Odbiory i reklamacje nawierzchni asfaltowych - Andrzej Grabka
Odbiory i reklamacje nawierzchni asfaltowych - Andrzej Grabka
Odbiory i reklamacje nawierzchni asfaltowych - Andrzej Grabka
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
ODBIORY I REKLAMACJE<br />
NAWIERZCHNI ASFALTOWYCH
Zarządzaniem drogami w stanie Indiana zajmuje<br />
się Indiana Departament of Transportation<br />
(INDOT)<br />
Podlegają mu autostrady , drogi międzystanowe<br />
i stanowe.<br />
Podzielony jest na 7 okręgów i 33 podokręgi<br />
i zajmuje się siecią 18,2 tys km dróg i 5617<br />
mostów.
Kontrola jakości i warunki odbioru<br />
<strong>nawierzchni</strong> <strong>asfaltowych</strong> w stanie Indiana<br />
(USA)<br />
W stanie Indiana nie są zwykle udzielane<br />
gwarancje na wykonane <strong>nawierzchni</strong>e<br />
Głównym czynnikiem w przetargu na budowę<br />
jest cena ofertowa<br />
Za wykonaną <strong>nawierzchni</strong>ę istnieje dość<br />
rozbudowany system akceptacji i płatności
Budowę dzieli się na partie o wielkości 4000<br />
ton mma – podbudowy i warstwy wiąŜące ,<br />
2400 ton- warstwy ścieralne<br />
Następnie partie dzieli się na podpartie o<br />
wielkości do 1000ton – podbudowy i warstwy<br />
wiaŜące lub 500ton –warstwy ścieralne
Pobieranie próbek
Z mieszanek wytwarzanych wg specjalnego<br />
programu zapewnienia jakości ( mma typu<br />
QC/QA HMA) pobiera się próbki do badań w<br />
czasie wykonywania <strong>nawierzchni</strong> i po jej<br />
zagęszczeniu i określa się :<br />
zawartości wolnych przestrzeni w mma (Vn)<br />
- zawartości wolnych przestrzeni w mieszance (VMA)<br />
-wskaźnika zagęszczenia warstwy (%MSG)<br />
-zawartości lepiszcza<br />
- uziarnienie ( tylko w przypadku SMA)<br />
- wilgotność ( tylko dla warstw ścieralnych)
Dopuszczalne odchyłki
System płatności i akceptacji <strong>nawierzchni</strong>
Płatność ustala się osobno za kaŜdą podpartię.<br />
JeŜeli wyliczony współczynnik płatności wynosi mniej niŜ<br />
0,85 , <strong>nawierzchni</strong>ę ocenia oprócz okręgowego inspektora<br />
INDOT dodatkowo Oddział Materiałów i Badań INDOT
Wymagania Techniczne WT-2<br />
2008<br />
Nawierzchnie asfaltowe na<br />
drogach publicznych<br />
Odbiór robót i <strong>reklamacje</strong>
W Polsce zostały wdroŜone normy<br />
z serii PN-EN 13108-x<br />
część 1<br />
Beton asfaltowy AC<br />
część 2<br />
Beton asfaltowy do bardzo cienkich<br />
warstw BBTM<br />
część 5<br />
Mieszanka SMA<br />
część 6<br />
Asfalt lany MA<br />
część 7<br />
Asfalt porowaty PA<br />
część 8<br />
Destrukt asfaltowy RA<br />
część 20 Badanie Typu<br />
część 21 Zakładowa Kontrola Produkcji.
01234<br />
Warszawa, ul. Jagiellońska 80, 03-301 Warszawa<br />
07<br />
01234-CPD-00234<br />
PN-EN 13108-1<br />
Beton asfaltowy do <strong>nawierzchni</strong> dróg i innych powierzchni obciąŜonych<br />
ruchem<br />
AC 16 W 50/70<br />
wytwórnia euro asfalt<br />
R56<br />
Wymagania ogólne + wymagania funkcjonalne<br />
Zawartość wolnych przestrzeni * - maksymalna V max7,0<br />
- minimalna V min4,0<br />
Odporność na działanie wody * ITSR 80<br />
Temperatura mieszanki 140°C do 180°C<br />
Uziarnienie (przechodzi przez):<br />
sito 22,4 mm 100%<br />
sito 16 mm 95%<br />
sito 2,0 mm 43%<br />
sito 0,063 mm 5,8%<br />
Zawartość lepiszcza B min3,0<br />
Sztywność<br />
- minimalna S min10 000<br />
Odporność na zmęczenie<br />
- minimalnie ε 6-115<br />
Odporność na deformacje trwałe*<br />
- mały aparat: przyrost koleinowania WTS AIR30,0<br />
- mały aparat: proporcjonalna głębokość koleiny PRD AIR9,0<br />
* Warunki badań wybrane zgodnie z PN-EN13108-20.
