Fachowy Elektryk 5/2014
SPIS TREŚCI 6 Aktualności 10 Rittal za 40 mln euro buduje najnowocześniejszy magazyn wysokiego składowania w regionie 12 Nowości 20 Bezpieczne trasy kablowe 24 Instalacja na widoku 30 Miejsce montażu puszki ma znaczenie 36 Inteligentny dom w smartfonie 38 Premiera aparatury HYUNDAI Heavy Industries na targach ENERGETAB 2014 40 Wyłączniki kompaktowe firmy Chint 42 Osprzęt łączeniowy firmy ELEKTRO 44 Wybrane zagadnienia dotyczące doboru ograniczników przepięć chroniących instalacje przed piorunowym prądem udarowym 47 Obudowy rozdzielnic 49 Przegląd obudów rozdzielnic 54 Zintegrowane centrum instalacji telekomunikacyjnych 58 Mały duży rozmiar! 60 Ogrzewana podłoga Comfort Heat. Zapewniony komfort 64 ETS5 – nowa odsłona programu do konfiguracji systemu KNX 68 Detektory przewodów 72 Nowoczesne zamienniki świetlówek liniowych 76 Świetlny obowiązek pracodawcy 78 Zaciskarki do tulejek ENERGOTYTAN 80 Warsztat 82 Pozytywne wibracje
SPIS TREŚCI
6 Aktualności
10 Rittal za 40 mln euro buduje najnowocześniejszy magazyn wysokiego składowania w regionie
12 Nowości
20 Bezpieczne trasy kablowe
24 Instalacja na widoku
30 Miejsce montażu puszki ma znaczenie
36 Inteligentny dom w smartfonie
38 Premiera aparatury HYUNDAI Heavy Industries na targach ENERGETAB 2014
40 Wyłączniki kompaktowe firmy Chint
42 Osprzęt łączeniowy firmy ELEKTRO
44 Wybrane zagadnienia dotyczące doboru ograniczników przepięć chroniących instalacje przed piorunowym prądem udarowym
47 Obudowy rozdzielnic
49 Przegląd obudów rozdzielnic
54 Zintegrowane centrum instalacji telekomunikacyjnych
58 Mały duży rozmiar!
60 Ogrzewana podłoga Comfort Heat. Zapewniony komfort
64 ETS5 – nowa odsłona programu do konfiguracji systemu KNX
68 Detektory przewodów
72 Nowoczesne zamienniki świetlówek liniowych
76 Świetlny obowiązek pracodawcy
78 Zaciskarki do tulejek ENERGOTYTAN
80 Warsztat
82 Pozytywne wibracje
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
5/<strong>2014</strong><br />
październik <strong>2014</strong><br />
ISSN 1643-7209<br />
Więcej - na str. 9
Gira eNet<br />
Nowy dwukierunkowy system radiowy<br />
www.gira.com/enet<br />
Prosta modernizacja instalacji elektrycznej<br />
Gira eNet jest nowym dwukierunkowym systemem radiowym<br />
do inteligentnego zarządzania nowoczesną instalacją elektryczną.<br />
dla inteligentnych sieci i kontroli nowoczesnej instalacji elektrycznej.<br />
Funkcje, takie jak sterowanie oświetleniem i żaluzjami można<br />
łatwo wyposażyć w elementy radiowe tworzące wspólna sieć.<br />
Już istniejące przełączniki można łatwo zamienić na radiowe, bez<br />
rozkuwania ścian i układania przewodów. Do obsługi systemu<br />
służą wyłączniki i ściemniacze radiowe, nadajniki ścienne<br />
oraz piloty.<br />
Rys. od lewej: System Gira eNet radiowy wyłącznik/ściemniacz,<br />
pojedynczy, System 2000; Gira eNet radiowy sterownik żaluzjowy,<br />
pojedynczy; Gira eNet radiowy nadajnik ścienny, potrójny;<br />
Gira E2, biały z połyskiem<br />
Wygodna obsługa za pomocą Gira G1<br />
W połączeniu z serwerem Gira Gira eNet, nowy G1 może<br />
służyć do centralnego zarządzania systemem Gira eNet.<br />
Doskonały dotykowy wyświetlacz multi-touch zapewnia<br />
komfortową obsługę wszystkich funkcji za pomocą dotyku<br />
palca lub gestu.<br />
Rys.: Gira G1, biały [dostępny od 11/<strong>2014</strong>]<br />
eNet jest łatwy w obsłudze jak telefon komórkowy<br />
W domu, w pracy czy w podróży: za pośrednictwem serwera<br />
Gira eNet i bramki telefonicznej możliwe jest sterowanie całym<br />
systemem za pomoca iPhone, iPad i smartfonów z systemem<br />
Android. Natomiast serwer eNet pozwala na wykorzystanie<br />
komputera do zarządzania całym systemem radiowym.<br />
Rys.: nowy interfejs do bramki telefonicznej Gira w smartfonie<br />
[dostępny od 12/<strong>2014</strong>]<br />
Nagrody Gira G1: Design Plus przyznany na Light + Building <strong>2014</strong><br />
[Projekt urządzenia i interfejsu Schmitz Visual Communication]<br />
TEMA 2 SP. z.o.o., ul. Boryny 7, PL – 02 - 257 Warszawa<br />
Tel. +48 - 22 87 80 347 Faks +48 - 22 84 64 745 – www.gira.pl biuro@tema.pl
ABB-free@home ® ©<br />
Żyj i mieszkaj tak jak chcesz<br />
Dzięki systemowi ABB-free@home ® dom lub mieszkanie zmieni się w inteligentny<br />
budynek. Rolety, oświetlenie, ogrzewanie, klimatyzacja i domofon — teraz można<br />
zdalnie kontro lować funkcje zapewniające wygodę, bezpieczeństwo i oszczędność<br />
energii. A wszystko to za pomocą wyłącznika na ścianie lub smartfona.<br />
www.abb.com/freeathome<br />
ABB Contact Center<br />
tel.: +48 222 23 77 77<br />
e-mail: kontakt@pl.abb.com
Drodzy czytelnicy!<br />
www.fachowyelektryk.pl<br />
Wydawca:<br />
Wydawnictwo Target Press<br />
sp. z o.o. sp. k.<br />
Gromiec, ul. Nadwiślańska 30<br />
32-590 Libiąż<br />
Biuro w Warszawie:<br />
ul. Hajoty 53/2, 01-821 Warszawa<br />
tel. +48 22 635 05 82<br />
tel./faks +48 22 635 41 08<br />
Redaktor Naczelna:<br />
Małgorzata Dobień<br />
tel. kom. 502 255 773<br />
malgorzata.dobien@targetpress.pl<br />
Dyrektor Marketingu i Reklamy:<br />
Robert Madejak<br />
tel. kom. 512 043 800<br />
robert.madejak@targetpress.pl<br />
Dział Promocji i Reklamy:<br />
Andrzej Kalbarczyk<br />
tel. kom. 531 370 279<br />
andrzej.kalbarczyk@targetpress.pl<br />
Marcin Sikora<br />
tel. kom. 515 251 052<br />
marcin.sikora@targetpress.pl<br />
Ryszard Staniszewski<br />
tel. kom. 503 110 913<br />
ryszard.staniszewski@targetpress.pl<br />
Dyrektor Zarządzający:<br />
Robert Karwowski<br />
tel. kom. 502 255 774<br />
robert.karwowski@targetpress.pl<br />
Adres Działu Promocji i Reklamy:<br />
ul. Hajoty 53/2, 01-821 Warszawa<br />
tel./faks +48 22 635 41 08<br />
Prenumerata:<br />
prenumerata@fachowyelektryk.pl<br />
Skład:<br />
K2DESIGN Krzysztof Frankowski<br />
k2design.frankowski@gmail.com<br />
Druk:<br />
VMG PRINT<br />
Redakcja nie zwraca tekstów<br />
niezamówionych, zastrzega sobie prawo<br />
ich redagowania oraz skracania.<br />
Nie odpowiadamy za treść<br />
zamieszczonych reklam.<br />
ISSN 1643-7209<br />
6 Aktualności<br />
Otaczają nas kilometry kabli i przewodów. Często nie zdajemy sobie sprawy,<br />
w jakiej pajęczynie żyjemy. Uzależnieni od nieprzerwanych dostaw<br />
energii i przesyłu danych zapominamy o tym, co niewidoczne, ale niezbędne.<br />
Trasy kablowe w różnej postaci wiją się niczym autostrady, łącząc<br />
ze sobą świat w globalną wioskę. Mając na uwadze, jak ważna jest ta infrastruktura,<br />
na łamach „Fachowego <strong>Elektryk</strong>a” przyglądamy się bliżej<br />
dwóm jej rodzajom. Artykuł „Bezpieczne trasy kablowe” zwraca uwagę<br />
nie tylko na gwarancje przesyłu energii, ale również na inne aspekty związane<br />
z ryzykiem konfliktu instalacji z innymi systemami w budynku lub<br />
zabezpieczeniem p-poż. Natomiast spojrzenie na trasy kablowe pod kątem<br />
estetyki prezentuje rozwiązania natynkowego prowadzenia przewodów,<br />
np. w biurach czy modnych mieszkaniach w loftowym stylu. Przywołuję te<br />
dwa artykuły, bo one najlepiej obrazują istotę instalacji elektrycznej – tej<br />
niezbędnej infrastruktury nie wystarczy zrobić, trzeba ją zrobić porządnie.<br />
SPIS TREŚCI<br />
Małgorzata Dobień<br />
redaktor naczelna<br />
10 Rittal za 40 mln euro buduje najnowocześniejszy magazyn wysokiego<br />
składowania w regionie<br />
12 Nowości<br />
20 Bezpieczne trasy kablowe<br />
24 Instalacja na widoku<br />
30 Miejsce montażu puszki ma znaczenie<br />
36 Inteligentny dom w smartfonie<br />
38 Premiera aparatury HYUNDAI Heavy Industries na targach ENERGETAB <strong>2014</strong><br />
40 Wyłączniki kompaktowe firmy Chint<br />
42 Osprzęt łączeniowy firmy ELEKTRO<br />
44 Wybrane zagadnienia dotyczące doboru ograniczników przepięć chroniących<br />
instalacje przed piorunowym prądem udarowym<br />
47 Obudowy rozdzielnic<br />
49 Przegląd obudów rozdzielnic<br />
54 Zintegrowane centrum instalacji telekomunikacyjnych<br />
58 Mały duży rozmiar!<br />
60 Ogrzewana podłoga Comfort Heat. Zapewniony komfort<br />
64 ETS5 – nowa odsłona programu do konfiguracji systemu KNX<br />
68 Detektory przewodów<br />
72 Nowoczesne zamienniki świetlówek liniowych<br />
76 Świetlny obowiązek pracodawcy<br />
78 Zaciskarki do tulejek ENERGOTYTAN<br />
80 Warsztat<br />
82 Pozytywne wibracje
NM8 Wyłączniki kompaktowe<br />
• Prąd znamionowy do 1600 A, zabezpieczenie<br />
termomagnetyczne i elektroniczne;<br />
• Dostępne 3 klasy zdolności zwarciowej S, H, R;<br />
• Regulowany człon termiczny i magnetyczny;<br />
• Zwarta konstrukcja i pełna gama akcesoriów;<br />
• Dwu-przerwowy styk główny;<br />
• Łatwa instalacja i ochrona środowiska.<br />
Jako światowy specjalista w branży elektrycznej dostarczamy również:<br />
aparaturę modułową, wyłączniki silnikowe, przekaźniki przeciążeniowe,<br />
aparaturę pulpitową, wyłączniki kompaktowe, wyłączniki powietrzne.
AKTUALNOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
ENERGETAB <strong>2014</strong> – arena prezentacji<br />
nowych produktów i spotkań profesjonalistów<br />
Na zakończonych 18 września międzynarodowych targach energetycznych ENERGETAB <strong>2014</strong><br />
swoje najnowsze produkty zaprezentowało 749 wystawców z 20 krajów Europy i Azji.<br />
Gama prezentowanych urządzeń i aparatów była bardzo szeroka:<br />
stacje transformatorowe, rozdzielnice, wyłączniki, przekładniki,<br />
kable i przewody, odnawialne źródła energii, aparaty i systemy pomiarowe,<br />
automatyki, przesyłania i obróbki informacji, urządzenia<br />
UPS, agregaty prądotwórcze i napędy oraz wiele innych wyrobów<br />
czy oferowanych usług.<br />
Targom towarzyszyły konferencje i seminaria oraz wiele mniej formalnych<br />
spotkań wystawców z ich kontrahentami, w tym z licznie<br />
reprezentowanymi przedstawicielami największych inwestorów<br />
i wykonawców budów energetycznych.<br />
I tak, w trakcie warsztatów zorganizowanych przez Polskie Towarzystwo<br />
Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej zostały<br />
przedyskutowane kwestie nowoczesnych technologii wdrażanych<br />
aktualnie do praktyki w energetyce. Natomiast drugiego dnia targów<br />
odbyła się konferencja podsumowująca VI Krajowy Konkurs<br />
Energetyczny „Inteligentne zarządzanie energią i środowiskiem”,<br />
na który wpłynęło wiele interesujących opracowań napisanych<br />
przez młodzież ze starszych lat szkół średnich i pierwszych lat studiów.<br />
Targi ENERGETAB do doskonałe źródło informacji praktycznych<br />
dla studentów i młodzieży szkół zawodowych, stąd też<br />
często można było spotkać na targach młodych ludzi z ciekawością<br />
przysłuchujących się prezentacjom na stoiskach czy chowających<br />
do plecaków informatory, katalogi czy dostępne w wielu<br />
miejscach periodyki branżowe.<br />
Specjalnym gościem targów był ambasador Konfederacji Szwajcarii<br />
w Polsce – J.E. Lukas Beglinger, który gościł na targach<br />
na zaproszenie Polsko-Szwajcarskiej Izby Gospodarczej.<br />
Jak zwykle, w popołudniowej porze pierwszego dnia przewodniczący<br />
komisji konkursowej – prof. dr hab. inż. Jacek Wańkowicz<br />
zapoznał licznie zgromadzonych w sali konferencyjnej hotelu<br />
DĘBOWIEC z werdyktem komisji. Spośród 71 innowacyjnych<br />
produktów zgłoszonych do konkursu na wyróżniający się produkt<br />
prezentowany na targach, komisja konkursowa pucharem Ministra<br />
Gospodarki wyróżniła rozdzielnicę GIS o nazwie OPTIMA 145<br />
produkowaną przez ELEKTROBUDOWĘ SA.<br />
Statuetkę „Złotego Lwa” Fundacji im. Kazimierza Szpotańskiego<br />
za „E-recycler - zasobnik do akumulacji energii oparty na superkondensatorach”<br />
odebrał w imieniu firmy MEDCOM Sp. z o.o. jej<br />
wiceprezes – Jerzy Linka.<br />
Pełny wykaz produktów i firm wyróżnionych przez komisję konkursową<br />
jest dostępny na stronie www.energetab.pl.<br />
Dużym zainteresowaniem cieszyło się stoisko Strategicznego<br />
Partnera targów ENERGETAB – TAURON Dystrybucji SA,<br />
na którym zaprezentowano inteligentne liczniki energii elektrycznej<br />
i objaśniano ich praktyczne zastosowanie.<br />
Dziękując wszystkim uczestnikom tegorocznych targów za udział<br />
w ENERGETAB <strong>2014</strong>, jako ich Organizatorzy mamy zaszczyt zaprosić<br />
wszystkich zainteresowanych najnowszymi osiągnięciami<br />
światowymi z zakresu wytwarzania, przesyłu i rozdziału energii<br />
elektrycznej do Bielska Białej na targi ENERGETAB 2015, które<br />
odbędą się w dniach od 15 do 17 września.<br />
R.M.<br />
Fot: Janusz Mazurkiewicz<br />
6 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
AKTUALNOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Ogólnopolskie Dni<br />
Zintegrowanych Systemów<br />
Bezpieczeństwa Pożarowego<br />
– Schrack Seconet i Partnerzy<br />
REKLAMA<br />
1 i 2 października <strong>2014</strong> w Hotelu WINDSOR w Jachrance odbyła<br />
się kolejna, III edycja Ogólnopolskich Dni Zintegrowanych<br />
Systemów Bezpieczeństwa Pożarowego – Schrack Seconet<br />
i Partnerzy. Zgodnie z regułą przyjętą przez organizatorów w latach<br />
poprzednich spotkanie miało charakter przede wszystkim<br />
szkoleniowy. Przez wielu obecnych zostało ocenione, jako „najlepsze<br />
spotkanie merytoryczne w branży zabezpieczeń”. W ciągu<br />
dwóch dni specjalistycznych wykładów połączonych z praktycznymi<br />
warsztatami, uczestnicy mieli okazję poszerzyć swoją<br />
wiedzę z zakresu zaawansowanych systemów bezpieczeństwa.<br />
Wzorem lat poprzednich słuchacze mogli, nie tylko w głębszy<br />
i pełniejszy sposób zapoznać się ze specyfiką systemów bezpieczeństwa<br />
w kontekście ochrony przeciwpożarowej, ale także<br />
mieli możliwość w sposób praktyczny przekonać się, jak systemy<br />
te funkcjonują we wzajemnej interakcji. Organizatorzy<br />
przedstawili przykłady współpracy systemów bezpieczeństwa<br />
z układami mechaniki i automatyki budynku. Najważniejszym<br />
punktem spotkania była prezentacja „na żywo” procedury zadziałania<br />
wszystkich, zintegrowanych systemów bezpieczeństwa<br />
podczas pożaru.<br />
Podczas dwóch dni merytorycznych spotkań z najlepszymi ekspertami<br />
w branży słuchacze zapoznali się z najnowszymi wytycznymi,<br />
dotyczącymi projektowania m.in. systemów: SSP,<br />
DSO, BMS, SMS, CCTV, SKD, SUG, sterowania wentylacją,<br />
oddymianiem i wydzieleniami pożarowymi, a także sieci strukturalnych.<br />
Już dziś organizatorzy zapraszają do udziału w kolejnych<br />
edycjach Ogólnopolskich Dni Zintegrowanych Systemów<br />
Bezpieczeńśtwa Pożarowego – Schrack Seconet i Partnerzy.<br />
Źródło: Schrack Seconet<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
7
AKTUALNOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Weź udział w promocji Faza na kasę<br />
Ruszyła wielka promocja Schneider Electric,<br />
skierowana do klientów dystrybucyjnych -<br />
Faza na kasę. Promocja polega na zbieraniu<br />
kodów kreskowych z opakowań produktów<br />
objętych promocją. Nagrodą w Faza na kasę<br />
jest gotówka na karcie płatniczej. To jeszcze<br />
nigdy nie było tak proste.<br />
Szczegółowych informacji na temat akcji,<br />
zasad i produktów objętych promocją szukajcie<br />
na www.fazanakase.pl.<br />
Źródło: Schneider Electric<br />
Opel za lampę LED<br />
1 października br. ruszyła promocja firmy OSRAM, w której<br />
do wygrania są cztery samochody Opel Adam i sto zestawów<br />
oświetleniowych. Łączna pula nagród wynosi<br />
blisko 270 tys. złotych. Każdy, kto w czasie trwania promocji<br />
w sieci sklepów Castorama kupi przynajmniej jeden<br />
z dwóch promocyjnych modeli lamp LED STAR – Classic<br />
A40 lub A60, ma szansę na wygraną. Klienci, których zakupione<br />
LED-y po włączeniu zaświecą na pomarańczowo,<br />
otrzymają systemy Lightify z lampami LED. Ponadto wezmą<br />
oni udział w drugim, najważniejszym etapie promocji<br />
– losowaniu czterech samochodów Opel Adam. Lampy<br />
LED objęte promocją to niezwykle wydajne źródła światła,<br />
będące bezpośrednim zamiennikiem dla standardowych<br />
żarówek. Charakteryzują się m.in. wysokim wskaźnikiem<br />
odwzorowania kolorów, ciepłobiałą barwą światła, szerokim<br />
i jednorodnym kątem rozsyłu światła, energooszczędnością<br />
i wyjątkową trwałością. Ponadto objęte są 3-letnią<br />
gwarancją.<br />
Loteria potrwa do 31 maja 2015 roku.<br />
Źródło: www.osram.pl<br />
Nagroda za najlepszy produkt<br />
podczas targów ENERGETAB <strong>2014</strong><br />
Wśród wystawców międzynarodowych targach energetycznych<br />
ENERGETAB <strong>2014</strong>, tradycyjnie już znalazł się Schneider<br />
Electric – światowy specjalista w zakresie zarządzania energią. Podczas<br />
ekspozycji dużo miejsca poświęcono systemowi restytucyjnemu<br />
Self–Healing Grid, który zapewnia skrócenie czasu przywracania<br />
zasilania poniżej 30 sekund. Właśnie to rozwiązanie wzbudziło<br />
największą ciekawość odwiedzających, a także przykuło uwagę jury<br />
konkursowego, które, jak co roku, oceniało i przyznawało nagrody<br />
najlepszym i najbardziej innowacyjnym produktom na rynku. Produkt<br />
Self–Healing Grid otrzymał Puchar Prezesa Polskiego Towarzystwa<br />
Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej, jako najlepszy<br />
produkt targów.<br />
W targach udział wzięło ponad 20 tys. zwiedzających z kraju<br />
i zagranicy, a stoisko Schneider Electric odwiedziło 2,5 tysiąca<br />
gości.<br />
Źródło: Schneider Electric<br />
8 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
AKTUALNOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
25 lat Alfa Elektro<br />
Rok <strong>2014</strong> jest dla firmy Alfa Elektro rokiem szczególnym, ponieważ<br />
świętuje ona 25-lecie swojej obecności na rynku.<br />
REKLAMA<br />
Wielka Promocja<br />
Urodzinowa<br />
25 lat Alfa Elektro!<br />
Działalność firmy rozpoczęła się 23 października 1989 roku<br />
od utworzenia spółki cywilnej o nazwie Przedsiębiorstwo Handlowe<br />
„ALFA”. Pierwszej sprzedaży dokonano już 13 grudnia<br />
tego samego roku. W pierwszym etapie istnienia spółka zajmowała<br />
się działalnością handlową w kilku różnych, niezwiązanych<br />
ze sobą branżach. Z czasem jednak zaczęto zmierzać<br />
ku specjalizacji w jednej dziedzinie – sprzedaży hurtowej artykułów<br />
elektrycznych. Początkiem tego procesu było wyodrębnienie<br />
P.H. Alfa Elektro Sp. z o.o., która w pierwszym etapie<br />
prowadziła dystrybucję głównie materiałów oświetleniowych.<br />
Z czasem zaczęto poszerzać asortyment wprowadzając do oferty<br />
kolejne grupy produktów, w tym również kable i przewody.<br />
nagroda główna<br />
Ford Transit<br />
Courier Van<br />
2 vouchery turystyczne<br />
o wartości 5000 zł<br />
2 nagrody dodatkowe<br />
Przełomowym momentem dla spółki było przejęcie 80% jej<br />
udziałów przez Sonepar Polska. W chwili obecnej Sonepar posiada<br />
100% udziałów Alfa Elektro.<br />
Pod koniec lat 90. nastąpił dynamiczny rozwój firmy poprzez<br />
uruchamianie nowych placówek handlowych. Obecnie firma<br />
prowadzi sprzedaż w ponad 70 hurtowniach na terenie całej<br />
Polski, które zaopatrywane są z dwóch magazynów centralnych,<br />
zlokalizowanych w Chorzowie i Lubiczu k.Torunia.<br />
Obrót Alfa Elektro w 2013 r. wyniósł 416,5 mln PLN. Obecnie<br />
firma jest liderem rynku dystrybucji artykułów elektrotechnicznych<br />
w Polsce. W swojej ofercie posiada pełną gamę produktów<br />
czołowych producentów, od opraw i źródeł światła poprzez<br />
osprzęt elektrotechniczny, aparaturę przemysłową, automatykę<br />
i sterowanie, do przewodów i kabli dowolnych wielkości,<br />
a także baterii, latarek, narzędzi, mierników i drobnego sprzętu<br />
elektroinstalatorskiego. Ścisła współpraca z dostawcami pozwala<br />
na utrzymanie odpowiednich stanów magazynowych i szybką<br />
realizację zamówień. Firma dysponuje specjalistycznym transportem<br />
do kabli, umożliwiającym rozładunek i załadunek bębnów<br />
na placu budowy.<br />
Alfa Elektro zatrudnia ponad 500 pracowników, wśród których<br />
jest grono inżynierów oraz doradców technicznych. Główną zasadą<br />
polityki handlowej Alfa Elektro jest zaopatrywanie klientów<br />
w wyroby najwyższej jakości, przy pełnej gamie usług towarzyszących.<br />
Źródło: Alfa Elektro<br />
oraZ wIeLe nagród<br />
gwarantowanyCH<br />
Za zakupy produktów promocyjnych* za min. 1 000 zł netto<br />
otrzymasz nagrodę gwarantowaną za 1 grosz oraz szansę<br />
na wylosowanie nagrody głównej<br />
i 2 nagród dodatkowych!<br />
www.alfaelektro-loteria.pl<br />
www.alfaelektro.com.pl<br />
* Szczegóły promocji i regulamin dostępne są na stronie www.alfaelektro.com.pl.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
9
AKTUALNOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Rittal za 40 mln euro buduje najnowocześniejszy<br />
magazyn wysokiego składowania w regionie<br />
PROMOCJA<br />
Rittal zainwestował w niemieckim Haiger około 40 milionów euro w budowę najnowocześniejszego,<br />
wielkiego magazynu w regionie. Inwestycja jest częścią światowej strategii rozwoju<br />
producenta systemowych szaf sterowniczych.<br />
– Wyznaczyliśmy sobie ambitne cele rozwoju<br />
na całym świecie. Do tego potrzebujemy<br />
najlepszego i najnowocześniejszego<br />
systemu logistycznego, jaki może nam zaoferować<br />
rynek – objaśnia Friedhelm Loh,<br />
właściciel i Prezes Zarządu Rittal. – Wraz<br />
z rozbudową i modernizacją magazynu<br />
centralnego w Hai ger jeszcze raz wyraźnie<br />
dowartościowujemy tę lokalizację. Tutaj<br />
bije serce przepływu naszych towarów<br />
w Europie i na całym świecie. Bez Haiger<br />
nasza ogólnoświatowa logistyka byłaby nie<br />
do pomyślenia – mówi Loh o decyzji odnośnie<br />
lokalizacji.<br />
Poza rozbudową - do w sumie pięciu kompleksów<br />
hal i 40 ramp przeładunkowych -<br />
w Haiger powstaje magazyn wysokiego składowania<br />
o łącznej pojemności 25 tys. miejsc<br />
na palety. Spełni on najwyższe wymagania<br />
Fot. 1.<br />
Tak ma wyglądać nowe Global<br />
Distribution Center po ukończeniu.<br />
nextlevel<br />
for industry<br />
ENCLOSURES<br />
10 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
POWER DISTRIBUTION<br />
CLIMATE CONTROL
AKTUALNOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
technologiczne i zapewni miejsce dla ponad<br />
50 tys. obudów małogabarytowych oraz<br />
klimatyzatorów i akcesoriów. Wraz z magazynem<br />
w Rittershausen, gdzie składuje się<br />
ponad 20 tys. dużych szaf sterowniczych,<br />
łączna liczba miejsc na palety wzrośnie<br />
do imponujących 41 tys. Gdyby w przyszłości<br />
chcieć całą tą zawartość załadować<br />
za jednym zamachem, potrzebnych byłoby<br />
1300 dużych samochodów ciężarowych, które<br />
utworzyłyby kolejkę o długości 26 km.<br />
Poza tym, bezpośrednio obok magazynu wysokiego<br />
składowania powstaje kolejna hala,<br />
w której znajdzie się całkowicie zautomatyzowany<br />
magazyn małych części z systemem<br />
pojemników shuttle, elektryczna linia przewozu<br />
palet z dwunastoma pojazdami dystrybucyjnymi<br />
oraz dodatkowa powierzchnia<br />
przyjmowania towarów z siedmioma nowymi<br />
rampami przeładunkowymi dla ciężarówek.<br />
- To są kolejne kamienie milowe<br />
naszego projektu – tak ambitne cele tego<br />
przedsięwzięcia podsumowuje Członek Zarządu<br />
Rittal ds. Zaopatrzenia i Logistyki,<br />
dr Guido Stannek. - Cały magazyn chcemy<br />
uruchomić w drugim kwartale 2015 i idziemy<br />
zgodnie z planem.<br />
Inwestycja na ok. 40 milionów<br />
Gdy rozbudowa magazynu centralnego<br />
Rittal zostanie ukończona, ten dostawca szaf<br />
sterowniczych i systemów na całym świecie<br />
będzie dysponować ponad 225 tys. m 2<br />
powierzchni magazynowej i ponad 170 tys.<br />
miejsc na palety. Tym samym nowy magazyn<br />
centralny jest jednym z najważniejszych<br />
elementów strategii rozwoju Rittal. - Nowy<br />
magazyn centralny w Haiger jest jednym<br />
z najważniejszych elementów naszej strategii<br />
rozwoju, ponieważ nie tylko będziemy<br />
wydajniejsi dla naszych klientów na całym<br />
świecie, ale biorąc pod uwagę nasze czasy<br />
dostaw, przede wszystkim znacznie szybsi -<br />
wyjaśnia tło inwestycji dr Guido Stannek.<br />
- Dzięki temu w porównaniu z dniem dzisiejszym<br />
jesteśmy w stanie zwiększyć przepustowość,<br />
a więc ilość odprawianych produktów,<br />
o 50%. Dodatkowo o połowę zmniejszą<br />
się czasy przebiegu – a więc czas potrzebny<br />
w magazynie na obsługę zamówienia. Dzięki<br />
temu w przyszłości lokalizacja w Haiger<br />
stanie się jeszcze ważniejsza dla logistyki<br />
w ramach globalnej organizacji Rittal, a także<br />
dla światowych dostaw produktów.<br />
- Nasi klienci oczekują od nas, jako dostawcy<br />
produktów i systemów, wysokiej<br />
elastyczności i perfekcyjnego dopasowania<br />
się w czasie do poszczególnych harmonogramów.<br />
Triumfuje przy tym niezawodność<br />
i szybkość - uzupełnia Christoph Caselitz,<br />
Chief of Customer Operations.<br />
Prawie połowa niemieckiego rynku, na którym<br />
Rittal jest liderem, będzie zaopatrywana<br />
z Haiger i z Rittershausen, szczególnie<br />
wielcy klienci z branży budowy maszyn,<br />
technologii informacyjnych oraz motoryzacyjnej.<br />
Rittal na całym świecie ma ok. 90<br />
magazynów regionalnych, które są obsługiwane<br />
z Haiger i łącznie przez 11 fabryk,<br />
między innymi w Anglii, we Włoszech,<br />
w Chinach, Indiach i USA. Wraz z rozbudową<br />
w Haiger Rittal będzie mieć wówczas<br />
ponad 225 tys. metrów kwadratowych powierzchni<br />
magazynowej na całym świecie<br />
i ponad 170 tys. miejsc na palety. W ten<br />
sposób przedsiębiorstwo jeszcze bardziej<br />
wzmacnia swoją siłę zgodnie z mottem „Faster<br />
– Better – Everywhere“.<br />
•<br />
REKLAMA<br />
Plus dla wydajności produkcji<br />
+ +<br />
Engineering<br />
System<br />
Automation<br />
IT IT INFRASTRUCTURE<br />
IT SOFTWARE && SERVICES & <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
www.rittal.pl<br />
11
NOWOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Tester<br />
bezpieczeństwa<br />
urządzeń<br />
przenośnych<br />
Nowy tester bezpieczeństwa MI 3309<br />
DeltaGT to bateryjnie i sieciowo zasilany<br />
wielofunkcyjny przyrząd, przeznaczony<br />
do sprawdzania bezpieczeństwa elektrycznego<br />
urządzeń przenośnych. Urządzenie<br />
posiada unikalną funkcję testowania przenośnych<br />
wyłączników RCD (PRCD), która<br />
zapobiega wyzwoleniu głównego wyłącznika<br />
RCD w czasie pomiaru. Dzięki możliwości<br />
zasilania z dwóch źródeł, testerem można<br />
wykonywać badania dużych i ciężkich<br />
maszyn (np. różnicowy prąd upływowy,<br />
dotykowy prąd upływowy, zużycie energii)<br />
zachowując lekkość i mobilność rozwiązania.<br />
Urządzenie posiada dodatkowe wejścia<br />
do wykorzystania w testach urządzeń zainstalowanych<br />
na stałe. Obsługa przyrządu<br />
jest przyjazna dzięki ekranowi LCD o dużej<br />
rozdzielczości oraz ocenie wyniku pomiaru<br />
diodami LED w postaci DOBRY/ZŁY<br />
oraz menu pomocy ekranowej z dokładnymi<br />
rysunkami. Przyrząd może zapisać do<br />
1500 wyników pomiarowych i ich parametrów,<br />
które następnie można przenieść<br />
do komputera PC z oprogramowaniem<br />
w celu dalszej analizy i stworzenia raportu<br />
do wydruku. Dodatkowo miernik posiada<br />
menu w języku polskim, współpracuje<br />
z drukarką oraz posiada oprogramowanie<br />
na smartfony z systemem Android. Dostępny<br />
w ofercie firmy Merserwis.<br />
www.merserwis.pl<br />
Innowacyjny termometr na podczerwień<br />
z funkcją obrazowania<br />
FLIR Systems wprowadził na rynek<br />
termometr obrazujący na podczerwień<br />
TG165. Jest to wydajne, przystępne cenowo,<br />
kompaktowe narzędzie, które umożliwia<br />
dostrzeżenie niewidocznego rozkładu<br />
ciepła, wykonywanie dokładnych pomiarów<br />
temperatury i wygodne zapisywanie<br />
obrazów oraz danych z pomiarów w celu<br />
raportowania. Łatwe w użyciu urządzenie<br />
eliminuje konieczność rozwiązywania<br />
problemów „na oślep”, łącząc pirometr<br />
punktowy na podczerwień z kamerą termowizyjną<br />
w wytrzymałej, kompaktowej<br />
obudowie. Szybki i łatwy w obsłudze<br />
TG165 pozwala rozpocząć pracę bez<br />
konieczności szkolenia. Podwójny laser<br />
wizualnie oznacza krawędzie badanego<br />
obszaru, a celownik wyznacza jego środkowy<br />
punkt. TG165 wytrzymuje upadek<br />
z wysokości 2 m. Jest to więc urządzenie<br />
wystarczająco wytrzymałe, aby można go<br />
było używać w zastosowaniach profesjonalnych.<br />
Łatwość obsługi docenią także<br />
zwykli użytkownicy, sami wykonujący<br />
prace techniczne w domu.<br />
www.flir.com/tg165<br />
Nowe funkcje central systemów<br />
sygnalizacji włamania i napadu AMAX<br />
Wprowadzając na rynek 15 nowych funkcji,<br />
spółka Bosch Security Systems rozszerza<br />
portfolio nowych central systemu<br />
sygnalizacji włamania i napadu AMAX<br />
o rozwiązania dla małych i średnich instalacji.<br />
Aktualną generację central AMAX<br />
wyróżniają przede wszystkim cztery nowe<br />
funkcje: głosowe komunikaty alarmowe,<br />
tworzenie makr, zdalne sterowanie systemem<br />
oraz scentralizowana obsługą za pomocą<br />
jednostki głównej.<br />
Zróżnicowane obszary zastosowań produktów<br />
AMAX można podzielić na trzy<br />
kategorie: AMAX 2100 dla ośmiu, AMAX<br />
3000 dla 32 lub AMAX 4000 dla 64 stref.<br />
Wersje systemu AMAX 4000 i 3000 mogą<br />
