriya-kurort müəssisələri mülkiyyətində, istifadəsində və icarəsində olan, kurortun<br />
ərazisində yerləşən bina, tikili və digər əmlaklardan yalnız xəstəliklərin müalicəsi, profilaktikası və istirahətin<br />
təşkili məqsədi ilə istifadə edirlər.<br />
Maddə 14. Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların sanitariya<br />
mühafizəsinin təşkili<br />
14.1. Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların mühafizəsi<br />
məqsədi ilə onların ətrafında sanitariya mühafizə zonaları müəyyən edilir. Bu zonaların hüdudları daxilində<br />
fəaliyyəti təbii müalicə xassələrinin və əhalinin istirahəti üçün əlverişli şəraitin mühafizəsi ilə bir araya<br />
sığmayan müəssisələrin, idarələrin və təşkilatların istifadəsinə və icarəsinə torpaq sahələrinin verilməsi qadağan<br />
edilir.<br />
14.2. Sanitariya mühafizə zonalarının sərhədləri və rejimi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən<br />
müəyyən edilir.<br />
14.3. Sanitariya mühafizə zonaları aşağıdakı üç növə bölünür:<br />
14.3.1. ərazisində yalnız ekoloji təmiz və səmərəli texnologiyaları tətbiq edərək təbii müalicə<br />
ehtiyatlarının müalicə-sağlamlaşdırma məqsədi ilə tədqiqi və istifadəsi ilə əlaqədar görülən işlər istisna olmaqla<br />
yaşayışın və hər cür təsərrüfat fəaliyyəti növlərinin qadağan olunduğu zona;<br />
14.3.2. ərazisində bilavasitə kurort müalicəsi və istirahət sahəsinin yaradılması və inkişaf etdirilməsi<br />
ilə bağlı olmayan obyekt və qurğuların yerləşdirilməsinin, habelə ətraf mühiti, təbii müalicə ehtiyatlarını<br />
çirkləndirən və onların tükənməsinə gətirib çıxaran işlərin görülməsinin qadağan olunduğu zona;<br />
14.3.3. ərazisində sənaye və kənd təsərrüfatı müəssisələri və qurğularının yerləşdirilməsinə, ətraf<br />
mühitin, təbii müalicə ehtiyatlarının çirklənməsi və onların tükənməsi ilə müşayiət olunan təsərrüfat<br />
fəaliyyətlərinin həyata keçirilməsinə məhdudiyyətin qoyulduğu zona.<br />
14.4. Sanitariya mühafizə zonalarında sanitariya-sağlamlaşdırma tədbirləri və çirklənmə ocaqlarının<br />
ləğv edilməsi sanitariya mühafizə rejimini pozmuş hüquqi və fiziki şəxslərin vəsaitləri hesabına həyata keçirilir.<br />
14.5. Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların sanitariya<br />
mühafizəsinin təmin olunmasına nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanları öz səlahiyyətləri daxilində həyata<br />
keçirirlər.<br />
14.6. Müəyyən edilən sanitariya rejimi ilə əlaqədar torpaq sahələrinin təsərrüfat dövriyyəsindən tam<br />
çıxarılması nəzərdə tutulduğu hallar istisna edilməklə, sanitariya mühafizə zonalarının hüdudlarında olan torpaq<br />
sahələri torpaq mülkiyyətçilərindən, istifadəçilərindən və icarəçilərindən geri alınmır.<br />
Maddə 15. Mübahisələrin həlli qaydası<br />
Təbii müalicə ehtiyatlarının, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinin və kurortların istifadəsi və mühafizəsi<br />
sahəsində yaranan mübahisələr, o cümlədən təbii müalicə ehtiyatlarına, müalicə-sağlamlaşdırma yerlərinə və<br />
434
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
kurortlara, habelə insan sağlamlığına vurulan zərərin ödənilməsi ilə əlaqədar mübahisələr Azərbaycan<br />
Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada həll edilir.<br />
Maddə 16. Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Bu Qanunun pozulmasında təqsirli olan hüquqi və fiziki şəxslər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş<br />
qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
Maddə 17. Qanunun qüvvəyə minməsi<br />
Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.<br />
Bakı şəhəri, 1 aprel 2008-ci il.<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
İlham ƏLİYEV<br />
435
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında”<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Bu Qanun Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 11-ci və 20-ci<br />
bəndlərinə əsasən mədəni bitkilərin, onların yabanı əcdadları da daxil olmaqla genetik ehtiyatlarının ərzaq<br />
məhsulları istehsalı və kənd təsərrüfatı, elmi-tədqiqat, seleksiya və maarifləndirmə fəaliyyəti, habelə indiki və<br />
gələcək nəsillərin maraqlarını nəzərə almaqla sosial-mədəni və tarixi irsin mühafizəsi üçün qorunması və<br />
səmərəli istifadəsinin hüquqi əsaslarını müəyyən edir.<br />
1-ci fəsil<br />
ÜMUMİ MÜDDƏALAR<br />
Maddə 1. Əsas anlayışlar<br />
1.1. Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:<br />
1.1.1. mədəni bitkilər - insan tərəfindən ərzaq məhsulları, sənaye üçün xammal, yem, dərman, bəzək<br />
(dekorativ) məqsədi ilə becərilən bitki növləri, sort və formaları;<br />
1.1.2. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları - ərzaq məhsulları istehsalı, kənd təsərrüfatı, tibbi və digər<br />
fəaliyyət üçün faktiki və ya potensial dəyərə malik bitki mənşəli istənilən genetik material;<br />
1.1.3. genetik material - reproduktiv və vegetativ-çoxalma materialı da daxil olmaqla özündə irsiyyətin<br />
funksional vahidlərini saxlayan bitki mənşəli istənilən material;<br />
1.1.4. mədəni bitkilərin genetik ehtiyat nümunələri - canlı saxlanılan bütöv bitkilər, həmçinin onların eyni<br />
növə və ya növdaxili taksona aid olan bitkilər almaq imkanı verən hissələri (toxum, kök yumruları, qələmlər,<br />
soğanaqlar, kökümsovlar, canlı bitkilər və s.), orqanlarının toxumaları, hüceyrələri;<br />
1.1.5. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi - mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının<br />
toplanması, təhlükəsiz qorunub saxlanması və öyrənilməsi;<br />
1.1.6. genbank - mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları nümunələrinin müvafiq saxlama şəraitində mühafizəsi<br />
üçün xüsusi qurğu və avadanlıqla təchiz edilmiş saxlanma yeri (otaq, bina, kamera);<br />
1.1.7. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları kolleksiyaları - bitki müxtəlifliyinin toplanmış, sistemləşdirilmiş<br />
və sənədləşdirilmiş, fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən onların təbii həyat mühitindən (yabanı növlərin təbii<br />
areallarından, sortların isə səciyyəvi xüsusiyyətlərini və adaptiv xassələrini qazandığı yerlərdən) kənarda nəzarət<br />
edilən şəraitdə saxlanan komponentləri;<br />
1.1.8. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli kolleksiyaları - dövlətin mülkiyyətində və<br />
mühafizəsində olan mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının müxtəlif təyinatlı kolleksiyaları;<br />
1.1.9. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli kataloqu - bitki genetik ehtiyatlarının milli<br />
kolleksiyalarında qorunub saxlanan genetik ehtiyat nümunələrinin vahid formaya salınmış məlumat bazası;<br />
1.1.10. mədəni bitkilərin yabanı əcdadları - təkamülcə və genetik cəhətdən mədəni bitkilərə yaxın, onlarla<br />
eyni cinsə, növə aid olan, mədəniləşdirilmə və yeni sortların alınmasında istifadə baxımından potensiala malik<br />
yabanı növ və formalar;<br />
1.1.11. yerli sortlar - başlıca olaraq ənənəvi aqrosistemlərdə istifadə edilən, kənd təsərrüfatı istehsalından<br />
çıxarılmış, lakin müəyyən elmi, sosial-iqtisadi, mədəni-tarixi və digər əhəmiyyət kəsb edən yerli, əsasən elmi və<br />
xalq seleksiya sortları;<br />
1.1.12. bioloji müxtəliflik - yerüstü, dəniz və digər su ekosistemləri və ekoloji komplekslər də daxil<br />
olmaqla canlı aləmi təşkil edən bütün orqanizmlərin növdaxili, növlərarası və ekosistem müxtəlifliyi;<br />
1.1.13. təbii mühitdə mühafizə - yabanı bitki müxtəlifliyinin təbii areallarında becərilən sort və digər<br />
nümunələrin xarakterik xüsusiyyətlərini və adaptiv xassələrini qazandığı mühitdə (in situ) mühafizəsi və idarə<br />
olunması;<br />
1.1.14. genefond - bitki genetik ehtiyatlarının təbii mühitdə mühafizə və idarə olunan müxtəlifliyi;<br />
1.1.15. mədəni bitkilərin Milli genefondu - yerli xalq və elmi seleksiya sort və formaları, həmçinin ölkə<br />
ərazisinin təbii məskənlərində bitən, onlara yaxın yabanı bitki növləri;<br />
1.1.16. bioaraşdırma fəaliyyəti - kolleksiyaların zənginləşdirilməsi məqsədi ilə bitki müxtəlifliyinin<br />
toplanması, əldə olunan hüceyrə plazmasının nəzarət edilən şəraitdə qorunub saxlanılması, elmi-tədqiqat,<br />