Ogólne zasady odbioru końcowego robót<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
Dokonujący odbioru robót dokonuje ich oceny jakościowej i<br />
ilościowej na podstawie przedłoŜonych dokumentów, wyników<br />
badań i pomiarów oraz po wnikliwej ocenie wizualnej wykonanych<br />
robót.<br />
Jeśli według oceny odbierającego, wykonane roboty pod względem<br />
przygotowania dokumentacyjnego lub zakresu robót nie są gotowe<br />
do odbioru, odbierający w porozumieniu z wykonawcą wyznacza<br />
ponowny termin odbioru.<br />
Podstawowym dokumentem dokonania odbioru jest protokół.<br />
Wszystkie uzgodnione roboty poprawkowe i uzupełniające powinny<br />
zostać spisane i potwierdzone przez obie strony.<br />
JeŜeli podczas odbioru zostaną stwierdzone wypadki przekroczenia<br />
wartości granicznych oraz poniŜej, to kaŜdy wypadek takiego<br />
przekroczenia w górę lub w dół jest uznawany za wadę.
Potrącenia i postępowanie z wadami<br />
Korzystając z przysługujących mu praw zleceniodawca moŜe w razie<br />
niedotrzymania wartości granicznej:<br />
grubości warstwy,<br />
ilości zuŜytego materiału,<br />
składu mieszanki mineralnej,<br />
zawartości lepiszcza,<br />
stopnia zagęszczenia,<br />
równości,<br />
właściwości przeciwpoślizgowych,<br />
dokonać potrąceń według zamieszczonych dalej wzorów, o ile wykonawca<br />
wyrazi na to pisemną zgodę. JeŜeli wykonawca nie wyrazi na to zgody, to<br />
musi on usunąć wady. JeŜeli wada wynikająca z przekroczenia wartości<br />
granicznej pojawi się przed terminem przedawnienia dla reklamacji, to<br />
zleceniodawca moŜe Ŝądać usunięcia tej wady.<br />
Wykonawca ma jednak prawo do uzyskania zwrotu kwoty potrąconej z powodu<br />
wady, jeŜeli wada zostanie usunięta w ramach jego zobowiązań<br />
gwarancyjnych. Dotyczy to równieŜ wymiany.<br />
W wypadku rozwiązań tymczasowych potrącenie naleŜy uzgodnić w osobnych<br />
umowach zgodnie z zapisami niniejszego dokumentu.
Niewłaściwe zagęszczenie warstwy<br />
JeŜeli wskaźnik zagęszczenia jest niŜszy od wartości<br />
granicznej podanej tablicy 58, to potrącenie jest<br />
obliczane ze wzoru:<br />
A<br />
g<br />
2<br />
P g<br />
= ⋅ 3<br />
100<br />
⋅<br />
K<br />
⋅<br />
F<br />
w którym<br />
Ag - potrącenie w PLN<br />
Pg - wartość przekroczenia w dół wartości granicznej w stosunku do Ŝądanego stopnia zagęszczenia w %.<br />
K - cena jednostkowa wg kosztorysu wykonawczego z narzutami w PLN/m 2 lub PLN/t<br />
F - powierzchnia objęta sprawdzeniem w m 2 lub odpowiednia ilość materiału w t.
Przykład:<br />
asfaltowa warstwa ścieralna z SMA<br />
K = 100, - PLN/m 2 ; F = 6000 m2;<br />
Ŝądany wskaźnik zagęszczenia 97%<br />
uzyskany wskaźnik zagęszczenia 96 %<br />
niedobór p = (97- 96) % = 1 %;<br />
A'[%]<br />
=<br />
1<br />
⋅<br />
3<br />
=<br />
2<br />
3%<br />
Równanie 11<br />
A zatem potrącenie wynosi:<br />
3<br />
2<br />
2<br />
A[<br />
PLN ] = ⋅ 100 [ PLN / m ] ⋅ 6000 [ m ] = 18000<br />
100<br />
PLN
Graficznie przedstawienie wartości parametru A’<br />
0<br />
Parametr p w %<br />
0 0,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4<br />
10<br />
Potrącenie A'=P 2 *3<br />
20<br />
30<br />
40<br />
50<br />
60
Niewłaściwa zawartość lepiszcza<br />
JeŜeli rzeczywista zawartość lepiszcza w badanej mieszance mineralnoasfaltowej<br />
jest mniejsza od zawartości deklarowanej o więcej, niŜ wynosi<br />
wartość tolerancji podana w tablicy 64 WT-2, to potrącenie naleŜy obliczyć<br />
według wzorów:<br />
Dla niedoboru lepiszcza p l ≤ 0,3 % obowiązuje wzór:<br />
A<br />
l<br />
Pl<br />
= ⋅30⋅<br />
100<br />
K<br />
⋅<br />
F<br />
Dla niedoboru lepiszcza<br />
p l > 0,3 % obowiązuje wzór:<br />
A<br />
l<br />
1<br />
= ⋅(<br />
Pl<br />
⋅130−30)<br />
⋅<br />
100<br />
K<br />
⋅<br />
F<br />
We wzorach tych:<br />
A l - potrącenie w PLN<br />
P l - wartość przekroczenia w dół wartości granicznej i tolerancji (Tabela 81) na podstawie<br />
zawartości podanej przy badaniach kontrolnych mieszanki wykonanych w ramach odbioru<br />
w % (niedobór poniŜej wartości granicznej).<br />
K - cena jednostkowa wg kosztorysu wykonawczego z narzutami w PLN/m 2 lub PLN/t<br />
F - powierzchnia objęta sprawdzeniem w m 2 lub odpowiednia ilość materiału w t.
