Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
شگفتيهای روان تن وجامعه زنبورا ن عسل<br />
: تاليف<br />
محسن فو لاد پور<br />
مقدمه ای تازه برای تا زه کردن تجارب کهن<br />
31.12.2010م)<br />
(درتاريخ<br />
بخش بسيار با ارزش اين کتاب،حاصل آز مايشها وتجربيات مفصلی است که شخصآ در طی سالهای جوانی ودر حين<br />
کار با زنبوران کسب کرده ام و برای مطا بقت با بررسی ها ی پژو هشگران ديگر ، به مطا لعه نو شته های ايشا ن و به<br />
کا ربستن تو صيه ها و تکرار آ ز ما يشات ايشان پرداخته و به محتوای کتا ب غنای بيشتری بخشيده ام و چنا نچه احيانآ<br />
از آ زمايشی ، نتيجه گيری نا به جايی شده، با وسواس تما م به جستجو ی نتيجه بهتر ، اهتما م ورزيده ام.<br />
اينک :پيشگفتار (مهر ماه سال<br />
با آ نکه در کشور ايران چند کتا ب به زبان فارسی ، در با ره زنبورا ن عسل طبع و نشر شده ، معهذا دا منه تحقيقات و<br />
ضرورت شناخت هر چه بيشتر نحوه پرورش ، روانشناسی و کيفيات گوناگون جا معه اين حشره اجتماعی، ايجاب ميکند<br />
تا هزاران بار ديگر در اينموارد تحقيق شود و کتابها يی تا زه تر بر اساس تحقيقاتی دقيق تر ، نگاشته شود.<br />
هم اکنون که اين کتاب پس از ده سال مطا لعه ،تجربه و تحقيق ، برای چاپ آماده شده است ، اطمينان دارم بررسی<br />
هايی که طی يکسال زنبور داری آ ينده صورت خو ا هد پذيرفت، بسياری از نتيجه گيری های قبلی را مردود خو ا هد<br />
ساخت و در سايه دانش بيشتر ، انگاره های دقيق تری به دست خوا هدداد.<br />
مع الوصف اين کتا ب جا مع و پر ارزش را که چکيده ای از نکا رشهای تما م محققين دنيا و همچنين فهرستی از<br />
آزمايشات و تحقيقات شخصی و تا بلويی از مشا هدات زنبورداران در موردزنبور عسل و پديده های آنست، تآليف و<br />
تقديم دانشوران ، دانش پژوهان و زنبور داران می نما يم<br />
محسن فولاد پور مهر ماه<br />
:<br />
1358<br />
.<br />
: (1358<br />
1389 10. 10 برابر<br />
يادداشت:<br />
اميدوار بودم پس از پايان يا فتن کار تآليف ،درمو رد چاپ اين کتاب اقدام نما يم ولی متا سفانه امروز که پنج سال از<br />
نگارش پيشگفتار مز بور ميگذرد ، هنوز امکان چاپ ميسّر نشده و تقريبآ وجو د ش را نيز فراموش کرده بو دم<br />
تا اينکه در تا بستا ن سال 1363 چند بار ، دو ستان زنبور دار ،مرا جعه نمو د ه و در حا ليکه مرا تع را قابل توجُه<br />
توصيف می نمو دند ، از کم کاری زنبوران شکايت داشتند<br />
مطرح شد و بعد جزوه ای که توسط آقا ی سيروس ما کابی<br />
با لاخره در مهر ماه ، موضوع کنه زنبور<br />
تنظيم شده بود ، مطالعه گرديد<br />
بديهی است الزامآ به مطا لعه مجدد همين کتاب و سا ير کتب مبا درت شد که نتيجتآ نسبت به اصلاح کتا ب حا ضر که<br />
عبا رت بو د از افزو دن بر خی مطالب ضروری وهمچنين حذف بسياری از مطالب حا شيه ای از قبيل فرهنگ عاميانه<br />
و قطعات ادبی و مشرو حات مدوِّن متون قديمی اقدام نمو دم تا برای چاپ ، سبکتر گردد.<br />
محسن فو لا د پور آبان 1363<br />
.<br />
.<br />
( varroua, )<br />
.<br />
يادداشتی ديگر :<br />
با لا خره به دلايل بسياری ، چاپ اين کتا ب آنقدر به تا خير افتاد تا سر زمين اجداد ی خو درا به همراه زن و فرزند<br />
ترک کردم و از مال دنيا فقط بعضی از دستنو شته ها ی خو درا به همراه آوردم<br />
در ملاقاتی که با خو يشا وند ی نزديک در سوئد دا شتم ، در باره سرنو شت اين کتاب جو يا شد و قول داد تا با<br />
امکانا تی که داشت ، اين کتا ب را چاپ و منتشر نما يد اما اين بار نيز به مرحله عمل در نيامد.<br />
آبان<br />
.<br />
1372<br />
.
