You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Godišnji izvještaj <strong>2006</strong>
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Ključni pokazatelji<br />
EUR ’000 <strong>2006</strong> 2005 Change<br />
Bilans stanja<br />
Ukupna aktiva 150.773 102.478 47%<br />
Bruto kreditni portfolio 117.409 80.197 46%<br />
Portfolio poslovnih kredita 77.237 53.595 44%<br />
EUR < 10 000 32.720 23.493 39%<br />
EUR > 10.000 < 50.000 21.469 16.790 28%<br />
EUR > 50.000 < 150.000 15.068 9.384 61%<br />
EUR > 150.000 7.980 3.928 103%<br />
Portfolio poljoprivrednih kredita 29.161 17.558 66%<br />
Portfolio stambenih kredita 3.352 4.855 -31%<br />
Ostalo 7.659 4.189 83%<br />
Rezervisanja za kreditne gubitke 2.577 2.118 22%<br />
Neto kreditni portfolio 114.832 78.079 47%<br />
Obaveze prema klijentima 90.419 46.655 94%<br />
Obaveze prema bankama i drugim finansijskim institucijama 41.949 38.900 8%<br />
Dionički kapital 12.832 11.726 9%<br />
Bilans uspjeha<br />
Prihod iz poslovanja 13.588 10.434 30%<br />
Rashodi iz poslovanja 12.345 9.194 34%<br />
Dobit iz poslovanja prije oporezivanja 1.243 1.240 0%<br />
Neto dobit 1.105 1.115 -1%<br />
Ključni parametri<br />
Koeficijent troškovi/prihodi 85.8% 81.6%<br />
Povrat na kapital 9.4% 10.5%<br />
Koeficijent adekvatnosti kapitala 14.5% 20.2%<br />
Statistike o poslovanju<br />
Broj aktivnih kredita 42.459 29.371 45%<br />
Broj kredita isplaćenih u toku godine 37.200 25.683 45%<br />
Broj poslovnih i poljoprivrednih aktivnih kredita 38.656 24.936 55%<br />
Broj računa deponenata 60.620 37.915 60%<br />
Broj zaposlenih 595 430 38%<br />
Broj filijala i ekspozitura 26 15 73%
S a d r ž a j<br />
<br />
Izjava o misiji 4<br />
Pismo Nadzornog odbora 5<br />
Banka i njeni dioničari 6<br />
<strong>ProCredit</strong> Grupacija – banke iz susjedstva za obične ljude 8<br />
<strong>ProCredit</strong> u Istočnoj Evropi 11<br />
Godišnji pregled 14<br />
Pregled poslovanja 17<br />
Upravljanje rizikom 24<br />
Mreža filijala 26<br />
Organizacija, osoblje i profesionalno usavršavanje osoblja 28<br />
Posebne aktivnosti 29<br />
Poslovna etika i ekološki standardi 31<br />
Naši klijenti 32<br />
Finansijski izvještaji 36<br />
Kontakt adrese 55
I z j a v a o m i s i j i<br />
Izjava o misiji<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank u Bosni i Hercegovini je razvojno orjentisana banka koja pruža potpuni spektar<br />
usluga. Klijentima nudimo kvalitetnu uslugu i širok dijapazon bankarskih proizvoda.<br />
U našem kreditnom poslovanju fokusiramo se na kreditiranje malih i srednjih preduzeća,<br />
pošto smo uvjereni da svojim poslovanjem stvaraju najveći broj novih radnih mjesta i<br />
značajno doprinose ekonomijama u kojima posluju.<br />
Za razliku od drugih banaka, naša banka ne promoviše potrošačke kredite. Umjesto toga<br />
orjentišemo se na odgovorno bankarstvo razvijanjem kulture štednje i dugotrajnog partnerstva<br />
sa našim klijentima.<br />
Naši dioničari očekuju održiv povrat na investiciju, ali nisu isključivo zainteresovani za<br />
maksimiziranje kratkoročnog profita. Mi intenzivno ulažemo u obuku našeg osoblja kako<br />
bi stvorili prijatnu i efikasnu radnu sredinu i omogućili prijateljske i što je moguće stručnije<br />
usluge za naše klijente.
P i s m o N a d z o r n o g o d b o r a<br />
<br />
Pismo Nadzornog odbora<br />
Godina <strong>2006</strong>. je bila dobra godina za <strong>ProCredit</strong> Bank u Bosni i Hercegovini (BiH). Bila je to godina povećanog<br />
rasta i razvoja na svim nivoima aktivnosti banke. Učinak banke pokazao je da njena jedinstvena strategija<br />
orjentisana na to da bude «banka iz susjedstva» za mala i srednja preduzeća privlači sve veći broj ljudi. To<br />
potvrđuje da je naša definicija pružanja usluga klijentima uspješna na jednom konkurentnom tržištu kao što<br />
je Bosna i Hercegovina.<br />
Makroekonomski kontekst i poslovno okruženje u kojem <strong>ProCredit</strong> Bank posluje ostali su stabilni pri čemu<br />
Currency Board, koji i dalje postoji, čvrsto veže bih. konvertibilnu marku za euro. Politička stabilnost se mogla<br />
vidjeti na mirnim, demokratskim izborima održanim u oktobru. Još jednu izuzetno značajnu prekretnicu<br />
predstavljala je najava Ureda visokog predstavnika, koji je osnovan Dejtonskim mirovnim sporazumom 1995.<br />
godine, da bi ovaj ured mogao prestati sa radom u junu 2008. godine.<br />
Krajem <strong>2006</strong>. godine, u BiH je poslovalo 26 privatnih komercijalnih banaka. Došlo je do velikih promjena<br />
u vlasničkoj strukturi nekoliko banaka. Donesen je Zakon o mikro-kreditnim finansijskim institucijama koji<br />
obavezuje postojeće mikro-kreditne organizacije (MKO) da promijene svoj status i posluju ili kao profitne organizacije<br />
ili kao fondacije. Ovim novim propisima MKO-ima je nametnut čvrst nadzor. Ovo predstavlja dobar<br />
pomak pošto se ovaj Zakon bavi jednim od najslabijih dijelova bih finansijskog sektora.<br />
Na ovom tržištu, za koje se često smatra da ima previše banaka, <strong>ProCredit</strong> Bank je napredovala i postala 12.<br />
banka po veličini sredstava sa ukupnim aktivnim portfoliom u iznosu od 117 miliona EUR. Naš kreditni portfolio<br />
povećan je za 46%, u odnosu na porast od 27% ukupnog kreditiranja od strane banaka.<br />
Banka je učvrstila svoj položaj kao prvi izbor malih poduzetnika i poljoprivrednih preduzeća.<br />
Kreditni portfolio u ova dva poslovna segmenta porastao je za više od 20 miliona EUR, rezultirajući iznosom<br />
od 61 milion EUR na kraju godine. Odlične usluge klijentima i čvrst stav prema kojem su mali poduzetnici<br />
glavni pokretači ekonomskog razvoja zasigurno su predstavljali ključ uspjeha. Pored toga, <strong>ProCredit</strong> Bank je<br />
stvorila jaku reputaciju stabilne finansijske institucije od povjerenja koja nudi otvorene, razumljive i transparentne<br />
načine štednje. Ukupni depoziti banke porasli su za 94%, na 90 miliona, od čega su više od 40 miliona<br />
EUR depoziti fizičkih lica. Poređenja radi, na kraju 2005. godine ukupan iznos depozita fizičkih lica bio je 21<br />
milion EUR.<br />
Banka je takođe postala svjesna značaja povećanja svog regionalnog prisustva da bi bila bliže svojim klijentima,<br />
naročito u udaljenim gradovima i ruralnim područjima. Iz tog razloga otvoreno je devet novih filijala, a<br />
nekoliko postojećih je renovirano. Istovremeno broj osoblja povećan je na skoro 600 zaposlenih. Ovaj razvoj<br />
prati stalno institucionalno jačanje sa naglaskom na komunikaciji, stvaranju organizacije i definisanju procesa<br />
koji unapređuju efikasnost, usluživanje klijenata i upravljanje rizikom.<br />
Dioničari banke su posvećeni ciljevima poslovanja i vrijednostima banke i podržavaju dalje ulaganje u mrežu<br />
filijala i obuku osoblja. <strong>ProCredit</strong> Holding je svoju posvećenost pokazao skorim povećanjem kapitala od 10<br />
miliona KM (5.1 milion EUR), i tako učvrstio svoju poziciju kao većinski dioničar i poziciju banke u okviru Pro-<br />
Credit Grupacije.<br />
Ponosni smo na ove izuzetne rezultate <strong>ProCredit</strong> Bank u Bosni i Hercegovini. Takođe smo uvjereni da će se<br />
sličan napredak nastaviti i u narednim godinama. Posebnu zahvalnost želimo izraziti osoblju i Upravi banke<br />
koji su opravdali povjerenje koje im je ukazano.<br />
Claus-Peter Zeitinger<br />
predsjednik<br />
Članovi Nadzornog odbora<br />
na dan<br />
31.12.<strong>2006</strong>. godine:<br />
Claus-Peter Zeitinger<br />
Helen Alexander<br />
Frieder Woehrmann<br />
Klaus Glaubitt<br />
Nicolas Baron Adamovich<br />
Menadžment banke na dan<br />
31.12.<strong>2006</strong>. godine:<br />
Peter Moelders<br />
Maja Hrnjić<br />
Sabina Mujanović<br />
Edin Hrnjica<br />
Vedran Hadžiahmetović<br />
Senad Redžić
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Banka i njeni dioničari<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank u Bosni i Hercegovini je prva Pro-<br />
Credit banka koja je otvorena u Srednjoj i Istočnoj<br />
Evropi. Od samog početka poslovanja 1997. godine,<br />
banka se dosljedno koncentriše na pružanje usluga<br />
malim i srednjim preduzećima i podržavanje kulture<br />
štednje. Grupa posvećenih dioničara na čelu sa<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding-om podržava banku u njenom<br />
poštenom i transparentnom pristupu bankarskom<br />
poslovanju za preduzeća i sve obične ljude u Bosni<br />
i Hercegovini.<br />
Dioničar<br />
(na dan 31.12.<strong>2006</strong>. godine)<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding<br />
Commerzbank<br />
KfW<br />
Sektor<br />
Ulaganje<br />
Bankarstvo<br />
Bankarstvo<br />
Sjedište<br />
Njemačka<br />
Njemačka<br />
Njemačka<br />
Udio<br />
79,8%<br />
12,5%<br />
7,7%<br />
Uplaćeni kapital<br />
(u milionima EUR)<br />
6,4<br />
1,0<br />
0,6<br />
Ukupni kapital<br />
100%<br />
8,0<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding AG je<br />
matična firma globalne Grupacije<br />
<strong>ProCredit</strong> banaka lociranih u zemljama u<br />
tranziciji i razvoju na tri kontinenta. Firma je osnovana<br />
kao Internationale Micro Investitionen AG<br />
(IMI)1998. godine. Cilj <strong>ProCredit</strong> Grupacije jeste da<br />
budu drugačiji pružajući bankarske usluge ljudima<br />
kojima druge banke uopšte ne pružaju usluge<br />
(najčešće zbog troškova ili rizika) ili im pružaju<br />
usluge na neadekvatan način. Holding, firma koja<br />
blisko sarađuje sa Internationale Projekt Consult<br />
GmbH (IPC), predvodi razvoj <strong>ProCredit</strong> institucija<br />
obezbjeđujući im podršku u svim ključnim oblastima<br />
bankarskog poslovanja i ljudskim resursima.<br />
Firma trenutno ima kapital u iznosu od više od 200<br />
miliona EUR. Dioničari preduzeća predstavljaju<br />
kombinaciju privatnih i javnih investitora.<br />
Commerzbank AG je osnovana<br />
1870. godine, a nakon preuzimanja Eurohypo<br />
AG, u novembru 2005. godine, predstavlja<br />
drugu po veličini banku u Njemačkoj, i jednu od<br />
vodećih komercijalnih banaka u Evropi. Uz jaku<br />
međunarodnu mrežu koja ima sjedišta i dioničare u<br />
više od 40 zemalja, Commerzbank predstavlja univerzalnu<br />
banku koja obezbjeđuje bankarske usluge<br />
za stanovništvo, sektor privrede i javni sektor.<br />
Commerzbank takođe nudi finansijske proizvode i<br />
usluge preko mnogih poslovnica, kao što su Internet<br />
bankarstvo, poslovi lizinga, upravljanje aktivom<br />
i ulaganje u nekretnine.<br />
KfW Entwicklungsbank (KfW Razvojna<br />
banka): U ime njemačke federalne<br />
Vlade KfW Entwicklungsbank finansira ulaganje i<br />
pruža savjetodavne usluge zemljama u razvoju i tranziciji.<br />
Cilj banke je da izgradi i unaprijedi društvenu<br />
i ekonomsku strukturu zemalja u kojima posluje, te<br />
da unaprijedi stabilne finansijske sektore uz zaštitu<br />
resursa i obezbjeđenje zdravog okoliša. KfW Entwicklungsbank<br />
je vodeća u oblasti mikro-finansiranja<br />
i uključena je u finansijske institucije širom<br />
svijeta koje su orjentisane na ciljne grupe. Banka je<br />
dio KfW Bankengruppe (KfW bankarska grupa), čiji<br />
ukupni bilans iznosi 362 milijarde EUR (zaključno<br />
sa septembrom <strong>2006</strong>. godine). KfW Bankengruppe<br />
je jedna od deset najvećih banaka u Njemačkoj sa<br />
AAA rejtingom.
T h e B a n k B a n kd a i ti s nSj eh na i rde ih o nl idč ea rsi
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
<strong>ProCredit</strong> Grupacija – Banke iz susjedstva za obične ljude<br />
<strong>ProCredit</strong> Grupacija se sastoji od 19 banka orjentisanih<br />
na ciljne grupe koje posluju u isto toliko zemalja.<br />
Mi smo orjentisani na zemlje u razvoju i privrede u<br />
tranziciji u tri regije: Istočna Evropa, Južna Amerika<br />
i Afrika. Grupa ima 470 filijala u kojima radi 12.600<br />
uposlenika. Trenutno, <strong>ProCredit</strong> banke isplaćuju više<br />
od 60.000 kredita što iznosi više od 185 miliona EUR<br />
svakog mjeseca. Do kraja <strong>2006</strong>. godine, broj aktivnih<br />
kredita porastao je na više od 740.000 (što iznosi 2,1<br />
milijardu EUR). Prosječni aktivni kreditni iznos je<br />
2.850 EUR, a kvalitet kreditnog portfolija je i dalje<br />
odličan sa iznosom kredita u kašnjenju (>30 dana) na<br />
ukupni kreditni portfolio od samo 1,2%. U <strong>2006</strong>. godini,<br />
depozitna osnova Grupacije se povećala sa 1,3<br />
milijarde EUR na 1,8 milijardi, uz skoro milion novih<br />
otvorenih računa.<br />
Na čelu <strong>ProCredit</strong> Grupacije je <strong>ProCredit</strong> Holding<br />
AG, sa sjedištem u Frankfurtu, kojeg je 1998. godine<br />
osnovala konsultantska firma IPC. Osoblje <strong>ProCredit</strong><br />
Holding-a i IPC-a pružaju centralizovanu podršku,<br />
nadzor i rukovođenje svim <strong>ProCredit</strong> bankama.<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding je privatno-javno preduzeće,<br />
koje ima međunarodne dioničare među kojima su<br />
KfW , IFC, FMO, i DOEN fondacija. U <strong>2006</strong>. godini,<br />
grupi dioničara pridružila su se i dva nova privatna<br />
dioničara sa sjedištem u SAD-u, TIAA-CREF i<br />
Omidyar-Tufts fond za mikro-finansiranje.<br />
Ali šta ove činjenice i brojke znače i šta ovi dioničari<br />
pokušavaju da postignu <strong>ProCredit</strong> stvara globalnu<br />
grupu banaka iz susjedstva. Ali šta je banka iz susjedstva<br />
Gdje god se nalazimo, pokušavamo da budemo<br />
pristupačna, povjerenja vrijedna, društveno odgovorna<br />
banka za lokalna mala preduzeća i obične ljude<br />
koji žive i rade u tom području. U svom kreditnom<br />
poslovanju koncentrišemo se na mala i srednja<br />
preduzeća. Istovremeno, <strong>ProCredit</strong> pruža bankarske<br />
usluge «običnim ljudima» fokusirajući se na<br />
porodice sa niskim primanjima. Na taj način želimo<br />
biti dugoročni bankarski partner ciljnih grupa koje<br />
većina konvencionalnih komercijalnih banaka zapostavlja.<br />
Pružajući društveno odgovorne proizvode<br />
želimo dati svoj doprinos ekonomskom razvoju zemalja<br />
u kojima radimo.<br />
U zemljama u razvoju i privredama u tranziciji u kojima<br />
<strong>ProCredit</strong> Grupacija posluje, konvencionalne<br />
komercijalne banke imaju tendenciju da zanemaruju<br />
mala preduzeća zato što se smatra da oni imaju<br />
neadekvatne računovodstvene metode i nedovoljne<br />
kolaterale i povezana su sa visokim administrativnim<br />
troškovima. Međutim, ova preduzeća predstavljaju<br />
glavne pokretače ekonomskog rasta i stvaranja<br />
radnih mjesta. Tokom godina, <strong>ProCredit</strong> Grupacija<br />
i IPC, koje su razvile metodologiju kreditiranja koju<br />
koristi <strong>ProCredit</strong> Grupacija, ostvarile su duboko razumijevanje<br />
problema sa kojima se suočavaju mala<br />
preduzeća kao i mogućnosti koje su im dostupne i<br />
stvorile kreditnu tehnologiju koja odražava realnost<br />
njihovog poslovnog okruženja. Zahvaljujući ovoj<br />
kreditnoj tehnologiji, koja predstavlja kombinaciju<br />
pažljive analize svih kreditnih rizika i visokog stepena<br />
standardizacije i efikasnosti, <strong>ProCredit</strong> institucije<br />
su u mogućnosti da imaju veliki broj malih dužnika.<br />
Za razliku od <strong>ProCredit</strong>-a, ostale komercijalne banke<br />
u svom kreditnom poslovanju prioritet daju finansiranju<br />
privrede i potrošačkom kreditiranju, a naročito<br />
ovom drugom. Davanje potrošačkih kredita je<br />
privlačno zbog toga što to obično ne zahtijeva<br />
stručno osoblje ili puno finansijskih analiza klijenta,<br />
omogućavajući bankama skoncentrisanim na tržišni<br />
udio da brzo rastu. Međutim, trka za tržišnim udjelom<br />
može dovesti do neodgovornog kreditiranja i<br />
prezaduženosti klijenta. <strong>ProCredit</strong> nikada ne zaboravlja<br />
da je kredit istovremeno i dug. Veliki naglasak<br />
stavljamo na pažljivu procjenu maksimalnog iznosa<br />
duga koji zajmoprimac može platiti i na izgradnju<br />
dugoročnih odnosa. Na taj način, <strong>ProCredit</strong><br />
karakteriše odgovoran, dugoročan stav prema razvoju<br />
poslovanja i odnosima sa klijentima.<br />
Pored toga, <strong>ProCredit</strong> institucije se trude da razviju<br />
kulturu štednje. Naš cilj je zadobiti povjerenje<br />
javnosti u banke postavljanjem novih standarda u<br />
poslovanju sa klijentima, transprentnost i poslovnu<br />
etiku. Depozitni instrumenti <strong>ProCredit</strong>-a odgovaraju<br />
širokom spektru klijenata, naročito grupama sa niskim<br />
primanjima. Mi nudimo jednostavne proizvode<br />
štednje bez minimalnog depozita. Osamdeset procenata<br />
svih depozitnih računa ima stanje manje od<br />
100 EUR. Ovo ilustruje ciljnu grupu na koju smo mi<br />
orjentisani i naglašava izazov pružanja usluga ovoj<br />
ciljnoj grupi malih štediša koji predstavljaju samo<br />
1% našeg ukupnog iznosa depozita. U duhu banke<br />
iz susjedstva, <strong>ProCredit</strong> banke veliki značaj pridaju<br />
proizvodima dječije štednje i kampanjama edukacije,<br />
kao i sponzorisanju događaja u lokalnoj zajednici.