Graficznie przedstawienie wartości parametru A’ dla p l ≤ 0,3 %: A’[%] = p<br />
x<br />
30, dla p > 0,3 %: A’[%] = p x 130-30<br />
0<br />
Parametr p [%]<br />
0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8<br />
10<br />
Potrącenie A' [%}<br />
20<br />
30<br />
40<br />
50<br />
60<br />
70<br />
80
JeŜeli w jednej inwestycji zostanie wykryta większa ilość wad, z powodu<br />
których powinny być dokonane potrącenia zgodnie z przedstawionymi<br />
sposobami to potrącenia te naleŜy zsumować.<br />
Ogólna kwota wszystkich potrąceń jest ograniczona do 70 % ceny ogólnej<br />
danej pozycji w odniesieniu do przyporządkowanej wadliwej powierzchni<br />
warstwy mineralno-asfaltowej.
ODBIÓR GWARANCYJNY<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
Okres gwarancyjny wynosi 4 lata w wypadku <strong>asfaltowych</strong> <strong>nawierzchni</strong><br />
drogowych, jeŜeli zostały one wykonane jako modernizacja z pełną<br />
przebudową istniejącej <strong>nawierzchni</strong> Remont (odnowa)<br />
We wszystkich pozostałych wypadkach poza modernizacją (pełną<br />
przebudową) <strong>nawierzchni</strong> (częściowa przebudowa, wymiana warstwy lub<br />
kilku warstw <strong>nawierzchni</strong> itp.) okres gwarancyjny wynosi:<br />
2 lata<br />
<br />
3 lata:<br />
<br />
<br />
4 lata:<br />
<br />
asfaltowa warstwa ścieralna o minimalnej grubości 2,5 cm (lub ilości uŜytego<br />
materiału co najmniej 55 kg/m2) i jest połoŜona na podłoŜu asfaltowym<br />
asfaltowa warstwa podbudowy<br />
pakiet dwuwarstwowy składający się z warstwy wiąŜącej i warstwy ścieralnej o<br />
grubości do 7,5 cm (lub ilości uŜytego materiału do 180 kg/m2 włącznie)<br />
warstwy wzmacniające <strong>nawierzchni</strong> charakteryzujące się zuŜyciem materiału<br />
powyŜej 180 kg/m2 lub grubszych niŜ 7,5 cm.