być użytkowane także w trybie hybrydowym,<br />
dzięki czemu mogą obsługiwać<br />
zarówno czujki przewodowe, jak i nowe<br />
bezprzewodowe czujki RADION.<br />
www.boschsecuritysystems.pl<br />
12 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
NOWOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Obsługa systemu KNX<br />
w jednym urządzeniu<br />
Gira G1 to genialne<br />
urządzenie, zastępujące<br />
panele i czujniki dotykowe,<br />
zapewniające pełną<br />
obsługę wybranych<br />
funkcji w systemach<br />
magistralnych KNX,<br />
a także bezprzewodowym<br />
eNet. Niewielkie<br />
urządzenie wykonane<br />
ze szlachetnych materiałów<br />
może być wykorzystane wszędzie. Jest<br />
przełomowym rozwiązaniem w dziedzinie<br />
instalacji domowych. Niezależnie od planowanych<br />
funkcji, w każdym miejscu, wystarczy<br />
zainstalować Gira G1. Reszta zależy wyłącznie<br />
od zaprojektowania funkcjonalności.<br />
www.gira.pl<br />
Idealnie<br />
wypoziomowane puszki<br />
Pozycjoner do puszek podtynkowych firmy<br />
ELEKTRO-PLAST Nasielsk zaprojektowany<br />
został przede wszystkim z myślą o ułatwieniu<br />
trasowania i wycinania otworów przy instalacji<br />
puszek w systemie karton-gips. Przyrząd<br />
ten w profesjonalny sposób pomaga instalatorowi<br />
zamontować puszkę wielokrotną zgodnie<br />
z założeniami projektowymi. W konsekwencji<br />
uzyskać równo obsadzoną puszkę podtynkową<br />
przygotowaną do montażu osprzętu ramkowego<br />
bez odchyleń.<br />
Pozycjoner do puszek podtynkowych w systemie<br />
ścian pustych karton-gips, będąc bardzo<br />
prostym w użytkowaniu, ułatwia przede<br />
wszystkim trasowanie, czyli naznaczenie<br />
punktów na podłożu z wykorzystaniem znajdujących<br />
się w nim otworów. Idealne wycięcie<br />
otworów po przeprowadzeniu czynności<br />
trasowania w położeniu pionowym bądź poziomym<br />
gwarantują umieszczone w konstrukcji<br />
pozycjonera poziomice/libelle rurkowe.<br />
Przyrząd pozwala na wycinanie obszarów<br />
jedno i wielootworowych dla puszek instalacyjnych.<br />
Pozycjoner do puszek dedykowany<br />
jest zarówno dla profesjonalnego rynku branży<br />
elektroinstalacyjnej, jak i dla domowych<br />
majsterkowiczów.<br />
www.elektro-plast.com.pl<br />
Lumina 2 - odpowiedź na potrzeby rynku<br />
Nowa seria osprzętu elektroinstalacyjnego<br />
lumina 2 stanowi odpowiedź firmy<br />
Hager na potrzeby współczesnego rynku.<br />
To podtynkowa, montowana w standardowych<br />
puszkach Ø 60 mm seria, którą<br />
montować można w ramkach modułowych<br />
(w kombinacji od jedno- do czterokrotnych,<br />
dedykowanych do montażu pionowego lub<br />
poziomego) w dwóch kolorach: białym lub<br />
kremowym. Mechanizm łącznika zapewnia<br />
możliwości łączeniowe prądu do wartości<br />
10 AX. Łączniki standardowo wyposażone<br />
są w zaciski bezśrubowe, zapewniając szybkość<br />
i łatwość montażu. Seria posiada certyfikat<br />
jakości wydany przez BBJ-SEP. Części<br />
zewnętrzne wykonane są z dobrej jakości<br />
tworzywa ABS o wysokim stopniu połysku.<br />
Światło w zasięgu oka<br />
– łączniki z podświetleniem<br />
Lumina 2 zapewnia pełną funkcjonalność oferując<br />
mechanizmy do kontroli systemów elektrycznych<br />
budynku, takich jak: oświetlenie,<br />
żaluzje, markizy. Obok podstawowych łączników<br />
instalacyjnych i gniazd zasilających oferuje:<br />
ściemniacze dotykowe, gniazda antenowe,<br />
teleinformatyczne (RJ45 5E, UTP, FTP),<br />
łączniki kontrolne (z podświetleniem), gniazda<br />
zasilające i łączniki klawiszowe w wersji<br />
IP44, a także gniazdo zasilające w kolorze<br />
czerwonym z nadrukiem „DATA”, wykorzystywane<br />
do zasilania obwodów specjalnych.<br />
Każdy z elementów serii lumina 2 pakowany<br />
jest w indywidualny worek, dzięki czemu produkty<br />
zabezpieczone są w czasie transportu<br />
oraz podczas składowania na budowie.<br />
www.hager.pl<br />
Urządzając wnętrze domu chcemy, aby było<br />
ono przede wszystkim eleganckie i użyteczne.<br />
Planujemy najdrobniejsze szczegóły,<br />
które mają nie tylko zdobić pomieszczenia,<br />
ale i w praktyczny sposób usprawniać<br />
codzienne funkcjonowanie domowników.<br />
Chcąc sprostać wymaganiom klientów firma<br />
OSPEL oferuje serie osprzętu elektrycznego,<br />
w skład których wchodzą m.in. łączniki<br />
z podświetleniem z linii KIER, KARO,<br />
SONATA i AS, które łączą w sobie wiele<br />
atutów. Poza nowoczesnym designem,<br />
są one świetnym rozwiązaniem, zwłaszcza<br />
nocą lub w ciemnych pomieszczeniach<br />
pozbawionych okien, jak korytarze czy<br />
klatki schodowe. Dzięki delikatnemu podświetleniu,<br />
które dyskretnie wydostaje się<br />
przez specjalne otwory w przycisku, łatwo<br />
jest zlokalizować źródło światła na ścianie,<br />
co tym samym zdecydowanie ułatwia<br />
bezpieczne poruszanie się w ciemności.<br />
Wykorzystując ten model w zestawieniu<br />
z innymi łącznikami, można również w ten<br />
sposób oznaczyć miejsce, w którym włącza<br />
się główne źródło światła i oszczędzić<br />
czas na poszukiwanie metodą prób i błędów<br />
właściwego przycisku. Dodatkowo, istnieje<br />
możliwość wymiany modułu podświetlenia,<br />
co umożliwia zmianę koloru podświetlenia<br />
na wersję o barwie odpowiadającej całej<br />
aranżacji.<br />
www.ospel.com.pl<br />
14 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
NOWOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Tajfun Eco Maxi S3 – kompaktowy i niezawodny<br />
FAST Group Sp. z o.o. wprowadza do oferty najnowszy<br />
produkt szwajcarskiej firmy Newave (grupa<br />
ABB) – Tajfun Eco Maxi S3. To trzecia generacja<br />
znanej już serii o mocach 60, 80, 100 i 120 kW.<br />
Zasilacze te zyskały już swoją renomę na polskim<br />
rynku z uwagi na ich legendarną niezawodność,<br />
parametry techniczne oraz konkurencyjną cenę.<br />
UPS to produkt true on-line z podwójnym przetwarzaniem,<br />
VFI i klasy SS 111 (wg. PN-EN<br />
62040-3), co gwarantuje najwyższą klasę urządzenia.<br />
Zasilacz ten oferuje bardzo wysoką i płaską<br />
charakterystykę sprawności w całym swoim<br />
zakresie pracy, gdzie szczytowa wartość przewidziana<br />
jest dla obciążenia między 50 a 75% i wynosi<br />
aż 96%.<br />
Zasilacz charakteryzuje się współczynnikiem<br />
mocy 1,0, co pozwala wykorzystać każdy dostępny<br />
wat, oszczędzając miejsce i wydane pieniądze.<br />
Jednostki te mogą pracować równolegle aż do 10<br />
sztuk, co daje maksymalną moc 1,2 MVA.<br />
Aby dodatkowo zaoszczędzić miejsce UPS posiada<br />
wydmuch powietrza górą, dzięki czemu<br />
możliwe jest całkowite dosunięcie go do ściany.<br />
Dodatkowym atutem w tym przypadku jest dostęp<br />
serwisowy z przodu.<br />
www.FAST-Group.com.pl<br />
Optymalna ochrona przed korozją<br />
systemów rozdzielnic<br />
Nowa norma EC 61439 stanowi, że producenci<br />
systemów rozdzielnic muszą udowodnić<br />
odporność na korozję pustych szaf sterowniczych<br />
wykonanych z blachy stalowej.<br />
Wszystkie puste obudowy Rittal spełniają<br />
ten wymóg. Co jednak, gdy klienci będą<br />
zmuszeni wykonać wycięcia lub otwory<br />
w obudowach i pojawią się nowe otwarte<br />
powierzchnie metaliczne, które będą stwarzać<br />
ryzyko powstania korozji? Ochronę<br />
zapewnią dwa nowe produkty Rittal – podkład<br />
w postaci sztyftu 12 ml oraz podkład<br />
w puszce 1 l.<br />
W celu opracowania formuły nowych<br />
produktów, specjalne próbki malowanej<br />
proszkowo stali (standardowa farba Rittal)<br />
zostały poddane praktycznym technikom<br />
wycinania, jak np. wiercenia, piłowania,<br />
frezowania lub cięcia ciśnieniowego. Powstałe<br />
w ten sposób otwarte powierzchnie<br />
zostały poddane różnym metodom malowania.<br />
Następnie w laboratoriach Rittal przeprowadzono<br />
testy antykorozyjne. Wynik<br />
testów jasno wykazał, że obróbka otwartych<br />
powierzchni metalicznych za pomocą farby<br />
jest niewystarczająca. Wymagana jest obróbka<br />
wstępna materiału m.in. przy użyciu<br />
podkładu stanowiącego ochronę przed korozją.<br />
Dzięki kombinacji nowego podkładu i farby<br />
(RAL 7035) oraz przy zachowaniu szczegółowej<br />
procedury obróbki odsłoniętych<br />
powierzchni, Rittal gwarantuje doskonałą<br />
ochronę antykorozyjną zgodną z wymaganiami<br />
normy IEC 61439-1.<br />
www.rittal.pl<br />
Sprawdzony system instalacyjny QPD dla większych przekrojów<br />
Phoenix Contact rozszerza istniejącą ofertę elementów QPD<br />
o pięciobiegunowy wariant akceptujący przewody o przekrojach<br />
od 2,5 mm² do 6,0 mm². Niezaprzeczalną zaletą tego systemu jest<br />
szybkie przyłącze IDC. Dzięki niemu uzyskuje się do 80% oszczędności<br />
czasu pracy podczas montażu instalacji. Wystarczy usunąć<br />
płaszcz kabla, zablokować pojedyncze żyły w odpowiednich miejscach<br />
izolatora, odciąć nadmiar przewodów i skręcić dwa elementy<br />
razem. Nie potrzeba do tego żadnych specjalistycznych narzędzi.<br />
Styki IDC gwarantują wytrzymałość prądową do 40 A i pracę przy<br />
napięciu do 690 V. Wytrzymała konstrukcja zapewnia szeroki zakres<br />
zastosowań. Złącza QPD zapewniają szczelność IP68/IP69k<br />
i wytrzymałość udarową na poziomie IK07. W zakresie dostępnych<br />
produktów można znaleźć przepusty ścienne z gwintem M25, łączniki<br />
kabli, wtyki oraz rozdzielacze typu H lub T.<br />
www.phoenixcontact.pl<br />
16 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
NOWOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Kompleksowa ochrona<br />
zasilania przy zachowaniu<br />
przystępnej ceny<br />
Firma Eaton wprowadziła na rynek nową serię zasilaczy bezprzerwowych UPS 9E, które zapewniają<br />
użytkownikom wszechstronną ochronę zasilania w trybie podwójnej konwersji online<br />
przy zachowaniu przystępnej ceny. Modele z nowej serii łączą w sobie wyjątkową uniwersalność<br />
z kompaktową i jednocześnie solidną konstrukcją, która sprawia, że są idealnym wyborem<br />
dla aplikacji przemysłowych, medycznych, telekomunikacyjnych oraz IT. Nowa seria produktów<br />
obejmuje modele o mocy znamionowej 6, 10,15 i 20 kVA. Nowe zasilacze firmy Eaton posiadają<br />
współczynnik mocy 0,8, co oznacza, że mogą zasilać więcej wyposażenia niż większość podobnych<br />
produktów o tej samej mocy znamionowej. Dodatkowo, łatwo nimi zarządzać dzięki intuicyjnemu<br />
interfejsowi z panelem LCD. W celu ułatwienia zdalnego monitoringu, zasilacze 9E<br />
posiadają zintegrowane porty komunikacyjne USB oraz RS232. Rozszerzenie możliwości komunikacyjnych<br />
jednostek zapewniają opcjonalne karty sieciowe, przekaźnikowe oraz interfejsu ModBus<br />
Kolejną zaletą nowych zasilaczy UPS jest ich elastyczność pracy. Zapewnia ją wewnętrzne obejście<br />
(bypass) utrzymujące ciągłość działania w mało prawdopodobnym przypadku wystąpienia wewnętrznej<br />
usterki oraz obejście serwisowe ułatwiające konserwację bez konieczności wyłączania systemów<br />
o znaczeniu krytycznym.<br />
www.eaton.pl<br />
REKLAMA<br />
DOKŁADNE<br />
W KAŻDYCH WARUNKACH<br />
+60°C<br />
-20°C<br />
Zakład Automatyki i Elektroniki<br />
AUTOMATEX Sp. z o.o.<br />
Siedziba: 60-454 Poznań, ul. Pucka 29<br />
Oddz. Prod.: 60-179 Poznań, ul. Budziszyńska 78/1<br />
tel./fax 61 867 12 30, tel. 61 868 95 09<br />
www.automatex.com.pl<br />
e-mail: biuro@automatex.com.pl<br />
Dokładność:<br />
programowalne<br />
sterowniki<br />
oświetlenia<br />
PSO-02PD<br />
PSO-03PD<br />
dla 20°C: 1 s / miesiąc<br />
dla -20°C/+60°C: 2 s / miesiąc<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
17
NOWOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Nowe modele liniowych źródeł<br />
światła LED w ofercie Kanlux<br />
Pierwszy biurowy sufit akustyczny emitujący światło<br />
Philips oraz Saint-Gobain Ecophon wprowadzą na rynek nową,<br />
przełomową wersję opracowanego wspólnie sufitu akustycznego<br />
emitującego światło. Nowy sufit SoundLight Comfort Ceiling<br />
w wersji Tunable White (biały dostrajalny) zapewnia dynamiczne<br />
oświetlenie, które pomaga ludziom zachować naturalny biorytm<br />
w celu poprawy ich samopoczucia i wydajności w pracy. Sufit<br />
SoundLight Comfort Ceiling w wersji Tunable White dysponuje<br />
programowalnymi elementami, które sterują jasnością i ciepłotą<br />
barwy oświetlenia biurowego w czasie godzin pracy. Pozwala<br />
to pracownikom utrzymać odpowiedni poziom energii i ograniczyć<br />
jej utratę spowodowaną spędzaniem dużej ilości czasu w zamkniętych<br />
pomieszczeniach. Sufit SoundLight Comfort Ceiling w wersji<br />
Tunable White pomaga zapobiec temu niekorzystnemu zjawisku<br />
poprzez symulowanie światła dziennego w pomieszczeniu. Sufit<br />
można w łatwy sposób zamontować zarówno w nowo budowanych,<br />
jak i istniejących biurach.<br />
www.philips.com, www.ecophon.com<br />
Firma Kanlux SA wprowadziła do oferty trzy nowe modele świetlówek<br />
liniowych T8 SMD w barwie ciepłej. Nowe modele stanowią uzupełnienie<br />
dotychczasowej oferty T8 LED SMD dostępnej tylko w barwie neutralnej.<br />
Świetlówki T8 LED SMD to źródła światła oparte na wysokowydajnych<br />
diodach LED SMD, charakteryzujących się długą żywotnością i małym<br />
poborem energii. Dzięki temu znacznie zmniejszą się koszty eksploatacyjne<br />
instalacji oświetleniowych związane z ciągłą wymianą liniowych<br />
źródeł światła. Ponadto T8 LED SMD mogą być wykorzystywane w skrajnie<br />
niskich i wysokich temperaturach bez utraty strumienia świetlnego.<br />
T8 LED SMD posiadają wymiary tradycyjnej świetlówki i stanowią znakomity<br />
zamiennik tradycyjnych liniowych świetlówek T8. T8 LED SMD<br />
mogą być montowane w oprawach ze statecznikami indukcyjnymi, bez<br />
konieczności dodatkowych modyfikacji, wystarczy zastosować zapłonnik<br />
oferowany w komplecie ze świetlówką LED.<br />
www.kanlux.pl<br />
Wszechstronna<br />
linia z diodami<br />
Firma TRILUX wprowadza na rynek przemysłową<br />
oprawę E-Line LED, pozwalającą<br />
na stworzenie diodowej linii świetlnej ściśle<br />
dostosowanej do warunków danego pomieszczenia.<br />
Seria TRILUX E-Line LED obejmuje<br />
zarówno modele z podwójnie asymetrycznym,<br />
szerokim, wąskim oraz łączącym<br />
szeroki i wąski rozsyłem światła. Dostępne<br />
są także warianty z kloszem pryzmatycznym<br />
z PMMA w klasie szczelności IP54. W zależności<br />
od liczby segmentów diodowych,<br />
oprawa charakteryzuje się poborem mocy<br />
od 32 do 162 W. Jej wydajność oświetleniowa<br />
wynosi 115 lm/W. Dzięki modułowej<br />
konstrukcji, E-Line LED można ściśle dopasować<br />
do specyficznych wymogów oświetleniowych.<br />
W związku z tym, oprawy tej serii<br />
znajdują szerokie zastosowanie w magazynach,<br />
halach produkcyjnych, warsztatach<br />
i sklepach wielkopowierzchniowych. Dodatkowym<br />
atutem produktu jest możliwość<br />
sprawnej modernizacji istniejącego w zakładzie<br />
systemu oświetlenia TRILUX E-Line<br />
w technologii T5 bądź T8. Montaż E-Line<br />
LED nie wymaga w tym wypadku żadnych<br />
narzędzi ani wymiany profili, a dzięki zastosowaniu<br />
zatrzasków ze stali szlachetnej<br />
unowocześnienie pojedynczego modułu trwa<br />
zaledwie 45 sekund.<br />
www.trilux.pl<br />
18 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
NOWOŚCI<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Lampy Magnum Future LED<br />
wytrzymałe w warunkach ekstremalnych<br />
Nowoczesna lampa Magnum Future LED dostosowana do potrzeb<br />
profesjonalistów z różnych gałęzi przemysłu – to efekt współpracy<br />
Lena Lighting oraz Bayer Material Science.<br />
Klosz, wykonany ze specjalnie zmodyfikowanego poliwęglanu<br />
Makrolon ® LED, stosowany jest do oświetlenia w technologii LED.<br />
Materiał zapewnia maksymalnie wysoką (93%) przepuszczalność<br />
światła widzialnego oraz fal bliskich podczerwieni aż do 1100 nm,<br />
bez konieczności stosowania dodatkowych filtrów rozpraszających<br />
światło. Klosz jest odporny na oddziaływanie termiczne w bardzo<br />
szerokim zakresie temperatur, gwarantując transparentność. Zastosowanie<br />
mrożonego dyfuzora minimalizuje współczynnik olśnienia,<br />
co znacząco zwiększa komfort pracy użytkowników lampy Magnum<br />
Future LED. Dzięki wielu przydatnym funkcjom oraz licznym akcesoriom<br />
można ją z powodzeniem stosować wszędzie, gdzie potrzebne<br />
jest mocne oświetlenie, wytrzymała konstrukcja o długiej<br />
żywotności oraz liczne usprawnienia ułatwiające pracę.<br />
www.bayer.com, www.lenalighting.pl<br />
Nowa seria plafonier<br />
LED TOKAR PLD<br />
REKLAMA<br />
Firma BEMKO rozszerza gamę swoich plafonier ledowych rodziny<br />
TOKAR o serię PLD. Oprawy dostępne są w 6 wersjach:<br />
moc 12 W, 24 W i 36 W i barwie światła 3000 K i 4000 K.<br />
Przystosowane są do montażu wewnątrz budynków. Stalowa podstawa<br />
oraz mleczny klosz z PMMA stanowią solidną konstrukcję<br />
i szeroką funkcjonalność. Idealnie nadają się do oświetlenia lokali<br />
mieszkalnych i usługowych, ciągów komunikacyjnych czy klatek<br />
schodowych. Plafoniery przystosowane są do współpracy z zewnętrznymi<br />
czujnikami ruchu. Na życzenie klienta mogą być opcjonalnie<br />
wyposażone w wewnętrzny mikrofalowy czujnik ruchu<br />
SES z oferty BEMKO (nie dotyczy wersji 12 W).<br />
www.bemko.pl<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
19
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Bezpieczne<br />
trasy kablowe<br />
Czym powinniśmy się kierować, prowadząc przewody w trasach? Przede wszystkimi<br />
względami bezpieczeństwa. Unikajmy gwałtownych zmian kierunków oraz zapewnijmy<br />
kablom stabilność zamocowania.<br />
Priorytetem w projektowaniu i wykonywaniu<br />
tras kablowych jest zapewnienie<br />
maksymalnego bezpieczeństwa<br />
przewodom. Znaczenie<br />
mają – zdawałoby się – szczegóły.<br />
Nieostre, gładkie krawędzie korytek<br />
to podstawa. Liczy się również wytrzymałość<br />
konstrukcji trasy kablowej<br />
– musi być zapewniona maksymalna<br />
stabilność przy minimalnym<br />
ciężarze. Istotne jest też prawidłowe,<br />
pewne zamocowanie przewodów<br />
w trasie. W praktyce stosowane<br />
są bardzo proste, sprawdzone rozwiązania,<br />
przede wszystkim mocowanie kabli<br />
w poziomych trasach za pomocą opasek<br />
kablowych z tworzywa, a w pionowych –<br />
z wykorzystaniem obejm kabłąkowych stalowych,<br />
instalowanych do szczebli drabin.<br />
Prowadzenie przewodów – co będzie<br />
potrzebne?<br />
Oprócz opasek kablowych i obejm kabłąkowych<br />
wykorzystywane są także m.in.<br />
nowoczesne obejmy zbiorcze z tworzywa<br />
pozwalające na wygodną instalację wiązki<br />
przewodów. Obejmę można zamocować<br />
za pomocą osadzaka gazowego, gwoździ<br />
bądź kołków.<br />
W celu uporządkowania kabli w trasie,<br />
np. dwóch, równolegle prowadzonych instalacji,<br />
stosowane są specjalne elementy,<br />
np. separatory lub przegrody – produkowane<br />
z tego samego materiału, co korytka<br />
kablowe. Przegroda dzieli przestrzennie<br />
kable oraz inne systemy i funkcje elektryczne.<br />
W kategoriach kompatybilności<br />
elektrycznej detal ten jest też stosowany<br />
do podziału różnych tras. Dla tego rodzaju<br />
Fot.: BAKS<br />
20 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Trasę kablową należy prowadzić tak, aby uniknąć kolizji z innymi systemami,<br />
np. gazowym, wodnym czy telekomunikacyjnym oraz by nie<br />
przeprowadzać jej przez dylatacje budynku. Jeśli jednak jedynym<br />
rozwiązaniem jest zamontowane przewodów instalacji elektrycznej<br />
w bezpośredniej bliskości pozostałych powinniśmy zastosować osłony<br />
o zwiększonej odporności.<br />
Fot.: BAKS<br />
Fot. 1.<br />
instalacji zalecane jest tu również stosowanie<br />
pokryw.<br />
Z kolei w celu bezpiecznego przeprowadzania<br />
przewodów, np. przy zmianie kierunku<br />
(pion – poziom) i wyprowadzania<br />
kabli z korytka stosuje się specjalne, gładko<br />
zakończone przepusty o danej wysokości<br />
i kształcie – prostokątnym lub okrągłym.<br />
Po wykonaniu otworu w dnie lub ściance<br />
bocznej korytka z jednej strony wsuwa się<br />
Fot. 2.<br />
Fot.: OBO Bettermann<br />
Popularnym sposobem mocowania<br />
przewodów w trasach pionowych są<br />
stalowe obejmy kabłąkowe.<br />
Według normy DIN EN 61914 elementy do prowadzenia trasy muszą pomieścić kable<br />
lub wiązki kabli o podanych przez producenta średnicach, bez powodowania ich pękania,<br />
łamania lub przecierania się gwintu przez śruby.<br />
Fot.: Kopos<br />
Fot. 3.<br />
Istotna jest przede wszystkim stabilność<br />
zamocowania korytek.<br />
jedną część przepustu, drugą wsuwa się zaś<br />
z drugiej strony, dociskając obie części aż<br />
do połączenia. Otwór zostaje w ten sposób<br />
zabezpieczony, a jego ostre krawędzie nie<br />
stanowią zagrożenia dla izolacji przewodu.<br />
Oczywiście, przy korytkach drucianych<br />
lub pomostach kablowych nie ma konieczności<br />
wykonywania tego rodzaju przejść.<br />
Zastosowanie znajdują też osłony krawędzi<br />
korytek z tworzywa sztucznego z wkładką<br />
stalową – do samodzielnego docinania. Nadają<br />
się do instalacji na blachy o grubości<br />
maksymalnie 2 mm.<br />
Specjalne elementy wykorzystuje się<br />
np. w ochronie przeciwpożarowej trasy<br />
kablowej. Są to np. osłony uchwytów kablowych<br />
przymocowane do materiału podłoża,<br />
jak beton lub mur pełny, tworzące<br />
cieplną ochronę uchwytów. Pamiętajmy,<br />
że przewody powinny być zamocowane<br />
za pomocą uchwytów do każdej poprzeczki<br />
– należy wywiercić otwory w ścianie odpowiednio<br />
do rozstawu otworów w osłonie<br />
uchwytów i umieścić w nich kotwy. Następnie<br />
do nich zainstalować drążki gwintowane,<br />
po czym założyć osłonę uchwytów<br />
i poprzez podkładki lekko dociągnąć.<br />
Otoczenie kabli dokładnie zabezpieczamy<br />
wełną izolacyjną.<br />
Odpowiedni projekt i prawidłowe<br />
wykonanie<br />
Oczywiście, bezpieczne prowadzenie przewodów<br />
zapewni tylko i wyłącznie trasa prawidłowo<br />
zaprojektowana, wykonana i zainstalowana.<br />
Nie możemy więc zapomnieć<br />
o różnego rodzaju komponentach montażowych,<br />
jak wsporniki oraz wieszaki łączące<br />
koryta i drabiny kablowe ze oraz stropami,<br />
a dodatkowo też – obejmy, uchwyty, zaciski.<br />
Wedle norm poszczególne elementy<br />
do prowadzenia trasy kablowej, szczególnie<br />
uchwyty „muszą pomieścić kable lub<br />
wiązki kabli o podanych przez producenta<br />
lub odpowiedzialnego użytkownika średnicach,<br />
bez powodowania ich pękania,<br />
łamania lub przecierania się gwintu przez<br />
śruby” (DIN EN 61914). Poza tym należy<br />
kierować się wytycznymi związanymi<br />
z maksymalną obciążalnością tras – przy<br />
jej obliczaniu bierzemy pod uwagę m.in.<br />
ciężar komponentów montażowych, analizując<br />
dane z wykresów obciążeń udostępnianych<br />
przez producentów systemów.<br />
Jaką nośnością wyróżnia się dana trasa?<br />
To zależy od szerokości wspornika i długości<br />
wieszaka. Aby nie przeciążać któregoś<br />
z odcinków, należy tak umiejscowić<br />
środek ciężkości dla obciążenia kablami,<br />
aby znajdował się on możliwie blisko<br />
punktu mocowania wspornika. W podstawowych<br />
systemach znajdziemy przede<br />
wszystkim uniwersalne systemy mocowania<br />
– uchwyty stropowe o obciążeniu centralnym,<br />
uchwyty trapezowe do stosowania<br />
wraz z prętami gwintowanymi oraz uchwyty<br />
środkowe.<br />
Ponadto największe bezpieczeństwo zapewniają<br />
trasy kablowe, w których zmiany<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
21
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 4.<br />
Największe bezpieczeństwo zapewniają trasy kablowe, w których zmiany kierunków<br />
i poziomów występują możliwie rzadko.<br />
kierunków i poziomów występują możliwie<br />
rzadko. Sposobem na zaginanie tras<br />
jest stosowanie różnego rodzaju kształtek,<br />
czyli kolanek, trójników i czwórników.<br />
Kształtki okazują się niezbędne w przypadku,<br />
gdy konieczne jest ominięcie jakiejś<br />
przeszkody, zmiany kierunku trasy<br />
prostopadle lub pod kątem 45°, przy obejściach<br />
pionowych, poziomych, łukach zewnętrznych<br />
i wewnętrznych. W tego rodzaju<br />
punktach, czyli przed każdą zmianą<br />
trasy, należy pamiętać o stosowaniu podpór.<br />
Z kolei przy zakrętach o dużym promieniu<br />
umieszczamy dodatkowy wspornik<br />
pośrodku łuku.<br />
Ochrona przeciwpożarowa<br />
Jednym z najważniejszych zagadnień<br />
związanych z bezpiecznym prowadzeniem<br />
przewodów w trasach jest zapewnienie<br />
wspomnianej już ochrony przeciwpożarowej.<br />
O ciągłości dostaw energii zadecyduje<br />
w tym przypadku zarówno jakość zastosowanych<br />
kabli oraz pozostałych elementów<br />
tras, jak i sposób prowadzenia systemu.<br />
Za obowiązującą producenci przyjmują<br />
tu niemiecką normę DIN 4102-12, określającą<br />
wymagania dla testów ogniowych<br />
kabli wraz z systemami prowadzenia<br />
o wspólnej klasyfikacji E30, E60 i E90,<br />
czyli o funkcji podtrzymania przez 30, 60<br />
lub 90 minut. Nie zapominajmy, że podłoże<br />
nie może mieć niższej wytrzymałości ogniowej<br />
niż klasyfikacja przewodów. Ponadto<br />
podczas projektowania systemu musimy<br />
uwzględnić ewentualność wystąpienia danych<br />
zjawisk towarzyszących pożarowi,<br />
Fot.: OBO Bettermann<br />
jak ugięcie stropu czy konstrukcji metalowych,<br />
uwalnianie gazów oraz wzrost<br />
rezystancji izolacji kabli. Trasy należy<br />
prowadzić w taki sposób, aby znajdujące<br />
się w pobliżu instalacje czy konstrukcje<br />
nie zagrażały podczas pożaru żywotności<br />
systemu. Tym samym instalatorzy powinni<br />
unikać, o ile jest to możliwe, prowadzenia<br />
tras przez dylatacje. Zaleca się również<br />
luźne układanie kabli oraz dobieranie o jeden<br />
rząd większej średnicy uchwytów pojedynczych<br />
niż rzeczywista średnica kabla.<br />
Wyjście trasy kablowej ze strefy zagrożonej<br />
pożarem wykonujemy za pomocą odpowiednich<br />
przepustów.<br />
Materiały<br />
Ogromną rolę w zagadnieniu bezpieczeństwa<br />
– tras kablowych i samych przewodów<br />
– odgrywają materiały, z których<br />
wyprodukowano korytka. Stosuje się m.in.<br />
niskowęglową stal nierdzewną. Elementy<br />
są konserwowane i poddawane pasywacji,<br />
niekiedy też na tym etapie wyposażane<br />
w tabliczki identyfikacyjne. Materiał<br />
charakteryzuje się odpornością na korozję<br />
związaną chociażby z procesem czyszczenia<br />
oraz oddziaływaniem czynników atmosferycznych,<br />
działanie wilgoci, roztworów<br />
soli, wysokie i niskie temperatury itd.<br />
Oprócz tego do produkcji wykorzystuje się<br />
austenityczną stal chromowo-niklową.<br />
Stosowana jest również blacha ocynkowana<br />
z obróbką powierzchniową metodą Sendzimira,<br />
także w wariancie ocynkowania<br />
ogniowego, co zapewnia większą ochronę<br />
antykorozyjną w wyniku nadania grubszej<br />
warstwy cynku na powierzchni. Dodatkowo<br />
korytka mogą być lakierowane (lakiery<br />
epoksydowe lub poliestrowe) na całym obwodzie<br />
bądź tylko na zewnątrz.<br />
Specyficzna branża<br />
Bezpieczeństwo jest niezwykle istotną kwestią<br />
na rynkach specjalistycznych, m.in.<br />
w zakładach przetwórstwa żywności. Dotyczy<br />
to wszystkich elementów, jakie możemy<br />
spotkać w obiekcie, również instalacji elektrycznej<br />
i tras kablowych. Nawet najmniejsze<br />
zanieczyszczenie, niezależnie od źródła<br />
jego pochodzenia, może oznaczać straty<br />
dla przedsiębiorstwa oraz mieć szkodliwy<br />
wpływ na zdrowie konsumentów.<br />
Odpowiedzią na wymagania specyficznego<br />
środowisko, jakim jest wnętrze zakładu<br />
produkcyjnego z branży spożywczej,<br />
są specjalne, zapewniające bezpieczeństwo<br />
procesu systemy. Struktura koryt<br />
kablowych powinna być gładka, forma<br />
otwarta, dodatkowo okrągłe powierzchnie<br />
drutów minimalizują ryzyko osiadania kurzu<br />
– zwłaszcza instalacja boczna, pionowa<br />
umożliwia znaczną redukcję osiadania<br />
kurzu. Istotne jest tu również zapewnienie<br />
przejrzystości oraz prawidłowe, czytelne<br />
rozmieszczenie kabli w trasach, zarówno<br />
poziomych, jak i pionowych, co ułatwia<br />
dostęp i wgląd w instalację, także w obliczu<br />
inspekcji. Otwartość tras pozwala na usunięcie<br />
zanieczyszczeń na jak najwcześniejszym<br />
etapie oraz, oczywiście, umożliwia<br />
przeprowadzenie prac naprawczych w razie<br />
awarii instalacji.<br />
Ponadto prowadźmy instalację tak, aby<br />
uniknąć kolizji z innymi systemami,<br />
np. gazowym, wodnym czy telekomunikacyjnym.<br />
Jeśli jednak jedynym rozwiązaniem<br />
jest zamontowane przewodów instalacji<br />
elektrycznej w bezpośredniej bliskości<br />
pozostałych, zastosujmy osłony o zwiększonej<br />
odporności. Pomoże to ograniczyć<br />
w przyszłości skutki ewentualnej awarii –<br />
nie tylko w przypadku korytek kablowych,<br />
ale tym bardziej systemów prowadzonych<br />
podtynkowo.<br />
Iwona Bortniczuk<br />
Na podstawie materiałów firm:<br />
Legrand-Cablofil,<br />
Kopos, Dynamik, BAKS,<br />
OBO Bettermann<br />
22 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Instalacja na widoku<br />
Z instalacjami natynkowymi spotykamy się nie tylko w pomieszczeniach gospodarczych czy<br />
obiektach przemysłowych, ale również w budownictwie mieszkalnym czy - tym bardziej<br />