P r o C r e d i t G r u p a c i j a – B a n k e i z s u s j e d s t v a z a o b i č n e l j u d e<br />
<br />
Pored depozitnih instrumenata, klijentima nudimo<br />
kompletnu ponudu standardnih bankarskih usluga.<br />
Cilj dioničara Grupacije jeste postizanje ravnoteže<br />
između njihovih glavnih razvojnih ciljeva: doći do<br />
što je više moguće malih preduzeća i malih štediša i<br />
postići komercijalni uspjeh. Očekuje se da će u <strong>2006</strong>.<br />
godini povrat na ulog Grupacije kao cjeline, izražen<br />
u stabilnoj valuti, nakon odbijanja poreza na dobit,<br />
dostići 13%. Ovaj stepen profitabilnosti je neophodan<br />
da podrži naš brz rast, osigura našu dugoročnu<br />
održivost i obezbijedi razuman povrat našim<br />
dioničarima.<br />
Koncept banke iz susjedstva nije ograničen na naše<br />
ciljne klijente i način na koji dolazimo do njih. On se<br />
takođe odnosi i na naše osoblje: kako radimo jedni<br />
sa drugima i kako radimo sa našim klijentima. Pristup<br />
banke iz susjedstva zahtijeva visok stepen decentralizovanog<br />
donošenja odluka i stoga rasuđivanje i<br />
kreativnost svih uposlenika, naročito naših direktora<br />
filijala. Naše poslovne vrijednosti ugrađuju principe<br />
kao što su iskrena komunikacija,transparentnost i<br />
profesionalizam u naše svakodnevno poslovanje.<br />
Ključ našeg uspjeha zato predstavlja odabir i obuka<br />
pravog osoblja. Mi njegujemo poslovnu kulturu koja<br />
koristi kreativnost i poduzetnički duh našeg osoblja<br />
pri tom njegujući snažan osjećaj lične i društvene<br />
odgovornosti. Ovo podrazumijeva ne samo intenzivnu<br />
obuku u tehničkom i menadžerskom smislu,<br />
već takođe i stalnu razmjenu osoblja između članica<br />
institucija da bi se u potpunosti iskoristile prilike za<br />
usavršavanje osoblja koje pruža članstvo u jednoj<br />
istinski internacionalnoj grupi.<br />
Glavni stub našeg pristupa obuci predstavlja Pro-<br />
Credit akademija u Njemačkoj koja svom lokalnom<br />
osoblju sa velikim potencijalom pruža trogodišnji<br />
program obuke za «<strong>ProCredit</strong> bankara». Program<br />
obuhvata intenzivnu tehničku obuku, a pored toga<br />
učesnike izlaže jednoj izrazito multikulturalnoj sredini<br />
u kojoj se uči, te predmetima kao što su antropologija<br />
i društvene nauke. Ovaj program pruža<br />
našim budućim rukovodiocima mogućnost da<br />
razviju svoje poglede na svijet, kao i svoje komunikacijske<br />
sposobnosti i sposobnosti upravljanja osobljem.<br />
Kontinuirani uspjeh <strong>ProCredit</strong>-a zasnovan je<br />
na timu samopouzdanih ljudi kojima je zajedničko<br />
lična posvećenost ciljnoj grupi i susjedskom načinu<br />
poslovanja.<br />
Međunarodna grupa<br />
<strong>ProCredit</strong> institucija;<br />
takođe vidi<br />
www.procredit-holding.com<br />
<strong>ProCredit</strong><br />
Meksiko<br />
(u planu)<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
Honduras<br />
(u planu)<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
El Salvador<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
Nikaragva<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
Kolumbija<br />
(u planu)<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
Ekvador<br />
Banco Los Andes<br />
<strong>ProCredit</strong> Bolivija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Srbija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Bosna i Hercegovina<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Kosovo<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Albanija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Makedonija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Siera Leone<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Gana<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Demokratska<br />
Republika Kongo<br />
NovoBanco Angola<br />
NovoBanco Mozambik<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Ukrajina<br />
<strong>ProCredit</strong> Moldavija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Rumunija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Kirgistan<br />
(u planu)<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Gruzija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Armenija<br />
(u planu)<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Bugarska
10<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6
P r o C r e d i t u I s t o č n o j E v r o p i 11<br />
<strong>ProCredit</strong> u Istočnoj Evropi<br />
<strong>ProCredit</strong> posluje u 10 zemalja Istočne Evrope. Sa<br />
više od 430.000 aktivnih kredita, predstavlja vodeću<br />
instituciju u pružanju bankarskih usluga malim i<br />
srednjim preduzećima u regiji. Kreditiranje finansijskog<br />
sektora i privatnog sektora se naglo širi u<br />
Istočnoj Evropi, često kroz velika ulaganja u vidu<br />
stranog kapitala i aktivnosti jakih zapadnih banaka.<br />
U tom kontekstu ponekad nas pitaju: može li Pro-<br />
Credit zaista tvrditi da je drugačija i da se razlikuje u<br />
regiji Naš odgovor je odlučno «da». Mi se ističemo<br />
kao banke predane kreditiranju malih preduzeća na<br />
duži vremenski period, stvaranju odgovorne kulture<br />
štednje prije nego obezbjeđenju potrošačkih<br />
kredita, kao i postavljanju novih standarda transparentnosti<br />
i usluživanja naših klijenata.<br />
U cijeloj regiji, fokus većine banaka, uključujući<br />
zapadne banke, još uvijek je na finansiranju velikih<br />
preduzeća i potrošačkom kreditiranju. One<br />
zanemaruju kreditiranje malih poduzetnika i malih<br />
porodičnih poslovanja.. Pa ipak, ta preduzeća predstavljaju<br />
pokretačku snagu ekonomskog razvoja<br />
i stvaranja radnih mjesta u cijeloj Istočnoj Evropi<br />
od kolapsa sovjetskog uticaja i velikih preduzeća u<br />
državnom vlasništvu. Za većinu banaka, jednostavno<br />
je lakše zaraditi novac putem potrošačkog<br />
kreditiranja i velikih kredita klijentima koji posluju<br />
sa velikim preduzećima, pošto kreditiranje malih<br />
preduzeća zahtijeva decentralizovano odlučivanje i<br />
visoko stručno osoblje koje može brzo i pouzdano<br />
procijeniti rizik i održati dugoročne odnose sa klijentima.<br />
Značaj koji <strong>ProCredit</strong> ima u privredama u<br />
tranziciji ne treba predstavljati iznenađenje: čak i<br />
na dobro razvijenim zapadnim tržištima samo mali<br />
broj banaka je predan dugoročnoj podršci malim<br />
klijentima.<br />
zaboravljamo da je kredit istovremeno i dug. Na taj<br />
način, <strong>ProCredit</strong> karakteriše odgovoran, dugoročan<br />
stav prema razvoju poslovanja.<br />
U cijeloj regiji obezbjeđujemo poljoprivredne<br />
kredite, podržavajući tako sektor koji su ostale banke<br />
naročito zanemarile i sektor koji je od vitalnog<br />
značaja za zapošljavanje i društvenu koheziju van<br />
glavnih urbanih područja. Takođe obezbjeđujemo<br />
kredite za renoviranje stambenih jedinica da bismo<br />
pomogli porodicama sa niskim primanjima da renoviraju<br />
svoje domove i poboljšaju uštedu energije.<br />
<strong>ProCredit</strong> banke svojim poslovnim klijentima nude<br />
ne samo kredite već i druge usluge, uključujući<br />
kartice i brze i povoljne transfere novca («Pro Pay»)<br />
pružajući tako istinski cjelovitu uslugu poduzetnicima<br />
koji posluju u cijeloj regiji.<br />
U vrijeme brze ekspanzije potrošačkog kreditiranja,<br />
naš prioritet je stvaranje kulture «štednje», a ne<br />
samo «potrošačke» kulture – pošto štednja predstavlja<br />
važno osiguranje od nepredvidivosti života.<br />
Kroz promotivne manifestacije i direktnu ličnu komunikaciju<br />
podstičemo ljude – naročito one koji još<br />
uvijek nisu korisnici bankarskih usluga – da postanu<br />
klijenti banke i da i da redovno štede određeni dio<br />
svoje zarade. Ovaj pristup je kombinovan sa ponudom<br />
jednostavnih i pouzdanih bankarskih proizvoda,<br />
naročito štednih i depozitnih računa.<br />
Takođe nije iznenađujuće što potrošačko kreditiranje,<br />
koje tako agresivno forsiraju ostale banke u<br />
Istočnoj Evropi, nije posao u kojem <strong>ProCredit</strong> aktivno<br />
učestvuje. Mi vjerujemo da potrošačko kreditiranje<br />
podstiče uvoz na uštrb domaće proizvodnje.<br />
Ukoliko se na tome neodgovorno insistira u kontekstu<br />
trke za tržišnim udjelom – uz vrlo malo analize<br />
otplatnog kapaciteta klijenta – to brzo dovodi do<br />
prezaduženosti. To stvara probleme pojedincima i<br />
porodicama, i može ugroziti stabilnost finansijskog<br />
sektora. Sve veća porast stope izostanka naplate<br />
govori u prilog ovog stava. Naš pristup je da dajemo<br />
kredite prvenstveno preduzećima i uz pažljivu, efikasnu<br />
analizu otplatnog kapaciteta klijenta. Naš<br />
cilj je da izgradimo dugoročne odnose i nikada ne
12<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Bjelorusija<br />
Rusija<br />
Poljska<br />
Njemačka<br />
Češka Republika<br />
Slovačka<br />
Ukrajina<br />
ncuska<br />
Švajcarska<br />
Austrija<br />
Slovenija<br />
Mađarska<br />
Rumunija<br />
Moldavija<br />
Kazakhstan<br />
Italija<br />
Hrvatska<br />
Bosna<br />
i Hercegovina<br />
Srbija<br />
Crna Gora<br />
Kosovo<br />
Bugarska<br />
Makedonija<br />
Albanija<br />
Gruzija<br />
Armenija<br />
Azerbejdžan<br />
(u planu)<br />
Uzbekistan<br />
Kirgistan<br />
(u planu)<br />
Turska<br />
Turkmenistan<br />
Tadžikistan<br />
Grčka<br />
Sirija<br />
Kašmir<br />
Tunis<br />
Irak<br />
Iran<br />
Afganistan<br />
Izrael<br />
Jordan<br />
Kuvajt<br />
Pakistan<br />
Indija<br />
Libija<br />
Egipt<br />
Saudijska Arabija<br />
Primjenom naše misije po kojoj želimo biti dostupni<br />
klijentima gdje god da se nalaze, <strong>ProCredit</strong> Grupacija<br />
obezbjeđuje cjelokupno pokriće regije sa svojom<br />
341 filijalom i više od 8.600 zaposlenih. Naši<br />
klijenti sada mogu putovati od Tirane u Albaniji do<br />
Kijeva u Ukrajini i cijelim putem uživati u ljubaznim<br />
uslugama i gostoprimljivim filijalama. Mi posebno<br />
insistiramo na transparentnosti u svim <strong>ProCredit</strong><br />
bankama. Provodimo informativne kampanje da<br />
bismo bili sigurni da naši klijenti razumiju uslove<br />
naših proizvoda kao i proizvoda naših konkurenata,<br />
pošto smatramo da tržišta koja agresivno rastu<br />
stvaraju dosta prostora za dezinformisanje klijenata<br />
o uslovima bankarskih usluga.<br />
u više zemalja i regionalne radionice predstavljaju<br />
značajan dio našeg pristupa. U izuzetno konkurentnom<br />
bankarskom sektoru Istočne Evrope, dobro<br />
obučeno, visoko motivisano osoblje <strong>ProCredit</strong>-a,<br />
koje je izgradilo jake, dugoročne odnose sa klijentima,<br />
je izuzetno traženo od strane konkurentnih<br />
banaka. Međutim, radno okruženje u Pro-<br />
Credit-u, sredstva koja ulažemo u naše osoblje i<br />
međunarodne mogućnosti koje imaju, pokazuju da<br />
smo bili vrlo uspješni u zadržavanju naših najboljih<br />
ljudi, osiguravajući čvrstu osnovu za naš dalji razvoj<br />
u regiji.<br />
Naše osoblje predstavlja ključni element u nastojanju<br />
banke da bude stabilan, i u svom pristupu<br />
jednostavan partner klijentima u cijeloj regiji.<br />
Grupacija je izuzetno predana obuci osoblja, profesionalnom<br />
razvoju i otvorenoj i iskrenoj kulturi<br />
komunikacije. Razmjena osoblja, programi obuke
P r o C r e d i t u I s t o č n o j E v r o p i 13<br />
Naziv<br />
Osnovni podaci<br />
Kontakt<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Albanija<br />
Osnovana u martu 1999. godine<br />
22 filijale<br />
28.581 kredita / 94,2 milionaEUR u kreditima<br />
143.679 depozitnih računa / 191,9 miliona EUR<br />
577 uposlenika<br />
Rruga Sami Frasheri<br />
Tirana<br />
Tel./Fax: +355 4 271 272 / 276<br />
info@procreditbank.com.al<br />
www.procreditbank.com.al<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Bosna i Hercegovina<br />
Osnovana u oktobru 1997. godine<br />
26 filijala<br />
42.459 kredita / 117,4 miliona EUR u kreditima<br />
60.620 depozitnih računa / 90,4 miliona EUR<br />
595 uposlenika<br />
Emerika Bluma 8<br />
71000 Sarajevo<br />
Tel./Fax: +387 33 250 950 / 250 971<br />
info@procreditbank.ba<br />
www.procreditbank.ba<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Bugarska<br />
Osnovana u oktobru 2001. godine<br />
60 filijala<br />
49.728 kredita / 309,8 EUR u kreditima<br />
136.223 depozitnih računa / 218,5 miliona EUR<br />
1.074 uposlenika<br />
131, Hristo Botev Blvd.<br />
Sofia<br />
Tel./Fax: +359 2 921 71 00 / 71 10<br />
contact@procreditbank.bg<br />
www.procreditbank.bg<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Gruzija<br />
Osnovana u maju 1999. godine<br />
32 filijale<br />
58.967 kredita / 141,1 milion EUR u kreditima<br />
335.064 depozitnih računa / 97,8 miliona EUR<br />
1.198 uposlenika<br />
D. Agmashenebeli Ave 154<br />
Tbilisi<br />
Tel./Fax: +995 32-20 2222 / 0580<br />
info@procreditbank.ge<br />
www.procreditbank.ge<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Kosovo<br />
Osnovana u januaru 2000. godine<br />
30 filijala<br />
52.016 kredita / 237,7 miliona EUR u kreditima<br />
229.995 depozitnih računa / 389,9 miliona EUR<br />
722 uposlenika<br />
Str. Skenderbeu<br />
10 000 Prishtina/ Kosovo UNMIK<br />
Tel./Fax: +381 38-240 248 / 248777<br />
info@procreditbank-kos.com<br />
www.procreditbank-kos.com<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Makedonija<br />
Osnovana u julu 2003. godine<br />
24 filijale<br />
21.277 kredita / 73,4 miliona EUR u kreditima<br />
87.125 depozitnih računa / 74,2 miliona EUR<br />
537 uposlenika<br />
Jane Sandanski 109a<br />
1000 Skopje<br />
Tel./Fax: +389 2 321 99 00 / 01<br />
info@procreditbank.com.mk<br />
www.procreditbank.com.mk<br />
<strong>ProCredit</strong><br />
Moldavija<br />
Osnovana u decembru 1999. godine<br />
21 filijala<br />
14.096 kredita / 25,2 miliona EUR u kreditima<br />
259 uposlenika<br />
Stefan cel Mare si Sfant, 65<br />
Off. 900, 902, 904; Chisinau<br />
Tel./Fax: +373 22 270707/ 3488<br />
office@procredit.md<br />
www.procredit.md<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Rumunija<br />
Osnovana u junu 2002. godine<br />
29 filijala<br />
29.621 kredita / 157,3 miliona EUR u kreditima<br />
87.986 depozitnih računa /116,9 miliona EUR<br />
795 uposlenika<br />
Calea Buzesti, no. 62-64, Sector 1<br />
011017 Bucharest<br />
Tel./Fax: +40 21 2016000 / 2016002<br />
headoffice@procreditbank.ro<br />
www.procreditbank.ro<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Srbija<br />
Osnovana u aprilu 2001. godine<br />
52 filijale<br />
87.558 kredita / 306,2 miliona EUR u kreditima<br />
220.204 depozitnih računa / 256,2 miliona EUR<br />
1.421 uposlenika<br />
Bulevar despota Stefana 68c<br />
Belgrade<br />
Tel./Fax: +381 11 20 77 906/ 905<br />
info@procreditbank.co.yu<br />
www.procreditbank.co.yu<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Ukrajina<br />
Osnovana u januaru 2001. godine<br />
52 filijale<br />
49.270 kredita / 226,9 miliona EUR u kreditima<br />
81.985 depozitni računi / 118,2 miliona EUR<br />
1.495 uposlenika<br />
107-A Pobedy Ave.<br />
Kyiv 03115<br />
Tel./Fax: +380 44 590 10 41 / 01<br />
info@procreditbank.com.ua<br />
www.procreditbank.com.ua
14<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Godišnji pregled<br />
Januar<br />
• Odobrenje članstva u Visa-i i dozvola za<br />
korištenje logotipa, što je omogućilo banci da<br />
svojim klijentima izdaje Visa kartice.<br />
• Početak kurseva «trening za trenere», koji su<br />
povećali efikasnost programa usavršavanja<br />
našeg osoblja.<br />
Februar<br />
• Uvođenje ProCash-a, nove usluge koja<br />
omogućuje fizičkim licima da vrše plaćanje<br />
gotovinom putem <strong>ProCredit</strong> banaka u regiji.<br />
Mart<br />
• Depoziti klijenata dostižu 50 miliona EUR.<br />
• Fitch Ratings povećava dugoročni<br />
međunarodni rejting banke sa B na B+ za<br />
stranu valutu i sa B+ na BB- za lokalnu valutu,<br />
što je najbolji bankarski rejting u BiH.<br />
April<br />
• Nove ekspoziture otvorene u Ilidži, Sokocu i<br />
Banjoj Luci.<br />
Maj<br />
• Uvedeno novo radno mjesto, «službenik plat<br />
nog prometa», koji će omogućiti brže pružanje<br />
usluga obrade platnih naloga i izdavati izvode<br />
sa računa. Službenici platnog prometa će<br />
omogućiti postojećim savjetnicima za klijente<br />
da posvete još više vremena našim klijentima.<br />
• Uspostavljeni rukovodni timovi za filijale da bi<br />
se poboljšala redovna komunikacija između direktora<br />
filijala i supervizora i podržao razvoj rukovodnih<br />
kapaciteta.<br />
Juni<br />
• Depoziti klijenata dostižu 60 miliona EUR.<br />
• U Travniku otvorena još jedna ekspozitura.<br />
• Pokretanje marketinške kampanje u kojoj se<br />
prikazuju klijenti banke koji govore o uticaju<br />
kredita i štednih proizvoda <strong>ProCredit</strong> Bank na<br />
njihova preduzeća i budućnost. Klijenti<br />
podstiču druge da izaberu <strong>ProCredit</strong><br />
Bank govoreći, «Ja imam svoju banku. Imajte i<br />
vi svoju banku! <strong>ProCredit</strong> Bank.
G o d i š n j i p r e g l e d 15<br />
Juli<br />
• Banka dobija svog 500-tog. uposlenika.<br />
• Uvođenje direktne promocije na nivou filijala,<br />
predstavljanje naših usluga direktno i proaktivno<br />
u našim filijalama i van njih.<br />
Avgust<br />
• Naš 50.000-ti klijent otvara račun.<br />
• Izdata 10.000-ta <strong>ProCredit</strong> Bank kartica.<br />
• Depoziti klijenata dostižu 70 miliona EUR.<br />
• Nove ekspoziture otvorene na Otoci (4. poslov<br />
na jedinica u Sarajevu) i u Gradačcu.<br />
Septembar<br />
• Počelo izdavanje Visa kartica.<br />
• Nove ekspoziture otvorene u Zavidovićima i<br />
Trebinju.<br />
• Uposlenici proslavili 9. godišnjicu banke u<br />
Međugorju.<br />
• <strong>ProCredit</strong> Bank potpisuje ugovor za izgradnju<br />
prvog Pro-dječijeg zabavnog parka u Travniku.<br />
Ova inicijativa je prva te vrste koju je pokrenula<br />
jedna banka u BiH.<br />
Oktobar<br />
• Ukupan iznos aktivnog kreditnog portfolija<br />
dostiže 100 miliona EUR.<br />
• Postavljen 20. bankomat banke.<br />
• Otvorena nova ekspozitura u Gračanici.<br />
• Filijale slave Svjetski dan štednje sa svojim klijentima.<br />
Novembar<br />
• Isplata od 3.800 kredita postavlja novi rekord u<br />
mjesečnom plasiranju kredita.<br />
• Depoziti klijenata dostižu 80 miliona EUR.<br />
• Otvorena nova ekspozitura u Tuzli.<br />
• Pokrenuta kampanja nakon Svjetskog dana<br />
štednje da bi se naglasio značaj štednje i<br />
sigurnost štednje u <strong>ProCredit</strong> Bank.<br />
Decembar<br />
• Isplata od 4.800 kredita postavlja novi rekord u<br />
mjesečnom plasiranju kredita.<br />
• Depoziti klijenata dostižu 90 miliona EUR.<br />
• Izdata 15.000-ta kartica.<br />
• Otvorena nova ekspozitura na Ciglanama (Sara<br />
jevo).<br />
• <strong>ProCredit</strong> Holding počinje proces povećanja<br />
kapitala za 10 miliona KM.
