Nr 17 - Tauron
Nr 17 - Tauron
Nr 17 - Tauron
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
polskA<br />
EnerGIA magazyn<br />
NR 3 (<strong>17</strong>) | marzec 2010<br />
grupy tauron<br />
ISSN 1689-5304<br />
Finał<br />
<strong>Tauron</strong> Family Cup<br />
Węgiel wciąż ważny | Rynek energii w Meksyku | Złota Justyna, srebrny Adam
spis treści<br />
Marcin Lauer<br />
Redaktor naczelny<br />
Świąt<br />
wielkanocnych<br />
pełnych słońca,<br />
nadziei<br />
i pozytywnej energii<br />
życzy<br />
Redakcja<br />
04 flesz gospodarczy Pierwsze Walne z udziałem drobnych<br />
akcjonariuszy • 30 dni na zmianę sprzedawcy energii • Nowe kontrakty<br />
Polskiej Energii PKH • <strong>Tauron</strong> i Czyste Technologie Węglowe • Polska<br />
06<br />
sprzedała jednostki emisji CO 2<br />
za 30 mln euro • Tańszy prąd dla firm<br />
WYDARZENIA Nowa jakość w europejskim dialogu<br />
08 Rynek Odbiorcy energii zmieniają sprzedawców<br />
09 Notowania Komentarz miesiąca<br />
10 Perspektywy Polska może znacząco obniżyć emisję gazów<br />
cieplarnianych<br />
12 W Grupie Aneks do umowy PKE i PKW • Nowa inwestycja poprawi<br />
pewność zasilania Wrocławia • <strong>Tauron</strong> mecenasem Muzeum Śląskiego<br />
• O cieple w EC Tychy • Złoty Inżynier 2009 • Chłód z ciepła • Sportowa<br />
walka o Puchar <strong>Tauron</strong>a • Enion dobrodziejem kultury • Elektrownia<br />
Stalowa Wola wspiera młodych lekkoatletów<br />
16 HANDEL Giełdy energii elektrycznej BELPEX<br />
18 energia w UE Dyrektywa IED przed drugim czytaniem<br />
20 Raport Rynek energii – Meksyk<br />
22 Wydarzenia Złota Justyna, srebrny Adam<br />
24 STRATEGIA Budując silną grupę energetyczną korzystajmy z audytu<br />
wewnętrznego. Część 2<br />
26 Prawdy i mity Węgiel wciąż paliwem przyszłości<br />
28 Energia inaczej Kiedy rusza śnieg...<br />
30 WYDARZENIA Finał amatorskich mistrzostw Polski<br />
Wydawca: <strong>Tauron</strong> Polska Energia SA, Departament Komunikacji Rynkowej i PR,<br />
dyrektor Paweł Gniadek, pawel.gniadek@tauron-pe.pl, tel. 32 774 24 37<br />
Redaktor naczelny: Marcin Lauer, marcin.lauer@tauron-pe.pl, tel. 32 774 27 06<br />
Redakcja: „Polska Energia”, ul. Lwowska 23, 40-389 Katowice, fax 32 774 25 24,<br />
e-mail: redakcja@tauron-pe.pl<br />
Zespół redakcyjny: Magdalena Rusinek, magdalena.rusinek@tauron-pe.pl, tel. 32 774 27 21,<br />
Jacek Sakrejda, jacek.sakrejda@tauron-pe.pl, tel. 32 774 27 23, Tomasz Fornalczyk, tomasz.fornalczyk@gigawat.pl,<br />
tel. 71 724 62 62<br />
Współpraca w Grupie <strong>Tauron</strong>: Południowy Koncern Węglowy SA: Zofia Mrożek, zmrozek@pkwsa.pl,<br />
tel. 32 618 56 07; Południowy Koncern Energetyczny SA: Dariusz Wójcik, dariusz.wojcik@pke.pl,<br />
tel. 32 774 24 34; Elektrownia Stalowa Wola SA: Jerzy Wieleba, j.wieleba@esw.pl, tel. 15 877 64 18<br />
Enion SA: Ewa Groń, ewa.gron@enion.pl, tel. 12 261 10 85; EnergiaPro SA: Anna Wojcieszczyk,<br />
anna.wojcieszczyk@wr.energiapro.pl, tel. 71 332 24 14; Elektrociepłownia Tychy SA: Aleksandra Gajecka,<br />
aleksandra.gajecka@ec-tychy.pl, tel. 32 789 72 36; Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Katowice SA:<br />
Karolina Kmon, kkmon@pec.katowice.pl, tel. 32 258 72 48; Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Dąbrowie<br />
Górniczej SA: Marek Sztuka, msztuka@pecdg.pl, tel. 32 295 64 94; Enion Energia sp. z o.o.: Elżbieta Bukowiec,<br />
elzbieta.bukowiec@enionenergia.pl, tel. 12 265 41 55; EnergiaPro Gigawat sp. z o.o.: Marta Głuszek,<br />
marta.gluszek@gigawat.pl, tel. 71 72 46 280<br />
Realizacja wydawnicza: Direct Publishing Group, ul. Genewska 37, 03-940 Warszawa<br />
Biuro reklamy: Anna Mocior, a.mocior@dp-group.com.pl<br />
Wydawca nie odpowiada za treść reklam i ogłoszeń. Redakcja nie zwraca materiałów oraz zastrzega sobie prawo<br />
ich redagowania i skracania.<br />
Zdjęcie na okładce: Urszula Kupisiewicz<br />
Numer zamknięto 16 marca 2010 r.<br />
foto: Corbis<br />
Potrzebny PR<br />
dla węgla<br />
Pojęcie public relations funkcjonuje<br />
w Polsce od kilkunastu lat. W powszechnym<br />
obiegu krócej – od czasu,<br />
kiedy weszło do słownika polityków.<br />
Choć autorzy jego definicji – a jest ich<br />
około tysiąca – podkreślają, że PR to<br />
działalność wymagająca uczciwości,<br />
obiektywizmu, odpowiedzialności<br />
i kompetencji, w naszym kraju nazwanie<br />
jakiegoś przedsięwzięcia czy pomysłu<br />
mianem „piarowskiego” to często<br />
najprostszy sposób na jego zdyskredytowanie.<br />
Dlatego też od dawna mówi<br />
się o konieczności poprawy wizerunku<br />
tej branży, czyli PR-u dla PR-u.<br />
Czytając opiniotwórcze dzienniki i czasopisma,<br />
coraz częściej mam wrażenie,<br />
że PR-u – rozumianego właśnie<br />
jako uczciwa i obiektywna informacja<br />
– potrzebuje polski węgiel. Zakrawa na<br />
paradoks, że surowiec będący gwarantem<br />
bezpieczeństwa energetycznego<br />
kraju traktowany jest jako coś, z czym<br />
raczej nie należy obnosić się po europejskich<br />
salonach. Choć może powoływanie<br />
się na europejskie salony nie<br />
jest trafione, bo ostatnio prof. Jerzy<br />
Buzek wskazał energetykę, a co za tym<br />
idzie – także energetykę węglową, za<br />
kluczowe obszary strategiczne dla UE.<br />
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego<br />
podkreślał na niedawnej konferencji<br />
w Sosnowcu, dotyczącej czystych<br />
technologii węglowych, że nie mówi się<br />
już o odejściu od węgla.<br />
W większości polskich mediów węgiel<br />
nadal ma złą prasę. Rozmawiałem<br />
ostatnio z kolegą, dziennikarzem Bardzo<br />
Ważnej Gazety. Jego zdaniem<br />
należy odejść całkowicie od energetyki<br />
węglowej (bo brudna), o atomowej<br />
oczywiście też należy zapomnieć. Uważa<br />
on, że elektrownie wodne i wiatrowe<br />
zapewnią nam powszechną szczęśliwość.<br />
Gdy nieśmiało wyjaśniłem mu<br />
dużą – delikatnie mówiąc – dysproporcję<br />
między dzisiejszymi możliwościami<br />
odnawialnych źródeł energii a potrzebami<br />
systemu energetycznego, był<br />
bardzo poruszony.<br />
To tylko drobny, pierwszy w brzegu<br />
przykład na to, że PR dla węgla jest<br />
dziś naprawdę potrzebny. Zamiast się<br />
go wstydzić, powinniśmy zacząć się<br />
nim chwalić!<br />
Dlatego w tym numerze trochę PR-u dla<br />
węgla, ale oczywiście nie tylko.<br />
Zapraszam do lektury!<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 3
flesz gospodarczy<br />
Pierwsze Walne z udziałem<br />
drobnych akcjonariuszy<br />
marca obradowało w Katowicach Zwyczajne<br />
Walne Zgromadzenie spółki<br />
4<br />
<strong>Tauron</strong> Polska Energia SA. Po raz pierwszy<br />
w zgromadzeniu mogli uczestniczyć akcjonariusze<br />
spółki, którzy w ostatnich miesiącach<br />
objęli jej akcje w ramach trwającej<br />
jeszcze konwersji akcji spółek zależnych<br />
(Południowego Koncernu Energetycznego,<br />
Enionu, EnergiiPro, Elektrowni Stalowa<br />
Wola) na walory <strong>Tauron</strong> Polska Energia.<br />
Podsumowano rok 2009 – wszyscy członkowie<br />
zarządu i rady nadzorczej otrzymali<br />
absolutorium, przyjęto sprawozdania<br />
spółki oraz zdecydowano o przeznaczeniu<br />
całego wypracowanego w ubiegłym<br />
roku zysku netto (pomniejszonego o śródroczne<br />
wypłaty z zysku) na kapitał zapasowy<br />
spółki. W 2009 r. przy przychodach<br />
na poziomie 7 mld zł <strong>Tauron</strong> wygenerował<br />
zysk netto w wysokości 184,5 mln zł<br />
(w roku 2008 wyniósł on 55,6 mln zł). Należy<br />
podkreślić, że są to wyniki jednostkowe<br />
według PSR, a wyniki skonsolidowane<br />
(zgodne z MSSR) opublikowane zostaną<br />
później i znajdą się w prospekcie emisyjnym.<br />
(RuM)<br />
Nowe kontrakty Polskiej Energii PKH<br />
marca Polska Energia PKH podpisała<br />
z firmami Dobiesław Wind Invest<br />
2<br />
sp. z o.o., Stary Jarosław Wind Invest<br />
sp. z o.o., Gorzyca Wind Invest sp. z o.o.<br />
i Pękanino Wind Invest sp. z o.o. osiem<br />
długoterminowych kontraktów na zakup<br />
energii elektrycznej oraz praw majątkowych<br />
do świadectw pochodzenia.<br />
Zakontraktowana energia pochodzić<br />
będzie ze źródeł odnawialnych – czterech<br />
farm wiatrowych zlokalizowanych<br />
w województwie zachodniopomorskim.<br />
Ich łączna moc zainstalowana wyniesie<br />
128,5 MW. Realizacja umów przypadać<br />
będzie na lata 2010-2025.<br />
Są to kolejne wieloletnie kontrakty tego<br />
typu zawarte w ostatnim czasie przez<br />
Polską Energię PKH. Ich pomyślna realizacja<br />
zapewni spółkom należącym do<br />
Grupy <strong>Tauron</strong> możliwość wywiązania się<br />
z obowiązków związanych ze wspieraniem<br />
energetyki odnawialnej. (PL)<br />
Foto: archiwum Polska Energia PKH<br />
FOTO: Dariusz wójcik<br />
30 dni<br />
na zmianę<br />
sprzedawcy<br />
energii<br />
Nowelizacja ustawy Prawo energetyczne,<br />
która weszła w życie<br />
w połowie marca, zakłada, że zmiana<br />
sprzedawcy energii przez odbiorcę indywidualnego<br />
nie powinna trwać dłużej niż<br />
30 dni.<br />
Proces zmiany sprzedawcy może być<br />
stosunkowo prosty – wszystkie formalności<br />
w imieniu odbiorcy może załatwić<br />
nowy sprzedawca energii. Nie należy jednak<br />
spodziewać się, że odbiorcy indywidualni<br />
masowo będą zmieniać sprzedawców,<br />
ponieważ obecnie korzyści płynące<br />
z tego kroku są stosunkowo niewielkie<br />
– w zależności od wielkości zużycia energii<br />
mogą w skali roku wynieść kilkanaście<br />
lub kilkadziesiąt złotych. Zwiększenia<br />
liczby klientów zmieniających sprzedawcę<br />
można spodziewać się po zwolnieniu<br />
przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki<br />
sprzedawców z obowiązku zatwierdzania<br />
taryf na sprzedaż energii odbiorcom<br />
indywidualnym. Nie wiadomo jednak,<br />
kiedy to może nastąpić. (EM)<br />
Od lewej: Paweł Micuła (PE PKH), Jacek Urantówka (PE PKH), Robert Hadło (Wind Invest),<br />
Thomas Flanagan (Wind Invest)<br />
<strong>Tauron</strong> i Czyste Technologie Węglowe<br />
<strong>Tauron</strong> Polska Energia, wraz z Południowym<br />
Koncernem Energetycznym,<br />
był partnerem konferencji „Czyste<br />
Technologie Węglowe”, która odbyła<br />
się 5 marca w sosnowieckim centrum<br />
wystawienniczym Expo Silesia. Honorowym<br />
gościem konferencji był prof.<br />
Jerzy Buzek, przewodniczący Parlamentu<br />
Europejskiego. Grupę <strong>Tauron</strong> reprezentowali<br />
wiceprezesi TPE: Stanisław<br />
Polska sprzedała<br />
jednostki emisji CO 2<br />
za 30 mln euro<br />
marca minister środowiska, prof. Andrzej Kraszewski,<br />
3 podpisał kolejną umowę na sprzedaż jednostek emisji<br />
w ramach protokołu z Kioto, która przyniesie Polsce blisko<br />
30 mln euro, czyli ponad 100 mln zł na ochronę klimatu<br />
i wsparcie we wdrażaniu pakietu energetyczno-klimatycznego.<br />
Kolejna polska umowa na sprzedaż jednostek AAU (Assigned<br />
Amount Unit, jednostki przyznanej emisji CO 2<br />
w systemie<br />
ONZ) została podpisana przez ministra Kraszewskiego<br />
z japońskim partnerem reprezentującym sektor prywatny.<br />
Umowy na sprzedaż AAU są zawierane na podstawie ustawy<br />
o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych<br />
i innych substancji. Pozyskane w ten sposób przez Polskę<br />
pieniądze trafiają na wyodrębniony rachunek klimatyczny<br />
obsługiwany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska<br />
i Gospodarki Wodnej. Służą finansowaniu projektów mających<br />
na celu redukcję gazów cieplarnianych. NFOŚiGW<br />
przygotował programy: „Zarządzanie energią w budynkach<br />
użyteczności publicznej”, „Biogazownie rolnicze”, „Elektrociepłownie<br />
na biomasę”, „Modernizacja sieci energetycznych<br />
pod kątem przyłączenia elektrowni wiatrowych” oraz<br />
„Modernizacja i rozwój ciepłownictwa”.<br />
Polska posiada trzecią co do wielkości nadwyżkę jednostek<br />
AAU na świecie: ok. 500 mln jednostek za lata 2008-2012<br />
(po Rosji i Ukrainie).<br />
(EM)<br />
Tokarski i Krzysztof Zamasz oraz prezes<br />
Południowego Koncernu Energetycznego<br />
Jan Kurp.<br />
– Z ogromną radością donoszę Państwu,<br />
że zmieniają się priorytety strategiczne<br />
Unii Europejskiej. Możemy liczyć na dofinansowanie<br />
energetyki w wysokości 50<br />
mld zł. Stanowi to połowę wszystkich dofinansowań<br />
unijnych. To rekordowy wynik.<br />
Bazą strategii europejskiej jest więc<br />
FOTO: Dariusz Wójcik<br />
energetyka. Wzrasta też rola samego<br />
węgla jako paliwa dla tej branży. Jeszcze<br />
kilka lat temu w Parlamencie Europejskim<br />
mówiono: „nie chcemy węgla”.<br />
Dziś już nie słychać takich głosów. Musi<br />
być on jednak spalany w czystych technologiach<br />
– powiedział Jerzy Buzek.<br />
Podczas konferencji omawiano możliwości<br />
rozwijania w energetyce czystych<br />
technologii węglowych, źródła finansowania<br />
takich przedsięwzięć oraz uwarunkowania<br />
polskich inwestycji energetycznych<br />
w świetle pakietu klimatycznego.<br />
Na ten temat wypowiedział się m.in.<br />
wiceprezes <strong>Tauron</strong>a Stanisław Tokarski,<br />
który przedstawił postanowienia i regulacje<br />
Komisji Europejskiej i ich wpływ na<br />
rodzimą energetykę oraz plany odbudowy<br />
mocy w Grupie <strong>Tauron</strong>.<br />
Podczas konferencji wręczono także<br />
nagrodę „Lidera Czystych Technologii<br />
Węglowych”, którą wyróżniono Jerzego<br />
Buzka oraz Instytut Chemicznej Przeróbki<br />
Węgla w Zabrzu. (RuM)<br />
Tańszy prąd dla firm<br />
Małe i średnie firmy będące klientami spółek Enion Energia<br />
i EnergiaPro Gigawat, mogą znacząco obniżyć swoje wydatki<br />
na energię elektryczną.<br />
Firmy rozliczane według jednej z grup taryfowych C: C11, C12a,<br />
C12b, C21, C22a i C22b, mogą obniżyć swoje rachunki za prąd,<br />
biorąc udział w programie promocyjnym „Prąd 10 proc. taniej”.<br />
Aby skorzystać z tej oferty, wystarczy wypełnić odpowiedni<br />
wniosek i złożyć go osobiście lub wysłać pocztą na adres<br />
biura obsługi klienta, widniejący na fakturze. Można to zrobić<br />
od 1 marca do 30 kwietnia. Po pozytywnym rozpatrzeniu<br />
wniosku będzie można korzystać z obniżonej o 10 proc.<br />
taryfy nawet przez<br />
12 miesięcy.<br />
Więcej szczegółów<br />
dotyczących<br />
promocji można<br />
znaleźć na stronie:<br />
www.tauron-pe.pl.<br />
<br />
(JM)<br />
4 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 5
wydarzenia<br />
Zainteresowanie drugą edycją Europejskiego Kongresu Gospodarczego<br />
jest jeszcze większe niż w ubiegłym roku, kiedy impreza zgromadziła ponad trzy tysiące gości<br />
z Polski, Europy i świata. To świadectwo, że Kongres stał się jedną z największych imprez<br />
biznesowych organizowanych w Europie Środkowej. <strong>Tauron</strong> Polska Energia SA jest w gronie<br />
czterech głównych sponsorów EEC<br />
Nowa jakość<br />
w europejskim<br />
dialogu<br />
Przez trzy dni Katowice będą miejscem<br />
wymiany opinii i doświadczeń<br />
osobistości świata polityki,<br />
biznesu, nauki oraz ekonomii.<br />
– Spotkania biznesowe, kuluarowe, bankiety,<br />
kongresowa kawiarnia – od 14 do<br />
16 kwietnia całe miasto będzie tętniło<br />
kongresowym życiem – mówi Wojciech<br />
Kuśpik, inicjator Europejskiego Kongresu<br />
Gospodarczego, prezes Polskiego<br />
Towarzystwa Wspierania Przedsiębiorczości<br />
SA, głównego organizatora<br />
imprezy. – II Kongres będzie większy<br />
i atrakcyjniejszy, a więc jego koszty<br />
sięgną prawie 3 mln zł – dodał.<br />
FOTO: www.EEC2010.eu<br />
Idea i cele<br />
Za ideą Kongresu stoi potrzeba dyskusji<br />
o problemach politycznych i gospodarczych,<br />
przed którymi stoi dziś Europa,<br />
a które nabrały nowej ostrości w kontekście<br />
ostatniego kryzysu finansowego<br />
i spowolnienia gospodarczego. W obliczu<br />
nieuchronnych zmian szczególnie potrzebna<br />
staje się wspólna debata o atutach<br />
i słabościach, o miejscu Polski w Europie,<br />
a Europy w światowej gospodarce.<br />
Tegoroczna, druga edycja Kongresu odbywa<br />
się w szczególnym momencie, gdy<br />
i Europa, i Polska wyciągnęły już pierwsze<br />
wnioski z tej trudnej lekcji, jaką był światowy<br />
kryzys finansowy. W tym czasie niezbędna<br />
jest dyskusja o zakresie nowych<br />