seleksiya, maarifləndirmə və digər fəaliyyətdə istifadəsi məqsədi ilə bitkilərin genetik ehtiyatlarının təbii<br />
areallarda axtarışının aparılması;<br />
1.1.17. genetik aşınma - genetik ehtiyatların səmərəsiz istifadəsi və lazımi şəraitdə saxlanılmaması da daxil<br />
olmaqla antropogen fəaliyyət və təbii fəlakət nəticəsində genetik müxtəlifliyin itirilməsi.<br />
436
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 2. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi<br />
2.1. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından, bu qanundan, “Seleksiya<br />
nailiyyətləri haqqında”, “Fitosanitar nəzarəti haqqında”, “Toxumçuluq haqqında” və “Ekoloji təmiz kənd<br />
təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikası qanunlarından, Azərbaycan Respublikasının mülki, aqrar və<br />
ekoloji qanunvericiliyindən, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən və<br />
Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarından ibarətdir.<br />
2.2. Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu beynəlxalq müqavilələrdə mədəni bitkilərin genetik<br />
ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyindən fərqli<br />
qaydalar müəyyən edildikdə beynəlxalq müqavilələrin tələbləri əsas götürülür.<br />
Maddə 3. Qanunun məqsədi<br />
Bu Qanunun məqsədi mədəni bitkilərin milli genefondunu təşkil edən mədəni bitkilərin, onların yabanı<br />
əcdadları da daxil olmaqla genetik ehtiyatlarının indiki və gələcək nəsillər üçün zəmanətli qorunub<br />
saxlanılmasını, onların ərzaq məhsulları istehsalında, kənd təsərrüfatı işlərinin aparılmasında, elmi-tədqiqat,<br />
seleksiya və digər fəaliyyətdə istifadəsini, bitki materiallarına olan ehtiyacın davamlı ödənilməsini, habelə<br />
dövlətin ərzaq, ekoloji və bioloji ehtiyatlar təhlükəsizliyinin yaxşılaşdırılmasını təmin etməkdən ibarətdir.<br />
Maddə 4. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının obyektləri<br />
4.0. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının obyektlərinə aşağıdakılar aiddir:<br />
4.0.1. mədəni bitkilərin yabanı əcdadları və onların yaxın növləri və növdaxili müxtəlifliyi;<br />
4.0.2. ərzaq, bəzək və dərman təyinatlı yabanı bitki materialları;<br />
4.0.3. yerli. xalq seleksiyası sortları;<br />
4.0.4. becərilən, istifadədən çıxarılmış və ya tövsiyə olunan sortların Milli kataloquna daxil edilməmiş elmi<br />
seleksiya sortları;<br />
4.0.5. seleksiya xətləri, təsərrüfat əhəmiyyətli əlamətlərin mənbəyi və donorları;<br />
4.0.6. məxsusi genetik materiallar (mutantlar, hibridlər, nişanlanmış xətlər, biotexnologiya üsulları ilə<br />
yaradılmış bitki formaları);<br />
4.0.7. genetik məlumatın əsas daşıyıcıları olan nuklein turşuları (DNT və RNT);<br />
4.0.8. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarından istifadə hüquqları.<br />
Maddə 5. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və<br />
səmərəli istifadəsi sahəsində fəaliyyətin əsas prinsipləri<br />
5.0. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində fəaliyyətin əsas<br />
prinsipləri aşağıdakılardır:<br />
5.0.1. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinin təmin edilməsi məqsədi<br />
ilə ekoloji, iqtisadi və sosial maraqların elmi əsaslarla uzlaşdırılması;<br />
5.0.2. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi ilə əlaqədar fəaliyyətin<br />
planlaşdırılması zamanı aqroekosistemlərin təbii və sosial-iqtisadi xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması;<br />
5.0.3. aqrofitomüxtəlifliyin qorunub saxlanması və istifadəsi üzrə fəaliyyətin bu sahədə mövcud<br />
qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həyata keçirilməsi;<br />
5.0.4. aqroekosistemlərdə təsərrüfat və ya digər fəaliyyətin səbəb olduğu antropogen çirklənmənin<br />
müəyyən edilməsi və onun qarşısının alınması;<br />
5.0.5. gen mühəndisliyinin və yeni texnologiyaların tətbiqindən alınmaqla, mədəni bitkilərin genetik<br />
ehtiyatlarının sonrakı istifadəsinə maneə törədən və (və ya) onların azalmasına səbəb olan genetik modifikasiya<br />
olunmuş bitkilər və digər məhsulların aqroekosistemlərə mənfi təsirinin qarşısının alınması;<br />
5.0.6. Azərbaycan Respublikasının bir sıra bitkilərin ilkin və ikinci əmələgəlmə və mədəniləşdirmə mərkəzi<br />
olmasının sübut edilməsi və Azərbaycan alimləri tərəfindən və xalq seleksiyası nəticəsində yaradılmış bitki<br />
sortlarının mənşəyini təsdiq etmək məqsədi ilə genetik pasportlaşdırmanın həyata keçirilməsi;<br />
2-ci fəsil<br />
MƏDƏNİ BİTKİLƏRİN GENETİK EHTİYATLARININ MÜHAFİZƏSİ VƏ SƏMƏRƏLİ İSTİFADƏSİ<br />
SAHƏSİNDƏ İDARƏETMƏNİN ƏSASLARI<br />
Maddə 6. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində dövlətin<br />
vəzifələri<br />
6.1. Azərbaycan Respublikasında mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi<br />
sahəsində dövlətin vəzifələri aşağıdakılardır:<br />
437
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
6.1.1. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində dövlət siyasətini<br />
və strategiyasını müəyyən etmək və onun həyata keçirilməsini təmin etmək;<br />
6.1.2. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində dövlət<br />
orqanlarının səlahiyyətlərini müəyyən etmək;<br />
6.1.3. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində hüquqi bazanı<br />
formalaşdırmaq;<br />
6.1.4. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları üzərində sahiblik hüququnu və əqli mülkiyyət hüququnu<br />
müəyyən etmək və bu hüquqların qorunmasını təmin etmək;<br />
6.1.5. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları sahəsində dövlət proqramını (Milli Proqramı) təsdiq etmək və bu<br />
proqramda nəzərdə tutulan tədbirlərin həyata keçirilməsini təşkil etmək;<br />
6.1.6. bitki müxtəlifliyinin təbii areallarında monitorinqlər keçirmək və mədəni bitkilərin genetik<br />
ehtiyatlarının Milli kolleksiyalarını yaratmaq;<br />
6.1.7. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli kataloqunun yaradılmasını təşkil etmək;<br />
6.1.8. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Mərkəzi Məlumat Bazasını və Milli Genbankını yaratmaq;<br />
6.1.9. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının yerli sortlarını canlı halda qoruyub saxlayan qeyri-hökumət<br />
təşkilatlarını, kənd təsərrüfatı və digər məhsul istehsalçılarını stimullaşdırmaq;<br />
6.1.10. Azərbaycan alimləri tərəfindən və xalq seleksiyası nəticəsində yaradılmış bitki sortlarının<br />
Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni bitki brendlərinin siyahısını təsdiq etmək, onların ölkə<br />
daxilində və beynəlxalq miqyasda mühafizəsinə və təbliğinə hüquqi, elmi və texniki səviyyələrdə dəstək<br />
vermək. Bu siyahıya daxil olan bitki nümunələrinin öz xarakterik xüsusiyyətlərini və adaptiv xassələrini<br />
qazandıqları ərazilərdə becərilməsini stimullaşdırmaq;<br />
6.1.11. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi üzrə fəaliyyətə dövlət<br />
nəzarətini təşkil etmək;<br />
6.1.12. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının toplanması, qorunub saxlanması, öyrənilməsi və istifadəsi<br />
problemləri üzrə tətbiqi və fundamental elmi tədqiqatları, bioaraşdırma fəaliyyətini ölkə səviyyəsində<br />
əlaqələndirmək, elmi tədqiqatların və mütəxəssislərin hazırlanmasını maliyyələşdirmək;<br />
6.1.13. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli genefond nümunələrinin əldə edilməsi şərtlərini və<br />
onların istifadəsindən alınan gəlirlərin ədalətli bölüşdürülməsi mexanizmlərini, həmçinin bu ehtiyatların<br />
toplanması, təhlükəsiz qorunub saxlanması, öyrənilməsi və istifadəsi qaydalarını müəyyən etmək;<br />
6.1.14. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları üzrə beynəlxalq konvensiya, müqavilə və sazişlərə qoşulmaqla<br />
bağlı dövlətin öhdəliklərini müəyyən etmək və onların həyata keçirilməsini təşkil etmək.<br />
6.2. Mədəni bitkilərin milli genefonduna aid edilən bitkilərin və onların genetik ehtiyat nümunələrinin<br />
Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən çıxarılmasına yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
müəyyən etdiyi qaydada və şərtlərlə yol verilə bilər.<br />
Maddə 7. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və istifadəsində vətəndaşların, elmi-tədqiqat<br />