16<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Pregled poslovanja<br />
Uprava Banke<br />
s lijeva na desno:<br />
Senad Redžić<br />
Sabina Mujanović<br />
Peter Moelders<br />
Edin Hrnjica<br />
Vedran Hadžiahmetović<br />
Maja Hrnjić
P r e g l e d p o s l o v a n j a 17<br />
Političko i ekonomsko okruženje<br />
Godina <strong>2006</strong>. je bila godina izazova za politički i<br />
ekonomski napredak u Bosni i Hercegovini. Zemlja<br />
je i dalje nastavila da se bori sa izuzetno visokom<br />
zvaničnom stopom nezaposlenosti, konstantnim<br />
trgovinskim deficitom i nedovoljno razvijenim poslovnim<br />
okruženjem. I pored ovih faktora, ukupni<br />
ekonomski rast u <strong>2006</strong>. godini iznosio je 5%, uslijed<br />
visokih cijena sirovih materijala na globalnom<br />
tržištu.<br />
Izgledi budućeg pridruživanja Evropskoj uniji predstavljali<br />
su glavnu pokretačku snagu reformi u<br />
zemljama Jugoistočne Evrope koje su bile potencijalne<br />
nove članice. Tokom <strong>2006</strong>. godine, u Bosni<br />
i Hercegovini su nastavljene strukturalne reforme,<br />
pri čemu su zvanično najavljeni pregovori o parafiranju<br />
Sporazuma o Stabilizaciji i pridruživanju (SSP)<br />
da bi se stvorio okvir za buduće članstvo u EU.<br />
Ujedinjenje vojnih i policijskih snaga je u toku, carinske<br />
usluge su poboljšane, a uspješno uvođenje<br />
sistema PDV-a ojačalo je fiskalnu situaciju u zemlji.<br />
Dalji napredak bio je primjetan u harmonizaciji i<br />
ujedinjenju državnih funkcija, uključujući osnivanje<br />
Ministarstva poljoprivrede, hrane i ruralnog razvoja.<br />
Zajednički politički okvir u cijeloj zemlji predstavlja<br />
ključ za poboljšanje kredibiliteta u svijetu i<br />
sprječavanje sukoba među entitetima.<br />
Cijene su ostale stabilne: uvođenje PDV-a je imalo<br />
samo neznatan uticaj na stopu inflacije. Porast<br />
povjerenja u domaću valutu ogleda se u porastu<br />
depozita u domaćoj valuti. Međunarodni investitori,<br />
svjesni tempa razvoja, dali su u <strong>2006</strong>. godini najveću<br />
stranu direktnu investiciju ikada (500 miliona EUR),<br />
dok je Fitch Ratings odgovorio tako što je povećao<br />
dugoročni kreditni rejting zemlje sa B na B+ za stranu<br />
valutu i sa B+ to BB- za domaću valutu.<br />
Politička situacija je ostala stabilna; u oktobru <strong>2006</strong>.<br />
godine održani su mirni demokratski izbori. Za<br />
novu Vladu, koja se trenutno još formira, izazov će<br />
predstavljati zatvaranje Ureda visokog predstavnika<br />
najavljeno za juni 2008. godine i insistiranje na<br />
daljnjim strukturalnim ekonomskim reformama.<br />
Složena politička situacija i neefikasna javna administracija<br />
sprječavaju BiH da ostvari svoj puni<br />
potencijal. Rezultati susjednih zemalja pokazuju<br />
da progresivne reforme u regulisanju poslovanja<br />
i zaštite imovinskih prava imaju značajan uticaj na<br />
poslovno okruženje, što je pokazala i World Bank’s<br />
Doing Business Ranking /Poslovno rangiranje Svjetske<br />
banke/. Prema ovoj bazi podataka Srbija i<br />
Bugarska, na primjer, su u <strong>2006</strong>. godini poboljšale<br />
svoju poslovnu klimu u odnosu na 2005. godinu nakon<br />
uvođenja nekoliko reformi. U globalnom rangiranju<br />
175 zemalja (pri čemu je broj 1 najviši), Srbija<br />
se popela sa 95. na 68, a Bugarska je napredovala sa<br />
59. na 54. mjesto. BiH je nazadovala u rangiranju za<br />
4 mjesta sa 91. u 2005. godini na 95. u <strong>2006</strong>. godini,<br />
što ukazuje na hitnu potrebu za novim reformama.<br />
Finansijski sektor je jak i konkurentan. Taj sektor se<br />
smatra najdinamičnijim sektorom ekonomije Bosne<br />
i Hercegovine. U <strong>2006</strong>. godini poslovalo je 26 privatnih<br />
banaka, mnogobrojne mikro-kreditne organizacije<br />
(MKO), 6 lizing preduzeća i 31 osiguravajuće<br />
društvo. Tokom <strong>2006</strong>. godine, lizing tržište poraslo<br />
je za 74%, sustižući najmodavce u susjednim zemljama.<br />
Bankarski sektor karakteriše stalni rast koji je nastavljen<br />
tokom <strong>2006</strong>. godine: ukupno kreditiranje od<br />
strane banaka poraslo je za 27%1, da bi na kraju godine<br />
ukupni opseg bio 4,8 milijardi EUR. Povećano<br />
povjerenje u banke i lokalnu valutu ogledalo se<br />
porastom ukupne osnovice depozita za 27%, sa<br />
ukupnim opsegom od 4,5 milijardi EUR. Dalja konsolidacija<br />
u bankarskom sektoru biće nastavljena sa<br />
daljim spajanjem postojećih banaka.<br />
Konkurentne i inventivne – ali često neiskrene<br />
– markentiške kampanje i dalje predstavljaju realnost<br />
u bankarskom sektoru Bosne i Hercegovine.<br />
Pored kredita u stranoj valuti, banke nude niske<br />
kamate pokušavajući da privuku klijente. Međutim,<br />
te kamate su često promjenljive i mogu se promijeniti<br />
svakih nekoliko mjeseci. Ovo je u suprotnosti<br />
sa profesionalnim pristupom <strong>ProCredit</strong> Bank, koja<br />
nastoji da klijentima pruži transparentne informacije,<br />
posvećujući koliko god je potrebno vremena<br />
na objašnjavanje stvarnih troškova naših usluga.<br />
Davanje informacija o efektivnim kamatama sa<br />
kojim će bankarska industrija početi u 2007. godini<br />
će djelomično osujetiti neiskrene marketinške<br />
strategije, jasno podržavajući transparentnost u<br />
određivanju cijena.<br />
1<br />
Kurs na dan 31.12.<strong>2006</strong>. godine: 1 EUR = 1,955830 KM
18<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Uvođenje Centralnog registra kredita za fizička lica,<br />
kreditnog ureda koji je planiran za početak 2007.<br />
godine, bi trebalo dalje unaprijediti transparentnost<br />
i ograničiti nerazumno kreditiranje domaćinstava.<br />
Centralna banka je preduzela ovaj korak da bi smanjila<br />
rizik od prezaduženosti. Tokom <strong>2006</strong>. godine<br />
napravljeni su pomaci u smislu zahtjeva Basela II<br />
i konačno uvođenje regulacija Basela II se očekuje<br />
2008. godine.<br />
Trend većeg regulatornog nadzora uključuje<br />
propise za MKO-e u Federaciji Bosne i Hercegovine i<br />
Republici Srpskoj. U oba entiteta doneseni su zakoni<br />
kojima se eliminiše nedostatak regulative na donjem<br />
kraju tržišta. Novi propisi obezbjeđuju pravni<br />
okvir koji MKO-ima omogućava da se transformišu<br />
u komercijalna preduzeća ili da zadrže svoj ne-profitni<br />
status. U skladu sa zakonima, MKO-i će morati<br />
tokom slijedeće godine promijeniti svoj status i<br />
postati profitne organizacije koje mogu isplaćivati<br />
kredite do 50.000 KM; ili ne-profitne fondacije<br />
koje mogu isplaćivati kredite u iznosu do 20.000<br />
KM. Profitni MKO-i će biti pod nadzorom Agencija<br />
za bankarstvo i moraće usvojiti strožije postupke<br />
kreditiranja. Ove promjene će doprinijeti većoj<br />
transparentnosti i ojačati regulatorni nadzor na finansijskom<br />
tržištu.<br />
U BiH postoji oko 50 MKO-a. Ukupan portfolio 12<br />
najvećih MKO-a, koji čine većinu mikro-finansijskog<br />
tržišta, porastao je za 51% na 249 miliona<br />
EUR. Pošto novi zakoni ne dopuštaju MKO-ima da<br />
uzimaju depozite, dalji razvoj mikro-finansijskog<br />
sektora će uveliko zavisiti od mogućnosti finansiranja<br />
od strane lokalnih banaka i međunarodnih<br />
institucija.Tokom 2007. godine, koja predstavlja<br />
prelazni period za ove zakonske promjene, pitanje<br />
pravnog vlasništva nad kapitalom akumuliranim<br />
u postojećim ne-profitnim MKO-ima će morati biti<br />
riješeno.<br />
Kao jedna uređena banka, <strong>ProCredit</strong> Bank će nastaviti<br />
da jača svoju poziciju na tržištu, podržavajući<br />
ekonomski razvoj davanjem kredita i unapređenjem<br />
kulture štednje. Sa svojom jasnom misijom i vizijom<br />
koju sve više prepoznaju naši klijenti i šira javnost,<br />
banka će nastaviti da nudi fer usluge klijentima i<br />
pomaže na uspostavljanju standarda u bankarskom<br />
sektoru u pogledu kvaliteta usluga, transparentnosti<br />
i efikasnosti.<br />
Kreditni učinak<br />
Sa ponosom ističemo da je u toku ove godine Pro-<br />
Credit Bank BiH plasirala 37.200 kredita u Ukupnom<br />
iznosu od 121,2 miliona EUR. Kreditni portfolio banke<br />
povećan je za 46%, i iznosi 117,4 miliona EUR,<br />
a sačinjava ga više od 42.000 klijenata sa aktivnim<br />
kreditima Prosječni iznos kredita koji je plasiran<br />
našim klijentima je 2.765 EUR i veoma jasno ilustruje<br />
naše ciljno tržište i našu ciljnu grupu.<br />
Značajan segment našeg kreditnog poslovanja<br />
je podrška poljoprivrednoj proizvodnji direktno<br />
doprinoseći ekonomskom rastu i razvoju zemlje.<br />
Poljoprivredni proizvođači su važni za ekonomiju<br />
BiH jer se povećanjem proizvodnje poboljšava<br />
Rast kreditnog portfolija<br />
Broj aktivnih kredita u otplati – prikaz po veličini kredita*<br />
Opseg (u milion EUR)<br />
Broj (u '000)<br />
120<br />
100<br />
120<br />
100<br />
3.4%<br />
0.5%<br />
o.08%<br />
80<br />
80<br />
60<br />
60<br />
40<br />
20<br />
40<br />
20<br />
52.2%<br />
43.9%<br />
0<br />
Jun Dec Jun Dec Jun Dec Jun Dec<br />
03 04 05 06<br />
0<br />
< EUR 10,000 > EUR 150,000<br />
EUR 10,001 – EUR 50,000 Ukupan broj aktivnih kredita<br />
EUR 50,001 – EUR 150,000<br />
< EUR 1,000 EUR 50,001 – EUR 150,000<br />
EUR 1,001 – EUR 10,000 > EUR 150,000<br />
EUR 10,001 – EUR 50,000 * 31 Dec <strong>2006</strong>
P r e g l e d p o s l o v a n j a 19<br />
uvozno/izvozni balans . Također, poljoprivredna<br />
proizvodnja utiče na smanjenje nezaposlenosti i<br />
unaprjeđenje samoodrživog ekonomskog razvoja.<br />
Osnova našeg kreditnog poslovanja i dalje su krediti<br />
u iznosu do 10.000 EUR za mala poduzeća, samostalne<br />
poduzetnike i poljoprivredne proizvođače.<br />
Na kraju <strong>2006</strong> godine, portfolio <strong>ProCredit</strong> Bank BiH<br />
u ovom tržišnom segmentu je 61 miliona EUR sa više<br />
od 37.200 aktivnih kredita što predstavlja povećanje<br />
od 52% u odnosu na 2005. godinu. Tokom ove godine,<br />
u spomenutom segmentu plasirano je više od<br />
32.000 kredita čime je stvoren prostor za kreiranje<br />
velikog broja radnih mjesta i naravno doprinijelo<br />
smanjenju nezaposlenosti u BiH.<br />
I pored značajne konkurencije u kreditiranju malih i<br />
srednjih preduzeća (koje mi definišemo kao kredite<br />
preko 10.000 EUR), <strong>ProCredit</strong> Bank je povećala<br />
svoj tržišni udio, prvenstveno prilagođavajući se<br />
zahtjevima klijenata i tržišnim uslovima. Od ukupnog<br />
porasta kreditnog portfolija banke za 37 miliona<br />
EUR u <strong>2006</strong>. godini, više od 14 miliona tog rasta<br />
pripada segmentu malih i srednjih preduzeća.<br />
U ovom dijelu svog poslovanja <strong>ProCredit</strong> Bank je<br />
postigla stopu rasta od 46% kreditnog portfolija.<br />
bih. tržišta i dalje približavanje banke njenim klijentima.<br />
Pored kredita, usluge dokumentarnog poslovanja<br />
(npr. bankarske garancije i akreditivi) imaju sve<br />
značajniju ulogu. Tržište je prepoznalo <strong>ProCredit</strong>-<br />
Bank kao pouzdanog partnera koji efikasno nudi<br />
odgovarajuće usluge.<br />
Naredne godine naše poslovanje će se fokusirati na<br />
brzo i efikasno pružanje proizvoda i usluga<br />
osmišljenih tako da odgovaraju tržišnim<br />
očekivanjima. Veliki broj specijalizovanih i fleksibilnih<br />
usluga, kao i bolje pokrivanje tržišta i ciljne<br />
grupe, biće vodilje razvoja poslovanja <strong>ProCredit</strong><br />
Bank.<br />
Brza ekspanzija nije uticala na izuzetno visok kvalitet<br />
kreditnog portfolija banke; portfolio u riziku iznosi<br />
samo 0,80% ukupnog kreditnog portfolija na kraju<br />
godine. Tokom <strong>2006</strong>. godine, <strong>ProCredit</strong> Bank je<br />
zaposlila 76 kreditnih službenika. Otvoreno je 9<br />
ekspozitura čime je obezbijeđeno bolje pokrivanje<br />
Portfolio poslovnih kredita – prikaz po ročnosti<br />
Kvalitet kreditnog portfolija (kašnjenje > 30 dana)<br />
u %<br />
u % kreditnog portfolija<br />
100<br />
2.0<br />
90<br />
80<br />
70<br />
60<br />
50<br />
40<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
Jun Dec Jun Dec Jun Dec Jun Dec<br />
03 04 05 06<br />
1.6<br />
1.2<br />
0.8<br />
0.4<br />
0<br />
Jun Dec Jun Dec Jun Dec Jun Dec<br />
03 04 05 06<br />
< 12 mjeseci 12 – 24 mjeseca > 24 mjeseca<br />
Neto otpis kredita: u 2003: EUR 107,000<br />
u 2004: EUR 55,000<br />
u 2005: EUR 270,000<br />
u <strong>2006</strong>: EUR 254,000
20<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Depoziti klijenata i druge usluge banke<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank je nastavila pružati pouzdane savjete<br />
i dobre bankarske usluge, koje smatramo osnovom<br />
za unaprijeđenje kvaliteta usluge klijenatima.<br />
Naš glavni cilj je da budemo prepoznati kao banka<br />
koja predstavlja prvi izbor za male poduzetnike, kao<br />
i banka koja nudi punu paletu usluga stanovništvu.<br />
Unutar samo jedne godine, broj naših krajnjih korisnika<br />
se povećao za 64%; na kraju <strong>2006</strong>. godine<br />
usluživali smo više od 41.000 klijenata.<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank je uposlila i obučila dodatno osoblje<br />
platnog prometa da podrži naše brzo širenje<br />
i fokusira se na kvalitetnu uslugu, za koju su brzo<br />
obrađivanje transakcija i jake veze s klijentima od<br />
najvećeg značaja. Posebna pažnja je posvećena<br />
našim savjetnicima za klijente koji su potpuno<br />
usmjereni na kontakt s klijentima. Uz to, revidirali<br />
smo naše usluge štednje da bismo ponudili<br />
visok povrat na sredstva klijenata, a u isto vrijeme<br />
obezbijeđujući veću fleksibilnost. Ovakav pristup je<br />
rezultirao povećanjem naše depozitne osnove od<br />
94%, u poređenju s 27% u bankarskom sektoru u<br />
cijelini. Naši klijenti su otvorili 7.033 novih štednih<br />
računa i oročenih depozita, povećavajući ukupan<br />
broj ove vrste depozita na 19.000. Udvostručili<br />
smo našu depozitnu osnovu tri godine zaredom,<br />
potvrđujući efektivnost naše strategije mobilizacije<br />
štednje. Na kraju <strong>2006</strong>. godine, 75% naših kredita je<br />
finansirano depozitima klijenata, koji su dostigli ukupni<br />
iznos od 90 miliona EUR. Nadamo se da ćemo<br />
postati u potpunosti neovisni, tj. da ćemo u skoroj<br />
budućnosti moći finansirati čitav naš kreditni portfolio<br />
s vlastitom depozitnom osnovom.<br />
Također smo proširili paletu naših usluga uvodeći<br />
Visa electron, Visa standard i Visa business kartice<br />
pored naših postojećih Master i Maestro kartica.<br />
Da bismo podržali dodatnih 12.218 kartica izdatih<br />
samo ove godine, udvostručili smo broj bankomata<br />
na 23. Dodatni bankomati će biti instalirani u 2007.<br />
godini, a u skladu sa širenjem naše mreže filijala i<br />
ekspozitura. Na ovaj način, mi ispunjavamo naš<br />
cilj približavanja naših usluga klijentima kao prava<br />
banka iz susjedstva.<br />
Obim poslovanja vezan za transfere novca se<br />
proširio u <strong>2006</strong>. godini. Broj domaćih plaćanja se<br />
povećao za 22%, dok su međunarodna plaćanja<br />
porasla za više od 30%. Značajan broj plaćanja se<br />
obavio putem ProPay-a, usluge plaćanja između klijenata<br />
<strong>ProCredit</strong> banaka u jugoistočnoj Europi, kojeg<br />
uglavnom koriste naši poslovni klijenti. Klijenti<br />
imaju korist bržih transakcija i nižih provizija nego<br />
drugdje.<br />
Nastavićemo nuditi našim klijentima direktne, profesionalne<br />
i brze usluge centraliziranjem plaćanja u<br />
2007. godini i kroz stalnu obuku našeg osoblja.<br />
Depoziti klijenata<br />
Broj depozita klijenata – podjela po veličini<br />
Opseg (u milion EUR)<br />
Broj (u ’000)<br />
100<br />
100<br />
1.7%<br />
0.2%<br />
80<br />
80<br />
8.8%<br />
o.1%<br />
60<br />
40<br />
60<br />
40<br />
13.2%<br />
20<br />
20<br />
76.0%<br />
0<br />
Jun Dec Jun Dec Jun Dec Jun Dec<br />
03 04 05 06<br />
0<br />
Oročenje Štednja Tekući računi Ukupan broj<br />
< EUR 100 EUR 10,001 – EUR 50,000<br />
EUR 101 – EUR 1,000 EUR 50,001 – EUR 100,000<br />
EUR 1,001 – EUR 10,000 > EUR 100,000
P r e g l e d p o s l o v a n j a 21<br />
Domaći transfer novca<br />
Međunarodni transfer novca<br />
Opseg (u milion EUR)<br />
Broj (u '000)<br />
Opseg (u milion EUR)<br />
Broj (u '000)<br />
360<br />
720<br />
90<br />
15<br />
320<br />
280<br />
240<br />
640<br />
560<br />
480<br />
75<br />
60<br />
13<br />
10<br />
200<br />
160<br />
120<br />
400<br />
320<br />
240<br />
45<br />
30<br />
8<br />
5<br />
80<br />
40<br />
0<br />
Jan–Jun Jul–Dec Jan–Jun Jul–Dec Jan–Jun Jul–Dec Jan–Jun Jul–Dec<br />
03 04 05 06<br />
160<br />
80<br />
0<br />
15<br />
0<br />
Jan–Jun Jul–Dec Jan–Jun Jul–Dec Jan–Jun Jul–Dec Jan–Jun Jul–Dec<br />
03 04 05 06<br />
3<br />
0<br />
Dolazni Odlazni Broj<br />
Dolazni Odlazni Broj
22<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Finansijski učinak<br />
Tokom veoma uspješne <strong>2006</strong>. godine, aktiva banke<br />
je povećana na 150,8 miliona EUR, što je za 47%<br />
više u odnosu na 2005. godinu. Ovo povećanje je<br />
u velikoj mjeri finansirano iz fondova klijenata,<br />
doprinoseći zadovoljavajućem finansijskom učinku<br />
u bilansu uspjeha. U skladu s misijom banke,<br />
kreditne operacije su se fokusirale na mala i srednja<br />
preduzeća, rezultirajući povećanjem portfolia<br />
poslovnih kredita u iznosu većem od 35 miliona<br />
EUR ili više od 50% u odnosu na 2005. Gore navedene<br />
aktivnosti u poslovanju s privredom su takođe<br />
podržane razvojem drugih kreditnih proizvoda, u<br />
prvom redu poslovnih kredita po osnovu tekućih<br />
računa, koji su se povećali za 80%.