- obiektach biurowych i użyteczności publicznej. Sprawdźmy, jakie systemy oferują nam<br />
producenci.<br />
Choć w budownictwie mieszkalnym<br />
i użyteczności publicznej znacznie<br />
częściej stosuje się dyskretne instalacje<br />
podtynkowe, schowane przed<br />
wzrokiem domowników, nie oznacza<br />
to, że systemy natynkowe dedykowane<br />
są tylko i wyłącznie obiektom przemysłowym.<br />
Układy natynkowe stanowią istotną<br />
część wszystkich wykonywanych instalacji<br />
elektrycznych. Rozwiązanie stosowane jest<br />
w części pomieszczeń użytkowych, jednak<br />
przede wszystkim dotyczy części gospodarczej,<br />
piwnic, garaży, schowków, pomieszczeń<br />
handlowych i usługowych oraz<br />
instalacji znajdujących się na zewnątrz<br />
Fot. 1.<br />
Instalacja natynkowa może stać się jednym z elementów systemu oświetleniowego.<br />
Rozwiązanie znajduje zastosowanie przede wszystkim w obiektach typu hotele.<br />
24 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
budynków. W zależności od potrzeb możemy<br />
wybrać rozwiązanie kierując się przede<br />
wszystkim kryterium funkcjonalności bądź<br />
zastosować takie, dzięki któremu instalacja<br />
będzie prowadzona w sposób dyskretny<br />
i estetyczny.<br />
Fot.: Hager<br />
Fot. 2.<br />
Oprócz kanałów kablowych w kompletnym zestawie znajdziemy niezbędny osprzęt,<br />
m.in. łączniki kątowe, narożniki zewnętrzne, narożniki wewnętrzne, zakończenia oraz<br />
łączniki proste.<br />
Natynkowo?<br />
Przekonując inwestora do danego rozwiązania,<br />
posłużmy się jednym, ale kluczowym argumentem.<br />
System podtynkowy nie pozwala<br />
w zasadzie na żadną ingerencję w instalację<br />
bez rozkuwania ścian, w związku z tym<br />
może okazać się niepraktyczny, szczególnie,<br />
jeśli mamy do czynienia ze środowiskiem<br />
wymagającym bądź nie wykluczamy zmian<br />
lub rozbudowy systemu w przyszłości. Modernizacja<br />
czy naprawa ewentualnej awarii<br />
w przypadku instalacji natynkowej jest<br />
znacznie prostsza, choć oczywiście zależy<br />
to od zastosowanych komponentów systemu.<br />
Jak poprowadzić instalację natynkową?<br />
Jednym ze sposobów jest wykorzystanie<br />
przewodów izolowanych, mocowanych<br />
bezpośrednio do powierzchni ściany przy<br />
zastosowaniu opasek oraz specjalnych<br />
uchwytów. To jednak podstawowa, nie pozostawiająca<br />
pola do popisu dla instalatora<br />
metoda, często też nie zapewniająca instalacji<br />
elektrycznej ochrony na wystarczającym<br />
poziomie.<br />
Fot.: AKS Zielonka<br />
Przewody zabezpieczone<br />
Do dobrych praktyk instalatorów należy<br />
zabezpieczenie przewodów – popularnym<br />
sposobem natynkowego prowadzenia instalacji<br />
jest więc montaż w specjalnych rurkach<br />
z tworzywa sztucznego. Decyzje typu „w rurkach<br />
czy bez” nie powinny być trudne, tego<br />
rodzaju systemy zapewniają bowiem większe<br />
bezpieczeństwo instalacji, zmniejszają<br />
ryzyko powstawania pożarów i stanowią<br />
dodatkową ochronę przed uszkodzeniami<br />
mechanicznymi. Rurki proste lub karbowane<br />
o gładkiej wewnętrznej powierzchni wraz<br />
ze specjalną linką ułatwiają wciąganie oraz<br />
wymianę izolowanych przewodów i kabli<br />
w instalacjach elektrycznych i telekomunikacyjnych.<br />
W zestawie do prowadzenia instalacji<br />
znajdziemy np. sztywne rury osłonowe<br />
z PVC, złączki elastyczne umożliwiające<br />
połączenie dwóch odcinków rury pod dowolnym<br />
kątem, puszki natynkowe oraz uchwyty<br />
do mocowania rurek na tynku.<br />
Fot. 3.<br />
Specjalne separatory w kanałach<br />
pozwolą na oddzielenie od siebie<br />
dwóch rodzajów instalacji, np.<br />
elektrycznej i telekomunikacyjnej.<br />
Fot.: Hager<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
25
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 4.<br />
Fot. 5.<br />
Instalacja natynkowa może stanowić element wpływający na estetykę pomieszczenia.<br />
Zwróćmy uwagę na design i wykończenie kanałów.<br />
Popularnym sposobem prowadzenia instalacji jest też montaż w specjalnych<br />
rurkach z tworzywa sztucznego.<br />
Fot.: Hager<br />
Fot.: AKS Zielonka<br />
Do mocowania wiązek przewodów elektrycznych<br />
czy rurek użyjemy opasek kablowych<br />
z nylonu o zaokrąglonych brzegach<br />
i wyprofilowanej końcówce ułatwiającej<br />
zapinanie. Oprócz dużej wytrzymałości<br />
termicznej wyróżniają się one również odpornością<br />
na działanie promieniowania UV,<br />
poza tym mają właściwości samogasnące.<br />
Niezbędne będą także wciskane uchwyty<br />
umożliwiające szybki montaż poprzez wciśnięcie<br />
w wywiercony otwór.<br />
W listwach<br />
Nie możemy zapomnieć o listwach kablowych<br />
– rzadziej stosowanych w pomieszczeniach<br />
gospodarczych czy garażach,<br />
czyli miejscach, w których estetyka wykonania<br />
nie stanowi priorytetu, jednak<br />
chętnie wdrażanych w pozostałych miejscach<br />
w budynku mieszkalnym, tym bardziej<br />
w obiekcie użyteczności publicznej,<br />
biurze, instytucjach. Na rynku dostępne<br />
są listwy kablowe o różnych wysokościach,<br />
od ok. 11 do 30 mm, czyli dostosowane<br />
do tras kablowych o przeróżnej specyfice,<br />
z przegrodami wewnętrznymi lub bez oraz<br />
z jedną lub dwiema przegrodami zaprojektowanymi<br />
symetrycznie lub asymetrycznie.<br />
EKSPERT Fachowego<br />
<strong>Elektryk</strong>a<br />
Do pomieszczeń biurowych<br />
Jacek Grenda<br />
kierownik produktu,<br />
HAGER<br />
Architekci, konstruktorzy i instalatorzy<br />
potrzebują nieustannie coraz nowocześniejszych,<br />
elastycznych i niezawodnych<br />
rozwiązań do systemów<br />
dystrybucji energii i prowadzenia sieci<br />
teleinformatycznych w biurowcach, hotelach i obiektach użyteczności<br />
publicznej. Nowoczesne produkty muszą oferować<br />
możliwość rozbudowy, umiejętnie dopasowywać się do zmiennych<br />
wymogów użytkownika zarówno w odniesieniu do pojedynczego<br />
stanowiska pracy, jak również funkcjonalnych, otwartych<br />
powierzchni biurowych. System kanałów oraz listew<br />
elektroinstalacyjnych jest w takim przypadku rozwiązaniem<br />
najbardziej elastycznym i ekonomicznym, w nowo wybudowanych<br />
obiektach zapewniają możliwość szybkiego montażu bez<br />
względu na technologię wykonania elewacji, a co najważniejsze<br />
bez konieczności wcześniejszego dokładnego zaplanowania<br />
umiejscowienia gniazd zasilających i teletechnicznych,<br />
w budynkach, w których dokonujemy modernizacji system<br />
kanałów pozwala znacząco oszczędzić koszty związane z koniecznością<br />
ingerencji w strukturę ścian. Zadaniem systemów<br />
prowadzenia przewodów jest zapewnienie ochrony kabli przed<br />
ich uszkodzeniem, ale także, a może przede wszystkim zapewnienie<br />
możliwości modyfikacji instalacji w przypadkach<br />
modernizacji oraz późniejszej rozbudowy. Dobierając system<br />
dystrybucji okablowania, powinniśmy zastanowić się, czy<br />
najlepszy będzie system przypodłogowy, czy przeznaczony<br />
do zabudowy pod parapetowej, następnie uwzględnić odpowiednią<br />
pojemność kanałów umożliwiającą ewentualną<br />
rozbudowę systemu w przyszłości. Warto również zwrócić<br />
uwagę na dodatkową funkcjonalność kanałów ułatwiającą<br />
montaż, modernizację oraz zapewniającą pewność i niezawodność<br />
instalacji, np.: zintegrowane łączniki podstaw,<br />
klamry utrzymujące przewody, pewne zamocowanie pokrywy,<br />
możliwość elastycznego dopasowania do nierówności<br />
pomieszczeń, czy jak w przypadku kanału tehalit.BRP/BRAP<br />
unikalną możliwością zabudowy dowolnego typu osprzętu<br />
elektroinstalacyjnego – dedykowanych gniazd kanałowych<br />
ecoline, osprzętu typu 45×45 mm, oraz osprzętu do puszek<br />
fi 60 mm, bez względu na wymiar ramek zewnętrznych.<br />
Niezwykle prostym i mobilnym systemem doprowadzania zasilania<br />
i sieci IT do stanowisk pracy biur tzw. otwartych (open<br />
space) są kolumny elektroinstalacyjne, do których kable zasilające<br />
doprowadzane są z góry, z sufitów podwieszanych i które<br />
w łatwy sposób mogą być przemieszczane w inne miejsce,<br />
nie powodując plątaniny kabli wokół blatów roboczych czy<br />
pod biurkami.<br />
W przypadkach prowadzenia instalacji elektrycznych na powierzchni<br />
ścian i przegród budowlanych w przestrzeniach biurowych<br />
najczęściej stosuje się listwy lub kanały instalacyjne<br />
naścienne wykonane z materiałów niepalnych lub niepodtrzymujących<br />
i nierozprzestrzeniających płomienia, np.:<br />
• w listwach z twardego PVC (tehalit.lifea, tehalit.BRN|BRP,<br />
tehalit.GBD, tehalit.SL),<br />
• w kanałach z blachy stalowej lub aluminiowej (zastosowanie<br />
w pomieszczeniach użyteczności publicznej np.: tehalit.<br />
BRS|BRAP, tehalit.DA200).<br />
26 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Do łączenia poszczególnych odcinków służą<br />
narożniki wewnętrzne, zewnętrzne i łączniki<br />
kątowe. Listwy są wyposażone w ścianki<br />
blokujące przewody przed wypadaniem.<br />
W pomieszczeniach, w których liczy się<br />
także estetyka wykonania oraz wygląd danych<br />
rozwiązań, niezwykle często stosuje<br />
się listwy i kanały drewnopodobne, które<br />
dzięki bogatej gamie barw i faktur można<br />
dopasować np. do paneli podłogowych.<br />
Fot.: Emiter<br />
Estetyczne kanały kablowe<br />
Oprócz tego przy większej ilości przewodów<br />
czy podczas układania głównych tras<br />
kablowych i sieci o dużej liczbie punktów<br />
elektrycznych i logicznych zastosowanie<br />
znajdują większe kanały elektroinstalacyjne.<br />
Produkowane są przeważnie z anodyzowanego<br />
aluminium lub wytrzymałego<br />
PVC. Znajdują zastosowanie głównie<br />
w systemach biurowych, w których trzeba<br />
liczyć się z potrzebą reorganizacji instalacji<br />
w przyszłości oraz łatwego przyłączania<br />
kolejnych mediów. W prowadzeniu przewodów<br />
pomagają separatory zatrzaskiwane<br />
w profilu, porządkujące i oddzielające<br />
od siebie poszczególne instalacje, z kolei<br />
dodatkowe kąty montowane wewnętrznie<br />
zapobiegają nadmiernemu zgięciu kabli<br />
Fot. 7.<br />
Fot. 6 .<br />
Prowadzenie instalacji w pomieszczeniu biurowym niejednokrotnie wymaga<br />
stosowania dodatkowych akcesoriów, ułatwiających dostęp poszczególnych<br />
stanowisk roboczych do mediów.<br />
Producenci dążą przede wszystkim do maksymalnego ułatwienia instalacji w kanałach<br />
kablowych i przyspieszenia montażu gniazd i łączników.<br />
Fot.: Hager<br />
(czego skutkiem może być ich uszkodzenie).<br />
W pomieszczeniach biurowych dużą<br />
popularnością cieszą się również kanały<br />
podparapetowe – ulokowanie na tej wysokości<br />
sprawia, że dostęp do gniazdek<br />
przy stanowiskach roboczych jest łatwiejszy.<br />
Wyłączniki oraz gniazda montujemy<br />
tu podobnie jak w przypodłogowych,<br />
na zatrzask, następnie dosuwamy pokrywę,<br />
dyskretnie ukrywając kable. Coraz mniejsza<br />
głębokość modułów uzyskiwana przez<br />
projektantów sprawia, że kanały można<br />
montować również bezpośrednio za włącznikami<br />
i gniazdkami oraz w miejscach typu<br />
narożniki pomieszczeń o niekoniecznie<br />
równych kątach (zaradzą temu ruchome<br />
kształtki zewnętrzne).<br />
Na rynku dostępne są również specjalnie<br />
zaprojektowane kanały dedykowane<br />
do prowadzenia dużych tras kablowych<br />
(wysokość do 60 mm) oraz trwałego zabezpieczenia<br />
instalacji, także w miejscach,<br />
w których liczy się estetyka wykonania.<br />
Oprócz kanałów kablowych w kompletnym<br />
zestawie znajdziemy też niezbędny<br />
osprzęt, m.in. łączniki kątowe, narożniki<br />
zewnętrzne, narożniki wewnętrzne, zakończenia<br />
oraz łączniki proste. Wyposażenie<br />
kanałów w specjalne teowe wsporniki<br />
sprawia, że montaż dodatkowego osprzętu,<br />
jak np. puszek, przegród czy gniazd<br />
nie stanowi problemu. Zwróćmy uwagę<br />
na wewnętrzny układ kanałów kablowych,<br />
znajdziemy w nich przegrody pozwalające<br />
na separację poszczególnych przewodów;<br />
oddzielenie jest wskazane szczególnie przy<br />
układaniu instalacji o różnych funkcjach,<br />
np. elektrycznej i teleinformatycznej.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
27
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 8.<br />
Kompletne systemy natynkowej instalacji wykorzystywane są m.in.<br />
w pomieszczeniach biurowych, w których liczy się łatwy dostęp do mediów.<br />
Wśród elementów dodatkowych, ułatwiających<br />
projektowanie sieci oraz montaż,<br />
można wymienić również trójniki, umożliwiające<br />
stosowanie kanałów o mniejszym<br />
przekroju (poprzez dołączenie do głównej<br />
trasy prostopadle mniejszego kanału).<br />
Na popularności zyskują również rozwiązania<br />
usprawniające proces montażu instalacji<br />
w kanałach kablowych oraz przyspieszenie<br />
mocowania gniazd i łączników. Kanały<br />
podparapetowe pozwalają na szybki montaż<br />
osprzętu za pomocą ramek bezpuszkowych,<br />
bezpośrednio w kanale lub na puszkach<br />
szybkiego montażu SM.<br />
Fot.: AKS Zielonka<br />
Kable w oplotach<br />
Bardzo interesującym pod względem<br />
designu zagadnieniem są z kolei kable<br />
w oplotach, święcące triumfy i bijące<br />
kolejne rekordy popularności głównie<br />
w technice oświetleniowej i przede<br />
wszystkim w nowoczesnych wnętrzach<br />
utrzymanych w stylu industrialnym, skandynawskim,<br />
ale także w bardziej tradycyjnych<br />
wnętrzach rustykalnych. Kabel<br />
w kolorowym oplocie bawełnianym lub<br />
poliestrowym pozwala na wykorzystanie<br />
dotychczas ukrywanego elementu oraz<br />
stworzenia z niego atutu.<br />
W wymagających miejscach<br />
Pamiętajmy, że wykonanie instalacji natynkowych<br />
jest szczególnie wskazane<br />
w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności.<br />
W takim przypadku potrzebne<br />
są dodatkowe zabezpieczenia – w pomieszczeniach<br />
wilgotnych zwiększone jest ryzyko<br />
porażenia prądem elektrycznym, wskazany<br />
jest więc odpowiedni stopień ochrony instalacji,<br />
minimum IP 44. Inną kwestię stanowi<br />
zaś zabezpieczenie przed wybuchem<br />
w miejscach, w których znajdują się instalacje<br />
i urządzenia gazowe lub gdzie gromadzi<br />
się pył, zwłaszcza pyły metali lub pył drzewny.<br />
Tu liczy się szczelność instalacji - stopień<br />
ochrony IP 44 - IP 54 powinien być wystarczający.<br />
Należy tak zaplanować i przeprowadzić<br />
montaż gniazd, aby zapobiec osadzaniu<br />
pyłu na częściach przewodzących. Ponadto<br />
zwróćmy uwagę na zagrożenie nagrzewania<br />
się elementów instalacji.<br />
Pewne obostrzenia związane są również<br />
z montażem elementów natynkowej instalacji<br />
elektrycznej w wyjątkowo ciasnym<br />
pomieszczeniu, np. komórce gospodarczej<br />
o małej powierzchni. W takich lokalizacjach<br />
wszystkie urządzenia muszą być zasilane<br />
napięciem o poziomie nieprzekraczającym<br />
długotrwałego napięcia dotykowego.<br />
Iwona Bortniczuk<br />
Na podstawie materiałów firm:<br />
AKS Zielonka, Emiter, Legrand, Hager<br />
EKSPERT Fachowego<br />
<strong>Elektryk</strong>a<br />
Bezpieczeństwo instalacji natynkowych w pomieszczeniach wilgotnych<br />
Planując instalację natynkową, trzeba<br />
uwzględnić, jakie warunki i za-<br />
Hubert Skwierczyński<br />
grożenia będą lub mogą występować<br />
AKS Zielonka<br />
w pomieszczeniu, w którym odbędzie<br />
się montaż. Na podstawie uwzględnionych<br />
zagrożeń należy określić stopień ochrony.<br />
Dla przypomnienia: stopień ochrony przed ingerencją czynników<br />
zewnętrznych wyznacza kod IP z dodatkowymi dwoma<br />
– czterema znakami. Najczęściej stosowane, spotykane<br />
na produktach elektrycznych to kod IP z dwoma znakami,<br />
gdzie pierwszy znak oznacza odporność na ingerencje ciał stałych<br />
z zakresem od 0 do 6, a drugi – odporność na wnikanie<br />
wody z zakresem od 0 do 9, np. IP67 całkowita ochrona przed<br />
wnikaniem pyłu, wodoodporny.<br />
W zależności od warunków występujących w danym pomieszczeniu<br />
możemy stosować różne rodzaje zabezpieczeń. W pomieszczeniach,<br />
w których występuje duża możliwość zalania,<br />
dostania się wody, np. w myjniach samochodowych, pralniach<br />
sugerowałbym do ochrony instalacji wykorzystanie systemu<br />
rur gładkich kielichowanych typu RLM. Zaletą tego systemu<br />
jest kielich umożliwiający łączenie rur bez potrzeby wykorzystywania<br />
połączeń w ciągach prostych. Natomiast w przypadku<br />
prowadzenia instalacji w pionie hermetyczność takiego połączenia<br />
jest bardzo wysoka (zalanie wodą z myjek ciśnieniowych,<br />
szlauchów nie wpłynie na bezpieczeństwo – instalacja wewnątrz<br />
rurki pozostanie sucha). Dodatkowym atutem tej instalacji jest<br />
najnowszy produkt firmy AKS, złączki ZKS z wewnętrznymi pierścieniami,<br />
które zwiększają hermetyczność instalacji, a także<br />
dają możliwość łączenia rur sztywnych z giętkimi.<br />
W pomieszczeniach, w których może występować wilgoć, ale nie<br />
ma dużego zagrożenia zalaniem, np. garaże, piwnice, a instalacja<br />
wymaga większej estetyki oraz ilości gniazd i osprzętu poleciłbym<br />
systemy listew i kanałów kablowych. W tym przypadku<br />
możliwości jest bardzo dużo. Poczynając od małych listew MKE<br />
z wykorzystaniem zestawów natynkowych szybkiego montażu<br />
SM i gniazd z systemu M45, a kończąc na zaawansowanym systemie<br />
kanałów KPP, gdzie istnieje możliwość bezpośredniego<br />
montowania gniazd w kanałach kablowych.<br />
Wymieniając powyższe wskazówki odnośnie stosowania ochrony<br />
instalacji przed wilgocią, zalaniem, pozostaje jeszcze trzecia<br />
najtańsza możliwość. Stosowanie bezpośredniego mocowania<br />
kabli i przewodów uchwytami wciskanymi UWO, UWP bądź<br />
ogólnie dostępnymi na rynku. W tym przypadku trzeba pamiętać<br />
o hermetycznym połączeniu kabli i przewodów.<br />
28 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Miejsce montażu puszki<br />
ma znaczenie<br />
Natynkowe czy podtynkowe? Przeznaczone do instalacji w ścianie drewnianej czy żelbetonie?<br />
Puszkę instalacyjną dobieramy, biorąc pod uwagę przede wszystkim miejsce montażu.<br />
30 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Nowoczesne elektryczne puszki instalacyjne<br />
powinny zapewniać maksymalną ochronę<br />
połączeń elektrycznych przewodów.<br />
Produkty te znajdują zastosowanie przy instalacji<br />
gniazdek, łączników instalacyjnych<br />
oraz jako elementy rozgałęźne, rozdzielające<br />
instalację na kilka obwodów. Pod względem<br />
montażu wyróżniamy przede wszystkimi<br />
modele podtynkowe, czyli ukryte<br />
w ścianie oraz natynkowe, do instalacji<br />
na ścianie. Dalszych podziałów dokonujemy<br />
z uwagi na materiał, z którego wykonana<br />
jest ściana. Na rynku znajdziemy modele<br />
o różnych funkcjonalnościach, budowie,<br />
Fot.: Simet<br />
przeznaczone do zainstalowania w betonie,<br />
cegle, kartongipsie, drewnie itd. Poza tym<br />
niektóre puszki to egzemplarze hermetyczne<br />
o odpowiednim stopniu ochrony IP, czyli<br />
zabezpieczające przed wilgocią i czynnikami<br />
zewnętrznymi, w przypadku budynków<br />
mieszkalnych przeznaczone przede wszystkim<br />
do łazienek, kuchni i elewacji. Do wyboru<br />
mamy także puszki podłogowe, z dławicami,<br />
kablowe itd.<br />
Oferta producentów jest bardzo bogata –<br />
dostępne są zarówno produkty przeznaczone<br />
do konkretnych konstrukcji, jak i puszki<br />
uniwersalne, do montażu w różnego rodzaju<br />
podłożach (np. dzięki dołączeniu śrub kotwiących<br />
pozwalających na zastosowanie<br />
w różnych ścianach i sufitach, czyli ścianach<br />
betonowych, wapienno-murarskich,<br />
pustakach, cegłach pełnych). W razie potrzeby<br />
użyjemy także puszek osprzętowych<br />
o dużej pojemności, mieszczących w sobie<br />
różne komponenty elektroniczne, jak elementy<br />
EIB, moduły radiowe, oświetlenie<br />
awaryjne czy też nadajnik sieciowy.<br />
Podtynkowo<br />
Puszki podtynkowe, jak sama nazwa wskazuje,<br />
dedykowane są do montowania „wewnątrz”<br />
ściany, czyli pod warstwą tynku<br />
– w ten sposób planowane mogą być całe<br />
instalacje elektryczne w budownictwie<br />
mieszkalnym. Umożliwia to „ukrycie” tego<br />
elementu, za czym przemawiają względy<br />
estetyczne, ale też potrzeba zabezpieczania<br />
przed uszkodzeniami oraz ochrony wnętrza<br />
puszki. Z drugiej strony takie umiejscowienie<br />
sprawia, że dostęp, np. w razie awarii<br />
czy potrzeby dokonania prac serwisowych,<br />
jest trudniejszy.<br />
Z montażem podtynkowym spotkamy<br />
się m.in. w przypadku konstrukcji z płyt gipsowo-kartonowych.<br />
Puszki do płyt g-k posiadają<br />
najczęściej specjalne śruby z zaczepami<br />
pozwalającymi na szybsze skręcenie<br />
zaczepu mocującego w ścianie. Na łatwość<br />
montażu również wpływa wyprofilowany<br />
kołnierz wokół korpusu.<br />
Fot.: Kaiser<br />
Fot. 1.<br />
Osłabienia na wpusty znacznie<br />
przyspieszają podłączanie przewodów<br />
do puszki.<br />
Szeregowo czy wielopolowo?<br />
Praktycznie już klasycznym rozwiązaniem<br />
są puszki łączone szeregowo. Znajdują zastosowanie<br />
w różnego rodzaju instalacjach<br />
podtynkowych, zarówno w budynkach<br />
mieszkalnych, jak i biurach oraz obiektach<br />
przemysłowych. Puszki szeregowe wybierane<br />
są przede wszystkim z uwagi na jeden<br />
ważny czynnik: niską cenę. Poza tym umożliwiają<br />
łączenie elementów w dowolnej długości<br />
zestawy.<br />
Opierając się na sprawdzonych rozwiązaniach,<br />
producenci opracowują unowocześnione<br />
modele, pozwalające na usprawnienie<br />
procesu montażu oraz instalacji. Dotyczy<br />
to np. puszek wielopolowych. Zamiast łączyć<br />
wiele elementów, jedna z firm stworzyła<br />
typoszereg puszek wielopolowych<br />
w jednej bryle. Pozwala to na uzyskanie<br />
większej przestrzeni wewnętrznej, szybsze<br />
osadzenie oraz stworzenie konstrukcji bardziej<br />
elastycznej w stosunku do jednostkowych<br />
rozwiązań. Puszki zostały wyposażone<br />
w wysuwane przegrody z osłabieniami<br />
wykonanymi w dolnych odcinkach, które<br />
umożliwiają przeprowadzenie przewodów.<br />
Przegrodę wysuwamy lub usuwamy całkowicie<br />
– element ten z pewnością znajdzie<br />
zastosowanie, gdy zaistnieje konieczność<br />
oddzielenia od siebie komponentów elek-<br />
Fot. 2.<br />
Producenci oferują puszki precyzyjnie<br />
dopasowane do miejsca<br />
montażu.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
31
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 3.<br />
trycznych i elektronicznych. Pozostawienie<br />
przegrody sprawi ponadto, że konstrukcja<br />
puszki zachowa swoją sztywność podczas<br />
prac murarskich. Zrezygnowanie z przewężeń<br />
we wnętrzu puszki pozwala na uzyskanie<br />
dużej przestrzeni montażowej i użytkowej –<br />
producent chciał w ten sposób udostępnić<br />
miejsce na coraz większą ilość wyposażenia<br />
bez przekraczania standardowych rozmiarów<br />
puszki. Pierścienie okalające na korpusie<br />
pozwalają na stabilne osadzenie puszki,<br />
Puszki podłogowe wykorzystywane<br />
są również w pomieszczeniach nawet po szybki ogipsowaniu.<br />
Fot. 5.<br />
technicznych i gospodarczych.<br />
Fot. 4.<br />
Należy dokładnie przemyśleć całą<br />
instalację, także sposób doprowadzenia<br />
przewodów do puszki.<br />
Fot.: Kaiser<br />
Drewniany dom<br />
W przypadku konstrukcji drewnianych<br />
naszym priorytetem jest zabezpieczenie<br />
przed pożarem. Warto wrócić uwagę przede<br />
wszystkim na hermetyczne puszki z membraną<br />
uszczelniającą, która zachowa swoje<br />
właściwości nawet w temperaturze do 850°C.<br />
Miękka membrana zniweluje wędrówkę ciepła<br />
z środowiska zewnętrznego do puszki.<br />
Ponadto elastyczny materiał ułatwi szybkie<br />
i szczelne wprowadzenie przewodów.<br />
Interesującym rozwiązaniem są specjalne<br />
puszki do domów z bali, które pozwalają<br />
na pewne osadzane w grubych ścianach<br />
Fot. 6.<br />
Puszka musi być zamontowana na<br />
równi z powierzchnią otynkowanej<br />
ściany.<br />
Choć dostępne są rozwiązania<br />
uniwersalne, dobrze jest dobrać<br />
puszkę przeznaczoną do danego<br />
typu przegrody.<br />
Fot.: Kaiser<br />
Fot.: Kaiser<br />
EKSPERT Fachowego<br />
<strong>Elektryk</strong>a<br />
Na co zwrócić uwagę przy doborze puszek?<br />
Andrzej Dubrawski<br />
Tema, przedstawiciel<br />
firmy Kaiser<br />
Elementem niezbędnym każdej instalacji<br />
elektrycznej są puszki, w których<br />
montowany jest osprzęt elektryczny.<br />
Ich wybór rzutuje na koszty<br />
całej instalacji. Z jednej strony należy<br />
brać pod uwagę cenę płaconą za puszkę, a z drugiej czas –<br />
a więc wartość robocizny – poświęcony na zainstalowanie w niej<br />
konkretnego urządzenia. Wyspecjalizowane puszki do różnych<br />
typów ścian znacznie przyspieszają wykonywanie prac. Dobrze<br />
wykonane osłabienia i precyzyjnie wykonane otwory ułatwiają<br />
wprowadzanie przewodów lub rurek instalacyjnych. Materiał,<br />
z którego wykonuje się puszki powinien być na tyle elastyczny,<br />
aby nie ulegały one uszkodzeniu w trakcie montażu i wybijania<br />
otworów. Jednocześnie powinien być na tyle kruchy, aby można<br />
było łatwo wykonywać w nich otwory. I jeszcze jeden element,<br />
zapewnienie szybkiego łączenia w szeregi o znormalizowanych<br />
odstępach między puszkami. Tylko wtedy unika się kłopotów<br />
przy montażu osprzętu w wielokrotnych ramkach.<br />
Asortyment podtynkowych puszek montażowych można podzielić<br />
na kilka sposobów. Np. w zależności od ścian, do których<br />
są przeznaczone. Najwyraźniej można to obserwować na przykładzie<br />
oferty prekursora w dziedzinie produkcji wyspecjalizowanych<br />
puszek montażowych, firmy Kaiser. Puszki, w zależności<br />
od sposobu ich osadzanie, oznaczane są różnymi kolorami.<br />
Czarne są puszki przeznaczone do ścian pełnych, w których<br />
mocuje się je za pomocą gipsu lub zaprawy. Do ścian pustych,<br />
wykonanych z płyt gipsowych wykorzystuje się puszki pomarańczowe,<br />
mocowane w dokładnie wykonanych otworach za pośrednictwem<br />
wkrętów z blokadkami. Natomiast podstawowe<br />
elementy puszek przeznaczonych do konstrukcji betonowych<br />
są żółte. Puszki do betonu składają się zwykle z kilku elementów<br />
(zielonych i szarych) i dzielą się na puszki wykorzystywane<br />
w prefabrykacji oraz puszki montowane w szalunkach w budownictwie<br />
ślizgowym.<br />
Innym kryterium doboru puszek są ich szczególne właściwości.<br />
Oprócz zwykłych puszek oferowane są wersje specjalne,<br />
znajdujące zastosowanie szczególnie w preferowanym budownictwie<br />
energooszczędnym, Zwłaszcza w domach pasywnych<br />
i zeroenergetycznych. Oprócz nich oferowane są specjalne<br />
puszki do obiektów specjalistycznych: pracowni rentgenowskich,<br />
laboratoriów czy pokojów odsłuchowych. Przykładowo,<br />
do domów wykonywanych w technologii szkieletowej Kaiser<br />
oferuje specjalne puszki ognioodporne, termoizolacyjne, a także<br />
wiatroszczelne. Są też specjalne puszki do instalacji hermetycznych.<br />
W szpitalach wykorzystuje się puszki tłumiące promieniowanie<br />
rentgenowskie i puszki ekranowane. Są też puszki<br />
dźwiękoszczelne. Specjalistyczne puszki są dostępne w różnych<br />
odmianach dedykowanych do różnych typów montażu.<br />
Pod względem budowy puszki dzielą się na pojedyncze, pogłębiane,<br />
podwójne, rozgałęźne, osprzętowe, osprzętowo-rozgałęźne,<br />
do wypustów i lamp, do elektroniki. Wykonywane są też<br />
z różnych materiałów, także bezhalogenowych.<br />
Łatwość montażu jest kwestia niebagatelną. Decydujące znaczenia<br />
mają specjalne wypustki, kołnierze, wkładki oraz specjalistyczne<br />
narzędzia, które w wymierny sposób wydatnie skracają<br />
czas montażu.<br />
32 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 7.<br />
Kryterium decydującym o wyborze danego modelu jest np. konkretna<br />
funkcjonalność puszek, jak podtrzymywanie funkcji w czasie pożaru.<br />
drewnianych (z litego drewna), zapewniając<br />
jednocześnie precyzyjne wykonanie<br />
otworów na przewody. Z kolei w ścianach<br />
budynku wzniesionego metodą szkieletową<br />
można stosować m.in. puszki do płyt<br />
gipsowo-kartonowych. Należy pamiętać<br />
o dobrych parametrach związanych<br />
z zabezpieczeniem instalacji przed działaniem<br />
ognia. Nie zapominajmy też o wiatroszczelności<br />
puszek do drewna, aby nie<br />
dopuścić do wychładzania się wnętrza.<br />
Puszki wiatroszczelne wyróżniają się<br />
cechą uszczelnienia przy wprowadzeniu<br />
bezpośrednio przewodu do puszki poprzez<br />
rurę osłonową lub peszla. Dzięki<br />
temu tworzy się izolacja zapewniająca<br />
szczelność instalacji elektrycznej. To rozwiązanie<br />
stosowane także w domach in-<br />
Fot.: Simet<br />
REKLAMA<br />
Fot.: Spelsberg<br />
Fot. 8.<br />
Przykład montażu puszki przed wylaniem betonu.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
33
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot.: Simet<br />
Fot.: Spelsberg<br />
Fot. 9.<br />
Przed otynkowaniem przestrzeń<br />
puszki zamyka się pokrywami sygnalizacyjnymi.<br />
Fot.: Simet<br />
Fot. 13.<br />
Puszka ma zapewnić stabilne i bezpieczne<br />
prowadzenie instalacji.<br />
Fot.: Spelsberg<br />
Fot.: Spelsberg<br />
Fot. 10.<br />
Mocowanie osprzętu na puszce<br />