müəssisələri vəqeyri-hökumət təşkilatlarının, kənd təsərrüfatı və digər məhsul istehsalçılarının iştirakı<br />
7.0. Vətəndaşlar, elmi-tədqiqat müəssisələri və qeyri-hökumət təşkilatları, kənd təsərrüfatı və digər məhsul<br />
istehsalçıları mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında Azərbaycan<br />
Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulan qaydada, mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının təbii<br />
areallarında qorunub saxlanması, bərpa edilməsi və səmərəli istifadəsi üzrə fəaliyyətdə iştirak edir və aşağıdakı<br />
hüquqlara malikdirlər:<br />
7.0.1. müvafiq orqanlardan yerli aqroekosistemlərin vəziyyəti və onlarda baş verən genetik aşınma dərəcəsi<br />
haqqında məlumatlar almaq, yerli aqrofitomüxtəlifliyin vəziyyətinin dövlət monitorinqinin aparılmasında iştirak<br />
etmək;<br />
7.0.2. yerli aqrofitomüxtəliflik komponentlərinin toplanması və qorunub saxlanması sahəsində fəaliyyətə<br />
ictimai nəzarəti həyata keçirmək və müvafiq qaydada icazə verilməmiş bioaraşdırma fəaliyyətinin qanuni<br />
yollarla qarşısının alınmasında iştirak etmək;<br />
7.0.3. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının əldə edilməsi və onların istifadəsindən alınan gəlirlərin<br />
ədalətli bölüşdürülməsində iştirak etmək;<br />
7.0.4. yerli mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının toplanması, qorunub saxlanması və öyrənilməsi<br />
sahəsində müvafiq dövlət və elmi proqramların işlənib hazırlanmasında və həyata keçirilməsində bilavasitə<br />
iştirak etmək;<br />
7.0.5. yerli əhali tərəfindən ərzaq məhsulları istehsalı, kənd təsərrüfatı işlərinin aparılması və digər<br />
fəaliyyətdə istifadə edilən nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növləri, eləcə də xalq seleksiyasının yerli<br />
sortlarının becərildiyi və mədəni bitkilərin yabanı əcdadlarının təbii bitdiyi ekosistemlərin mühafizəsi üçün<br />
xüsusi qorunan ərazilərin təşkil edilməsinin məqsədəuyğunluğu haqqında müvafiq orqanlara təkliflər vermək;<br />
438
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
7.0.6. mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatlarının təbii areallarında mühafizəsi,<br />
bərpası, çoxaldılması, reintroduksiyası və səmərəli istifadəsi üzrə fəaliyyəti həyata keçirmək.<br />
Maddə 8. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində dövlət<br />
proqramı (Milli Proqram)<br />
8.1. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən Azərbaycan Respublikasının dövlət proqramı (Milli Proqram) qəbul edilir.<br />
8.2. Dövlət proqramında (Milli Proqramda) mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının toplanması, təhlükəsiz<br />
qorunub saxlanması, hərtərəfli öyrənilməsi və istifadəsi üzrə aşağıdakı tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə<br />
tutulur:<br />
8.2.1. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində dövlət siyasətinin<br />
istiqamətlərini və bu siyasətin həyata keçirilməsini təmin edən uzunmüddətli fəaliyyət planı;<br />
8.2.2. mədəni bitkilərin Milli genefond nümunələrinin təbii areallarından kənarda (ex situ) nəzarət edilən<br />
şəraitdə təhlükəsiz və uzunmüddətli qorunub saxlanması və onun hərtərəfli öyrənilməsi üçün yaradılacaq şərait;<br />
8.2.3. nəzərdə tutulmuş planların səmərəli surətdə həyata keçirilməsi üçün prioritet fəaliyyət<br />
istiqamətlərinin, ehtiyac və imkanların müəyyən edilməsi;<br />
8.2.4. nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növləri və sortlarının genetik ehtiyatlarının bərpası və<br />
mühafizəsinə dair tədbirlər;<br />
8.2.5. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları kolleksiyalarından məhdud aqroekosistemlərdə genetik<br />
aşınmaya məruz qalmış yerli bitki materiallarının bərpa edilərək kənd təsərrüfatının davamlı inkişafının təmin<br />
edilməsi, yeni bazarların yaradılması və inkişafında istifadə olunması məqsədi ilə kənd təsərrüfatı ilə məşğul<br />
olan fiziki şəxslərə verilməsi;<br />
8.2.6. təbii və texnogen fəlakətlər zamanı yerli ənənəvi aqroekosistemlərin bərpası məqsədi ilə yerli<br />
əhaliyə, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarına yerli bitki müxtəlifliyinin reintroduksiyası yolu ilə yardım<br />
göstərilməsi;<br />
8.2.7. müxtəlif istifadəçi qruplarına elmi-tədqiqat, maarifləndirmə və seleksiya proqramlarında istifadə<br />
məqsədi ilə keyfiyyətli genetik material və müvafiq informasiyanın vaxtında təqdim olunması;<br />
8.2.8. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları sahəsində fəaliyyətə cəlb edilən dövlət təşkilatlarının sistemli<br />
idarə olunmasının təmin edilməsi;<br />
8.2.9. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları üzrə milli informasiya mübadiləsi sisteminin dəstəklənməsi;<br />
8.2.10. milli, regional və beynəlxalq səviyyələrdə əlaqələndirmə fəaliyyətinin həyata keçirilməsi;<br />
8.2.11. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında Azərbaycan<br />
Respublikası qanunvericiliyində nəzərdə tutulan digər tədbirlər.<br />
Maddə 9. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi üzrə idarəetmə sistemi<br />
9.1. Azərbaycan Respublikasında mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi<br />
sahəsində idarəetmə sistemi mədəni bitkilərin milli genefondunun etibarlı qorunub saxlanması və hərtərəfli<br />
öyrənilməsinin, elmi, seleksiya və digər proqramlarda səmərəli və davamlı istifadəsinin təmin edilməsi, mədəni<br />
bitkilərin genetik ehtiyatlarının dağıdılmasının, məhv edilməsinin, qanunsuz əldə edilməsinin qarşısının<br />
alınması, beynəlxalq əməkdaşlığın həyata keçirilməsi məqsədi ilə yaradılır.<br />
9.2. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinin idarəetmə sisteminə<br />
aşağıdakılar daxildir:<br />
9.2.1. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının öyrənilməsi, toplanması və mübadiləsi sahəsində fəaliyyət<br />
göstərən, o cümlədən bu ehtiyatların kolleksiyalarına malik olan subyektlər (elmi-tədqiqat müəssisələri,<br />
genbank, seleksiya mərkəzləri, qeyri-hökumət təşkilatları və s.) və onların strukturuna daxil olan qurumlar;<br />
9.2.2. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində dövlət<br />
proqramının (Milli Proqramın) həyata keçirilməsinə cəlb edilən subyektlər;<br />
9.2.3. Elmi-Texniki Şura;<br />
9.2.4. Milli əlaqələndirici institut və onun nəzdində fəaliyyət göstərən Milli Genbank;<br />
9.2.5. ixtisaslaşdırılmış ekspert şuraları və prioritet fəaliyyət istiqamətləri üzrə işçi qrupları;<br />
9.2.6. mədəni bitkilərin genetik ehtiyat sahibləri.<br />
9.3. Bu Qanunun 9.2.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş Elmi-Texniki Şura müvafiq icra hakimiyyəti orqanı<br />
tərəfindən yaradılır. Şura dövlət orqanı deyil və onun üzvləri öz səlahiyyətlərini ictimai əsaslarla həyata<br />
keçirirlər. Elmi-Texniki Şuranın Əsasnaməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
9.4. Bu Qanunun 9.2.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş Milli əlaqələndirici institutunun müəyyən edilməsi<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
9.5. Bu Qanunun 9.2.5-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş ekspert şuraları və işçi qruplarının əsasnamələri<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.<br />
439
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 10. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının bankları, onların yaradılma qaydaları, hüquq və<br />
vəzifələri<br />
10.1. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının aşağıdakı istiqamətlər üzrə bankları (bundan sonra genbankları)<br />
yaradıla bilər:<br />
10.1.1. müəyyən tədqiqat, təlim, seleksiya proqramlarında istifadə və qanunvericiliklə qadağan edilməmiş<br />
digər məqsədlərlə kolleksiya sahibləri tərəfindən öz vəsaitləri hesabına yaradılan genbanklar;<br />
10.1.2. məqsədli layihələr əsasında elmi-tədqiqat müəssisələri tərəfindən yaradılan genbanklar;<br />
10.1.3. müvafiq elmi-tədqiqat müəssisələrinin, seleksiya mərkəzlərinin, mülkiyyət formasından asılı olmayaraq<br />
toxumçuluq və bitkiçilik sahəsində fəaliyyət göstərən kənd təsərrüfatı müəssisələrində qanunda nəzərdə<br />