P r e gB lu esd i np eo ss l Ro ve av ni ejw<br />
a 23<br />
Kontinuirano jačanje depozitne osnove banke<br />
odražava nekoliko faktora. Oni uključuju intenzivno<br />
poboljšanje i širenje mreže naših poslovnica, ciljane<br />
marketinške napore, široku paletu atraktivnih proizvoda<br />
za fizička i pravna lica, i stalno profesionalno<br />
usavršavanje našeg osoblja. Dodatnih 44 miliona<br />
EUR sredstava klijenata je mobilizirano tokom <strong>2006</strong>.<br />
godine, postavljajući novi rekord za našu banku. Usljed<br />
ovog dostignuća, obaveze u obliku dugoročnih<br />
pozajmica od banaka i međunarodnih finansijskih<br />
institucija (IFI) ostale su skoro na istom nivou kao<br />
i prošle godine, pokazujući uspjeh u sposobnosti<br />
banke da finansira kreditne aktivnosti vlastitim izvorima<br />
sredstava.<br />
U svjetlu snažnog rasta kreditnog portfolia, prihod<br />
od kamata je porastao za 4,9 miliona EUR, dostižući<br />
17,5 miliona EUR na kraju godine, što je povećanje<br />
od 39% u odnosu na prošlu godinu. U isto vrijeme,<br />
uslovi na tržištu su povećali cijenu depozita banke i<br />
pozajmica od IFI. Kamatni troškovi su iznosili 4,5 miliona<br />
EUR u <strong>2006</strong>. Uz doprinos prihoda od naknada<br />
i provizija, operativni prihod banke se povećao za<br />
30% u odnosu na 2005. godinu.<br />
Dobro planirana marketinška strategija banke<br />
sadrži različite aktivnosti, kao što su ciljane kampanje<br />
koje promovišu imidž banke i poboljšavanju<br />
njenu poziciju na tržištu. Troškovi marketinga su se<br />
održali na istom nivou kao 2005. godine.<br />
Značajno širenje mreže poslovnica u <strong>2006</strong>. godini<br />
(9 novootvorenih poslovnica) dovelo je do<br />
upošljavanja više od 200 novih kolega. Broj od 595<br />
uposlenika na kraju godine predstavlja povećanje<br />
od 38% u odnosu na 430 uposlenih na kraju 2005.<br />
godine. Banka je nastavila da pruža mogućnosti<br />
profesionalnog usavršavanja svom osoblju. Ove investicije<br />
su povećale troškove stručnog usavršavanja<br />
za 68%, na 0,3 miliona EUR na kraju godine. Uprkos<br />
značajnom strukturalnom investiranju, mjere efikasnosti<br />
i kontrole troškova ograničile su administrativne<br />
troškove na samo 3.2 miliona EUR više nego<br />
u 2005. godini.<br />
povratom na kapital od 9,4%. Zahvaljujući velikom<br />
porastu bilansnih i vanbilansnih pozicija, pokazatelj<br />
adekvatnosti kapitala banke je iznosio 14,5% na kraju<br />
godine, značajno iznad propisanog minimalnog<br />
nivoa od 12%.<br />
Perspektiva<br />
Dalji razvoj u Bosni i Hercegovini zavisi od implementacije<br />
novih reformi, pod pritiskom izgleda za<br />
pridruživanje EU, kao i usljed unutrašnjih ekonomskih<br />
imperativa. Kao što se vidi iz rezultata zemalja<br />
u okruženju, potrebne su progresivne reforme kako<br />
bi se poboljšala poslovna klima. Takve promjene bi<br />
imale direktan efekat na privatni sektor, čiji potencijal<br />
još nije u potpunosti iskorišten.<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank će nastaviti da prepoznaje kapacitet<br />
i jača aktivnosti malog i srednjeg biznisa,<br />
podržavajući njihov rast otvorenim bankarskim<br />
uslugama koje pruža profesionalno i ljubazno osoblje.<br />
Nastavljajući da gradimo na našim naporima iz<br />
<strong>2006</strong>. godine, poduzećemo dodatne korake kako<br />
bi pokazali da se mnogo više može uraditi u smislu<br />
unapređenja dostupnosti bankarskih usluga za sve<br />
stanovnike Bosne i Hercegovine.<br />
Naša mreža prepoznatljivih, uslužnih filijala će se<br />
nastaviti širiti u 2007. godini, kada očekujemo i dalji<br />
rast svih naših bankarskih operacija. Očekujemo da<br />
će u narednoj godini kreditni portfolio banke porasti<br />
za 50 miliona EUR, kao i da će se depoziti klijenata<br />
uvećati za 40 miliona EUR.<br />
Unapređivanjem naših procedura u smislu efikasnosti,<br />
nastavićemo poboljšavati kvalitet naših<br />
usluga vodeći računa da prepoznamo i odgovorimo<br />
na kapacitete naših klijenata. Profesionalno<br />
usavršavanje našeg osoblja će i dalje ostati u<br />
središtu pažnje osiguravajući da banka zadrži svoju<br />
reputaciju na tržištu u smislu profesionalnih i ljubaznih<br />
usluga koje nudi svojim klijentima.<br />
Iako su investicije u <strong>2006</strong>. godini premašile planirane<br />
nivoe širenja mreže poslovnica i upošljavanja,<br />
i uprkos tome da su troškovi kamata porasli na lokalnim<br />
i međunarodnim tržištima, banka je postigla<br />
veoma dobre finansijske rezultate. Profit nakon<br />
poreza u <strong>2006</strong>. godini je bio 1,1 milion EUR u odnosu<br />
na planiranih 0,7 miliona EUR, rezultirajući ukupnim
24<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Upravljanje rizikom<br />
Ubrzan porast operacija u <strong>2006</strong>. godini je<br />
kreirao mnoge prilike za ProCedit Bank, ali<br />
je takođe skrenuo našu pažnju na potencijalne<br />
rizike. Naš rast je zahtijevao da pratimo<br />
potencijalne gubitke još budnije i<br />
procijenimo njihovu potencijalnu ozbiljnost<br />
Rizici su tijesno povezani s našim poslom; upravljanje<br />
rizikom je dio naše svakodnevne poslovne kulture<br />
i ono se vrši kroz visok nivo svijesti o rizicima i<br />
kroz razvoj odgovarajućih instrumenata za praćenje<br />
i izbjegavanje. Ovi poslovi su odgovornost svih<br />
članova osoblja na svim nivoima upravljanja.<br />
Uzimajući u obzir prirodu našeg osnovnog posla,<br />
aktiva <strong>ProCredit</strong> Bank se primarno sastoji od hiljada<br />
malih kredita kao i od limitiranog broja kredita izdatih<br />
srednjim preduzećima. Rizici su prirodno diverzificirani<br />
kad se uslužuje na hiljade krajnjih korisnika.<br />
Špekulativne operacije se namjerno izbjegavaju.<br />
Aktivnosti trgovanja na tržištima novca se izvode<br />
samo u smislu upravljanja otvorenom deviznom<br />
pozicijom u skladu s bosanskohercegovačkim zakonima.<br />
Strategija upravljanja rizicima <strong>ProCredit</strong> Bank u<br />
Bosni i Hercegovini štiti interese naših dioničara<br />
uspostavljajući dugoročne odnose s klijentima<br />
i izgradnjom mehanizama zaštite baziranih na<br />
usluživanju naših klijenata na profesionalan način<br />
u svim situacijama. Četiri Odbora za rizik su odgovorna<br />
za identifikaciju, praćenje i upravljanje svim<br />
rizicima koji idu uz naš posao. Aktivni već neko<br />
vrijeme, ovi odbori su formalizirani <strong>2006</strong>. godine.<br />
Njihov nadzor je intenziviran, a njihove aktivnosti<br />
proširene s rastom operacija. Uključenost osoblja,<br />
revizija i koordinacija odbora od strane višeg<br />
menadžmenta, kao i redovno izvještavanje Uprave<br />
banke osiguravaju odgovarajuću kontrolu rizika s<br />
kojima se susrećemo. Harmonizacija i pojačani napori,<br />
s početkom u prvom kvartalu 2007. godine,<br />
uključuju uspostavu Odjela za upravljanje rizicima<br />
unutar banke.<br />
Česte interne revizije koncentrisane na reviziju procesa<br />
osiguravaju da su relevantni setovi unutarnjih<br />
kontrola potpuno integrisani u sve procese u<br />
banci. Uprava banke vidi revizije kao sredstvo za<br />
poboljšanje učinka i snažno podržava profesionalno<br />
jačanje osoblja ovog odjela. Rad službenika<br />
zaduženih za usklađivanje sa relevantnim propisima<br />
unutar pojedinih sektora sada podržava 6 internih<br />
revizora. Fitch rejting banke, koji uzima u obzir potencijalne<br />
rizike, povećan je na viši nivo početkom<br />
godine. Dodatno, CAMEL rejting banke ju je svrstao<br />
među najbolje banke u zemlji. U smislu Basel II standarda<br />
čija se primjena u BiH očekuje u narednim<br />
godinama, obezbjeđujemo odgovarajuću obuku za<br />
naše osoblje.<br />
Kreditni rizik<br />
Rizik našeg glavnog posla, tj. kreditnih operacija, integrisan<br />
je u dobro razvijenu kreditnu metodologiju<br />
banke i prati se na dnevnoj osnovi. Krediti do iznosa<br />
manjeg od 50.000 EUR čine 79% ukupnog portfolia.<br />
Diverzifikacija svojstvena portfoliu od desetak hiljada<br />
malih kredita se ogleda u veoma niskom i skoro<br />
nepromijenjivom PAR-u od 0,80% ukupnog kreditnog<br />
portfolia. Neto otpisani krediti u <strong>2006</strong>. godini su<br />
iznosili samo 0,22% portfolia (254.000 EUR) , dok su<br />
rezervisanja za potencijalne gubitke premašila 300%<br />
PAR-a.<br />
Pored reduciranja rizika putem naše kreditne<br />
tehnologije, Odbor za kreditni rizik analizira sastav<br />
ukupnog kreditnog portfolia. Relevantne karakteristike<br />
naših kreditnih operacija se redovno revidiraju<br />
i o njima se regularno izvještava. Dok su broj<br />
kredita i iznos kreditnog portfolia rasli, kvalitet i<br />
sastav portfolia se nije značajnije promijenio: 96%<br />
ukupnih kredita sastoji se od poslovnih kredita,<br />
koji su diverzificirani po regiji i vrsti biznisa. Vanjski<br />
događaji i njihov efekat na naš kreditni portfolio<br />
se procjenjuju, kao što je npr. bio slučaj s ptičjom<br />
gripom prošle godine. Drugi odbor, Odbor za reviziju<br />
kreditnog portfolia, obraća posebno pažnju na<br />
kredite iznad 50.000 EUR, koji se revidiraju redovno<br />
bez obzira na njihov učinak.<br />
Tržišni i rizik likvidnosti<br />
S obzirom da je lokalna valuta (KM) vezana za Euro<br />
te da su otvorene pozicije drugih stranih valuta veoma<br />
male, <strong>ProCredit</strong> Bank nije suočena sa značajnim<br />
deviznim rizikom. Rizici vezani za aktivnosti trgovine<br />
valutama su mali jer se <strong>ProCredit</strong> Bank angažuje<br />
samo u ograničenim količinama trgovanja da bi zatvorila<br />
otvorene pozicije.<br />
Struktura naše aktive i njene osjetljivosti na promjene<br />
kamatne stope se pažljivo prate od strane<br />
2<br />
PAR (Portfolio At Risk – rizični portfolio) je uobičajena mjera za kvalitetu kreditnog portfolia. Definisan je kao ukupan iznos<br />
potraživanja svih kredita kod kojih je naplata u kašnjenju preko 30 dana, izražen kao procent ukupnog kreditnog portfolia.
U p r a v l j a n j e r i z i k o m 25<br />
Odbora za aktivu i pasivu (ALCO). Male promjene u<br />
dospijeću našeg portfolia su praćene promjenama<br />
u dospijeću obaveza, rezultujući u povoljnom strukturom<br />
dospijeća. Znatan dio naših dugoročnih pozajmica<br />
je konvertovan u ¸pozajmice s fiksnom kamatnom<br />
stopom, osiguravajući tako da banka nije<br />
izložena trenutnim promjenama kamatnih stopa na<br />
evropskom tržištu.<br />
Snažan rast depozita klijenata tokom <strong>2006</strong>. godine<br />
je obezbijedio dovoljnu likvidnost za naše<br />
kreditne operacije, omogućavajući banci da<br />
bez problema zadovolji zahtjeve za držanjem<br />
obavezne rezerve kod Centralne banke BiH.<br />
Pokazatelj adekvatnosti kapitala, koji prati ALCO, je<br />
opao na 14,5% na kraju decembra kao posljedica<br />
snažnog rasta bilansa stanja banke. Na početku<br />
godine ovaj pokazatelj je bio na nivou od 20%.<br />
Zahtijevani nivo je 12%. Rast kapitala od 10 miliona<br />
KM koji je planiran početkom 2007. godine će<br />
obezbijediti dostatnu bazu za dalji rast i nastavak<br />
usklađenosti s regulativama.<br />
operacija banke. Plan za postupanje i oporavak u<br />
vanrednim situacijama kao i plan za održavanje kontinuiteta<br />
poslovanja u spomenutim situacijama su<br />
revidirani detaljno tokom <strong>2006</strong>. godine. Poduzet je<br />
važan korak u podizanju nivoa sigurnosti informacija,<br />
naročito kroz tehničke sisteme. Sigurnost naših elektronskih<br />
informatičkih sistema je pojačana kroz rigoroznije<br />
mjere protiv potencijalne zloupotrebe. Svi<br />
redovni sistemi su dobili rezervne uređaje. Službenik<br />
za zaštitu informacija je uspostavio opća pravila za<br />
postupanje s internim podacima, i sve informacije<br />
banke su klasifikovane. Stalna obuka osoblja će se<br />
nastaviti 2007. godine, održavajući visok nivo svjesnosti<br />
o izvorima rizika. Tokom <strong>2006</strong>. godine, Projekat<br />
upravljanja procesima nastavio je dokumentovanje<br />
procesa u banci, kreirajući bazu za njihovu strukturalnu<br />
analizu. Ojačana interna revizija, imenovanje<br />
službenika zaduženih za usklađivanje sa relevantnim<br />
propisima, unaprjeđene strukture za interne procese,<br />
obavezna obuka, i povećana svjesnost osoblja<br />
balansiraju rast operacija banke sa potrebama za upravljanje<br />
rizicima.<br />
Operativni rizik<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank je svjesna veće mogućnosti gubitaka<br />
u vremenu brzog rasta osoblja i operacija. Iako<br />
zrelost i stabilnost institucije obezbjeđuje značajnu<br />
lagodnost, proširili smo polja aktivnosti Odbora za<br />
operativni rizik kako bismo obuhvatili sva područja
26<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Mreža filijala<br />
U <strong>2006</strong>. godini, nastavili smo naše napore da ponudimo<br />
izuzetne usluge postojećim klijentima i da<br />
pridobijemo nove klijente povećavajući prisustvo<br />
banke u našim lokalnim susjedstvima. Proširili smo<br />
mrežu filijala nudeći kompletnu paletu usluga i<br />
povećali vidljivost postojećih.<br />
Devet dodatnih ekspozitura je otvoreno u <strong>2006</strong>. godini,<br />
šireći našu mrežu na 26 operacijskih jedinica.<br />
Ušli smo na tržište u ruralnim sredinama i manjim<br />
gradovima, kao što su Gradačac, Gračanica i<br />
Zavidovići. U isto vrijeme, povećali smo našu prisutnost<br />
u većim gradovima. Dvije dodatne jedinice su<br />
otvorene u Sarajevu (Otoka i Ciglane), prostrana i<br />
centralno locirana filijala je otvorena u Banja Luci, a<br />
tri dodatne poslovne jedinice su otvorene na Ilidži,<br />
u Travniku i Tuzli.<br />
postojećih jedinica. Da bismo olakšali pristup našim<br />
klijentima, izabrali smo strateški važne lokacije:<br />
pješačke zone, blizinu pijaca i središta malog biznisa.<br />
U Cazinu, premjestili smo našu poslovnu jedinicu<br />
u gradski poslovni centar. U Trebinju i Sokolcu, naše<br />
kreditne ekspoziture smo pretvorili u jedinice koje<br />
pružaju punu uslugu, koje sada uslužuju i pravna i<br />
fizička lica. Proširili smo naše prostorije u Bijeljini i<br />
Bihaću kako bi smo našim klijentima pružili profesionalne<br />
usluge u ugodnom okruženju.<br />
Naše poslovne jedinice se lako prepoznaju po<br />
svom direktnom, jasnom i jednostavnom dizajnu,<br />
izražavajući i podržavajući naš pristup otvorenom,<br />
profesionalnom i pouzdanom bankarstvu.<br />
Nismo se fokusirali samo na nove filijale: preseljavali<br />
smo, preuređivali i proširivali nekoliko naših<br />
Cazin<br />
Bihać<br />
Prijedor*<br />
Banja Luka (2)<br />
Bosna i Hercegovina<br />
Doboj*<br />
Zavidovići<br />
Gradačac<br />
Gračanica<br />
Brčko<br />
Tuzla (2)<br />
Bijeljina<br />
Srbija<br />
Travnik (2)<br />
Zenica<br />
Hrvatska<br />
Ilidža (2)<br />
Sokolac<br />
Sarajevo (5)<br />
Posušje<br />
Mostar (2)<br />
Crna Gora<br />
* Kreditni biro<br />
Jadransko more<br />
Trebinje
M r e ž a f i l i j a l a 27<br />
Filijala Tuzla Filijala Gradačac Filijala Ilidža<br />
Postignuća u <strong>2006</strong>. godini, uključujući operativni<br />
uspjeh otvaranja novih jedinica, uvjeravaju nas da<br />
se naša mreža može i dalje širiti: poslovne jedinice<br />
na Palama i u Bijeljini će uskoro biti otvorene, a<br />
pripreme za otvaranje organizacijskih jedinica u<br />
Doboju, Prijedoru, Konjicu i Zvorniku su u toku. Šest<br />
‘’info centara’’ je predviđeno u regiji Unsko-sanskog<br />
Kantona. Lako prepoznatljive poslovne jedinice<br />
širom okruga će služiti kao info-tačke za uvođenje<br />
naših usluga u ruralna područja, male i gradove<br />
srednje veličine. Ovi zadaci će biti ispunjeni tokom<br />
prve polovine 2007. godine.<br />
Filijala Bihać
28<br />
O r g a n i z a c i j a , o s o b l j e i s t r u č n o o s p o s o b l j a v a n j e o s o b l j a<br />
Organizacija, osoblje i stručno osposobljavanje osoblja<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank pridaje veliku važnost stručnom<br />
osposobljavanju osoblja. Kad se odnosi prema klijentima<br />
svaki pojedinačni uposlenik funkcioniše<br />
kao predstavnik banke. Sposobnosti i ponašanje<br />
osoblja doprinose poziciji banke na tržištu. Odatle,<br />
stručno osposobljavanje osoblja ne odnosi se samo<br />
na obuku, već takođe uključuje ukupnu organizacijsku<br />
strukturu i strategiju za olakšavanje transfera<br />
znanja, društvenih sposobnosti i komunikacijskih<br />
vještina.<br />
Srž naših aktivnosti na stručnom osposobljavanju<br />
osoblja se bazira na Standardima poslovne etike<br />
koji izražavaju naše ukupne vrijednosti. Oni se<br />
stalno komuniciraju tokom obuke i dio su naših svakodnevnih<br />
aktivnosti. Stariji i srednje pozicionirani<br />
menadžeri imaju ulogu uzora, pojačavajući njihov<br />
uticaj.<br />
S rastućim brojem osoblja, organizaciji dnevnog<br />
posla se pridaje iznimna važnost. Kombinirana sa<br />
strukturisanim tokom komunikacije, osigurava pristup<br />
važnim informacijama svim članovima osoblja.<br />
Pored prenosa tehničkih informacija i vizije i misije<br />
banke, smatramo organizaciju našeg dnevnog posla<br />
vitalnom za obezbijeđivanje redovnih novosti<br />
o razvoju naših institucija, sestrinskih banaka i Pro-<br />
Credit Grupacije.<br />
Periodični sastanci svih nivoa uprave, otvorene diskusije<br />
o svim aspektima naših poslovnih operacija<br />
i ličnog razvoja svakog pojedinačnog člana naše<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank porodice njeguje kulturu otvorene<br />
komunikacije. Dodatno, u prvom kvartalu godine,<br />
uveli smo periodični, strukturirani sistem informisanja<br />
osoblja. Do kraja <strong>2006</strong>. svaki uposlenik je primio<br />
povratnu informaciju, koja ističe njegov ili njen<br />
doprinos našoj instituciji i identifikuje lična i profesionalna<br />
područja za poboljšanje.<br />
Da bi se optimizirala usluga klijentima, uveli<br />
smo nove pozicije, službenike platnog prometa,<br />
da bismo podržali interakciju s našim klijentima<br />
u podružnicama. Centralizacija nekolicine<br />
zadataka u Upravi je umanjila administrativne<br />
dužnosti naših savjetnika klijenata, omogućujući<br />
im da posvete još više vremena klijentima.<br />
Dalje centralizacijske inicijative se baziraju na<br />
našem konceptu centara za usavršavanje, gdje<br />
stručnjaci unutar našeg osoblja daju profesionalne<br />
savjete o efikasnosti naših svakodnevnih aktivnosti.<br />
Centralizacija upravljanja porezima je samo jedan<br />
primjer koji olakšava proces, posebno kad se radi u<br />
fragmentiranom zakonskom i poreskom okruženju,<br />
kao što je ono u BiH. Imajući u vidu povećan broj<br />
plaćanja, planiramo uvesti centralizirani sistem<br />
plaćanja u 2007. godini.<br />
Štaviše, nekoliko odjeljenja u banci je reorganizovano<br />
da bi se organizacijska struktura uskladila s odgovornostima<br />
odgovarajućih odjeljenja. Npr. Odjel<br />
za ljudske resurse je dobio veću organizacijsku nezavisnost<br />
da bi se ojačala njegova centralna uloga u<br />
usluživanju svih članova osoblja, a tako i naših poslovnih<br />
aktivnosti.<br />
Daljnja reorganizacija je već u toku. Regionalni organizacijski<br />
plan je u pripremi i biće službeno implementiran<br />
u prvom dijelu 2007. godine.