z wykorzystaniem pokrywy i pierścienia.<br />
teligentnych lub pasywnych, tzn. takich,<br />
w których wewnętrzny obieg powietrza<br />
musi być ściśle kontrolowany.<br />
Fot.: Simet<br />
Fot. 11. Puszka osprzętowa z membranami<br />
przebiciowymi - tzw. wiatroszczelna.<br />
Fot.12.<br />
Puszki łączeniowe mogą być<br />
prowadzone na różnych podłożach,<br />
również palnych, np. drewnie.<br />
W wylewce<br />
Rozwiązania mogą bazować na zasadzie<br />
osadzania instalacji elektrycznej przed wylaniem<br />
betonu do warstw ze zbrojeniem lub<br />
bez. Puszki należy przymocować zanim zostanie<br />
wylany beton. Mocujemy je uchwytami<br />
do stalowego zbrojenia lub przybijamy<br />
gwoździami do szalunku z drewna. Montaż<br />
wymaga ponadto nawiercenia otworów<br />
w korpusie, zamknięcia deklem, przymocowania<br />
drutem puszki do zbrojenia, a następnie<br />
wybicia dekielka dla odkrycia przestrzeni<br />
do zamocowania osprzętu. Możliwe jest<br />
modułowe łączenie puszek, np. z odstępem<br />
ramkowym 71 mm. Po zamocowaniu puszka<br />
pozwala na wylewkę betonu (na głębokość<br />
Fot. 14.<br />
Istotny jest także układ wewnętrzny.<br />
ok. 6 cm). W porównaniu do tradycyjnej<br />
metody, czyli wiercenia w betonie, znacznie<br />
oszczędzamy na czasie – według wyliczeń<br />
producentów nawet do 70%., oraz zmniejszamy<br />
koszty zużycia narzędzi i materiałów<br />
eksploatacyjnych. Jednocześnie oznacza<br />
to uzyskanie pewnej, stabilnej i bezpiecznej<br />
konstrukcji.<br />
Puszki do montażu w wylewce betonowe<br />
jednego z producentów wyróżniają się jedną,<br />
istotną funkcjonalnością. Z łatwością możemy<br />
w nich odkrywać otwory pod rury za pomocą<br />
wysuwanych wkładek. Po wyciągnięciu<br />
wkładek i przybiciu (lub zamocowaniu<br />
puszki) puszki osadzamy peszel, klinując<br />
od góry brzegiem odciętej wkładki.<br />
Natynkowo<br />
Puszki natynkowe przeznaczone są przede<br />
wszystkim do pomieszczeń technicznych,<br />
gospodarczych, wykorzystuje się je również<br />
w obiektach przemysłowych – czyli<br />
34 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
wszędzie tam, gdzie względy funkcjonalne<br />
i kwestie związane z bezpieczeństwem<br />
są znacznie ważniejsze od estetyki. Poszczególne<br />
modele mogą posiadać inną<br />
ilość wpustów oraz inną średnicę, niezmiennie<br />
jednak powinny charakteryzować<br />
się solidnie przykręconymi pokrywami,<br />
zabezpieczającymi wnętrze i połączenia<br />
elektryczne. Podstawowe rozwiązania,<br />
stosowane w większości produktów to wytłoczone<br />
osłabienia pod kable, które ułatwiają<br />
wycięcie otworów nożem lub przebicie<br />
ich bezpośrednio kablem. Niektóre<br />
puszki posiadają wpusty elastyczne lub<br />
zakończone gwintem, co usprawnia montaż<br />
kabli i sprawia, że moduł staje się<br />
bardziej odporny na działanie czynników<br />
zewnętrznych. Odporność na działanie<br />
różnorodnych czynników zewnętrznych,<br />
atmosferycznych, niskie i wysokie temperatury,<br />
promieniowanie UV, wilgoć i<br />
uszkodzenia – to bowiem podstawowe<br />
właściwości, jakimi powinny wyróżniać<br />
się puszki montowane na zewnątrz, na elewacji.<br />
Szczególne wymagania związane są<br />
ze specyficznym środowiskiem pracy, np.<br />
w przypadku zagrożenia wybuchem lub w<br />
atmosferze agresywnej.<br />
Kryterium decydującym o wyborze danego<br />
modelu jest np. konkretna funkcjonalność<br />
puszek, jak podtrzymywanie funkcji<br />
w czasie pożaru, o czym wspominaliśmy w<br />
kontekście konstrukcji drewnianych. Puszki<br />
mogą być wykonane z bezhalogenowego,<br />
termoutrwardzalnego duroplastu, z kolei<br />
Fot. 15. Typoszereg łączony wielopolowo.<br />
zaciski – z odpornej na wysoką temperaturę<br />
ceramiki. Materiały bezhalogenowe nie<br />
zawierają pierwiastków typu fluor, chlor,<br />
brom, jod czy astat, podczas spalania których<br />
dochodzi do uwalniania toksycznego<br />
dymu stanowiącego zagrożenie dla zdrowia<br />
człowieka. Puszki bezhalogenowe są<br />
Fot.: Simet<br />
ponadto trudnopalne lub niepalne, co jest<br />
szczególnie istotne w przypadku instalacji<br />
elektrycznej.<br />
Iwona Bortniczuk<br />
Na podstawie materiałów firm: Simet,<br />
Spelsberg, Pawbol<br />
Fot.: Simet<br />
Fot.: Simet<br />
Fot. 16.<br />
Elastyczna konstrukcja boku puszki pozwala na wprowadzanie elementów elektronicznych<br />
do otworu od frontu ściany.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
35
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
PROMOCJA<br />
Inteligentny dom<br />
w smartfonie<br />
W świecie opanowanym przez smartfony i tablety możemy mobilnie robić zakupy,<br />
dokonywać przelewów, a nawet sterować domem. Wystarczy jeden przycisk w aplikacji,<br />
by na odległość wyłączyć wszystkie urządzenia lub przygotować mieszkanie na przyjście<br />
gości. Taką wygodę zapewnia nowy system automatyki domowej ABB-free@home.<br />
Fot. 1.<br />
ABB-Free@home kontrolowany jest<br />
również poprzez aplikację mobilną.<br />
36 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Coraz większa popularność<br />
inteligentnych domów<br />
Takie możliwości jak zdalne sterowanie<br />
ogrzewaniem, oświetleniem, czy ustawieniem<br />
rolet budynku były dawniej zarezerwowane<br />
dla nielicznych. Obecnie wielu inwestorów<br />
budowlanych decyduje się na zastosowanie<br />
systemów automatyki domowej, które podnoszą<br />
wartość inwestycji i czynią ją energooszczędną.<br />
W rzeczywistości inteligentne budynki<br />
faktycznie naszpikowane są nowymi<br />
technologiami, ale przede wszystkim zapewniają<br />
wygodę. W przypadku nowego systemu<br />
ABB-free@home zaczyna się ona już na etapie<br />
instalacji, która jest prosta i nie wymaga<br />
umiejętności programowania. Uruchomienie<br />
odbywa się szybko dzięki funkcji kreatora,<br />
do którego niepotrzebne jest żadne<br />
dodatkowe oprogramowanie. Cały proces<br />
projektowania i uruchamiania przebiega<br />
znacznie szybciej, niż w przypadku stosowania<br />
tradycyjnych systemów. To sprawia, że<br />
ABB-free@home umożliwia wielu elektrykom<br />
łatwe podjęcie działalności w obszarze<br />
automatyki domowej.<br />
Co istotne, system jest bardzo intuicyjny<br />
w obsłudze i daje użytkownikom dużą wolność.<br />
Mogą oni bowiem zarządzać domem<br />
na odległość z dowolnego miejsca na świecie<br />
przy pomocy aplikacji na smartfony<br />
i tablety.<br />
Co potrafi dom z wysokim IQ<br />
System automatyki ABB-free@home nie<br />
tylko ułatwia codzienne życie, ale również<br />
pozwala na duże oszczędności w eksploatacji<br />
domu. Funkcje systemu pozwalają<br />
na oszczędzanie energii np. poprzez dostosowanie<br />
temperatury do trybu życia mieszkańców.<br />
W nocy lub w czasie pracy może się ona<br />
automatycznie obniżać. System potrafi również<br />
regulować temperaturę poprzez doświetlenie<br />
pomieszczeń, sterując żaluzjami i roletami.<br />
Zostaną one również zwinięte w czasie<br />
burzy lub wiatru, by uniknąć uszkodzeń. Domownicy<br />
mogą też dowolnie sterować nimi<br />
poprzez urządzenia mobilne, np. z biura lub<br />
wyjazdu wakacyjnego. Do tego wystarczy<br />
jedynie połączenie z internetem.<br />
Fot. 2.<br />
Wejście binarne czterokrotne.<br />
systemu dostępne są nie tylko w panelu sterowania,<br />
ale również w intuicyjnej i darmowej<br />
aplikacji na urządzenia mobilne. Wstępna<br />
konfiguracja przebiega niezwykle szybko<br />
przy pomocy kreatora. Wszelkich, dalszych<br />
ustawień mogą dokonać domownicy przy<br />
użycia komputera lub tabletu, obsługującego<br />
język HTML5. Jest to duża oszczędność<br />
czasu dla instalatorów oraz możliwość pozyskania<br />
nowych, wymagających klientów.<br />
Jarosław Grabowski<br />
Dostęp do najnowszych technologii<br />
Dziś nie potrafimy już obejść się bez smartfonów<br />
i tabletów, dlatego system automatyki<br />
domowej od ABB spełnia wymagania<br />
współczesnych klientów. Wszystkie funkcje<br />
Fot. 3.<br />
Panel sterowania systemu.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
37
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Premiera aparatury HYUNDAI Heavy<br />
Industries na targach ENERGETAB <strong>2014</strong><br />
PROMOCJA<br />
HYUNDAI HEAVY INDUSTRIES to globalny lider w wielu gałęziach przemysłu, m.in.<br />
w budowie okrętów, energetyce, transporcie, budowie maszyn.<br />
Pośród wielu dywizji korporacji, jedną<br />
z najdynamiczniej rozwijających<br />
się jest Hyundai Heavy Industries<br />
Electro Electric Systems Div. (HHI-<br />
-EES), skupiająca swoją działalność<br />
w sektorze energetycznym. Produkty<br />
z oferty HHI-ESS są obecne na rynkach<br />
w większości regionów świata.<br />
Warto nadmienić, że genezą powstania<br />
aparatury elektrycznej HYUNDAI<br />
było zapotrzebowanie stoczni na wysokiej<br />
jakości sprzęt, który miał niezawodnie<br />
i przez wiele lat pracować<br />
na okrętach. Dzięki temu konstrukcje<br />
opracowane przez koreańskich inżynierów<br />
radzą sobie w ekstremalnych<br />
warunkach.<br />
Przedsiębiorstwo SLAViTECH Sp. z o.o.,<br />
bazując na kilkunastoletnim doświadczeniu<br />
w dostawach aparatury zabezpieczeniowej<br />
nn, na mocy umowy<br />
z HYUNDAI HEAVY INDUSTRIES,<br />
zostało GENERALNYM DYSTRY-<br />
BUTOREM marki w Polsce.<br />
Dzięki zorganizowanym strukturom<br />
sprzedaży, przedsiębiorstwo jest<br />
w stanie zapewnić klientom profesjonalną<br />
obsługę przed jak i po sprzedażową,<br />
zaczynając od dobrze wyposażonego<br />
magazynu w Polsce, poprzez<br />
kompetencje techniczne załogi oraz<br />
wsparcie projektowe, kończąc na fachowym<br />
serwisie.<br />
W tegorocznej edycji międzynarodowych<br />
targów energetycznych ENERGETAB <strong>2014</strong><br />
nowości zaprezentowało 749 wystawców<br />
z 20 krajów Europy i Azji.<br />
Niewątpliwie, jednym z najciekawszych<br />
stoisk, było stoisko przedsiębiorstwa<br />
SLAViTECH, gdzie wspólnie z HYUNDAI<br />
HEAVY INDUSTRIES, zwiedzający mieli<br />
okazję bliżej zapoznać się z ofertą firmy.<br />
Wśród prezentowanych urządzeń, zobaczyć<br />
można było m.in.:<br />
<br />
<br />
Fot. 1.<br />
Ekspozycja aparatury modułowej oraz styczników magnetycznych HYUNDAI.<br />
aparaturę modułową Hi Series,<br />
wyłączniki mocy U-series (MCCB oraz<br />
ABC),<br />
<br />
<br />
<br />
styczniki magnetyczne u-Series,<br />
system obudów rozdzielnic niskiego napięcia<br />
SLAViTECH STH ® nN,<br />
panele fotowoltaiczne.<br />
Aparatura modułowa<br />
firmy Hyundai Heavy Industries<br />
Aparatura modułowa Hyundai to urządzenia<br />
realizujące kompleksową ochronę przed<br />
przetężeniami. Znajdują zastosowanie zarówno<br />
w budynkach o przeznaczeniu mieszkalnym,<br />
jak i przemysłowym. Najważniejsze<br />
cechy urządzeń Hyundai to bezpieczeństwo,<br />
łatwość użytkowania oraz niezawodność po-<br />
Fot. 2.<br />
Aparatura nn HYUNDAI- SLAViTECH.<br />
38 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
REKLAMA<br />
Fot. 3.<br />
Wyłączniki kompaktowe MCCB U-Series HYUNDAI.<br />
twierdzona przez międzynarodowe laboratoria<br />
badawcze w oparciu o standardy IEC.<br />
Urządzenia modułowe oferowane na rynku<br />
polskim należy podzielić na 4 grupy:<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
wyłączniki nadprądowe typu HiBD,<br />
rozłączniki izolacyjne typu HiSD,<br />
wyłączniki różnicowoprądowe HiRC,<br />
wyłączniki różnicowoprądowe z członem<br />
nadprądowym HiRD.<br />
Wyłączniki kompaktowe mocy MCCB<br />
oraz wyłączniki powietrzne ACB<br />
U-series firmy Hyundai Heavy Industries<br />
Koncepcja budowy wyłączników kompaktowych<br />
MCCB serii U wykorzystuje zaawansowane<br />
technologie w zakresie rozmiaru,<br />
zindywidualizowanego zakresu charakterystyki<br />
oraz ogromnych możliwości.<br />
Wyłączniki kompaktowe HYUNDAI<br />
U-Se ries skonstruowane są zgodnie<br />
z wymagania mi normy IEC60947‐2.<br />
Zoptymalizowana budowa, dzięki zaawansowanej<br />
technologii ograniczania wartości<br />
prądów zwarciowych, zapewniając wyłącznikom<br />
MCCB serii U wysoką wytrzymałość<br />
przy mniejszych rozmiarach w porównaniu<br />
do konkurencyjnych konstrukcji.<br />
Wyłączniki powietrzne ACB U-Series<br />
również zapewniają wysoką zdolność<br />
wyłączania, przy zmniejszonych gabarytach.<br />
W ofercie dostępne są zarówno wyłączniki<br />
w wykonaniu stacjonarnym, jak<br />
i wysuwnym. Główne cechy wyłączników<br />
kompakto wych MCCB serii U to:<br />
<br />
<br />
<br />
kompaktowe wymiary,<br />
wysoka zdolność wyłączania w głębokości<br />
60 mm, do 250 AF,<br />
zastosowanie technologii ograniczania<br />
natężenia prądu,<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
wysoka zdolność wyłączania - do<br />
150 kA przy AC 380/415 V,<br />
oparty na technologii ograniczania natężenia<br />
prądu I cs = 100% I cu ,<br />
szeroki zakres prądowy:<br />
• y 50 – 1600 AF dla MCCB,<br />
• y 630 – 6300 AF dla ACB,<br />
zaawansowane zabezpieczenia mikroprocesorowe<br />
w wyłącznikach MCCB<br />
oraz ACB,<br />
podwójnie zabezpieczony wyzwalacz<br />
elektroniczny dla 1600 AF w wyłącznikach<br />
MCCB,<br />
szeroka gama akcesoriów:<br />
• y styki pomocnicze oraz alarmowe,<br />
• y wyzwalacze napięciowe wzrostowe<br />
i podnapięciowe,<br />
• y napędy silnikowe,<br />
• y blokady mechaniczne, itd.<br />
niezawodna jakość:<br />
• y badanie typu wykonane przez<br />
między narodowe instytuty badawcze,<br />
• y certyfikat KEMA dla standardu IEC,<br />
KERI dla standardu NEMA.<br />
Styczniki U-Series<br />
Styczniki U-Series oferują użytkow nikom<br />
możliwość użycia w wielu za awansowanych<br />
aplikacjach. Urządzenia mogą pracować<br />
przy na pięciu do 1000 V i do 800 A prądu<br />
ro boczego.<br />
Ich główne cechy to:<br />
<br />
przyłącza śrubowe,<br />
<br />
możliwość montażu na szynie TH do 100 A,<br />
<br />
<br />
<br />
ochrona przed dotykiem IP20,<br />
możliwość szybkiej wymiany cewki,<br />
bezgłośna praca.<br />
Jacek Stryszyk<br />
GENERALNY<br />
DYSTRYBUTOR<br />
Czereśniowa 19<br />
02-457 Warszawa<br />
tel. +48 22 863 15 21<br />
fax +48 22 873 33 45<br />
info@hhi.com.pl<br />
www.hhi.com.pl<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
39
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
PROMOCJA<br />
Wyłączniki<br />
kompaktowe<br />
firmy Chint<br />
Chint to czołowy producent aparatów elektrycznych na rynku azjatyckim, dobrze widoczny<br />
również na rynkach europejskich. Aparaty tej firmy posiadają szereg certyfikatów wiodących<br />
na świecie laboratoriów certyfikujących. Dbałość o wysoką jakość produktów zapewnia ścisła<br />
kontrola produkcji na każdym etapie jego wytworzenia. Temu procesowi towarzyszy również<br />
kontrola dostaw surowców wykorzystywanych do produkcji.<br />
Aparaty te są zgodne z normą wyłącznikową<br />
IEC/EN 60947‐2. Przed<br />
wprowadzeniem tych aparatów na rynek<br />
polski spółka Chint Poland zleciła<br />
testy sprawdzające w Instytucie<br />
Elektrotechniki w Warszawie. Badania zostały<br />
zakończone pozytywnymi wynikami,<br />
a rezultaty dostępne są na stronie internetowej<br />
www.chintpoland.pl.<br />
Zakres prądów znamionowych całej gamy<br />
Fot. 1.<br />
Wyłączniki kompaktowe Chint zostały przebadane w Instytucie Elektrotechniki<br />
w Warszawie<br />
Fot. 2.<br />
Wyłaczniki Chint spełniają funkcję<br />
zabezpieczeń przed skutkami<br />
prądów zwarciowych oraz przeciążeniowych.<br />
wyłączników mieści się w przedziale<br />
16 – 1600 A. Spełniają one funkcję zabezpieczeń<br />
przed skutkami prądów zwarciowych<br />
oraz przeciążeniowych. Ze względu<br />
na rodzaj wyzwalacza oferta obejmuje<br />
wyłączniki z wyzwalaczem termomagne-<br />
40 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 3.<br />
Zakres prądów znamionowych całej<br />
gamy wyłączników Chint mieści się<br />
w przedziale 16 – 1600 A.<br />
tycznym NM8, elektronicznym NM8S oraz<br />
magnetycznym NM8M (do zabezpieczeń<br />
silników).<br />
Wyłączniki serii NM8 oferowane są w czterech<br />
rozmiarach w zależności od prądów<br />
znamionowych oraz typu wyzwalacza.<br />
<br />
<br />
Zakres nastaw prądu<br />
znamionowego (I n ) wyłącznika<br />
w zależności od typu wyzwalacza<br />
Wyłącznik z wyzwalaczem termomagnetycznym:<br />
• y zakres nastaw zabezpieczenia przeciążeniowego:<br />
0,8÷1,0 × I n ,<br />
• y zakres nastaw zabezpieczenia zwarciowego:<br />
5,0÷10,0 × I n (10 I n dla 125 A),<br />
Wyłącznik z wyzwalaczem elektronicznym:<br />
• y zakres nastaw zabezpieczenia przeciążeniowego:<br />
0,4÷1,0 × I n ,<br />
• y zakres nastaw zabezpieczenia zwarciowego:<br />
1,5÷12,0 × I n .<br />
Oferta firmy Chint Poland zawiera również<br />
bardzo szeroki zakres akcesoriów zewnętrznych,<br />
jak i wewnętrznych do oferowanych<br />
wyłączników. Są to m.in. (na rys. 1):<br />
<br />
rączki obrotowe mocowane na wyłączniku<br />
oraz wydłużone do montażu<br />
na drzwiach rozdzielnicy (5),<br />
<br />
<br />
napędy silnikowe umożliwiające ręczne<br />
lub zdalne załączenie lub wyłączenie<br />
wyłącznika - posiadają one wskaźniki<br />
stanu położenia aparatu (6),<br />
blokada na kłódkę umożliwiającą za pomocą<br />
do trzech kłódek blokadę wyłącznika<br />
w pozycji wyłączonej (13),<br />
<br />
osłony zacisków (15, 16),<br />
<br />
podstawy wtykowe (4),<br />
<br />
adapter do szyny TH-35 (16),<br />
<br />
zaciski przyłączeniowe (11, 12),<br />
<br />
wyzwalacze napięciowe (8),<br />
<br />
wyzwalacze podnapięciowe (7),<br />
<br />
styki pomocnicze (lewe, środkowe oraz<br />
prawe) (10),<br />
<br />
styki alarmowe (9),<br />
<br />
blokady mechaniczne (18),<br />
<br />
zaciski umożliwiające podłączenie bezpośrednie<br />
kabli do wyłącznika (17).<br />
•<br />
Rys. 1.<br />
Ze względu na rodzaj wyzwalacza oferta obejmuje wyłączniki z wyzwalaczem termomagnetycznym NM8, elektronicznym NM8S oraz<br />
magnetycznym NM8M.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
41
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Osprzęt łączeniowy firmy ELEKTRO<br />
PROMOCJA<br />
Firma ELEKTRO jest znanym czeskim producentem osprzętu łączeniowego przeznaczonego<br />
głównie dla producentów rozdzielni elektrycznych. Wysoka jakość oraz nowoczesne<br />
rozwiązania techniczne wpływają na stały wzrost sprzedaży produktów na obszarze Unii<br />
Europejskiej. Wyłącznym przedstawicielem firmy ELEKTRO na terenie Polski jest firma<br />
Istpol. Artykuł ten jest skróconym przeglądem produktów i rozwiązań technicznych.<br />
Złączki śrubowe szeregowe RSA<br />
Głównym asortymentem produktów<br />
firmy Elektro są złączki szeregowe<br />
typu RSA. Zaciski te znajdują zastosowanie<br />
w rozdzielniach elektrycznych<br />
do łączenia przewodów<br />
miedzianych lub aluminiowych<br />
o przekrojach od 0,15 do 95 mm².<br />
Zaciski te montuje się wykorzystując<br />
specjalny zatrzask na szynach montażowych<br />
TH 35 lub TH 15. Można<br />
podłączyć do nich pojedynczy przewód<br />
będący drutem lub linką.<br />
Część izolacyjna złączek wykonana<br />
jest z wysokiej jakości tworzywa (poliamid<br />
PA 6) o klasie palności V0 (badana<br />
rozżarzonym do 960°C drutem)<br />
bez chlorowców i halogenków.<br />
Przy dużym obciążeniu prądowym<br />
przekraczającym nawet prąd znamionowy<br />
zacisku izolacja zachowuje<br />
odpowiednią sztywność i nie ulega<br />
uszkodzeniu.<br />
Fot. 1. Złączka RSA 2,5 A.<br />
Poniżej: Złączki typu RSA<br />
z oznacznikami.<br />
Złączki RSA produkowane są w szerokiej gamie<br />
kolorów. Mamy oprócz kolorów podstawowych<br />
(niebieskiego, żółto-zielonego, szarego)<br />
dziesięć innych kolorów do dyspozycji.<br />
Elementy metalowe złączki wykonane<br />
są ze stali pokrytej galwanicznie związkiem<br />
ZnCoCr, odpornym na korozję i zmniejszającym<br />
rezystancję połączenia. Złączki<br />
do podłączenia przewodu ochronnego<br />
(żółto–zielone) są wykonane w dwóch<br />
wersjach, jako izolowane od szyny oraz posiadające<br />
specjalną klamrę metalową, zwierającą<br />
do szyny TH, zapewniającą ochronę<br />
elektryczną całej rozdzielnicy.<br />
Złączki RSA 35 A i 70 A mają śruby imbusowe,<br />
wykonane ze stali galwanizowanej<br />
ZnCoCr. Przy zastosowaniu zalecanych narzędzi<br />
oraz właściwym momencie siły docisku<br />
producent gwarantuje, że śruby nie ulegną<br />
uszkodzeniu nawet przy wielokrotnym<br />
dokręcaniu. Złączki typu RSA 2,5 do RSA<br />
35 posiadają stopień ochrony przed porażeniem<br />
IP 20, natomiast stopień ochrony złączek<br />
RSA 70 wynosi IP 10.<br />
Sąsiadujące ze sobą w szeregu złączki można<br />
łączyć w grupy przy pomocy zworek<br />
śrubowych lub stosując specjalny mostek<br />
łączeniowy dla RSA 4 i RSA PE 4 IS. Złączki<br />
szynowe RSA 2,5 A zwiera się wyłącznie<br />
stosując specjalne mostki grzebieniowe<br />
(2, 3 i 4-torowe), od góry wciskane do gniazd<br />
sprężynowych złączki. W ofercie dostępny<br />
jest również cały asortyment różnokolorowych<br />
przegród końcowych i środkowych<br />
dla każdego rodzaju złączki.<br />
Złączki szeregowe bezśrubowe<br />
Złączki bezśrubowe EURO Q służą do szybkiego<br />
podłączania przewodów o przekrojach<br />
od 0,5 do 6 mm² bez użycia narzędzi, przez<br />
wciśnięcie przewodu do gniazda sprężynowego.<br />
Montowane są one na szynie TH 35,<br />
natomiast łączenie sąsiednich złączek jest<br />
możliwe poprzez 2-polowe zworki. Dzięki<br />
Fot. 2.<br />
Złączka bezśrubowa EURO Q2,5.<br />
możliwości łączenia każdej złączki z sąsiednią<br />
istnieje praktycznie nieograniczona<br />
możliwość rozgałęzienia obwodów.<br />
Złączki dostępne są w wykonaniu szeregowym<br />
oraz szeregowym 2-piętrowym w kolorystyce<br />
szarej i niebieskiej oraz – uziemiające<br />
– żółto-zielonej.<br />
Przelotowe złączki izolowane HPS<br />
Są przeznaczone głównie do dokonywania<br />
odgałęzień wewnętrznych linii zasilających<br />
bez przecinania przewodu. Zakres przekroju<br />
stosowanych przewodów wynosi od 2,5<br />
do 150 mm².<br />
Do jednej złączki można podłączyć dwa<br />
przewody. Złączki wykonywane są jako<br />
dwunastopolowe – dla przekrojów od 2,5<br />
do 35 mm² (pojedyncze złączki można oddzielać<br />
od siebie odłamując je) lub jednopolowe<br />
– dla przekrojów od 50 do 150 mm².<br />
Listwy ekwipotencjalne<br />
Listwy ekwipotencjalne umożliwiają wykonanie<br />
solidnego i trwałego uziemienia<br />
ochronnego oraz połączeń wyrównawczych.<br />
Posiadają całą kombinację różnych<br />
typów zacisków, dzięki temu można w łatwy<br />
sposób wykonać połączenia przewodów<br />
ochronnych do metalowych rur instalacyjnych,<br />
kranów i zbiorników na różne płyny.<br />
Listwy ekwipotencjalne, umożliwiają<br />
łatwy montaż bednarki oraz przewodów<br />
ochronnych o przekrojach do 90 mm².<br />
42 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 3.<br />
Listwa ekwipotencjalna EPS2.<br />
Listwy zaciskowe EPS 1, EPS 2 i EPS 3<br />
są przeznaczone do stosowania w instalacjach<br />
domowych i przemysłowych jako<br />
główne listwy ekwipotencjalne. Produkty te<br />
mogą być wykonane w obudowie lub bez.<br />
Listwa łączeniowa EPS 3 została zaprojektowana<br />
tak, że śruby zaciskowe są zabezpieczone<br />
przed odkręceniem.<br />
W budownictwie sprawdzą się złączki uziemiające<br />
ZSA 16, za pomocą których można<br />
podłączyć przewód ochronny do konstrukcji<br />
metalowych o przekroju okrągłym np. rurki.<br />
Właściwe połączenie i doskonały styk tworzy<br />
taśma miedziana lub stalowa nierdzewna<br />
oplatająca rurę, która jest w trakcie montażu<br />
naciągana przez zacisk ZSA 16.<br />
Do baterii wodociągowych, w których niezbędne<br />
jest wykonanie dodatkowych podłączeń,<br />
a instalacja wykonana jest na bazie<br />
rur plastikowych, można zastosować zacisk<br />
ZS 4.<br />
Korpus zacisku nakłada się na końcówkę<br />
rury z zaprasowaną metalową nakładką i dokręca<br />
mosiężną nakrętką. Następnie do korpusu<br />
mocujemy przewód przyłączeniowy<br />
uziemienia.<br />
Zainteresowanych szczegółową informacją<br />
nt. oferty firmy ELEKTRO zapraszamy<br />
na stronę internetową http://www.istpol.pl.<br />
d)<br />
b)<br />
a)<br />
c)<br />
Fot. 4.<br />
Listwa uziemiająca SPE2.<br />
Bogdan Mędrek<br />
Autor jest pracownikiem firmy ISTPOL<br />
Fot. 5.<br />
Zaciski: a) przyłączeniowy PP, b)<br />
szynowy BKS, c) uziemiający ZSA<br />
16, d) uziemiający ZS 4.<br />
REKLAMA<br />
Produkty dla wymagających<br />
Przedstawicielstwo w Polsce<br />
03-565 Warszawa<br />
ul. Borzymowska 32<br />
tel./fax (22) 663 48 15<br />
639 86 48<br />
743 69 79<br />
fax (22) 743 69 77<br />
e-mail: istpol@istpol.pl<br />
www.istpol.pl<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
43
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Wybrane zagadnienia dotyczące<br />
doboru ograniczników przepięć<br />
chroniących instalacje przed<br />
piorunowym prądem udarowym<br />
W związku z gwałtownym rozwojem elektroniki następuje coraz większe zapotrzebowanie<br />
na stosowanie ograniczników przepięć w coraz to nowych dziedzinach. Ponieważ większość<br />
norm europejskich w tym zakresie nie jest do dziś przetłumaczona na język polski, chociaż<br />
obowiązują w Polsce, to w praktyce wielu projektantów i elektryków ma tylko dość mgliste<br />
pojęcie w tej dziedzinie. Jeśli dodamy do tego przekonanie wielu osób, że ograniczniki<br />
przepięć i tak nie działają, bo mimo ich zastosowania w sieci pojawiły się przepięcia, które<br />
zniszczyły komuś znajomemu cały sprzęt elektroniczny, to mamy w miarę aktualny obraz<br />
sytuacji. Temat ten jest bardzo szeroki, dlatego w niniejszym artykule zostaną świadomie<br />
przedstawione tylko niektóre zagadnienia związane z ogranicznikami typu 1+2 (dawniej<br />
B+C) i 1+2+3 (B+C+D), których nieznajomość prowadzi często do błędów, a w końcowym<br />
efekcie do powstania szkód.<br />
Ograniczniki przepięć, zgodnie<br />
z normą PN-EN 61643-11 zwane<br />
SPD (Surge Protection Device),<br />
typu 1 (dawniej klasa B), chroniące<br />
przed prądem udarowym powstałym<br />
w wyniku uderzenia pioruna, znajdują<br />
coraz mniejsze zastosowanie,<br />
gdyż ze względu na rozwój techniki<br />
są powszechnie zastępowane przez<br />
ograniczniki kombinowane typu 1+2<br />
(dawniej B+C), a ostatnio przez typu<br />
1+2+3 (B+C+D). SPD typu 1 występują<br />
jeszcze przy np. wysokich prądach<br />
udarowych rzędu 50 kA na biegun,<br />
chociaż i w tej dziedzinie są już<br />
ograniczniki typu 1+2, jak też jako<br />
elementy zabezpieczające tor N-PE,<br />
gdzie przykładowo sumaryczny<br />
iskiernik gazowy francuskiej firmy<br />
CITEL wytrzymuje do 100 kA prądu<br />
udarowego i 200 kA maksymalnego prądu<br />
wyładowczego na 1 biegun. Przy zwykłych<br />
instalacjach elektrycznych raczej się ich już<br />
nie stosuje, bo wymagają albo odległości<br />
rzędu 5-10 m do SPD typu 2, albo zastosowania<br />
cewki odsprzęgającej, co w obu przypadkach<br />
znacznie podnosi koszty.<br />
Najwięcej problemów powstaje przy doborze<br />
ograniczników przepięć typu 1+2<br />
(B+C), których zadaniem jest odprowadzenie<br />
prądu udarowego powstałego w wyniku<br />
uderzenia pioruna. Przyjmuje się, że średnia<br />
wartość prądu udarowego pioruna to<br />
25-30 kA, natomiast zgodnie z badaniami<br />
przeprowadzonymi w Europie zakłada się,<br />
że w ok 5% przypadków wartość szczytowa<br />
prądu impulsowego przekracza 100<br />
kA, a w niecałym 1% wartość 150 kA,<br />
przy czym maksymalna wartość prądów<br />
piorunowych może dochodzić do 200 kA.<br />
Przy uderzeniu w instalację odgromową<br />
budynku zgodnie z normami przyjmuje się,<br />
że do 50% prądu może powrócić do instalacji<br />
elektrycznej przez uziemienie. Oznacza<br />
to, że średnio może pojawić się prąd udarowy<br />
na poziomie 3-4 kA na biegun w sieci<br />
3+1, natomiast w 5% przypadków wartość<br />
ta będzie powyżej 12,5 kA. Zgodnie z normą<br />
IEC 61643-12 o zasadach doboru i zastosowaniach<br />
ograniczników przepięć sugeruje<br />
się tam dokonanie obliczeń ryzyka,<br />
a w przypadku, kiedy obliczenia nie są możliwe,<br />
to zgodnie z pkt. 6.2.1.3 ww. normy<br />
należy zastosować ograniczniki na prąd udarowy<br />
minimum 12,5 kA na biegun. W naszej<br />
polskiej praktyce często projektant wpisuje<br />
do projektu, że trzeba zastosować ogranicznik<br />
typu 1+2 (B+C) i nie podaje wartości<br />
prądu udarowego I imp (10/350 µs). Instalator<br />
dokonuje więc zakupu najtańszego jaki znaj-<br />
44 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
dzie na rynku ogranicznika typu 1+2, który<br />
często ma wytrzymałość na prąd udarowy<br />
rzędu 3-5 kA na biegun. Oznacza to, że ogranicznik<br />
ten jest w stanie ochronić instalację<br />
tylko w zakresie uderzeń pioruna o średniej<br />
wartości, czyli nie spełni swojego zadania<br />
w odniesieniu do ok. 1/3 przypadków.<br />
Łatwo można sobie wyobrazić sytuację,<br />
że osoba czy instytucja poszkodowana przez<br />
przepięcie powstałe w wyniku uderzenia<br />
pioruna pozwie przed sąd o odszkodowanie<br />
projektanta i instalatora za niezachowanie<br />
należytej staranności w doborze ogranicznika<br />
przepięć. Producent czy importer, o ile<br />
podaje prawdziwe dane techniczne, byłby<br />
całkowicie niewinny w tym przypadku, gdyż<br />
można produkować i sprzedawać ograniczniki<br />
