You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Bankakreppa<br />
Eftir ítrekuð varnaðarorð um að<br />
gengi hlutabréfa og krónunnar<br />
kynni að vera býsna hátt kom allt í<br />
einu skellur úr óvæntri átt. Erlendir<br />
matsaðilar lýstu yfir ótta og Danski<br />
banki greip þá tækifærið:<br />
Morgunblaðinu er legið á hálsi að<br />
magna upp ótta um bankakerfið.<br />
Kannski hefur blaðið ætlað að bæta<br />
úr því og gefa bankamönnum góð<br />
ráð með fyrirsögninni: „Sæki um mat<br />
hjá S&P“ Ég get ekki að því gert að<br />
mér datt í hug bankastjóri sem stendur<br />
álútur eins og Ólíver Tvist með<br />
framrétta lófa fyrir framan forstjóra<br />
S&P og stynur upp: „Herra, get ég<br />
fengið mat?“<br />
17. mars. Nú gerist margt í senn.<br />
Það voru hins vegar ekki slíkar<br />
rökræður sem stöðvuðu rallíið á<br />
hlutabréfamarkaðinum heldur ótti við<br />
fjármálakrísu, eða öllu heldur áhyggjur<br />
útlendinga af íslenskri fjármálakrísu.<br />
Áhrifin voru hins vegar þau sömu<br />
og þegar einhver stingur títuprjóni<br />
í blöðruna, loftið fór úr henni með<br />
ýlfri og látum og á tveimur og hálfum<br />
mánuði hafði úrvalsvísitalan lækkað<br />
um 23%.<br />
5. maí. EÍJ: Í óöryggi markaðarins.<br />
Jón Sigurðsson, fyrrverandi<br />
ráðherra og bankastjóri við NIB,<br />
tók að sér að kynna staðreyndir um<br />
bankakerfið:<br />
Þótt öllu þessu sé til skila haldið breytir<br />
það ekki því að varnaðarmerkin eru<br />
greinileg og felast þau í viðskiptahalla<br />
og verðbólgu. Það eru vondu fréttirnar.<br />
Góðu fréttirnar eru að íslenska<br />
hagkerfið og stjórnkerfið hafa sýnt og<br />
sannað að þau hafa burði til þess að<br />
kljást við vanda af þessu tagi.<br />
23. júní. Jón Sigurðsson: Vaxandi<br />
áhrif banka og sparisjóða.<br />
,,Niðurstaðan er hinn villtasti tryllir,<br />
en bersýnilega sannur,“ segir Extra<br />
Bladet. Fyrstu viðbrögð flestra eru<br />
eflaust að láta sem ekkert sé. En bæði<br />
hér og í Danmörku munu einhverjir<br />
spyrja: „Ætli sé ekki eitthvað til í<br />
þessu?“ Og þá er tilganginum náð.<br />
27. október. Something is rotten in the<br />
state of Denmark.<br />
Skattamál<br />
Ólíkir aðilar hér á landi hafa ályktað<br />
að eðlilegt sé að skattur sé flatur.<br />
Viðskiptaráðið, BSRB og Vísbending hafa<br />
öll lagt þetta til:<br />
Persónuafsláttur er vinsæll vegna þess að<br />
almennt vill fólk ekki þurfa að láta frá sér<br />
peninga sem það hefur aflað. Lágtekjufólki<br />
finnst það græða á því að fá afsláttinn því<br />
að ráðstöfunartekjurnar eru mun meiri en<br />
þær væru ef skattur legðist á allar tekjur.<br />
Stundum virðist málflutningur hjá einstaka<br />
hagsmunahópum ganga út á það að það sé<br />
einstakt lán að vera skattlaus. Þetta er að<br />
sjálfsögðu firra. Það sem skiptir einstaklinginn<br />
máli er ekki að vera skattlaus heldur að<br />
ráðstöfunartekjur hans séu sem mestar.<br />
7. júlí. 20% flatur skattur.<br />
Flatir skattar virðast ekki njóta mikils fylgis<br />
meðal þeirra sem hafa rætt um tekjur og skatta<br />
að undanförnu. Þvert á móti virðist svo sem<br />
stórir hópar telji að það markmið skattheimtu<br />
að afla tekna fyrir sameiginlegar þarfir vegi<br />
mun minna en áhrif skatta til tekjujöfnunar.<br />
Að vísu hefur sá galli verið á umræðunni að<br />
hún hefur snúist mjög um misrétti launa þegar<br />
