wersja elektroniczna (pdf) - Homo communicativus - Uniwersytet im ...
wersja elektroniczna (pdf) - Homo communicativus - Uniwersytet im ...
wersja elektroniczna (pdf) - Homo communicativus - Uniwersytet im ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
130 Monika Szufnarowska<br />
bogactwo i zróżnicowanie języka, swobodę i dojrzałość wypowiadania się autora<br />
pracy, świadome i trafne stosowanie terminów historycznoliterackich. Należało<br />
też zwrócić uwagę na znaczące błędy językowe.<br />
Okazało się, że jest to zadanie łatwe dla uczniów. W analizowanym materiale<br />
tylko w 5 recenzjach nie wspomniano o warstwie językowej i stylistycznej.<br />
Sprawnie językowo napisany tekst – twierdzi Maria Madejowa – jest poprawny<br />
gramatycznie i poprawny komunikacyjnie przy wzięciu pod uwagę danej interakcji<br />
i jej uwarunkowań, to jest przedkładając je na użycie określonych, adekwatnych<br />
środków językowych. 14 To właśnie forma gatunkowa pracy dookreśla takie a nie<br />
inne użycie wyrazów, struktur składniowych. Ową zgodność na poziomie języka<br />
i stylu doceniła ¼ uczniów. Zwięzłość i jasność komunikatu to inaczej spójność<br />
polegająca na właściwym dobraniu sygnałów powiązań w obrębie treści i formy<br />
wypowiedzi. 15<br />
Wyrażenia metatekstowe, czyli wyrażenia w tekście o tekście 16 , w których<br />
ujawnia się autor, organizują proces przekazu informacji 17 i spajają<br />
tekst w całość 18 . Badania przeprowadzone przez D. Bartosiewicza, J. Nocoń<br />
i H. Wiśniewską dowiodły niestosowania przez uczniów „metaorientatorów”<br />
w wypowiedzi pisemnej 19 . Brak ich również w przygotowanym do oceny tekście<br />
licealisty, na co zwrócili uwagę respondenci. Oto fragment recenzji: Mo<strong>im</strong><br />
zdaniem praca Piotra jest nieco nieprzemyślana. Czytając ją, samoistnie stoi<br />
przed oczami obraz ucznia, którym ma natłok myśli i nie umie w sposób jednolity<br />
i uporządkowany przelać wiadomości na papier, więc wyrzuca z siebie wszystkie na raz<br />
w jednym miejscu i czasie, aby żadna z nich mu nie uciekła.<br />
Krytyczny osąd języka Piotra w połowie analizowanych prac może świadczyć<br />
o językowej wrażliwości bądź refleksyjności młodzieży. Ta trudna nawet dla nauczyciela<br />
sztuka uświadomiła licealistom wartość, jaką ma bogaty język w ocenianym<br />
tekście. Swoboda i dojrzałość wypowiadania się autora pracy są związane<br />
z pojęciem sprawności językowej, którą osiągnął ten, kto (…) bez większego wysiłku<br />
zaspokaja swoje potrzeby językowe, czyli potrafi (…) poprawnie i funkcjonalnie<br />
14 M. Madejowa, Szkolna sztuka pisania, [w:] Wartościowanie a edukacja polonistyczna, pod red.<br />
A. Janus-Sitarz, Universitas, Kraków 2008, s. 309.<br />
15 T. Karpowicz, Kultura języka polskiego, [w:] Wiedza o języku polsk<strong>im</strong> w zreformowanej szkole, pod red.<br />
A. Mikołajczuk, J. Puzynina, Nowa Era, Warszawa 2004, s. 197.<br />
16 H. Wierzbicka, Ćwiczenia stylistyczne, WSiP, Warszawa 1977, s. 105.<br />
17 K. Ożóg, Elementy metatekstowe ze składnikiem „mówię” w polszczyźnie mówionej, [w:] Język a<br />
kultura, t. 4: Funkcje języka i wypowiedzi, pod red. J. Bartmiński, R. Grzegorczykowa, Uniw. Wroc., Wrocław<br />
1991, s. 183.<br />
18 T. Dobrzyńska, Del<strong>im</strong>itacja tekstu pisanego i mówionego, [w:] Tekst. Język Poetyka. Zbiór studiów, pod red.<br />
R. M. Mayenowa, Ossolineum, Wrocław 1978, s. 103.<br />
19 D. Bartosiewicz, Komunikacyjna funkcja wykładników spójności tekstu, Wyd. Uniw. Warszawskiego,<br />
Warszawa 2002. J. Nocoń, Metatekst w tekście uczniowsk<strong>im</strong> (na przykładzie rozprawki), [w:] Studia<br />
pragmalingwistyczne 3., Czynności tworzenia i rozumienia wypowiedzi, pod red. J. Porayski-Pomsta, Elipsa,<br />
Warszawa 2000. H. Wiśniewska, Spójność tekstu w wypracowaniach ol<strong>im</strong>pijczyków, „Poradnik Językowy”<br />
1983, nr 5.