o słabych, ale zgodnych z normami parametrach,<br />
natomiast takie ograniczniki należy<br />
stosować z głową i musi to być wynik<br />
odpowiednich wyliczeń ryzyka, a nie tylko<br />
parametr najniższej ceny.<br />
Następnym zagadnieniem, na które często<br />
nie zwraca się uwagi, jest czas zadziałania<br />
ogranicznika przepięć. Na rynku spotyka się<br />
ograniczniki przepięć typu 1+2 (B+C) o czasie<br />
zadziałania 100 ns, 50 ns, 25 ns oraz oferowane<br />
przez firmę CITEL 20 ns. Im krótszy<br />
czas zadziałania, tym szybciej zadziała<br />
ogranicznik i ochroni instalację przed skutkami<br />
prądu udarowego. Porównując 20 czy<br />
25 nanosekund ze 100 ns na pierwszy rzut<br />
oka widać, który ogranicznik lepiej chroni<br />
urządzenia i instalację elektryczną.<br />
Kolejne zagadnienie związane z ogranicznikami<br />
przepięć typu 1+2 (B+C) to sposób<br />
ich działania. W praktyce mamy 2 podstawowe<br />
typy elementów do ochrony przed<br />
przepięciami oraz różne ich kombinacje.<br />
Po pierwsze do ochrony przed przepięciami<br />
powstałymi w wyniku bezpośrednich<br />
uderzeń pioruna stosuje się iskierniki gazowe,<br />
które ucinają napięcie. Iskierniki<br />
takie można porównać do małych puszek,<br />
których oba denka są elektrodami, korpus<br />
jest izolatorem np. z ceramiki, a wnętrze<br />
wypełnione gazem szlachetnym takim jak<br />
neon, argon czy inna mieszanka. Iskiernik<br />
taki przy zwykłym napięciu roboczym jest<br />
dobrym izolatorem (przykładowo iskierniki<br />
firmy CITEL, który jest drugim na świecie<br />
producentem takich elementów, mają rezystancję<br />
powyżej 10 GΩ) Kiedy pojawia się<br />
w sieci przepięcie, w iskierniku następuje<br />
wyładowanie jak w lampie jarzeniowej lub<br />
Fot. 1.<br />
neonowej, po czym następuje rozładowanie<br />
prądu udarowego o wartości wielu kA przy<br />
stosunkowo małym napięciu. Iskierniki<br />
są doskonałe do odprowadzania dużych prądów<br />
udarowych, mają jednak pewną wadę,<br />
mianowicie wytwarzają szkodliwy dla chronionych<br />
urządzeń prąd następczy. Ten prąd<br />
następczy, o którym mówi norma, jest to tak<br />
naprawdę „elegancka” nazwa prądu zwarciowego,<br />
który należy jak najszybciej zgasić.<br />
Warto wspomnieć, że są różne rodzaje<br />
Fot. 2.<br />
Ogranicznik przepięć klasy 1+2+3, typ DS250VG-300. Wykonanie w technologii VG.<br />
Fot.: Jean Mueller<br />
iskierników gazowych, przykładowo firma<br />
CITEL produkuje 2 grupy: ponad tysiąc typów<br />
GDT (Gas Discharge Tube), stosowane<br />
przede wszystkim w telekomunikacji wg<br />
norm ITU-T K.12 oraz ok. 20 typów GSG<br />
(Gas-filled Spark Gap), zgodnych z normą<br />
61643-11, o wytrzymałości do 50 kA prądu<br />
udarowego.<br />
Drugim popularnym elementem stosowanym<br />
w ogranicznikach przepięć jest warystor.<br />
W warunkach normalnego napięcia<br />
Ogranicznik przepięć klasy 1+2, typ DS130VG-230. Wykonanie w technologii VG.<br />
Fot.: Jean Mueller<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
45
PORADY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot.: Jean Mueller<br />
Rys. 1.<br />
U<br />
Iskierniki gazowe<br />
Wyładowanie<br />
µs<br />
U<br />
Warystory<br />
Ograniczenie<br />
Przebieg napięcia: na iskierniku (po lewej) i na warystorze (po prawej).<br />
pracy warystor ma dużą rezystancję, natomiast<br />
wraz ze wzrostem napięcia staje się<br />
on coraz lepszym przewodnikiem i odprowadza<br />
przepięcie do ziemi. Ich zaletą jest<br />
szybkość zadziałania, większa od iskierników<br />
gazowych, natomiast wadą występowanie<br />
prądu upływu oraz odprowadzanie<br />
całego przepięcia do uziemienia przy stosunkowo<br />
wysokim napięciu, podczas gdy<br />
przy iskierniku gazowym po gwałtownym<br />
wyładowaniu odbywa się to przy niskim<br />
napięciu. Największy problem przy warystorach<br />
to prąd upływu, czyli stały niewielki<br />
przepływ prądu przez warystor od przewodu<br />
fazowego do uziemienia, który przy<br />
nowym ograniczniku przepięć wynosi<br />
zwykle poniżej 1 mA. Pomijając już koszt<br />
strat wywołanych tym prądem, powoduje<br />
on również starzenie się warystora, co powoduje<br />
przepływ coraz większego prądu<br />
upływowego aż do momentu powstania<br />
zwarcia, co w efekcie oznacza konieczność<br />
wymiany modułu warystorowego na nowy.<br />
Oczywiście jest to proces trwający zwykle<br />
µs<br />
kilka-kilkanaście lat, ale jest kilka czynników,<br />
które go przyspieszają: prąd DC jest<br />
tu bardziej szkodliwy dla warystora niż<br />
AC, wyższa temperatura, wilgoć i częste<br />
przepięcia także przyspieszają starzenie<br />
się warystora. Przykładowo warystorowy<br />
ogranicznik przepięć DC do fotowoltaiki,<br />
który zamiast w cieniu pod zadaszeniem<br />
został zainstalowany w obudowie narażonej<br />
na promieniowanie słoneczne, już po roku<br />
wymagał wymiany na nowy.<br />
Zarówno ograniczniki przepięć na bazie<br />
warystorów, jak i iskierników gazowych,<br />
mają zdolność wielokrotnego odprowadzania<br />
przepięć – przykładowo podczas badań<br />
w ciągu nieco ponad godziny poddaje się<br />
je 15 przepięciom. Ich uszkodzenie podczas<br />
zwykłej pracy może nastąpić albo w przypadku<br />
wystąpienia wyższego prądu udarowego<br />
od tego, do jakiego są dostosowane,<br />
albo w wyniku zwarcia.<br />
Porównując obie technologie można stwierdzić,<br />
że ograniczniki przepięć zbudowane<br />
na bazie iskierników gazowych są zdecydowanie<br />
lepsze od tych na bazie warystorów.<br />
Najlepszym jednak rozwiązaniem,<br />
które wykorzystuje zalety i eliminuje wady<br />
iskierników gazowych i warystorów, jest<br />
szeregowe połączenie iskiernika gazowego<br />
i warystora. Rozwiązanie to zostało opracowane<br />
i opatentowane w roku 2000 jako<br />
technologia VG przez firmę CITEL. Przykładowo<br />
ogranicznik przepięć DS250VG<br />
typu 1+2+3 (B+C+D) na prąd udarowy<br />
25 kA na biegun zapewnia poziom ochrony<br />
U p = 1,1 kV, ma czas zadziałania t A < 20 ns,<br />
podwyższoną wytrzymałość na przepięcia<br />
tymczasowe TOV, wytrzymałość zwarciową<br />
50 kA, brak prądu upływu i prądu następczego<br />
oraz nie wymaga dodatkowego<br />
dobezpieczenia wkładką topikową. Firma<br />
CITEL dodatkowo jako jedyna udziela 10<br />
lat gwarancji na produkty w technologii<br />
VG, licząc od daty produkcji.<br />
Zagadnień związanych z SPD do odprowadzania<br />
piorunowych prądów udarowych<br />
jest oczywiście dużo więcej, w niniejszym<br />
artykule zostały przedstawione tylko te, które<br />
zdaniem autora powodują najwięcej błędów,<br />
nieporozumień i problemów.<br />
Zbigniew Błażejewski<br />
Fot. 3.<br />
Ogranicznik przepięć klasy 1+2+3, typ DUT250VG-300/TT. Wykonanie w technologii VG.<br />
JEAN MUELLER POLSKA sp. z o.o<br />
Przedstawiciel firmy CITEL na Polskę<br />
www.jeanmueller.pl<br />
46 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRZEGLĄD<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
PRZEGLĄD FACHOWEGO ELEKTRYKA<br />
Obudowy<br />
rozdzielnic<br />
REKLAMA<br />
Rozdzielnica musi być przede wszystkim bezpieczna i funkcjonalna.<br />
Normy i przepisy określają wymagania minimalne, jednak<br />
projektant może przyjąć rozwiązania bogatsze, spełniające wymagania<br />
klienta i zapewniające większy komfort użytkowania instalacji.<br />
Coraz częściej zarówno inwestorzy, jak i projektanci tworząc instalację<br />
elektryczną myślą przyszłościowo. Zakładają wzrost zapotrzebowania<br />
na energię elektryczną generowany przez coraz większą ilość<br />
urządzeń obecnych w naszych domach. Planują również bardziej<br />
skomplikowane sieci połączeń, uwzględniające nie tylko rozprowadzenie<br />
w pomieszczeniach energii elektrycznej, ale także instalacje<br />
telefoniczne, alarmowe, domofon, Internet, telewizję kablową czy<br />
systemy nagłaśniające.<br />
Rozmiar ma znaczenie<br />
Przy takim skomplikowaniu instalacji coraz ważniejsza jest łatwość<br />
konfiguracji i montażu urządzeń. Oczywiście rozwiązaniem mogłoby<br />
być zwiększenie rozmiarów skrzynki. To jednak nie wchodzi<br />
w grę. Dziś urządzenia muszą jak najmniej rzucać się w oczy. Dlatego<br />
minimalizacja rozmiarów przy zachowaniu funkcjonalności, oraz<br />
możliwości swobodnego konfigurowania wnętrza to priorytety przy<br />
projektowaniu nowoczesnych rozdzielnic.<br />
Duża wewnętrzna powierzchnia użytkowa w nowoczesnych rozdzielnicach<br />
nie tylko zwiększa przejrzystość instalacji, ale również<br />
redukuje czas potrzebny do jej wykonania. W takich rozwiązaniach<br />
większa część przewodów prowadzona jest w powiększonych obszarach<br />
bocznych i przymocowana zatrzaskowymi uchwytami do kabli.<br />
Oprócz tego wsporniki zacisków przymocowane są bezpośrednio<br />
do wysuwanych przepustów kablowych, dzięki czemu uzyskuje się<br />
dodatkową wolną przestrzeń nad aparatami. Nowoczesne rozdzielnice<br />
można dziś wyposażać zarówno w centralne zaciski PE/N, jak<br />
również w dowolną ilość zacisków N. Nowe zaciski N są znacznie<br />
mniejsze i posiadają po 5 pól zaciskowych, dzięki czemu w rozdzielnicy<br />
mieści się dowolna ilość obwodów różnicowoprądowych. Zaciski<br />
montowane są w prosty sposób na wysuwane przepusty kablowe<br />
lub po bokach w skrzynce wnękowej.<br />
Rozdział energii to nie wszystko<br />
W dzisiejszych czasach i na obecnym poziomie techniki istotną rolę<br />
odgrywa nie tylko odpowiedni rozdział energii elektrycznej, lecz także<br />
odpowiednia transmisja danych. Dlatego nowoczesne rozdzielnice<br />
umożliwiają montaż komponentów komunikacyjnych. Przykładem<br />
jest multimedialna Volta, w której można je w łatwy i przejrzysty<br />
sposób zamontować na specjalnej, perforowanej, stalowej płycie<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
47
PRZEGLĄD<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
montażowej. Aparaty modułowe montowane<br />
są na szynie nośnej, którą połączyć można<br />
ponad zaciskami z przewodem do wyrównania<br />
potencjałów. Dzięki temu spełnione<br />
zostają najważniejsze wymogi normy DIN<br />
EN 5013-4:2005 dla neutralnych, przewodowych<br />
instalacji komunikacyjnych w obiektach<br />
mieszkaniowych.<br />
Fot.: Elektro-Plast<br />
Fot.: Hager<br />
Fot. 1.<br />
Fot. 2.<br />
Nowoczesne rozdzielnice multimedialne<br />
zapewniają optymalną przestrzeń<br />
montażową dla pasywnych<br />
lub aktywnych urządzeń telekomunikacyjnych.<br />
Obecnie ważny jest nie tylko odpowiedni rozdział energii elektrycznej lecz także odpowiednia<br />
transmisja danych.<br />
Ostrożności nigdy dość<br />
Kolejnym ważnym elementem jest bezpieczeństwo<br />
użytkownika. Dlatego zaciski PE<br />
i N umieszcza się w specjalnych kasetach<br />
chroniących obsługującego przed przypadkowym<br />
dotykiem. Poza tym, według nowej<br />
wersji normy DIN VDE 0100-410 wszystkie<br />
gniazda wtykowe i obwody prądowe obsługiwane<br />
przez osoby nie będące fachowcami<br />
muszą zostać dodatkowo zabezpieczone wyłącznikami<br />
różnicowoprądowymi. Dlatego<br />
w nowoczesnych urządzeniach używane<br />
są specjalne zaciski dla szyn nośnych lub dodatkowe<br />
wsporniki zacisków, które pozwalają<br />
na instalowanie jeszcze większej ilości<br />
obwodów różnicowoprądowych.<br />
Na rynku rozdzielnic mieszkaniowych, nieodzownym<br />
kryterium decydującym o wyborze<br />
danego modelu/typu rozdzielnicy jest<br />
zgodność produktu z normą PN-EN 60439-3<br />
(Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe<br />
– Część 3: Wymagania dotyczące niskonapięciowych<br />
rozdzielnic i sterownic przeznaczonych<br />
do instalowania w miejscach<br />
dostępnych do użytkowania przez osoby niewykwalifikowane<br />
– rozdzielnice tablicowe).<br />
Norma ta opisuje, jakie wartości parametrów<br />
dany typ obudowy musi spełniać, aby była<br />
ona bezpieczna. Są to m.in. stopień ochrony<br />
IP, udarowość IK, czy próby palności metodą<br />
rozżarzonego drutu. Jeżeli rozdzielnica nie<br />
spełnia wspomnianej normy lub wprowadzona<br />
jest na rynek na podstawie innej normy<br />
to oznacza, że na instalatora spada obowiązek<br />
badania i testowania gotowej rozdzielnicy<br />
stosownie do przepisów.<br />
Nie mniej ważna jest również klasa ochronności.<br />
Najlepiej, aby rozdzielnica spełniała<br />
wymagania najwyższej, II klasy ochronności,<br />
czyli posiadała dodatkowa izolację<br />
wewnętrzną, która zapobiega pojawieniu<br />
się napięcia na częściach przewodzących<br />
dostępnych w przypadku uszkodzenia izolacji<br />
podstawowej i jest najbezpieczniejszym<br />
sposobem ochrony przed porażeniem. Cechy<br />
i charakterystyka materiałów i tworzyw<br />
użytych do produkcji są również bardzo<br />
istotne. W większości przypadków determinowane<br />
przez miejsce zabudowy np. obudowa<br />
montowana w ściankach pustych np. kartonowo-gipsowych<br />
musi mieć wyższą próbę<br />
palności (850°C/30 s). Aby ten warunek spełnić<br />
stosuje się specjalne tworzywa, np.<br />
PS-FR (polistyren o zmniejszonej palności).<br />
Z pozostałych tworzyw warto wymienić bardzo<br />
dobry PC (poliwęglan, jedno z najtrwalszych<br />
tworzyw, odporne na promieniowanie<br />
UV). Najgorszym, a zarazem najtańszym,<br />
tworzywem dostępnym na rynku jest ogólnie<br />
znany ABS. Z uwagi na bardzo słabe parametry<br />
fizyczne materiału, niewystarczające<br />
próby palności czy brak odporności na UV<br />
nie powinno się z niego (zgodnie z wytycznymi<br />
przytoczonymi powyżej) wykonywać<br />
rozdzielnic elektrycznych.<br />
Nie zapominajmy o estetyce<br />
Każdy z nas oczekuje również, aby montowana<br />
w domu rozdzielnica, nawet jeżeli<br />
znajduje się w mało eksponowanym miejscu,<br />
nie szpeciła pomieszczenia. Również to zauważyli<br />
producenci – w dobrych jakościowo<br />
rozdzielnicach wykonanie drzwiczek z trwałych<br />
materiałów gwarantujących nie tylko<br />
odpowiedni stopień ochrony IP, ale również<br />
nie odkształcających się czy zachowujących<br />
kolor przez lata jest normą.<br />
Montaż nie taki straszny<br />
Nie można zapominać o jeszcze jednym<br />
aspekcie, który sprawia, że urządzenie jest<br />
przyjazne w eksploatacji. To sposób montażu.<br />
Nowoczesne obudowy (zarówno pod-,<br />
jak i natynkowe) konstruowane są w taki<br />
sposób, aby ich montaż wymagał jak najmniej<br />
wysiłku. Wyposaża się je chociażby<br />
w szczeliny do obrysowania otworu i wbudowaną<br />
poziomicę, które w efektywny sposób<br />
redukują czas potrzebny do wykonania montażu.<br />
Kolejnym udogodnieniem są uchwyty<br />
do montażu podtynkowego wykonane tak,<br />
aby można je było zakładać w położeniu<br />
pionowym i poziomym. Z kolei dzięki modułowej,<br />
podwyższonej ramie maskującej,<br />
rozdzielnice częściowo wbudowane „zlewają<br />
się” z powierzchnią ściany a zastosowanie<br />
śrub mocujących z techniką szybkiego montażu<br />
powoduje, że montaż lub demontaż maskownicy<br />
wykonywany jest w kilka sekund.<br />
Małgorzata Dobień<br />
48 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
Przegląd obudów rozdzielnic<br />
PRZEGLĄD<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Producent ABB ABB<br />
Model MISTRAL Seria UK500E<br />
Montaż<br />
natynkowe lub podtynkowe<br />
podtynkowe, możliwość przeróbki do montażu<br />
natynkowego lub częściowo wypuszczanego<br />
Stopień ochrony IP IP41 lub IP65 IP30<br />
Stopień odporności<br />
mechanicznej IK<br />
Wymiary<br />
(wys. × szer. × głęb.) [mm]<br />
IK09<br />
od 202 × 152 × 104<br />
do 735 × 430 × 155<br />
IK07<br />
od 335 × 350 × 95<br />
do 710 × 350 × 95<br />
Ilość rzędów od 1 do 4 rzędów od 1 do 4 rzędów<br />
Maksymalna ilość modułów<br />
w rzędzie<br />
Dostępne kolory obudowy<br />
Dostępne kolory<br />
i wykończenie drzwiczek<br />
12 (13) lub 18 (19) na rząd, po jednym miejscu gotowym<br />
do wyłamania<br />
RAL7035 (szary) dla wersji IP65,<br />
RAL8016 (biały) dla wersji IP41<br />
z drzwiczkami w kolorze morskim (petrol blue) lub<br />
z drzwiczkami pełnymi<br />
12 (14) - dwa dodatkowe miejsca gotowe do<br />
wyłamania<br />
korpus wpuszczany w ścianę koloru szarego<br />
standardowo dostarczane z drzwiczkami<br />
pełnymi białymi, również występują różne<br />
wersje drzwiczek, kolorowe, przezroczyste,<br />
z ramą pod obraz lub wentylowane<br />
Montaż drzwi lewy/prawy tak tak<br />
Możliwość zastosowania jako<br />
rozdzielnicy multimedialnej<br />
Rozwiązania konstrukcyjne<br />
ułatwiające montaż aparatów<br />
Rozwiązania konstrukcyjne<br />
ułatwiające montaż<br />
i eksploatację obudowy<br />
Inne rozwiązania warte uwagi<br />
nie<br />
• dwie pozycje szyn TH35/DIN<br />
• demontowalna ramka na szyny DIN<br />
• wymienne panele przednie<br />
• I n do 125 A<br />
• szyna N/PE w zestawie<br />
• kąt otwarcia drzwiczek o 180°<br />
• szeroki zakres wymiarów - od 4 do 72 modułów<br />
tak<br />
• szyna N/PE w zestawie<br />
• demontowalna ramka na szyny DIN<br />
• pokrywa z możliwością plombowania<br />
• nieulegająca deformacji<br />
• odporna na udary<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
49
PRZEGLĄD<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Przegląd obudów rozdzielnic<br />
Producent EATON EATON ELEKTRO-PLAST NASIELSK<br />
Model BF IKA GALANT PLUS IP 65<br />
Montaż natynkowy / podtynkowy natynkowy natynkowy<br />
Stopień ochrony IP IP30 IP65 IP65<br />
Stopień odporności<br />
mechanicznej IK<br />
IK07 IK08 IK08<br />
Wymiary<br />
(wys. × szer. × głęb.) [mm]<br />
(450...1070) × (543...588) ×<br />
(136...140)<br />
dd 231 × 166 × 110 do 586 × 418 × 148 464 × 432 × 160<br />
Ilość rzędów 2-6 od 1 do 3 2<br />
Maksymalna ilość modułów<br />
w rzędzie<br />
24 18 18<br />
Dostępne kolory obudowy biały RAL 9016 RAL 7035 - szary RAL 7035<br />
Dostępne kolory<br />
i wykończenie drzwiczek<br />
białe metalowe pełne lub<br />
transparentne<br />
w kolorze obudowy lub transparentne<br />
transparentne, w kolorze<br />
obudowy RAL 7035<br />
Montaż drzwi lewy/prawy tak tak (bez użycia narzędzi) lewy<br />
Możliwość zastosowania jako<br />
rozdzielnicy multimedialnej<br />
Rozwiązania konstrukcyjne<br />
ułatwiające montaż aparatów<br />
• duża przestrzeń montażowa<br />
wewnątrz oraz wyjmowany<br />
stelaż<br />
nie nie nie<br />
• duża przestrzeń montażowa<br />
wewnątrz oraz wyjmowany stelaż<br />
Rozwiązania konstrukcyjne<br />
ułatwiające montaż<br />
i eksploatację obudowy<br />
• maskownice<br />
• dedykowane zestawy<br />
montażowe<br />
• stelaż pod aparaturę modułową<br />
• uchwyty montażowe w obrębie<br />
rozdzielnicy<br />
• zmiana kierunku drzwi bez użycia<br />
narzędzi<br />
• szyny TS połączone za<br />
pomocą poprzeczek<br />
Inne rozwiązania warte uwagi<br />
• malowanie proszkowe<br />
• zaciski szyny<br />
• maskownice w zestawie.<br />
• jednolita uszczelka na drzwiach<br />
• osłabienia pod dławiki metryczne<br />
w ścianach dolnych i górnych<br />
• duże współczynniki IK08<br />
i IP65<br />
50 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRZEGLĄD<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Przegląd obudów rozdzielnic<br />
ETI POLAM Sp. z o.o. ETI POLAM Sp. z o.o. HAGER<br />
SOLID GSX 4XN/4XP SOLID GSX GT volta<br />
natynkowy /podtynkowy natynkowy natynkowy /podtynkowy<br />
4XN160 - IP41/IP42/IP44<br />
4XP160 - IP42/IP44<br />
IP65<br />
IP30<br />
IK10 IK10 IK07<br />
od 550 × 500 × 160 do 800 × 1100 × 160 od 250 × 200 × 150 do 1200 × 100 × 400 (356...880) × 348 × 89<br />
3 do 7 - 1 do 5<br />
24/36 12<br />
RAL 7035 RAL 7035 szary, biały<br />
pełne<br />
pełne<br />
standard biały 9010, dekoracyjne lustro,<br />
plakat – zdjęcie, pianka pod pineski,<br />
informacyjna, antracyt i srebrna.<br />
tak tak tak<br />
tak tak tak<br />
• wyjmowany wkład montażowy<br />
• odkręcane plecy wersji natynkowej<br />
• możliwość podziału obudowy<br />
(np. wydzielenie przedziału kablowego,<br />
teletechnicznego)<br />
• płyty i osłony dedykowane do aparatów ETI<br />
• możliwość zastosowania wyjmowanego<br />
wkładu montażowego<br />
• drzwi otwierane w obrysie obudowy<br />
• możliwość podziału obudowy (np.<br />
wydzielenie przedziału kablowego,<br />
teletechnicznego)<br />
• wylewana uszczelka drzwi i przepustu<br />
• w komplecie z płytą montażową<br />
• wyjmowany ruszt z szynami TS35<br />
• kotwy do szybkiego montażu w ścianach<br />
szkieletowych<br />
• szablon pokrywa do montażu w ścianach<br />
z lanego betonu<br />
• zaciski N i PE<br />
• zaciski N i PE typu QuickConnect<br />
• poziomica w obudowie<br />
• uchwyty do mocowania przewodów<br />
wchodzących do obudowy<br />
• miejsca na dodatkowe zaciski N<br />
do wyłączników różnicowoprądowych<br />
• możliwość łączenia obudów w poziomie<br />
i pionie np. rozdzielnice elektryczną<br />
z teletechniczną<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
51
PRZEGLĄD<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Przegląd obudów rozdzielnic<br />
Producent SYPNIEWSKI Sp. z o.o. SYPNIEWSKI Sp. z o.o.<br />
Model ONS, OWS, OKS ONX<br />
Montaż w zależności od modelu wolnostojąca<br />
Stopień ochrony IP IP43 IP30<br />
Stopień odporności<br />
mechanicznej IK<br />
IK10<br />
IK10<br />
Wymiary<br />
(wys. × szer. × głęb.) [mm]<br />
od 500 × 300 × 225 do 2000 × 1050 × 225 od 2057 × 300 × 300 do 2057 × 1260 × 300<br />
Ilość rzędów od 3 do 13 12<br />
Maksymalna ilość modułów<br />
w rzędzie<br />
od 12 do 60 od 11 do 64<br />
Dostępne kolory obudowy RAL 7035 lub inny na życzenie RAL 7035 lub inny na życzenie<br />
Dostępne kolory<br />
i wykończenie drzwiczek<br />
RAL 7035 lub inny na życzenie, przeszklenie<br />
RAL 7035 lub inny na życzenie, przeszklenie<br />
Montaż drzwi lewy/prawy tak tak<br />
Możliwość zastosowania jako<br />
rozdzielnicy multimedialnej<br />
tak<br />
tak<br />
Rozwiązania konstrukcyjne<br />
ułatwiające montaż aparatów<br />
• system paneli osłonowych System S • modułowy system paneli osłonowych ONX<br />
Rozwiązania konstrukcyjne<br />
ułatwiające montaż<br />
i eksploatację obudowy<br />
• zdejmowanie drzwi bez użycia narzędzi<br />
• zdejmowanie drzwi bez użycia narzędzi<br />
Inne rozwiązania warte uwagi • II klasa izolacji • zdejmowane boki<br />
52 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRZEGLĄD<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Przegląd: systemy szeregowe do rozdzielni niskiego napięcia<br />
Producent<br />
Model<br />
RITTAL Sp. z o.o.<br />
Ri4Power<br />
Stopień ochrony IP<br />
IP54<br />
Maksymalny zakres prądowy [A] 4000<br />
Dostępne wielkości modułów (szerokość x głębokość x<br />
wysokość) [mm]<br />
od 400 × 1800 × 600 do 800 × 2200 × 800<br />
Standardowe elementy konstrukcyjne 1 modułu<br />
• rama szafy<br />
• osłony czołowe<br />
• drzwi montażu częściowego<br />
• dach<br />
• podłoga<br />
• elementy wewnętrzne umożliwiające zabudowę z formą separacji do 4b<br />
Dostępne elementy wyposażenia dedykowane dla<br />
systemu<br />
• blachy dachowe i osłony czołowe o stopniach ochrony IP2x, IP4x, IP41, IP54<br />
• różne rodzaje zamykania drzwi<br />
Rozwiązania ochrony przed łukiem elektrycznym tak (IEC 61641)<br />
Charakterystyczne rozwiązania dla montażu aparatury<br />
• szyny montażowe – pod wyłączniki powietrzne<br />
• płyty montażu częściowego – pod wyłączniki kompaktowe<br />
• szyny TS53 - pod aparaturę modułową<br />
Charakterystyczne rozwiązania dla kaset wysuwanych<br />
brak<br />
Inne cechy wyróżniające produkt na rynku<br />
Zgodny z IEC 61439-1,-2, zgodny z IEC 61641, uniwersalny system<br />
przygotowany pod montaż aparatury czołowych producentów na rynku<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
53
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Wspólny design: Multimedialna i Elektryczna<br />
Zintegrowane centrum<br />
instalacji telekomunikacyjnych<br />
Żyjemy w czasach masowego przesyłania danych. Mam tu na myśli nie tylko dane<br />
komputerowe, ale również multimedia – muzykę, filmy czy gry. W związku z tym nowe domy<br />
czy mieszkania muszą być wyposażone w rozbudowaną sieć połączeń umożliwiającą na<br />
przykład oglądanie telewizji w wielu pomieszczeniach czy szybkie połączenie z Internetem.<br />
Do tego dochodzi instalacja elektryczna, alarmowa, przeciwpożarowa… Aby uporządkować<br />
te kilometry przewodów i setki połączeń nie gubiąc się w ich przeznaczeniu oraz aby<br />
umożliwić przyłączenie właściwych urządzeń do właściwych kabli tworzone są coraz<br />
bardziej wielofunkcyjne i pojemne rozdzielnice. Takim właśnie produktem jest rozdzielnica<br />
multimedialna MSF produkowana w firmie ELEKTRO-PLAST Nasielsk.<br />
PROMOCJA<br />
Zgodnie z wymogami prawa<br />
O tym, jak bardzo potrzebujemy<br />
w każdym domu sprawnej infrastruktury<br />
kablowej niech świadczy<br />
fakt, że temat poważnie potraktowały<br />
sfery rządowe, a te (jak powszechnie<br />
wiadomo) na wszystko reagują<br />
najpóźniej. W naszym przypadku już<br />
od 2013 roku ma zastosowanie nowelizacja<br />
rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa<br />
i Gospodarki Morskiej w sprawie<br />
warunków technicznych, jakim powinny<br />
odpowiadać budynki i ich usytuowanie,<br />
wprowadza obowiązek budowy w obiektach<br />
mieszkalnych kompletnej instalacji antenowej,<br />
logicznej i światłowodowej doprowadzającej<br />
sygnał elektryczny oraz transmisję<br />
danych do każdego lokalu. Producentom nie<br />
pozostało więc nic innego, niż tylko zaspokoić<br />
popyt powstały na skutek wprowadzenia<br />
nowego prawa i rosnących potrzeb lokatorów<br />
domów i budynków wielorodzinnych.<br />
Elektro-Plast we współpracy z firmą LEVI-<br />
TON stworzył rozdzielnice multimedialne<br />
Fot. 1.<br />
Multimedialne rozdzielnice MSF zaprojektowano<br />
w taki sposób by umożliwić wygodny montaż<br />
wielu komponentów komunikacyjnych.<br />
54 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
MSF – urządzenia wyprzedzające dzisiejsze<br />
standardy, spełniające przyszłe potrzeby użytkowników<br />
i wykorzystujące rozwiązania stosowane<br />
przez praktyków oraz ponad 30 lat doświadczenia<br />
inżynierów obu firm. Taki mariaż<br />
gwarantuje nie tylko wysoką jakość sprzętu,<br />
ale również jego doskonałą ergonomię.<br />
a)<br />
e)<br />
Doświadczenie<br />
konstruktorów<br />
Multimedialne rozdzielnice MSF bazują<br />
na sprawdzonej i chwalonej przez użytkowników<br />
konstrukcji bardzo płaskich rozdzielnic<br />
podtynkowych. Konsultacje z projektantami<br />
instalacji, monterami i użytkownikami<br />
zaowocowały wieloma udoskonaleniami<br />
pozytywnie przekładającymi się na bezpieczeństwo<br />
oraz łatwość, szybkość i pewność<br />
montażu. Wnętrze rozdzielni zostało przykryte<br />
ramą z wyposażonymi w otwory wentylacyjne<br />
metalowymi drzwiami o sztywnej<br />
konstrukcji. Drzwi te wystają jedynie 5 mm<br />
ponad tynk, czyniąc z tej rozdzielnicy jedno<br />
z najbardziej płaskich rozwiązań na rynku.<br />
Największym osiągnięciem konstruktorów<br />
jest jednak wygospodarowanie dodatkowej<br />
przestrzeni do montażu osprzętu oraz poprowadzenia<br />
przewodów przy zachowaniu<br />
wszelkich wymagań bezpieczeństwa oraz<br />
pełnej ergonomii i wytrzymałości szafki.<br />
b)<br />
c)<br />
g)<br />
f)<br />
Nie tylko rozmiar<br />
ma znaczenie<br />
Rozmiar pozwalający na kompleksową<br />
i zróżnicowaną zabudowę szafki odgrywa<br />
rolę kluczową. Jest tak, ponieważ instalacja<br />
w budynku zapewnić musi nie tylko rozdział<br />
energii elektrycznej, lecz także odpowiednią<br />
transmisję danych. Dlatego rozdzielnice<br />
multimedialne MSF zaprojektowano tak,<br />
że umożliwiają montaż wielu komponentów<br />
komunikacyjnych. Duża ilość miejsca<br />
wewnątrz szafki pozwala na zamontowanie<br />
wszystkich komponentów komunikacyjnych<br />
jednego poziomu (z wykorzystaniem<br />
ażurowej płyty montażowej), dzięki czemu<br />
rozdzielnica staje się centrum sterowania<br />
domowymi multimediami. Aparaty modułowe<br />
montowane są na szynie nośnej, którą<br />
połączyć można ponad zaciskami z przewodem<br />
do wyrównania potencjałów, dzięki<br />
czemu spełnione zostają najważniejsze wymogi<br />
normy DIN EN 5013-4:2005 dla neutralnych,<br />
przewodowych instalacji komunikacyjnych<br />
w obiektach mieszkaniowych.<br />
d) i)<br />
Fot. 2.<br />
h)<br />
Rozwiązania konstrukcyjne poprawiające komfort montażu i eksploatację:<br />
a) kotwa montażowa do ścian karton-gips, b) metalowe szyny montażowe,<br />
c) przepust, d) spinki łączące w pionie i w poziomie, e) uchwyty do opasek<br />
zaciskowych, f) zamek, g) zasuwka otwarta, h) zasuwka zamknięta, i) szelki TS.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
55
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Cechy rozdzielnic MSF Multimedialnych przeznaczonych do mieszkań:<br />
• 4 wielkości do wyboru (1/14: 2/28; 3/42; 4/56)<br />
• II klasa ochrony, IP30<br />
• wersja podtynkowa z superpłaskimi drzwiami metalowymi (tylko 5 mm)<br />
• montaż w ścianach karton-gips i murowanych<br />
• możliwość łączenia szafek w bezpośrednim sąsiedztwie<br />
rozdzielnicy elektrycznej<br />
ciem. Aby skrócić czas montażu każda<br />
z szyn TH została wyposażona w system<br />
szybkiego mocowania – teraz wystarczy jeden<br />
obrót wkrętka aby wymontować zespół<br />
szyn z rozdzielnicy. Szyny TH połączone<br />
zostały za pomocą pionowych poprzeczek<br />
w specjalne „szelki”, dzięki czemu<br />