T e m a u f o k u s u 29<br />
Tema u fokusu<br />
Stručno osposobljavanje osoblja i obuka<br />
kao strateški izazov<br />
Intenzivan rast operacija banke čini obuku osoblja<br />
i stručno usavršavanje još bitnijim za uspješnu implementaciju<br />
naše poslovne strategije. Vjerujemo<br />
da je samo dobro obučeno osoblje sposobno da<br />
uspostavi profesionalne i prijateljske poslovne odnose<br />
s našim postojećim i potencijalnim klijentima.<br />
Banka trenutno upošljava skoro 600 mladih i motiviranih<br />
zaposlenika. Njihov broj se povećao za<br />
38% u <strong>2006</strong>. godini. Broj od 217 uposlenika koji su<br />
se pridružili <strong>ProCredit</strong> Bank tokom <strong>2006</strong>. godine<br />
uključuje 76 kreditnih službenika i 92 službenika<br />
platnog prometa i raznih profila službenika za<br />
podršku. Ovi uposlenici su ojačali postojeće poslovne<br />
jedinice i formirali nove timove u novim poslovnim<br />
jedinicama. Prosječna starosna dob naših<br />
službenika je oko 30 godina. Za većinu novog osoblja<br />
koji su se pridružili <strong>ProCredit</strong> Bank to je bio njihov<br />
prvi posao.<br />
Smatramo prioritetom da našem osoblju obezbijedimo<br />
informacije i vještine koje su im potrebne da<br />
svoj svakodnevni posao rade pouzdano. Od istog<br />
značaja je prenošenje vizije i misije koja nas definiše<br />
kao <strong>ProCredit</strong> Bank. Iako je 300.000 EUR potrošenih<br />
na obuku zaposlenika u <strong>2006</strong> godini trošak, mi to vidimo<br />
kao dugoročnu investiciju. Posljedično, razvili<br />
smo strukturiranu i sveobuhvatnu strategiju obuke<br />
za uposlenike koji u našu instituciju dolaze po prvi<br />
put kao i za naše iskusno osoblje.<br />
Pet do šest sedmica uvodne obuke za nove uposlenike<br />
počinje uvodnom sedmicom koja se koncentrira<br />
na misiju banke i njene vrijednosti, status Grupacije<br />
<strong>ProCredit</strong> banaka, naše poslovno okruženje,<br />
i prezentacije svih relevantnih odjela. Povratna informacija<br />
od učesnika je potvrdila da je informacija<br />
prezentirana tokom uvodne sedmice krucijalna za<br />
razumijevanje naše poslovne strategije i ciljeva, kao<br />
i ukupnih odgovornosti u našoj banci. Tokom <strong>2006</strong>.<br />
godine, održano je 12 uvodnih sedmica. Specijalizirana<br />
obuka je pratila uvodnu sedmicu kao drugi<br />
modul. Zavisno od posla koji će novi uposlenik<br />
obavljati ova specijalizirana obuka traje od 2 do 4<br />
sedmice, prezentirajući do u detalje zadatke koje<br />
će uposlenik obavljati. Sale za obuku su opremljene<br />
kompjuterima tako da se mogu podučavati svi<br />
praktični aspekti bankarstva. Obuku obezbjeđuje<br />
interno osoblje; snažan angažman starijeg i srednjeg<br />
menadžmenta osigurava kvalitet informacija<br />
koje se prenose. Završni dio obuke se održava u<br />
svim našim poslovnim jedinicama kao stvarni test<br />
usvajanja informacija i tehničkih vještina. Ova obuka<br />
na poslu se popularno zove ‘’promatranje’’ – naši<br />
novi uposlenici provode 1-2 sedmice gledajući<br />
preko ramena njihovih iskusnijih kolega.<br />
U fazi promatranja, svakoj osobi se dodjeljuje mentor,<br />
iskusan uposlenik koji prati učenika i obezbjeđuje<br />
strukturiranu povratnu informaciju Odjelu za ljudske<br />
resurse o napretku novog uposlenika. Svo novo<br />
osoblje je uspješno integrisano u svoje timove, što<br />
je svojevrsna nagrada našem postojećem osoblju.<br />
Dalje smo povećali efikasnost naše obuke u <strong>2006</strong>.<br />
godini uvodeći sesije ‘’treninga za trenere’’. Takođe<br />
je održano nekoliko nastavaka obuka preduzetih<br />
u prethodnoj godini te kurseva poboljšanja interkomunikacijskih<br />
vještina. Pored obuke posvećene
30<br />
T e m a u f o k u s u<br />
izmjenama procedura i procesa, posebna pažnja je<br />
posvećena osoblju pogodnom za pozicije srednjeg<br />
menadžmenta: ova obuka je uključivala eksterne<br />
kurseve vještina menadžmenta, dok je interna obuka<br />
za ove uposlenike predviđena za početak 2007.<br />
godine. Kao rezultat, tri sale za obuku u Upravi banke<br />
su bile popunjene tokom čitave godine, tokom<br />
koje je izvedeno 4000 zaposlenik/dana obuke.<br />
Svu obuku je organizovao Odjel za ljudske<br />
resurse, čija uloga je bila da odgovori na kontinuirani<br />
rast banke, te da dizajnira i implementira<br />
mjere da bi pripremili osoblje za budući razvoj.<br />
U <strong>2006</strong>. godini, napravili smo veliki napredak u<br />
proaktivnom upravljanju personalom. Odjel je<br />
pojačan i organizacijski i brojem specijaliziranog<br />
osoblja. Stručni saradnik za zapošljavanje i<br />
stručni saradnik za treninge i razvoj osoblja su<br />
se pridružili odjelu. Zbog svoje aktivne uloge i<br />
važnosti, odjeljenje je postalo organizaciona jedinica<br />
koja direktno izvještava Upravi banke.<br />
uposlenika su završili prvu godinu, približavajući se<br />
na još jedan korak da postanu ‘’<strong>ProCredit</strong> bankar’’,<br />
kojeg karakteriše velika posvećenost našoj viziji<br />
podrške malim i srednjim preduzećima. U 2007.<br />
godini, još 5 uposlenika se pridružilo Akademiji. U<br />
istoj godini će Regionalna <strong>ProCredit</strong> Akademija za<br />
Jugoistočnu Evropu otvoriti svoja vrata u Skoplju, u<br />
Makedoniji. Radujemo se još intenzivnijoj obuci osoblja<br />
i razmjeni iskustava s kolegama iz sestrinskih<br />
banaka u regiji.<br />
Ponosni smo da su naši napori priznati od Agencije<br />
za promociju stranih investicija u BiH (FIPA) koja je<br />
<strong>ProCredit</strong> banku proglasila za ‘’Investitora godine’’<br />
u <strong>2006</strong>. godini u kategoriji zapošljavanja.<br />
Uz to, <strong>ProCredit</strong> grupacija je podržala naše napore<br />
uspostavljajući <strong>ProCredit</strong> Akademiju, centar za<br />
obuku menadžmenta unutar Grupacije. Troje naših
P o s l o v n a e t i k a i o k o l i š n i s t a n d a r d i 31<br />
Poslovna etika i okolišni standardi<br />
Dio ukupne misije <strong>ProCredit</strong> Grupacije je da postavi<br />
standarde u finansijskom sektoru u kom poslujemo.<br />
Želimo da napravimo razliku, ne samo u segmentu<br />
koji pokrivamo i kvalitetu finansijskih usluga koje<br />
pružamo, nego i u pogledu poslovne etike. Naše<br />
temeljne korporativne vrijednosti igraju ključnu<br />
ulogu u ovom pogledu. Uspostavili smo šest esencijalnih<br />
principa koji usmjeravaju i vode operacije Pro-<br />
Credit institucija:<br />
• Transparentnost: pridržavamo se principa<br />
transparentnih informacija prema našim klijentima,<br />
prema javnosti i prema našim uposlenicima.<br />
Naše postupanje na tržištu je pošteno i<br />
otvoreno;<br />
• Kultura otvorene komunikacije: za nas znači<br />
otvoren, pošten i konstruktivan način komuni<br />
kacije jedni prema drugima. Prema konfliktima<br />
na poslu odnosimo se na profesionalan način,<br />
radeći zajedno da bismo pronašli rješenja.<br />
• Društvena odgovornost i tolerancija: našim<br />
klijentima nudimo poslovne savjete; na osnovu<br />
njihove ekonomske i finansijske situacije<br />
vršimo procjenu i kreiramo u prikladne<br />
‘’proizvode’’. Promovisanje kulture štednje je<br />
bitno za nas. Postupanje prema svim klijentima<br />
i uposlenicima mora biti s poštovanjem i<br />
pošteno, bez obzira na njihovo porijeklo, boju,<br />
jezik, spol ili religijska i politička uvjerenja;<br />
• Uslužna orijentacija: svaki klijent se uslužuje na<br />
prijateljski, kompetentan i učtiv način. Naši uposlenici<br />
su posvećeni obezbjeđivanju što kvalitetnije<br />
usluge svim klijentima, bez obzira na njihovo<br />
porijeklo ili veličinu njihovog posla;<br />
• Visoki profesionalni standardi: svaki uposlenik<br />
odgovara za kvalitet svojeg rada i trudi se da<br />
radi svoj posao još bolje;<br />
• Visok stepen lične predanosti: ovo ide ruku pod<br />
ruku s ličnim integritetom i poštenjem – osobine<br />
koje su potrebne za sve uposlenike<br />
<strong>ProCredit</strong> institucija.<br />
Ove vrijednosti <strong>ProCredit</strong>-a predstavljaju osnovu<br />
naše korporativne kulture koja se prakticira u našem<br />
svakodnevnom poslovanju. Navedene vrijednosti se<br />
reflektuju u Kodeksu ponašanja, koji pretvara etičke<br />
principe <strong>ProCredit</strong> Grupacije u praktične smjernice<br />
za svo osoblje <strong>ProCredit</strong>-a. Da bi se osiguralo da<br />
svi uposlenici potpuno razumiju sve principe koji<br />
su definisani, održalo se nekoliko sesija obuke na<br />
kojoj su se prezentovala istraživanja i diskutovano<br />
o svim aspektima. Naša želja je da nastavimo da<br />
provodimo ove sesije obuke i da povećamo njihovu<br />
učestalost u budućnosti.<br />
Slijedeći veoma važan aspekt osiguranja<br />
pridržavanja i provođenja najviših etičkih standarda<br />
jeste naša konzistentna aplikacija internacionalnih<br />
metoda i procedura iz najbolje prakse, kako<br />
da zaštitimo sebe od iskorištavanja kao poluge<br />
za pranje novca ili drugih ilegalnih aktivnosti kao<br />
što je finansiranje terorističkih aktivnosti. Veoma<br />
važan fokus se pridaje ‘’poznavanju klijenta’’, i u<br />
skladu s ovim principom, provođenje razboritog<br />
izvještavanja i zadovoljavanja primjenjivih pravila.<br />
Takođe postavljamo standarde u pogledu utjecaja<br />
naših kreditnih operacija na okoliš. <strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Bosna i Hercegovina je implementirala okolišni<br />
sistem menadžmenta baziran na stalnom procjenjivanju<br />
kreditnog portfolia po okolišnom kriteriju,<br />
analizu svih ekonomskih aktivnosti koje potencijalno<br />
uključuju okolišne rizike, i<br />
odbijanje kreditnih zahtjeva od<br />
preduzeća uključenih u aktivnosti<br />
koje se smatraju opasnim po okoliš<br />
i pojavljuju na listi isključenja (lista<br />
aktivnosti koje se ne kreditiraju od<br />
strane <strong>ProCredit</strong> Bank). Ugrađujući<br />
pitanja okoliša u proces odobravanja<br />
kredita, <strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Bosna i Hercegovina je takođe<br />
u stanju i pokušava da podigne<br />
ukupni nivo svjesnosti klijenata<br />
o okolišu. Osiguravamo da kada<br />
se ocjenjuju kreditni zahtjevi,<br />
usaglašenost s etičkom poslovnom<br />
praksom bude ključna<br />
briga. Ne izdaju se krediti osobama ili<br />
preduzećima ako se posumnja da iskorištavaju nesiguran<br />
ili moralno neodgovoran oblik radne snage,<br />
posebice dječije radne snage.
32<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Naši klijenti<br />
Srećko Jović,<br />
Proizvođač namještaja od<br />
pletene trske<br />
Veliki uticaj malih kredita<br />
Da bi se napravio namještaj od trske treba mnogo<br />
strpljenja, napornog rada i talenta. Porodica Jović<br />
iz Brčkog, grada na sjeveru Bosne i Hercegovine,<br />
koristi ljepotu prirode da napravi funkcionalne<br />
proizvode od trske, kao što su stolovi i stolice. Ova<br />
porodična tradicija je počela 1970. godine, i otad se<br />
razvila u uspješan biznis.<br />
Ipak, Jovići, kao i drugi Bosanci i Hercegovci, suočili<br />
su se s ogromnim ekonomskim poteškoćama nakon<br />
rata kad je industrijska proizvodnja potonula,<br />
prouzrokujući ogroman rast nezaposlenosti. Ljudi<br />
koji su prethodno imali održive prihode, vratili su<br />
se kućama da bi živjeli u siromaštvu. Tokom ovog<br />
teškog perioda, porodica Jović je preživljavala<br />
prodajući proizvode od trske. Posljednjih godina,<br />
potražnja je kontinuirano rasla, i bilo je jasno da<br />
će morati da promijene svoj poslovni model da bi<br />
zadovoljili tražnju i ušli na veća tržišta.<br />
U <strong>2006</strong>. godini, odlučili su da prošire svoje trenutne<br />
aktivnosti kao i proizvodne kapacitete, koristeći<br />
kreditna sredstva <strong>ProCredit</strong> Bank. Izgradili su atraktivan<br />
objekat u kojem su ugostili kupce koji mogu<br />
u relaksirajućoj, ali profesionalnoj atmosferi dobiti<br />
savjet ili kupiti proizvod. Atraktivna lokacija poslovnog<br />
prostora (na glavnom putu između dva<br />
bih grada) pomogla je i doprinijela rastu njihovog<br />
posla.<br />
‘’Naša ljubav prema ovom poslu nas inspiriše<br />
da pravimo nove i uzbudljive proizvode. Ovo je<br />
rezultiralo stalnom ekspanzijom palete proizvoda<br />
i mnogobrojnim novim klijentima na lokalnom i<br />
državnom nivou. Iskreno sam zadovoljan da mogu<br />
uposliti i nove radnike.’’<br />
Ono što privlači mnoge ljude u BiH je da mogu<br />
poboljšati svoju situaciju uz vlastite napore.<br />
‘’Ima mnogo građana BiH koji su siromašni, ali koji<br />
ne žele finansijsku pomoć od socijalnih institucija<br />
i humanitarnih organizacija. Upravo kao i ja, oni<br />
žele raditi i zaraditi novac da bi izdražavali svoje<br />
porodice. Vjerujem da dostupnost malih kredita<br />
može pomoći mnogima od njih da poboljšaju svoj<br />
životni standard, a da u isto vrijeme budu tretirani<br />
s poštovanjem usprkos njihovom finansijskom<br />
statusu.’’
N a š i k l i j e n t i 33<br />
Smail Čeliković,<br />
biljni apotekar<br />
Biljna apoteka kojoj se vjeruje<br />
Za one koji pokušavaju poboljšati svoje zdravlje, vrijedi<br />
razmišljati o biljkama, posebno biljnim lijekovima<br />
koje priprema Smail Čeliković, naučnik i vlasnik<br />
Biljne apoteke u Bihaću, gradu na sjeverozapadu<br />
Bosne i Hercegovine.<br />
Biljke se koriste kao važni lijekovi i jednostavna<br />
medicinska rješenja hiljadama godina. Moderna<br />
istraživanja su analizirala biljke i ustanovila medicinsko<br />
osnovu za njihovu efikasnost. Smailova porodica<br />
je decenijama koristila i prodavala biljke da<br />
izliječi ili ublaži različite bolesti. Slično kao i drugi,<br />
Smail se susreo sa poslije ratnim izazovima.<br />
Razarajuće posljedice rata su bile očigledane: neki<br />
su izgubili svoje voljene, svoje domove, prijetelje,<br />
a većina bih. građana je izgubila zaposlenje. To je<br />
bila gruba realnost s kojom su se morali pomiriti. I<br />
tako, Smail je odlučio da se bori za svoju porodicu<br />
i njihovu dugu tradiciju biljnih apotekara. Koristeći<br />
kredit <strong>ProCredit</strong> banke, ponovno je otvorio biljnu<br />
apoteku.<br />
‘’Osjećao sam se ponovno živim radeći ono što volim,<br />
i što sam sposoban da obezbijedim egzistenciju<br />
za sebe i svoju porodicu.’’<br />
Dvanaest godina poslije rata, BH ekonomija<br />
je još suočena sa značajnim teškoćama. Visoka<br />
nezaposlenost i visok trgovinski deficit<br />
ostaju razlozi za zabrinutost. Situacija je<br />
posebno teška za obične ljude koji su još uvijek<br />
nezaposleni, te se, zbog nedostatka sredstava,<br />
suočavaju sa izazovima pokretanja ili ponovnog<br />
oživljavanja privatnog biznisa. Smail se smatra<br />
sretnim, jer je našao partnera u <strong>ProCredit</strong> Bank.<br />
‘’Za razliku od mnogih drugih, ja sam uspio usprkos<br />
mnogim teškoćama. Uspio sam pomoći svojim<br />
kćerkama da prošire posao otvorivši dodatnu apoteku<br />
u centru grada.’’<br />
Njegovi proizvodi se prepoznaju na nivou države, a<br />
on je primio brojne nagrade za uspjeh svog posla.<br />
Prošle godine, neke austrijske i hrvatske kompanije<br />
su izrazile interes za saradnju sa Smailom, planirajući<br />
da koriste njegove proizvode u proizvodnji kozmetike.<br />
Da bi iskoristio ove međunarodne prilike, Smail<br />
se ponovno obratio <strong>ProCredit</strong> Bank. Ovog puta je<br />
iskoristio kredit da kupi opremu za preradu biljaka<br />
i od tada je njegov posao procvjetao. Da citiramo<br />
jednog od njegovih kupaca u biljnoj apoteci: ‘’efikasan<br />
i pouzdan’’ je Smailov zaštitni znak.
34<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Vehid Skrobo,<br />
trgovac poljoprivrednim proizvodima<br />
Iz ‘’Vlašićke kuće’’ u svijet<br />
Bosna i Hercegovina je poznata po prirodnoj, netaknutoj<br />
ljepoti svojih planina. Na padinama Vlašića,<br />
planine blizu Travnika, ogromno je područje netaknute<br />
divljine. Ovo je takođe mjesto gdje mnogi<br />
bih. farmeri gaje stoku i proizvode visokokvalitetne<br />
mliječne proizvode, kao i mnoge druge prirodne<br />
proizvode kao što su voće, povrće i med.<br />
Ipak, ovi mali poljoprivrednici zbog svoje veličine i<br />
limitirajuće akumulacije kapitala nisu u stanju izboriti<br />
se za dobro pozicioniranje i bolji pristup tržištu.<br />
Situacija je posebno teška za poljoprivrednike koji<br />
žive u udaljenim selima i trebaju pomoć u razvijanju<br />
i implementaciji poslovnog koncepta. Nedostatak<br />
finansijskih sredstava je dodatna prepreka, koja ne<br />
samo da koči dalji razvoj već i sputava bilo kakav<br />
razvoj poslovanja.<br />
Prije sedam godina, Vahid Škrobo i njegova kćerka<br />
Selma su razvili poslovni koncept kupovine mlijeka<br />
za proizvodnju različitih vrsta sira, kajmaka, pavlake<br />
i drugih mliječnih proizvoda. Naknadno su uspjeli<br />
da počnu sa preradom povrća i proizvodnju jedinstvenih<br />
kombinacija s mliječnim proizvodima, kao<br />
što su paprike punjene pavlakom, koje su poznate<br />
po svom ukusu. Nastala je porodična kompanija<br />
‘’Poljorad’’ koja je zaokružila navedene aktivnosti<br />
bazirane i fokusirane na poljoprivredoj djelatnosti<br />
kao i restoran ‘’Vlašićka kuća’’, u kojoj se mogu kupiti<br />
proizvodi ove kompanije, i gdje gosti mogu probati<br />
tradicionalna bosanska jela u ugodnom okruženju.<br />
Uz podršku 28 uposlenika, Poljorad sarađuje sa 500<br />
lokalnih poljoprivrednika.<br />
Kako je posao brzo rastao, Poljorad je morao kupovati<br />
sve veće količine sirovih proizvoda, što je<br />
značajno pomoglo malim poljoprivrednicima da<br />
povećaju proizvodnju i prodaju. Već nekoliko godina,<br />
Poljorad je klijent i partner <strong>ProCredit</strong> Bank. Otvoreno<br />
je više od 200 novih računa za kooperante<br />
i podugovarače. Tokom ovog procesa, mnogi mali<br />
poljoprivrednici su dobili poljoprivredne kredite od<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank i poboljšali svoj životni standard.<br />
Trougao koji čine Poljorad, <strong>ProCredit</strong> Bank i mali<br />
poljoprivrednici funkcioniše veoma efikasno i zadovoljava<br />
zahtjeve svake strane.<br />
‘’Ponosan sam da je naša kompanija postigla ove<br />
značajne rezultate, ali sam takođe sretan što su<br />
mnogi mali poljoprivrednici proširili svoju proizvodnju,<br />
i da i oni mogu dobiti finansijsku podršku,’’<br />
kaže Selma. Poljorad je postao prepoznatljiv na<br />
međunarodnom novou; njihovi proizvodi se izvoze<br />
u Sjedinjene Američke Države i Skandinaviju.
N a š i k l i j e n t i 35<br />
Idriz Delić,<br />
pekar<br />
Topao hljeb u svako doba!<br />
Postoji izreka da pekari prvi ustaju, a gosp Idriz<br />
Delić, uvjerio nas je u tačnost ove izreke. Idrizov dan<br />
počinje ujutro u 5, dok miris toplog hljeba, kroasana<br />
i kolača se širi kroz centar Bihaća, privlačeći one što<br />
su se uputili na posao. Cijeli grad zna gdje je pekara,<br />
jer je ona dio porodice i tradicija stara više od 40 godina.<br />
Posebno je poznat ‘’nanin hljeb’’ pravljen po<br />
starom receptu.<br />
Pekara ‘’Lejikomerc’’ obezbjeđuje posao i „hljeb“ za<br />
radnike koji su tu zaposleni, i koji pomažu Idrizu u<br />
svakodnevnom teškom poslu.<br />
‘’Bilo je vremena kad sam morao da se suočim<br />
s mnogim finansijskim poteškoćama i sačuvam<br />
svoj i posao svojih uposlenika. Srećom, čuo sam<br />
za banku gdje ljudi mogu dobiti kredite. S brzim<br />
odobravanjem malih kredita, dobio sam priliku da<br />
riješim finansijske probleme i nastavim s poslom.<br />
Iskreno sam zadovoljan uslugom, i osjećam se slobodnim<br />
da nazovem svog kreditnog službenika u<br />
svako doba i zatražim od njega pomoć ili finansijski<br />
savjet,’’<br />
ima drugu strast koja je prilično jedinstvena u<br />
BiH. Daleko od gradskog središta, Idriz je napravio<br />
ekološku farmu fazana. Njegovo gajenje fazana ima<br />
za cilj proizvodnju mesa i uzgoja posebnih sorti fazana.<br />
Idriz je kupio inkubatore jaja s velikim kapacitetima<br />
da bi odgovorio na zahtjeve kupaca. Mali<br />
krediti su igrali značajnu ulogu u ovoj aktivnosti , a<br />
Idriz je također odabrao <strong>ProCredit</strong> Bank za sve svog<br />
poslovnog partnera, Idrizov posao je samo mali<br />
primjer kako krediti mogu doprinijeti održivosti<br />
posla i pomoći malom biznisu da efikasno upravlja<br />
resursima. Idriz smatra da mali krediti igraju važnu<br />
ulogu za kompanije kao što je njegova.<br />
‘’Teško je nekome na mom nivou dobiti kredit u<br />
bankama. Oni imaju mnogo uslova koje je meni<br />
teško ispuniti.’’<br />
Idriz planira nastaviti sa svojim pekarskim i biznisom<br />
farme fazana. Pošto ima pouzdanog partnera<br />
u <strong>ProCredit</strong> Bank, osjeća se sigurnim da planira i poduzima<br />
nove projekte.<br />
kaže Idriz, koji sad upošljava 21 osobu.<br />
Usprkos činjenici da Idriz voli praviti pecivo, on
36<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Finansijski izvještaji<br />
Finansijski izvještaji pripremljeni u skladu sa Međunarodnim standardima finansijskog izvještavanja za godinu završenu 31. decembra <strong>2006</strong>.<br />
¯
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 37
38<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Bilans uspjeha<br />
Za godinu koja završava 31. decembra <strong>2006</strong><br />
(iznosi iskazani u hiljadama KM)<br />
Napomena <strong>2006</strong> 2005<br />
Prihodi od kamata 3 34.228 24.634<br />
Rashodi od kamata 3 (8.742) (4.338)<br />
Neto prihod od provizija i naknada 25.486 20.296<br />
Prihodi od provizija i naknada 4 2.718 1.962<br />
Rashodi od provizija i naknada 4 (632) (484)<br />
Neto prihod od provizija i naknada 2.086 1.478<br />
Kursne razlike (neto) 5 139 108<br />
Ostali operativni prihodi 434 150<br />
Operativni prihod 28.145 22.032<br />
Operativni troškovi 6 (24.144) (17.981)<br />
Troškovi rezervi za kreditne i druge gubitke 8 (1.570) (1.625)<br />
Dobit prije oporezivanja 2.431 2.426<br />
Porez na dobit 9 (269) (246)<br />
Dobit za godinu 2.162 2.180<br />
Prateće napomene predstavljaju sastavni dio ovih finansijskih izvještaja.