tutulan maliyyə mənbələri hesabına yaradılan ixtisaslaşmış genbanklar;<br />
10.1.4. Azərbaycan Respublikasının Milli Genbankı.<br />
10.2. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları banklarının hüquq və vəzifələri aşağıdakılar da daxil edilməklə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir:<br />
10.2.1. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının hüceyrə plazması nümunələrinin xüsusi təyinatlı kolleksiyalar<br />
üzrə toplanması, həmçinin elmi mübadilə və introduksiya yolu ilə bitkilərin genefondunun<br />
zənginləşdirilməsi;<br />
10.2.2. bitki nümunələrinin müvafiq saxlanma şəraitinin təmini, onların mövcud vəziyyətinin mütəmadi<br />
monitorinqi, təhlükə altında olan nümunələrin müvafiq standartlar əsasında bərpası və çoxaldılması;<br />
10.2.3. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının səciyyələndirilməsi, qiymətləndirilməsi, istifadə üçün<br />
tövsiyələrin verilməsi;<br />
10.2.4. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının qeydiyyatı, pasportlaşdırılması, kolleksiyalar üzrə<br />
kompyuter məlumat bazasının yaradılması, saxlanması, idarə olunması, ölkədaxili və beynəlxalq şəbəkələrə<br />
qoşulması;<br />
10.2.5. hüceyrə plazması nümunələrinin əvəzediciləri ilə mübadiləsi;<br />
10.2.6. kolleksiyalarda saxlanılan nümunələrin istifadəçilər tərəfindən əldə edilməsinin təmini.<br />
10.3. Azərbaycan Respublikasının Milli Genbankında (bundan sonra Milli Genbank) ümummilli dəyərə<br />
malik mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları kolleksiyaları, genetik eroziya və nəsli kəsilmək təhlükəsində olan<br />
növlər, növmüxtəliflikləri, formalar, xalq və elmi seleksiya sortları, seleksiya proqramları üçün əhəmiyyət<br />
daşıyan hüceyrə plazması nümunələri, sabit seleksiya xətləri, qiymətli əlamətlərin daşıyıcıları olan tədqiqat materialları<br />
toplanır, orta və uzunmüddətli saxlama şəraitində etibarlı mühafizə edilir, bərpa olunur, çoxaldılır, elmi<br />
və digər məqsədlər üçün yayılır, hərtərəfli öyrənilir, səmərəli istifadə üçün tövsiyələr hazırlanır, sənədləşdirilir,<br />
məlumat bazası yaradılır.<br />
10.4. Milli Genbank müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən yaradılır. Milli Genbankın Əsasnaməsi<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir. Milli Genbank dövlət vəsaiti, fiziki və hüquqi şəxslərin<br />
ianələri, qrantlar, genbank nümunələrinin istifadəsi və paylanması, göstərdiyi xidmətlər müqabilində əldə edilən<br />
gəlirlər və qanunda nəzərdə tutulan digər mənbələr hesabına maliyyələşir.<br />
10.5. Milli Genbank Azərbaycan Respublikasının milli sərvətidir və bütün infrastrukturu ilə birlikdə xüsusi<br />
mühafizə olunan dövlət təbiət obyekti statusuna malikdir.<br />
10.6. Azərbaycan Respublikasında mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları banklarının hüquq və vəzifələri<br />
nəbatat bağları və dendroloji parklara da şamil olunur.<br />
Maddə 11. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli kolleksiyaları<br />
11.1. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli kolleksiyaları öz təyinatına uyğun olaraq aşağıdakı<br />
istiqamətlər üzrə formalaşdırılır:<br />
11.1.1. milli baza kolleksiyalar. Bu kolleksiyalar milli sərvət statusuna malik olmaqla mədəni bitkilərin genetik<br />
ehtiyatlarının milli kataloquna daxil edilən, bu ehtiyatların qiymətli və nadir nümunələrindən ibarət<br />
olmaqla müvafiq müxtəlifliyi mümkün qədər tam əhatə edən, əlaqələndirici institutun strukturunda yaradılmış<br />
Milli Genbankda beynəlxalq standartlara uyğun olaraq xüsusi təchiz edilmiş orta və uzunmüddətli təhlükəsiz<br />
saxlanma şəraitində mühafizə edilən, həmçinin dövlət tingliklərində, ixtisaslaşmış genbanklarda saxlanılan çoxillik<br />
mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarından və onların yabanı əcdadlarından ibarət olan kolleksiyalardır;<br />
11.1.2. aktiv işlək kolleksiyalar. Bu kolleksiyalar mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının nümunələrindən<br />
ibarət olan, orta müddətli saxlanma şəraitində mühafizə olunan, öyrənilmək, elmi, seleksiya və maarifləndirici<br />
proqramları təmin etmək, eləcə də müxtəlif istifadəçilərlə mübadilə və başqa məqsədlər üçün nəzərdə tutulmuş<br />
bitki ehtiyatları kolleksiyalarıdır;<br />
11.1.3. əvəzedici (dublikat) kolleksiyalar. Bu kolleksiyalar mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının<br />
öyrənilmək və müxtəlif proqramlarda istifadə olunmaq məqsədi ilə müəyyən təşkilatların istifadəçilərinə verilən,<br />
həmçinin “qara qutu” prinsipi ilə gözlənilməz hadisələr və təbii kataklizmlər vaxtı təhlükəsiz qorunub<br />
440
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
saxlanma üçün başqa genbanklara (beynəlxalq və xarici genbanklar da daxil olmaqla) verilən əvəzedici (dublikat)<br />
nümunələrinin qorunduğu kolleksiyalardır;<br />
11.1.4. genetik kolleksiyalar. Bu kolleksiyalar seçmə və ya təcrübi metodlarla yaradılan, bir və ya bir neçə<br />
əlamətə görə irsi fərqləri aşkara çıxaran növdaxili formaların genetik ehtiyatlarının nümunələrindən ibarət olan<br />
kolleksiyalardır;<br />
11.1.5. özək kolleksiyalar. Bu kolleksiyalar növün əsas genetik müxtəlifliyini minimum miqdarda əhatə<br />
edən nümunələrdən ibarət kolleksiyalardır;<br />
11.1.6. herbari kolleksiyalar. Bu kolleksiyalar bitki aləmi müxtəlifliyinin öyrənilməsinin mühüm vasitəsi<br />
olmaqla yabanı və mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının herbari nümunələrindən ibarət kolleksiyalardır;<br />
11.1.7. DNT və RNT kolleksiyalar. Bu kolleksiyalar yüksəkmolekulyar genom və (və ya) klonlaşdırılmış<br />
formada saxlanan, bitki mənşəli genetik ehtiyatların nuklein turşuları nümunəsindən ibarət olan kolleksiyalardır.<br />
11.2. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli kolleksiyalarının formalaşdırılması, mühafizəsi və istifadəsi<br />
qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.<br />
Maddə 12. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinin elmi təminatı<br />
12.0. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinin elmi təminatı<br />
aşağıdakılardan<br />
ibarətdir:<br />
12.0.1. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının kolleksiyalarında saxlanılan nümunələrin ölkə üzrə inventarlaşdırılmasının<br />
aparılması, mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli kataloqunun yaradılması və<br />
dəstəklənməsinin elmi-texniki təminatı;<br />
12.0.2. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları sahəsində elmi-texniki və fundamental tədqiqat proqramlarının<br />
həyata keçirilməsi, elmi fəaliyyətlərin milli və beynəlxalq səviyyələrdə əlaqələndirilməsinin təmin edilməsi;<br />
12.0.3. Azərbaycan Respublikası ərazisində və həmsərhəd regionlarda bioaraşdırma fəaliyyətinin elmitexniki<br />
təminatı, təşkili və aparılması;<br />
12.0.4. prioritet iş planları və fəaliyyət istiqamətlərinin işlənib hazırlanması üçün zəruri elmi əsaslandırma<br />
aparılması və müvafiq materialların hazırlanması;<br />
12.0.5. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları kolleksiyalarında nümunələrin yaradılması, bərpası,<br />
zənginləşdirilməsi, təhlükəsiz saxlanması və hərtərəfli öyrənilməsi ilə bağlı şəraitin müəyyən edilməsi;<br />
12.0.6. mədəni bitkilərin Milli genefondu ilə iş üzrə qaydalar və tövsiyələrin, eləcə də metodik göstərişlər<br />
və digər sənədlərin işlənib hazırlanması;<br />
12.0.7. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni bitki brendləri siyahısına daxil olan bitki<br />
nümunələrinin mənsubiyyətini təsdiq etmək məqsədilə tədqiqat proqramlarının hazırlanması və həyata<br />
keçirilməsi;<br />
12.0.8. genetik pasportlaşmanı tam şəkildə həyata keçirmək üçün tələb olunan elmi-texniki təminatın<br />
yaradılması;<br />
12.0.9. aqrofitomüxtəlifliyin mühafizəsi və səmərəli istifadəsi üzrə elmi və innovasiya fəaliyyətlərinin<br />
maliyyələşdirilməsi üzrə hesablamaların və təkliflərin hazırlanması;<br />
12.0.10. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində beynəlxalq<br />
əməkdaşlığın həyata keçirilməsi.<br />
Maddə 13. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli<br />
istifadəsinin məlumat və maarifləndirmə təminatı<br />