regulacji rynku finansowego, ale także<br />
o protekcjonizmie i swobodzie gospodarczej,<br />
o zasadach wewnątrzunijnej solidarności.<br />
W nową, pokryzysową dynamikę<br />
gospodarczego rozwoju Europy wpisują<br />
się też takie zagadnienia, jak rozbudowa<br />
nowoczesnej infrastruktury transportowej<br />
i telekomunikacyjnej, możliwości finansowania<br />
i wspierania inwestycji, prorozwojowa<br />
rola samorządów, podnoszenie<br />
atrakcyjności inwestycyjnej regionów czy<br />
funkcjonowanie metropolii europejskich.<br />
Wszystkie te tematy znajdą odbicie<br />
w debatach II Europejskiego Kongresu<br />
Gospodarczego.<br />
Jerzy Buzek, przewodniczący Parlamentu<br />
Europejskiego, honorowy przewodniczący<br />
Rady Patronackiej – Komitetu<br />
Organizacyjnego Kongresu, podkreślił,<br />
że teraz, po wyjściu z kryzysu, trzeba<br />
rozmawiać o nowej strategii dla Unii<br />
Europejskiej na najbliższe 10 lat, a to<br />
oznacza także debatę o strategii dla<br />
Polski i województwa śląskiego. Przewodniczący<br />
PE wskazał na najpilniejsze<br />
tematy: zieloną rewolucję gospodarczą,<br />
bezpieczeństwo energetyczne, problemy<br />
demograficzne i kolejny budżet Unii, od<br />
<strong>17</strong> lutego 2010 r. Konferencja prasowa poprzedzająca EEC 2010. Od lewej: prezydent Gliwic Zygmunt<br />
Frankiewicz, poseł do Europarlamentu Jan Olbrycht, wojewoda śląski Zygmunt Łukaszczyk, inicjator<br />
EEC Wojciech Kuśpik oraz przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek<br />
którego zależała będzie pomyślna realizacja<br />
przyjętych zadań.<br />
Dlaczego Śląsk<br />
Wojewoda śląski Zygmunt Łukaszczyk<br />
na lutowej konferencji prasowej dotyczącej<br />
przygotowań do II Edycji Kongresu<br />
przypomniał, że ubiegłoroczny<br />
EEC wyznaczył mapę drogową wyjścia<br />
z kryzysu. – Tegoroczny Kongres ma<br />
pokazać, jak stworzyć nowy ład gospodarczy<br />
w Europie, w kraju i w regionie.<br />
To też okazja do zaprezentowania nowoczesnego<br />
Śląska i zastanowienia<br />
się, jak szybko i skutecznie dokończyć<br />
transformację starych, tradycyjnych<br />
gałęzi przemysłu – dodał. Natomiast<br />
Bogusław Śmigielski, marszałek województwa<br />
śląskiego, stwierdził, że Europejski<br />
Kongres Gospodarczy doskonale<br />
wpisuje się w opracowywaną obecnie<br />
strategię rozwoju województwa. – Dyskusje<br />
podczas Kongresu pomogą nam<br />
odpowiedzieć na pytanie, jak ma się<br />
znaleźć województwo w tym nowym<br />
europejskim ładzie.<br />
Katowice to właściwe miejsce dla dyskusji<br />
nad wyzwaniami, przed którymi<br />
stoi współczesna Europa. Polska jest<br />
przecież krajem, który odniósł spektakularny<br />
sukces w walce z kryzysem, co<br />
świadczy o zdrowych fundamentach<br />
naszej gospodarki. Górny Śląsk stanowi<br />
jedną z największych europejskich<br />
aglomeracji, obszar o wielkim potencjale<br />
i bogatych tradycjach przemysłowych,<br />
który sukcesywnie przeobraża<br />
swoją infrastrukturę i gospodarkę.<br />
Nowe wymagania stawiane energetyce<br />
i branżom przemysłowym, związane<br />
z przyjętym przez Unię pakietem klimatycznym,<br />
są dla regionu śląskiego jednocześnie<br />
i obciążeniem, i wyzwaniem.<br />
Powinny one stać się bodźcem rozwoju<br />
technologicznego, a także stymulować<br />
współdziałanie biznesu i nauki.<br />
Piotr Uszok, prezydent Katowic, przewodniczący<br />
zarządu Górnośląskiego<br />
Związku Metropolitalnego, potwierdził,<br />
że miasto jest przygotowane na przyjęcie<br />
wielu znamienitych gości. – Tego potrzebujemy.<br />
To jest w naszym interesie<br />
– dodał. O korzyściach dla całego regionu,<br />
dla każdej gminy, mówił Zygmunt<br />
Frankiewicz, prezydent Gliwic, przewodniczący<br />
Śląskiego Związku Gmin i Powiatów:<br />
– Ważne, że tak duża impreza<br />
odbywa się tutaj. To tworzy nowy wizerunek<br />
regionu i dowodzi wielkich zmian,<br />
jakie tu zaszły – podsumował.<br />
Dariusz Lubera, Prezes<br />
Zarządu <strong>Tauron</strong> Polska<br />
Energia<br />
Wierzę, że przez trzy kwietniowe dni Katowice<br />
staną się miejscem wymiany opinii, doświadczeń<br />
i dyskusji, a II Europejski Kongres Gospodarczy<br />
wniesie nową jakość w europejski dialog.<br />
Jak uczy doświadczenie pierwszej edycji, o sile<br />
Kongresu stanowi aktualna i istotna tematyka,<br />
ale przede wszystkim prestiżowe i różnorodne<br />
grono uczestników. To kompetencje oraz<br />
otwartość dyskutantów i gości tworzą najcenniejszą<br />
wartość Kongresu – pozwalają świadomie<br />
i skutecznie mierzyć się z wyzwaniami<br />
współczesności.<br />
Pasjonujące zagadnienia,<br />
znakomici goście<br />
Druga edycja Europejskiego Kongresu<br />
Gospodarczego będzie największym wydarzeniem<br />
biznesowym w Europie Środkowej.<br />
Zgromadzi ponad 3500 gości,<br />
zaoferuje większą liczbę debat i tematów,<br />
a przede wszystkim zgromadzi<br />
liczne grono osób o wielkim wpływie na<br />
gospodarkę Europy. W debatach tematycznych<br />
i spotkaniach towarzyszących<br />
EEC weźmie udział ponad 400 prelegentów,<br />
wybitnych osobistości świata<br />
polityki, biznesu, nauki oraz ekonomii.<br />
Nowością mają być spotkanie ministrów<br />
gospodarki krajów UE oraz debata ministrów<br />
infrastruktury krajów ościennych.<br />
Tematyka tegorocznej edycji Kongresu<br />
obejmuje analizę najważniejszych problemów<br />
globalnej gospodarki, a w szczególności<br />
ekonomiczne i cywilizacyjne wyzwania<br />
stojące przed Europą i Polską. Nowy<br />
ład instytucjonalny i polityczny, priorytety<br />
polityki gospodarczej Unii Europejskiej, to<br />
tematy otwierające obrady. O zagadnieniach<br />
walki ze zmianami klimatycznymi<br />
uczestnicy Kongresu będą dyskutować<br />
w aspekcie ich wpływu na konkurencyjność<br />
gospodarki i rozwój technologiczny.<br />
Debata dotyczyć będzie również m.in.<br />
prezydencji Polski w Unii Europejskiej<br />
i współpracy nauki z przemysłem.<br />
Foto: Arch.<br />
Dla Grupy <strong>Tauron</strong>, jako jednego z głównych<br />
sponsorów Kongresu, szczególne<br />
znaczenie będą miały ścieżki tematyczne:<br />
Energetyka oraz Tradycyjne<br />
branże w obliczu wyzwań, w ramach<br />
których odbędą się m.in. sesje: „Walka<br />
ze zmianami klimatycznymi”, „Inwestycje<br />
zapewniające bezpieczeństwo energetyczne”,<br />
„Strategie polskiego rządu<br />
dla sektora paliwowo-energetycznego”,<br />
„Energetyka – rynek energii elektrycznej”,<br />
„Energetyka – odnawialne źródła<br />
energii”, „Górnictwo węgla kamiennego”<br />
i „Czyste technologie węglowe”.<br />
Zaangażowani ludzie,<br />
nowoczesne technologie<br />
Patronat nad Kongresem objął José<br />
Manuel Barroso – przewodniczący Komisji<br />
Europejskiej. Nad merytorycznym<br />
i organizacyjnym kształtem Kongresu<br />
czuwa Komitet Organizacyjny – Rada<br />
Patronacka pod honorowym przewodnictwem<br />
Jerzego Buzka – przewodniczącego<br />
Parlamentu Europejskiego.<br />
– Wstępnie na EEC 2010 zapowiedziało<br />
się już trzech komisarzy unijnych i kilku<br />
przedstawicieli rządów krajów członkowskich<br />
UE. Na Kongresie powinny<br />
mieć swoją reprezentację także wszystkie<br />
resorty gospodarcze polskiego rządu<br />
– ujawnia Wojciech Kuśpik.<br />
Organizatorem Europejskiego Kongresu<br />
Gospodarczego 2010 jest Grupa PTWP<br />
SA, a współorganizatorami Województwo<br />
Śląskie, Górnośląski Związek Metropolitalny<br />
oraz Miasto Katowice. <strong>Tauron</strong><br />
Polska Energia SA, PKP Cargo, Kulczyk<br />
Investments i ING Bank są sponsorami<br />
głównymi tego prestiżowego wydarzenia.<br />
W skład Komitetu Organizacyjnego<br />
EEC wchodzą m.in.: Zygmunt Frankiewicz<br />
– prezydent Gliwic, przewodniczący<br />
Śląskiego Związku Gmin i Powiatów,<br />
Wojciech Kuśpik – prezes Grupy PTWP<br />
SA, inicjator EEC, Zygmunt Łukaszczyk<br />
– wojewoda śląski, Jan Olbrycht – poseł<br />
do Parlamentu Europejskiego, Janusz<br />
Steinhoff – wicepremier, minister gospodarki<br />
w latach 1997-2001, Bogusław<br />
Śmigielski – marszałek Województwa<br />
Śląskiego oraz Piotr Uszok – prezydent<br />
Katowic, przewodniczący zarządu Górnośląskiego<br />
Związku Metropolitalnego.<br />
Informacje o Kongresie prezentowane<br />
są na stronach www.eec2010.eu, a także<br />
Facebook, Twitter i Blip.<br />
Monika Maciąg<br />
6 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 7
ynek<br />
Prawie o 1800 proc. – z 85 do 1599 – wzrosła liczba przemysłowych odbiorców<br />
energii, którzy zmienili sprzedawcę. Jednak takie Zmiany wśród konsumentów indywidualnych<br />
nadal są stosunkowo nieliczne<br />
Odbiorcy energii<br />
zmieniają sprzedawców<br />
Zdanych Urzędu Regulacji<br />
Energetyki (URE) wynika, że<br />
w grupie odbiorców przemysłowych<br />
(grupy taryfowe A, B, C)<br />
liczba podmiotów, które zmieniły sprzedawcę<br />
energii, wzrosła tylko w 2009 r.<br />
o ok. 1800 proc. – z 85 do 1599.<br />
W roku 2004 – pierwszym roku liberalizacji<br />
rynku – sprzedawcę zmieniło 142<br />
odbiorców, w 2005 r. – 35, w 2006 r.<br />
– 61, do połowy 2007 r. – 49, zaś<br />
w roku 2008 – 85. Prawdziwa rewolucja<br />
nastąpiła dopiero w ubiegłym roku,<br />
gdy tylko w styczniu decyzję o zmianie<br />
sprzedawcy podjęło 136 klientów.<br />
W grudniu 2009 r. liczba podmiotów<br />
z grup taryfowych A, B i C, które dotychczas<br />
zmieniły sprzedawcę, przekroczyła<br />
półtora tysiąca. Z pewnością istotnie<br />
przyczyniły się do tego: wzrost cen energii<br />
oferowanej tej grupie odbiorców (sięgający<br />
nawet 60 proc.) oraz działania<br />
informacyjne, adresowane do odbiorców<br />
klientów energii, promujące prawo do<br />
zmiany sprzedawcy i negocjowanie nowych<br />
– korzystniejszych – kontraktów.<br />
Krzysztof Zamasz, Wiceprezes<br />
Zarządu, dyrektor<br />
ds. Handlowych <strong>Tauron</strong>A<br />
Celem Grupy <strong>Tauron</strong> jest optymalizacja procesów<br />
związanych ze sprzedażą energii i obsługą<br />
klienta. Mamy ambitne plany projektowe<br />
wynikające ze strategii Grupy <strong>Tauron</strong> i nowej<br />
segmentacji klientów. Odchodzimy od zasady<br />
podziału klientów na grupy A, B, C i G, zamiast<br />
tego segmentujemy ich na podstawie wolumenu<br />
kupowanej energii, sposobu płatności i produktów,<br />
jakich dany odbiorca potrzebuje. Zamierzamy<br />
wprowadzić standard obsługi klienta<br />
podobny do tego, jaki obowiązuje w innych<br />
branżach, zwłaszcza w telekomunikacji i bankowości.<br />
Proces wdrażania takich standardów<br />
w Polsce już się rozpoczął, i to nie tylko w Grupie<br />
<strong>Tauron</strong>, ale także w innych grupach energetycznych<br />
w Polsce.<br />
Mały zysk odbiorców<br />
indywidualnych<br />
Mimo wprowadzenia uproszczeń i skrócenia<br />
procedur, ciągle jeszcze niewielu<br />
odbiorców indywidualnych skorzystało<br />
z możliwości zmiany sprzedawcy energii<br />
– choć i w tej grupie daje się zaobserwować<br />
niewielką tendencję wzrostową.<br />
Dynamika zmian jest tu jednak<br />
zdecydowanie mniejsza. W pierwszym<br />
roku, gdy pojawiła się taka możliwość,<br />
tj. od lipca do grudnia 2007 r.<br />
decyzję o zmianie sprzedawcy podjęło<br />
541 odbiorców, w 2008 r. – kolejnych<br />
364. Na koniec 2009 r. było już 1035<br />
wszystkich odbiorców, kupujących prąd<br />
od innego sprzedawcy niż tradycyjnie<br />
związany z danym terenem. Choć trzeba<br />
przyznać, że biorąc pod uwagę liczbę<br />
gospodarstw domowych stanowiących<br />
zasadniczą część grupy taryfowej G,<br />
to wciąż niewiele.<br />
W ocenie URE, niewielka dynamika zmian<br />
sprzedawcy wśród klientów indywidualnych<br />
z pewnością spowodowana jest ciągle<br />
zbyt niską świadomością prawa do zmiany<br />
sprzedawcy w tej grupie. Wciąż jeszcze wielu<br />
konsumentów indywidualnych nie zna swoich<br />
praw. Związane jest to z niewielką aktywnością<br />
sprzedawców energii w dotarciu<br />
ze swoją ofertą do odbiorców (a to właśnie<br />
sprzedawcy energii elektrycznej powinni<br />
Foto: Arch.<br />
stanowić podstawowe źródło informacji dla<br />
odbiorców w ramach działań marketingowych).<br />
Przyczyną braku zainteresowania klientów<br />
indywidualnych zmianą sprzedawcy<br />
energii jest przede wszystkim niewielka<br />
opłacalność takiej operacji w skali roku<br />
– w zależności od wielkości zużycia i wyboru<br />
oferty przyniesie ona oszczędności od<br />
kilkunastu do kilkudziesięciu złotych. Nie<br />
są to więc kwoty, które skłaniałyby klientów<br />
indywidualnych do podjęcia kroków zmierzających<br />
do zmiany sprzedawcy. Jednak<br />
w przypadku przemysłowych odbiorców<br />
energii korzyści wynikające ze zmiany<br />
sprzedawcy mogą sięgać kilkuset tysięcy<br />
lub nawet kilku milionów złotych rocznie.<br />
Dlatego można spodziewać się, że<br />
w roku 2010 nadal znacząco rosnąć<br />
będzie liczba komercyjnych odbiorców<br />
energii decydujących się na „migrację”.<br />
Nowa oferta Grupy <strong>Tauron</strong><br />
Także Grupa <strong>Tauron</strong> podejmuje działania<br />
zmierzające do zwiększenia liczby<br />
odbiorców spoza terenu swojej działalności.<br />
Wielu nowych, znaczących klientów<br />
udało się już pozyskać. Obecnie trwają<br />
negocjacje dotyczące kolejnych umów.<br />
<strong>Tauron</strong> prowadzi również negocjacje<br />
w sprawie optymalizacji oferty dla<br />
dotychczasowych klientów komercyjnych.<br />
Z kilkoma największymi, jak firmy<br />
hutnicze ArcelorMittal Poland oraz<br />
CMC Zawiercie, podpisano już kilkuletnie<br />
umowy na sprzedaż energii.<br />
W ofercie Grupy <strong>Tauron</strong> znajduje się też<br />
promocja, która pozwala małym<br />
i średnim firmom obniżyć rachunki za<br />
prąd o 10 proc. O programie tym piszemy<br />
na str. 4.<br />
Emil Różański<br />
Komentarz miesiąca<br />
Wlutym ze względu na zimową aurę nadal utrzymywało<br />
się wysokie zapotrzebowanie na energię, co miało swoje<br />
przełożenie na ceny w transakcjach spot. Ich znaczący spadek<br />
nastąpił dopiero w trzeciej dekadzie lutego, gdy temperatury<br />
wyraźnie wzrosły powyżej zera. Średnia temperatura w analizowanym<br />
miesiącu wyniosła -1,8 st. C, w pierwszej dekadzie było<br />
to -5,4 st. C, a w trzeciej już 3 st. C. Średnie zapotrzebowanie<br />
na moc w KSE wyniosło w całym miesiącu 19 057 MW i było<br />
o 2,9 proc. wyższe licząc rok do roku. Średnia cena na Towarowej<br />
Giełdzie Energii (TGE) ukształtowała się na poziomie<br />
182,74 zł/MWh i była o ok. 9,5 proc. wyższa niż w lutym rok<br />
wcześniej. Wolumen obrotu na RDN TGE nadal utrzymywał<br />
się na wysokim poziomie i wyniósł 4<strong>17</strong>,7 GWh (60 proc. więcej<br />
niż w lutym 2009 r.). Średnia cena w lutym na rynku bilansującym<br />
kształtowała się natomiast na poziomie <strong>17</strong>8,94 zł/MWh<br />
– niżej od TGE dzięki kilku dniom spadku zapotrzebowania<br />
KSE i zwiększonym przepływom energii z innych rynków. Ceny<br />
spot na polskim rynku, m.in. ze względu na spadający kurs<br />
€/zł, były jednymi z wyższych w regionie. Średnio za miesiąc<br />
wyniosły 45,51 €/MWh, czyli o 3,78 €/MWh więcej niż na rynku<br />
niemieckim (EPEX<br />
Spot) i o 4,58 €/MWh<br />
220<br />
więcej niż na rynku<br />
czeskim (OTE).<br />
200<br />
180<br />
W Europie Zachodniej<br />
dzięki ociepleniu<br />
160<br />
140<br />
ceny energii spadły<br />
w stosunku do stycznia:<br />
we Francji spa-<br />
100<br />
120<br />
dek wyniósł 8 proc.,<br />
80<br />
ale w Niemczech<br />
już tylko 1,1 proc.<br />
200<br />
Natomiast na rynku<br />
180<br />
EEX NordPool OTE TGE<br />
skandynawskim ceny<br />
160<br />
utrzymywały się na<br />
140<br />
rekordowo wysokich<br />
poziomach (średnio<br />
68,92 €/MWh<br />
– wzrost o 80 proc.<br />
licząc rok do roku).<br />
Było to efektem niedoboru<br />
energii spowodowanego<br />
głównie<br />
odstawieniami<br />
w elektrowniach jądrowych.<br />
W Szwecji<br />
dostępność mocy<br />
z bloków jądrowych<br />
kształtowała się na<br />
poziomie ok. 60 proc.<br />
mocy zainstalowanej.<br />
Dodatkowo problemem<br />
były bardzo<br />
Rafał Barchanowski<br />
Biuro Analiz Rynku <strong>Tauron</strong> Polska Energia SA<br />
Cena [zł/MWh]<br />
Cena [€/MWh]<br />