instalator zyskuje możliwość elastycznego<br />
uzbrojenia i okablowania rozdzielnicy.<br />
Pod szynami TH, kierując się sugestiami<br />
współpracujących z firmą profesjonalnych<br />
• nowe sztywne płyty przepustowe do wprowadzenia kabli<br />
o różnej średnicy<br />
• całość tworzy uporządkowaną instalację teletechniczną<br />
a)<br />
b)<br />
c)<br />
Fot. 3.<br />
Szczegóły konstrukcji rozdzielnicy<br />
MSF:<br />
a) listwy N+PE na wyposażeniu<br />
b) plombowanie maskownicy<br />
c) uchwyt na dokumentację<br />
Rozmiar to jednak nie wszystko - nowoczesne<br />
urządzenia muszą być wielofunkcyjne<br />
i proste w obsłudze. Telekomunikacyjne<br />
rozdzielnice multimedialne MSF<br />
mają zastosowanie w niskoprądowych<br />
instalacjach teletechnicznych i elektrycznych<br />
wykorzystywanych w budownictwie<br />
mieszkalnym wielorodzinnym, gdzie przepisy<br />
regulują ustawowo dostęp do zakończenia<br />
kabli światłowodowych, koncentrycznych<br />
i kabli UTP oraz umieszczenia<br />
w szafce urządzeń aktywnych i pasywnych<br />
z zasilaniem elektrycznym. Aby spełnić<br />
wymagania prawa oraz potrzeby użytkowników,<br />
projektantów i monterów w nowej<br />
rozdzielnicy firmy ELEKTRO-PLAST<br />
zastosowano rozwiązania sprawiające,<br />
że jest to urządzenie elastyczne, „współpracujące”<br />
z monterem. Zaprojektowano<br />
ją tak, że montaż wyposażenia i kabli jest<br />
niezwykle prosty i szybki. Duża przestrzeń<br />
uzupełniona jest bogatą ofertą wyposażenia<br />
oraz prostotą i bezpieczeństwem montażu.<br />
W nowej rozdzielnicy MSF wszystkie<br />
niezbędne elementy montowane są w prosty<br />
sposób na metalowej płycie montażowej.<br />
Rozdzielnica multimedialna przystosowana<br />
jest do instalacji 12-portowego<br />
PATCH PANELA, który mocowany jest<br />
na płycie montażowej za pomocą spinek.<br />
Panel zawiera etykiety opisowe, co ułatwia<br />
uporządkowanie instalacji wewnątrz<br />
rozdzielnicy, ułatwia konfigurację i montaż<br />
gniazd sieci światłowodowej, komputerowej,<br />
telefonicznej, telewizji kablowej,<br />
systemu audio oraz alarmów. W PATCH-<br />
-PANELU krosowym można zamontować<br />
powszechnie stosowane gniazda multimedialne<br />
KEYSTONE m.in. typu F żeńskie<br />
(TV), RCA, światłowodowe SC, LC duplex,<br />
USB, HDMI, RGB, BNC itp.<br />
Elastyczność montażu zapewniają zaciski<br />
N oraz PE umieszczone w listwach mocowanych<br />
na zatrzaski do podstawy rozdzielnicy.<br />
Wysokie bezpieczeństwo i przejrzystość<br />
montażu zapewnia oznaczenie sekcji<br />
N i PE kolorami oraz konstrukcja listew<br />
chroniąca przed przypadkowym dotknię-<br />
Fot. 4.<br />
W celu zapewnienia instalatorowi<br />
pewność montażu, konstruktorzy<br />
wprowadzili na kołnierzu rozdzielnicy<br />
oraz na wysuwanych przepustach<br />
wycięcia trasujące służące do<br />
obrysowania otworu montażowego.<br />
56 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 5.<br />
Podczas projektowania kierowano się nie tylko względami techniczno-montażowymi,<br />
wzięto także pod uwagę ergonomię użytkowania oraz design. Na uwagę zasługuje ergonomiczny<br />
zamek typu click & pull, o niespotykanej w tego typu zastosowaniach konstrukcji.<br />
Zapewnia on pewne zamknięcie drzwi bez możliwości przypadkowego ich otwarcia, opcjonalnie<br />
wspomaga go dodatkowy zamek na klucz.<br />
instalatorów, projektanci wygospodarowali<br />
obszar roboczy o wysokości 10 mm. Przytrzymanie<br />
przewodów za pomocą opasek<br />
samozaciskowych ułatwiają zabudowane<br />
w podstawach rozdzielnic wręby w kształcie<br />
litery T. Elastyczność montażu zapewnia<br />
również przepust kablowy mocowany<br />
na zatrzaski i przytrzymywany śrubami.<br />
Przy takim rozwiązaniu monter musi tylko<br />
zwolnić zatrzaski i wysunąć przepust<br />
z prowadnic, a po zabudowaniu aparatów<br />
i poprowadzeniu przewodów ponownie<br />
wsunąć przepust i unieruchomić go śrubami.<br />
Przepust posiada liczne osłabienia<br />
umożliwiające precyzyjne docięcie otworów<br />
do przewodów.<br />
Możliwości rozdzielnic MSF multimedialnych<br />
jako domowego punktu dystrybucyjnego:<br />
• podłączenie do sieci lokalnej i innych urządzeń multimedialnych w domu,<br />
• rozdzielacz telefoniczny na kilka aparatów,<br />
• podłączenie transmisji szerokopasmowej (modem od dostawcy internetu),<br />
• uporządkowana instalacja do łatwego krosowania i zarządzania usługami,<br />
• okablowanie strukturalne – zapewnia większe prędkości przesyłu danych<br />
oraz jest stabilniejsze od sieci bezprzewodowych.<br />
Pewny i estetyczny<br />
montaż<br />
Projektanci rozdzielnic multimedialnych<br />
MSF pamiętali również o maksymalnym<br />
ułatwieniu i uproszczeniu montażu szafki<br />
do ścian. Montaż rozdzielnic do ścian<br />
pustych wykorzystuje wielokrotnie sprawdzone<br />
kotwy tworzywowe. Montaż w ścianach<br />
murowanych ułatwiają znajdujące się<br />
na wyposażeniu metalowe uchwyty. Aby<br />
zapewnić instalatorowi pewność montażu,<br />
konstruktorzy wprowadzili na kołnierzu<br />
rozdzielnicy oraz na wysuwanych przepustach<br />
wycięcia trasujące służące do obrysowania<br />
otworu montażowego. Ilość wycięć<br />
oraz ich położenie sprawiają, że nie<br />
jest konieczne łączenie ze sobą pojedynczych<br />
linii. W obudowę wbudowano rurkowy<br />
wskaźnik poziomu umożliwiający<br />
precyzyjne wypoziomowanie rozdzielnicy<br />
oraz metalowe łączniki umożliwiające<br />
montaż kilku szaf (energetycznej i multimedialnej)<br />
obok siebie z zachowaniem<br />
prawidłowych odległości.<br />
Podczas projektowania kierowano się nie<br />
tylko względami techniczno-montażowymi,<br />
wzięto także pod uwagę ergonomię<br />
użytkowania oraz design. Drzwiczki rozdzielnicy<br />
można zawiesić po obu stronach<br />
obudowy, co umożliwia wygodne otwieranie<br />
na odpowiednią w danym miejscu stronę.<br />
W tym duchu zaprojektowano również<br />
klamkę o niespotykanej w tego typu zastosowaniach<br />
konstrukcji, zapewniającą pewne<br />
zamknięcie drzwi bez możliwości przypadkowego<br />
ich otwarcia. Klamka może<br />
być dodatkowo zabezpieczona zamkiem.<br />
Dzięki opcjonalnemu zamkowi na kluczyk<br />
i systemowi plombowania maskownicy<br />
można zabezpieczyć rozdzielnię przed niepowołanym<br />
dostępem.<br />
Dodatkowym dużym atutem rozdzielnicy<br />
MSF jest jej kompatybilność z rozdzielnicą<br />
instalacji elektrycznej. Montowane obok<br />
siebie tworzą kompletne i estetyczne centrum<br />
domowej dystrybucji.<br />
ELEKTRO-PLAST<br />
Tadeusz Czachorowski Spółka Jawna<br />
05-190 Nasielsk<br />
ul. Płońska 18<br />
tel.: 23 69 33 900<br />
fax: 23 69 33 902<br />
www.elektro-plast.com.pl<br />
•<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
57
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
PROMOCJA<br />
Mały duży rozmiar!<br />
VOLTA - teraz dostępna w konfiguracji 5-rzędowej z 60 miejscami na aparaty modułowe.<br />
Rozporządzenie Ministra Transportu,<br />
Budownictwa i Gospodarki Morskiej<br />
z 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz.<br />
1289) zmieniające ustalenia w sprawie<br />
warunków technicznych, jakim<br />
powinny odpowiadać budynki<br />
i ich usytuowanie, ustanawia nowe<br />
warunki prowadzenia instalacji<br />
telekomunikacyjnej w budynkach<br />
użyteczności publicznej oraz budynkach<br />
mieszkalnych wielorodzinnych.<br />
Zgodnie z nowym prawem, instalacja<br />
telekomunikacyjna powinna<br />
zapewnić świadczenie usług telekomunikacyjnych,<br />
możliwość podłączenia<br />
do publicznych sieci telekomunikacyjnych<br />
oraz powinna być<br />
wykonana w sposób gwarantujący<br />
możliwość wymiany i instalowania<br />
odpowiedniej ilości elementów telekomunikacyjnych.<br />
Powin na również<br />
zapewnić instalacje dodatkowej infrastruktury,<br />
jak np. kable antenowe<br />
wraz z osprzętem i urządzeniami telekomunikacyjnymi,<br />
bez naruszania<br />
konstrukcji budynku.<br />
Dzięki serii produktów VOLTA, firma<br />
Hager stała się pierwszym producentem<br />
oferującym 5-rzędowe<br />
rozdzielnice do montażu podtynkowego<br />
lub w ścianach szkieletowych.<br />
Ma to na celu zaspokojenie<br />
większych oczekiwań na przestrzeń<br />
montażową pod aparaturę modułową<br />
zabezpieczającą, zgodnie z wymaganiami<br />
normy PN-EN60364, dotyczącej<br />
konieczności ochrony obwodów<br />
gniazd do 20 A przez wyłączniki<br />
RCCB o prądzie różnicowym 30 mA.<br />
Większa przestrzeń potrzebna jest<br />
także z uwagi na coraz większą ilość<br />
aparatów sterujących w rozdzielnicach,<br />
co związane jest z instalacjami<br />
automatyki i sterowania.<br />
Fot. 1.<br />
Rozdzielnice multimedialne są idealnie dopasowane do modułowych rozdzielnic<br />
rozdziału energii.<br />
Oprócz dodatkowej przestrzeni montażowej,<br />
nowe, 5-rzędowe konstrukcje, oferują<br />
wszystkie korzyści sprawdzonych i przetestowanych<br />
rozwiązań z serii VOLTA.<br />
Są to różne funkcje, przyspieszające i ułatwiające<br />
instalację.<br />
Szczególnie duża przestrzeń łączeniowa,<br />
wyposażona w samozaciski typu<br />
QuickConnect oraz uchwyty do mocowania<br />
przewodów w bocznych częściach<br />
rozdzielnicy, pozwalają na oprzewodowanie<br />
rozdzielnicy na najwyższym poziomie<br />
technicznym w sposób przejrzysty<br />
i bezpieczny. Zaczepy grzebieniowe,<br />
które znajdują się w dolnej i górnej<br />
części rozdzielnicy, umożliwiają mocowanie<br />
mechaniczne (opaskami zaciskowymi)<br />
przewodów, co jest szczególnie<br />
ważne w przypadku instalacji w ścianach<br />
szkieletowych.<br />
Dodatkowym ułatwieniem dla instalatorów<br />
jest standardowo montowana poziomica,<br />
dzięki której montaż przebiega sprawniej<br />
i precyzyjniej, bez konieczności sięgania<br />
po dodatkowe narzędzia. Pomocny jest także<br />
specjalny klips podtrzymujący, zamontowany<br />
na drzwiach rozdzielnicy, gdzie możemy<br />
umieścić dokumentację elektryczną.<br />
58 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
i zasilaczy sąsiadujących. W przypadku bardziej<br />
rozbudowanych instalacji możliwe jest<br />
zabudowanie kolejnego patch-panelu na dodatkowe<br />
moduły.<br />
Fot. 2.<br />
Rozdzielnice volta mogą być łączone w pionie i poziomie.<br />
Fot. 3.<br />
Unikatowe obrotowe, potrójne<br />
gniazdo zasilające.<br />
Hager oferuje także 5-rzędowe rozdzielnice<br />
multimedialne.<br />
Już kilka lat temu firma Hager opracowała<br />
rozwiązanie dla szczególnych wymagań<br />
instalacji teletechnicznych w budynkach<br />
wielorodzinnych i domach jednorodzinnych.<br />
Seria produktów volta multimedialna<br />
obejmuje obecnie również wersję 5-rzędową.<br />
Rozdzielnice VOLTA multimedialne<br />
3-, 4- i 5-rzędowe, są teraz standardowo<br />
wyposażone w 12-miejscowy patch-panel<br />
pod moduły teleinformatyczne, perforowane<br />
płyty montażowe i potrójne, obrotowe<br />
gniazda zasilające 230 V. Do patch-panelu<br />
można zabudować moduły teletechniczne<br />
zgodnie z rozporządzeniem MTBiGM<br />
(Dz.U. z 2012 r., poz. 1289) oraz moduły<br />
od domowej instalacji teletechnicznej.<br />
Na perforowanych stalowych płytach montażowych<br />
istnieje możliwość montażu pasywnych<br />
lub aktywnych urządzeń telekomunikacyjnych.<br />
W dolnej części obudowy rozdzielnicy jest<br />
zabudowany specjalny panel, w którym osadzone<br />
są 3 gniazda z uziemieniem na 230 V.<br />
Każde gniazdo można swobodnie przekręcić,<br />
unikając w ten sposób kolizji wtyczek<br />
Fot. 4.<br />
Rozdzielnica multimedialna<br />
wyposażona w patch-panel i płyty<br />
montażowe.<br />
Standardowy kolor nowych, 5-rzędowych<br />
rozdzielnic VOLTA, to kolor biały. Drzwi<br />
mogą być montowane po prawej lub lewej<br />
stronie. Rozdzielnice elektryczne i teletechniczne<br />
mogą być montowane obok siebie<br />
w zabudowie poziomej lub pionowej. Standardowo<br />
posiadają łączniki, które pozwalają<br />
połączyć je w odpowiedniej pozycji,<br />
aby zachować idealne przyleganie ramek<br />
z drzwiami i zachować wysokie walory<br />
estetyczne. Rozdzielnice multimedialne posiadają<br />
drzwi z otworami wentylacyjnymi<br />
w celu odprowadzenia na zewnątrz zwiększonej<br />
ilości ciepła od elementów aktywnych<br />
i ich zasilaczy.<br />
•<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
59
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
PROMOCJA<br />
Ogrzewana podłoga Comfort Heat<br />
Zapewniony komfort<br />
Szalone tempo życia we współczesnym świecie zmusza ludzi do sięgania po systemy<br />
grzewcze, które zapewniają komfortowe warunki życia poprzez wykorzystanie minimalnych<br />
nakładów czasu i energii. Jednym z takich systemów jest system ogrzewania podłogowego<br />
Comfort Heat, składający się ze szczególnie cienkiego kabla grzejnego, maty grzejnej<br />
oraz programowalnego termostatu, sterowanego np. za pomocą aplikacji w telefonie<br />
komórkowym. Na odległość – w delegacji służbowej, nad morzem lub na wakacjach<br />
w dalekich krajach – wszędzie będziesz mógł sterować swoim systemem grzewczym.<br />
60 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
w Finlandii, Norwegii, Polsce, na Węgrzech,<br />
w Bułgarii i Wielkiej Brytanii.<br />
W dniu dzisiejszym trudno jest wyobrazić<br />
sobie nowoczesny dom lub mieszkanie bez<br />
ogrzewanej podłogi w kuchni, korytarzu,<br />
pokoju dziecięcym, a zwłaszcza w łazience.<br />
W deszczowy letni dzień lub w słotną<br />
jesień, poza sezonem grzewczym, elektryczne<br />
ogrzewanie podłogowe zapewnia<br />
komfort w całym domu, a w szczególności<br />
w łazience.<br />
Fot. 1.<br />
Mata grzewcza do podjazdów CFSAV-280.<br />
W przypadku tradycyjnego ogrzewania,<br />
źródła ciepła – kaloryfery, grzejniki –<br />
są montowane przy ścianie. Podgrzany przez<br />
nie strumień powietrza unosi się pod sufit,<br />
po czym w miarę schładzania opada w kierunku<br />
podłogi. Najchłodniejsze powietrze<br />
jest więc wyczuwalne nad podłogą. Podłoga<br />
pozostaje zimna, zaś przy suficie gromadzi<br />
się ciepło. Taki sposób rozchodzenia się<br />
energii jest dużo mniej efektywny, ponieważ<br />
znaczna część ciepła gromadzi się w miejscu,<br />
w którym nikogo nie ma – pod sufitem.<br />
System ogrzewania podłogowego równomiernie<br />
rozprowadza ciepło po całej powierzchni<br />
podłogi. Nad podłogą powstają<br />
nieznaczne strumienie unoszącego się powietrza,<br />
które zapobiegają tworzeniu się kurzu<br />
oraz wysuszeniu powietrza w pomieszczeniu.<br />
Unoszące się z powierzchni podłogi<br />
ciepło zapewnia maksymalny komfort przy<br />
minimalnym nakładzie energii. Mamy ciepłe<br />
nogi i uśmiechnięte twarze.<br />
System ogrzewania podłogowego Comfort<br />
Heat składa się z cienkiego kabla grzejnego,<br />
maty grzejnej oraz programowalnego<br />
termostatu, wykonanych przy użyciu nowych<br />
technologii. Produkowany szeroki<br />
asortyment kabli i mat grzejnych oraz<br />
termostatów zaspokaja potrzeby zarówno<br />
profesjonalnych monterów, jak również<br />
najbardziej wymagających klientów. System<br />
ogrzewania podłogowego Comfort<br />
Heat oraz system przeciwoblodzeniowy<br />
zapewniają komfort między innymi w hotelach<br />
Kempinskij Hotel Cathedral Square,<br />
Ramada City, w Pałacu Władców Litwy<br />
(Palace of the Grand Dukes of Lithuania),<br />
w zamku Rundales (Rundale Palace),<br />
w domu mieszkalnym składającym się<br />
z 306 apartamentów na osiedlu Gandrališkiai<br />
w Kłajpedzie, w domu mieszkalnym<br />
składającym się ze 116 apartamentów<br />
w Rydze oraz w wielu innych budynkach<br />
Fot. 2.<br />
Mata grzewcza CTAE-160.<br />
Ogrzewana podłoga<br />
Comfot Heat<br />
Nowej generacji kable i maty grzejne Comfort<br />
Heat są bardzo cienkie (4,2- 4,6 mm),<br />
wykonywane przy użyciu najnowszych<br />
technologii, samoprzylepne, „posiadające<br />
pamięć”. Programowalne termostaty wyposażone<br />
w czujnik temperatury podłogowej<br />
utrzymują preferowaną temperaturę podłogi<br />
oraz pokoju w pomieszczeniu. W odróżnieniu<br />
od innych producentów termostaty Comfort<br />
Heat są programowane już w fabryce. Program<br />
jest przystosowany do utrzymania<br />
optymalnego komfortu w naszym regionie.<br />
Po zamontowaniu termostatu Comfort Heat<br />
należy wprowadzić jedynie dzień tygodnia<br />
oraz czas, po czym program zaczyna działać.<br />
Fabryczne ustawienia programu można<br />
oczywiście zmieniać w celu dostosowania<br />
do indywidualnych potrzeb. W przypad-<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
61
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
natomiast pozostałych godzinach podłoga<br />
będzie ogrzewana w trybie oszczędnym.<br />
Właściwe zaprogramowanie ogrzewania<br />
podłogi pozwala racjonalnie wykorzystywać<br />
energię elektryczną oraz oszczędzać<br />
pieniądze.<br />
Dla osób podróżujących lub posiadających<br />
drugi dom (w lesie, w górach, nad morzem)<br />
bardzo przydatny będzie termostat sterowany<br />
za pomocą aplikacji w telefonie komórkowym.<br />
Jedynym warunkiem koniecznym<br />
do sterowania temperaturą w domu z dowolnego<br />
miejsca jest wtedy dostęp do internetu.<br />
Fot. 3.<br />
Kabel grzewczy do rynien i podjazdów CTACE-30.<br />
ku pomyłki naciśnięcie przycisku RESET<br />
powoduje powrót do ustawień fabrycznych,<br />
zaś wbudowana pamięć termostatu<br />
zapewnia działanie także po okresowych<br />
przerwach dostaw energii elektrycznej.<br />
Po wznowieniu dostaw energii elektrycznej<br />
ogrzewanie będzie sterowane zgodnie<br />
z zapisanym w pamięci programem. A więc<br />
po zamontowaniu ogrzewania podłogowego<br />
odpowiednia temperatura w łazience lub<br />
w innym pomieszczeniu będzie utrzymywana<br />
w odpowiednim czasie rano i wieczorem,<br />
Prosty montaż<br />
Montaż ogrzewania podłogowego Comfort<br />
Heat jest bardzo prosty. Ogrzewana podłoga<br />
nie jest problemem zarówno w nowo<br />
budowanych mieszkaniach oraz domach,<br />
jak i podczas renowacji starych mieszkań –<br />
w łazienkach, kuchniach oraz korytarzach.<br />
Nie trzeba dodatkowo dokonywać rozbiórki<br />
podłogi. Cienka mata grzejna zostaje ułożona<br />
na powierzchni betonowej lub starych<br />
płytkach (kabel grzejny zostaje ułożony<br />
na taśmie montażowej), następnie zostaje<br />
naniesiony klej oraz naklejone nowe płytki.<br />
System elektrycznego ogrzewania podłogi<br />
może być używany jako podstawowe<br />
Fot. 4.<br />
Czujnik gruntu ETOG-55.<br />
62 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
PRODUKTY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
lub dodatkowe ogrzewanie pomieszczenia.<br />
Można go układać pod dowolnymi materiałami:<br />
płytkami, wykładzinami, marmurem,<br />
parkietem, deskami drewnianymi lub PVC.<br />
Jeżeli do pokryć podłóg używa się płytek,<br />
marmuru lub wykładziny dywanowej, zostaje<br />
ułożona mata grzejna o mocy 160 W/m 2<br />
Czujnik temperatury podłogowej termostatu<br />
montuje się w rurce o przekroju 16 mm,<br />
aby w razie potrzeby był łatwo usuwalny.<br />
Termostat montuje się w podtynkowej<br />
puszce instalacyjnej. Termostaty Comfort<br />
Heat oferowane są w formie kwadratu lub<br />
z zaokrąglonymi rogami. Pasują do ramek<br />
<br />
<br />
<br />
zaoszczędzenie powierzchni domu mieszkalnego,<br />
brak grzejników, zbędne pomieszczenie<br />
przeznaczone na kotłownię,<br />
brak wody w systemie grzewczym,<br />
a więc nie ma zagrożenia zalania lub<br />
zamarznięcia,<br />
nie wymaga konserwacji oraz corocznej<br />
sezonowej obsługi technicznej.<br />
Po zamontowaniu ogrzewanej podłogi<br />
na ścianie będziesz widział jedynie ładny<br />
termostat z napisem „Comfort Heat“ oraz<br />
będziesz świadomy tego, że my codziennie<br />
dbamy o ciepło oraz komfort w Twoim<br />
domu.<br />
Fot. 5.<br />
Regulatory do systemów przeciwoblodzeniowych.<br />
(lub kabel o mocy 18 W/m przy obliczeniu<br />
mocy 120 – 160 W/m 2 ). Pod parkietem, deskami<br />
drewnianymi lub PVC zostaje ułożona<br />
mata grzejna o mocy 100 W/m 2 (lub<br />
kabel o mocy 10 W/m przy obliczeniu mocy<br />
80 – 120 W/m 2 ). Mata lub kabel grzejny nie<br />
może być ułożony bezpośrednio na izolacji<br />
cieplnej, należy nałożyć warstwę betonową<br />
lub wyrównawczą, albo niepalną płytę gipsowo-kartonową<br />
lub cementowo-wiórową,<br />
po czym zamontować kabel lub matę.<br />
Kable i maty Comfort Heat są dostępne<br />
w sprzedaży w pełni przygotowane do zamontowania,<br />
w wersjach o różnej długości.<br />
Nie mogą być skracane, obcinane. Jeżeli<br />
długość kabla lub wymiary maty nie pasują<br />
do danego pomieszczenia, należy je zastąpić<br />
wyrobem o innych parametrach.<br />
większości producentów osprzętu elektroinstalacyjnego<br />
(Jung, ABB, Gira itp).<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
Podstawowe zalety<br />
elektrycznego ogrzewania<br />
podłogowego Comfort Heat<br />
system jest niewidoczny,<br />
niezawodne oraz dokładne sterowanie<br />
(istnieje możliwość sterowania za pomocą<br />
aplikacji w telefonie komórkowym),<br />
łatwy w montażu, nie trzeba dodatkowo<br />
dokonywać rozbiórki starej podłogi,<br />
można zamontować samodzielnie przez<br />
weekend,<br />
nieduże początkowe nakłady inwestycyjne,<br />
niezawodność (10 letnia gwarancja<br />
na kable oraz maty grzejne, żywotność<br />
kabli – ponad 30 lat),<br />
Fot. 6.<br />
Programator elektroniczny.<br />
Comfort Heat prowadzi działalność już 19<br />
lat, stale wdrażając nowe technologie, przestrzegając<br />
wysokich standartów zarządzania<br />
jakością środowiska, zapewniając swoim<br />
klientom innowacyjne, najnowsze i najlepsze<br />
rozwiązania.<br />
Comfort Heat<br />
Dyrektor Naczelny<br />
Dr Vyda Mozuriuniene<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
63
INTELIGENTNY<br />
budynek<br />
ETS5<br />
– nowa odsłona programu<br />
do konfiguracji systemu KNX<br />
64 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
INTELIGENTNY<br />
budynek<br />
Na temat<br />
projektowania<br />
w programie ETS<br />
czytaj więcej<br />
na<br />
www.fachowy<br />
elektryk.pl<br />
1 października br. organizacja KNX udostępniła integratorom<br />
najnowszą, piątą już wersję programu ETS, będącego<br />
narzędziem konfiguracyjnym systemu KNX. Z założenia<br />
wyeliminowane miały być podstawowe wady poprzednich edycji<br />
oraz uproszczenie obsługi związanej z parametryzowaniem<br />
i programowaniem urządzeń.<br />
Fot.: Fotolia<br />
Co to jest ETS?<br />
ETS (Engineering Tool Software) jest niezależnym<br />
narzędziem przeznaczonym do projektowania,<br />
konfiguracji oraz programowania<br />
inteligentnych instalacji elektrycznych<br />
w domach i budynkach z zastosowaniem<br />
systemu KNX. W programie wbudowane<br />
są również podstawowe funkcje diagnostyczne<br />
za pomocą których można rozwiązywać<br />
większość problemów wynikających<br />
w trakcie uruchamiania nawet najbardziej<br />
skomplikowanych systemów.<br />
Stowarzyszenie KNX jako założyciel i właściciel<br />
standardu KNX oferuje w formie ETS<br />
narzędzie konfiguracyjne, który jest częścią<br />
standardu KNX.<br />
Prowadzi to do kilku głównych zalet:<br />
<br />
<br />
daje gwarancję maksymalnej kompatybilności<br />
oprogramowania ETS ze standardem<br />
KNX,<br />
wszystkie bazy danych (programy parametryzacyjne)<br />
urządzeń wszystkich<br />
certyfikowanych producentów KNX<br />
mogą być importowane do wewnętrznej<br />
struktury ETS,<br />
<br />
zapewnia kompatybilność wsteczną<br />
ETS - zarówno baz danych, jak i zrealizowanych<br />
projektów - z wcześniejszymi<br />
wersjami ETS (od ETS2) i umożliwia<br />
edycję wszystkich projektów,<br />
<br />
ujednolicenie platformy konfiguracji<br />
systemu automatyki KNX, dzięki temu<br />
wszyscy projektanci i instalatorzy mogą<br />
ograniczyć się do nabycia umiejętności<br />
obsługi jednego narzędzia.<br />
Najnowsza wersja programu przystosowana<br />
jest dla wszystkich obszarów zastosowań<br />
związanych z automatyką domu<br />
i budynku w trakcie kolejnych faz wykonywania<br />
instalacji:<br />
<br />
<br />
<br />
projektowania systemu automatyki<br />
uruchamiania – dokumentacji projektu<br />
diagnostyki i rozwiązywania problemów<br />
Zmiany<br />
Podstawową zmianą, jaką widzimy po uruchomieniu<br />
programu, jest interfejs użytkownika.<br />
Uproszczony został panel startowy<br />
(rys. 1), na którym widoczne są tylko<br />
podstawowe moduły:<br />
<br />
Overviev: ogólnego widoku ze spisem<br />
realizowanych projektów,<br />
<br />
Bus: najbardziej potrzebnych narzędzi<br />
związanych z komunikacją z magistralą<br />
systemową<br />
<br />
Catalogs: umożliwiającym administrację<br />
aplikacjami do urządzeń wykorzystywanych<br />
w trakcie realizacji projektów,<br />
<br />
Settings: w którym możemy dokonać<br />
podstawowych ustawień programu<br />
ETS5.<br />
W porównaniu z poprzednią wersją programu<br />
daje to zdecydowanie większą czytelność<br />
dla użytkownika, który nie jest obeznany<br />
ze wszystkimi funkcjami. Sposób realizacji<br />
samego projektu nie zmienił się. Mamy<br />
tu panele budynku, topologii i urządzeń,<br />
w których tworzymy strukturę projektowanego<br />
budynku z możliwością wstawiania<br />
urządzeń i topologię systemu. Urządzenia<br />
możemy parametryzować, zmieniać ich<br />
właściwości oraz wykorzystywać dostępne<br />
obiekty komunikacyjne. Również panel adresów<br />
grupowych działa analogicznie do wersji<br />
poprzednich. Łączenie obiektów komunikacyjnych<br />
jest równie łatwe (rys. 2). Dzięki<br />
zmniejszeniu belek nagłówkowych, przypominających<br />
widoki okien znanych z Windows<br />
8, cały obszar roboczy programu stał<br />
się dużo bardziej przejrzysty. Podstawowe<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
65
INTELIGENTNY<br />
budynek<br />
Rys. 1a.<br />
Interfejs użytkownika w programie ETS4.<br />
Rys. 1b. Interfejs użytkownika w programie ETS5.<br />
pozycje menu głównego jak i podręcznego<br />
pozostały również bez zmian. Mamy łatwy<br />
dostęp do edycji parametrów, opcji programowania<br />
i diagnostyki. Są one w tych samych<br />
miejsca, więc dla użytkownika wersji<br />
poprzedniej ich odnalezienie nie będzie trudne.<br />
Niestety nie jest jeszcze dostępna polska<br />
wersja programu. Podobnie, jak w wersji poprzedniej<br />
program umożliwia na dokładanie<br />
do pliku projektu dodatkowej dokumentacji,<br />
np. rysunków i schematów projektowych,<br />
fotografii związanych z systemem i dodatkowych<br />
plików przydatnych podczas prac konserwatorskich<br />
przy systemie.<br />
Podstawową zmianą, jaka jest widoczna<br />
podczas pracy z programem jest brak modułu<br />
„Bazy danych”. Wszystkie informacje<br />
o projektach i aplikacjach do wykorzystywanych<br />
urządzeń przechowywane są w jednym<br />
miejscu. Umożliwia to korzystanie w trakcie<br />
pracy ze wszystkich zaimportowanych<br />
zasobów. Dostęp do wszystkich danych jest<br />
bezpośredni i nie ma konieczności przemieszczania<br />
się pomiędzy bazami. Takie<br />
rozwiązanie sugeruj dość znaczne zmiany<br />
w wewnętrznej strukturze zapisu plików.<br />
Poprzednie rozwiązanie wykorzystujące<br />
bazy danych podyktowane było zoptymalizowaniem<br />
dużej ilości zapisywanych<br />
informacji pod kątem szybkiego dostępu.<br />
Miejmy nadzieję że w obecnej propozycji<br />
wczytywanie poszczególnych aplikacji nie<br />
będzie trwało dłużej. Problemem jaki pojawia<br />
się z kolejną modyfikacją jest brak<br />
obsługi rozbudowanych aplikacji w postaci<br />
pluginów. Obecnie oferowane urządzenia<br />
KNX bardzo często korzystały z tej formy<br />
edycji parametrów. Szczególnie dotyczyło<br />
to najnowszych i najbardziej rozbudowanych<br />
urządzeń i ich aplikacji. Podyktowane<br />
jest to założeniem możliwości bezproblemowego<br />
przenoszenia projektów systemu<br />
KNX pomiędzy różnymi komputerami.<br />
Tym samym, aktualnie nie mamy możliwości<br />
korzystania z tych urządzeń. Pozostaje<br />
jedynie czekać na reakcję producentów<br />
urządzeń i zaktualizowanie przez nich aplikacji<br />
dla ETS5.<br />
Ważnym elementem, jaki został dodany<br />
do programu ETS5, jest obsługa komunikacji<br />
radiowej. Dotychczas wersja RF wspierała<br />
tylko rozwiązania poszczególnych<br />
producentów. Obecnie jest to pełnoprawna<br />
wersja komunikacji w systemie, równoważna<br />
z TP, PL i IP. Dzięki ujednoliceniu standardu<br />
komunikacji oraz pierwszym urządzeniom<br />
możliwe jest projektowanie systemów<br />
z pełną komunikacją we wszystkich tych<br />
mediach komunikacyjnych. Równocześnie<br />
zrezygnowano z obsługi interfejsu RS232,<br />
jako komunikacji pomiędzy komputerem<br />
a systemem.<br />
Oprogramowanie jest w pełni kompatybilne<br />
z wersjami Windows 7 i 8. Cały pakiet<br />
projektowy i konfiguracyjno-diagnostyczny<br />
działa na komputerach z systemem MS Windows<br />
© , zarówno 32- jak i 64-bitowych. Według<br />
zapewnień producent gwarantuje pełną<br />
obsługę systemu 64-bitowego, dzięki czemu<br />
ma działać znacznie sprawniej i szybciej<br />
również przy realizacji dużych projektów.<br />
Dla osób, które nie chcą przenosić wszystkich<br />
projektów bezpośrednio do nowej<br />
wersji programu, dobrą wiadomością jest<br />
fakt, że ETS5 działa całkowicie niezależnie<br />
i może być zainstalowany równolegle z wersją<br />
