Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Í Eimreiðarhópnum voru á annan tug manna. Þeirra á meðal voru<br />
Magnús Gunnarsson, Davíð Oddsson, Þorsteinn Pálsson, Geir H.<br />
Haarde, Kjartan Gunnarsson, Jón Óttar Ragnarsson (sonur Ragnars<br />
í Smára), Hrafn Gunnlaugsson, Baldur Guðlaugsson, Brynjólfur<br />
Bjarnason, Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson, Jón Steinar Gunnlaugsson,<br />
Gunnlaugur Claessen, Þór Whitehead og Þráinn Eggertsson.<br />
Þegar Hannes Hólmsteinn Gissurarson var ráðinn blaðamaður<br />
Eimreiðarinnar að tillögu Kjartans Gunnarssonar haustið 1973,<br />
bættist hann í hópinn. Næstu tvö árin komu út nokkur Eimreiðarhefti,<br />
sem vöktu mikla athygli, meðal annars með viðtölum við Ragnar<br />
Jónsson í Smára og Sigurð Líndal prófessor. Eimreiðarmenn<br />
voru allir virkir í starfi Sjálfstæðisflokksins og fjölmenntu á þing<br />
Sambands ungra sjálfstæðismanna á Egilsstöðum haustið 1973, þar<br />
sem þeir studdu Björn Bjarnason til formanns, en Friðrik Sophusson<br />
varð þá hlutskarpari. Enginn málefnaágreiningur var þó milli<br />
Eimreiðarhópsins og Friðriks og stuðningsmanna hans, en Friðrik<br />
var einn helsti forystumaður annars hóps, sem hittist líka reglulega í<br />
hádeginu þessi árin og löngum síðar, og voru þar meðal annarra Birgir<br />
Ísl. Gunnarsson, Ólafur B. Thors, Ragnar Kjartansson, Björgólfur<br />
Guðmundsson, Páll Bragi Kristjónsson, Pétur Sveinbjarnarson,<br />
Ellert B. Schram, Jón Magnússon og Valur Valsson. Höfðu margir úr<br />
þeim hópi haslað sér völl í atvinnulífinu.<br />
Eimreiðarmenn höfðu sumir unnið á Morgunblaðinu, til dæmis þeir<br />
Davíð Oddsson og Þorsteinn Pálsson, og voru allir stuðningsmenn<br />
Geirs Hallgrímssonar í baráttu hans við Gunnar Thoroddsen um<br />
forystuhlutverk í Sjálfstæðisflokknum eftir óvænt fráfall Bjarna<br />
Benediktssonar sumarið 1970. Fór sú barátta þó aðallega fram<br />
á bak við tjöldin. Geir sigraði Gunnar í varaformannskjöri á<br />
landsfundi 1971 og varð formaður Sjálfstæðisflokksins 1973, þegar<br />
Jóhann Hafstein missti skyndilega heilsuna. Eftir kosningasigur<br />
Sjálfstæðisflokksins sumarið 1974 myndaði Geir ríkisstjórn. Það olli<br />
gremju Eimreiðarmanna og raunar flestra ungra sjálfstæðismanna,<br />
að stjórnin hreyfði lítt við ýmsum verkum vinstri stjórnarinnar 1971–<br />
1974. Í stjórnarandstöðu höfðu sjálfstæðismenn til dæmis gagnrýnt<br />
harðlega svonefnda Framkvæmdastofnun, en í stað þess að leggja<br />
stofnunina niður var einn þingmaður flokksins, Sverrir Hermannsson,<br />
gerður að forstöðumanni hennar ásamt fulltrúa Framsóknarflokksins,<br />
og hóf hann að úthluta þaðan fé í því skyni að halda lífi í illa reknum<br />
fyrirtækjum. Skömmu eftir myndun stjórnarinnar gagnrýndi<br />
Þorsteinn Pálsson þetta harðlega á fjölmennum fundi á Hótel Esju,<br />
þar sem nú er Nordica Hotel. Sverrir var til andsvara, og tíðkuðust<br />
þar hin breiðu spjótin. Eimreiðarhópurinn beitti sér óspart fyrir<br />
framboði Davíðs Oddssonar í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins fyrir<br />
borgarstjórnarkosningar 1974. Tók hann níunda sæti listans,<br />
vann það í kosningunum og gerðist strax ötull og harðskeyttur<br />
borgarfulltrúi. Þegar Þorsteinn Pálsson var ráðinn ritstjóri Vísis<br />
1975, gengu þeir Sveinn R. Eyjólfsson og Jónas Kristjánsson út og<br />
stofnuðu Dagblaðið. Hætti Eimreiðin að koma út í kjölfarið, enda<br />
