Palestra ÅwiÄtokrzyska Nr 9-10 2009 - OkrÄgowa Rada Adwokacka ...
Palestra ÅwiÄtokrzyska Nr 9-10 2009 - OkrÄgowa Rada Adwokacka ...
Palestra ÅwiÄtokrzyska Nr 9-10 2009 - OkrÄgowa Rada Adwokacka ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
PALESTRA ŚWIIĘTOKRZYSKA PISMO ŚWIĘTOKRZYSKIEJ IZBY ADWOKACKIEJ W KIELCACH<br />
Czasu jest najczęściej wykonywanym dziełem Messiaena, którego humanistyczne przesłanie<br />
wiary i nadziei odbierane jest z przejęciem przez słuchaczy na wszystkich kontynentach 50 .<br />
Dzisiaj wiemy, że w powstawaniu słynnej na cały świat kompozycji Messiaena w Stalagu<br />
zgorzeleckim dużą rolę odegrali Polacy i to powinniśmy stale podkreślać. Nardelli roztoczył<br />
opiekę nad kompozytorem, a będąc poetą starał się go zainteresować swoją poezją. Pomocny<br />
był tu Jan Sokal 51 , władający swobodnie francuskim, który przekładał dla Messiaena wiersze<br />
Nardellego. Do tego grona należał także Krawczyński, który potrafił porozumieć się po<br />
francusku (a ponadto mówił po niemiecku i angielsku), a w obozie spotykał się, a następnie<br />
bliżej poznał i nawiązał kontakt ze starszym o pięć lat Messiaenaem 52 . Ten właśnie polski<br />
krąg artystów, głównie literatów, malarzy i przyszłych architektów, stanowił najbliższe<br />
otoczenie Messiaena, naturalnie oprócz francuskich kolegów i bliskich mu muzyków.<br />
Krawczyński w książce Z raptularza notuje:<br />
„Ożywiło się znacznie w naszym baraku po nawiązaniu znajomości ze słynnym już<br />
wówczas w świecie kompozytorem francuskim Olivierem Messiaenem oraz nie odstępującym<br />
go prawie na krok Monsieur Akoka, Syryjczykiem bodaj, klarnecistą z jednej z wielkich<br />
orkiestr symfonicznych Paryża” 53 .<br />
Znakomity francuski klarnecista Henri Akoka (1912-1975), muzyk orkiestry<br />
symfonicznej Radia Francuskiego, rzeczywiście przebywał razem z Messiaenem od czasu<br />
pierwszego uwięzienia w obozie na polach pod Verdun i ramię w ramię przybył z nim do<br />
Görlitz. Wesoły, dowcipny i energiczny ekstrawertyk był przeciwieństwem osobowości<br />
Messiaena. Stał się jedną z najbardziej popularnych postaci w obozie, a zwłaszcza pośród<br />
Polaków, ceniących jego żarty i swadę oraz próby zgłębienia naszego języka. Tak naprawdę<br />
Akoka był pochodzenia semickiego, z żydowskiej rodziny algierskiej naturalizowanej we<br />
Francji 54 . W rzeczywistości nazistowskiego obozu krył swoją tożsamość, a jego południowe<br />
rysy umożliwiły rozpowszechnianie poglądu, że jest „Syryjczykiem”.<br />
Wcześniej Krawczyński pisze:<br />
„Aż do przybycia do Stalagu w Görlitz jeńców francuskich, życie muzyczne w kompanii<br />
polskich podchorążych ograniczało się do występków akordeonisty, nazwiskiem Tosio oraz<br />
trębacza z wileńskiego pułku kawalerii, który dostał się „w plen” ze swoim instrumentem<br />
(nazwiska nie pamiętam). Grali oni sobie a muzom, bezpretensjonalnie a szczerze.”<br />
Krawczyński dwukrotnie wspomina akordeonistę Tosia vel Tonia 55 , którego imienia i<br />
nazwiska nie udało się ustalić. Jak pisze, grywał on początkowo z trębaczem wileńskiego<br />
pułku kawalerii, a po przybyciu do obozu Francuzów z klarnecistą Akoka.<br />
„Pierwszy utwór Messiaena, rodzaj arii na klarnet i akordeon powstał właśnie dla Tosia i<br />
Akoki. Mnóstwo w nim było równoległych oktaw i kwint, co mnie zbulwersowało, jako, że<br />
50 Polskie nagranie płytowe Kwartetu na koniec Czasu, zaliczane do najznakomitszych europejskich interpretacji muzyki Messiaena<br />
zrealizowali: skrzypek Marek Moś, klarnecista Hĺkan Rosengren, wiolonczelista Andrzej Bauer i pianista Janusz Olejniczak. Komentarz do<br />
nagrania napisał J. Stankiewicz. Płyta CD Accord 086-2 wydana w Warszawie w 2001 r. (płyta CD dostępna w księgarniach muzycznych).<br />
51 JAN SOKAL (ur. 1913 Warszawa ), nr jeniecki 35, mieszkał i studiował w Genewie. Był synem Franciszka Sokala (zm.1932 w<br />
Bernie), inżyniera i dyplomaty, od 1926 r. delegata RP w randze ministra pełnomocnego przy Lidze Narodów w Genewie. W latach 60-ych<br />
Jan (Johnny) Sokal zamieszkiwał z żoną i synem w Brukseli.<br />
52 M. Krawczyńska, pisała w liście (Kielce, 22 października <strong>2009</strong> r.) do J. Stankiewicza: „W tym czasie mój Mąż poznał Oliviera<br />
Messiaena, a będąc wrażliwym na muzykę poznawał jego utwory, o czym napisał w Raptularzu”.<br />
53 Ś. Krawczyński, op. cit., rozdział Z raptularza jenieckiego, ten cytat i następne na s. 16.<br />
54 Ojciec klarnecisty, Abraham Akoka, zginął w Auschwitz w 1942 r.<br />
55 Ś. Krawczyński, op. cit., Tosio na s. 16 i Tonio na s. 25.<br />
36