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 39<br />
Bilans stanja<br />
Za godinu koja završava 31. decembra <strong>2006</strong><br />
(iznosi iskazani u hiljadama KM)<br />
Aktiva<br />
Napomena <strong>2006</strong> 2005<br />
Novčana sredstva i računi kod Centralne banke 10 60.060 35.364<br />
Plasmani drugim bankama 11 – 6.144<br />
Krediti dati komitentima 12 224.592 152.709<br />
Materijalna sredstva 13 7.909 4.506<br />
Nematerijalna sredstva 14 638 629<br />
Odložena poreska sredstva 15 66 –<br />
Ostala aktiva 16 1.621 1.077<br />
Ukupna aktiva 294.886 200.429<br />
Obaveze<br />
Depoziti klijenata 17 176.844 91.249<br />
Obaveze po uzetim kreditima i ostalim pozajmicama 18 82.045 76.082<br />
Subordinirani dug 19 9.056 9.051<br />
Rezervisanja za potencijalne i preuzete obaveze 20 487 308<br />
Odložene poreske obaveze 15 3 –<br />
Ostale obaveze 21 1.354 804<br />
Ukupne obaveze 269.789 177.494<br />
Kapital<br />
Dionički kapital 23 15.679 15.679<br />
Dionička premija 293 293<br />
Zadržana dobit 7.867 5.920<br />
Zakonske rezerve 1.258 1.043<br />
Ukupni kapital 25.097 22.935<br />
Ukupni kapital i obaveze 294.886 200.429<br />
Uprava Banke je odobrila prikazane finansijske izvještaje dana 21. februara <strong>2006</strong>. godine.<br />
Peter Moelders<br />
Direktor<br />
Prateće napomene predstavljaju sastavni dio ovih finansijskih izvještaja.
40<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Izvještaj o promjenama kapitala<br />
Za godinu koja završava 31. decembra <strong>2006</strong><br />
Dionički Dionička Zakonske Zadržana Ukupno<br />
(iznosi iskazani u hiljadama KM) kapital premija rezerve dobit kapital<br />
Stanje na dan 1. januara 2005. 15.679 293 814 3.969 20.755<br />
Neto dobit perioda – – – 2.180 2.180<br />
Izdvajanje u zakonske rezerve – – 229 (229) –<br />
Stanje na dan 31. decembra 2005. 15.679 293 1.043 5.920 22.935<br />
Stanje na dan 1. januara <strong>2006</strong>. 15.679 293 1.043 5.920 22.935<br />
Neto dobit perioda – – – 2.162 2.162<br />
Izdvajanje u zakonske rezerve – – 215 (215) –<br />
Stanje na dan 31. decembra <strong>2006</strong>. 15.679 293 1.258 7.867 25.097<br />
Dionički kapital Banke se sastoji od 1.567.900 običnih dionica. Sve dionice<br />
imaju nominalnu vrijednost od 10 KM i u potpunosti su plaćene.<br />
Zakonske rezerve predstavljaju dodatni dio kapitala izdvojen iz neto<br />
dobiti. Ove rezerve se koriste za pokriće gubitaka i ne mogu se distribuirati.<br />
Prateće napomene predstavljaju sastavni dio ovih finansijskih izvještaja.
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 41<br />
Izvještaj o novčanom toku<br />
Za godinu koja završava 31. decembra <strong>2006</strong><br />
(iznosi iskazani u hiljadama KM)<br />
Operativne aktivnosti<br />
Napomena <strong>2006</strong> 2005<br />
Dobit prije oporezivanja 2.431 2.426<br />
Prilagođavanja za:<br />
Amortizacija materijalne i nematerijalne imovine 1.842 1.335<br />
Troškovi rezervi za kreditne i druge gubitke 8 1.570 1.625<br />
Otpis imovine i opreme 13 12 77<br />
5.855 5.463<br />
Prihodi od kamata 3 (34.228) (24.634)<br />
Rashodi od kamata 3 8.742 4.338<br />
(25.486) (20.296)<br />
Naplaćena kamata 32.747 23.940<br />
Plaćena kamata (7.753) (3.832)<br />
Plaćeni porez na dobit (269) (246)<br />
24.725 19.862<br />
Novčani tok iz operativnih aktivnosti prije promjena u operativnim sredstvima 5.094 5.029<br />
(Povećanje) / smanjenje u operativnim sredstvima<br />
Sredstva kod Centralne Banke (13.990) (13.081)<br />
Krediti i avansi dati komitentima (72.134) (37.711)<br />
Krediti i avansi dati bankama 6.144 (6.144)<br />
Ostala sredstva (544) 505<br />
Povećanje / (smanjenje) operativnih obaveza<br />
Depoziti 85.212 50.150<br />
Ostale obaveze 480 (386)<br />
Novčani tok iz operativnih aktivnosti 10.262 (1.638)<br />
Investicione aktivnosti<br />
Nabavka materijalne imovine (5.081) (2.460)<br />
Nabavka nematerijalne imovine (185) (710)<br />
Novčani tok iz investicionih aktivnosti (5.266) (3.170)<br />
Finansijske aktivnosti<br />
Prilivi od obaveza po kreditima 31.419 34.057<br />
Otplaćene obaveze po kreditima (25.709) (23.934)<br />
Novčani tok iz finansijskih aktivnosti 5.710 (10.123)<br />
Neto povećanje / (smanjenje) novca i novčanih ekvivalenata 10.706 5.315<br />
Novac i novčani ekvivalenti na dan 1. januar 11.045 5.730<br />
Novac i novčani ekvivalenti na dan 31. decembra 24 21.751 11.045<br />
Prateće napomene predstavljaju sastavni dio ovih finansijskih izvještaja.
42<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
Opšte informacije<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank d.d. Sarajevo (u daljem tekstu: Banka) je licencirana da<br />
obezbijedi sve bankarske aktivnosti u skladu sa zakonom.<br />
Banka je registrovana kao dioničko društvo sa sjedištem u Bosni i Hercegovini.<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank d.d. Sarajevo je dio globalne mreže finansijskih<br />
institucija i upravljana je i kontrolisana od strane Internationale<br />
Micro Investionen AG. Internationale Micro Investitionen AG je u januaru<br />
2005. godine promijenio naziv u <strong>ProCredit</strong> Holding AG.<br />
Adrese<br />
Adrese registrovanih poslovnih jedinica Banke su kako slijedi:<br />
Sjedište Banke:<br />
Sarajevo<br />
Adresa: Emerika Bluma 8<br />
Bosna i Hercegovina<br />
Filijale<br />
Sarajevo<br />
Adresa: Muvekita 1<br />
Ilidža<br />
Adresa: Ibrahima Ljubovića 20<br />
Bihać<br />
Adresa: Safvet-bega Bašagića 18<br />
Tuzla<br />
Adresa: Džafer Mahala 29<br />
Mostar<br />
Adresa: Biskupa Čule bb<br />
Banja Luka<br />
Adresa: Kralja Petra I Karađorđevića<br />
Brčko<br />
Adresa: R. Dz. Čauševića 19<br />
Bijeljina<br />
Adresa: Karađorđeva 6<br />
Travnik<br />
Adresa: Bosanska 133<br />
Zenica<br />
Adresa: Maršala Tita bb<br />
Adresa: Turalibegova 48<br />
Gračanica / ekspozitura<br />
Adresa: H. K. Gradaščevića bb<br />
Posušje / ekspozitura<br />
Adresa: Fra Grge Martića bb<br />
Mostar / ekspozitura<br />
Adresa: Trg Republike bb<br />
Trebinje / ekspozitura<br />
Adresa: Kralja Petra I Oslobodioca 33<br />
Banja Luka / ekspozitura<br />
Adresa: Brace Potkonjaka 2<br />
Gradačac / ekspozitura<br />
Adresa: H. K. Gradaščevića bb<br />
Travnik / ekspozitura<br />
Adresa: RK Borac – Bosanska bb<br />
Zavidovići / ekspozitura<br />
Adresa: 8. Marta bb<br />
Sokolac / ekspozitura<br />
Adresa: Glasinačka 1<br />
Prijedor / ekspozitura<br />
Adresa: Vožda Karađorđa bb<br />
Doboj / ekspozitura<br />
Adresa: Kralja Aleksandra bb<br />
Zaposleni<br />
Na dan 31. decembra <strong>2006</strong>. <strong>ProCredit</strong> Bank d.d. Sarajevo je zapošljavala<br />
595 radnika (2005: 430 radnika).<br />
Direktori<br />
Imena direktora koji su bili u službi tokom finansijske godine i do<br />
datuma ovog izvještaja su slijedeća:<br />
Direktor<br />
Peter Moelders<br />
Izvršni direktor sektora računovodstva i kontrolinga<br />
Sabina Mujanović<br />
Ekspoziture<br />
Sarajevo / ekspozitura<br />
Adresa: Emerika Bluma 8<br />
Novo Sarajevo / ekspozitura<br />
Adresa: Topal Osman-paše 22<br />
Otoka / ekspozitura<br />
Adresa: Gradačačka 1<br />
Ciglane / ekspozitura<br />
Adresa: Husrefa Redžića 1<br />
Sokolac / ekspozitura<br />
Adresa: Glasinačka 1<br />
Ilidža / ekspozitura<br />
Adresa: Hrasnička cesta 4<br />
Cazin / ekspozitura<br />
Adresa: Stara Čaršija<br />
Tuzla / ekspozitura<br />
Izvršni direktor sredstava, poslova sa stanovništvom i platnog<br />
prometa<br />
Edin Hrnjica<br />
Izvršni direktor sektora opštih poslova<br />
Vedran Hadžiahmetović
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 43<br />
Napomene uz finansijske izvještaje<br />
za godinu završenu 31. decembra <strong>2006</strong><br />
Svi iznosi su iskazani u hiljadama KM, osim ukoliko drugačije nije navedeno<br />
1. Računovodstvene politike<br />
Glavne računovodstvene politike korištene u pripremi finansijskih<br />
izvještaja navedene su u nastavku. Ove računovodstvene politike<br />
su konstantno primjenjene za navedene godine, osim ukoliko nije<br />
drugačije navedeno.<br />
1.1 Osnova prezentacije<br />
Finansijski izvještaji <strong>ProCredit</strong> Bank d.d. Sarajevo su pripremljeni u skladu<br />
sa Međunarodnim standardima finansijskog izvještavanja („MSFI”) i<br />
izraženi su u Konvertibilnim markama (KM).<br />
Sastavljanje finansijskih izvještaja u skladu sa MSFI zahtijeva upotrebu<br />
procjena i pretpostavki koje utiču na imovinu i obaveze u finansijskim<br />
izvještajima, na objavljivanje o potencijalnoj imovini i obavezama<br />
na dan sastavljanja finansijskih izvještaja, te na iskazane prihode i<br />
rashode u toku izvještajnog razdoblja. Iako se procjene baziraju na<br />
najboljim saznanjima menadžmenta o tekućim događajima i aktivnostima,<br />
stvarni rezultati se mogu razlikovati od tih procjena. Oblasti u<br />
kojima su procjene i pretpostavke značajne za finansijske izvještaje su<br />
objavljene<br />
1.2 Usvajanje novih i revidiranih standarda<br />
(a) Dopune objavljenih standarda i tumačenja koje stupaju na snagu<br />
počev od 1.januara <strong>2006</strong>. godine<br />
Primjena dopuna koje su navedene u daljem tekstu nije rezultirala u<br />
značajnijoj promjeni računovostvenih politika Banke.<br />
IAS 19 Dopune<br />
IAS 21 Dopune<br />
IAS 39 Dopune<br />
IAS 39 Dopune<br />
IAS 39 and IFRS 4<br />
Aktuarski dobici i gubici, planovi grupe i<br />
objelodanjivanja;<br />
Neto ulaganje u inostrano poslovanje;<br />
Računovodstvo zaštite od rizika u<br />
predviđanju novčanog toka unutargrupnih<br />
transakcija;<br />
Fer vrijednost opcija;<br />
Ugovori o finansijskim garancijama;<br />
IFRS 1 (Dopune) Prva primjena MSFI i MSFI 6<br />
IFRS 6 (Dopune)<br />
IFRS 6<br />
IFRIC<br />
IFRIC 5<br />
IFRIC 6<br />
Istraživanje i procjenjivanje mineralnih<br />
resursa;<br />
Istraživanje i procjenjivanje mineralnih<br />
resursa;<br />
Utvrđivanje da li ugovor sadrži lizing;<br />
Pravo na kamatu po osnovu sredstava nam<br />
jenjenih za povlačenje iz upotrebe, za ob<br />
navljanje i zaštitu životne sredine;<br />
Obaveze koje proizilaze iz učešća na<br />
specifičnim tržištima - Otpad elektronske i<br />
električne opreme.<br />
• MRS 19 - Dopuna uvodi opciju alternativnog pristupa za<br />
priznavanje aktuarskih dobitaka i gubitaka. Istovremeno zahtje<br />
va dodatna objelodanjivanja. Kako Grupa ne namjerava da<br />
mjenja računovodstvene politike za priznavanje aktuarskih<br />
dobitaka i gubitaka i ne učestvuje u nekim planovima zajedničkih<br />
penzijskih fondova, usvajanje ovih izmjena i dopuna utiče samo<br />
na format i obim objelodanjivanja prezentiranih u finansijskim<br />
izveštajima.<br />
• MRS 21 Dopune, MRS 39 Dopune – Računovodstvo zaštite od<br />
rizika u predviđanju novčanog toka unutargrupnih transakcija;<br />
• MSFI 1, MSFI 6, IFRIC 4 i IFRIC 5 nisu relevantni za poslovne<br />
aktivnosti Grupe i stoga nemaju značajan uticaj na<br />
računovodstvene politike Grupe.<br />
• MRS 39 Dopuna – Fer vrijednost opcija. Prije ovih dopuna, Banka<br />
je primjenjivala neskraćenu verziju za fer vrijednosti opcija u<br />
MRS 39. Banka ispunjava nove kriterijume sadržane u dopunama,<br />
i zato nastavlja da određuje pojedina finansijska sredstva i finan<br />
sijske obaveze po fer vrijednosti kroz bilans uspeha.<br />
• MRS 39 i MSFI 4 Dopuna – Ugovori o finansijskim garancijama.<br />
Ovakvi tipovi ugovora su sada obuhvaćeni u MRS 39, a ne u<br />
MSFI 4, kao što je ranije zahtjevano po MSFI. Odmjeravanja i<br />
objelodanjivanja zahtjevana po MRS 39 nisu imala uticaja na<br />
promjene politika Banke.<br />
(c) Prijevremeno usvajanje standarda<br />
Banka nije prijevremeno usvojila sljedeće standarde i tumačenja standarda<br />
koji su objavljeni, ali nisu u primjeni za obračunske periode koji<br />
počinju od 1. januara <strong>2006</strong>. godine:<br />
• MSFI 7, Finansijski instrumenti: Objelodanjivanja;<br />
• MRS 1 (Dopune) – Objelodanjivanje kapitala;<br />
• MSFI 8, Poslovni segmenti (stupa na snagu od 1. januara 2008.<br />
godine);<br />
• IFRIC 7, Primjena pristupa preračunavanja po MRS 29 (stupa na<br />
snagu od 1. marta <strong>2006</strong>. godine);<br />
• IFRIC 8, Djelokrug MSFI 2 (stupa na snagu od 1. maja <strong>2006</strong>.<br />
godine);<br />
• IFRIC 9, Ponovna procjena ugrađenih derivata (stupa na snagu od<br />
1. juna <strong>2006</strong>. godine);<br />
• IFRIC 10, Periodično finansijsko izvještavanje i obezvrjeđivanje<br />
(stupa na snagu od 1. novembra <strong>2006</strong>. godine);<br />
• IFRIC 11, MSFI 2 – Transakcije sa otkupljenim sopstvenim<br />
akcijama (stupa na snagu od 1. marta 2007. godine); i<br />
• IFRIC 12, Ugovori o koncesiji za obavljanje usluga (stupa na snagu<br />
od 1. januara 2009. godine).<br />
Primjena ovih novih tumačenja nisu imali materijalno značajan uticaj<br />
na finansijske izvještaje u periodu početne primjene.<br />
1.3 Kritične računovodstvene procjene i prosudbe u primjeni<br />
računovodstvenih politika<br />
Komiteti za pregled portfolia Banke, na mjesečnoj bazi, vrše pregled<br />
kreditnog portfolia u cilju procjene rezervisanja za kreditne gubitke.<br />
Prilikom razmatranja okolnosti za evidentiranje umanjenja u bilansu<br />
uspjeha, Banka vrši procjenu o tome da li postoje primjetni podaci koji<br />
ukazuju na to da postoji mjerljivo smanjenje u procijenjenim budućim<br />
novčanim tokovima iz kreditnog portfolia prije nego što smanjenje<br />
može biti identifikovano na nekom pojedinačnom kreditu unutar tog<br />
portfolia.<br />
Uprava koristi procjene zasnovane na istorijskom iskustvu o gubicima<br />
za aktivu sa karakteristikama kreditnog rizika i objektivne dokaze o<br />
umanjenjima za kreditne gubitke slične onima u portfoliu kada planira<br />
buduće novčane tokove. Metodologija i pretpostavke korištene u<br />
procjeni iznosa i tempiranja budućih novčanih tokova se redovno<br />
pregledaju kako bi se reducirale razlike između procjena o gubicima<br />
i stvarnih gubitaka.