13.0. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinin məlumat və maarifləndirmə<br />
təminatı aşağıdakı istiqamətlərdə həyata keçirilir:<br />
13.0.1. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları üzrə milli informasiya mübadiləsi sisteminin yaradılması və<br />
beynəlxalq sistemlərə inteqrasiyası;<br />
13.0.2. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni bitki brendlərinin beynəlxalq miqyasda təbliği;<br />
13.0.3. kənd təsərrüfatı və digər məhsul istehsalçılarının əkin sahələrində, fərdi təsərrüfatlarda, həyətyanı<br />
sahələrdə, şəxsi təsərrüfat və bağlarda mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinə<br />
yönələn proqramların hazırlanması;<br />
13.0.4. əhalinin ərzaq təminatı və rifahının yaxşılaşdırılmasında aqrofitomüxtəlifliyin əhəmiyyəti barədə<br />
materialların çap edilərək yayılması, müxtəlif tədbirlərin (seminar, konfrans, görüşlər və s.) keçirilməsi;<br />
13.0.5. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinə dair kütləvi informasiya<br />
vasitələrində, o cümlədən teleradiokanallarda mütəmadi olaraq müvafiq verilişlərin və məlumatların yayılması;<br />
13.0.6. orta və ali təhsil müəssisələrinin tədris proqramlarında və dərsliklərdə bitkilərin genetik<br />
ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi barədə geniş məlumatların əks olunması.<br />
Maddə 14. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinin iqtisadi stimullaşdırılması<br />
441
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
14.1. Azərbaycan Respublikasında dövlət və yerli özünüidarə orqanlarına, sahibkarlıq fəaliyyəti<br />
subyektlərinə, qeyri-hökumət təşkilatlarına, eləcə də kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarına, ailə-kəndli<br />
təsərrüfatlarına, fərdi təsərrüfatlara, həyətyanı və bağ sahələri sahiblərinə mədəni bitkilərin genetik<br />
ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsində iştirakları üçün zəruri iqtisadi və sosial şərait yaradılır.<br />
14.2. Dövlət mədəni bitkilərin yetişdiyi müxtəlif kateqoriyalı torpaqların sahiblərinin və istifadəçilərinin<br />
məsuliyyət və marağının artırılması məqsədi ilə bu bitkilərin genetik ehtiyatlarının toplanması, qorunub<br />
saxlanması, öyrənilməsi, bərpası və səmərəli istifadəsi sahəsində fəaliyyətin iqtisadi stimullaşdırılmasına<br />
istiqamətlənmiş müxtəlif tədbirlər həyata keçirir.<br />
14.3. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsində fəal iştirak edən fiziki və<br />
hüquqi şəxslərin stimullaşdırılması dövlət vəsaiti, xüsusi fondlarda nəzərdə tutulan ayırmalar və qanunda<br />
nəzərdə tutulan digər vəsaitlər hesabına həyata keçirilir.<br />
3-cü fəsil<br />
MƏDƏNİ BİTKİLƏRİN GENETİK EHTİYATLARI İLƏ BAĞLI FƏALİYYƏTƏ DÖVLƏT NƏZARƏTİNİN<br />
TƏŞKİLİ<br />
Maddə 15. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinə dövlət nəzarəti<br />
15.1. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində fəaliyyət göstərən<br />
fiziki şəxslər və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq hüquqi şəxslər tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinin<br />
yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən həyata keçirilir.<br />
15.2. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinə dövlət nəzarətinin təşkili<br />
qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.<br />
15.3. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsinə dövlət nəzarətini həyata<br />
keçirən orqanın qərarı mülkiyyət formasından asılı olmayaraq bütün təsərrüfat subyektləri üçün məcburidir.<br />
Maddə 16. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları kolleksiyaları sahiblərinin dövlət uçotu və qeydiyyatı<br />
16.1. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları kolleksiyaları sahiblərinin dövlət uçotu və qeydiyyatı müvafiq<br />
icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən bu kolleksiyaların, onlarda toplanmış qiymətli və nadir nümunələrin,<br />
kolleksiyaların elmi, sosial-iqtisadi, maarifləndirici və mədəni-tarixi əhəmiyyətinin aşkarlanması və onların statusunun<br />
müəyyən edilməsi məqsədi ilə həyata keçirilir.<br />
16.2. Tərkibində mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatlarının qiymətli və nadir<br />
nümunələri saxlanılan kolleksiyalar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qeydiyyatdan keçirilərək mədəni<br />
bitkilərin, onların yabanı əcdadları da daxil olmaqla genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi sahəsində<br />
dövlət proqramına (Milli Proqrama) daxil edilir.<br />
Belə kolleksiyaların sahibləri öz fəaliyyətlərini mədəni bitkilərin Milli genefondu ilə iş üzrə qayda və<br />
tövsiyələrə, eləcə də metodik göstərişlərə və digər sənədlərə riayət etməklə həyata keçirirlər. Bu kolleksiyalarda<br />
saxlanılan mədəni bitkilərin, onların yabanı əcdadları da daxil olmaqla genetik ehtiyatlarının nümunələri mədəni<br />
bitkilərin genetik ehtiyatlarının Mərkəzi məlumat bazasına və Milli kataloquna daxil edilir.<br />
16.3. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları kolleksiyalarının yaradılması, qeydiyyatdan keçirilməsi,<br />
fəaliyyət göstərməsi və ləğv edilməsi zamanı qanunvericiliyə riayət edilməsinə dövlət nəzarəti həyata keçirilir.<br />
Maddə 17. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarından istifadə edilməsi qaydası<br />
17.1. Bioaraşdırma, toplama, mübadilə, öyrənilmə, elmi-tədqiqat, seleksiya, təhsil və digər fəaliyyətdə istifadə<br />
məqsədi ilə mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarından istifadə hüququ bu ehtiyatların istifadəçilərinə<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən ikitərəfli və ya çoxtərəfli müqavilələr çərçivəsində hazırlanmış material<br />
verilməsi haqda xüsusi saziş əsasında verilir.<br />
17.2. Material verilməsi haqda xüsusi sazişdə, mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının donoru və onu alan<br />
tərəflərin hüquq və vəzifələri, sazişin qüvvədə olma müddəti, verilən materialın miqdarı və keyfiyyəti, materialın<br />
nəzərdə tutulan istifadə sahəsi və onun sonrakı istifadəsindən əldə ediləcək gəlirlərin donor və istifadəçi<br />
arasında ədalətli bölgüsü haqqında məlumatlar, habelə donordan alınan nümunələrin onun icazəsi olmadan<br />
başqasına verilməsinin qadağan edilməsi əks olunur.<br />
Maddə 18. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və istifadəsi üzrə fəaliyyətə qoyulan<br />
məhdudiyyətlər<br />
18.1. Müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarə orqanları qanuna uyğun olaraq mədəni bitkilərin və onların<br />
yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatlarının toplanması, qorunub saxlanması, öyrənilməsi və istifadəsi ilə<br />
bağlı fəaliyyət ətraf mühitə zərər vurduğu, aqroekosistemə mənfi təsir göstərdiyi, bu ehtiyatların azalması və ya<br />
tamamilə itməsinə gətirib çıxardığı hallarda həmin fəaliyyətə məhdudiyyətlər qoymaq hüququna malikdirlər.<br />
18.2. Müvafiq icra hakimiyyəti və yerli özünüidarə orqanları qanuna uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının<br />
ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və ətraf mühitin mühafizəsi, tarixi-mədəni irsin qorunması,<br />
442
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
fiziki və hüquqi şəxslərin qanuni maraqlarının müdafiəsi məqsədi ilə vətəndaşların, qeyri-hökumət təşkilatlarının<br />
mülkiyyətində olan mədəni bitkilərin, onların yabanı əcdadları da daxil olmaqla genetik ehtiyatları ilə<br />
işləmək fəaliyyətinə məhdudiyyətlər və qadağalar qoymaq hüququna malikdirlər.<br />
18.3. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının dövlətin inkişafı və ərzaq təhlükəsizliyi üçün xüsusi dəyərə və<br />
ya mühüm sosial-iqtisadi əhəmiyyətə malik kolleksiya nümunələrinin əldə edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti<br />
orqanı tərəfindən qanuna uyğun olaraq məhdudlaşdırıla bilər.<br />
Maddə 19. Kənd təsərrüfatı təyinatlı nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növlərinin (populyasiyalarının)<br />
mühafizəsi<br />
19.1. Azərbaycan Respublikasında aqroekosistemlər üçün potensial əhəmiyyətə malik olan nadir və nəsli<br />