€/t CO 2<br />
120<br />
100<br />
80<br />
60<br />
40<br />
20<br />
14,0<br />
13,5<br />
13,0<br />
12,5<br />
12,0<br />
11,5<br />
11,0<br />
Średnie ceny i wolumeny energii elektrycznej<br />
na TGE i Rynku Bilansującym w lutym 2010 r.<br />
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 <strong>17</strong> 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28<br />
TGE CRO TGE CRO<br />
Porównanie cen spot na rynkach europejskich w lutym 2010 r.<br />
0<br />
40210 40215 40220 40225 40230 40235<br />
Ceny i wolumeny EUA w transakcjach spot w lutym 2010 r.<br />
notowania<br />
niskie jak na tę porę roku poziomy wody w rezerwuarach elektrowni<br />
wodnych, które odpowiadają za ok. 43 proc. rocznej<br />
produkcji energii w Szwecji i ok. 98 proc. w Norwegii. Praktycznie<br />
przez cały miesiąc wszystkie europejskie połączenia międzysystemowe<br />
przesyłały energię tylko w kierunku Półwyspu<br />
Skandynawskiego, najwięcej z Niemiec i Rosji.<br />
W Europie coraz częściej padają też pytania o wpływ energetyki<br />
odnawialnej na funkcjonowanie systemu oraz ceny energii elektrycznej.<br />
Zastanawiają się nad tym m.in. w Czechach, gdzie zlecono<br />
przeprowadzenie badań na ten temat, oraz w Niemczech,<br />
gdzie już obniżono subsydiowanie energii wytwarzanej w panelach<br />
słonecznych. Ponadto niemiecki regulator zgodził się na wprowadzenie<br />
limitów cenowych, jakie operatorzy sieci przesyłowych<br />
mogą nakładać na energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych,<br />
ale tylko w przypadkach, gdy prognozuje się pracę ponad 60 proc.<br />
z zainstalowanych mocy odnawialnych, a zapotrzebowanie systemowe<br />
spadnie poniżej 60 proc. średniego zapotrzebowania<br />
peaku z roku 2009.<br />
Ceny surowców energetycznych w lutym nie zanotowały szczególnie<br />
drastycznych zmian. Kontrakty na ropę Brent po spadku do<br />
minimów w okolicach 70 $/bbl systematycznie rosły, by pod koniec<br />
miesiąca osiągnąć poziom prawie 80 $/bbl. Podobnie miała się<br />
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 <strong>17</strong> 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28<br />
Całkowity wolumen spot EEX BlueNext NordPool<br />
do 300 Euro<br />
35000<br />
31000<br />
27000<br />
23000<br />
19000<br />
15000<br />
11000<br />
7000<br />
3000<br />
5000<br />
4500<br />
4000<br />
3500<br />
3000<br />
2500<br />
2000<br />
1500<br />
1000<br />
500<br />
0<br />
Wolumen [MWh]<br />
tys. t CO 2<br />
Źródło: Biuro Analiz Rynku <strong>Tauron</strong> Polska Energia SA<br />
sytuacja z kontraktami<br />
CAL 11 na węgiel CIF<br />
ARA, które zakończyły<br />
miesiąc na poziomie<br />
94,38 $/t (niecałe<br />
1,5 $/t więcej niż pod<br />
koniec stycznia). Obserwowane<br />
wzrosty<br />
mają raczej charakter<br />
techniczny, wynikający<br />
z dłuższych spadków,<br />
gdyż wydaje się, że sytuacja<br />
w gospodarce<br />
nie jest na tyle stabilna,<br />
by wykreować silniejszy<br />
trend surowcowy.<br />
Z kolei uprawnienia<br />
do emisji CO 2<br />
w lutym<br />
fluktuowały w przedziale<br />
12,4-13,5 €/t<br />
CO 2<br />
za EUA na rynku<br />
spot, zachowując stabilny<br />
poziom, pomimo<br />
nowych przydziałów na<br />
rok 2010, jakie na rachunki<br />
instalacji objętych<br />
EU ETS wydawały<br />
m.in. Niemcy i Wielka<br />
Brytania. Ceny jednostek<br />
CER były średnio<br />
o 1,5 €/t CO 2<br />
niższe od<br />
EUA.<br />
8 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 9
perspektywy<br />
Firma doradcza McKinsey & Company POLAND przygotowała raport „Ocena potencjału<br />
redukcji emisji gazów cieplarnianych w Polsce do roku 2030”. Wynika z niego, że aby móc zredukować<br />
emisję o 236 mln ton CO 2<br />
, inwestycje w latach 2011-2030 muszą łącznie wynieść ok. 92 mld euro<br />
Polska może znacząco<br />
obniżyć emisję gazów<br />
cieplarnianych<br />
Polska w ciągu ostatniego dwudziestolecia<br />
odnotowała wzrost<br />
gospodarczy o 50 proc. przy jednoczesnej<br />
redukcji emisji gazów<br />
cieplarnianych o 30 proc. Jesteśmy dobrym<br />
przykładem dla innych, powinniśmy jednak<br />
podejmować kolejne wyzwania w tym kierunku<br />
– podkreśla Waldemar Pawlak, wicepremier,<br />
minister gospodarki.<br />
Premier Pawlak przypomina, że ponad<br />
90 proc. energii elektrycznej w Polsce<br />
wytwarzane jest w oparciu o węgiel. – To<br />
powoduje, że nasza gospodarka jest bardzo<br />
wrażliwa na wszelkie regulacje związane<br />
z ograniczeniem emisji CO 2<br />
. Dlatego<br />
powinniśmy podejmować rozważne<br />
działania innowacyjne w tym kierunku<br />
– dodaje Waldemar Pawlak.<br />
Według wicepremiera Pawlaka, poprawa<br />
efektywności energetycznej i wdrożenie<br />
nowych technologii, m.in. CCS, to najważniejsze<br />
zadania przy tworzeniu modelu<br />
gospodarki niskoemisyjnej.<br />
Trudne wyzwania<br />
Raport przygotowany przez firmę McKinsey<br />
& Company Poland, przy współudziale<br />
przedsiębiorstw energetycznych<br />
– w tym Grupy <strong>Tauron</strong> – przekonuje, że<br />
Polska ma znaczne możliwości redukcji<br />
emisji CO 2<br />
, lecz ich realizacja będzie dużym<br />
wyzwaniem. Według dokumentu istnieje<br />
potencjał zmniejszenia emisji o 236<br />
mln ton CO 2<br />
do roku 2030, co stanowić<br />
będzie 31-proc. obniżkę emisji w stosunku<br />
do jej poziomu z roku 2005, lub też<br />
47-proc. obniżkę w stosunku do teoretycznie<br />
możliwego poziomu emisji w roku<br />
2030, który Polska osiągnęłaby przy założeniu,<br />
że nie podejmie znaczących działań<br />
na rzecz redukcji obecnej i przyszłej<br />
emisji (tzw. poziom odniesienia).<br />
Raport prognozuje, że tempo redukcji<br />
gazów cieplarnianych znacząco wzrośnie<br />
dopiero po roku 2020, gdy zaczną<br />
być wdrażane duże projekty elektroenergetyczne<br />
(takie jak morskie elektrownie<br />
wiatrowe na dużą skalę, elektrownie atomowe<br />
czy instalacje wychwytujące dwutlenek<br />
węgla CCS). Istnieje teoretyczna<br />
możliwość zmniejszenia do roku 2020<br />
Raport przygotowany przez<br />
firmę McKinsey & Company<br />
Poland, przy współudziale<br />
przedsiębiorstw<br />
energetycznych – w tym<br />
Grupy <strong>Tauron</strong> – przekonuje,<br />
że Polska ma znaczne możliwości<br />
redukcji emisji CO 2<br />
,<br />
lecz ich realizacja będzie<br />
dużym wyzwaniem<br />
emisji o 20 proc. w stosunku do poziomu<br />
odniesienia. Jeśli osiągnięty zostałby<br />
pełen potencjał techniczny, emisja w Polsce<br />
w 2020 r. byłaby o 34 proc. niższa niż<br />
w roku 1988 i o 19 proc. niższa niż w roku<br />
1990 – dwóch datach odniesienia dla obliczania<br />
przyszłych celów redukcji emisji.<br />
Jednak w stosunku do roku 2005 nawet<br />
realizacja pełnego potencjału technicznego<br />
sprawiłaby, że w roku 2020 emisja<br />
obniżyłaby się tylko o 3 proc.<br />
W raporcie zwrócono uwagę, że głęboka<br />
redukcja emisji gazów cieplarnianych wymagałaby<br />
skoordynowanych i celowych<br />
działań ze strony rządu, biznesu i całego<br />
społeczeństwa. Potrzebna byłaby<br />
znaczna poprawa energooszczędności<br />
budynków i transportu, a udział niskoemisyjnych<br />
źródeł energii musiałby wzrosnąć<br />
do ponad 50 proc. łącznej podaży<br />
energii elektrycznej w roku 2030 (z mniej<br />
niż 2 proc. w 2005 roku).<br />
McKinsey ocenia, że takie zmiany byłyby<br />
wykonalne, choć pełne ich wprowadzenie<br />
stanowi duże wyzwanie.<br />
Sposobem na zilustrowanie<br />
jego skali jest przyjrzenie<br />
się emisyjności<br />
PKB, czyli ilości<br />
dwutlenku<br />
węgla<br />
emitowanej<br />
na<br />
1000<br />
euro<br />
produktu<br />
krajowego<br />
brutto. Aby zrealizować<br />
całkowity<br />
zidentyfikowany<br />
potencjał techniczny na rok<br />
2030, Polska musiałaby obniżyć emisyjność<br />
swego PKB o niemal 70 proc. w stosunku<br />
do jej obecnego poziomu i o ponad<br />
40 proc. w stosunku do poziomu<br />
odniesienia.<br />
Gdzie są rezerwy<br />
Według raportu, 70 proc. całego potencjału<br />
redukcji emisji pochodzi z poprawy<br />
wydajności energetycznej i wykorzystania<br />
niskoemisyjnych źródeł energii. Jeśli Polska<br />
ma skutecznie stawić czoło wyzwaniom<br />
związanym ze zmniejszeniem emisji<br />
gazów cieplarnianych, potrzebne będzie<br />
szybkie i zdecydowane działanie w czterech<br />
szeroko zdefiniowanych kategoriach:<br />
poprawie wydajności energetycznej, zapewnieniu<br />
niskoemisyjnych źródeł energii,<br />
sekwestracji dwutlenku węgla (CCS) oraz<br />
w innych obszarach (w przemyśle, zarządzaniu<br />
odpadami i rolnictwie).<br />
q Wydajność energetyczna (potencjał<br />
redukcji emisji w roku 2030 wynosi 68<br />
mln ton CO 2<br />
rocznie, co stanowi 29<br />
proc. całości). Istnieje bardzo wiele<br />
sposobów poprawy wydajności<br />
energetycznej pojazdów,<br />
budynków i maszyn<br />
przemysłowych,<br />
a co za tym<br />
idzie,<br />
zmniejszenia<br />
ilości<br />
FOTO: East NEWS<br />
zużywanej<br />
przez<br />
nie energii.<br />
Bardziej paliwooszczędne<br />
samochody,<br />
szczelniejsza<br />
termoizolacja budynków<br />
i systemy kontrolujące energooszczędność<br />
maszyn to tylko wybrane przykłady.<br />
q Niskoemisyjne źródła energii – z wyłączeniem<br />
CCS (potencjał redukcji emisji<br />
w roku 2030 wynosi 100 mln ton CO 2<br />
rocznie, co stanowi 42 proc. całości).<br />
Istnieje wiele sposobów zamiany dotychczasowych<br />
węglowych źródeł energii na<br />
niskoemisyjne. Najważniejsze przykłady<br />
to produkcja energii elektrycznej w siłowniach<br />
wiatrowych lub atomowych, a także<br />
wykorzystywanie biomasy jako paliwa.<br />
Poziom faktycznej redukcji emisji zależał<br />
będzie w tym obszarze od decyzji dotyczących<br />
struktury źródeł paliw w Polsce<br />
oraz horyzontu czasowego jej wdrożenia.<br />
q Sekwestracja dwutlenku węgla (Carbon<br />
Capture and Storage, CCS; potencjał<br />
redukcji emisji w roku 2030 wynosi ok.<br />
36 mln ton CO 2<br />
rocznie, co stanowi<br />
15 proc. całości). Nieco ponad połowa<br />
tego potencjału (20 mln ton CO 2<br />
) jest<br />
związana z wyposażaniem elektrowni<br />
węglowych w instalacje CCS. Pozostałe<br />
16 mln ton redukcji można uzyskać<br />
w sektorach przemysłowych – najwięcej<br />
w hutnictwie żelaza i stali (ok. 7 mln ton)<br />
i przemyśle chemicznym (ok. 6 mln ton).<br />
Wprawdzie technologia CCS wciąż znajduje<br />
się w fazie testów, ale w raporcie założono,<br />
że do roku 2030 powstaną możliwości<br />
składowania ok. 30-40 mln ton CO 2<br />
rocznie i niezbędna do tego infrastruktura<br />
transportowa. Jeśli technologia ta rozwinie<br />
się szybciej, a trudności techniczne<br />
związane ze składowaniem i transportem<br />
wychwytywanego gazu zostaną do roku<br />
2030 rozwiązane, potencjał tej technologii<br />
w Polsce może być dużo wyższy.<br />
q Inne metody redukcji emisji (potencjał<br />
redukcji emisji w roku 2030 wynosi<br />
33 mln ton CO 2<br />
rocznie, co stanowi<br />
14 proc. całości). Obejmują one redukcję<br />
emisji metanu i nadtlenku azotu<br />
w rolnictwie i gospodarce odpadami,<br />
a także pozostałe sposoby redukcji<br />
emisji w przemyśle poza poprawą efektywności<br />
energetycznej. Ponad połowa<br />
redukcji emisji w ramach innych<br />
metod pochodziłaby z działań podejmowanych<br />
w gospodarce odpadami<br />
i rolnictwie. Największe możliwości<br />
w gospodarce odpadami dają intensyfikacja<br />
recyklingu (ok. 7 mln ton) oraz<br />
wychwytywanie metanu wytwarzanego<br />
przez wysypiska i jego wykorzystywanie<br />
do innych celów (ok. 4 mln ton).<br />
Natomiast w rolnictwie najbardziej<br />
znaczący potencjał redukcji emisji wydają<br />
się oferować doskonalenie praktyk<br />
agronomicznych oraz ponowne zalewanie<br />
torfowisk (odpowiednio 2 i 5 mln<br />
ton).<br />
McKinsey zaznacza, że szacunki te należy<br />
traktować ostrożnie, gdyż redukcja<br />
emisji w rolnictwie może się znacznie<br />
wahać w zależności od rodzaju gleby,<br />
sposobu jej eksploatacji oraz klimatu<br />
panującego na danym terenie. Pozostała<br />
część potencjału redukcji emisji w tej<br />
kategorii przypada na transport oraz<br />
sektory przemysłowe. Powszechniejsze<br />
stosowanie biopaliw może obniżyć emisję<br />
o blisko 2 mln ton CO 2<br />
w 2030 r.<br />
W przemyśle największy potencjał tkwi<br />
w zakładach chemicznych, gdzie modyfikacja<br />
szeregu procesów może obniżyć<br />
emisję o około 4 mln ton CO 2<br />
. Wreszcie,<br />
zwiększenie udziału alternatywnych<br />
paliw w przemyśle – takich jak biomasa,<br />
odpady czy gaz – może obniżyć emisję<br />
o ok. 3 mln ton CO 2<br />
.<br />
wysokie koszty redukcji<br />
W celu redukcji emisji gazów na zakładanym<br />
poziomie niezbędne inwestycje w latach<br />
2011-2030 szacuje się łącznie na 92<br />
mld euro, co wymagałoby nakładów na<br />
poziomie blisko 1 proc. PKB rocznie w tym<br />
okresie. Dla porównania, stopa inwestycji<br />
w gospodarce narodowej w Polsce wyniosła<br />
w 2008 r. ok. 22 proc. PKB. Rozkład tych<br />
kosztów oraz niezbędnego kapitału na poszczególne<br />
sektory gospodarki jest nierówny<br />
i z czasem również będzie się zmieniać.<br />
Trzeba wziąć pod uwagę również fakt,<br />
że za każdą zaoszczędzoną MWh energii<br />
inwestor zaoszczędza także należne<br />
od niej podatki. Jednocześnie – ponieważ<br />
te „zaoszczędzone” opłaty stanowią<br />
także przychody państwa – obniżenie<br />
zapotrzebowania na energię zmniejszy<br />
odpowiednio wpływy do budżetu. Stąd,<br />
choć łączne oszczędności dla konsumentów<br />
w latach 2026-2030 wyniosłyby ok.<br />
5,6 mld euro rocznie, oszczędności dla<br />
całej gospodarki stanowiłyby już tylko ok.<br />
2,9 mld euro rocznie.<br />
Raport zwraca uwagę, że polska gospodarka<br />
może wejść na ścieżkę niskoemisyjnego<br />
rozwoju po możliwych do zaakceptowania<br />
kosztach, lecz wymaga to<br />
myślenia od zaraz o wdrażaniu poszczególnych<br />
metod redukcji emisji. Kolejność<br />
i skuteczność tych działań zależą od<br />
dwóch czynników: praktycznego harmonogramu<br />
i podejścia do wdrożenia.<br />
Emil Różański<br />
10 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 11
w Grupie<br />
Aneks do umowy PKE i PKW<br />
W lutym zarządy Południowego Koncernu Węglowego i Południowego Koncernu<br />
Energetycznego podpisały aneks do umowy wieloletniej, obejmujący zasady współpracy<br />
i dostaw pomiędzy firmami w 2010 roku<br />
Podpisany dokument reguluje szczegółowe<br />
parametry jakościowe oraz<br />
zasady dostaw do poszczególnych elektrowni<br />
i elektrociepłowni wchodzących<br />
w skład Południowego Koncernu Energetycznego.<br />
Aneks opisuje także kwestie<br />
dotyczące transportu, który realizowany<br />
będzie przez Południowy<br />
Koncern Węglowy przy współpracy<br />
z PKP Cargo. W toku wcześniejszych<br />
negocjacji ustalono, że ilości umowne<br />
miałów energetycznych z PKW w 2010 r.<br />
wyniosą łącznie 3,7 mln ton. Zakład<br />
Górniczy Sobieski dostarczy 2,15 mln ton,<br />
a Zakład Górniczy Janina 1,55 mln ton.<br />
Planowana na 2010 r. wielkość dostaw<br />
miałów energetycznych stanowić<br />
będzie ok. 70 proc. całości węgla<br />
sprzedanego przez Południowy Koncern<br />
Węglowy i równocześnie aż ok.<br />
90 proc. całości sprzedanych miałów.<br />
<br />
(PP)<br />
W ostatnich tygodniach nastąpiło przekazanie terenu pod budowę Stacji<br />
Elektroenergetycznej 110 kV Wrocław<br />
Obiekt będzie typową stacją rozdzielczą.<br />
Jego powstanie przyczyni<br />
się do likwidacji w południowych rejonach<br />
aglomeracji wrocławskiej części<br />
przestarzałej infrastruktury pracującej<br />
na napięciu 220 kV. Powstający wokół<br />
stacji układ ruchowy tworzony jest na<br />
bazie projektu przebudowy linii 220 kV<br />
Klecina – Biskupice – Świebodzice.<br />
W jej miejscu ma powstać trzytorowa<br />
linia 110 kV.<br />
Stacja Wrocław będzie jednym z elementów<br />
infrastruktury elektroenergetycznej,<br />
budowanej w ramach dwóch<br />
trójstronnych porozumień o współpracy.<br />
Zostały one zawarte pomiędzy<br />
Polskimi Sieciami Elektroenergetycznymi<br />
(PSE), PSE Operator i Energią-<br />
Pro w 2006 r. Jednak realizacja umów<br />
