wersja elektroniczna (pdf) - Homo communicativus - Uniwersytet im ...
wersja elektroniczna (pdf) - Homo communicativus - Uniwersytet im ...
wersja elektroniczna (pdf) - Homo communicativus - Uniwersytet im ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Czas ponowoczesny – czas utowarowiony...<br />
181<br />
W badaniach Hohna 10 , autor podkreśla, że rozwojowi społeczeństw niezmiennie<br />
towarzyszy rozdzielanie, rozwarstwianie i dzielenie na jednakowe<br />
części jednostek, które zwykły być niepodzielne. I tak praca, produkcja, czas rynkowy<br />
zostały niejako poszatkowane na mniejsze części i tym samym zastąpione<br />
przez jednolity system metryczny, niezależny od kontekstu. Dodając do tego<br />
ujęcie matematyczne, czyli możliwość wyrażenia w wartościach liczbowych czasu,<br />
prowadzi to do przekładania go na inne dobra. Czas jako mediujący łącznik<br />
między towarami a pracą jest kluczowy z tego względu, iż jednostki czasu czynią<br />
wartość towarów podzielną i możliwą do wyrażenia w kategoriach ilościowych,<br />
tym samym pozwalając na ich powszechnie istnienie jako towarów wymienialnych.<br />
Według Giddensa kategoria czasu stanowi pole władzy - jest bowiem negocjowaną<br />
wartością wymienną, związaną głównie z przekazywaniem informacji.<br />
Informacja zatem stanowi tutaj zasób istotny, który można wykorzystać do dominacji<br />
nad ludźmi. Przy czym należy podkreślić, że koncepcja Giddensa sprawdza<br />
się tylko w społeczeństwach, które zreifikowały i narzuciły takie, a nie inne postrzeganie<br />
czasu. A to są wysoko rozwinięte społeczeństwa Zachodu, które epokę<br />
ponowoczesną rozumieją przede wszystk<strong>im</strong> jako dążenie do samo doskonałości,<br />
kosztem jednostkowej alienacji i kontroli życiowej nad niemalże wszystk<strong>im</strong>i<br />
dziedzinami życia. Stąd kontrola nad czasem jest dla nich priorytetowa.<br />
Również w obszarze relacji międzyludzkich następuje zmiana postrzegania<br />
kategorii czasu. Niegdyś czas odmierzany porami roku, obowiązywał wszystkich<br />
jednakowo. Współcześnie budując relacje interpersonalne, nasze kalendarze różnią<br />
się od siebie, a czas spotkań wyznaczany jest możliwością „wciśnięcia” kogoś<br />
między lunch a spotkanie biznesowe. Przy czym drastyczna zmiana – w kierunku<br />
kontekstowej i jednostkowej niezależności doprowadziła do zbudowania nowoczesnych<br />
możliwych do wystąpienia pod nieobecność ludzi. W odróżnieniu<br />
od tradycyjnych wspólnot, gdzie czas nie był oddzielany od działania, a relacje<br />
społeczne oparte o ich współuczestników, nowoczesne relacje przestały być zależne<br />
od osobistej dostępności 11 . Postępujący rozwój technologii informatycznych<br />
i związanych z n<strong>im</strong>i nowych możliwości komunikacji pozwolił na interakcje<br />
w przestrzeni i czasie z nieobecnymi osobami. Te efekty postępu są mieczem<br />
obosiecznym: z jednej strony pozwalają na całkiem nowe i niedostępne naszym<br />
przodkom możliwości komunikacji fascynując i przyciągając oraz jak początkowo<br />
twierdzono skracając czas dostępu do innych osób, z drugiej zaś strony diametralnie<br />
obniżając jakość relacji społecznych. Brak styczności przestrzennej, która<br />
obok styczności psychicznej i społecznej jest jednym z podstawowych warunków<br />
tworzenia się więzi społecznej, doprowadza do interakcji zogniskowanych<br />
na działaniu o charakterze wymiany i realizacji reguły wzajemności. Tym samym<br />
uniemożliwia to budowanie tego, co nazywamy kapitałem społecznym, a który to<br />
kapitał jest niezbędnym warunkiem prawidłowego rozwoju społeczeństw.<br />
10 H.-W. Hohn, Die Zerstörung der Zeit. Wie aus einem göttlichen Gut eine Hndelsware kurde, Frankfurt<br />
a. M.: Fischer Alternativ, 1984, s. 148.<br />
11 B. Adam, op. cit. s. 501.