44<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
1.4 Strane valute<br />
Sredstva i obaveze izražene u stranim valutama su preračunate u konvertibilnim<br />
markama po zvaničnom srednjem kursu na dan bilansa<br />
stanja. Transakcije izražene u stranim valutama su preračunate u KM<br />
primjenom kursa koji je validan na dan transakcije. Dobici i gubici koji<br />
rezultiraju iz poravnanja takvih transakcija i iz pretvaranja monetarne<br />
aktive i pasive, denominirane u stranim valutama, su evidentirani u bilansu<br />
uspjeha.<br />
Kurs stranih valuta:<br />
u KM 31. dec <strong>2006</strong> 31. dec 2005<br />
USD 1,485065 1,657905<br />
EUR 1,955830 1,955830<br />
1.5 Finansijski instrumenti koji se poravnavaju<br />
Materijalna imovina se periodično vrednuje u svrhu svođenja na stvarnu<br />
vrijednost iste. U slučaju da je knjigovodstvena vrijednost imovine<br />
veća od obračunatog nadoknadivog iznosa, vrijednost imovine se otpisuje<br />
do visine nadoknadivog iznosa.<br />
Sredstva u pripremi se izvještavaju po nabavnom trošku uključujući<br />
troškove nabavke od trećih lica. Za sredstva u pripremi se ne obračunava<br />
amortizacija. Nakon kompletiranja, svi akumulirani troškovi se prenose<br />
na relevantnu kategoriju materijalne imovine i na njih se primjenjuje<br />
određena stopa amortizacije.<br />
Prihodi ili rashodi od otuđenja imovine i opreme se priznaju u bilansu<br />
uspjeha.<br />
Amortizacija se obračunava na svu imovinu, osim zemljišta i imovine<br />
u pripremi, prema linearnoj metodi kako bi se otpisao trošak nabave<br />
imovine kroz njezin procijenjeni vijek trajanja prema sljedećim<br />
godišnjim stopama:<br />
Finansijska sredstva i obaveze se poravnavaju i u bilansu stanja iskazuju<br />
u neto iznosu kada postoji zakonsko pravo za poravnanje prepoznatljivih<br />
iznosa kao i namjera o poravnanju na neto osnovi, ili kada<br />
se u isto vrijeme vrši priznavanje sredstava i izmirenje obaveza.<br />
1.6 Prihodi i rashodi od kamata<br />
Prihodi i rashodi od kamata iskazuju se u bilansu uspjeha za sve instrumente<br />
koji donose kamatu po načelu obračunatih kamata primjenom<br />
metode efektivne kamatne stope. Kada je naplata kredita sumnjiva,<br />
njihova vrijednost se umanjuje na naplative iznose, a prihodi od kamata<br />
se nakon toga priznaju na temelju kamatne stope koja je korištena<br />
za diskontiranje budućih novčanih tokova za potrebe mjerenja naplativog<br />
iznosa.<br />
1.7 Naknade i provizije<br />
Naknade i provizije se sastoje uglavnom od naknada naplaćenih od<br />
preduzeća po osnovu usluga domaćeg i inostranog platnog prometa.<br />
Naknade i provizije, osim onih koje formiraju dio efektivne kamatne<br />
stope instrumenta, uglavnom se iskazuju na obračunskoj osnovi kada<br />
su usluge pružene.<br />
1.8 Krediti i potraživanja<br />
Krediti i potraživanja predstavljaju finansijsku aktivu sa fiksnim ili<br />
određenim plaćanjima koja nisu istaknuta na aktivnom tržištu. Nastaju<br />
kada Banka dužniku pruža novac, robe ili usluge direktno bez namjere<br />
da trguje potraživanjem.<br />
Svi krediti i avansi se priznaju kada se novac doznači klijentima.<br />
Rezervisanja za kreditne gubitke se utvrđuje ako postoji objektivni<br />
dokaz da Banka neće biti u stanju da naplati sva potraživanja prema<br />
ugovorenom dospjeću kredita. Iznos rezervisanja je razlika između<br />
nominalnog i nadoknadivog iznosa, koji je u stvari sadašnja vrijednost<br />
očekivanih gotovinskih tokova, uključujući iznose naplative iz garancija,<br />
kolaterala, diskontovane na bazi efektivne kamatne stope kredita.<br />
Ako se iznos rezervisanja smanji usljed događaja koji nastaju nakon<br />
izdvajanja rezervisanja, otpuštanje rezervisanja se knjiži kao smanjenje<br />
rezervisanja za kreditne gubitke. Rezervisanja za kredite su analizirana<br />
u Napomeni 12.<br />
%<br />
Zgrade 10<br />
Kompjuteri i telefonska oprema 20–33<br />
Namještaj i oprema 17 –25<br />
Ulaganja u zakupljene objekte<br />
tokom perioda zakupa<br />
Rezidualna vrijednost imovine i njen vijek trajanja se pregledavaju i<br />
prilagođavaju ukoliko je potrebno, na dan bilansa stanja.<br />
1.10 Nematerijalna imovina<br />
Nematerijalna imovina se sastoji od kompjuterskih softvera i licenci.<br />
Inicijalni trošak pribavljanja nematerijalnog sredstva se priznaje kao<br />
sredstvo i amortizuje se linearnom metodom tokom svog vijeka trajanja,<br />
koji ne prelazi 5 godina.<br />
1.11 Lizing<br />
Do danas, ugovori o iznajmljivanju poslovnih prostora Banka evidentira<br />
kao operativni lizing. Ukupna plaćanja za operativni lizing su evidentirana<br />
u bilansu uspjeha linearnom metodom kroz period zakupa.<br />
Kada operativni lizing prestaje prije isteka ugovora, bilo kakvo plaćanje<br />
zahtjevano od zakupodavca u vidu zateznih kamata se priznaje kao<br />
trošak perioda u kojem je ugovor prekinut.<br />
1.12 Novac i novčani ekvivalenti<br />
Za potrebe izvještaja o novčanom toku, novac i novčani ekvivalenti<br />
sadrže stanja sa dospjećem manjim od 90 dana od datuma sticanja<br />
uključujući: novac i stanja na računima kod Centralne banke.<br />
1.13 Rezervisanja<br />
Rezervisanja se priznaju ako Banka ima sadašnju pravnu ili izvedenu<br />
obavezu koja je nastala temeljem prošlih događaja, ako postoji<br />
vjerovatnoća da će za podmirenje obaveze biti potreban odliv resursa<br />
koji predstavljaju ekonomsku korist, te ako je u velikoj mjeri moguće<br />
procijeniti iznos obaveze.<br />
1.9 Materijalna imovina<br />
1.14 Naknade zaposlenima<br />
Sva materijalna imovina je izražena po nabavnoj vrijednosti umanjenoj<br />
za amortizaciju.<br />
Banka, u svakodnevnom poslovanju, za svoje zaposlene plaća penzi-
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 45<br />
ono osiguranje, zdravstveno osiguranje i porez na platu koji se računa<br />
na bruto plate i naknade, topli obrok i troškove prevoza na i sa radnog<br />
mjesta u skladu sa zakonskom regulativom. Banka plaća ove doprinose<br />
državnim fondovima za zdravstveno i penziono osiguranje, prema stopama<br />
koje se primjenjuju tokom godine, obračunate na bruto plate.<br />
Banka je u obavezi da plaća doprinose za javno penziono osiguranje.<br />
Kada jednom izvrši plaćanje, Banka nema daljne obaveze po tom osnovu.<br />
Stalni doprinosi čine troškove godine u kojoj dospijevaju i kao<br />
takvi su uključeni u troškove zaposlenih. Troškovi ovih plaćanja su<br />
uključeni u bilans uspjeha u istom periodu kao i troškovi plaća.<br />
Banka nema nikakvih drugih penzionih šema ili planova beneficiranja<br />
zaposlenih, tako da nema nikakvih drugih obaveza po ovom osnovu.<br />
Dodatno, Banka nije u obavezi da obezbjedi buduće beneficije<br />
sadašnjim ili bivšim zaposlenicima.<br />
1.15 Oporezivanje<br />
Porez na dobit ili gubitak uključuje tekući i odgođeni porez.<br />
Tekući porez je obaveza za porez za koju se očekuje da bude obračunata<br />
na oporezivu dobit za tekuću godinu, uz upotrebu propisanih poreskih<br />
stopa ili naknadno propisanih poreskih stopa na datum bilansa stanja, i<br />
bilo kakva korekcija obaveze za porez koja se odnosi na prethodne godine.<br />
U skladu sa Zakonom o porezu na dobit, poreska stopa je 30%.<br />
Banka nastoji da poveća svoje kamatne marže dostižući više od<br />
prosječne marže, umanjenje za rezervisanja, kroz plasmane kreditno<br />
sposobnim fizičkim i pravnim licima.<br />
Ova izloženost ne uključuje samo pozicije kredita iz bilansa stanja<br />
nego Banka preuzima i garancije i druge potencijalne obaveze<br />
2.2 Kreditni rizik<br />
Banka preuzima kreditni rizik koji se ogleda u tome da ugovorna<br />
strana neće biti u mogućnosti da otplati sve iznose u potpunosti, po<br />
dospijeću. Banka formira nivoe kreditnog rizika postavljajući limite prihvatljivog<br />
rizika vezano za klijenta ili grupu klijenata, a po geografskim<br />
i industrijskim segmentima. Takvi rizici se redovno nadgledaju, i predmet<br />
su godišnjeg ili učestalijeg pregleda.<br />
Upravljanje izloženošću kreditnom riziku vrši se stalnim analizama<br />
sposobnosti klijenta i potencijalnih klijenata da izvršavaju svoje<br />
obaveze za kamatu i glavnicu, kao i promjenama kreditnih limita gdje<br />
je to pogodno. Upravljanje izloženošću kreditnom riziku dijelom se<br />
vrši obezbjeđenjem kolaterala i garancija pravnih i fizičkih lica.<br />
Maksimalna izloženost kreditnom riziku je prezentirana knjigovodstvenim<br />
iznosom svake od pozicija finansijske aktive u bilansu stanja i<br />
vanbilansu.<br />
Odgođeni porez na dobit se preračunava, putem metode obaveza,<br />
za sve privremene razlike koje se javljaju između poreske osnovice<br />
sredstava i obaveza i njihove knjigovodstvene vrijednosti za potrebe<br />
finansijskih izvještaja. Koriste se postojeće porezne stope kako bi se<br />
preračunao odgođeni porez na dobit.<br />
2.3 Geografska koncentracija sredstava, obaveza i vanbilansnih<br />
pozicija<br />
Odgođena porezna imovina priznaje se do iznosa oporezive dobiti za<br />
koju je vjerojatno da će biti raspoloživa za iskorištenje privremene razlike.<br />
1.16 Obaveze po uzetim kreditima i ostalim pozajmicama<br />
Obaveze po uzetim kreditima i ostalim pozajmicama se početno<br />
priznaju po ‘trošku nabave’, što predstavlja primljeni iznos (fer vrijednost<br />
primljene naknade) umanjeno za nastale troškove transakcije. U<br />
slučaju otplate duga prije dospjeća, bilo koja razlika između plaćenog<br />
iznosa i knjigovodstvene vrijednosti istog se priznaje u bilansu uspjeha<br />
tog perioda.<br />
1.17 Dionički kapital<br />
Dionički kapital se sastoji od običnih dionica.<br />
1.18 Uporedni podaci<br />
Tamo gdje je bilo potrebno, uporedni podaci su reklasificirani kako bi<br />
se postigla dosljednost u prikazivanju podataka s podacima tekuće<br />
godine.<br />
Ukupna Ukupne Potencijalne i<br />
sredstva obaveze preuzete obaveze<br />
Na dan 31. decembra 2005.<br />
Bosna i Hercegovina 193.586 102.479 7.154<br />
Zemlje Evropske unije 6.401 75.015 –<br />
Zemlje koje nisu članice EU 442 – –<br />
200.429 177.494 7.154<br />
Na dan 31. decembra <strong>2006</strong>.<br />
Bosna i Hercegovina 286.785 180.595 12.950<br />
Zemlje Evropske unije 7.854 89.195 –<br />
Zemlje koje nisu članice EU 247 – –<br />
294.886 269.790 12.950<br />
2.4 Valutni rizik<br />
2. Upravljanje finansijskim rizicima<br />
2.1 Strategija u korištenju finansijskih instrumenata<br />
Banka prima depozite od klijenata po fiksnoj i varijabilnoj kamatnoj<br />
stopi i na različite periode nastojeći da zaradi preko iznosa prosječne<br />
kamatne marže, investirajući sredstva u visoko kvalitetnu aktivu.<br />
Banka je izložena efektima fluktuacija dominantnih deviznih kurseva<br />
stranih valuta na njen finansijski položaj i novčane tokove.<br />
Menadžment je postavio limite nivoa izloženosti po valutama i ukupno<br />
za “overnight“ oročene pozicije, koji se dnevno promatraju. Donja<br />
tabela sumira izloženost Banke valutnom riziku na dan 31. decembra<br />
<strong>2006</strong> godine. U tabelu su uključeni aktiva i obaveze Banke po knjigovodstvenim<br />
iznosima, kategorisani po valutama.
46<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
2.5 Koncentracija sredstava i obaveza<br />
Banka je imala slijedeće značajne devizne pozicije:<br />
Na dan 31. decembra <strong>2006</strong>.<br />
EUR USD KM Ostale Ukupno<br />
Sredstva<br />
Novac i sredstva kod Centralne banke 8.354 2.208 49.222 276 60.060<br />
Krediti i avansi dati komitentima 172.863 – 51.729 – 224.592<br />
Materijalna imovina – – 7.909 – 7.909<br />
Nematerijalna imovina – – 638 – 638<br />
Odložena poreska sredstva – – 66 – 66<br />
Ostala aktiva 388 29 1.204 – 1.621<br />
Ukupna sredstva 181.605 2.237 110.768 276 294.886<br />
Obaveze<br />
Depoziti klijenata 88.674 2.162 86.008 – 176.844<br />
Krediti i druge pozajmice 81.288 – 757 – 82.045<br />
Subordinirani dug 9.056 – - – 9.056<br />
Rezervisanja 362 – 125 – 487<br />
Odložene poreske obaveze – – 3 – 3<br />
Ostale obaveze 155 – 1.199 – 1.354<br />
Ukupne obaveze 179.535 2.162 88.092 – 269.789<br />
Neto bilansna pozicija 2.070 75 22.676 276 25.097<br />
Potencijalne i preuzete obaveze 2.115 593 10.242 – 12.950<br />
Na dan 31. decembra 2005.<br />
Ukupna sredstva 133.281 1.123 65.894 131 200.429<br />
Ukupne obaveze 133.545 1.094 42.855 – 177.494<br />
Neto bilansna pozicija (264) 29 23.039 131 22.935<br />
Potencijalne i preuzete obaveze 1.127 264 5.763 – 7.154<br />
2.6 Kamatni rizik<br />
Kamatna osjetljivost sredstava i obaveza<br />
Banka je izložena efektima fluktuacija preovlađujućih nivoa tržišnih<br />
kamatnih stopa na njen finansijski položaj i novčane tokove. Kamatne<br />
marže se mogu povećavati kao rezultat takvih promjena, ali se mogu i<br />
smanjiti ili stvoriti gubitke u slučaju da dođe do neočekivanih kretanja.<br />
Menadžment je postavio limite nivoa neusaglašenosti kamatnih stopa<br />
koje može biti izvršeno, a koji se dnevno promatraju.<br />
Dolje priložena tabela sumira izloženost Banke kamatnom riziku.<br />
Sredstva i obaveze Banke koje su prikazane u pregledu raspoređene<br />
su prema ugovorenim datumima dospijeća:<br />
Na dan 31. decembra <strong>2006</strong>. Do 1 – 3 3 – 12 1 – 5 Preko Beskamatna Ukupno<br />
1 mjeseca mjeseca mjeseci godina 5 godina sredstva i obaveze<br />
Sredstva<br />
Novac i sredstva kod Centralne banke 5.787 – – – – 54.273 60.060<br />
Krediti i avansi dati komitentima 18.170 20.422 79.785 102.568 4.436 (789) 224.592<br />
Materijalna imovina – – – – – 7.909 7.909<br />
Nematerijalne imovina – – – – – 638 638<br />
Odložena poreska sredstva – – – – – 66 66<br />
Ostala aktiva – – – – – 1.621 1.621<br />
Ukupna sredstva 23.957 20.422 79.785 102.568 4.436 63.718 294.886<br />
Obaveze<br />
Depoziti klijenata 26.112 9.111 38.917 57.708 1.286 43.710 176.844<br />
Krediti i druge pozajmice – 16.551 20.658 19.759 2.897 22.180 82.045<br />
Subordinirani dug – – – – 8.801 255 9.056<br />
Rezervisanja – – – – – 487 487<br />
Odložene poreske obaveze – – – – – 3 3<br />
Ostale obaveze – – – – – 1.354 1.354<br />
Ukupne obaveze 26.112 25.662 59.575 77.467 12.984 67.989 269.789<br />
Bilansna osjetljivost na promjenu kamatne stope (2.155) (5.240) 20.210 25.101 (8.548) (4.271) 25.097
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 47<br />
Dole priložena tabela sumira prosječnu efektivnu kamatnu stopu tokom<br />
godine za monetarne finansijske instrumente.<br />
u % <strong>2006</strong> 2005<br />
Novčane rezerve i depoziti kod<br />
finansijskih institucija 1,39 1,63<br />
Krediti 15,88 16,09<br />
Depoziti 5,12 3,00<br />
Krediti i druge pozajmice 4,46 3,30<br />
2.7 Rizik likvidnosti<br />
Banka je izložena dnevnim potrebama za raspoloživim novčanim<br />
resursima iz “overnight” depozita, tekućih računa, dospjelih depozita,<br />
kreditnih povlačenja i garancija. Nadzorni odbor je odobrio Politike i<br />
procedure upravljanja likvidnošću. Banke upravlja rizikom likvidnosti<br />
primjenjujući optimalnu kombinaciju dospjeća i devizne strukture<br />
sredstava i obaveza.<br />
Dole priložena tabela analizira sredstva i obaveze Banke grupisane<br />
po značajnim dospijećima baziranim na preostalom periodu od<br />
datuma bilansa stanja do ugovorenih datuma dospijeća.<br />
Dospijeće sredstava i obaveza<br />
Na dan 31. decembra <strong>2006</strong>.<br />
Sredstva<br />
Do 1 – 3 3 – 12 1 – 5 Preko Ukupno<br />
1 mjeseca mjeseca mjeseci godina 5 godina<br />
Novac i sredstva kod Centralne banke 60.060 – – – – 60.060<br />
Krediti i avansi dati komitentima 17.381 20.422 79.785 102.568 4.436 224.592<br />
Materijalna imovina – – – – 7.909 7.909<br />
Nematerijalne imovina – – – – 638 638<br />
Odložena poreska sredstva 66 – – – – 66<br />
Ostala aktiva 1.588 – – – 33 1.621<br />
Ukupna sredstva 79.095 20.422 79.785 102.568 13.016 294.886<br />
Obaveze<br />
Depoziti klijenata 69.293 9.197 39.172 57.896 1.286 176.844<br />
Krediti i druge pozajmice 9 3.128 8.530 64.743 5.635 82.045<br />
Subordinirani dug – – 255 – 8.801 9.056<br />
Rezervisanja 487 – – – – 487<br />
Odložene poreske obaveze 3 – – – 3<br />
Ostale obaveze 1.354 – – – – 1.354<br />
Ukupne obaveze 71.146 12.325 47.957 122.639 15.722 269.789<br />
Neto pozicija likvidnosti 7.949 8.097 31.828 (20.071) (2.706) 25.097<br />
Potencijalne i preuzete obaveze 7.508 1.894 2.845 703 – 12.950<br />
Na dan 31. decembra 2005.<br />
Ukupna sredstva 53.376 16.029 59.710 64.874 6.440 200.429<br />
Ukupne obaveze 35.584 17.569 25.049 74.185 25.107 177.494<br />
Neto pozicija likvidnosti 17.792 (1.540) 34.661 (9.311) (18.667) 22.935<br />
Potencijalne i preuzete obaveze 4.797 1.078 1.020 259 – 7.154
48<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
2.8 Fer vrijednost finansijskih sredstava i obaveza<br />
5. Kursne razlike (neto)<br />
Sredstva<br />
Knjigovodstvena vrijednost Fer vrijednost<br />
<strong>2006</strong> <strong>2006</strong><br />
Krediti i avansi dati komitentima 224.592 220.396<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Pozitivne kursne razlike 5.074 1.721<br />
Negativne kursne razlike (4.935) (1.613)<br />
139 108<br />
Obaveze<br />
Depoziti klijenata 176.844 176.131<br />
Krediti i druge pozajmice 82.045 68.574<br />
Subordinirani dug 9.056 9.655<br />
Krediti i avansi dati komitentima<br />
Krediti i avansi komintentima su iskazani neto od rezervisanja za<br />
kreditne gubitke. Procijenjena fer vrijednost kredita i avansa predstavlja<br />
diskontovani iznos procijenjenih budućih očekivanih novčanih<br />
tokova. Očekivani novčani tokovi se diskontuju po tekućim tržišnim<br />
stopama kako bi se odredila njihova fer vrijednost.<br />
Depoziti i uzeti krediti<br />
Procijenjena fer vrijednost depozita bez dospijeća, uključujući i nekamatonosne<br />
depozite, je iznos isplativ po zahtjevu.<br />
Procijenjena fer vrijednost depozita sa fiksnom kamatom i ostalih pozajmica<br />
bez navedene tržišne cijene zasnovana je na diskontovanim<br />
novčanim tokovima uz korištenje kamatnih stopa za nove dugove sa<br />
sličnim preostalim dospijećem.<br />
6. Operativni troškovi<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Troškovi zaposlenih (Napomena 7) 11.935 8.713<br />
Troškovi zakupa 2.191 1.380<br />
Troškovi promocije i marketinga 1.704 1.509<br />
Amortizacija 1.842 1.335<br />
Troškovi usluga 991 765<br />
Premije osiguranja 1.145 724<br />
Poštanske i telekomunikacijske usluge 526 417<br />
Troškovi kancelarijskog materijala 733 469<br />
Održavanje stalnih sredstava i opreme 622 400<br />
Ostali porezi i doprinosi 1 8<br />
Ostalo 2.454 2.261<br />
24.144 17.981<br />
7. Troškovi zaposlenih<br />
3. Neto prihod od kamate<br />
Prihodi od kamata<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Krediti i avansi dati komitentima 33.647 24.304<br />
Potraživanja od drugih banaka 157 60<br />
Obavezne rezerve kod Centralne banke 424 270<br />
34.228 24.634<br />
Rashodi od kamata<br />
Tekući računi i depoziti klijenata 4.737 1.725<br />
Banke i druge finansijske institucije 4.005 2.613<br />
4. Neto prihod od provizija i naknada<br />
8.742 4.338<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Prihodi od provizija i naknada<br />
Prihodi od naknada za izvršene usluge<br />
inostranog platnog prometa 782 682<br />
Prihodi od naknada za izvršene usluge<br />
unutrašnjeg platnog prometa 710 616<br />
Prihodi od naknada po garancijama<br />
i akreditivima 178 133<br />
Prihodi od naknada u poslovanju<br />
sa stranim valutama 412 283<br />
Ostalo 636 248<br />
2.718 1.962<br />
Rashodi od provizija i naknada<br />
Banke 359 318<br />
Ostalo 273 166<br />
632 484<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Neto plate 6.312 4.628<br />
Porezi i doprinosi 4.115 3.023<br />
Topli obrok i prevoz 995 682<br />
Regres za godišnji odmor 380 287<br />
Ostalo 133 93<br />
11.935 8.713<br />
Broj zaposlenih u Banci na kraju godine bio je 595 (2005 : 430).<br />
8. Troškovi rezervi za kreditne i druge gubitke<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Krediti i avansi dati komitentima (Napomena 12) 1.379 1.480<br />
Potencijalne i preuzete obaveze (Napomena 20) 179 195<br />
Ostala sredstva (Napomena 16) 12 (50)<br />
1.570 1.625
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 49<br />
9. Porez na dobit<br />
Kretanje u rezervisanja za kreditne gubitke je kako slijedi:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Tekući porez 332 246<br />
Odložen porez (63)<br />
269 246<br />
Detaljniji podaci o odloženim porezima dati su u Napomeni 15. Porez<br />
na dobit Banke prije oporezivanja se razlikuje od teorijskog iznosa koji<br />
bi nastao primjenom lokalne poreske stope na dobit prije oporezivanja<br />
prikazane u MSFI finansijskim izvještajima kao što slijedi:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Dobit prije oporezivanja 2,431 2,426<br />
Obračunati porez od 30%<br />
(uz poresko oslobađanje od 75% u skladu<br />
sa lokalnim propisima) 182 182<br />
Stavke koje ne umanjuju poresku osnovicu su:<br />