Foto: Beata Wróbel<br />
W podpisaniu umowy wzięli udział ze strony PKW (od lewej) Jerzy Wróbel, Teresa Rajca-Bisztyga<br />
oraz Andrzej Szymkiewicz, natomiast ze strony PKE Piotr Mateja, Jan Kurp oraz Henryk Tymowski<br />
Nowa inwestycja poprawi pewność<br />
zasilania Wrocławia<br />
o budowie stała się możliwa dopiero<br />
teraz, po uruchomieniu przez PSE stacji<br />
400 kV, przylegającej bezpośrednio<br />
do nowo powstającego obiektu EnergiiPro.<br />
Zakres rzeczowy wspomnianych porozumień<br />
przewiduje także m.in. budowę<br />
trzytorowej i dwunapięciowej (400<br />
i 110 kV) napowietrznej linii elektroenergetycznej<br />
na odcinku od stacji Pasikurowice<br />
do stacji Wrocław, przebudowę<br />
istniejącej linii 220 kV, biegnącej<br />
od stacji Świebodzice do stacji Wrocław,<br />
na linię 400 kV oraz budowę linii 110 kV<br />
zasilającej stację Biskupice. Dzięki<br />
temu powstanie nowy układ połączeń<br />
w sieci przesyłowej i dystrybucyjnej.<br />
Realizowana inwestycja zapewni zdecydowaną<br />
poprawę pewności zasilania<br />
Wrocławia i jego okolic. Nowa<br />
infrastruktura jest bardzo potrzebna,<br />
ponieważ w roku 2009 oddział EnergiiPro<br />
we Wrocławiu podpisał ponad<br />
3 tys. umów wykonawczych na realizację<br />
przyłączeń. Można się spodziewać,<br />
że w bieżącym roku ich liczba się nie<br />
zmniejszy.<br />
Ponadto tempo rozwoju aglomeracji<br />
wrocławskiej wymusza intensyfikację<br />
działań modernizacyjnych w sektorze<br />
elektroenergetycznym, co z kolei przyczynia<br />
się do zwiększenia jej atrakcyjności<br />
inwestycyjnej. Przykładowo,<br />
prowadzona przez EnergięPro budowa<br />
GPZ Biskupice Podgórne, zapewniającego<br />
znaczne moce, skłoniła wiele<br />
firm do zlokalizowania swoich inwestycji<br />
w tym regionie.<br />
(aw)<br />
Nagrodę w imieniu <strong>Tauron</strong>a odebrał Jacek Sakrejda (z lewej)<br />
<strong>Tauron</strong> mecenasem<br />
Muzeum Śląskiego<br />
Podczas uroczystej gali zorganizowanej 4 marca przez<br />
Muzeum Śląskie spółka <strong>Tauron</strong> Polska Energia została<br />
uhonorowana tytułami mecenasa i przyjaciela Muzeum Śląskiego<br />
w Katowicach<br />
O cieple w EC Tychy<br />
Wraz z <strong>Tauron</strong>em wyróżniono „Gazetę<br />
Wyborczą”, Polskie Radio<br />
Katowice i spółkę AMS. – Mam nadzieję,<br />
że wyróżnione dziś instytucje będą<br />
ambasadorami tego, co robimy, nie tracąc<br />
przy tym konstruktywnego krytycyzmu<br />
wobec nas – powiedział w czasie<br />
uroczystości Leszek Jodliński, dyrektor<br />
Muzeum Śląskiego.<br />
Muzeum Śląskie jest jedną z najważniejszych<br />
i najbardziej zasłużonych instytucji<br />
kulturalnych Katowic, które są<br />
nie tylko siedzibą centrali Grupy <strong>Tauron</strong>,<br />
ale także należących do niej spółek<br />
– Południowego Koncernu Energetycznego<br />
i Przedsiębiorstwa Energetyki<br />
Cieplnej Katowice. Współpraca Grupy<br />
<strong>Tauron</strong> z katowickim muzeum rozpoczęła<br />
się w ubiegłym roku od projektu<br />
„Świąteczna jazda z Muzeum Śląskim”.<br />
Także w tym roku przewidziane jest<br />
wsparcie tej akcji.<br />
(JS)<br />
19 lutego w siedzibie Elektrociepłowni Tychy<br />
odbyło się spotkanie spółek ciepłowniczych wchodzących<br />
w skład Grupy <strong>Tauron</strong><br />
Oprócz przedstawicieli EC Tychy<br />
udział w nim wzięli również zaproszeni<br />
goście: zarządy PEC Katowice,<br />
PEC w Dąbrowie Górniczej, PEC<br />
w Tychach oraz wiceprezes zarządu<br />
<strong>Tauron</strong> Polska Energia Krzysztof Zamasz<br />
i główny specjalista z Biura Obsługi<br />
Klientów Kluczowych Magdalena<br />
Kałuża.<br />
Prezes EC Tychy Albert Kępka przedstawił<br />
zebranym prezentację „Wytwarzanie<br />
– odbudowa mocy ciepłowniczej<br />
w EC Tychy SA”. Adam Pawlicki (PEC<br />
Katowice) omówił możliwe synergie<br />
w modelu ciepłowniczym. Krzysztof<br />
Zamasz i Magdalena Kałuża przedstawili<br />
ofertę produktów z zakresu energii<br />
elektrycznej.<br />
(AG)<br />
FOTO: Lidia Rogowicz/Muzeum Śląskie<br />
Z rąk ministra gospodarki Waldemara<br />
Pawlaka tytuł Złotego Inżyniera 2009<br />
odebrał prezes Jan Kurp<br />
Złoty<br />
Inżynier 2009<br />
Prezes Zarządu<br />
Południowego<br />
Koncernu<br />
Energetycznego<br />
Jan Kurp został<br />
uhonorowany przez<br />
najstarsze techniczne<br />
pismo w Polsce – „Przegląd<br />
Techniczny” – tytułem<br />
Złotego Inżyniera<br />
marca w Warszawskim Domu Technika<br />
Naczelnej Organizacji Tech-<br />
1<br />
nicznej odbyła się uroczystość wręczenia<br />
tytułów Złotego Inżyniera 2009,<br />
przyznanych w XVI edycji plebiscytu<br />
czytelników „Przeglądu Technicznego”.<br />
W ceremonii wziął udział wicepremier,<br />
minister gospodarki Waldemar Pawlak.<br />
Według niego zaangażowanie polskich<br />
inżynierów dla polskiej gospodarki<br />
jest wartością dodaną. Przypomniał,<br />
że tworzą oni innowacyjne i nowoczesne<br />
produkty na światowym poziomie.<br />
– Ich osiągnięcia są przede wszystkim<br />
praktyczne i użyteczne w codziennym<br />
życiu – podkreślił.<br />
Podczas uroczystości został odczytany<br />
także list prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego.<br />
Plebiscyt Złoty Inżynier organizowany<br />
jest przez „Przegląd Techniczny” od<br />
16 lat. Nagrody przyznawane są w pięciu<br />
kategoriach: nauka, nowe technologie,<br />
ekologia, jakość i menedżer.<br />
Głównym patronem konkursu jest Federacja<br />
Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych<br />
NOT. Federacja, wraz z wchodzącymi<br />
w jej skład stowarzyszeniami,<br />
zgłasza również większość kandydatów<br />
do nagrody.<br />
(DW)<br />
FOTO: Arch. „Przeglądu Technicznego”<br />
12 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 13
w Grupie<br />
Chłód z ciepła<br />
PEC Katowice i Dalkia<br />
Poznań będą razem<br />
doskonalić innowacyjną<br />
technologię chłodniczą,<br />
wykorzystującą ciepło<br />
pochodzące z miejskich<br />
systemów grzewczych<br />
lutego w Poznaniu odbyło się<br />
25 spotkanie przedstawicieli Dalkia<br />
Poznań i PEC Katowice. Tematem przewodnim<br />
rozmów była współpraca spółek<br />
w zakresie prac nad nową technologią,<br />
umożliwiającą uzyskanie w urządzeniach<br />
absorpcyjnych chłodu, przy wykorzystaniu<br />
ciepła z miejskich systemów grzewczych.<br />
Do spotkania doszło w wyniku<br />
podpisania listu intencyjnego o współpracy<br />
i doskonaleniu oferty dla klientów<br />
końcowych pomiędzy Dalkią Poznań<br />
a spółką <strong>Tauron</strong> Polska Energia. Stało<br />
się ono również okazją do wymiany doświadczeń<br />
oraz wstępnych analiz z zakresu<br />
prowadzonych przez spółki badań.<br />
Sportowa walka o Puchar <strong>Tauron</strong>A<br />
Ponad 1200 młodych siatkarek ze Śląska i z Małopolski bierze udział w Turnieju<br />
o Puchar <strong>Tauron</strong> Polska Energia. Po raz pierwszy w Polsce młodzieżowe rozgrywki siatkarskie<br />
zyskały sponsora tytularnego<br />
Turniej o Puchar <strong>Tauron</strong> Polska Energia prowadzony jest<br />
w Małopolsce i na Śląsku<br />
Schemat przedstawiający zasady działania urządzenia<br />
absorpcyjnego do produkcji chłodu, absorberem jest bromek litu<br />
woda<br />
chłodząca<br />
woda lodowa<br />
skraplacz<br />
parownik<br />
czynnik roboczy (para)<br />
czynnik roboczy<br />
(ciecz)<br />
Zdaniem Adama Jurczyka, wiceprezesa<br />
zarządu i dyrektora ds. technicznych PEC<br />
Katowice, przy stałym monitorowaniu<br />
p – 8 mbar<br />
para<br />
absorbent<br />
(ciecz)<br />
warnik<br />
absorber<br />
Sponsorem jest Enion Energia, spółka, która wchodzi<br />
w skład Grupy <strong>Tauron</strong> i od listopada ubiegłego roku<br />
występuje pod marką <strong>Tauron</strong> Polska Energia.<br />
Turniej rozgrywany jest od jesieni ubiegłego roku. Uczestniczy<br />
w nim 36 zespołów z Małopolski i 48 ze Śląska.<br />
W kwietniu najlepsze drużyny z obydwu województw zmierzą<br />
się w finale.<br />
– Nawiązaliśmy współpracę ze śląskim i z małopolskim<br />
związkiem piłki siatkowej, bo na tym terenie mamy najwięcej<br />
klientów, a więc chcemy wspomagać wartościowe<br />
inicjatywy lokalne z tego właśnie obszaru, wzmacniać pozytywną<br />
energię – podkreśla Ireneusz Perkowski, prezes<br />
zarządu Enionu Energii.<br />
(EB)<br />
W Małopolsce prowadzi drużyna SALOS z Krakowa<br />
woda chłodząca<br />
pompa roztworu bogatego<br />
ciepło<br />
napędowe<br />
możliwości technicznych i uwarunkowań<br />
rynkowych, chłód absorpcyjny to zagadnienie<br />
bardzo rozwojowe. (KK)<br />
Foto: Archiwum MZPS<br />
Prezydent Bielska-Białej Jacek Krywult (pierwszy z prawej) docenił zaangażowanie Enionu<br />
w promocję kultury<br />
Enion dobrodziejem kultury<br />
Prezydent Bielska-Białej Jacek Krywult przyznał<br />
firmie Enion tytuł dobrodzieja kultury za rok 2009<br />
Wyróżnienie odebrał Kazimierz<br />
Harężlak, dyrektor naczelny bielskiego<br />
oddziału firmy. Uroczysta gala<br />
odbyła się w Bielskim Centrum Kultury.<br />
W trakcie uroczystości wręczono również<br />
nagrody i wyróżnienia wybitnym<br />
postaciom kultury.<br />
Współpraca bielskich energetyków z lokalnymi<br />
instytucjami kulturalnymi ma<br />
wieloletnią tradycję. W minionym roku,<br />
dzięki wsparciu Enionu, Teatr Polski<br />
przygotował premierę sztuki „Popcorn”.<br />
Dwa inne przedstawienia sponsorowane<br />
przez Enion – „Napis” i „Piaskownica”<br />
Elektrownia Stalowa Wola<br />
wspiera młodych lekkoatletów<br />
Działający przy stalowowolskiej bazylice<br />
młodzieżowy Katolicki Klub Sportowy Victoria<br />
zyskał wsparcie ESW<br />
Choć działalność klubu jest czysto amatorska,<br />
to przyjęte przez niego cele<br />
statutowe są szczytne. Victoria propaguje<br />
kulturę sportową wśród dzieci i młodzieży<br />
ze Stalowej Woli oraz okolic. Dzięki tym<br />
działaniom uzdolnieni młodzi sportowcy<br />
mogą rozwijać swoje talenty w dyscyplinach<br />
lekkoatletycznych. Co więcej, zawodnicy<br />
występujący w barwach klubu<br />
już osiągają znaczące sukcesy na arenie<br />
krajowej. W tym roku Joanna Jóźwik zajęła<br />
I miejsce w halowych Mistrzostwach<br />
Polski Juniorów w biegu na 800 metrów,<br />
zaś trzech kolejnych wychowanków klubu<br />
– pozostają nadal w repertuarze teatru<br />
i wystawiane są na macierzystej scenie<br />
oraz gościnnie w wielu miastach Polski.<br />
Enion jest także fundatorem nagród<br />
na Międzynarodowym Festiwalu Sztuki<br />
Lalkarskiej organizowanym przez Teatr<br />
Banialuka oraz Biennale Malarstwa prowadzonym<br />
przez Galerię Bielską BWA.<br />
Marka Enion jest też znana widzom<br />
imprez odbywających się w Bielskim<br />
Centrum Kultury oraz prawie 200 tys.<br />
uczestników największego w Europie<br />
festiwalu folklorystycznego – Tygodnia<br />
Kultury Beskidzkiej.<br />
to medaliści Mistrzostw Polski Juniorów<br />
w biegach na 400 i 800 metrów. W 2009 r.<br />
Artur Stopyra wywalczył wicemistrzostwo<br />
Polski Juniorów w biegu na 400 metrów,<br />
a także reprezentował nasz kraj na Mistrzostwach<br />
Europy Juniorów w sztafecie<br />
4x400 metrów.<br />
KKS Victoria poza sukcesami indywidualnymi<br />
może też poszczycić się osiągnięciami<br />
grupowymi. W ubiegłym roku klub ten<br />
zajął pierwsze miejsce w województwie<br />
podkarpackim w młodzieżowym współzawodnictwie<br />
sportowym. Zwycięstwa,<br />
nomen omen, Victorii to efekt współpra-<br />
FOTO: Kazimierz Szypuła<br />
Podczas gali prezydent wymienił największe<br />
wydarzenia kulturalne regionu<br />
i ogólnopolskie nagrody, jakimi<br />
mogą się poszczycić bielscy artyści.<br />
Przypomniał również, że w 2009 r.<br />
lokalne instytucje kulturalne zorganizowały<br />
ponad trzy tysiące imprez, które<br />
zgromadziły przeszło półmilionową widownię.<br />
Z kolei spektakle Teatru Polskiego<br />
obejrzało prawie 80 tys. widzów,<br />
zaś Teatru Banialuka 70 tys.<br />
Kazimierz Szypuła<br />
Joanna Jóźwik, halowa mistrzyni Polski<br />
Juniorów 2010 r. na 800 metrów<br />
cy najwyższej klasy trenerów z utalentowanymi<br />
sportowcami. Wkład w sukcesy<br />
zawodników ma również stalowowolska<br />
elektrownia, wspierająca finansowo działalność<br />
klubu. Jak podkreślają władze<br />
KKS Victoria, współpraca z tym sponsorem<br />
jest dla nich – a przede wszystkim<br />
dla młodzieży – wysoce satysfakcjonująca<br />
i korzystna.<br />
(jw)<br />
FOTO: Arch. klubu<br />
14 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 15
wywiad handel<br />
W przeglądzie giełd energii elektrycznej nie może zabraknąć belgijskiej<br />
giełdy Belpex. Nie jest ona tak potężna jak Nordpool czy EEX, lecz działa dość prężnie i wciąż<br />
rozwija swoje produkty. Ponadto z jej działalnością wiąże się tzw. trójstronne sprzężenie<br />
rynków dnia następnego Francji, Belgii i Holandii<br />
Giełdy energii elektrycznej<br />
BELPEX<br />
Tomasz FORNALCZYK<br />
Swoboda handlu energią elektryczną<br />
i równe traktowanie zajmujących<br />
się tym podmiotów jest<br />
niewątpliwie jednym z podstawowych<br />
warunków normalnego funkcjonowania<br />
tego rynku. Usuwanie wszelkich<br />
ograniczeń ma niebagatelne znaczenie<br />
w budowaniu jego płynności. Dotyczy to<br />
szczególnie małych rynków, takich jak<br />
belgijski i holenderski. Dlatego też działalność<br />
giełdy Belpex wydatnie wpływa<br />
na realizację celów unijnych, do których<br />
należy m.in. stworzenie jednolitego europejskiego<br />
obszaru handlu energią.<br />
Handel na Belpex<br />
Rozpoczęcie działalności belgijskiej<br />
giełdy Belpex w 2006 r. było następstwem<br />
wprowadzenia zapisów Dyrektywy<br />
96/92/WE do belgijskiego systemu<br />
prawnego.<br />
Belpex realizuje transakcje z fizyczną<br />
dostawą energii elektrycznej. Handel<br />
odbywa się w trzech segmentach:<br />
• rynku dnia następnego (day-ahead<br />
market – DAM), umożliwiającego<br />
handlującym równoważenie swojej<br />
pozycji w interwałach godzinowych<br />
w przypadku przewidywalnych zmian<br />
na dzień przed dobą, w której nastąpi<br />
konsumpcja energii;<br />
• rynku ciągłego dnia następnego<br />
(continuous day-ahead market – Co-<br />
DAM), na którym odbywa się handel<br />
standardowymi produktami;<br />
MWh<br />
1 600 000<br />
1 400 000<br />
1 200 000<br />
1 000 000<br />
800 000<br />
600 000<br />
400 000<br />
200 000<br />
0<br />
• rynku ciągłego dnia bieżącego (continuous<br />
intraday market segment<br />
– CIM), na którym równoważy się<br />
swoją pozycję w przypadku wystąpienia<br />
nieprzewidzianych zmian; handel<br />
prowadzi się z minimum pięciominutowym<br />
wyprzedzeniem.<br />
Wymienione segmenty bardzo dobrze<br />
się uzupełniają, umożliwiając handlującym<br />
maksymalne dopasowanie swoich<br />
pozycji do potrzeb w różnych horyzontach<br />
czasowych. Wszystkie transakcje<br />
zawierane są poprzez elektroniczny system<br />
zapewniający pełną anonimowość<br />
uczestników poszczególnych rynków oraz<br />
bezpieczeństwo zawieranych umów.<br />
Warto dodać, że rynek dnia następnego<br />
jest prowadzony we współpracy<br />
z sąsiadami – giełdami działającymi<br />
w Holandii (APX) i we Francji (Powernext).<br />
Głównym celem tej współpracy<br />
jest łączenie rynków energii w tych krajach.<br />
Często mówi się także o tzw. trójstronnym<br />
sprzężeniu rynków (trilateral<br />
market coupling – TLC).<br />
W ramach giełdy działa również rynek<br />
tzw. zielonych certyfikatów oraz certyfikatów<br />
związanych z produkcją energii<br />
elektrycznej i ciepła w skojarzeniu. Jest<br />
to jednak niewielki rynek obejmujący<br />
swoim zasięgiem jedynie regiony flamandzki<br />
i waloński w Belgii.<br />
Ceny i wolumeny energii na rynku DAM w roku 2008<br />
nie ma. Jednocześnie zaznaczyć należy,<br />
że klienci z państw objętych obszarem<br />
wspólnego rynku, zawierając transakcje<br />
na rynku dnia następnego, automatycznie<br />
dokonują rezerwacji i zakupu<br />
zdolności przesyłowych. Biorąc pod<br />
uwagę powyższe czynniki, w skrajnych<br />
przypadkach mogą wystąpić trzy różne<br />
ceny (w każdym z obszarów cenostyczeń<br />
luty marzec kwiecień maj czerwiec lipiec sierpień wrzesień paźdz. listopad grudzień<br />
€/MWh<br />
100,00<br />