tölur sýna ... að í raun er dreifing launa nú<br />
mjög svipuð og fyrir áratug. Hins vegar hafa<br />
fjármagnstekjur allra aukist en mjög ójafnt eins<br />
og sást í sömu grein. Fyrir nokkrum árum var<br />
tekinn upp flatur 10% fjármagnstekjuskattur<br />
hér á landi. Á áratug hafa fjármunatekjur<br />
ellefufaldast að raunvirði.<br />
25. ágúst. Flatir skattar: Áhrif á<br />
launagreiðendur.<br />
Þegar álagningarskrá var lögð fram<br />
kom fram árleg reiðialda yfir því að<br />
sumir fá meira en aðrir. En útreikningar<br />
Vísbendingar sýndu enn einu sinni að<br />
jöfnuður í launum er svipaður og verið<br />
hefur í áratug. Fjármagnstekjur skiptast<br />
hins vegar mjög ójafnt:<br />
Þessi athugun bendir til þess að hér á landi<br />
sé tiltölulega lítill mismunur milli launatekna<br />
hinna ýmsu tekjuhópa og að sá munur hafi<br />
verið stöðugur í um áratug þrátt fyrir að<br />
rauntekjur hafi aukist mikið. Þetta sýnir að<br />
tekjuaukningin hafi skilað sér tiltölulega<br />
vel til allra tekjuhópa. Á sama tíma<br />
margfaldast vægi fjármunatekna. Þær aukast<br />
hjá öllum tekjuhópum, en miklu meira<br />
hjá þeim tekjumeiri. Öruggt er að þennan<br />
mikla vöxt megi rekja til þeirra breytinga í<br />
frjálsræðisátt sem Íslendingar hafa notið,<br />
einkum eftir að landið varð aðili að Evrópska<br />
efnahagssvæðinu árið 1993.<br />
28. júlí. Kjarabót, jöfnuður og bræðralag?<br />
Steingrímur talar um misrétti í þjóðfélaginu<br />
en mismunandi tekjuskiptingu ætti að vera<br />
hægt að ræða af skynsemi vegna þess að til<br />
er tölulegur mælikvarði á slíka skiptingu,<br />
Gini-stuðullinn. En hér verður Steingrími<br />
á að rugla saman launum og tekjum. Laun<br />
eru það sem greitt er fyrir vinnu einstaklinga<br />
og þrátt fyrir að laun nokkurra einstaklinga<br />
hafi hækkað mjög mikið hefur Gini-stuðull<br />
vegna launa verið nær óbreyttur í áratug<br />
eins og komið hefur fram hér í Vísbendingu.<br />
Hins vegar er mikil og vaxandi misskipting<br />
í fjármunatekjum. Steingrími er reyndar<br />
vorkunn þar sem fræðimenn við Háskóla<br />
Íslands hafa ekki gert skýran greinarmun<br />
á þessu tvennu. Steingrímur segir: „Hér<br />
birtist með ótvíræðum hætti hvað stóraukinn<br />
launamunur í þjóðfélaginu og ekki síður<br />
minnkandi tekjujöfnunargildi skattkerfisins<br />
og samneyslunnar hefur haft í för með sér.“<br />
17. nóvember. Við öll. Hugsanir Steingríms J.<br />
Sigfússonar.<br />
Við og útlendingarnir. Frumkvöðlar og útrás.<br />
Íslenskir athafnamenn vöktu athygli erlendis en ekki alltaf hrifningu. Útrásin var oft til<br />
umfjöllunar í blaðinu:<br />
Margt er kennt í háskólum og fyrir nokkrum árum kom hópur háskólastúdenta í heimsókn<br />
á Frjálsa verslun. Nemendurnir höfðu orð á því að þeir sem væru útnefndir menn ársins<br />
af blaðinu færu yfirleitt á hausinn fljótlega. Þetta sögðust þeir hafa eftir kennurum sínum.<br />
Ritstjóranum brá að vonum við þessi tíðindi því að hann hafði talið sig vera að velja rjómann<br />
úr atvinnulífinu.<br />
6. október. Verða menn ársins gjaldþrota?<br />
Íslenska útrásin hefur byggst á ofurtrú á þeirri framtíðarsýn og viðskiptamódelum sem íslenskir<br />
fjárfestar ganga með í maganum. Það sem hefur hins vegar verið þeim til framdráttar er að<br />
þetta eru tiltölulega einföld viðskiptamódel sem skapa fókus.<br />
14. júlí. EÍJ: Endir á ástarævintýri.<br />
16