neoporezivi prihod (18) (28)<br />
neoporezivi rashodi 168 92<br />
Promjene u odloženim poreskim sredstvima (66) 0<br />
Promjene u odloženim poreskim obavezama 3 0<br />
Porez na dobit 269 246<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Stanje na dan 1. januara 4.143 3.147<br />
Neto rashod u bilansu uspjeha (Napomena 8) 1.379 1.480<br />
Otpisi (482) (484)<br />
Stanje na dan 31. decembra 5.040 4.143<br />
Koncentracija kreditnog rizika po industrijskim granama je kako slijedi:<br />
<strong>2006</strong> % 2005 %<br />
Veletrgovina i maloprodaja 77.168 34 53.523 35<br />
Poljoprivreda. šumarstvo<br />
i ribolov 55.788 25 33.257 22<br />
Proizvodnja 30.133 13 26.313 17<br />
Građani 11.742 5 9.727 6<br />
Turizam i ugostiteljstvo 9.326 4 5.492 4<br />
Građevinarstvo 4.733 2 2.031 1<br />
Transport i<br />
komunikacije 8.847 4 6.880 5<br />
Ostalo 26.855 12 15.486 10<br />
224.592 100 152.709 100<br />
10. Novčana sredstva i računi kod Centralne banke<br />
Geografska koncentracija kreditnog rizika je:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Novčana sredstva u blagajni 7.893 5.754<br />
Tekući računi kod banaka 13.858 5.291<br />
Uključeno u novac i novčane ekvivalente<br />
(Napomena 24) 21.751 11.045<br />
Računi kod Centralne banke BiH 38.309 24.319<br />
60.060 35.364<br />
<strong>2006</strong> % 2005 %<br />
Bosna i Hercegovina 224.592 100 152.709 100<br />
Obavezna rezerva predstavlja minimalni iznos koji obavezno mora biti<br />
deponiran kod Centralne banke Bosne i Hercegovine. Prema Zakonu<br />
o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine, obavezna rezerva predstavlja<br />
15% od prosječnih desetodnevnih oročenih depozita i depozita po<br />
viđenju i pozajmljenih sredstava izraženih u KM-u. Obavezna rezerva<br />
se održava kroz prosječna stanja računa kod Centralne banke Bosne<br />
i Hercegovine.<br />
11. Plasmani drugim bankama<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Plasmani u stranim bankama – 6.144<br />
– 6.144<br />
12. Krediti dati komitentima<br />
Short term Long term<br />
<strong>2006</strong> 2005 <strong>2006</strong> 2005<br />
Krediti dati fizičkim licima 633 404 13.480 13.986<br />
Krediti dati<br />
preduzećima 15.802 11.313 199.717 131.149<br />
16.435 11.717 213.197 145.135<br />
Umanjenje: Rezervisanja<br />
za kreditne gubitke (371) (350) (4.669) (3.793)<br />
16.064 11.367 208.528 141.342
50<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
13. Materijalna imovina<br />
Nabavna vrijednost materijalne imovine i amortizacija za 2005. godinu<br />
su prikazane kako slijedi:<br />
2005 Zgrade Ulaganja u Namještaj i Imovina u Ukupno<br />
zakupljene objekte oprema pripremi<br />
Nabavna vrijednost<br />
Stanje na dan 1. januara 2005. 348 1.098 4.515 187 6.148<br />
Povećanja – 457 1.322 681 2.460<br />
Transferi – 70 111 (181) –<br />
Smanjenje i otpis – (134) (245) – (379)<br />
Stanje na dan 31. decembra 2005. 348 1.491 5.703 687 8.229<br />
Ispravka vrijednosti<br />
Stanje na dan 1. januara 2005. 87 276 2.459 – 2.822<br />
Amortizacija za period 35 261 907 – 1.203<br />
Smanjenje i otpis – (94) (208) – (302)<br />
Stanje na dan 31. decembra 2005. 122 443 3.158 – 3.723<br />
Neto sadašnja vrijednost na dan 31. decembar 2005. 226 1.048 2.545 687 4.506<br />
1. januara 2005. 261 822 2.056 187 3.326<br />
Nabavna vrijednost materijalne imovine i amortizacija za <strong>2006</strong>. godinu<br />
su prikazane kako slijedi<br />
<strong>2006</strong> Zgrade Ulaganja u Namještaj i Imovina u Ukupno<br />
zakupljene objekte oprema pripremi<br />
Nabavna vrijednost<br />
Stanje na dan 1. januara <strong>2006</strong>. 348 1.491 5.703 687 8.229<br />
Povećanja – 1.240 2.442 1.399 5.081<br />
Transferi – 36 408 (444) –<br />
Smanjenje i otpis – - (371) – (371)<br />
Stanje na dan 31. decembra <strong>2006</strong>. 348 2.767 8.182 1.642 12.939<br />
Ispravka vrijednosti<br />
Stanje na dan 1. januara <strong>2006</strong>. 122 443 3.158 – 3.723<br />
Amortizacija za period 34 385 1.247 – 1.666<br />
Smanjenje i otpis – – (359) – (359)<br />
Stanje na dan 31. decembra <strong>2006</strong>. 156 828 4.046 – 5.030<br />
Neto sadašnja vrijednost na dan 31. decembar <strong>2006</strong>. 192 1.939 4.136 1.642 7.909<br />
1. januara <strong>2006</strong>. 226 1.048 2.545 687 4.506<br />
14. Nematerijalna imovina<br />
15. Odložena poreska sredstva<br />
Nabavna vrijednost<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Stanje na dan 1. januara 800 90<br />
Povećanje 185 710<br />
Stanje na dan 31. decembra 985 800<br />
Odloženi porezi su obračunati na privremene razlike po metodu<br />
obaveza koristeći efektivnu poresku stopu od 7.5% (25% na zvaničnu<br />
poresku stopu od 30% nakon 75% poreskog oslobađanja).<br />
Odložena poreska sredstva i obaveze se pripisuju sljedećim stavkama:<br />
Ispravka vrijednosti<br />
Stanje na dan 1. januara 171 39<br />
Amortizacija za godinu 176 132<br />
Stanje na dan 31. decembra 347 171<br />
Neto sadašnja vrijednost na dan<br />
31. decembra 638 629<br />
1. januara 629 51<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Odložena poreska sredstva<br />
Rezervisanja za kreditne gubitke 66 0<br />
66 0<br />
Odložene poreske obaveze<br />
Ostale privremene razlike 3 0<br />
3 0<br />
Odloženi poreski rashod u bilansu uspeha sastoji se od sljedećih<br />
stavki:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Rezervisanja za kreditne gubitke (66) 0<br />
Ostale privremene razlike 3 0<br />
(63) 0
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 51<br />
16. Ostala aktiva<br />
17. Depoziti klijenata<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Unaprijed plaćeni zakup 5 11<br />
Unaprijed plaćeni porez 1.052 773<br />
Ostala sredstva 579 303<br />
Umanjenje: Rezervisanja za kreditne gubitke (15) (10)<br />
1.621 1.077<br />
Kretanje rezervisanja za kreditne gubitke:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Stanje na dan 1. januara 10 84<br />
Neto rashod u bilansu uspjeha (Napomena 8) 12 (50)<br />
Otpis (7) (24)<br />
Stanje na dan 31. decembra 15 10<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Preduzeća<br />
Tekući računi 32.637 17.175<br />
Oročeni depoziti 66.168 33.037<br />
Fizička lica<br />
Tekući računi 24.013 12.028<br />
Oročeni depoziti 54.026 29.009<br />
176.844 91.249<br />
18. Obaveze po uzetim kreditima i ostalim pozajmicama<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Evropska komisija 20.869 20.899<br />
Ministarstvo vanjskih poslova Kraljevine Norveške 605 605<br />
Kreditanstalt fuer Wiederaufbau 1.852 22.334<br />
EFSE 29.884 –<br />
Commerzbank 4.062 8.961<br />
Evropska Banka za obnovu i razvoj<br />
(EBRD) 11.837 13.164<br />
Međunarodna finansijska korporacija (IFC) – 5.213<br />
USAID 1.149 1.902<br />
Raiffeisen Bank – 3.004<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding 10.043 –<br />
IFAD 757 –<br />
Udruženje za razvoj 987 –<br />
82.045 76.082<br />
Pozajmice ugovorene sa Evropskom komisijom i Ministarstvom vanjskih<br />
poslova Kraljevine Norveške predstavljaju nekamatonosne<br />
kredite.<br />
Kamatna stopa za obaveze po uzetim kreditima je prikazana kako<br />
slijedi:<br />
Izvor <strong>2006</strong> 2005<br />
Evropska komisija 0% 0%<br />
Ministarstvo vanjskih poslova Kraljevine Norveške 0% 0%<br />
Kreditanstalt fuer Wiederaufbau EURIBOR + 0,5% 3% . EURIBOR<br />
EURIBOR + 2% EURIBOR + 0.5%<br />
EURIBOR + 2,25% EURIBOR + 2%<br />
EFSE 5.6% . EURIBOR –<br />
EURIBOR + 2%<br />
Commerzbank EURIBOR +2.45% EURIBOR + 3.4%<br />
EURIBOR +2.45%<br />
Evropska banka za obnovu i razvoj (EBRD) EURIBOR + 3.25% EURIBOR + 3.25%<br />
EURIBOR + 4%<br />
Međunarodna finansijska korporacija (IFC) – EURIBOR + 3%<br />
USAID 1.6723 1,6723<br />
Raiffeisen Bank d.d Sarajevo – 3.85%<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding 6,7% –<br />
IFAD 3% –<br />
Udruženje za razvoj 5% –<br />
U skladu sa ugovorima o uzetim kreditima i ostalim pozajmicama<br />
(finansijskim sredstvima) Banka je izmirila sve finansijske obaveze sa<br />
31 Decembrom <strong>2006</strong>. Ipak zbog promjena u vlasničkoj strukturi (kupovina<br />
EBRD dionica od strane <strong>ProCredit</strong> Holding), Commerzbank se<br />
odrekla pridržavanja po obavezama definisanim u paragrafu 5, koje<br />
se odnosi na nepoštivanje ugovora, iz ugovora potpisanog 3. marta<br />
2004.
52<br />
G o d i š n j i i z v j e š t a j 2 0 0 6<br />
19. Ostale obaveze<br />
21. Rezervisanja za potencijalne i preuzete obaveze:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Obaveze za neisplaćene plate – 140<br />
Obračunata kamata 255 149<br />
Dobavljači 321 93<br />
Ostale obaveze 779 422<br />
1.355 804<br />
Kretanje rezervisanja za potencijalne i preuzete obaveze:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Stanje na daj 1. januara 308 113<br />
Neto (prihod) / rashod u bilansu uspjeha<br />
(Napomena 8) 179 195<br />
Stanje na dan 31. decembra 487 308<br />
20. Potencijalne i preuzete obaveze<br />
Slijedeća tabela prikazuje ugovorene iznose koji se odnose na potencijalne<br />
i preuzete obaveze Banke po kategorijama:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Garancije 3.719 1.631<br />
u stranim valutama 3.070 1.538<br />
Akreditivi – 37<br />
Umanjenje: Rezervisanja za potencijalne i<br />
preuzete obaveze (487) (308)<br />
6.302 2.898<br />
Undrawn lending commitments 6.648 4.256<br />
12.950 7.154<br />
22. Subordinirani dug<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Subordinirani dug 9.056 9.051<br />
9.056 9.051<br />
Sporazum o subordiniranom dugu je potpisan između <strong>ProCredit</strong> Bank<br />
d.d. Sarajevo i <strong>ProCredit</strong> Holding AG dana 31. augusta 2005. godine.<br />
Na glavnicu će biti obračunavana kamata po stopi od 8,9% godišnje.<br />
Ugovor će biti na snazi do 7. septembra 2015. i na taj datum dospijeća<br />
Banka će vratiti kredit.<br />
23. Transakcije sa povezanim stranama<br />
Strane sa smatraju povezanim ako jedna strana ima mogućnost da<br />
kontroliše drugu stranu ili ima značajan uticaj preko drugih strana u<br />
donošenju finansijskih i operativnih odluka. Transakcije sa povezanim<br />
stranama su dio svakodnevnog poslovanja. Ove transakcije uključuju<br />
kredite, depozite, pozajmice i obavljaju se na komercijalnim osnovama<br />
i po tržišnim stopama. Iznosi transakcija sa povezanim stranama, preostala<br />
stanja na kraju godine, su kako slijedi:<br />
Transakcije sa povezanim stranama u toku <strong>2006</strong>.<br />
<strong>ProCredit</strong> EBRD IPC Uprava Članovi uže Ukupno<br />
Holding Banke porodice<br />
Uprave<br />
Krediti<br />
Stanje kredita na dan 1. januara – – – 80 – 80<br />
Krediti plasirani tokom godine – – – 189 – 189<br />
Povrat kredita tokom godine – – – (105) – (105)<br />
Stanje kredita na dan 31. decembra – – – 164 – 164<br />
Prihodi od kamata – – – 4 – 4<br />
Troškovi rezervisanja za kreditne gubitke – – – (1) – (1)<br />
Depoziti<br />
Stanje na početku godine 7.823 – – 66 22 7.911<br />
Depoziti primljeni tokom godine – – – 590 18 608<br />
Depoziti isplaćeni tokom godine (7.823) – – (589) (13) (8.425)<br />
Stanje na dan 31. decembra – – – 67 27 94<br />
Rashodi po kamatama na depozite 38 – – 1 1 40<br />
Uzeti krediti<br />
Stanje uzetih kredita na dan 1. januara 8.801 13.047 – – – 21.848<br />
Uzeti krediti tokom godine 9.779 – – – – 9.779<br />
Povrat kredita tokom godine – (1.312) – – – (1.312)<br />
Stanje na dan 31. decembra 18.580 11.735 – – – 30.315<br />
Rashodi po kamatama za uzete kredite 1.388 690 – – – 2.078<br />
Transferi u okviru licenci i finansijskih sporazuma – – 408 – – –
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i 53<br />
Transakcije sa povezanim stranama u toku 2005.<br />
<strong>ProCredit</strong> EBRD IPC Bank’s Bank’s Total<br />
Holding management management<br />
close members<br />
Krediti<br />
Stanje kredita na dan 1. januara – – – 131 – 131<br />
Krediti plasirani tokom godine – – – 4 – 4<br />
Povrat kredita tokom godine – – – (55) – (55)<br />
Stanje kredita na dan 31. decembra – – – 80 – 80<br />
Prihodi od kamata – – – 8 – 8<br />
Troškovi rezervisanja za kreditne gubitke – – – (1) – (1)<br />
Depoziti<br />
Stanje na početku godine – – – 37 35 72<br />
Depoziti primljeni tokom godine 8.801 – – 329 3 9.133<br />
Depoziti isplaćeni tokom godine (978) – – (300) (16) (1.294)<br />
Stanje na dan 31. decembra 7.823 – – 66 22 7.911<br />
Rashodi po kamatama na depozite 117 – – 1 – 118<br />
Uzeti krediti<br />
Stanje uzetih kredita na dan 1. januara – 15.672 – – – 15.672<br />
Uzeti krediti tokom godine 8.801 – – – – 8.801<br />
Povrat kredita tokom godine – (2.625) – – – (2.625)<br />
Stanje na dan 31. decembra 8.801 13.047 – – – 21.848<br />
Rashodi po kamatama za uzete kredite 250 766 – – – 2.280<br />
Transferi u okviru licenci i finansijskih sporazuma – – 330 – – –<br />
Plate direktora za godinu koja je završila 31. decembra <strong>2006</strong>. iznosile su<br />
211.897 KM (2005: 198.151 KM).<br />
24. Dionički kapital i dionička premija<br />
Obične dionice<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
U broju dionica<br />
Na dan 1. januara 1.567.000 1.567.000<br />
Na dan 31. decembra 1.567.000 1.567.000<br />
Dole navedeni dioničari imaju vlasnički udjel u Banci veći od 5%.<br />
Dioničari <strong>ProCredit</strong> Bank d.d. su:<br />
Commerzbank je jedna od vodećih komercijalnih banaka u Evropi<br />
sa ukupnom aktivom koja premašuje 500 milijardi Eura i globalnom<br />
mrežom korespondentnih banaka. Commerzbank smatra da su zemlje<br />
jugoistočne Evrope važne zbog njenih međunarodnih poslovnih operacija<br />
i zbog toga je odlučila da investira u <strong>ProCredit</strong> Bank. Uzimajući<br />
u obzir svoje obuhvatno iskustvo u svim oblastima bankarskog poslovanja,<br />
kako sa preduzećima, tako i sa stanovništvom, Commerzbank<br />
predstavlja vrlo važan izvor kompetencija i podrške za <strong>ProCredit</strong><br />
Bank.<br />
Naziv<br />
% vlasničkog udjela<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Evropska banka za obnovu<br />
i razvoj – 23,1%<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding AG<br />
(bivši International Micro Investionen) 79,8% 56,7%<br />
Kreditanstalt fuer Wiederaufbau,<br />
Frankfurt 7,7% 7,7%<br />
Commerzbank AG 12,5% 12,5%<br />
100% 100%<br />
KfW Entwicklungsbank: U ime Vlade SR Njemačke, KfW Entwicklungsbank<br />
finansira investicije i prateće savjetodavne usluge u tranzicijskim<br />
i zemljama u razvoju. Njen cilj je da izgradi i proširi socijalnu i<br />
ekonomsku infrastrukturu zemalja u kojima je aktivna, te da unaprijedi<br />
finansijski sektor, štiteći resurse i osiguravajući zdravo okruženje. KfW<br />
Entwicklungsbank je lider u mikrofinansijskom sektoru i ciljne grupe<br />
su mu finansijske institucije širom svijeta.<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding AG je osnovan 1998. godine od strane Internationale<br />
Projekt Consult (IPC) GmbH i grupe viših menadžera ove kompanije.<br />
Ubrzo nakon osnivanja, fondacija DOEN (Holandija), DEG (Njemačka)<br />
i <strong>ProCredit</strong>o Bolivia su se pridružili <strong>ProCredit</strong> Holdingu kao dioničari, a<br />
nakon njih i FMO, IFC i BIO. <strong>ProCredit</strong> Holding je investiciona kompanija<br />
koja se fokusira na unapređenje komercijalno održivih mikrofinansijkih<br />
ekonomskih institucija u tranzicijskim i zemljama u razvoju. <strong>ProCredit</strong><br />
Holding ima 56,7% dionica u <strong>ProCredit</strong> Bank d.d.
54<br />
F i n a n s i j s k i i z v j e š t a j i<br />
25. Novac i novčani ekvivalenti<br />
Za potrebe novčanog toka novac i novčani ekvivalenti se sastoje od<br />
sljedećih stanja sa dospijećem manjim od 90 dana:<br />
<strong>2006</strong> 2005<br />
Novac i novčana sredstva kod<br />
Centralne banke (Napomena 10) 21.751 11.045<br />
21.751 11.045<br />
26. Događaji nakon datuma bilansa stanja<br />
Dionički kapital Banke je porastao za 10 miliona KM kao rezultat<br />
dodatnih dionica od strane <strong>ProCredit</strong> Holding AG. Nova struktura<br />
dioničarskog kapitala je:<br />
Name<br />
<strong>ProCredit</strong> Holding AG<br />
% vlasničkog udjela<br />
2005<br />
(bivši International Micro Investionen) 87,7%<br />
Kreditanstalt fuer Wiederaufbau, Frankfurt 4,7%<br />
Commerzbank AG 7,6%<br />
100%<br />
Nije bilo drugih značajnih događaja nakon datuma bilansa stanja, a<br />
koji zahtijevaju objavljivanje u finansijskim izvještajima.<br />
Kurs na dan 31.12.<strong>2006</strong>. godine: 1 EUR = 1,955830 KM
K o n t a k t a d r e s e 55<br />
Kontakt Adrese<br />
Glavni ured<br />
Sarajevo<br />
Emerika Bluma 8<br />
Telefon: 033/250-950<br />
Fax: 033/250-971<br />
www.procreditbank.ba<br />
info@procreditbank.ba<br />
Filijale i ekspoziture<br />
Filijala Banja Luka<br />
Kralja Petra i Karađorđevića 91<br />
Telefon: 051/229-340<br />
Fax: 051/229-371<br />
Ekspozitura Banja Luka<br />
Braće Potkonjaka 2<br />
Telefon: 051/431-530<br />
Fax: 051/431-537<br />
Filijala Bihać<br />
Safvet-bega Bašagića 18<br />
Telefon: 037/311-709<br />
Telefon/Fax: 037/311-710<br />
Filijala Bijeljina<br />
Karađorđeva 6<br />
Telefon/Fax: 055/220-980<br />
Filijala Brčko<br />
R.DŽ. Čauševića 19<br />
Telefon/Fax: 049/217-612<br />
Ekspozitura Gradačac<br />
H.K. Gradaščevića bb<br />
Telefon: 035/821-715<br />
Fax: 035/821-725<br />
Ekspozitura Gračanica<br />
Alije Izetbegovića 23<br />
Telefon/Fax: 035/700-670<br />
Filijala Ilidža<br />
Ibrahima Ljubovića 20,<br />
Telefon: 033/761-580<br />
Fax: 033/761-681<br />
Ekspozitura Ilidža<br />
Hrasnička cesta 4<br />
Telefon: 033/771-130<br />
Fax: 033/771-132<br />
Filijala Mostar<br />
Biskupa Čule bb<br />
Telefon: 036/449-720<br />
Fax: 036/449-729<br />
Ekspozitura Mostar<br />
Trg Republike bb<br />
Telefon: 036/502-050<br />
Fax: 036/502-051<br />
Ekspozitura Posušje<br />
Fra Grge Martića bb<br />
Telefon: 039/685-020<br />
Fax: 039/685-021<br />
Ekspozitura Sarajevo (Novo Sarajevo)<br />
Topal Osman paše 22<br />
Telefon: 033/615-771<br />
Fax: 033/613-406<br />
Ekspozitura Sarajevo (Otoka)<br />
Gradačačka 1 - TC Otoka – Merkur<br />
Telefon: 033/716-485<br />
Fax: 033/716-487<br />
Ekspozitura Sokolac<br />
Glasinačka bb<br />
Telefon: 057/400-850<br />
Fax: 057/400-851<br />
Filijala Travnik<br />
Bosanska 133<br />
Telefon: 030/540-370<br />
Fax: 030/540-372<br />
Ekspozitura Travnik<br />
Bosanska bb<br />
Telefon: 030/510-510<br />
Fax: 030/510-522<br />
Ekspozitura Trebinje<br />
Kralja Petra I Oslobodioca 33<br />
Telefon/Fax: 059/274-160<br />
Filijala Tuzla<br />
Džafer Mahala 29<br />
Telefon: 035/301-200<br />
Fax: 035/258-340<br />
Ekspozitura Cazin<br />
ZC Stara Čaršija<br />
Telefon: 037/539-116<br />
Fax: 037/511-693<br />
Kreditni biro Doboj<br />
Kralja Aleksandra bb,<br />
Telefon/Fax: 053/224-634<br />
Kreditni biro Prijedor<br />
Vožda Karađorđa bb<br />
Telefon/Fax: 052/214-767<br />
Filijala Sarajevo<br />
Muvekita 1<br />
Telefon: 033/232-172<br />
Fax: 033/232-174<br />
Ekspozitura Sarajevo (Biznis centar)<br />
Emerika Bluma 8<br />
Telefon: 033/250-950<br />
Fax: 033/253-991<br />
Ekspozitura Tuzla<br />
Turalibegova 48<br />
Telefon/Fax: 035/319- 800<br />
Ekspozitura Zavidovići<br />
8. Marta bb<br />
Telefon/Fax: 032/868-530<br />
Filijala Zenica<br />
Maršala Tita bb<br />
Telefon: 032/449-960<br />
Fax: 032/449-964<br />
Ekspozitura Sarajevo (Ciglane)<br />
Husrefa Redžića 1<br />
Telefon: 033/554-955<br />
Fax: 033/554-996
<strong>ProCredit</strong><br />
Meksiko<br />
(u planu)<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
Honduras<br />
(u planu)<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
El Salvador<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
Nikaragva<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
Kolumbija<br />
(u planu)<br />
Banco <strong>ProCredit</strong><br />
Ekvador<br />
Banco Los Andes<br />
<strong>ProCredit</strong> Bolivija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Srbija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Bosna i Hercegovina<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Kosovo<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Albanija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Makedonija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Siera Leone<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank<br />
Ghana<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Demokratska<br />
Republika Kongo<br />
NovoBanco Angola<br />
NovoBanco Mozambik<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Ukrajina<br />
<strong>ProCredit</strong> Moldavija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Rumunija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Kirgistan<br />
(u planu)<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Gruzija<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Armenija<br />
(u planu)<br />
<strong>ProCredit</strong> Bank Bugarska