kəsilməkdə olan bitki növlərinin (populyasiyalarının) genetik ehtiyatlarının mühafizəsi üzrə xüsusi dövlət tədbirləri<br />
həyata keçirilir. Bu bitkilərin mühafizəsi həm təbii areallarında, o cümlədən kənd təsərrüfatı<br />
müəssisələrində və fərdi kəndli təsərrüfatlarında, həm də mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının Milli<br />
kolleksiyalarında təşkil edilir.<br />
19.2. Kənd təsərrüfatı təyinatlı nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növlərinin (populyasiyalarının) mühafizəsi<br />
ilə bağlı tədbirlər mədəni bitkilərin mühafizəsi və səmərəli istifadəsinə dair dövlət proqramına (Milli<br />
Proqrama) daxil edilir.<br />
Maddə 20. Azərbaycan Respublikasına məxsus mədəni brend bitkilərin mühafizəsi<br />
20.1. Azərbaycan Respublikasına məxsus mədəni brend bitkilər Azərbaycan xalqının milli sərvətidir və<br />
qanunla<br />
qorunur.<br />
20.2. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni brend bitkilərin və onların areallarının siyahısı<br />
müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunaraq təsdiq edilir.<br />
20.3. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni brend bitkilər kənd təsərrüfatı, dərman və bəzək<br />
bitki formaları üzrə müəyyən edilir.<br />
20.4. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni brend bitkilərin yayıldığı areallarda bu cür<br />
bitkilərin becərilməsinin davam etdirilməsi və sahələrin genişləndirilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının<br />
müəyyən etdiyi qaydada stimullaşdırılır.<br />
20.5. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni brend bitkilərin yayıldığı areallarda başqa növ<br />
bitki nümunələrinin əkilməsi qadağan olunur.<br />
20.6. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni brend bitkilər Azərbaycan Respublikasının<br />
təmsil olunduğu bütün sərgilərdə, yarmarkalarda və digər tədbirlərdə müvafiq qaydada təbliğ və təşviq olunur.<br />
20.7. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni brend bitkilərin daha da təkmilləşdirilməsi, əkin<br />
sahələrinin genişləndirilməsi istiqamətində elmi-tədqiqat işlərinin aparılması və onların genetik ehtiyatlarının<br />
mühafizəsi müvafiq qaydada təsdiq edilmiş proqramlar əsasında həyata keçirilir.<br />
Maddə 21. Genetik modifikasiya olunmuş bitkilərlə davranma<br />
21.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisinə genetik modifikasiya olunmuş bitkilərin genetik materiallarının<br />
gətirilməsi, rayonlaşdırılması və dövlət reyestrinə daxil edilməsi qadağandır.<br />
21.2. Ölkə daxilində genetik modifikasiya olunmuş bitkilərin mövcudluğu və yayılma zonası müvafiq icra<br />
hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydaya uyğun aşkarlanır, bu bitkilərdən yarana biləcək<br />
təhlükənin təyin edilməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada həyata keçirilir.<br />
21.3. Azərbaycan Respublikasına idxal olunan bütün genetik materialların ölkənin gömrük sərhədindən<br />
keçirilərkən genetik modifikasiyaya məruz qalması yoxlanılır və genetik modifikasiya olunmuş materialların<br />
hərəkətinə qanuna uyğun qaydada icazə verilmir.<br />
21.4. Genetik modifikasiya olunmuş bitkilərin, eləcə də müasir biotexnoloji və gen mühəndisliyi metodları<br />
ilə yaradılmış kənd təsərrüfatı bitki materiallarının elmi-tədqiqat, sınaq və sərgilərdə nümayiş etdirmək məqsədi<br />
ilə Azərbaycan Respublikasına idxalına yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada yol<br />
verilə bilər.<br />
4-cü fəsil<br />
MƏDƏNİ BİTKİLƏRİN GENETİK EHTİYATLARI ÜZƏRİNDƏ MÜLKİYYƏT, QANUNVERİCİLİYİN<br />
POZULMASINA GÖRƏ MƏSULİYYƏT VƏ MÜBAHİSƏLƏRİN HƏLLİ<br />
Maddə 22. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları üzərində mülkiyyət formaları<br />
22.1. Mədəni bitkilərin, onların yabanı əcdadları da daxil olmaqla genetik ehtiyatları dövlət, bələdiyyə və<br />
xüsusi mülkiyyət formasında ola bilər.<br />
22.2. Dövlət mülkiyyətində olan ərazilərdə təbii məskənlərdə bitən mədəni bitkilərin və onların yabanı<br />
əcdadlarının genetik ehtiyatları dövlət mülkiyyətindədir.<br />
443
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
22.3. Bioloji müxtəliflik üzrə Konvensiya qüvvəyə minənə qədər Azərbaycan Respublikası ərazisindən toplanmış<br />
və (və ya) mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları kolleksiyalarında saxlanılan bitki nümunələri dövlət mülkiyyəti<br />
hesab edilir və onların əldə edilməsi qaydaları mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və<br />
səmərəli istifadəsi haqqında Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.<br />
22.4. Bioloji müxtəliflik üzrə Konvensiya qüvvəyə mindikdən sonra digər dövlətlərin ərazilərindən və (və<br />
ya) xarici kolleksiyalardan (beynəlxalq kolleksiyalar da daxil olmaqla) qorunub saxlanma üçün alınmış mədəni<br />
bitkilərin genetik ehtiyatlarının milli kolleksiya nümunələri, onları verən dövlətlərin və ya donorların mülkiyyətidir<br />
və onların əldə edilməsi şərtləri materialın verilməsi haqda xüsusi sazişlə müəyyən edilir.<br />
22.5. Fiziki və hüquqi şəxslərin mülkiyyətində olan torpaq sahələrində bitən bitkilərin genetik materialları,<br />
həmçinin üzərində fiziki və hüquqi şəxslərin əqli mülkiyyət hüququ olan mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları<br />
qanunun tələbləri nəzərə alınmaqla xüsusi mülkiyyətdə ola bilər.<br />
22.6. Bələdiyyə mülkiyyətində olan ərazilərdə təbii məskənlərdə bitən mədəni bitkilərin və onların yabanı<br />
əcdadlarının genetik ehtiyatları bələdiyyə mülkiyyətindədir.<br />
22.7. Bələdiyyə və xüsusi mülkiyyətdə olan ərazilərdə bitən mədəni bitkilərin və onların yabanı<br />
əcdadlarının genetik ehtiyatları üzərində dövlət mühafizəsi tələb olunduğu hallarda həmin ərazilər “Xüsusi<br />
mühafizə olunan təbiət əraziləri və obyektləri haqqında” və “Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan<br />
Respublikası Qanunlarına uyğun olaraq mühafizə olunur.<br />
Maddə 23. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları sahiblərinin hüquqları<br />
23.1. Mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatları sahiblərinin hüquqları<br />
aşağıdakılardır:<br />
23.1.1. mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatlarının kommersiya məqsədi ilə istifadəsindən<br />
alınan gəlirlərin bölüşdürülməsində iştirak etmək;<br />
23.1.2. yerli mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatlarının mühafizəsi,<br />
qiymətləndirilməsi, artırılması və səmərəli istifadəsi üzrə tədqiqatlara yardım göstərmək;<br />
23.1.3. mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatlarının qorunub saxlanması və<br />
səmərəli istifadəsində iştirak etmək;<br />
23.1.4. milli qanunvericilik çərçivəsində mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik<br />
ehtiyatlarının qorunub saxlanması və səmərəli istifadəsi üzrə fəaliyyətlə bağlı beynəlxalq proqram və<br />
layihələrdə iştirak etmək;<br />
23.1.5. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında Azərbaycan<br />
Respublikası qanunvericiliyinə uyğun olaraq, aqrobiomüxtəlifliyin qorunub saxlanması və istifadəsi ilə məşğul<br />
olan beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələr yaratmaq və həmçinin müştərək tədqiqatlar, mütəxəssis və texnologiya<br />
mübadiləsi aparmaq.<br />
23.2. Mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatları sahiblərinin hüquqları dövlət<br />
tərəfindən qorunur.<br />
Maddə 24. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatları sahiblərinin vəzifələri<br />
24.0. Mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatları sahiblərinin vəzifələri<br />
aşağıdakılardır:<br />
24.0.1. mülkiyyətlərində olan qiymətli genefond nümunələrinin lazımi şəraitdə mühafizəsini təmin etmək;<br />
24.0.2. mülkiyyətlərində olan mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatlarını tükəndirmədən<br />
səmərəli istifadəsinə görə məsuliyyət daşımaq;<br />
24.0.3. mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatları sahəsində ənənəvi təsərrüfat sistemlərini<br />
qoruyub saxlamaq;<br />
24.0.4. qarşılıqlı razılıq əsasında yeni bitki sortlarının yaradılması və mövcud bitki sortlarının<br />
yaxşılaşdırılması üzrə tədqiqat işlərinə dəstək vermək;<br />