4 i 3 na jednym komputerze. Daje to czas<br />
na uporządkowanie danych i „łagodne” zaznajomienie<br />
się z nową wersją programu<br />
w trakcie pracy z bieżącymi projektami. Jednocześnie<br />
projekty, które aktualnie nie mogą<br />
być zapisane w wersji piątej, mogą być nadal<br />
obsługiwane w wersjach poprzednich.<br />
Ważną modyfikacją jest licencjonowanie<br />
programu. ETS przeznaczony jest dla<br />
wszystkich użytkowników systemu KNX,<br />
od początkujących do wykwalifikowanych<br />
i doświadczonych partnerów KNX lub instalatorów.<br />
Aby osiągnąć optymalne wyniki<br />
pracy dla wszystkich użytkowników, KNX<br />
oferuje – w zależności od wiedzy użytkownika<br />
– kilka wersji programu. Obecnie istnieją<br />
następujące trzy podstawowe wersje<br />
ETS5 z proponowanymi zastosowaniami:<br />
<br />
<br />
<br />
ETS5 Demo: bezpłatne testowanie systemu;<br />
bardzo małe projekty, wykorzystujące<br />
do trzech urządzeń.<br />
ETS5 Lite: małe i średnie instalacje,<br />
w których można zaprogramować<br />
do dwudziestu urządzeń w projekcji.<br />
ETS5 Professional: możliwość realizacji<br />
wszystkich projektów bez ograniczeń<br />
ilościowych i czasowych.<br />
66 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
INTELIGENTNY<br />
budynek<br />
Rys. 2.<br />
Okno parametryzacji urządzeń i adresów grupowych w ETS5.<br />
Tab. 1 Ocena ETS5<br />
wady<br />
• y brak wsparcia dla pluginów<br />
• y brak wersji polskojęzycznej<br />
• y udostępnienie licencji tylko<br />
z kluczem sprzętowym<br />
Dotychczas wersje Lite i Professional udostępniane<br />
były z licencją programową, dedykowaną<br />
do jednego komputera oraz sprzętową<br />
w postaci klucza USB, odblokowującą<br />
program na komputerze z zainstalowanym<br />
kluczem. Aktualnie zrezygnowano z klucza<br />
programowego i dostępne są jedynie wersji<br />
z DONGLE KNX. Klucz w formie sprzętowej<br />
nie potrzebuje sterownika i jest jednocześnie<br />
pamięcią przenośną wielkości 4<br />
Gb, w której można przechowywać projekty<br />
i związane z nimi dane.<br />
Podsumowując, po ETS5 oprócz nowego<br />
interfejsu użytkownika i nowych funkcji<br />
obsługi jednej wspólnej bazy danych, nie<br />
należy spodziewać się zbyt wielu zmian.<br />
Organizacja KNX, jako producent programu,<br />
podtrzymuje nadal ideę parametryzacji<br />
zalety<br />
• y uproszczony interfejs użytkownika<br />
• y zminimalizowanie dodatkowych efektów graficznych<br />
w obszarze roboczym<br />
• y zapis wszystkich informacji o projektach i urządzeniach<br />
w jednym pliku<br />
• y obsługa transmisji RF<br />
• y możliwość równoległej pracy z poprzednimi wersjami<br />
ETS<br />
• y ujednolicenie zapisu programów aplikacyjnych i projektów<br />
podczas eksportu<br />
Najbliższe terminy szkoleń KNX:<br />
Szkolenie podstawowe KNX<br />
urządzeń i łączenia wynikających z tego<br />
obiektów komunikacyjnych za pomocą<br />
grup adresowych. Jest to rozwiązanie, które<br />
umożliwia konfigurację nawet bardzo<br />
skomplikowanych systemów automatyki<br />
budynkowej w bardzo przyjazny i łatwy<br />
sposób. Dopracowanie komunikacji w ramach<br />
magistrali RF i IP pozwala rozszerzyć<br />
funkcjonalność systemu KNX o dodatkowe<br />
obszary zastosowań i możliwość instalacji<br />
automatyki w obiektach już istniejących,<br />
bez wyposażania ich w infrastrukturę dodatkowych<br />
przewodów.<br />
Andrzej Stachno<br />
Certyfikowane Centra Szkoleniowe KNX<br />
www.knxpolska.org<br />
20-23 listopada <strong>2014</strong> (czwartek - niedziela) - Warszawa<br />
24-27 listopada <strong>2014</strong> (poniedziałek - czwartek) - Warszawa<br />
4-7 grudnia <strong>2014</strong> (czwartek - niedziela) - Wrocław<br />
12 - 15 grudnia <strong>2014</strong> (piątek - poniedziałek) - Warszawa<br />
Szkolenie zaawansowane KNX<br />
16-19 grudnia <strong>2014</strong> (wtorek - piątek) - Warszawa<br />
Szczegóły na www.knxpolska.org<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
67
POMIARY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
PROMOCJA<br />
Detektory przewodów<br />
Dzięki specjalnym detektorom zyskuje się możliwość trasowania linii przebiegu przewodów<br />
zarówno w gruncie jak i w ścianach. Oprócz tego można zlokalizować wyłączniki<br />
i bezpieczniki. Nie mniej ważna jest przy tym detekcja zwarć oraz przerw w przewodach.<br />
Wykrywanie kabli pod ziemią<br />
Interesujące rozwiązanie stanowią<br />
przyrządy pozwalające na wykrywanie<br />
kabli oraz innych elementów<br />
infrastruktury podziemnej. Kable<br />
poddaje się detekcji zarówno pod<br />
napięciem jak i przy braku jego<br />
obecności. Wykrywając kable pod<br />
napięciem zastosowanie znajduje<br />
zjawisko indukcji. Jeżeli na kablach<br />
nie ma napięcia uwzględnia się z kolei<br />
tryb radiowy przy użyciu nadajnika<br />
lub specjalnych cęgów. Dzięki<br />
specjalnej sondzie jest możliwe trasowanie<br />
elementów metalowych lub<br />
nieprzewodzących. Pomiar odbywa<br />
się do głębokości 3 m.<br />
Podczas prac wymagających wykrywania<br />
niemetalowych obiektów<br />
uwzględnia się sondy nadawcze.<br />
Przydatne rozwiązanie używane podczas<br />
lokalizowania nieprzewodzących<br />
rurociągów stanowi tzw. sonda<br />
pływająca. Z kolei dzięki specjalnemu<br />
separatorowi można bezpośrednio<br />
podłączyć nadajnik do gniazdka<br />
sieciowego. Z pewnością przydatna<br />
okaże się możliwość zaznaczenia trasy<br />
kablowej z uwzględnieniem głębokości<br />
ułożenia kabla.<br />
Funkcjonalność urządzeń przeznaczonych<br />
do wykrywania infrastruktury<br />
podziemnej pozwala na detekcję<br />
przewodów ułożonych zbyt nisko.<br />
Niektóre przyrządy pozwalają na pracę<br />
w trybie aktywnym i pasywnym.<br />
Nadajnik można również podłączyć<br />
do odbiornika pod napięciem.<br />
Fot.: Sonel<br />
Z myślą o światłowodach<br />
W nowoczesnych a zarazem rozbudowanych<br />
systemach wymiany danych<br />
nie obejdzie bez światłowodów. Stąd<br />
68 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
POMIARY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 1.<br />
Przydatne rozwiązanie stanowi<br />
oznakowanie wykrytych miejsc<br />
za pomocą pierścienia świetlnego<br />
LED a linie celownicze wskazują<br />
centrum czujnika.<br />
Fot.: Bosch<br />
też z pewnością przydadzą się specjalne<br />
mierniki, bardzo często nazywane przyrządami<br />
do pomiaru mocy optycznej. Niektóre<br />
urządzenia poprzez realizowanie funkcji<br />
reflektometru mogą być używane na liniach<br />
aktywnych poza ich pasmem poprzez fale<br />
1625 nm. W porcie reflektometru przewidziano<br />
zabezpieczenie przed uszkodzeniem,<br />
które może powstać w efekcie przypadkowego<br />
pomiaru linii aktywnej.<br />
Typowy miernik mocy optycznej może<br />
mierzyć poziom mocy źródła światła laserowego.<br />
Na uwagę zasługuje współpraca<br />
z kablami SMF oraz obsługiwanie fali<br />
1310, 1490, 1550 i 1625 nm. Oprócz tego<br />
jest możliwa obsługa długości fali z zakresu<br />
zdefiniowanego przez operatora. W niektórych<br />
miernikach przewidziano realizowanie<br />
funkcji reflektometru jednomodowego,<br />
wizualnego lokalizatora uszkodzeń oraz<br />
testera tłumienności. Podczas pracy z urządzeniem<br />
używa się przejściówek (FC/SC/<br />
ST) pozwalających na pracę z rożnymi typami<br />
kabli optycznych.<br />
Diagnostyka kabli typu skrętka<br />
W nowoczesnych budynkach nie obejdzie<br />
się bez instalacji odpowiedzialnych<br />
za przesyłanie danych. Stąd też warto zadbać<br />
o testery do przewodów typu skrętka.<br />
To właśnie dzięki nim jest możliwe szybkie<br />
sprawdzenie stanu połączenia sieciowego.<br />
Istotną rolę odgrywa oddzielenie nadajnika<br />
od odbiornika co pozwala na testowanie<br />
kabla zamontowanego w instalacji. W niektórych<br />
urządzeniach przewidziano funkcję<br />
wskazywania odległości (w metrach)<br />
do miejsca przerwy lub zwarcia w kablu.<br />
Co ciekawe, wykrywanie zwarć lub przerw<br />
jest przeprowadzane dla konkretnych żył<br />
kabla. Przydatne rozwiązanie stanowi pomiar<br />
długości poszczególnych par skrętki.<br />
Oprócz tego instalator może sprawdzić czy<br />
w kablu przewidziano połączenie typu cross<br />
lub proste. Dzięki uwzględnieniu w przyrządzie<br />
gniazda RJ-45 kable można sprawdzać<br />
po stronie nadajnika.<br />
Fot. 2.<br />
Nowoczesne urządzenia pozwalają<br />
na wykrywanie nie tylko kabli<br />
i przewodów ale również infrastruktury<br />
podziemnej.<br />
Fot.: Sonel<br />
Detektory przewodów<br />
Zasada działania lokalizatorów zazwyczaj<br />
bazuje na wykorzystaniu rozchodzenia się<br />
pola elekromagnetycznego. To właśnie<br />
tym sposobem określana jest trasa przebiegu<br />
przewodów oraz miejsc ewentualnych<br />
uszkodzeń w postaci zwarcia lub przerwy.<br />
W typowym lokalizatorze z uwzględnieniem<br />
określonego trybu pracy i rodzaju<br />
obwodu nadajnik generuje pole elektryczne<br />
lub magnetyczne, które jest odbierane przez<br />
odbiornik. Ten z kolei pokazuje natężenie<br />
odebranego sygnału zapewniając określenie<br />
położenia lokalizowanego obiektu.<br />
Lokalizator w zależności od aplikacji i trybu<br />
pracy nadajnika i odbiornika pozwala<br />
na odnalezienie infrastruktury podziemnej,<br />
do których końców podłączany jest sygnał<br />
z nadajnika.<br />
W niektórych lokalizatorach w „trybie metalu”<br />
wykrywane są magnetyczne obiekty<br />
oraz linie elektromagnetyczne. W kolei<br />
w „trybie regipsu” detekcji poddaje się elementy<br />
wykonane z drewna i metalu oraz<br />
przewodzące napięcie. Przydatne rozwiązanie<br />
stanowi oznakowanie wykrytych miejsc<br />
za pomocą pierścienia świetlnego LED a linie<br />
celownicze wskazują centrum czujnika.<br />
Bardziej rozbudowane detektory mogą być<br />
rozbudowane dzięki dodatkowym nadajnikom.<br />
Tym sposobem zyskuje się możliwość<br />
rozpoznawania różnych sygnałów. Należy<br />
podkreślić, że czułość odbioru sygnału<br />
jest regulowana automatycznie lub ręcz-<br />
Fot.: Tomtronix<br />
Najprostsze detektory przeznaczone do wykrywania kabli i przewodów<br />
stanowią nieskomplikowane przyrządy używane podczas prac<br />
remontowych i budowlanych. Z kolei zaawansowane urządzenia pozwalają<br />
na wykrywanie nie tylko kabli i przewodów ale również infrastruktury<br />
podziemnej.<br />
Fot. 3.<br />
Reflektometry to urządzenia dzięki<br />
którym zyskuje się możliwość wykrywania<br />
uszkodzeń w kablach.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
69
POMIARY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot.: Sonel<br />
Fot.: Fluke<br />
Fot. 4.<br />
Funkcjonalność urządzeń<br />
przeznaczonych do wykrywania<br />
infrastruktury podziemnej pozwala<br />
na detekcję przewodów ułożonych<br />
zbyt nisko.<br />
nie. W urządzeniach z nadajnikiem identyfikacja<br />
danych ma charakter bezbłędny dzięki<br />
cyfrowemu kodowaniu sygnału. Za pomocą<br />
wyświetlacza użytkownik jest informowany<br />
o obecności napięcia w przewodzie oraz<br />
o poziomie odbieranego sygnału. Komfort<br />
pracy poprawia dźwiękowa sygnalizacja<br />
odbioru.<br />
Reflektometry<br />
Reflektometry to urządzenia dzięki którym<br />
zyskuje się możliwość wykrywania uszkodzeń<br />
w kablach. Zasada działania urządzeń<br />
tego typu zazwyczaj bazuje na wysyłaniu<br />
impulsów cechujących się wysokim poziomem<br />
rozdzielczości ale niskim napięciem<br />
względem badanego obiektu. Urządzenie<br />
znajduje punkty, gdzie zmienia się impedancja<br />
falowa kabla. Część lub cała energia<br />
impulsu jest odbijana po czym wraca do reflektometru.<br />
Jest przy tym mierzony czas,<br />
niezbędny do dotarcia do miejsca zmiany<br />
impedancji i odwrotnie. Wyniki pomiarów<br />
są przedstawiane na wykresie.<br />
Zaawansowane lokalizatory stanowią nieodzowne<br />
narzędzie podczas prac obejmujących<br />
rozwiązywanie problemów z liniami<br />
elektroenergetycznymi. Na uwagę zasługuje<br />
funkcjonalność pozwalająca na pracę<br />
z kablami koncentrycznymi, telefonicznymi,<br />
LAN, alarmowymi itp. Ważna jest możliwość<br />
pracy reflektometrów zarówno w instalacjach<br />
niskiego jak i średniego napięcia.<br />
Przydatne rozwiązanie stanowi generator<br />
częstotliwości akustycznych, który znajduje<br />
zastosowanie podczas lokalizowania<br />
uszkodzeń w telekomunikacyjnych kablach<br />
miedzianych o długości do 6 tys. m. Na etapie<br />
wyboru reflektometru należy pamiętać<br />
o szeregu akcesoriów takich jak chociażby<br />
przystawki do lokalizowania wysokoomowych<br />
kabli koncentrycznych.<br />
W wielu modelach przyrządów do wykrywania<br />
uszkodzeń w kablach uwzględnia się<br />
filtry separujące, które umożliwiają prowadzenie<br />
prac na kablach pod napięciem.<br />
Nowoczesne przyrządy tego typu używane<br />
są również przy wykrywaniu przerw w przewodach<br />
aluminiowych. Można przy tym<br />
zdiagnozować zwarcia między fazami a nawet<br />
analizować poprawność stanu połączeń<br />
transformatorów. Przyrządy do diagnozowania<br />
uszkodzeń w kablach bardzo często<br />
stosowane są przez zakłady energetyczne<br />
do wykrywania nielegalnych podłączeń<br />
do sieci. Przyrządy tego typu stanowią nieodzowny<br />
element diagnostyki w telewizji<br />
przemysłowej. Przede wszystkim chodzi<br />
o ocenę ciągłości przewodów pod kątem<br />
zagięć, nacięć, zwarć itp. Oczywiście lokalizatory<br />
uszkodzeń kabli są nieocenione<br />
w telekomunikacji.<br />
Fot. 6.<br />
Fot.: Tomtronix<br />
Specjalne trasery sprawdzają się<br />
przy trasowaniu zakopanych kabli<br />
zasilających budynki oraz do przewodów<br />
sygnałowych (bramofony,<br />
telefony, etc.)<br />
Method-A.R.M.). Metoda ta bardzo często<br />
znajduje zastosowanie podczas prac, w których<br />
nie ma możliwości użycia reflektometru.<br />
W czasie prac diagnostycznych wysyła<br />
się impulsy o wysokim poziomie energii.<br />
Tym sposobem zapalany jest łuk w miejscu,<br />
gdzie przewód jest uszkodzony. W następnej<br />
kolejności reflektor wysyła impulsy o niskim<br />
napięciu, które są odbijane od palącego<br />
się łuku.<br />
Jeżeli rezystancja łuku przekracza 200 Ω<br />
metoda odbicia od łuku nie będzie skuteczna.<br />
W takich przypadkach zastosowanie<br />
znajduje metoda impulsu prądowego<br />
(Surge IC). Wytwarzany jest impuls<br />
Fot.: Fluke<br />
Fot. 5.<br />
Niektóre przyrządy pozwalają<br />
na pracę w trybie aktywnym i<br />
pasywnym. Nadajnik można również<br />
podłączyć do odbiornika pod<br />
napięciem.<br />
Metody wykrywania uszkodzeń<br />
w kablach<br />
Istotną rolę podczas wykrywania uszkodzeń<br />
w kablach odgrywa odbicie impulsów niskonapięciowych<br />
od łuku (Arc Reflection<br />
Fot. 7.<br />
Duży wyświetlacz informuje użytkownika<br />
o wynikach pomiarów oraz<br />
o funkcjach realizowanych przez<br />
urządzenie.<br />
70 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
POMIARY<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
o znacznej energii i napięciu wynoszącym<br />
do 16 kV. W efekcie zapala się łuk w miejscu<br />
uszkodzenia a analizie poddaje się stany<br />
nieustalone przebiegu prądu w postaci gasnących<br />
oscylacji. Sprzęg pełni rolę bocznika<br />
a uzyskany sygnał jest rejestrowany.<br />
Dużym uznaniem cieszy się metoda impulsów<br />
niskonapięciowych reflektometru<br />
(TDR). Generowane są impulsy po czym<br />
analizuje się ich odbicia w miejscu uszkodzenia<br />
kabla. Analizując szybkość propagacji<br />
impulsów w kablu i czasu od ich<br />
wysłania do powrotu określana jest długość<br />
do miejsca uszkodzenia.<br />
Podsumowanie<br />
Najprostsze detektory przeznaczone do wykrywania<br />
kabli i przewodów stanowią nieskomplikowane<br />
przyrządy używane podczas<br />
prac remontowych i budowlanych.<br />
Z kolei zaawansowane urządzenia pozwalają<br />
na wykrywanie nie tylko kabli i przewodów<br />
ale również infrastruktury podziemnej.<br />
Odrębną grupę urządzeń stanowią reflektometry.<br />
W dostępnych na rynku urządzeniach<br />
do lokalizowania uszkodzeń w kablach dąży<br />
się do uzyskania prostej a zarazem wygodnej<br />
obsługi. Stąd też do wymiany danych z użytkownikiem<br />
służy wyświetlacz. To właśnie<br />
Fot. 8.<br />
Detektor przewodów powinien<br />
być na wyposażenia każdego<br />
majsterkowicza.<br />
Fot.: Bosch<br />
dzięki niemu operator informowany jest<br />
o odległości do miejsca uszkodzenia.<br />
Przyrządy do wykrywania uszkodzeń<br />
w kablach są niezbędne w elektroenergetyce.<br />
W wielu modelach uwzględnia się filtry<br />
separujące, dzięki którym możliwe jest<br />
prowadzenie prac na kablach będących pod<br />
napięciem. Nowoczesne przyrządy używane<br />
są również przy wykrywaniu przerw<br />
w przewodach aluminiowych. Istotne jest,<br />
że można zdiagnozować zwarcia między<br />
fazami a nawet analizować poprawność<br />
stanu połączeń transformatorów. Przyrządy<br />
do diagnozowania uszkodzeń w kablach<br />
bardzo często stosowane są przez zakłady<br />
energetyczne przy wykrywaniu nielegalnych<br />
podłączeń do sieci.<br />
Warto również podkreślić, że przyrządy<br />
tego typu są nieodzownym elementem diagnostyki<br />
w telewizji przemysłowej. Przede<br />
wszystkim chodzi o ocenę ciągłości przewodów<br />
pod kątem zagięć, nacięć, zwarć itp.<br />
Oczywiście lokalizatory uszkodzeń kabli<br />
są nieocenione w telekomunikacji.<br />
Damian Żabicki<br />
REKLAMA<br />
TG165_Ad Electrical_175x117_PL.indd 1 13/10/14 14:56<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
71
OŚWIETLENIE<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Nowoczesne zamienniki<br />
świetlówek liniowych<br />
Tradycyjna świetlówka stanowi lampę elektryczną, która zazwyczaj przybiera kształt rury.<br />
Od zewnątrz jest ona pokryta luminoforem a we wnętrzu uwzględnia się pary rtęci i argon.<br />
Warto podkreślić, że na rynku oferuje się nowoczesne zamienniki świetlówek liniowych<br />
zazwyczaj bazujące na technologii LED. Zyskać więc można trwałe, niezawodne oraz<br />
oszczędne źródło światła.<br />
W tradycyjnych świetlówkach źródło<br />
światła stanowi promieniowanie widzialne<br />
emitowane przez warstwę luminoforu<br />
pokrywającego wewnętrzną<br />
powierzchnię rury. W efekcie wyładowań,<br />
które zachodzą pomiędzy elektrodami<br />
wolframowymi zabudowanymi<br />
przy końcach rury wytwarzane jest<br />
niewidzialne promieniowanie ultrafioletowe<br />
o długości fali wynoszącej<br />
około 254 nm. Dzięki odpowiednio<br />
dobranym luminoforom promieniowanie<br />
jest przetwarzane na promieniowanie<br />
widzialne o określonej barwie<br />
światła (dzienne, chłodnobiałe,<br />
białe, ciepłobiałe). Z kolei w celach<br />
dekoracyjnych zastosowanie znajduje<br />
światło różnokolorowe np. czerwone,<br />
niebieskie, żółte czy też zielone.<br />
Warto podkreślić, że oprócz świetlówek<br />
prostych czyli liniowych<br />
oferowane są świetlówki kołowe,<br />
U-kształtne oraz świetlówki kompaktowe.<br />
Oprócz tego do dyspozycji<br />
pozostają świetlówki zintegrowane<br />
Fot. 1.<br />
Oprawy do liniowych lamp LED stały się nieodzownym elementem systemów<br />
oświetleniowych.<br />
z układem zapłonowym i stabilizującym.<br />
Świetlówki tego typu można wkręcać<br />
w miejsce tradycyjnych żarówek z racji zastosowania<br />
takiego samego gwintu.<br />
Biorąc pod uwagę stosowane luminofory,<br />
świetlówki dzieli się na standardowe z luminoforami<br />
halofosforanowymi, trójpasmowe<br />
z luminoforami wąskopasmowymi oraz<br />
świetlówki z luminoforami wielopasmowymi.<br />
W procesie zasilania świetlówek<br />
zazwyczaj zastosowanie znajdują układy<br />
stabilizacyjno-zapłonowe tradycyjne ze statecznikiem<br />
magnetycznym (dławikiem) i zapłonnikiem<br />
(starterem) oraz elektroniczne.<br />
Zalety i wady<br />
tradycyjnych świetlówek<br />
Jako zalety świetlówek liniowych w porównaniu<br />
z tradycyjnymi żarówkami wymienia<br />
się przede wszystkim wytwarzanie<br />
znacznie mniej ciepła co w efekcie<br />
przekłada się na mniejsze straty energii.<br />
Na uwagę zasługuje przy tym wyższy<br />
poziom skuteczności świetlnej, która wynosi<br />
do 105 lm/W. Ważny jest dłuższy<br />
czas pracy osiągający od 8 tys. godzin<br />
oraz w przypadku świetlówek najnowszej<br />
generacji nawet do 20 tys. godzin. W porównaniu<br />
z tradycyjnymi żarówkami kluczową<br />
rolę odgrywa mniejsza zależność<br />
strumienia świetlnego od napięcia zasilającego<br />
oraz możliwość wytwarzania<br />
świetlówek o różnych temperaturach<br />
barwowych. Świetlówki cechuje również<br />
mniejsza luminancja. Przy użyciu<br />
świetlówek liniowych łatwiejsze jest niż<br />
za pomocą tradycyjnych żarówek uzyskanie<br />
oświetlenia bezcieniowego.<br />
Fot.: OSRAM<br />
Fot.: LENA LIGHTING<br />
Fot. 2.<br />
Zintegrowane oprawy do lamp LED sprawdzają się zwłaszcza w obiektach biurowych i przemysłowych.<br />
72 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
OŚWIETLENIE<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot.: KANLUX<br />
Fot. 3.<br />
Liniowe źródła światła LED<br />
stanowią nowoczesny a zarazem<br />
oszczędny zamiennik tradycyjnych<br />
świetlówek.<br />
Świetlówki, w tym te o konstrukcji liniowej,<br />
cechuje wiele wad. Przede wszystkim wymagają<br />
one skomplikowanych opraw z dodatkowym<br />
wyposażeniem w postaci statecznika<br />
i zapłonnika. Zwraca się uwagę na gorszą jakość<br />
światła (nieciągłe widmo), szczególnie<br />
w wykonaniu z luminoforami halofosforanowymi<br />
i trójpasmowymi. Wadą jest również<br />
wydajność świetlna lampy zależna od temperatury<br />
otoczenia. W typowych świetlówkach<br />
brakuje możliwości regulowania strumienia<br />
świetlnego za pomocą regulatorów napięcia.<br />
Z kolei tętnienie strumienia świetlnego<br />
powoduje efekt stroboskopowy co w dużej<br />
mierze przyczynia się do zmęczenia oka.<br />
Bez wątpienia wada świetlówek to emisja<br />
szkodliwego dla oka promieniowania ultrafioletowego<br />
powodującego degradację siatkówki<br />
i matowienia istoty właściwej rogówki.<br />
Świetlówki cechuje utrudniony zapłon<br />
przy obniżonym napięciu oraz w niskiej<br />
temperaturze. Za wadę można uznać niski<br />
współczynnik mocy (ok. 0,5), który w dużej<br />
mierze przyczynia się do konieczności<br />
stosowania kondensatorów kompensujących.<br />
Świetlówki zawierają rtęć, która, jak<br />
wiadomo, jest silną trucizną niebezpieczną<br />
po stłuczeniu.<br />
Zalety ledowych zamienników<br />
świetlówek liniowych<br />
Nowoczesne świetlówki liniowe stanowią<br />
szybkie, a co najważniejsze, bezpieczne<br />
zamienniki źródeł światła bez konieczności<br />
uwzględniania dodatkowego okablowania.<br />
Ledowe zamienniki świetlówek liniowych<br />
zapewniają do 68% oszczędności w porównaniu<br />
do odpowiednika świetlówki T8,<br />
1,5 m. Trwałość osiąga do 40 lat i jest pięciokrotnie<br />
dłuższa w odniesieniu do tradycyjnych<br />
świetlówek liniowych. Stanowi<br />
to równowartość 40 tys. godzin pracy przy<br />
Fot. 4.<br />
Specjalne zintegrowane oprawy<br />
LED oferowane są z myślą<br />
o obiektach przemysłowych.<br />
Fot.: OSRAM<br />
dziennym użyciu przez około 2,7 godziny.<br />
Ledowe świetlówki liniowe cechuje wysoka<br />
skuteczność świetlna osiągająca do<br />
105 lm/W, co stanowi klasę energetyczną<br />
A+. Ważny jest szeroki kąt rozsyłu<br />
światła wynoszący 160°, dobre oddawanie<br />
barw oraz równomierne oświetlenie. Warto<br />
wspomnieć o uzyskaniu pełnej mocy bez<br />
konieczności rozgrzania.<br />
Dzięki zastosowaniu wbudowanych podzespołów<br />
elektronicznych zasilanie świetlówek<br />
bazuje na bezpośrednim podłączeniu z sieci<br />
prądu przemiennego. Nie ma przy tym potrze-<br />
EKSPERT Fachowego<br />
<strong>Elektryk</strong>a<br />
Czy wymiana świetlówek liniowych na LED-owe odpowiedniki jest w każdej<br />
sytuacji uzasadniona? Jeśli nie - to na co zwrócić uwagę podejmując<br />
decyzję o wyborze źródła światła do opraw świetlówkowych?<br />
Dr inż. Andrzej<br />
Wiśniewski<br />
Quality Coordinator,<br />
OSRAM sp. z o.o.<br />
Świetlówki linowe, mogą być zastępowane<br />
ich odpowiednikami LED,<br />
w efekcie czego można uzyskać duże<br />
oszczędności w zużyciu energii elektrycznej.<br />
Przy zamianie lamp należy<br />
zwrócić uwagę jednak na kilka ważnych<br />
kwestii:<br />
W dobrych rozwiązaniach LED jest<br />
możliwość ich zastosowania w oprawach<br />
oświetleniowych wyposażonych<br />
w tradycyjny układ zasilający (dławik<br />
magnetyczny + zapłonnik). Nie<br />
ma wtedy potrzeby specjalnej ingerencji<br />
w elektryczny układ połączeń<br />
świetlówek w oprawie (okablowanie<br />
oprawy), należy jedynie zamiast zapłonnika<br />
tlącego zastosować element stanowiący bezpiecznik<br />
(powinien być dostępny w opakowaniu wraz z liniową lampą<br />
LED). Element ten z zewnątrz przypomina zwykły zapłonnik<br />
(starter) i pasuje do oprawki stosowanego zapłonnika.<br />
W świetlówkowych oprawach oświetleniowych, które wyposażone<br />
są w odbłyśniki i rastry (reflektory) zastosowanie<br />
lamp LED zwykle zmieni rozsył strumienia świetlnego oprawy.<br />
Zwykle skutkuje to tym, że w istniejących rozwiązaniach<br />
oświetleniowych, nastąpi zmiana średniej wartości natężenia<br />
oświetlania oraz równomierność oświetlenia na płaszczyznach<br />
oświetlanych w pomieszczeniu. W takim przypadku<br />
wymiana świetlówek liniowych na lampy LED musi być dokładnie<br />
przeanalizowana.<br />
W oprawach świetlówkowych, w których nie ma zainstalowanego<br />
odbłyśnika, na przykład oprawy z szybą rozpraszającą (kloszem<br />
mlecznym), oprawy z kloszem pryzmatycznym, wymiana<br />
świetlówek liniowych na lampy LED nie spowoduje dużych<br />
różnic w rozsyle strumienia świetlnego, a tym samym w równomierności<br />
oświetlenia, a w niektórych przypadkach można<br />
spodziewać się nawet wyższego poziomu średniej wartości<br />
natężenia oświetlenia.<br />
Zamiana świetlówek liniowych na lampy LED, choć prosta,<br />
wymaga jednak głębszej analizy z punktu widzenia bezpieczeństwa<br />
elektrycznego i spełnienia wymagań oświetleniowych.<br />
W związku z tym warto przy podejmowaniu decyzji<br />
o zamianie świetlówek linowych na lampy LED, w istniejących<br />
instalacjach oświetleniowych, zwrócić się do znanych markowych<br />
producentów, którzy oferują profesjonalne rozwiązania<br />
tego typu źródeł światła oraz są w stanie zapewnić profesjonalne<br />
doradztwo, aby osiągnąć spodziewane korzyści.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
73
OŚWIETLENIE<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 5.<br />
Fot.: LENA LIGHTING<br />
W oświetleniu przemysłowym<br />
niejednokrotnie konieczna jest<br />
wymiana całej oprawy, a nie tylko<br />
źródła światła.<br />
by stosowania dodatkowych układów odpowiedzialnych<br />
za zasilanie. W źródłach światła<br />
niektórych producentów przewidziano układ<br />
zasilający na zewnątrz przez co zdecydowanie<br />
zmniejsza się obciążenie cieplne urządzenia.<br />
Dodatkowo dla zmniejszenia wydzielania ciepła<br />
uwzględniany jest radiator.<br />
Istotną rolę odgrywa specjalna przesłona,<br />
która ma za zadanie rozpraszanie światła<br />
a więc emitowane światło nie ma widocznych<br />
punktów świetlnych. Przydatne rozwiązanie<br />
stanowi trzonek obrotowy, dzięki<br />
któremu możliwe jest ukierunkowanie<br />
światła w określone miejsce. LEDy w oferowanych<br />
na rynku świetlówkach liniowych<br />
zazwyczaj bazują na technologii DIP lub<br />
SMD. Należy podkreślić, że symbol SMD<br />
oznacza sposób montażu diod. W praktyce<br />
wyróżnia się bowiem diody THT i SMD.<br />
Technologia THT stanowi tzw. montaż<br />
przewlekany. Tym sposobem konieczne jest<br />
przeciągnięcie diody przez płytkę, a więc jej<br />
górna część (część świecąca) jest nad płytką.<br />
Z kolei dolną część lutuje się do ścieżki<br />
od spodu płytki. W technologii SMD diody<br />
są układane w wyznaczonym miejscu<br />
na ścieżkach, po czym lutowane do powierzchni<br />
płytki, gdzie dioda jest położona.<br />
Cyfry po symbolu oznaczają rozmiar zastosowanych<br />
diod. I tak też dioda SMD 3528<br />
Fot.: iTOled<br />
Fot. 6.<br />
Na etapie wyboru zamienników<br />
świetlówek liniowych należy<br />
pamiętać o zapewnieniu odpowiedniego<br />
zasilania.<br />
EKSPERT Fachowego<br />
<strong>Elektryk</strong>a<br />
Czy wymiana tradycyjnych świetlówek liniowych na LED-owe odpowiedniki<br />
jest realnie umotywowana ekonomicznie?<br />
Zbigniew Michalski<br />
Product Manager,<br />
LENA LIGHTING<br />
Zanim spróbujemy odpowiedzieć<br />
na tak postawione pytanie należy się<br />
zastanowić czy zastosowanie tzw.<br />
„świetlówek ledowych” jest uzasadnione<br />
technicznie. Aby odpowiedzieć<br />
na to pytanie należałoby rozważyć następujące<br />
podstawowe kwestie, które<br />
się pojawiły w odniesieniu do tzw.<br />
„świetlówek ledowych”:<br />
Brak jednolitego standardu<br />
zasilania<br />
Pomimo że świetlówki ledowe produkowane<br />
są w długościach i kształcie<br />
tradycyjnych świetlówek oraz pasują<br />
do oprawek standardowych świetlówek zmiany wymaga system<br />
zasilania. Świetlówki ledowe zawierają zasilacz i do ich<br />
zasilenia potrzebne jest napięcie sieciowe 230 V, które musi<br />
być doprowadzone do konkretnych pinów oprawki lub oprawek,<br />