Przed upływem okresu gwarancyjnego ocenia się oprócz<br />
wizualnej oceny następujace parametry:<br />
- równość podłuŜna w-wy wy ścieralnej<br />
( wskaźnik równości podłuŜnej IRI – klasa drogi ≥ G)<br />
- równość poprzeczna warstwy ścieralnej<br />
- właściwości przeciwpoślizgowe (współczynnik tarcia –<br />
klasa drogi ≥ Z )
Równość poprzeczna<br />
Dopuszczalne nierówności warstw<br />
<strong>asfaltowych</strong>, po wykonaniu <strong>nawierzchni</strong> mm<br />
•L<br />
p.<br />
•Drogi i place<br />
•Warst<br />
wa<br />
ścieraln<br />
a<br />
•Warst<br />
wa<br />
wiąŜąc<br />
a<br />
•Warstwa<br />
wzmacnia<br />
jąca<br />
•1 •Drogi klasy A, S i GP •4 •6 •9<br />
•2 •Drogi klasy G i Z •6 •9 •12<br />
•3 •Drogi klasy L i D oraz<br />
place i parkingi<br />
•9 •12 •15<br />
Dopuszczalne wartości odchyleń równości poprzecznej warstwy ścieralnej<br />
wymagane przed upływem okresu gwarancyjnego<br />
Klasa<br />
drogi<br />
A, S, GP<br />
G<br />
Element <strong>nawierzchni</strong><br />
Pasy ruchu zasadnicze, awaryjne,<br />
dodatkowe, włączania i wyłączania<br />
Jezdnie łącznic, jezdnie MOP,<br />
utwardzone pobocza<br />
Pasy ruchu zasadnicze, dodatkowe,<br />
włączania i wyłączania, postojowe,<br />
jezdnie łącznic, utwardzone pobocza<br />
Wartości<br />
odchyleń<br />
równości<br />
poprzecznej, mm<br />
Z, L, D Pasy ruchu zasadnicze ≤ 9<br />
≤ 6<br />
≤ 8<br />
≤ 8
Właściwości przeciwpoślizgowepomiar<br />
zestawem SRT-3
Właściwości przeciwpoślizgowe<br />
Dopuszczalne wartości miarodajnego współczynnika tarcia wymagane przy odbiorze <strong>nawierzchni</strong><br />
Klasa<br />
drogi<br />
Element <strong>nawierzchni</strong><br />
Miarodajny współczynnik tarcia przy<br />
prędkości zablokowanej opony<br />
względem <strong>nawierzchni</strong><br />
60 km/h 90 km/h<br />
A, S<br />
GP, G,<br />
Z<br />
Pasy ruchu zasadnicze 0,46 0,42<br />
Pasy włączania i wyłączania,<br />
jezdnie łącznic<br />
Pasy ruchu zasadniczego, dodatkowe,<br />
utwardzone pobocza<br />
0,48 0,44<br />
0,39 0,32<br />
Dopuszczalne wartości miarodajnego współczynnika tarcia wymagane przed upływem okresu gwarancyjnego<br />
Klasa<br />
drogi<br />
Element <strong>nawierzchni</strong><br />
Miarodajny współczynnik tarcia przy<br />
prędkości<br />
zablokowanej opony względem<br />
<strong>nawierzchni</strong><br />
60 km/h 90 km/h<br />
A, S<br />
GP, G,<br />
Z<br />
Pasy ruchu zasadnicze - 0,37<br />
Pasy włączania i wyłączania,<br />
jezdnie łącznic<br />
Pasy ruchu zasadniczego, dodatkowe,<br />
utwardzone pobocza<br />
0,44 -<br />
0,36 -
Pomiar ugięć po wykonaniu <strong>nawierzchni</strong><br />
( w systemie zaprojektuj i wybuduj)
Wykonawca przed odbiorem końcowym jest zobowiązany do wykonania pomiarów<br />
nośności ( ugięć spręŜystych ) wykonanych <strong>nawierzchni</strong> ugięciomierzem belkowym<br />
lub ugięciomierzem FWD w obecności Inspektora Nadzoru. Wyliczone ugięcia dla<br />
odcinków jednorodnych naleŜy porównać z wartościami dopuszczalnymi<br />
(określonymi dla danej kategorii ruchu w Katalogu wzmocnień i remontów<br />
<strong>nawierzchni</strong> podatnych i półsztywnych : 2001r ). Pomiary ugięć naleŜy wykonywać w<br />
śladzie prawego koła , na kaŜdym pasie ruchu badanego odcinka drogi , nie rzadziej<br />
niŜ co 50m w temperaturach porównywalnych do temperatur wykonywania<br />
pomiarów do projektowania <strong>nawierzchni</strong> ( aby unikać stosowania współczynnika<br />
temperatury) . Jednym z warunków odbioru końcowego jest wykazanie , Ŝe<br />
zaprojektowana i wykonana konstrukcja <strong>nawierzchni</strong>a spełnia w/w warunek.<br />
W ostatnim roku gwarancji Wykonawca przed odbiorem gwarancyjnym<br />
końcowym jest zobowiązany do wykonania pomiarów nośności ( ugięć)<br />
wykonanych <strong>nawierzchni</strong> ugięciomierzem belkowym lub ugięciomierzem FWD w<br />
obecności Inspektora Nadzoru w tym samym okresie w których były wykonywane<br />
pomiary do projektów <strong>nawierzchni</strong> (aby unikać stosowania współczynnika<br />
sezonowości
Jeśli ugięcia do celów projektowych były wykonywane FWD,<br />
a konstrukcja była projektowana metodą ugięć to po pomiarze<br />
ugięciomierzem przed odbiorem końcowym moŜna zweryfikować<br />
załoŜenia projektowe oraz sprawdzić czy nowe warstwy są zgodne<br />
z załoŜeniami projektu<br />
(na podstawie zmierzonej sztywności warstw oraz pozostałej<br />
trwałości <strong>nawierzchni</strong>).
Humor na drogach
Dziękuję za uwagę !!