24.0.5. sahib olduqları mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatları nümunələrini<br />
mühafizə, tədqiqat və seleksiya məqsədləri üçün tələb edildikdə Milli Genbanka və müvafiq elmi-tədqiqat institutlarına<br />
təqdim etmək;<br />
24.0.6. mədəni bitkilərin və onların yabanı əcdadlarının genetik ehtiyatlarının mühafizəsi,<br />
qiymətləndirilməsi, inkişaf etdirilməsi, istifadəsi və təbliği sahəsində tədris və təlim işlərinin təşkilində iştirak<br />
etmək;<br />
24.0.7. mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında Azərbaycan<br />
Respublikası qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş digər vəzifələr.<br />
Maddə 25. Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında qanunvericiliyin<br />
pozulmasına görə məsuliyyət<br />
Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında qanunvericiliyin pozulmasında<br />
təqsirkar olan şəxslər qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.<br />
444
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
Maddə 26. Mübahisələrin həlli<br />
Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi ilə əlaqədar mübahisələr qanunla<br />
müəyyən edilmiş qaydada həll olunur.<br />
Bakı şəhəri, 13 dekabr 2011-ci il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
445
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Heyvanlar aləmi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda<br />
dəyişikliklər edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 94-cü<br />
maddəsinin I hissəsinin 1-ci bəndinə uyğun olaraq qərara alır:<br />
“Heyvanlar aləmi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999, № 8, maddə 470; 2004, № 2, maddə 57, № 7, maddə 505, № 11, maddə 902;<br />
2007, № 10, maddə 938; 2008, № 6, maddə 460) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 24-cü maddənin birinci hissəsində on birinci bənd on ikinci bənd hesab edilsin və aşağıdakı məzmunda on<br />
birinci bənd əlavə olunsun:<br />
“vəhşi heyvanların, xüsusi icazə olmadan təbii mühitdən ayırmaqla və ya digər qanunsuz yollarla əldə<br />
etməklə, yarımsərbəst və ya qeyri-sərbəst şəraitdə müvafiq tələblərə riayət etmədən saxlanması, mühafizəsi və<br />
istifadəsi aşkar olunduqda, həmin heyvanlar bu sahədə dövlət nəzarətini həyata keçirən orqanlar tərəfindən geri<br />
götürüldükdən sonra onların reabilitasiyasına çəkilmiş xərcləri ödəmək;”;<br />
2. 25-ci maddənin birinci hissəsinin birinci bəndində “icazənin” sözündən əvvəl “xüsusi” sözü əlavə<br />
edilsin;<br />
3. 53-cü maddənin birinci hissəsinin birinci bəndində “icazəsiz” sözü “xüsusi icazə olmadan” sözləri ilə<br />
və beşinci bəndində mötərizədə “lazımi icazə” sözləri mötərizədə “ov etmək üçün icazə” sözləri ilə əvəz<br />
olunsun.<br />
Bakı şəhəri, 1 oktyabr 2012-ci il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
446
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ekoloji təhlükəsizlik haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda<br />
dəyişiklik edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü<br />
maddəsinin I hissəsinin 20-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Ekoloji təhlükəsizlik haqqında” Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanununu “Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında”<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırmaq məqsədi ilə qərara alır:<br />
“Ekoloji təhlükəsizlik haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999, №8, maddə 471; 2004, № 2, maddə 57; 2006, №12, maddə 1005; 2007, №12,<br />
maddə 1211) 9-cu maddəsinin 2-ci hissəsinə aşağıdakı məzmunda 2.7-1-ci bənd əlavə edilsin:<br />
“2.7-1. “Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında” Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanununa uyğun olaraq, genetik modifikasiya olunmuş bitkilərin genetik materiallarının<br />
Azərbaycan Respublikasının ərazisinə gətirilməsinə, həmin ərazidə yayılmasına və istifadəsinə;”.<br />
Bakı şəhəri, 1 fevral 2013-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
447
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda<br />
dəyişiklik edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü<br />
maddəsinin I hissəsinin 20-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanununu “Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında”<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırmaq məqsədi ilə qərara alır:<br />
“Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2008, №8, maddə 700) aşağıdakı məzmunda 4.0.1-1-ci maddə əlavə<br />
edilsin:<br />
“4.0.1-1. Azərbaycan Respublikasına məxsus ənənəvi mədəni brend bitkilərin mühafizəsi;”.<br />
Bakı şəhəri, 1 fevral 2013-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
448
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda<br />
dəyişiklik edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü<br />
maddəsinin I hissəsinin 20-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanununu “Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında”<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırmaq məqsədi ilə qərara alır:<br />
“Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999, №8, maddə 472; 2001, №3, maddə 148; 2002, №5, maddə 238;<br />
2003, №4, maddə 178; 2004, №2, maddə 57, №4, maddə 201; 2008, №2, maddə 47; 2009, №10, maddə 769) 4-<br />
cü maddəsinin 2-ci hissəsinə aşağıdakı məzmunda 2.3-1-ci bənd əlavə edilsin:<br />
“2.3-1. “Mədəni bitkilərin genetik ehtiyatlarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında”<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq, genetik modifikasiya olunmuş bitkilərin, eləcə də müasir<br />
biotexnoloji və gen mühəndisliyi metodları ilə yaradılmış kənd təsərrüfatı bitki materiallarının idxalına və<br />
dövriyyəsinə dövlət nəzarətini həyata keçirmək;”.<br />
Bakı şəhəri, 1 fevral 2013-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
449
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda<br />
dəyişikliklər edilməsi barədə<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü<br />
maddəsinin 1-ci hissəsinin 24-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alır:<br />
“Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2008, № 8, maddə 700; 2013, № 3, maddə 206) 16.9-cu maddəsində<br />
“Alıcıların seçim etmək hüququnu təmin etmək məqsədilə” sözləri çıxarılsın, “istifadə haqqında məlumatlar”<br />
sözləri “istifadə edilməməsi haqqında məlumat” sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 22 oktyabr 2013-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
450
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Sərhəddən keçən su axınlarının və beynəlxalq göllərin mühafizəsi və<br />
istifadəsi üzrə Konvensiya”ya düzəlişlərin təsdiq edilməsi haqqında<br />
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 95-ci maddəsinin I<br />
hissəsinin 4-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alır:<br />
“Sərhəddən keçən su axınlarının və beynəlxalq göllərin mühafizəsi və istifadəsi üzrə Konvensiya”nın 25-<br />
ci və 26-cı maddələrinə 2003-cü il noyabrın 28-də Madrid şəhərində qəbul edilmiş düzəlişlər təsdiq edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 22 noyabr 2013-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
451
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər<br />
edilməsi barədə<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü<br />
maddəsinin I hissəsinin 1-ci bəndini rəhbər tutaraq, “İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri<br />
nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının<br />
2010-cu il 11 may tarixli 999-IIIQ nömrəli və “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2011-ci<br />
il 24 iyun tarixli 165-IVQ nömrəli qanunlarını nəzərə alaraq qərara alır:<br />
“Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999, № 8, maddə 472; 2001, № 3, maddə 148; 2002, № 5, maddə<br />
238; 2003, № 4, maddə 178; 2004, № 2, maddə 57, № 4, maddə 201; 2008, № 2, maddə 47; 2009, № 10, maddə<br />
769; 2013, № 3, maddə 209) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 23-cü maddənin 3-cü hissəsinin 3.3-cü bəndi ləğv edilsin;<br />
2. 26-cı maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Maddə 26. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində sığorta<br />