90,00<br />
80,00<br />
70,00<br />
60,00<br />
50,00<br />
40,00<br />
30,00<br />
20,00<br />
10,00<br />
0,00<br />
Źródło: www.belpex.be<br />
Obszary cenowe i zgodność cen na rynkach<br />
objętych TLC w 2008 r.<br />
F=B=NL<br />
0,8 proc.<br />
F=B=NL<br />
14,7 proc.<br />
Połączenie rynków<br />
Mechanizm trójstronnego sprzężenia<br />
rynków (TLC) zainicjowany został wraz<br />
z powstaniem giełdy Belpex. Jego organizatorami<br />
były giełdy energii we Francji,<br />
Holandii i Belgii oraz operatorzy<br />
systemów przesyłowych tych państw<br />
(Elia – Belgia, TenneT – Holandia, RTE<br />
– Francja). Podstawowym zadaniem<br />
przyjętego rozwiązania jest koordynowanie<br />
cen, a także optymalizacja zdolności<br />
przesyłowych pomiędzy poszczególnymi<br />
systemami. Sprzężenie rynków<br />
dotyczy tylko segmentu rynku dnia następnego.<br />
Działanie mechanizmu związanego ze<br />
sprzężeniem rynków dnia następnego<br />
zdeterminowane jest dwoma czynnikami:<br />
cenami energii elektrycznej oraz<br />
ewentualnymi kosztami związanymi<br />
z transgranicznym jej przesyłem pomiędzy<br />
systemami. Ceny ustala się wspólnie<br />
dla trzech rynków, są więc jednakowe.<br />
Ewentualne różnice wynikają z kosztów<br />
związanych z transmisją energii przez<br />
granice. Pojawiają się one tylko wówczas,<br />
gdy transgraniczne możliwości<br />
przesyłowe są w pełni wykorzystane.<br />
Jeśli połączenia dysponują wolnymi<br />
zdolnościami, dodatkowych kosztów<br />
F=B=NL<br />
15,4 proc.<br />
F=B=NL<br />
69,1 proc.<br />
Struktura właścicielska giełdy Belpex (w proc.)<br />
Tennet RTE Elia APX Powernext<br />
10 10 60 10 10<br />
Źródło: www.belpex.be<br />
Źródło: www.belpex.be<br />
wych) na obszarze objętym wspólnym<br />
rynkiem, jednak najczęściej ceny są<br />
jednakowe.<br />
Przyjęte rozwiązanie poprawia płynność<br />
poszczególnych rynków oraz udostępnia<br />
wolne moce przesyłowe wszystkim<br />
użytkownikom na równych zasadach,<br />
bez konieczności prowadzenia dodatkowego<br />
postępowania.<br />
Mimo sprzężenia wszystkie trzy giełdy<br />
mogą funkcjonować niezależnie, praktycznie<br />
bez żadnych zmian organizacyjnych.<br />
Uczestnicy, właściciele<br />
i nadzór<br />
Na koniec 2008 r. giełda Belpex mogła<br />
pochwalić się przynajmniej 34 bezpośrednimi<br />
użytkownikami i trzema firmami<br />
brokerskimi, działającymi w imieniu<br />
innych konsumentów lub wytwórców<br />
energii elektrycznej. Dokładna liczba<br />
uczestników nie jest publikowana – nie<br />
wszyscy z nich zgadzają się na ujawnianie<br />
swoich danych.<br />
Jeśli chodzi zaś o strukturę właścicielską<br />
giełdy Belpex, nie jest ona tak<br />
rozbudowana jak w przypadku giełdy<br />
Powernext. Większościowym udziałowcem<br />
jest Elia – belgijski operator systemu<br />
przesyłowego. Pozostałe udziały<br />
podzielili między siebie w równych ilościach:<br />
giełdy APX i Powernext oraz<br />
operatorzy sieci przesyłowych we Francji<br />
i Holandii – RTE oraz TenneT. Kapitał<br />
giełdy Belpex szacowany jest na<br />
3 mln euro.<br />
Nadzór nad działalnością giełdy sprawują<br />
dwie niezależne instytucje: Komisja<br />
Regulacji Energii Elektrycznej i Gazu<br />
(Commission de Regulation de l’Electricite<br />
et du Gaz – CREG) oraz Komisja<br />
Bankowości, Finansów i Ubezpieczeń<br />
(La Commission Bancaire, Financiere<br />
et des Assurances – CBFA). Druga<br />
z wymienionych instytucji odpowiedzialna<br />
jest za nadzorowanie działalności<br />
większości instytucji finansowych<br />
w Belgii oraz ochronę konsumentów<br />
usług finansowych.<br />
CREG z kolei pełni funkcję zbliżoną<br />
do funkcji Urzędu Regulacji Energetyki<br />
w Polsce. Jest odpowiedzialna za<br />
równoważenie interesów producentów<br />
i konsumentów energii oraz za rozwój<br />
rynku, transparentność transakcji i usuwanie<br />
ewentualnych patologii.<br />
16 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 <strong>17</strong>
energia w UE<br />
W najbliższych miesiącach pod obrady Parlamentu Europejskiego<br />
trafi do drugiego czytania propozycja dyrektywy IED o emisjach przemysłowych.<br />
Niezwykle ważne dla sektora elektroenergetycznego staje się utrzymanie kompromisu<br />
wypracowanego dla tej dyrektywy w czerwcu ubiegłego roku<br />
Dyrektywa IED przed<br />
drugim czytaniem<br />
Stanisław Tokarski<br />
Jerzy Janikowski<br />
Temat ten jest istotny nie tylko<br />
dla Polski, ale także dla szeregu<br />
innych krajów unijnych,<br />
takich jak np. Wielka Brytania<br />
lub Czechy. Tak zwanym reporterem<br />
dyrektywy IED jest w Parlamencie Europejskim<br />
Holger Krahmer – deputowany<br />
z Niemiec, członek Grupy Porozumienia<br />
Liberałów i Demokratów na rzecz Europy.<br />
W przygotowywanym przez niego raporcie,<br />
który wkrótce powinien zostać upubliczniony,<br />
zostały usunięte mechanizmy<br />
zapewniające elastyczność stosowania<br />
dyrektywy IED, tak ważne między innymi<br />
dla sektora elektroenergetycznego w naszym<br />
kraju. Czas na zgłaszanie poprawek<br />
do tekstu upływa 23 marca, a głosowanie<br />
nad dyrektywą w Komitecie ENVI<br />
(Komisja Ochrony Środowiska, Zdrowia<br />
Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności)<br />
zaplanowane zostało na 27 kwietnia.<br />
W lipcu dokument ma trafić pod obrady<br />
plenarne Parlamentu Europejskiego.<br />
Czego dotyczy<br />
dyrektywa IED<br />
Dyrektywa IED nowelizuje dotychczasową<br />
dyrektywę IPPC (w sprawie zintegrowanego<br />
zapobiegania zanieczyszczeniom<br />
i ich kontroli) oraz sześć innych dyrektyw<br />
– w tym dyrektywę LCP (w sprawie<br />
emisji zanieczyszczeń z dużych obiektów<br />
przemysłowych) – integrując je wszystkie<br />
w jedną całość. Pomimo że prace nad<br />
nowym dokumentem prowadzone były<br />
pod hasłem uproszczenia prawodawstwa<br />
i ograniczenia biurokracji, końcowe propozycje<br />
zmierzały do znacznego zaostrzenia<br />
norm emisji zanieczyszczeń i wyłączenia<br />
możliwości dostosowywania wydawanych<br />
dla instalacji zezwoleń do lokalnych warunków.<br />
Na szczęście, po dokładniejszej<br />
analizie przedstawionych propozycji coraz<br />
więcej państw członkowskich Unii zaczęło<br />
odnosić się do nich sceptycznie. W czerwcu<br />
2009 r., pod koniec sprawowania przez<br />
Czechy unijnej prezydencji, udało się wypracować<br />
kompromis, stwarzający możliwość<br />
zastosowania w uzasadnionych przypadkach<br />
bardziej elastycznego podejścia<br />
do wymogów dyrektywy w okresach przejściowych<br />
do lat 2020 i 2023. Kompromis<br />
ten sam w sobie stanowi także poważne<br />
wyzwanie dla sektora elektroenergetycznego,<br />
ale daje szansę na zapewnienie<br />
ciągłości dostaw energii oraz ciepła odbiorcom.<br />
Installed Capacity – Inflexible IED<br />
100<br />
90<br />
80<br />
70<br />
60<br />
50<br />
40<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
-10<br />
-20<br />
-30<br />
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 20<strong>17</strong> 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025<br />
CCGT<br />
Oil<br />
Renewables<br />
Coal<br />
CHP & CCGT<br />
Capacity Margin – Inflexible<br />
Dlaczego mechanizmy<br />
elastyczne są dla nas ważne<br />
W przypadku polskiego sektora elektroenergetycznego<br />
wprowadzenie proponowanych<br />
pierwotnie zapisów dyrektywy<br />
IED oznaczałoby konieczność wyłączenia<br />
z eksploatacji mocy wytwórczych<br />
o łącznej wielkości ponad 34 tys. MW<br />
w paliwie od 2016 r. Odpowiada to około<br />
25 proc. mocy zainstalowanych w kraju.<br />
Ponadto czekają nas odstawienia wynikające<br />
z już obowiązujących przepisów,<br />
jak również ze względu na starzenie się<br />
i zużywanie posiadanych jednostek wytwórczych.<br />
W sumie zatem, bez uzgodnionych<br />
w wypracowanym kompromisie<br />
mechanizmów elastycznych, w roku<br />
2016 należałoby trwale wyłączyć około<br />
połowy polskich mocy wytwórczych. Takie<br />
działania wiązałyby się równocześnie<br />
z problemem zapewnienia bezpieczeństwa<br />
zasilania. Same mechanizmy elastyczne<br />
stwarzają natomiast możliwość<br />
czasowego wykorzystywania niektórych<br />
jednostek (np. mocy szczytowych)<br />
oraz stopniowego wycofywania innych.<br />
I choć odbywać się to ma w stosunkowo<br />
krótkiej perspektywie czasowej, to jednak<br />
stwarza szansę na uniknięcie gwałtownych<br />
braków zasilania i stopniową<br />
odbudowę posiadanych mocy.<br />
Wpływ proponowanej dyrektywy IED na brytyjski system energetyczny<br />
Nuclear<br />
Pumped Storage<br />
Capacity Margin – Flexible IED<br />
50<br />
45<br />
40<br />
35<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
-5<br />
-10<br />
-15<br />
Capacity Margin (proc.)<br />
Źródło: www.belpex.be<br />
FOTO: East News<br />
Problem nie tylko Polski<br />
Przedstawiony problem nie dotyczy<br />
tylko naszego kraju. Podobne zjawisko<br />
może wystąpić także np. w Wielkiej Brytanii.<br />
Na wykresie zostały zestawione<br />
skutki przyjęcia dyrektywy IED w wersji<br />
bez mechanizmów elastycznych (linia<br />
czerwona) i z takimi mechanizmami<br />
(linia niebieska) dla brytyjskiego systemu<br />
energetycznego.<br />
Widać wyraźnie znaczną obniżkę ilości<br />
mocy dostępnych w systemie od 2016 r.<br />
w przypadku usunięcia mechanizmów<br />
elastycznych. Oznacza to w tym kraju<br />
konieczność odstawienia 7,5 GWe<br />
w elektrowniach węglowych i 1-12 GWe<br />
w elektrowniach gazowych. Brytyjscy<br />
wytwórcy ostrzegają także przed luką<br />
inwestycyjną, której nie będzie można<br />
uzupełnić nowymi jednostkami, gdyż<br />
część z zakładanych w przepisach rozwiązań<br />
nie będzie dostatecznie szybko<br />
komercyjnie dostępna, a inne nie będą<br />
podejmowane, by nie wpaść w „pułapkę<br />
technologiczną”. Problem z funkcjonowaniem<br />
sektora elektroenergetycznego<br />
w przypadku przyjęcia dyrektywy<br />
IED bez mechanizmów elastycznych<br />
zgłaszają także Czesi. Widać zatem wyraźnie,<br />
że nie jest to specyficznie polski<br />
przypadek, ale poważny problem, który<br />
należy skutecznie rozwiązać.<br />
Ostateczny kształt nowych<br />
zapisów zależy obecnie<br />
od decyzji, jakie podejmie<br />
Parlament Europejski,<br />
i od postawy<br />
eurodeputowanych<br />
pracujących w Komisji<br />
ENVI. Miejmy nadzieję,<br />
że przeważy realna ocena<br />
skutków dyrektywy nad<br />
niepotrzebnymi emocjami<br />
Potrzeba utrzymania<br />
czerwcowego kompromisu<br />
Na grudniowym szczycie kopenhaskim<br />
nie uzgodniono proponowanych przez<br />
unijnych polityków dalszych celów redukcji<br />
emisji gazów cieplarnianych. Dla wielu<br />
przedstawicieli „zielonych” jest to powód<br />
do niezadowolenia i szukania innych możliwości<br />
wprowadzania dalszych ograniczeń.<br />
Jednym z kierunków podejmowanych<br />
przez nich działań jest próba usztywnienia<br />
zapisów dyrektywy IED, polegająca na odrzuceniu<br />
kompromisowych mechanizmów<br />
elastycznych. „Zieloni” zgłaszają ponadto<br />
propozycje dopisania do tej dyrektywy limitów<br />
na emisje CO 2<br />
. Niestety, obserwując<br />
takie kroki, trudno nie odnieść wrażenia,<br />
że ci, którzy je proponują, nie znają<br />
dokładnie wynegocjowanych kompromisowych<br />
zapisów. Mechanizmy elastyczne<br />
nie są żadnymi miękkimi alternatywami.<br />
Nowa dyrektywa IED wprowadza niezwykle<br />
ostre wymagania w zakresie limitów<br />
emisji zanieczyszczeń i to się nie zmienia.<br />
Stwarza się tylko możliwość łagodniejszego<br />
przejścia do nowych warunków,<br />
dążąc przede wszystkim do zachowania<br />
bezpieczeństwa zasilania i ograniczenia<br />
poziomu wzrostu cen energii elektrycznej.<br />
Rozwiązania te bazują na mechanizmach<br />
przewidzianych w dyrektywie LCP<br />
obowiązującej zaledwie od dwóch lat.<br />
Przejściowe krajowe plany redukcji emisji,<br />
derogacje 20 tysięcy godzin pracy dla źródeł<br />
o kończącej się żywotności czy nieco<br />
łagodniejsze potraktowanie źródeł szczytowych<br />
i małych źródeł ciepła, nie zmieniają<br />
ani kierunku, ani efektów działania<br />
nowej dyrektywy. Dają natomiast szansę<br />
na zapewnienie ciągłości dostaw energii<br />
elektrycznej i ciepła, co ma szczególne<br />
znaczenie w kontekście obserwowanej<br />
w tym roku w Europie zimy. Ostateczny<br />
kształt nowych zapisów zależy obecnie<br />
od decyzji, jakie podejmie Parlament Europejski,<br />
i od postawy eurodeputowanych<br />
pracujących w Komisji ENVI. Miejmy nadzieję,<br />
że przeważy realna ocena skutków<br />
dyrektywy nad niepotrzebnymi emocjami.<br />
18 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 19
aport<br />
Elektroenergetyka w Meksyku należy – zgodnie z konstytucją – do państwa.<br />
Udział sektora prywatnego w wytwarzaniu energii jest ograniczony. Rząd ustala ceny<br />
i subsydiuje wybrane grupy odbiorców. Próby reform napotykają silny opór<br />
Rynek energii – Meksyk<br />
Wojciech Kwinta<br />
publicysta Businessman.pl<br />
Meksyk, kraj na południu<br />
Ameryki Północnej, zajmuje<br />
prawie 2 mln km kw.,<br />
a zamieszkuje go przeszło<br />
111 mln ludzi. Mniej więcej 97 proc. populacji<br />
ma dostęp do elektryczności – praktycznie<br />
wszyscy mieszkańcy miast i ok.<br />
95 proc. ludności na terenach wiejskich.<br />
Pod koniec ubiegłego roku moc zainstalowana<br />
osiągnęła tam prawie 52 GW,<br />
a produkcja energii elektrycznej brutto<br />
wyniosła ponad 233 TWh (to o ok.<br />
100 TWh więcej niż wytwarza się w Polsce).<br />
Przeciętna konsumpcja elektryczności<br />
to ok. 1,7 MWh rocznie per capita.<br />
Meksyk jest eksporterem netto: w 2009 r.<br />
sprzedano za granicę 1,3 TWh, a zakupiono<br />
0,5 TWh. Głównym odbiorcą są<br />
Stany Zjednoczone, a energia płynie<br />
przez dziewięć połączeń transgranicznych.<br />
Jedna linia łączy Meksyk z Belize.<br />
Energetycznym monopolistą jest państwo<br />
i ono decyduje o taryfach. Ceny<br />
energii elektrycznej za kilowatogodzinę,<br />
w zależności od grupy odbiorców, mieściły<br />
się w ubiegłym roku w przedziale od<br />
0,46 do 2,71 peso, czyli – według kursu<br />
z końca lutego – od ok. 9 do 61 gr/kWh.<br />
Średnioroczne ceny są mocno zróżnicowane<br />
w zależności od grup odbiorców.<br />
Najwyższe obowiązują w handlu – ok.<br />
53 gr, najniższe w rolnictwie – 9 gr. Biznes<br />
płaci od 22 do 40 gr w zależności od<br />
wielkości, a gospodarstwa domowe 24 gr.<br />
O stawkach decydują przedstawiciele<br />
kilku agencji rządowych, a zatwierdza<br />
je nie regulator jak w Polsce, tylko Ministerstwo<br />
Finansów. Sektor przemysłowo-<br />
-handlowy nie otrzymuje dotacji do taryf,<br />
natomiast gospodarstwa domowe i rolnictwo<br />
są subsydiowane na wielką skalę.<br />
Według szacunków, budżet rocznie dopłaca<br />
ok. 10 mld dolarów, czyli prawie<br />
1 proc. PKB. Dodatkowo, dopłaty doprowadziły<br />
do zwiększenia zapotrzebowania<br />
na prąd.<br />
Rozwój wytwarzania<br />
Korzenie elektroenergetyki meksykańskiej<br />
sięgają 1879 r., kiedy powstała<br />
pierwsza elektrownia działająca na<br />
potrzeby fabryki odzieżowej. W 1881 r.<br />
rozpoczęła się elektryfikacja stolicy. Dziś<br />
elektroenergetyką niepodzielnie rządzi<br />
państwowa Comisión Federal de Electricidad<br />
(CFE), która dysponuje elektrowniami<br />
o łącznej mocy ok. 38,5 GW,<br />
generującymi prawie 160 TWh energii<br />
elektrycznej rocznie. Jest to w sumie 637<br />
jednostek, z czego 459 obiektów to niewielkie<br />
źródła o mocy poniżej 300 MW,<br />
ale składające się na 6,5 GW mocy zainstalowanej<br />
w systemie. Wskaźnik wykorzystania<br />
mocy zainstalowanej w CFE<br />
wynosi ok. 46,6 proc.<br />
Niezależni wytwórcy dysponują 21 elektrowniami<br />
o łącznej mocy prawie 11,5 GW.<br />
Większość to jednostki o mocy od 400 do<br />
500 MW, cztery mają zainstalowaną moc<br />
ok. 1000 MW każda, a pięć – 250 MW.<br />
Pierwsza z obecnie działających niezależna<br />
elektrownia została uruchomiona<br />
w czerwcu 2000 r. To obiekt o mocy<br />
484 MW w Meridzie, w stanie Yukatan.<br />
Plany inwestycyjne niezależnych producentów<br />
zakładają uruchomienie w tym<br />
roku trzech elektrowni prywatnych<br />
– jednej gazowej, pracującej w cyklu kombinowanym,<br />