w których taka świetlówka jest zamocowana. Wielu niezależnych<br />
producentów nie zdołało wypracować jednolitego standardu<br />
i istnieje wiele rozwiązań często nawet w ofercie tego<br />
samego producenta. W sensie praktycznym wymaga to zmiany<br />
połączeń wewnątrz zainstalowanej oprawy oświetleniowej tak<br />
aby pominąć układ zapłonowy lub zasilacz tradycyjnych świetlówek.<br />
Zmiana połączeń wewnątrz oprawy, często na znacznej<br />
wysokości w dużej ilości zamontowanych opraw lub poprzez<br />
osobę bez odpowiednich kwalifikacji może prowadzić do błędów<br />
a w konsekwencji do awarii lub pożaru.<br />
Brak standardu mocy/strumienia świetlnego<br />
Wymiana źródeł światła w instalacjach co do których istnieje<br />
obowiązek pomiarów okresowych (np. miejsca pracy we wnętrzach)<br />
powinno się odbywać z zachowaniem zasady, że wymieniane<br />
źródło powinno zapewniać podstawowe parametry<br />
oświetleniowe tj. strumień świetlny (całkowita ilość światła)<br />
potrzebny do zapewnienia natężenia oświetlenia- wymagany<br />
normą oraz współczynnik oddawania barw (CRI) Ra- wymagany<br />
normą nie gorsze niż źródło które zostało wykorzystane<br />
przy pomiarach w trakcie odbioru technicznego. Typoszereg<br />
tradycyjnych świetlówek jest ustalony i od lat zapewnia porównywalność<br />
mocy, strumienia świetlnego i temperatury<br />
barwowej wiodących producentów. Sytuacja taka nie występuje<br />
wśród producentów świetlówek ledowych gdzie każdy producent<br />
z dużą dowolnością kształtuje moc, strumień świetlny<br />
i temperaturę barwową oferowanych produktów.<br />
Rozsył światłości inny niż w tradycyjnych oprawach<br />
oświetleniowych<br />
Ponieważ tradycyjne świetlówki emitują światło również w górną<br />
półprzestrzeń konieczne staje się wykorzystanie układów<br />
optycznych, głównie w postaci aluminiowych odbłyśników, dla<br />
poprawy sprawności oprawy. Dużą zaletą źródeł led montowanych<br />
powierzchniowo (SMD), masowo wykorzystywanych<br />
do produkcji świetlówek led jest fakt, że emitują światło tylko<br />
w dolną półprzestrzeń. Dzięki temu światło dociera bo oświetlanej<br />
powierzchni bez pośrednictwa odbłyśnika. Niestety<br />
świetlówki led montowane w tradycyjnych oprawach z odbłyśnikiem<br />
dają biegunowy rozsył światłości całkowicie inny niż te<br />
same oprawy z tradycyjnymi świetlówkami. Prosta wymiana<br />
świetlówek tradycyjnych na świetlówki led może spowodować,<br />
że równomierność oświetlenia nie spełni wymagań normy.<br />
Konkluzja<br />
Przedstawione wątpliwości prowadzą do wniosku że wymiana<br />
tradycyjnych świetlówek na ledowe jest celowa wyłącznie<br />
w niewielkich instalacjach konsumenckich, przy niewielkiej<br />
liczbie opraw, bardzo dobrze dostępnych i przez osobę dysponującą<br />
wiedzą elektryczną, która bierze całkowitą odpowiedzialność<br />
za przerobione oprawy.<br />
W dużych instalacjach przemysłowych może prowadzić<br />
do istotnych problemów eksploatacyjnych i technicznych.<br />
Z powyższych powodów Lena Lighting SA podjęła decyzję,<br />
że nie będzie oferować tzw. „świetlówek led”. Zamiast tego<br />
oferuje pełną gamę opraw led zintegrowanych polecanych<br />
do profesjonalnych instalacji przemysłowych.<br />
74 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
Fot.: OSRAM<br />
OŚWIETLENIE<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 7.<br />
Wybierając odpowiednią oprawę<br />
należy pamiętać o odpowiednim<br />
rozsyle światła.<br />
ma wymiary 3,5 × 2,8 mm a element SMD<br />
5050 to dioda o wymiarach 5,0 × 5,0 mm.<br />
Dioda SMD 5630 cechuje się wymiarami<br />
5,6 × 3,0 mm. Wymiary: 3,0 × 1,4 mm mają<br />
natomiast diody oznaczone jako SMD 3014.<br />
Kiedy wybrać zamiennik świetlówki<br />
liniowej?<br />
Każdy wybór, w tym zamiennika świetlówki<br />
liniowej, powinien być dobrze przemyślany.<br />
Warto pamiętać, że niewielu producentów<br />
systemów oświetlenia LED do zalet<br />
swoich produktów podchodzi obiektywnie,<br />
a jak wiadomo nie we wszystkich aplikacjach<br />
zastosowanie zamiennika świetlówki<br />
przyniesie same korzyści. W niektórych<br />
zastosowaniach obejmujących chociażby<br />
oświetlenie przemysłowe w przypadku zamiany<br />
źródeł światła LED zaleca się wymianę<br />
całej oprawy oświetleniowej a nie<br />
tylko źródła światła. Z kolei w domach czy<br />
też biurach wystarczająca będzie wymiana<br />
jedynie świetlówki.<br />
Fot.: LENA LIGHTING<br />
świetlówek a na rynku jest wiele rozwiązań<br />
w tym zakresie nawet w ramach produktów<br />
jednego producenta. Na etapie montażu konieczna<br />
jest więc zmiana konfiguracji połączeń<br />
we wnętrzu oprawy, po to aby obejść<br />
układ zapłonowy lub zasilacz tradycyjnych<br />
świetlówek.<br />
Kolejna sprawa: rozsył światła. W tradycyjnych<br />
świetlówkach bazuje się na emitowaniu<br />
światła łącznie z górną przestrzenią.<br />
Tym sposobem konieczne jest użycie układów<br />
optycznych dla uzyskania ulepszenia<br />
sprawności oprawy. Z kolei powierzchniowy<br />
montaż diod powoduje, że światło dociera<br />
tylko w dolną półprzestrzeń. Światło<br />
dociera więc do oświetlanej powierzchni<br />
bez konieczności stosowania odbłyśnika.<br />
W efekcie niejednokrotnie zastosowanie<br />
świetlówek LED w tradycyjnych oprawach<br />
wyposażonych w rastry spowoduje biegunowy<br />
rozsył światła odmienny niż w przypadku<br />
tradycyjnych „liniówek”. Niejednokrotnie<br />
pociąga to za sobą nie spełnianie<br />
wymagań norm dotyczących oświetlenia.<br />
narodowego oraz ograniczenia importu<br />
energii z zagranicy. Dzięki stosowaniu energooszczędnych<br />
źródeł światła szereg korzyści<br />
zyskują gospodarstwa domowe.<br />
Fot.: OSRAM<br />
Fot. 9.<br />
Fot. 10.<br />
Wybierając odpowiednią oprawę<br />
w warunkach przemysłowych<br />
należy zwrócić uwagę na zapewnienie<br />
odpowiedniej ilości światła.<br />
Ważnym parametrem źródeł<br />
światła LED jest odpowiedni<br />
rozsył światła.<br />
Fot.: OSRAM<br />
Fot.: OSRAM<br />
Fot. 8.<br />
Liniowe lampy LED dostępne są<br />
w wielu długościach i z różnymi<br />
rodzajami trzonków zapewniając<br />
uniwersalność zastosowania.<br />
Co prawda świetlówki liniowe dostępne<br />
są w długościach i kształcie zwykłych<br />
świetlówek to jednak nie zawsze pasują<br />
one do tradycyjnych opraw pod kątem zasilania.<br />
W lampach ledowych zazwyczaj<br />
uwzględnia się zasilacz, który wymaga napięcia<br />
sieciowego 230 V. Oprócz tego ważne<br />
jest przy tym aby zasilanie było doprowadzone<br />
do odpowiednich pinów lub oprawek<br />
przeznaczonych do montażu świetlówki.<br />
Istotne jest przy tym, że nie ma wypracowanego<br />
określonego standardu instalacyjnego<br />
Podsumowanie<br />
Mówiąc o oświetleniu LED należy wspomnieć<br />
o pojęciu efektywności energetycznej.<br />
U jego genezy stoją przede wszystkim<br />
próby zmniejszenia kosztów eksploatacji<br />
obiektów budowlanych łącznie z oszczędnościami<br />
w zakresie wydatków na energię<br />
elektryczną. Należy podkreślić, że szereg<br />
wymagań w zakresie energooszczędnych<br />
źródeł światła wymusiło ustawodawstwo<br />
Unii Europejskiej.<br />
O zmniejszeniu zużycia energii elektrycznej<br />
mówi się w kontekście ograniczania<br />
emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń.<br />
Idąc dalej tym tokiem myślenia,<br />
poprzez efektywność energetyczną<br />
oświetlenia, zyskuje się poprawę zdrowia<br />
publicznego, a w konsekwencji, niższe<br />
koszty utrzymania służby zdrowia.<br />
Zwraca się uwagę, że efektywność energetyczna<br />
i energia odnawialna stanowią elementarne<br />
trzony zrównoważonej polityki<br />
energetycznej. Efektywność energetyczna<br />
jest znaczącą korzyścią dla bezpieczeństwa<br />
Fot.: LENA LIGHTING<br />
Fot. 11.<br />
W warunkach domowych dla<br />
zastąpienia tradycyjnej świetlówki<br />
zazwyczaj wystarcza jedynie<br />
wymiana źródła światła.<br />
Decydując się na zastąpienie tradycyjnych<br />
świetlówek źródłami światła bazującymi<br />
na technologii LED, zwłaszcza w obiektach<br />
przemysłowych i magazynach, należy pamiętać<br />
o tym, że oświetlenie powinno spełniać<br />
wymagania odpowiednich przepisów<br />
i norm technicznych. Zatem dla zachowania<br />
najwyższego poziomu bezpieczeństwa warto<br />
wymianę źródeł światła uzupełnić odpowiednimi<br />
pomiarami w zakresie najważniejszych<br />
parametrów oświetlenia.<br />
Damian Żabicki<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
75
OŚWIETLENIE<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Świetlny obowiązek pracodawcy<br />
Prawo nakazuje pracodawcom chronić zdrowie zatrudnionych osób z wykorzystaniem najnowocześniejszych<br />
technologii. W pracy biurowej zalecenie to może być najskuteczniej realizowane<br />
poprzez rozwiązania oświetleniowe.<br />
Według art. 207 § 2 Kodeksu Pracy<br />
pracodawca jest zobowiązany chronić<br />
zdrowie i życie pracowników<br />
przez zapewnienie bezpiecznych<br />
i higienicznych warunków pracy,<br />
przy odpowiednim wykorzystaniu<br />
osiągnięć nauki i techniki. Rozporządzenie<br />
Ministerstwa Pracy i Polityki<br />
Społecznej w sprawie bezpieczeństwa i higieny<br />
pracy na stanowiskach wyposażonych<br />
w monitory ekranowe, precyzuje, że jednym<br />
z kluczowych czynników dla komfortu<br />
w pracy biurowej jest oświetlenie spełniające<br />
wymagania Polskich Norm.<br />
Wagę światła dla efektywności pracy<br />
potwierdzają również badania naukowe.<br />
W raporcie „Wpływ projektu biura<br />
na produktywność pracowników” wykazano,<br />
że oświetlenie jest najważniejszym<br />
czynnikiem środowiskowym oddziałującym<br />
na produktywność pracowników biurowych.<br />
W związku z uzyskanymi wynikami,<br />
naukowcy rekomendowali pracodawcom<br />
dobór oświetlenia, które pozwoli w pełni<br />
Fot.: Trilux<br />
76 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
OŚWIETLENIE<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
wykorzystać potencjał pracowników dzięki<br />
odpowiedniemu natężeniu światła. Nowoczesne<br />
rozwiązania umożliwiają coraz pełniejszą<br />
realizację tego postulatu.<br />
Dzienne oświetlenie<br />
przez cały dzień<br />
Wspomaganie regulacji cyklu dobowego<br />
zatrudnionych osób to jeden z najnowszych<br />
trendów na rynku LED. Punktem wyjścia<br />
były badania, dzięki którym zidentyfikowano<br />
barwę spektrum światła odpowiedzialną<br />
za ograniczenie syntezy melatoniny – hormonu<br />
odpowiedzialnego za wprowadzenie<br />
organizmu w stan odprężenia i snu. Okazało<br />
się, że kluczowe jest natężenie niebieskiej<br />
wiązki w strumieniu światła. Jego wysoki<br />
poziom pozwala na utrzymanie stanu podwyższonej<br />
koncentracji, charakterystycznego<br />
dla najjaśniejszej pory dnia. Jego obniżenie<br />
wiąże się z kolei z rozpoczęciem syntezy<br />
melatoniny i wejściem w fazę odpoczynku.<br />
W związku z tym, wśród właścicieli i zarządców<br />
biur coraz większą popularność zyskują<br />
oprawy aktywne. Tego typu rozwiązania<br />
oświetleniowe są wyposażone jednocześnie<br />
w diody emitujące światło o temperaturze<br />
barwowej 3000 K, jak i 6500 K. Pozwala<br />
to na dostosowanie bieli światła do preferencji<br />
użytkowników, oszczędną optymalizację<br />
oświetlenia oraz symulowanie światła<br />
dziennego, stymulującego aktywność<br />
pracowników.<br />
Eliminacja męczących olśnień<br />
Obok odpowiedniego natężenia światła,<br />
bardzo istotnym czynnikiem, przekładającym<br />
się na komfort pracy przy komputerze,<br />
jest ograniczenie przykrych olśnień. Powstają<br />
one najczęściej z powodu zastosowania<br />
opraw zbyt dużej mocy lub niewłaściwej<br />
lokalizacji miejsca pracy względem źródeł<br />
światła.<br />
Efektu można uniknąć dzięki zastosowaniu<br />
urządzeń, których elementy konstrukcyjne<br />
zapewniają, że światło nie będzie padać<br />
na monitor pod określonym kątem. Zgodnie<br />
z normą PN-EN 12464-1:2003, dla<br />
źródeł światła o wartości luminacji mieszczącej<br />
się przedziale od 20 do 50 kcd/m 2 ,<br />
minimalny kąt nachylenia, dzięki któremu<br />
uniknąć można przykrych olśnień wynosi<br />
Fot. 2.<br />
Coraz większą popularność zyskują oprawy aktywne, które umożliwiają<br />
dostosowanie bieli światła do preferencji użytkowników oraz symulowanie światła<br />
dziennego, stymulującego aktywność pracowników.<br />
Fot.: Trilux<br />
15°, dla urządzeń o luminancji pomiędzy 50<br />
a 500 kcd/m 2 ma wartość 20°, a 30° wynosi<br />
w przypadku źródeł światła o większej intensywności.<br />
Warto tu podkreślić, że olśnienia<br />
mogą powodować szybsze męczenie<br />
się oczu i związany z nim spadek koncentracji.<br />
Dlatego stając przed decyzją o zakupie<br />
do biura urządzeń oświetleniowych,<br />
warto upewnić się, że spełniają one normy<br />
dotyczące poziomu ujednoliconego wskaźnika<br />
olśnienia. Niestety, często wiąże się<br />
to z koniecznością symulacji funkcjonowania<br />
opraw w konkretnej przestrzeni. Najłatwiej<br />
w takiej sytuacji zwrócić się o pomoc<br />
do profesjonalnych projektantów oświetlenia.<br />
Alternatywą jest zaopatrzenie się w program<br />
komputerowy pozwalający obliczyć<br />
parametry strumienia światła w zadanych<br />
warunkach. Z nieco prostszą sytuacją mamy<br />
do czynienia, jeśli czynnikiem powodującym<br />
przykre olśnienia jest docierające z zewnątrz<br />
naturalne światło słoneczne. Wówczas<br />
wystarczy zaopatrzyć pomieszczenie<br />
w żaluzje bądź rolety, pozwalające na przesłonięcie<br />
okna.<br />
Źródło: Trilux<br />
Fot.: Trilux<br />
Fot. 1.<br />
Wagę światła dla efektywności pracy<br />
potwierdzają również badania<br />
naukowe.<br />
Fot. 3.<br />
Stając przed decyzją o zakupie do biura urządzeń oświetleniowych, warto upewnić<br />
się, że spełniają one normy dotyczące poziomu ujednoliconego wskaźnika olśnienia.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
77
WARSZTAT<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
PROMOCJA<br />
Zaciskarki do tulejek<br />
ENERGOTYTAN<br />
Prawidłowe zakończanie przewodów oraz łączenie ich w rozdzielnicach, przyłączach i puszkach<br />
instalacyjnych jest istotnym elementem układów pewnego i bezpiecznego przesyłu,<br />
rozdziału i użytkowania energii elektrycznej.<br />
Łączenie i zakańczanie przewodów<br />
poprzez zaprasowywanie jest o wiele<br />
szybsze i pewniejsze od lutowania<br />
końcówek w których miejsce styku<br />
ulega utlenianiu co prowadzi do przegrzewania<br />
się, a co za tym idzie może<br />
powodować uszkodzenie przewodów<br />
oraz aparatury, a często także<br />
prowadzi to powstawania pożarów.<br />
Praski ENERGOTYTAN dzięki swej<br />
zwartej konstrukcji i możliwości<br />
swobodnej obsługi jedną ręką zapewniają<br />
doskonałe efekty pracy nawet<br />
w trudnodostępnych miejscach. System<br />
matryc użytych w narzędziach<br />
zapewnia maksymalną efektywność,<br />
łatwość dobierania odpowiednich gniazd<br />
zaciskowych oraz powtarzalność wykonanych<br />
zacisków.<br />
Najprostszą zaciskarką wprowadzoną na rynek<br />
z myślą o instalatorach oraz użytkownikach<br />
prywatnych jest Z-16 (fot. 1). Jest<br />
to mechaniczna zaciskarka nożycowa służąca<br />
do zaprasowywania końcówek tulejkowych<br />
nieizolowanych, oraz izolowanych<br />
o przekrojach od 0,5 do 16 mm². Urządzenie<br />
cechuje bardzo prosta budowa, łatwość<br />
użytkowania, oraz minimalne gabaryty.<br />
Kolejną grupą są zaciskarki z matrycami<br />
prasującymi na trapez (fot. 2 i 3), przeznaczone<br />
do zaprasowywania tulejek izolowanych,<br />
nieizolowanych. Każde urządzenie<br />
Fot. 3.<br />
Zaciskarka MPM (25-50 mm²).<br />
Fot. 1. Zaciskarka mechaniczna Fot. 2.<br />
Z-16 (0,5-16 mm²).<br />
Zaciskarka P5 (0,5-6 mm²).<br />
Fot. 4.<br />
Matryca zaciskająca na trapez<br />
(0,25-6 mm²).<br />
78 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
WARSZTAT<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Fot. 7.<br />
Automatyczna głowica praski ZAE0210.<br />
cach monterskich. Zakres pracy zaciskarek<br />
to 10 - 50 mm².<br />
Zaciskarki mechaniczne Z-64 i ZAE0210<br />
to kolejna grupa narzędzi służących<br />
do szybkiego i pewnego zaprasowywania<br />
tulejek na przewodach (fot. 5 i 6). Praski<br />
w standardzie wyposażone są w automatyczne<br />
matryce zaciskające, umieszczone<br />
w głowicy urządzenia (fot. 7 i 8). Podczas<br />
zaciskania matryca samoczynnie dopasowuje<br />
się do zaciskanej tulejki. Zakres pracy<br />
zaciskarek to 0,08 - 16 mm².<br />
Wymagania stawiane przez instalatorów<br />
i montażystów szaf rozdzielczych dotyczące<br />
szybkości i ilości zaciskanych tulejek<br />
doprowadziły do wprowadzenia na rynek<br />
modeli zaciskarek pneumatycznych E-AC.<br />
Urządzenia występują w dwóch wersjach.<br />
Pierwsza to stołowa, ze sterowaniem nożnym<br />
(fot. 9), druga - ręczna, ze sterowaniem<br />
ręcznym (fot. 10). Każde z urządzeń obsługuje<br />
zakresy tulejek 0,25 – 10 mm².<br />
Fot. 5.<br />
Praska z matrycą samonastawną<br />
Z-64.<br />
Fot. 8.<br />
Zaciskanie tulejek izolowanych TI.<br />
wyposażone jest standardowo w jedną matrycę<br />
zaciskającą (fot. 4). Zaletą serii MPM<br />
i P5 jest powtarzalna, dostosowana do standardów,<br />
wysoka jakość zagniatania która<br />
została osiągnięta poprzez bardzo precyzyjne<br />
wykonanie matryc oraz kalibrację fabryczną<br />
urządzenia. Konstruktorzy zadbali<br />
również o zabezpieczeniu przed niedociśnięciem,<br />
stosując mechanizm pozwalający<br />
na otwarcie matryc tylko wtedy, gdy złącze<br />
zostało już w pełni zaciśnięte. Seria ta została<br />
stworzona z myślą o intensywnych pra-<br />
Fot. 10. Pneumatyczna zaciskarka stołowa.<br />
Jak zwykle zachęcamy Państwa do kontaktu<br />
z naszym Działem Handlowym - e-mail:<br />
biuro@energotytan.pl lub tel. 50 556 87 76,<br />
gdzie można uzyskać informacje na temat<br />
aktualnej oferty oraz pomoc techniczną.<br />
Adrian Zając<br />
www.energotytan.pl<br />
Fot. 6.<br />
Ręczna zaciskarka przemysłowa<br />
ZAE.<br />
Fot. 9.<br />
Ręczna zaciskarka pneumatyczna.<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
79
WARSZTAT<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Inteligentna wiertarko-wkrętarka Autosense wkracza do akcji<br />
Akumulatorowa wiertarko-wkrętarka Autosense<br />
Black+Decker wyposażona jest<br />
w inteligentną elektronikę, która umożliwia<br />
wiercenie oraz proste i precyzyjne wkręcanie<br />
śrub … bez prób i błędów. Obsługuje się<br />
ją intuicyjnie, wybierając przyciskiem odpowiedni<br />
tryb pracy. Wiertarko-wkrętarka<br />
Autosense została wyposażona w dwie<br />
nowoczesne funkcje. Pierwszą z nich jest<br />
Autoselect ® , która umożliwia wybór zadania<br />
intuicyjnym przyciskiem oraz automatyczny<br />
dobór parametrów pracy. Drugie<br />
innowacyjne rozwiązanie to Autosense,<br />
aktywowane w trybie wkręcania. Ta funkcja<br />
umożliwia wkręcanie śrub precyzyjnie i bez<br />
wysiłku, elektronicznie regulując moment<br />
obrotowy i prędkość. Inteligentny mikroprocesor<br />
rozróżnia rodzaj śruby i typ materiału<br />
kalkulując odpowiednią głębokość<br />
osadzenia wkrętów.<br />
W zależności od wybranego modelu wiertarko-wkrętarka<br />
Autosense dostępna jest<br />
z ładowarką 400 mA (model ASD184K,<br />
3-5 godz. ładowania) lub 1 A (model<br />
ASD18K oraz ASD14K, 90 min. ładowania).<br />
Narzędzie objęte jest 24-miesięczną<br />
gwarancją producenta.<br />
Źródło: Stanley Black+Decker<br />
Najmniejsza szlifierka na rynku<br />
Szlifierka Bosch PSM Primo jest najmniejszą i najlżejszą szlifierką uniwersalną<br />
na rynku: jej długość wynosi zaledwie 18 cm, a waga 600 gramów. Dzięki<br />
wygodnemu uchwytowi można ją łatwo prowadzić i pracować nią komfortowo<br />
nawet jedną ręką. Została wyposażona w płytę szlifierką w kształcie<br />
stopy żelazka o długim i płaskim czubku, dzięki czemu można wyszlifować<br />
nią wszelkie narożniki i kąty oraz mniejsze przedmioty. Bezpyłową i czystą<br />
pracę narzędziem gwarantuje dołączony do PSM Primo pojemnik na pył z mikrofiltrem.<br />
Papier ścierny przymocowany jest do płyty szlifierskiej za pomocą<br />
mikrorzepów, dzięki czemu można go szybko i wygodnie zdejmować oraz<br />
ponownie mocować. Każdy arkusz papieru ściernego jest dzielony i ma dwa<br />
zapasowe wierzchołki. Zazwyczaj to trójkątny wierzchołek papieru zużywa się<br />
najszybciej, dlatego też w szlifierce Bosch PSM Primo można go wymieniać<br />
bez konieczności zmiany papieru ściernego na całej płycie szlifierskiej.<br />
Źródło: Bosch<br />
Nowe szczypce STANLEY ® FATMAX ® – 41% więcej siły tnącej<br />
Stanley wprowadził na rynek nowy zestaw szczypiec dla profesjonalistów<br />
pracujących na budowach, monterów i elektryków.<br />
STANLEY ® FATMAX ® FMHT0-72415 oferuje do 41% więcej<br />
siły tnącej niż standardowe kombinerki. Dzięki temu, że zestaw<br />
STANLEY ® FATMAX ® FMHT0-72415 posiada trzy rodzaje<br />
szczypiec o różnorodnym zastosowaniu: uniwersalne, wydłużone<br />
i boczne, można go nazwać niezbędnym wyposażeniem każdego<br />
elektryka, montera i pracownika budowlanego. Szczypce w zestawie<br />
STANLEY ® FATMAX ® FMHT0-72415 charakteryzują się niezwykłą<br />
trwałością, którą zapewniają im wykute ze stali węglowej<br />
i poddane obróbce cieplnej szczęki. Krawędzie tnące, a także boczne<br />
płaszczyzny krawędzi tnących szczypiec, zostały bardzo precyzyjnie<br />
wykonane, dzięki czemu ostrza są ostre i idealnie przylegają<br />
do siebie na całej długości. Specjalny, wbudowany mechanizm zapewnia<br />
nowym szczypcom do 41% więcej siły tnącej niż posiadają<br />
standardowe kombinerki STANLEY ® . FMHT0-72415 nie tną materiału,<br />
tak jak nożyczki czy scyzoryk, a dzielą go na dwie części.<br />
Ich zaletą są także ergonomiczne, bi-materiałowe, miękkie uchwyty,<br />
które znacznie podnoszą komfort pracy.<br />
Źródło: STANLEY Black+Decker<br />
80 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
WARSZTAT<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
Na drogach i bezdrożach<br />
Jeep ® Renegade to pierwszy w historii tej<br />
marki model produkowany we Włoszech<br />
i pierwszy samochód Fiat Chrysler Automobiles<br />
stworzony wspólnie przez zespół<br />
designerów oraz inżynierów włoskich<br />
i amerykańskich. Jeep Renegade emanuje<br />
pełną wyrazistości stylistyką i charakterem<br />
a jego wymiary czynią go idealnym samochodem<br />
zarówno w ruchu miejskim, jak<br />
i na szlakach off-roadowych. Może śmiało<br />
szczycić się największą w swej klasie obszernością<br />
wnętrza, znakomitą dynamiką<br />
w jeździe szosowej oraz niezrównaną dzielnością<br />
w warunkach terenowych. Wyróżnia<br />
go zaawansowany system napędu 4x4, który<br />
posiada jedyną w tej kategorii samochodów<br />
funkcję dezaktywacji napędu osi tylnej –<br />
w miarę potrzeb niewyczuwalnie zmienia<br />
się z 4x2 na 4x4 i odwrotnie, ograniczając<br />
w ten sposób straty energii i zużycie paliwa.<br />
Pierwsza w tym segmencie automatyczna<br />
przekładnia dziewięciostopniowa zapewnia<br />
doskonale osiągi zarówno w warunkach<br />
na autostradzie, jak i off-roadu. Bogata<br />
gama oszczędnych jednostek napędowych<br />
oraz dziewięć kombinacji łączenia silników<br />
ze skrzyniami biegów, jakie oferuje model<br />
Renagade, stanowią odpowiedź na praktycznie<br />
wszelkie potrzeby Klientów.<br />
Na rynkach europejskich Jeep Renegade<br />
dostępny będzie w czterech wersjach<br />
modelowych (poziomach wyposażenia)<br />
uwzględniających możliwe potrzeby Klienta.<br />
Gamę modelową otwiera wersja Sport,<br />
poprzez bardziej komfortową i funkcjonalną<br />
Longitude, aż do najwyższej pod względem<br />
technologicznym, indywidualizacji i standardowego<br />
wyposażenia wersji Limited.<br />
Do zdecydowanych amatorów jazdy terenowej<br />
adresowana jest wersja Renegade<br />
Trailhawk o wiodącej w segmencie sprawności<br />
off-roadowej klasy 4x4 Trail Rated<br />
oraz wzbogaconym wyposażeniu seryjnym.<br />
W jego skład wchodzi m.in. napęd 4x4<br />
„Jeep Active Drive Low”, system kontroli<br />
trakcji Jeep Selec-Terrain z trybem pracy<br />
Rock, podwyższone o 20 mm do 220 mm<br />
zawieszenie, zestaw płyt osłonowych podwozia<br />
oraz przednich i tylnych zaczepów<br />
holowniczych. Jazdę w warunkach terenowych<br />
ułatwiają korzystne kąty charakterystyczne<br />
Renegade: najazdu 30,50, rampowy<br />
25,70 i zejścia 34,30.<br />
Źródło: Fiat Auto Poland<br />
<strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong><br />
81
POZYTYWNE WIBRACJE<br />
Fachowego <strong>Elektryk</strong>a<br />
• • •<br />
Dyrygent, niezadowolony z gry bębnów,<br />
mówi podczas próby:<br />
- Jak widać, że ktoś jest kiepskim<br />
materiałem na muzyka, to mu się daje<br />
dwie pałeczki i sadza za bębnem...<br />
Na co ktoś zza bębnów odpowiada:<br />
- A jak i do tego się nie nadaje - to mu<br />
się jedną pałeczkę odbiera i szykuje na<br />
dyrygenta...<br />
• • •<br />
- Halo, kotku, gdzie jesteś?<br />
- No, w robocie...<br />
- Nie kłam! Słyszę wyraźnie muzykę i pijackie<br />
odgłosy!<br />
- To może wreszcie do ciebie dotrze, że<br />
jestem kelnerem!<br />
• • •<br />
Dom starców, dyskusja przy porannej<br />
herbatce:<br />
- Wiecie, mam już tak słabe ręce, że ledwo<br />
trzymam tę filiżankę.<br />
- Ja to mam tak słaby wzrok, że nawet nie<br />
widzę tej filiżanki.<br />
- No, ja też. Nie wiem nawet, na kogo ostatnio<br />
zagłosowałem, nie widziałem nazwisk na tej<br />
karcie.<br />
- Co? Mów głośniej!!!<br />
- A ja to mam taki reumatyzm, że nawet nie<br />
mogę się do was obrócić.<br />
- Ja to jestem ciśnieniowiec. Jak tylko<br />
wstanę, to tak mi się kręci w głowie, że nie<br />
mogę zrobić ani kroku.<br />
- Ta? Ja to mogę, ale nigdy nie pamiętam,<br />
dokąd miałem iść.<br />
- Ech, taka jest cena naszego podeszłego<br />
wieku.<br />
- No, ale nie jest tak źle, panowie -<br />
przynajmniej mamy jeszcze wszyscy prawa<br />
jazdy.<br />
• • •<br />
Pewna rodzina zwiedza rezerwat Indian, patrzy,<br />
a tu stary Indianin leży na środku drogi z uchem<br />
przyciśniętym do ziemi. Ojciec pyta go, co robi.<br />
Indianin, nadal z twarzą przy ziemi, zaczyna<br />
mówić:<br />
- Kobieta grubo po trzydziestce, troje dzieci, jeden<br />
podstarzały, szczekający pies, czterodrzwiowy wóz<br />
jadący 60 mil na godzinę, w kolorze czerwonym...<br />
- To niesamowite! - wykrzyknął ojciec. - Wiesz to<br />
wszystko słuchając ziemi?! I jeszcze rozpoznajesz<br />
kolory???<br />
- Nie - mówi tubylec - Ja tylko leżę. Właśnie mnie<br />
potrąciły 5 minut temu...<br />
• • •<br />
Dwaj myśliwi idą przez las. W pewnej chwili jeden<br />
z nich osuwa się na ziemię. Nie oddycha, oczy<br />
zachodzą mu mgłą. Drugi myśliwy wzywa pomoc<br />
przez telefon komórkowy.<br />
- Mój przyjaciel nie żyje! Co mam robić? - woła do<br />
słuchawki. Po chwili słyszy odpowiedź:<br />
- Proszę się uspokoić. Przede wszystkim proszę<br />
się upewnić, że pański przyjaciel naprawdę nie<br />
żyje.<br />
Po chwili rozlega się strzał.<br />
- W porządku - woła do telefonu myśliwy. - I co<br />
dalej?<br />
82 <strong>Fachowy</strong> <strong>Elektryk</strong> 5•<strong>2014</strong>
Zawsze blisko<br />
Twoich potrzeb<br />
Bezpieczniki<br />
Systemy odgromowe<br />
Osprzęt siłowy<br />
Ograniczniki przepięć<br />
Osprzęt instalacyjny i mieszkaniowy<br />
Automatyka budynków<br />
Osprzęt sterowniczy<br />
Trasy kablowe<br />
Rury osłonowe do kabli<br />
Transformatory SN<br />
Agregaty prądotwórcze i UPSy<br />
Narzędzia, obudowy, szafy<br />
Szynoprzewody<br />
Stacje transformatorowe<br />
Silniki, motoreduktory, serwonapędy<br />
Baterie, akumulatorki Ładowarki<br />
Systemy CCTV i p.poż.<br />
Domofony, wideodomofony<br />
Urządzenia pomiarowe<br />
Automatyka przemysłowa i sterowanie<br />
Słupy oświetleniowe<br />
Urządzenia zasilające<br />
Kompensacja mocy biernej<br />
Kable i przewody<br />
Oprawy oświetleniowe<br />
Artykuły BHP<br />
Aparaty elektryczne niskiego napięcia<br />
Elementy prowadzenia i łączenia kabli<br />
Źródła światła<br />
Przewody i maty grzejne<br />
Rozdzielnice SN<br />
Osprzęt kablowy dla elektroenergetyki<br />
Ogólnopolska sieć<br />
hurtowni elektrotechnicznych,<br />
instalacyjno-sanitarnych, grzewczych<br />
i wentylacyjnych. Obsługujemy<br />
instalatorów, przemysł, sektor organizacji<br />
publicznych i detalistów z branży<br />
materiałów technicznych.<br />
Technika instalacyjno-grzewcza Instalacje sanitarne<br />
Wentylacja i klimatyzacja Sieci zewnętrzne Pompy<br />
Artykuły elektrotechniczne Automatyka i sterowanie<br />
Kable i przewody Osprzęt kablowy, instalacyjny i siłowy<br />
Oświetlenie Urządzenia zasilające Artykuły ochrony osobistej i BHP<br />
Każda hurtownia Onninen oferuje zarówno<br />
asortyment instalacyjno-sanitarny,<br />
jak również elektrotechniczny. Dbamy<br />
o wysoką jakość obsługi i trwałe relacje<br />
handlowe. Współpracujemy wszechstronnie<br />
– w oparciu o szeroką gamę markowych<br />
produktów, usługi, doradztwo techniczne<br />
(w tym specjalistyczny Zespół Projektowy),<br />
nowoczesne rozwiązania e-commerce<br />
i kompleksowe partnerstwo. Posiadamy<br />
i stosujemy certyfikowany System<br />
Zarządzania ISO 9001 i Środowiskowy<br />
System Zarządzania ISO 14001.<br />
www.onninen.pl