varð ritstjórinn, Magnús Gunnarsson, framkvæmdastjóri Arnarflugs<br />
1976 og oft bundinn erlendis við verkefni.<br />
Báknið burt!<br />
Friðrik Sophusson átti, sem formaður Sambands ungra<br />
sjálfstæðismanna 1973–1977, frumkvæði að því, að þeir Davíð<br />
Oddsson og Þorsteinn Pálsson unnu ásamt þeim Einari K. Guðfinnssyni<br />
og Vilhjálmi Egilssyni tillögur um úrbætur í atvinnumálum, sem<br />
kynntar voru 1975 undir kjörorðinu Báknið burt. Þar var lagt til, að<br />
ýmis fyrirtæki ríkisins yrðu seld. Þótt þessar hugmyndir þættu nú<br />
eflaust ekki ganga langt, vöktu þær þá mikla athygli. Ríkisstjórn Geirs<br />
Hallgrímssonar framkvæmdi þó engar þeirra. Friðrik Sophusson sat<br />
í útvarpsráði og stuðlaði að því, að Hannes Hólmsteinn Gissurarson<br />
var fenginn til að sjá um vikulegan útvarpsþátt í Ríkisútvarpinu árin<br />
1976–1977. Kynnti Hannes þar kenningar ýmissa frjálshyggjumanna,<br />
svo sem Karls Poppers, Ludwigs von Mises, Friedrichs von Hayeks<br />
og Roberts Nozicks, og ræddi við Ólaf Björnsson prófessor og fleiri<br />
íslenska frjálshyggjumenn. Réðist dagblað sósíalista, Þjóðviljinn,<br />
harkalega á Hannes fyrir vikið og kallaði hann meðal annars<br />
„taðkvörn í byggðasafni“. Hannes skrifaði síðan frá 1977 og í nokkur<br />
ár vikulega um stjórnmálahugmyndir í Morgunblaðið. Friðrik<br />
Sophusson náði góðum árangri í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins fyrir<br />
þingkosningarnar 1978. Þegar hann var kominn á þing, beitti hann<br />
sér fyrir margvíslegum umbótum, til dæmis afnámi ríkiseinokunar<br />
í útvarpsrekstri, en áður hafði Guðmundur H. Garðarsson tekið það<br />
mál upp. Hlaut það þó ekki brautargengi að sinni. Herfilegur ósigur<br />
Sjálfstæðisflokksins í tvennum kosningum sumarið 1978, fyrst í<br />
Í þrítugsafmæli Hannesar 19. febrúar 1983 komu forystumenn<br />
í stjórnmálum. Hér eru Geir Hallgrímsson, formaður<br />
Sjálfstæðisflokksins, Vilmundur Gylfason, formaður Bandalags<br />
jafnaðarmanna, og afmælisbarnið.<br />
borgarstjórnarkosningunum, þar sem hann missti meiri hluta sinn, og<br />
síðan í þingkosningunum, varð mörgum ungum sjálfstæðismönnum<br />
umhugsunarefni. Eftir harða baráttu við Júlíus Hafstein var<br />
Kjartan Gunnarsson kjörinn formaður Heimdallar, félags ungra<br />
sjálfstæðismanna í Reykjavík, haustið 1977. Má segja, að það hafi<br />
verið upphafið að áhrifum Eimreiðarhópsins í Sjálfstæðisflokknum.<br />
Að frumkvæði Kjartans hélt Heimdallur sögulegan fund um framtíð<br />
Sjálfstæðisflokksins sumarið 1978, þar sem Davíð Oddsson og<br />
Friðrik Sophusson fluttu framsöguræður. Hvöttu þeir báðir til þess<br />
af miklum eldmóði, að Sjálfstæðisflokkurinn markaði skýrari<br />
frjálsræðisstefnu. Í pallborðsumræðum, sem þeir Geir Hallgrímsson<br />
og Gunnar Thoroddsen tóku þátt í, kom í fyrsta skipti fram opinberlega<br />
sú togstreita, sem hafði verið milli þeirra árin á undan.<br />
Kjartan Gunnarsson ákvað árið 1979 að gefa ræður þeirra<br />
Davíðs og Friðriks á Heimdallarfundinum út í bók ásamt greinum<br />
eftir nokkra aðra unga sjálfstæðismenn. Náðist ekki samkomulag<br />
um, að Heimdallur gæfi bókina út, þar sem andstæðingar Kjartans<br />
(og stuðningsmenn Jóns Magnússonar, sem var orðinn formaður<br />
Sambands ungra sjálfstæðismanna) voru í meiri hluta í stjórn. Ákvað<br />
Kjartan þá að gefa bókina út sjálfur, og sá Hannes Hólmsteinn<br />
8