o mocy 450 MW i dwóch<br />
farm wiatrowych po 101 MW każda.<br />
Ze środków publicznych finansuje się<br />
jeszcze budowę obiektów o mocy ponad<br />
1550 MW – 116-megawatowy oddano<br />
do użytku już w ubiegłym roku, kolejne<br />
elektrownie będą uruchamiane do roku<br />
2012. Łącznie w latach 2009-2012 do<br />
systemu zostanie włączonych prawie<br />
2240 MW.<br />
Gaz ziemny dominuje<br />
Podstawowym paliwem dla elektrowni<br />
cieplnych jest gaz ziemny. Wyłącznie na<br />
potrzeby elektroenergetyki meksykańskiej<br />
zużywa się ok. 10 mld m sześc. gazu<br />
rocznie. W ubiegłym roku padł rekord<br />
– zużyto prawie 10,5 mld m sześc. gazu.<br />
Bloki energetyczne zasilane węglem nie<br />
Udział źródeł wytwarzania w zainstalowanej mocy w 2009 r.<br />
Elektrownie<br />
wodne<br />
Elektrownie<br />
gazowe<br />
i na ropę<br />
IPP<br />
(niezależni<br />
wytwórcy)<br />
Elektrownie<br />
węglowe<br />
Elektrownie<br />
jądrowe<br />
Elektrownie<br />
geotermalne<br />
Elektrownie<br />
wiatrowe<br />
proc. 22 46,1 22,2 5 2,6 1,9 0,2<br />
MW 11 383 23 836 11 457 2 600 1 365 965 85<br />
Moc zainstalowana (MW)<br />
1999<br />
2000<br />
2001<br />
2002<br />
2003<br />
2004<br />
2005<br />
2006<br />
2007<br />
2008<br />
2009<br />
10000<br />
0<br />
60000<br />
50000<br />
40000<br />
30000<br />
20000<br />
Źródło: SEREN i dane z CFE oraz LFC<br />
Źródło: SEREN i dane z CFE oraz LFC<br />
mają wielkiego znaczenia – rocznie wykorzystują<br />
10-15 mln ton węgla (w 2009 r.<br />
– 13,7 mln ton). Ciągle dość ważne<br />
w meksykańskiej elektroenergetyce są<br />
paliwa ropopochodne – w ubiegłym roku<br />
ich zużycie wyniosło ponad 63 mln baryłek.<br />
Jednak powoli odchodzi się od elektrowni<br />
zasilanych w ten sposób. W 2000 r.<br />
zapotrzebowanie elektroenergetyki sięgało<br />
150 mln baryłek i od tego czasu<br />
systematycznie spada. Według Oil and<br />
Gas Journal nadające się do zagospodarowania<br />
zasoby ropy naftowej w Meksyku<br />
na początku ubiegłego roku wynosiły<br />
10,5 mld baryłek. To siódmy producent<br />
na świecie. Z raportu BP wynika, że pod<br />
koniec 2008 r. rezerwy gazu ziemnego<br />
wynosiły ok. 500 mld m sześc. To mniej<br />
więcej jedna czwarta zasobów posiadanych<br />
20 lat wcześniej.<br />
W Meksyku działa jedna elektrownia<br />
atomowa (dwa bloki) o mocy poniżej<br />
1400 MW. Prawie tysiąc megawatów<br />
dostarcza geotermia, a ponad jedna<br />
piąta elektryczności powstaje w elektrowniach<br />
wodnych. Farmy wiatrowe to<br />
nisza – w całym kraju osiągają zaledwie<br />
85 MW.<br />
Plany rozwoju sektora wytwarzania na<br />
lata 2006-2015 zakładają uzyskanie<br />
14,8 GW nowych mocy, przede wszystkim<br />
z zaprojektowanych bloków gazowo-parowych.<br />
Na razie, od początku<br />
tego okresu do końca ubiegłego roku,<br />
uruchomiono bloki o mocy ok. 4,5 GW.<br />
Rząd chce też rozwijać energetykę jądrową.<br />
Monopol państwowy<br />
Formalnie nad sektorem elektroenergetyki<br />
i gazu czuwa Ministerstwo Energetyki<br />
(SENER), które tworzy politykę<br />
energetyczną państwa w ramach przewidzianych<br />
przez konstytucję. Od 1995 r.<br />
działa Comisión Reguladora de Energía<br />
(CRE) – regulator sektora. Jego uprawnienia<br />
są jednak mocno ograniczone,<br />
ponieważ poza kompetencjami regulatora<br />
działają CFE oraz LFC (Luz y Fuerza<br />
del Centro), czyli dwie firmy państwowe<br />
kontrolujące większość produkcji energii<br />
elektrycznej oraz całość przesyłu i dystrybucji.<br />
CFE jest praktycznie monopolistą:<br />
dysponuje większością zainstalowanych<br />
mocy i zajmuje się transmisją oraz przesyłem<br />
poza stolicą kraju i czterema przyległymi<br />
do niej stanami. W wyłączonych<br />
spod kontroli CFE obszarach działa LFC.<br />
Taki system został ustalony w 1960 r.,<br />
kiedy znacjonalizowano całą elektroenergetykę.<br />
Dopiero w 1992 r. ponownie<br />
umożliwiono działalność prywatnym<br />
przedsiębiorstwom. Dziś ponad 20 proc.<br />
elektryczności produkują niezależni wytwórcy,<br />
jednak całość produkcji muszą<br />
sprzedawać do CFE. W Meksyku nie ma<br />
wolnego handlu energią elektryczną.<br />
W zakresie transmisji CFE operuje narodową<br />
siecią przesyłową, obejmującą<br />
43 tys. km linii wysokiego napięcia,<br />
Udział źródeł wytwarzania w produkcji energii elektrycznej<br />
(2009 r.)<br />
Elektrownie<br />
wodne<br />
Elektrownie<br />
gazowe<br />
i na ropę)<br />
IPP<br />
(niezależni<br />
wytwórcy)<br />
Elektrownie<br />
węglowe<br />
Wytwarzanie energii elektrycznej brutto (GWh)<br />
Elektrownie<br />
jądrowe<br />
Elektrownie<br />
geotermalne<br />
proc. 11,3 41,2 32,8 7,2 4,5 2,9<br />
GWh 26 445 96 154 76 496 16 886 10 501 6 740<br />
1999<br />
2000<br />
2001<br />
2002<br />
2003<br />
2004<br />
2005<br />
2006<br />
2007<br />
2008<br />
2009<br />
60000<br />
0<br />
240000<br />
180000<br />
120000<br />
45 tys. km linii średniego napięcia<br />
i 600 tys. km linii niskich napięć. Przesyłem<br />
i dystrybucją zajmuje się firmowy<br />
departament Centro Nacional de Control<br />
de la Energía (CENACE).<br />
Państwowy monopol i dotowanie taryf<br />
miały zapewnić spokój społeczny. Dziś<br />
widać, że taki system jest niewydolny<br />
– w firmach występują ogromne przerosty<br />
zatrudnienia, niska jest też wydajność<br />
pracy. W CFE straty sieciowe wynoszą ok.<br />
11 proc., natomiast w LFC przekraczały<br />
30 proc. Teraz trwa okres przejściowy:<br />
w ubiegłym roku prezydent Felipe Calderón<br />
praktycznie zamknął LFC i wyrzucił<br />
z pracy 44 tys. członków związku<br />
zawodowego pracowników elektroenergetyki<br />
(SME), a operacje firmy włączył<br />
w zakres kompetencji CFE. Działania<br />
te doprowadziły do zamieszek, protestów<br />
i zachęcania przez związkowców<br />
i ich popleczników do niepłacenia rachunków<br />
za elektryczność. Firma miała<br />
ogromne straty sieciowe i poważne problemy<br />
finansowe. Na pokrycie strat wygenerowanych<br />
przez spółkę rząd musiał<br />
przeznaczyć 3,2 mld dolarów (42 mld<br />
peso) – tyle, ile przeznacza na utrzymanie<br />
armii walczącej z kartelami narkotykowymi.<br />
Według administracji państwowej<br />
zamknięcie LFC przyniesie w tym<br />
roku oszczędności budżetowe w wysokości<br />
18 mld peso, czyli ok. 1,4 mld<br />
dolarów.<br />
Meksyk od lat boryka się z problemami<br />
w energetyce. Plan reform powstał już<br />
ponad dekadę temu, kiedy w późnych<br />
latach 90. podjęto pierwsze kroki w kierunku<br />
liberalizacji rynku. W 1999 r. prezydent<br />
Ernesto Zedillo zaproponował<br />
zmianę konstytucji tak, by móc dokonać<br />
rozdzielenia obrotu od dystrybucji oraz<br />
przeprowadzić prywatyzację większości<br />
elektrowni (z wyjątkiem atomowej<br />
i wodnych). Proponowano też różne formy<br />
handlu energią elektryczną, ale do<br />
dzisiaj wszystkie próby reformowania<br />
systemu spaliły na panewce. Jedynym<br />
osiągnięciem jest powstanie segmentu<br />
prywatnych producentów, którzy są<br />
w stanie egzystować mimo ograniczeń.<br />
W 2008 r. weszły w życie ustawy o odnawialnych<br />
źródłach energii i o efektywności<br />
energetycznej. Mają one dostosować<br />
energetykę Meksyku do międzynarodowych<br />
trendów.<br />
20 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 21
wywiad wydarzenia<br />
Te igrzyska miały wiele twarzy. Z jednej strony oglądaliśmy niesamowite wyczyny<br />
sportowców, wspólnie z zawodnikami przeżywaliśmy wielkie dramaty i radości,<br />
a z drugiej na igrzyskach tych zaciążyła tragiczna śmierć gruzińskiego saneczkarza,<br />
a także liczne awarie – techniczne i pogodowe, które często niweczyły<br />
wielomiesięczne przygotowania zawodników<br />
XXI Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Vancouver zakończone<br />
Złota Justyna,<br />
srebrny Adam Foto:<br />
Szymon Sikora<br />
Zmagania w Vancouver od razu<br />
zaczęły się dla nas dobrze, gdy<br />
13 lutego, w ostatnią sobotę<br />
karnawału, Adam Małysz tak<br />
mile zaskoczył swoich wiernych kibiców<br />
i zawstydził fachowców, którzy w niego<br />
nie wierzyli. Srebrny medalista ze średniej<br />
skoczni emanował tak pozytywną<br />
energią, że tydzień później, na dużym<br />
obiekcie zaliczany był już do grona faworytów.<br />
I nie zawiódł. Jak ujął to jeden ze<br />
sprawozdawców: „Ammann fruwał jak<br />
ptak, a Małysz był najlepszym z ludzi”.<br />
Bez komentarza. Brawo, panie Adamie!<br />
Jednak na największy triumf musieliśmy<br />
czekać aż do przedostatniego dnia<br />
igrzysk. Jeszcze przed Vancouver wiele<br />
fachowych pism i gremiów uznawało Justynę<br />
Kowalczyk za faworytkę kobiecych<br />
biegów narciarskich. W biegu<br />
na 10 km techniką dowolną<br />
okazało się, że Polka<br />
jest w dobrej formie,<br />
ale skończyło się bez<br />
medalu. W sprincie<br />
musiała uznać wyższość<br />
Norweżki Marit<br />
Bjørgen. Jeszcze gorzej<br />
było w biegu łączonym,<br />
gdzie Kowalczyk zdobyła<br />
„tylko” brązowy medal.<br />
Prawdę o królowej nart miał<br />
wyjawić jednak bieg na 30 km techniką<br />
klasyczną, rozgrywany 27 lutego. W drugiej<br />
połowie tego wyścigu stało się jasne,<br />
że w całej stawce liczą się tylko dwie zawodniczki<br />
– Kowalczyk i Bjørgen. Przed<br />
startem gorąco było w mediach, bo pani<br />
Justyna narzekała na „astmatyczną”<br />
koalicję biegaczek, wspomagających się<br />
Zaczęło się właściwie jeszcze przed sportowymi<br />
zmaganiami, na treningu, od śmiertelnego<br />
wypadku gruzińskiego saneczkarza. Potem<br />
była spektakularna awaria olimpijskiego znicza,<br />
a potem już tylko „awarie” pogodowe: nienormalny<br />
deszcz ze śniegiem na trasie biathlonu,<br />
śnieżyce podczas zmagań alpejek, wiosenne<br />
roztopy i wichury. No cóż, sporty zimowe mają<br />
to do siebie, że są najbardziej narażone na kaprysy<br />
aury.<br />
Nagrodę fair play powinna dostać Justyna Kowalczyk.<br />
Na treningu przed sprintem zwróciła uwagę<br />
delegata technicznego, że na jednym z zakrętów<br />
powinny pojawić się jakieś zabezpieczenia, lub<br />
przynajmniej powinien stać człowiek ostrzegający<br />
przed zlodowaciałym zakrętem, bo łatwo tam<br />
wpaść do wielkiej dziury, na dnie której znajdują<br />
się kamienie. Delegat powiedział polskiej zawodniczce,<br />
żeby sobie dała spokój, a po chwili faworytka<br />
biegów, Słowenka Petra Majdič, wylądowała<br />
w rowie i połamała żebra. Smaczku tej historii dodaje<br />
fakt, że delegat, który zignorował ostrzeżenia<br />
Kowalczyk, pochodził... ze Słowenii.<br />
lekami poprawiającymi wydolność oddechową.<br />
Na trasie nie było już dyskusji,<br />
tylko walka bark w bark, do ostatniego<br />
metra, do finiszowej linii. Sytuacja zmieniała<br />
się jak w kalejdoskopie, ale w końcu<br />
to w milionach polskich domów rozległ<br />
się tego wieczoru okrzyk: „Jest złoto!”. Po<br />
38 latach drugi w historii złoty medal dla<br />
Polski! Do brązu i srebra pani Justyna dołożyła<br />
trzeci medal na tych igrzyskach.<br />
Brawo!<br />
A kilkadziesiąt minut później<br />
spotkała nas jedna z największych<br />
i najmilszych<br />
niespodzianek: brązowy<br />
medal naszych panczenistek w biegu<br />
drużynowym na 2400 m na dochodzenie.<br />
Katarzyna Bachleda-Curuś, Katarzyna<br />
Woźniak i Luiza Złotkowska wygrały w wyścigu<br />
o trzecie miejsce z Amerykankami.<br />
Jest to tym ważniejsze osiągnięcie, że ostatni<br />
medal w panczenach zdobyliśmy 50 lat<br />
temu... W amerykańskim Squaw Valley<br />
srebrny medal na 1500 m wywalczyła Elwira<br />
Seroczyńska, a brąz na tym samym<br />
dystansie Helena Pilejczyk.<br />
Do 27 lutego 2010 r. zdobyliśmy w Zimowych<br />
Igrzyskach Olimpijskich zaledwie<br />
osiem medali. 15 razy wracaliśmy<br />
bez trofeów. I nagle zdobywamy w Vancouver<br />
sześć krążków: złoty, trzy srebrne<br />
i dwa brązowe. To najlepszy wynik w historii<br />
występów biało-czerwonych<br />
podczas zimowych igrzysk.<br />
Możemy narzekać, że zawiedli<br />
biathloniści i biathlonistki,<br />
możemy<br />
mieć żal do snowboardzistów...<br />
Nieważne,<br />
mamy w końcu złoto.<br />
Mamy złotą Justynę.<br />
I tylko to się liczy.<br />
Żeby jednak ten artykuł<br />
nie był zbyt słodką laurką,<br />
pamiętajmy, że pięć z sześciu<br />
medali dla Polski wywalczyło dwoje<br />
zawodników. 32-letni Adam Małysz,<br />
nawet jeśli dotrwa do igrzysk w Soczi<br />
2014, nie będzie już chyba faworytem.<br />
A Justyna Kowalczyk jest, podobnie<br />
jak nasz mistrz w skokach, osamotniona<br />
i bez wsparcia w drużynie. Jak długo potrwa<br />
owa samotność biegaczki Dlatego<br />
powinniśmy wspomagać takie programy,<br />
jak chociażby <strong>Tauron</strong> Pro Ski, a w jego<br />
ramach <strong>Tauron</strong> Energy<br />
Ski Cup pilotowany<br />
przez Andrzeja<br />
Bachledę-Curusia.<br />
Może właśnie zapał<br />
i doświadczenie naszego<br />
najlepszego alpejczyka<br />
w historii (który nigdy jednak<br />
nie zdobył medalu olimpijskiego)<br />
oraz zaangażowanie tegorocznego<br />
sponsora polskiej reprezentacji<br />
olimpijskiej, spółki <strong>Tauron</strong> Polska<br />
Energia, spowodują, że w 2014 roku<br />
w Soczi będziemy się cieszyć z wyczynów<br />
naszej młodzieży Może nawet<br />
z medalu<br />
Andrzej Opala<br />
Dla gospodarzy Igrzysk, Kanadyjczyków, liczył się<br />
co prawda tylko złoty medal w hokeju na lodzie<br />
mężczyzn, wywalczony po ciężkim meczu z USA<br />
w dogrywce, ale z kadrą swych południowych<br />
sąsiadów stoczyli także zaciętą walkę o pierwsze<br />
miejsce w klasyfikacji medalowej. Amerykanie<br />
co prawda zdobyli najwięcej medali, bo aż 36, ale<br />
o pięć złotych mniej niż Kanadyjczycy. Zwycięstwo<br />
Kanadyjczyków w tabeli medalowej jest ich pierwszym<br />
takim wyczynem – 14 złotych medali to też<br />
wyczyn godny miana rekordu wszechczasów w ilości<br />
krążków tej barwy. A jeszcze w Calgary w 1988<br />
roku Kanada nie zdobyła ani jednego złota... Podobnym<br />
osiągnięciem jak gospodarze mogą się<br />
pochwalić Norwegowie, którzy zdobyli 13 złotych<br />
medali osiem lat temu w Salt Lake City.<br />
Pod względem liczby krążków najwięcej w Vancouver<br />
i najwięcej w historii wywalczyli Amerykanie<br />
– 37. 29 medali trafiło w ręce Niemców, a 26<br />
w ręce Kanadyjczyków.<br />
W tabeli medalowej Polska zajęła 15. miejsce.<br />
22 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 23
wywiad strategia<br />
Wraz z rozwojem rynku kapitałowego w Polsce rośnie skala faktycznych<br />
i właścicielskich powiązań pomiędzy działającymi na nim podmiotami gospodarczymi<br />
Budując silną grupę<br />
energetyczną Korzystajmy<br />
z audytu część 2<br />
wewnętrznego<br />
no zachęcić do przyjęcia przez zarządy<br />
spółek zależnych postawy wzajemności,<br />
co skróci i uprości proces audytowy.<br />
Otwartość musi iść jednak w parze – co<br />
wydaje się oczywiste – z profesjonalizmem<br />
i rzeczywiście odnotowywanymi<br />
wymiernymi korzyściami, będącymi wynikiem<br />
dobrze zaplanowanych i przeprowadzonych<br />
projektów audytowych.<br />
Istotne jest również – szczególnie w przypadku<br />
rozwiązania, które zostało przyjęte<br />
w Grupie <strong>Tauron</strong> – aby wszyscy audytorzy<br />
zaangażowani w realizację funkcji<br />
grupowego audytu wewnętrznego posługiwali<br />
się jedną metodyką, przyjmowali<br />
jednolite podejście na etapie realizacji<br />
projektów, a przede wszystkim czuli<br />
się członkami jednego, większego zespołu.<br />
Zespołu, któremu przyświeca cel<br />
wsparcia zarówno spółek, jak i Grupy,<br />
jako całości w procesie integracji i realizacji<br />
przyjętych założeń strategicznych.<br />
W związku z tym, ważna jest zarówno<br />
bieżąca współpraca audytorów, wymiana<br />
poglądów i doświadczeń, jak i organizowanie<br />
spotkań i szkoleń adresowanych<br />
do wszystkich audytorów.<br />
Michał WIZNER dyrektor<br />
Departamentu Audytu Wewnętrznego<br />
w <strong>Tauron</strong> Polska Energia<br />
Jacek KUCHENBEKER<br />
menedżer, Dział Zarządzania<br />
Ryzykiem, Deloitte<br />
Wprzypadku grupy konsolidowanej<br />
pionowo, wiele<br />
kluczowych procesów<br />
przebiega przez cały łańcuch<br />