1. Təbii resurslardan istifadə zamanı ətraf mühitə və üçüncü şəxslərə zərərin vurulmasına görə təbii<br />
resurslardan istifadəçi olan hüquqi və fiziki şəxslər mülki məsuliyyətini könüllü qaydada sığorta edə bilərlər.<br />
2. Daşınmaz əmlakın istismarı nəticəsində üçüncü şəxslərin sağlamlığına və əmlakına dəyə biləcək<br />
zərərlə bağlı daşınmaz əmlak sahiblərinin mülki məsuliyyətinin sığortası “İcbari sığortalar haqqında”<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq icbari qaydada həyata keçirilir.”;<br />
3. 74-cü maddənin birinci hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində dövlət nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəxslərin bədbəxt<br />
hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından sığortası “İstehsalatda<br />
bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta<br />
haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq icbari qaydada həyata keçirilir.”;<br />
4. 78-ci maddədə “qanunvericiliyinə uyğun” sözləri “Mülki, İnzibati Xətalar və Cinayət məcəllələrində<br />
nəzərdə tutulmuş hallarda” sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 4 aprel 2014-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
452
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər<br />
edilməsi barədə<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin<br />
I hissəsinin 20-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanununu “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının<br />
müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırmaq məqsədi ilə qərara alır:<br />
“Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 1999, № 8, maddə 472; 2001, № 3, maddə 148; 2002, № 5, maddə 238;<br />
2003, № 4, maddə 178; 2004, № 2, maddə 57, № 4, maddə 201; 2008, № 2, maddə 47; 2009, № 10, maddə 769;<br />
2013, № 3, maddə 209; 2014, №4, maddə 338) 71-ci maddəsində aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 1-ci hissədə “müvafiq icra hakimiyyəti orqanları” sözlərindən sonra “bu Qanunun və “Sahibkarlıq sahəsində<br />
aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan<br />
Respublikası Qanununun tələblərinə uyğun olaraq” sözləri əlavə edilsin.<br />
2. 2-ci hissədə “vəzifəli şəxslərin” sözləri “müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının” sözləri ilə əvəz<br />
edilsin.<br />
3. 2.1-ci bənddə “xidməti vəsiqələri” sözlərindən sonra “, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan hüquqi<br />
və fiziki şəxslərin obyektlərinə daxil olarkən, həmçinin yoxlamanın həyata keçirilməsi haqqında qərarın surətini<br />
və yoxlamanın sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların vahid məlumat reyestrində qeydiyyata alınması<br />
barədə çıxarışı” sözləri əlavə edilsin.<br />
4. 3-cü hissədə “nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəxslərin qərarlarının” sözləri “nəzarətinin həyata<br />
keçirilməsi ilə əlaqədar verilmiş qərarların” sözləri ilə əvəz edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 30 sentyabr 2014-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
453
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ovçuluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər edilməsi barədə<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü<br />
maddəsinin I hissəsinin 11-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alır:<br />
“Ovçuluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (Azərbaycan Respublikasının<br />
Qanunvericilik Toplusu, 2004-cü il, № 5, maddə 316; 2005-ci il, № 4, maddə 272; 2008-ci il, № 6, maddə 460)<br />
aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:<br />
1. 21.9-cu maddədən “, hüquqi və fiziki şəxslər” sözləri çıxarılsın;<br />
2. aşağıdakı məzmunda 21-1-ci maddə əlavə edilsin:<br />
“Maddə 21-1. Fərdi ovçuluq təsərrüfatları<br />
21-1.1. Hüquqi və fiziki şəxslər mülkiyyətlərində və ya icarələrində olan torpaqlarda fərdi ovçuluq<br />
təsərrüfatlarını təşkil edə bilərlər.<br />
21-1.2. Fərdi ovçuluq təsərrüfatını təşkil edən şəxs ovçuluq turizmi ilə məşğul olanlar üçün müvafiq<br />
infrastrukturun yaradılmasını, dövlət ov fondunun səmərəli istifadəsini, habelə ov obyektlərinin qış<br />
mövsümündə yemlənməsini, qışlama yerlərini, nəsilartırma və çoxalma şəraitini təmin etməlidir.<br />
21-1.3. Fərdi ovçuluq təsərrüfatlarında ərazinin bir hissəsi vəhşi heyvanların yetişdirilməsi və<br />
mühafizəsi məqsədləri üçün ayrılır. Həmin ərazilərdə ovçuluq fəaliyyətinin həyata keçirilməsinə yol verilmir.<br />
21-1.4. Ovçularla və ya onların maraqlarını təmsil edən şəxslərlə bağlanılmış müqavilələr əsasında fərdi<br />
ovçuluq təsərrüfatlarında ovçular üçün ov təşkil edilə bilər. Fərdi ovçuluq təsərrüfatları tərəfindən ovçuların və<br />
onları müşayiət edən şəxslərin yerləşdirilməsi, qidalanması, daşınması və ovun təşkili ilə bağlı digər xidmətlər<br />
göstərilir.<br />
21-1.5. Fərdi ovçuluq təsərrüfatlarında təşkil edilən ov zamanı ovçular həmin təsərrüfatın sərhədlərini<br />
tərk etməməlidir. Fərdi ovçuluq təsərrüfatını təşkil edən şəxs ovçuların müvafiq sərhədləri keçərək ov etməsinin<br />
mümkünlüyünü istisna edən şəraitin yaradılmasını təmin etməlidir.<br />
21-1.6. Dövlət təbiət qoruqlarından və milli parklardan 5 (beş) kilometrdən az məsafədə olan ərazidə<br />
fərdi ovçuluq təsərrüfatlarının təşkil edilməsinə yol verilmir.”;<br />
3. 25.4-cü maddəyə “təsərrüfatlarından” sözündən sonra “(fərdi ovçuluq təsərrüfatları istisna olmaqla)”<br />
sözləri əlavə edilsin;<br />
4. 27-ci maddədə “və qeyri-qanuni heyvan ovuna cərimələr Azərbaycan Respublikasının<br />
qanunvericiliyində” sözləri “Heyvanlar aləmi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 48-ci<br />
maddəsində” sözləri ilə əvəz edilsin;<br />
5. 28-ci maddənin mətni aşağıdakı redaksiyada verilsin:<br />
“Bu Qanunun tələblərinin pozulmasına görə şəxslər Azərbaycan Respublikasının Mülki, İnzibati Xətalar<br />
və Cinayət məcəllələrinə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar.”.<br />
Bakı şəhəri, 17 oktyabr 2014-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
454
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik<br />
edilməsi barədə<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü<br />
maddəsinin 1-ci hissəsinin 24-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alır:<br />
“Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Azərbaycan<br />
Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2008, № 8, maddə 700; 2013, № 3, maddə 206, № 11, maddə 1293)<br />
18.4-cü maddəsində “istifadə haqqında məlumatlar” sözləri “istifadə edilməməsi haqqında məlumat” sözləri ilə<br />
əvəz edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 28 oktyabr 2014-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
455
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Xəzər dənizinin hidrometeorologiyası sahəsində əməkdaşlığa dair” Sazişin təsdiq edilməsi<br />
haqqında<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 95-ci maddəsinin I<br />
hissəsinin 4-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alır:<br />
“Xəzər dənizinin hidrometeorologiyası sahəsində əməkdaşlığa dair” 2014-cü il sentyabrın 29-da<br />
Həştərxan şəhərində imzalanmış Saziş təsdiq edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 16 dekabr 2014-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
456
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin<br />
PREZİDENT KİTABXANASI<br />
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────<br />
“Xəzər dənizinin su bioloji resurslarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında” Sazişin təsdiq<br />
edilməsi barədə<br />
Azərbaycan Respublikasının Qanunu<br />
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 95-ci maddəsinin I<br />
hissəsinin 4-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alır:<br />
“Xəzər dənizinin su bioloji resurslarının mühafizəsi və səmərəli istifadəsi haqqında” 2014-cü il sentyabrın<br />
29-da Həştərxan şəhərində imzalanmış Saziş təsdiq edilsin.<br />
Bakı şəhəri, 16 dekabr 2014-cü il.<br />
İlham Əliyev<br />
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti<br />
457