wartości. Pomimo funkcjonowania<br />
pod wspólnym szyldem, przejrzystość<br />
punktów styku pomiędzy poszczególnymi<br />
spółkami często pozostawia dużo do<br />
życzenia. Ich wadliwe zdefiniowanie generuje<br />
wiele niepotrzebnych ryzyk – zaprzepaszczenia<br />
efektu synergii, a nawet<br />
osiągnięcia skutków zupełnie odmiennych<br />
od zakładanych. To, co jest bowiem<br />
korzystne z punktu widzenia poszczególnych<br />
podmiotów, może być skrajnie niekorzystne<br />
dla grupy i przyczyniać się do<br />
zmaterializowania się ryzyka niezrealizowania<br />
założonych celów strategicznych.<br />
Rolą audytu wewnętrznego byłoby więc<br />
z pewnością wspieranie tych elementów<br />
procesu, które są kluczowe dla możliwości<br />
skonsumowania przez grupę potencjalnych<br />
korzyści płynących ze wspomnianego<br />
efektu synergii.<br />
Umocowanie audytu<br />
wewnętrznego w grupie<br />
spółek – możliwe<br />
rozwiązania<br />
W Grupie <strong>Tauron</strong> przyjęto za optymalne<br />
rozwiązanie, zgodnie z którym komórka<br />
organizacyjna realizująca funkcję grupowego<br />
audytu wewnętrznego umocowana<br />
jest na poziomie <strong>Tauron</strong> Polska<br />
Energia SA (to ona planuje i odpowiada<br />
za realizację zadań audytu w całej<br />
Grupie). Jednocześnie jednak, realizując<br />
zadania w poszczególnych spółkach,<br />
osoba kierująca audytem na poziomie<br />
spółki holdingowej ma możliwość skorzystania<br />
z pomocy audytorów pracujących<br />
w danej spółce, realizujących na co<br />
dzień zadania kontrolne i/lub audytowe<br />
na potrzeby ich zarządów.<br />
Takie rozwiązanie uznane zostało za<br />
najlepsze również z uwagi na to, że historycznie<br />
rzecz ujmując, to właśnie<br />
spółki zależne dysponowały komórkami<br />
(osobami) odpowiedzialnymi za realizację<br />
zadań kontrolnych lub audytowych.<br />
Wzięto również pod uwagę skalę i stopień<br />
skomplikowania takich działań.<br />
W efekcie, nieuzasadnione stało się<br />
pozbywanie się przez zarządy spółek<br />
zależnych narzędzia, jakim jest własna<br />
komórka kontroli/audytu, którą można<br />
wykorzystać w celu weryfikacji prawidło-<br />
wości przebiegu kluczowych procesów.<br />
Jednocześnie za priorytet uznano możliwość<br />
kreowania przez audyt wartości<br />
dodanej w odniesieniu do grupy jako<br />
całości, co możliwe jest w największym<br />
stopniu przy centralnie umiejscowionej<br />
funkcji audytowej.<br />
O czym jeszcze należy<br />
pamiętać<br />
Ważne jest, aby audyt grupowy nie był<br />
postrzegany wyłącznie jako powołana<br />
przez prezesa zarządu spółki matki<br />
jednostka do zadań specjalnych. Taki<br />
wizerunek może powodować, że trudno<br />
będzie wówczas mówić o budowaniu<br />
zaufania po stronie pozostałego kierownictwa<br />
grupy. Brak zaś zaufania ogranicza<br />
możliwość efektywnego realizowania<br />
zadań audytowych, w tym zadań<br />
doradczych.<br />
Relacje, czyli swoisty audytowy PR, to<br />
w wielu przypadkach tajemnica sukcesu<br />
(bądź porażki) wdrożenia grupowej funkcji<br />
audytu wewnętrznego. Pomocna jest<br />
otwartość osób zajmujących się audytem<br />
wewnętrznym, a przede wszystkim<br />
osoby zarządzającej audytem w grupie.<br />
Prawidłowo pojmowaną otwartością<br />
można zapewnić sobie pożądany klimat<br />
zaufania w trakcie realizacji zadań<br />
audytowych. Szczere podejście powin-<br />
Foto: CORBIS<br />
Podnoszenie wartości<br />
Podsumowując, należy z całą mocą<br />
stwierdzić, że w procesie budowy grupy<br />
kapitałowej, a także dla zapewnienia<br />
funkcjonowania jej w sposób efektywny,<br />
pozwalający na realizację przyjętych celów<br />
strategicznych, zarządy spółek tworzących<br />
grupę nie są same i same być<br />
nie powinny.<br />
Zarządy powinny korzystać ze wsparcia<br />
audytorów wewnętrznych, którzy z powodzeniem<br />
pełnić mogą rolę doradcy<br />
i strażnika interesów grupy, z uwzględnieniem<br />
uprawnionego interesu spółek<br />
ją tworzących. Pamiętać jednak należy<br />
– odnosi się to zarówno do władz spółek,<br />
jak i samych audytorów – że wszelkie<br />
działania podejmowane przez podmioty<br />
nastawione na zysk, w tym zadania<br />
audytowe, muszą kreować wartość<br />
dodaną. Dopiero audyt grupowy nastawiony<br />
na szukanie wartości, kreowanie<br />
oszczędności i optymalizację procesów,<br />
w powiązaniu ze świadomą i wspierającą<br />
go kadrą zarządzającą, daje szansę<br />
na maksymalizację korzyści związanych<br />
z tym, że spółka i grupa stawia na audyt<br />
wewnętrzny.<br />
Tekst jest skróconą wersją artykułu,<br />
który ukazał się w magazynie CEO<br />
24 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 25
prawdy i mity<br />
Choć węgiel nie ma dobrej prasy w Europie, można przyjąć, że przez dziesiątki lat<br />
będzie – podobnie jak ropa naftowa i gaz ziemny – odgrywać istotną rolę w energetyce.<br />
Nie tylko w Polsce, ale także na świecie<br />
Węgiel wciąż<br />
paliwem przyszłości<br />
Wojciech Kwinta<br />
publicysta Businessman.pl<br />
Polska, tak jak inne państwa należące<br />
do Unii Europejskiej, zobowiązała<br />
się do realizacji programu ograniczania<br />
emisji gazów cieplarnianych,<br />
zwiększenia udziału odnawialnych źródeł<br />
energii i podnoszenia efektywności energetycznej.<br />
Te założenia, połączone z silnym<br />
naciskiem na przeciwdziałanie – słuszne<br />
czy nie – zmianom klimatu, powodują, że<br />
unijni decydenci coraz częściej mówią o dekarbonizacji,<br />
czyli rezygnacji z energetyki<br />
wykorzystującej węgiel. Chyba najostrzejsze<br />
podejście wykazują nasi zachodni sąsiedzi,<br />
u których nie tylko do 2030 r. mają<br />
zostać wyłączone elektrownie atomowe,<br />
ale także mają zostać wstrzymane ewentualne<br />
inwestycje w budowę elektrowni<br />
zasilanych węglem. Być może zamożność<br />
Niemiec pozwoli na przestawienie energetyki<br />
na źródła gazowe i odnawialne, jednak<br />
dla państw na dorobku, w tym Polski,<br />
węgiel pozostanie paliwem podstawowym<br />
przez dziesiątki lat. Nawet jeśli elektrownie<br />
będą zmuszone do zakupu uprawnień<br />
do emisji dwutlenku węgla, co przyczyni<br />
się do wzrostu cen energii elektrycznej,<br />
prawdopodobnie nie ma innego wyjścia.<br />
Biorąc pod uwagę zapotrzebowanie na<br />
energię w innych częściach świata i publikowane<br />
przez poważne ośrodki prognozy,<br />
czarne złoto długo jeszcze pozostanie<br />
– obok ropy naftowej i gazu ziemnego<br />
– ważnym źródłem energii.<br />
Światowe zasoby węgla<br />
na koniec 2008 r. (mln ton)<br />
Węgiel kamienny 411 321<br />
Węgiel brunatny 414 680<br />
Razem 826 001<br />
Zasoby/roczna produkcja<br />
w 2008 r.<br />
122<br />
Źródło: BP Statistical Review of World Energy, czerwiec 2009<br />
Zasoby węgla w Polsce<br />
(mln ton)<br />
Węgiel<br />
brunatny<br />
Węgiel<br />
kamienny<br />
Zasoby<br />
bilansowe na<br />
31.12.2008 r.<br />
Źródło: Państwowy Instytut Geologiczny<br />
W tym<br />
zagospodarowane<br />
13 562,99 1 743,73<br />
43 200,62 16 081,73<br />
Odnawialne źródła<br />
nie wystarczą<br />
Teoretycznie, alternatywą dla paliw kopalnych<br />
i pochodzącej z nich energii są<br />
źródła odnawialne. Kosztowne, ale mające<br />
zapewnić dostawy energii. Nie ma<br />
jednak możliwości, by – przy obecnym<br />
stanie technologii – zastąpić nimi wytwarzanie<br />
tradycyjne. Jeżeli przyjąć, że<br />
– zgodnie z danymi GE Energy – potencjał<br />
energetyki wiatrowej wynosi nominalnie<br />
20 tys. MW, to i tak nie zapewni ona stabilnych<br />
dostaw energii. Bowiem faktycznie<br />
będzie to odpowiednik ok. 6-7 tys. MW.<br />
Energetyka jądrowa, choć atrakcyjna,<br />
oznacza długie lata inwestycji i zbierania<br />
doświadczeń w dziewiczej pod tym względem<br />
Polsce. Z formalnego punktu widzenia<br />
mamy jeszcze do dyspozycji pokaźny rynek<br />
biomasy. Polska, w porównaniu z innymi<br />
państwami UE, jest uprzywilejowana – na<br />
jednego mieszkańca przypada dwa razy<br />
więcej gruntów rolnych, niż wynosi średnia<br />
unijna. To jednak wciąż za mało: według<br />
prof. Antoniego Fabera z Instytutu Uprawy<br />
Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach,<br />
spalanie biomasy do produkcji energii wymaga<br />
ogromnych powierzchni. Zaspokojenie<br />
10 proc. zapotrzebowania na energię<br />
(nie tylko elektryczną) wymagałoby w Europie<br />
przeznaczenia 75 proc. gruntów rolnych<br />
na uprawy energetyczne (w USA – 30 proc.,<br />
a w Brazylii – 9 proc.). W Polsce do tego<br />
celu można wykorzystać odłogi i ziemię<br />
zdegradowaną, czyli w sumie ok. 3 mln ha.<br />
W opracowaniu prof. Lecha Sitnika z Politechniki<br />
Wrocławskiej, dotyczącym jedynie<br />
produkcji paliw płynnych, wykorzystanie<br />
2 mln ha pozwoliłoby na produkcję ok.<br />
8,5 mln ton produktów. A rocznie w kraju<br />
zużywa się ich ok. 18-20 mln ton. Uwzględniając<br />
fakt, że biomasa służyłaby także<br />
elektroenergetyce i ciepłownictwu, może<br />
ona pozostać jedynie źródłem uzupełniającym.<br />
Surowców nie brakuje<br />
Taki stan rzeczy oznacza, że węgiel pozostaje<br />
na razie jedynym gwarantem<br />
bezpieczeństwa elektroenergetycznego.<br />
Nawet jeśli cena produkowanej energii<br />
elektrycznej znacząco wzrośnie ze względu<br />
na restrykcje związane z klimatem.<br />
Według takich prognoz jak International<br />
Energy Outlook 2009, autorstwa Energy<br />
Information Administration – amerykańskiej<br />
jednostki rządowej – co najmniej<br />
20 najbliższych lat będzie należało do<br />
węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego.<br />
W przypadku węgla (kamiennego i brunatnego)<br />
wzrost światowego zapotrzebowania<br />
wyniesie ok. 36 proc. w ciągu<br />
dwóch dekad. Podobnie ma się rzecz<br />
z pozostałymi paliwami kopalnymi. Przeciwnicy<br />
tych nośników energii, wieszczący<br />
ich rychłe wyczerpanie, powinni wziąć pod<br />
uwagę coroczne oszacowania rezerw i to<br />
wyłącznie takich, które można eksploatować<br />
stosując istniejące metody. Wbrew<br />
przewidywaniom, zasoby wciąż przyrastają<br />
szybciej niż produkcja. Jest to szczególnie<br />
widoczne w przypadku gazu ziemnego.<br />
Według opracowań firmy BP, w 2008 r.<br />
minimalnie zmniejszyły się udokumentowane<br />
i gotowe do zagospodarowania zasoby<br />
ropy naftowej, ale prawdopodobnie<br />
– po doniesieniach o odkryciu nowych złóż<br />
w ubiegłym roku – kolejne raporty znowu<br />
wykażą przyrost. Dla węgla takie oszacowania<br />
są mniej istotne – i tak wystarczy go<br />
na przynajmniej 120-150 lat.<br />
Hasła<br />
o dekarbonizacji<br />
są dziś w Europie<br />
popularne, jednak<br />
to właśnie unijny raport<br />
„Ku bezpieczeństwu<br />
energetycznemu Wspólnoty”<br />
podkreśla, że państwa<br />
członkowskie powinny<br />
stawiać na własne zasoby<br />
surowców energetycznych<br />
i wskazuje m.in. na węgiel<br />
kamienny i brunatny<br />
Ze względu na bezpieczeństwo<br />
energetyczne Unia Europejska<br />
przez długi czas dopuszczała<br />
silne dotowanie górnictwa,<br />
mimo restrykcyjnego podejścia do pomocy<br />
publicznej w Traktacie UE. W tym<br />
roku mija termin ważności tego rozporządzenia<br />
i nie wiadomo, czy będzie przedłużony.<br />
Oczekując wykorzystania własnych<br />
surowców w energetyce, wspólnotowi<br />
decydenci dążą równocześnie do<br />
ograniczenia emisji dwutlenku węgla,<br />
którego duże ilości pojawiają się podczas<br />
spalania węgla. To oczywiście słuszne, ale<br />
takie podejście spowodowało, że polityka<br />
energetyczna stała się niespójna. W efekcie<br />
rodzi się pytanie, czy w najbliższej przyszłości<br />
mamy energetykę oprzeć na odnawialnych<br />
źródłach energii, czy zadbać<br />
o to, by spalanie węgla nie przynosiło tak<br />
ujemnych skutków, jakie przynosi dzisiaj.<br />
Dotyczy to szczególnie Polski, która dysponuje<br />
pokaźnymi zasobami węgla kamiennego<br />
i brunatnego.<br />
Węgiel powinien być czysty<br />
Potępianie węgla jako brudnego źródła<br />
energii jest niesprawiedliwe. Polska energetyka<br />
ma kotły dostosowane do paliwa<br />
o dużej zawartości popiołu. To historyczna<br />
zaszłość. Należy rozważyć przestawienie<br />
elektroenergetyki na spalanie węgla dobrej<br />
jakości, tym bardziej, że węgiel w krajowych<br />
złożach jest bardzo czysty. Wysoka<br />
zawartość popiołu bierze się z zanieczyszczeń<br />
wprowadzanych do urobku w trakcie<br />
procesów eksploatacji. Usunięcie z surowego<br />
węgla kamiennego wyłącznie ziaren<br />
kamienia obniża zawartość popiołu do ok.<br />
12 proc., a nawet mniej.<br />
korzystajmy<br />
Z czystego<br />
węgla<br />
Energetyka jest przystosowana do spalania<br />
węgla o średniej zawartości popiołu<br />
22 proc., a to rodzi negatywne skutki<br />
ekologiczne. Dlatego należałoby przeprowadzić<br />
rachunek kosztów ciągnionych,<br />
sprawdzający, czy opłaca się przestawienie<br />
energetyki na czystsze paliwo<br />
(uwzględniając wysokie koszty modernizacji),<br />
co poprawia też sprawność przemian<br />
energetycznych, czy zdecydować<br />
się na ponoszenie wysokich kosztów zakupu<br />
pozwoleń na emisję i przestawienie<br />
części energetyki na inne paliwa. Spalanie<br />
mieszanek węgla z biokomponentami<br />
jest tylko częściowym rozwiązaniem.<br />
Do tej pory takiego rachunku kosztów<br />
ciągnionych (liczonych od przodka eksploatacyjnego<br />
do końcowych użytkowników<br />
energii) nie przeprowadzono, ale<br />
w końcu musi to nastąpić, ponieważ „Polityka<br />
energetyczna do 2030 r.” wyraźnie<br />
wskazuje na konieczność poprawy przemian<br />
energetycznych. Bezpieczeństwo<br />
energetyczne powinniśmy budować na<br />
posiadanych zasobach, ale do spalania<br />
kierować czysty węgiel – głęboko wzbogacony,<br />
a nie brudny – zanieczyszczony<br />
kamieniem.<br />
Potrzebny rachunek<br />
kosztów<br />
Nie jesteśmy w stanie przestawić szybko<br />
energetyki na inny sposób funkcjonowania.<br />
Energetyka jądrowa to perspektywa<br />
roku 2030, a do tego jej udział w wytwarzaniu<br />
energii elektrycznej nie będzie<br />
znaczący. Możliwość rozwoju energetyki<br />
wiatrowej jest ograniczona ze względu<br />
na konieczność poważnych inwestycji<br />
w rezerwowe źródła energii. Tu najlepiej<br />
sprawdzają się elektrownie gazowe, ale<br />
gaz ziemny musimy importować. Produkcja<br />
biomasy dla energetyki idzie opieszale,<br />
na duże elektrownie wodne nie mamy<br />
już miejsca. Nowe technologie, takie jak<br />
zgazowanie węgla czy wychwyt i przechowywanie<br />
CO 2<br />
to perspektywa przyszłości.<br />
Energetyka wymaga gruntownej<br />
przebudowy – dysponując wspomnianym<br />
ciągnionym rachunkiem kosztów,<br />
wiedzielibyśmy, jak powinien wyglądać<br />
kompleks paliwowo-energetyczny opierający<br />
się na węglu brunatnym i czystym<br />
węglu kamiennym. Problem oparcia naszej<br />
energetyki na innych źródłach energii<br />
pozostaje otwarty. Na pewno o wszystkim<br />
powinien zadecydować rachunek ekonomiczny,<br />
a tego rachunku wciąż nie ma.<br />
prof. dr hab. inż. Wiesław Blaschke<br />
Instytut Gospodarki Surowcami<br />
Mineralnymi i Energią PAN,<br />
prezes Stowarzyszenia Inżynierów<br />
i Techników Górnictwa<br />
Wskaźnikowe ceny węgla<br />
kamiennego w Europie Północno-Zachodniej<br />
(USD/t)<br />
1999 28,79<br />
2000 35,99<br />
2001 39,29<br />
2002 31,65<br />
2003 42,52<br />
2004 71,90<br />
2005 61,07<br />
2006 63,67<br />
2007 86,60<br />
2008 149,78<br />
2009* 71,75<br />
2010** 82,50<br />
Źródła: BP Statistical Review of World Energy, czerwiec 2009; *dane:<br />
Macquarie Bank; **oszacowanie: Macquarie Bank<br />
Światowe zasoby gazu<br />
ziemnego (bln m sześc.)<br />
Na koniec 1988 r. 109,72<br />
Na koniec 1998 r. 148,01<br />
Na koniec 2007 r. <strong>17</strong>7,05<br />
Na koniec 2008 r. 185,00<br />
Źródło: BP Statistical Review of World Energy, czerwiec 2009<br />
Światowe zasoby ropy<br />
naftowej (mld baryłek)<br />
Na koniec 1988 r. 998,4<br />
Na koniec 1998 r. 1068,5<br />
Na koniec 2007 r. 1261<br />
Na koniec 2008 r. 1258<br />
Źródło: BP Statistical Review of World Energy, czerwiec 2009<br />
26 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 27
energia inaczej<br />
Z daleka – fascynujące. Z bliska – zabójczo groźne. Są tak różne, jak różny<br />
jest śnieg, z którego powstają. Lawiny to jeden z najbardziej energetycznych żywiołów<br />
Kiedy<br />
rusza<br />
śnieg...<br />
Andrzej Hołdys<br />
publicysta „Wiedzy i Życia”<br />
Wtyrolskiej osadzie Galtür<br />
powoli kończył się dzień.<br />
Jak każdej zimy, było<br />
w niej wielu gości, którzy<br />
przyjechali tu z całej Europy, aby poszaleć<br />
na licznych trasach narciarskich. Na<br />
brak śniegu nie mogli narzekać. Jeśli już,<br />
to na jego nadmiar. Od tygodni bowiem<br />
w całych Alpach najpierw obficie sypało,<br />
a potem przyszły silne wiatry, które<br />
usypały na graniach wielkie nawisy, zaś<br />
poniżej nich olbrzymie poduchy sypkiego<br />
śniegu.<br />
Zbliżała się czwarta po południu, gdy<br />
spod jednego ze szczytów górujących<br />
nad Galtür oderwał się olbrzymi blok<br />
śniegu, który z prędkością ponad 200 km<br />
na godzinę pomknął w kierunku wioski.<br />
Lawina miała pół kilometra szerokości.<br />
Zmiotła z powierzchni ziemi 11 domów,<br />
<strong>17</strong> innych poważnie uszkodziła. Z powodu<br />
fatalnej pogody pomoc z zewnątrz dotarła<br />
do zasypanej miejscowości dopiero<br />
po 14 godzinach. Rozpoczęto przeszukiwanie<br />
zburzonych domów. Bilans katastrofy<br />
był straszliwy – zginęło 31 osób.<br />
Śnieżni detektywi<br />
Opisany dramat wydarzył się 23 lutego<br />
1999 r. Do wyjaśnienia przyczyn tragedii<br />
zatrudniono naukowców z Federalnego<br />
Instytutu Badania Śniegu i Lawin w Davos.<br />
Ci nie poprzestali tylko na rutynowych<br />
wizjach lokalnych i typowych badaniach<br />
terenowych. Do pracy zaprzęgli<br />
komputery, próbując odtworzyć krok po<br />
kroku przebieg wydarzeń, które doprowadziły<br />
do katastrofy. Na stokach testowych<br />
wzbudzali lawiny i za pomocą radarów<br />
analizowali ich przebieg. Szukano odpowiedzi<br />
na pytanie: dlaczego wioskę zniszczyła<br />
lawina, która nie miała prawa się<br />
pojawić Galtür bowiem uważane było za<br />
względnie bezpieczne. Niewielkie lawiny<br />
schodziły tu od setek lat wciąż tymi samymi<br />
drogami i zatrzymywały się daleko od<br />
zabudowań. Dla zasady jeszcze w połowie<br />
lat 90. wykonano obliczenia, których<br />
konkluzja brzmiała: żadna lawina nigdy<br />
nie dotrze do miejscowości. Uznano, że<br />
nie warto budować muru ochronnego,<br />
który przyjąłby na siebie energię śniegu<br />
pędzącego w dół z prędkością pociągu<br />
ekspresowego. Parę lat później okazało<br />
się, jak mało warte były te kalkulacje.<br />
Znawcom lawin nie pozostało nic innego,<br />
jak od nowa rozpocząć gruntowne<br />
badania zjawiska. Ta tragedia nauczyła<br />
ich, że w przypadku lawin znaczenie<br />
Lawina w Zürs am Arlberg – austriackim<br />
kurorcie narciarskim<br />
może mieć każdy szczegół: niewielki<br />
– i z pozoru nieistotny – wzrost temperatur,<br />
kilka słonecznych dni, wiatr przerzucający<br />
śnieg z jednej strony grani na drugą,<br />
małe pęknięcie w pokrywie śnieżnej,<br />
czy też nagłe osłabnięcie jednej z warstw<br />
wewnątrz śniegu.<br />
Anatomia lawiny<br />
Lawiny nie są żywiołem tak groźnym jak<br />
trzęsienia ziemi, tajfuny czy wybuchy wulkanów.<br />
Szczególnie że spotkania z nimi<br />
można łatwo uniknąć. Wystarczy tylko<br />
omijać szerokim łukiem miejsca, gdzie<br />
występują. Śnieg zsuwa się po stoku pod<br />
wpływem grawitacji. Od tego momentu<br />
zdarzenia rozgrywają się błyskawicznie.<br />
Nim to jednak nastąpi, obie siły – ta,<br />
która spycha śnieg w dół, oraz ta, która<br />
wiąże go z podłożem – długo zmagają się<br />
ze sobą. Bywa, że taka walka trwa wiele<br />
FOTO: BE&W<br />
tygodni. Zwycięstwu grawitacji sprzyjają<br />
nagłe zmiany warunków pogodowych<br />
– tego śnieg nie znosi. Niektórzy badacze<br />
porównują go do gumy do żucia. Spróbujcie<br />
ją szybko rozciągnąć w niskiej temperaturze<br />
– na pewno pęknie. Jeżeli jednak<br />
powtórzycie tę samą czynność w zwolnionym<br />
tempie, możecie spodziewać się<br />
sukcesu. Śnieg na górskim zboczu nie lubi<br />
gwałtownych wolt, ale jeśli będzie miał<br />
dużo czasu, aby się przystosować, zniesie<br />
bardzo wiele. Najpotężniejsze z lawin,<br />
zwane gruntowymi, występują najczęściej<br />
pod koniec zimy, zwykle po bardzo obfitych<br />
wielodniowych opadach śniegu. Mają<br />
olbrzymią masę i ogromny potencjał destrukcyjny.<br />
Najchętniej schodzą z długich,<br />
ogrzewanych przez słońce stoków. Zdarza<br />
się, że zjeżdża z nimi cała, zalegająca od<br />
jesieni pokrywa śniegowa. Śnieg ześlizguje<br />
się po warstewce wody, która przeniknęła<br />
pod spód. Taki taran porywa ze sobą<br />
wszystko, co znajdzie się na jego drodze,<br />
nawet grunt, na którym przed chwilą leżał.<br />
Właśnie takie monstrum runęło na Galtür.<br />
Lawiny gruntowe, podobne do potężnych<br />
osuwisk, blokują całe doliny, odcinając od<br />
świata i zasypując znajdujące się w nich<br />
miejscowości. Powalają domy, przewracają<br />
słupy elektryczne, niszczą drogi,<br />
miażdżą samochody. Porwany przez taką<br />
olbrzymią lawinę człowiek ma znikome<br />
szanse na przeżycie.<br />
U nas bezpieczniej<br />
W Polsce nie ma pasm górskich, w których<br />
lawiny gruntowe mogłyby osiągać<br />
aż tak katastrofalne rozmiary. Tatry czy<br />
Karkonosze są na to po prostu za małe.<br />
Co nie znaczy, że mniej groźne. W naszych<br />
warunkach najczęstsze są nieduże<br />
lawiny, które w wielu partiach gór – na<br />
przykład w otoczeniu Morskiego Oka<br />
– potrafią schodzić dziesiątkami, a nawet<br />
setkami. Choć małe, mogą porwać i zabić<br />
grupę ludzi.<br />
Eksperci podkreślają, że ludzie giną niemal<br />
zawsze pod lawinami, które sami<br />
wywołali. Nawet pojedynczy narciarz czy<br />
turysta może obudzić żywioł, trawersując<br />
zaśnieżony stok lub podcinając twardy<br />
płat śniegu zwany deską. Niebezpieczne<br />
są też wklęsłości terenu – żleby czy parowy<br />
w wyższych partiach stoków. Wiatr<br />
nawiewa do takich nisz sporo luźnego<br />
śniegu, który ma skłonność do wędrowania<br />
w dół w formie lawinek o długości<br />
kilkudziesięciu metrów. Nie brzmi to<br />
groźnie, ale w rzeczywistości wystarczy<br />
do zabicia człowieka.<br />
Pod koniec marca 1968 r., w środku pięknego,<br />
słonecznego dnia, wielka lawina<br />
(obliczono, że miała masę 15 tys. ton)<br />
spadła na dno Białego Jaru w Karkonoszach,<br />
porywając ze sobą 24 osoby. Tylko<br />
pięć z nich udało się uratować. Śnieg<br />
zsunął się ze wznoszącego się nad dnem<br />
doliny stoku o nachyleniu 45 stopni i długości<br />
ok. 200 m. Błyskawicznie dotarł na<br />
dół. Była to największa tragedia w polskich<br />
górach.<br />
Nigdy nie wiadomo<br />
Najczęściej lawiny schodzą po długich<br />
i równych zboczach trawiastych lub<br />
skalnych. Lepiej od razu się wycofać,<br />
jeśli widzicie przed sobą taki otwarty,<br />
pozbawiony drzew stok. Przecinanie go<br />
lub przechodzenie pod nim to igranie<br />
z losem. Szczególnie, gdy po obfitych<br />
opadach śniegu następuje poprawa<br />
pogody. Piękne słońce zachęca do górskich<br />
spacerów, lecz te same promienie<br />
słoneczne „podgryzają” pokrywę śniegową.<br />
Jeśli pod takim lawiniastym stokiem<br />
przebiega często uczęszczana droga (np.<br />
ta, która w Tatrach wiedzie przez Dolinę<br />
Rybiego Potoku do schroniska nad Morskim<br />
Okiem), zwykle jest ona wtedy zamykana.<br />
Ale wielu turystów takie zakazy<br />
ignoruje.<br />
A ze śniegiem w górach lepiej uważać<br />
– bywa zdradliwy. Nieustannie zmienia<br />
swoje właściwości, w zależności od pogody,<br />
ekspozycji i nachylenia stoku. Nawet<br />
najwięksi eksperci nie poznali do końca<br />
jego kapryśnej natury. Sam ustala zasady,<br />
by je naruszyć w najmniej spodziewanym<br />
momencie. Na przykład uważa się,<br />
że lawiny występują na zboczach o spadku<br />
od 25 do 55 stopni. Na mniejszych<br />
pochyłościach śnieg leży raczej spokojnie,<br />
natomiast na stromiznach nie może<br />
się długo utrzymać. Od tej reguły są jednak<br />
liczne wyjątki. Widywano już mokry,<br />
przesiąknięty wodą śnieg pełznący po<br />
zboczu, które miało nachylenie 10 stopni.<br />
Z kolei chmury śnieżnego pyłu złożone<br />
z przemrożonych kryształków lodu potrafią<br />
pojawiać się na stokach o spadku<br />
60-65 stopni, mknąc w dół z prędkością<br />
nawet 300 km na godzinę. Zatem podczas<br />
zimowego pobytu w górach trzeba<br />
uważać, bo wówczas wszystko się może<br />
wydarzyć. Lepiej, żebyśmy nie byli „bohaterami”<br />
takiego zdarzenia…<br />
28 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 29
wydarzenia<br />
18 lutego w Stacji Narciarskiej Kamienica<br />
spotkała się młodzież z 15 klubów sportowych:<br />
KS AZS Zakopane, KN Gondola<br />
Krynica, WKN Warszawa, Klub Sportowy<br />
Śnieżka, Klub Sportowy Szrenica, MKS<br />
Skrzyczne – JSS Szusujemy, UKS Szóstka<br />
– Kłodzko, MUKS Śmig Zakopane, KN<br />
Siepraw – SKI, KS Firn Zakopane, SRS<br />
Czantoria Ustroń, KS Narciarnia, MKS<br />
Ustroń, ULKS Czarna Góra i KS Grań<br />
Karpacz. Łącznie do udziału dopuszczono<br />
W przerwie między szusami wiele emocji<br />
dostarczyły pierwsze próby hokejowe<br />
Najmłodsi narciarze alpejczycy stanęli na starcie obok swoich<br />
rodziców, starszych sióstr i braci oraz kolegów<br />
W zimową panoramę Wierchomli świetnie wpisała się narciarska impreza, której patronuje <strong>Tauron</strong> Polska Energia<br />
Od 5 do 7 marca trwał w Wierchomli 15. finał rodzinnego turnieju narciarskiego<br />
<strong>Tauron</strong> Family Cup 2010, zawodów z cyklu <strong>Tauron</strong> Pro Ski<br />
Finał amatorskich<br />
mistrzostw Polski<br />
<strong>Tauron</strong> Family Cup to cykliczna<br />
impreza narciarska, odbywająca<br />
się od 15 lat. Jest największym<br />
i zarazem jednym z najbardziej<br />
prestiżowych turniejów przeznaczonych dla<br />
zawodników nieklasyfikowanych w zawodach<br />
organizowanych przez Polski Związek<br />
Narciarski. Celem Family Cup jest promocja<br />
sportów zimowych, w szczególności<br />
narciarstwa alpejskiego, biegowego oraz<br />
snowboardu. Impreza posiada oficjalny<br />
status Mistrzostw Polski Amatorów, a patronami<br />
tych zawodów od lat są Prezydent<br />
RP, który przyznaje co roku Puchar dla Najbardziej<br />
Usportowionej Rodziny w Polsce,<br />
oraz minister sportu i turystyki. Sponsorem<br />
tytularnym tej edycji turnieju jest spółka<br />
<strong>Tauron</strong> Polska Energia.<br />
Foto: Urszula<br />
Kupisiewicz<br />
Rodzina na stoku<br />
W pierwszy weekend marca na stokach<br />
Wierchomli do rywalizacji o mistrzowski<br />
tytuł 15. edycji Amatorskich Mistrzostw<br />
Polski w Narciarstwie Alpejskim i Snowboardzie<br />
<strong>Tauron</strong> Family Cup 2010 stanęli<br />
najlepsi zawodnicy, wyłonieni w ogólnopolskich<br />
eliminacjach. Od stycznia 2336<br />
miłośników śnieżnego szaleństwa z całej<br />
Polski, biorących udział w 18 wojewódzkich<br />
edycjach turnieju, walczyło o prawo<br />
do wystąpienia w marcowym finale.<br />
W wyniku przeprowadzonych eliminacji,<br />
w Wierchomli spotkało się blisko 500 zawodników.<br />
Narciarze i snowboardziści<br />
zmagali się w kilku kategoriach wiekowych,<br />
w klasyfikacjach indywidualnych<br />
i rodzinnych.<br />
Najlepszą rodzinną ekipą narciarską zostali<br />
państwo Broekere z Zabrza, zaś snowboardową<br />
– rodzina Staszkiewiczów<br />
z Wrocławia.<br />
Zmagania snowboardowe w kategorii<br />
indywidualnej wygrali (w kolejności grup<br />
wiekowych A-D: do 14 lat, 15-18 lat,<br />
19-35 lat, 36 lat i więcej): Julia Okońska<br />
Poza zawodami w narciarstwie alpejskim znaleziono także czas<br />
na rodzinne przeciąganie liny<br />
(Warszawa), Michał Nowaczyk (Łódź),<br />
Martyna Machaj (Przemyśl), Kamil Zwardoń<br />
(Zwardoń), Anna Rakocińska (Warszawa),<br />
Sebastian Węglarz (Zwardoń),<br />
Anna Staszkiewicz (Wrocław), Paweł<br />
Staszkiewicz (Wrocław).<br />
W narciarskiej klasyfikacji indywidualnej,<br />
w grupach wiekowych A, B, C, H, I, J (do<br />
8 lat, 9-10 lat, 11-12 lat, 46-55 lat, 56-64<br />
lata, 65 lat i więcej) pierwsze miejsca zajęli:<br />
Natasza Friebe z Borowca, Rafał Figiel<br />
z Warszawy, Weronika Gazda z Gorlic,<br />
Borys Lelonkiewicz ze Świętej Katarzyny,<br />
Zofia Lelonkiewicz ze Świętej Katarzyny,<br />
Dawid Kotwica z Karpacza, Ewa Przygocka<br />
z Karpacza, Piotr Słowik z Węgierskiej<br />
Górki, Jadwiga Gołda z Żywca, Józef<br />
Gudzelak z Przemyśla, Barbara Piskadło<br />
z Chabrowa i Marian Soboński z Gliwic.<br />
W kategoriach wiekowych D, E, F, G (13-15<br />
lat, 16-19 lat, 20-35 lat, 36-45 lat), w klasyfikacji<br />
indywidualnej zwyciężyli narciarze:<br />
Klaudia Anastaziak ze Swarzędza, Stanisław<br />
Słuchocki z Poznania, Monika Macura<br />
z Brennej, Piotr Pacanowski z Kielc, Jolanta<br />
Woźniak z Gorlic, Damian Zwardoń<br />
ze Zwardonia, Danuta Ostrowska z Poznania<br />
i Jarosław Smajdor z Nowego Sącza.<br />
Drugiego dnia zawodów, po zakończeniu<br />
turnieju, zwycięzcom poszczególnych biegów<br />
wręczono puchary oraz dyplomy. Jednak<br />
nikt, nawet przegrani, nie mógł czuć<br />
się poszkodowany. Wszyscy uczestnicy zawodów<br />
wzięli udział w losowaniu nagród.<br />
Łączna ich pula (we wszystkich imprezach<br />
składających się na Family Cup) wyniosła<br />
blisko 150 tys. zł.<br />
Miasteczko <strong>Tauron</strong>a<br />
Uczestnicy zawodów – mimo mroźnej aury<br />
towarzyszącej turniejowi – mogli liczyć na<br />
burzliwy i gorący doping kibiców, których<br />
na stoku pojawiło się ponad tysiąc. Poza<br />
zmaganiami sportowców-amatorów, emocji<br />
dostarczały również dodatkowe atrakcje,<br />
takie jak ustawione<br />
na stoku „Miasteczko<br />
<strong>Tauron</strong><br />
Polska Energia”.<br />
Najmłodsi fani<br />
śnieżnego szaleństwa<br />
mogli tam<br />
spotkać oficjalną<br />
maskotkę turnieju<br />
– <strong>Tauron</strong>ka. Zawody <strong>Tauron</strong> Family<br />
Cup cieszyły się ogromnym zainteresowaniem<br />
mediów. Ponad 50 dziennikarzy<br />
sportowych na bieżąco relacjonowało<br />
przebieg zmagań miłośników jednej<br />
i dwóch desek.<br />
Młoda kadra<br />
W ramach tegorocznego cyklu <strong>Tauron</strong> Pro<br />
Ski odbyły się także kolejne edycje <strong>Tauron</strong><br />
Energy Ski Cup. Zawody te, będące<br />
autorskim pomysłem legendy polskiego<br />
narciarstwa – Andrzeja Bachledy-Curusia<br />
– i koordynowane przez firmę Sudety<br />
IT, mają na celu wyłonienie czołówki młodych<br />
(urodzonych w latach 1995-1998) alpejczyków,<br />
którzy mają szansę znaleźć się<br />
w naszej kadrze olimpijskiej. Projekt szkoleniowy<br />
jest realizowany we współpracy ze<br />
Szkołami Mistrzostwa Sportowego oraz<br />
Polskim Związkiem Narciarskim.<br />
69 zawodników. Finały rozegrano w formie<br />
slalomu równoległego.<br />
Szczególne powody do radości mieli Marika<br />
Cąkała (ur. 1998 r.) i Andrzej Dziedzic<br />
(ur. 1996 r.) z WKN Warszawa oraz<br />
Kasia Wąsek (ur. 1996 r.) z SRS Czantoria<br />
Ustroń, którzy obronili pierwsze lokaty ze<br />
styczniowych zawodów w Zakopanem.<br />
Zmaganiom młodych alpejczyków przyglądali<br />
się Andrzej Bachleda-Curuś oraz<br />
burmistrz Stronia Śląskiego Zbigniew Łopusiewicz.<br />
Z ich rąk zwycięzcy zawodów<br />
otrzymali dyplomy oraz nagrody.<br />
Ostatnie eliminacje przed wielkim finałem<br />
odbyły się <strong>17</strong> marca w Sieprawiu. Ich wyniki<br />
poznamy jednak już po zamknięciu<br />
tego numeru „PE”.<br />
Mamy nadzieję, że projekt zainicjowany<br />
przez nestora polskiego narciarstwa alpejskiego<br />
i wspierany przez <strong>Tauron</strong>, przyniesie<br />
wymierne korzyści. Może już na<br />
Igrzyskach Olimpijskich w Soczi nasi zawodnicy,<br />
„wychowani” na <strong>Tauron</strong> Energy<br />
Ski Cup, wywalczą pierwsze medale w tej<br />
pięknej i emocjonującej dyscyplinie.<br />
Finał <strong>Tauron</strong> Energy Ski Cup odbędzie się<br />
18 kwietnia w Zakopanem.<br />
(ESz, FU)<br />
30 polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010<br />
polska EnerGIA nr 3 (<strong>17</strong>)/2010 31