.<br />
.<br />
1<br />
بخش اول:<br />
کندو، خانه زنبو ران و تکامل آن در طبيعت<br />
همانند انسان،خانه زنبوران نيز پيوسته سرپناهی در مقابل برف و باران ، سرما و گرما و همچنين جايی<br />
برای پرورش نو زادان و ذخيره مواد غذايی بو ده است .و همه زنبو رها اعم از منزوی ، نيمه اجتماعی و اجتماعی ،<br />
ملزم به داشتن آن می با شند<br />
ابتدايی ترين شکل خانه زنبور ، شکل خا نه نوعیزنبور تکرو است .به اين نحو که سو را خی در زمين يا شکاف<br />
درختی کهن را در نظر ميگيرد و تعداد چند تخم در آ ن می گذارد و خو د بر روی تخمها می ميرد و غذای نو زادان<br />
ميشود<br />
پس از آن ، خا نه مُنج هاجلب توجه می کند ما نند لانه منج گِلکار(شکل شما ره 11 )که از چند رديف سلول لوله ای<br />
گِلی به طول تقريبی پنج سانتيمتر و به قطر پنج تاهشت ميليمتر سا خته شده و درون هر يک ، لاشه نيمه جان عنکبوت يا<br />
کرم خاکی قرار ميدهد و بر رو ی هر يک از آ نها تخمی می گزارد و در سلول را می بندد وخود از آنها نگهبانی ميکند.<br />
خا نه منج کوزه گر، قدری پيشرفته تراست زيرا سلولهای کو چکی در درون کوزه ای که از گِل ساخته شده قراردارند<br />
(شکل شماره 12) و اين خا نه مدخلی دارد که منج ماده پس از اتمام کا ر کندو ، به درون آن وارد شده در هر سلولی ،<br />
تخمی می گزارد و آنها راتغذيه ونگهبانی ميکند<br />
خا نه زنبوران خُر مايی (شکل شماره 13) نمونه ای از بنّائی حشرات است اين خا نه از سنگريزه و گِل سا خته شده<br />
است که در شکاف ديواره های آبُرفتها ، رو د خا نه ها و يا ديو ا رهای قديمی بنا می شود زنبور ماده تخم را بر سقف<br />
خا نه ميگذارد و کرمينه ها پس از خرو ج از تخم به کف خا نه می افتند و کنا ر هم قرار می گيرند . سپس کار گران (و<br />
در صو رت نبو د ن کارگر در اوايل بهار زنبور ماده از هر ما ده غذايی اعم از گوشت يا شيرينی ، تا زمان پيله<br />
زدن کرمها آ نا ن را تغذيه ميکند .کار نگهبانی کندو بسيار جدی و همراه با دفاع شديد است<br />
خانه زنبو را ن نيمه اجتماعی (شکل شماره2 1 )اين زنبور ان بسيار کوچک، شهد خوار هستند که خا نه ای از کاغذ<br />
می سازند با سلولهای شش ضلعی به هم چسبيده اما افقی ، مادر (ملکه) درون هر سلول ، تخمی ميگزاردو کارگران با<br />
شهد ميوه های مختلف ، سلولهارا پر ميکنند و بدو ن آ نکه سر خا نه ها را ببندند ،به گونه جمعی کندو را رها می کنند و<br />
به مکا نی ديگر کوچ ميکنند<br />
خا نه نوعی زنبورزرد و منج کاغذ ساز( شکل اين زنبو را ن نيز خا نه هايی کا غذی به طور افقی و با سلولهای<br />
تقريبآ شش ضلعی بر سقف خا نه ها ی قديمی، وا گنها ی مترو که و امثال آن بنا می کنند<br />
اما ملکه ها پس از تخمريزی ، شا نها را تر ک می کنند و هريک خا نه ای جديد بنا می کنند<br />
در اين گو نه زنبو را ن ،نر ها در پاييز ظاهر می شوند و پس از بارور سا ختن ملکه ها ، کليه کار گران و نر ها ،به<br />
تدريج می ميرند اما ملکه ها ، تک تک يا چند تا يی در سو را خی مطمئن زمستان گذرانی ميکنند.<br />
پس از خو ا ب زمستانی ، هر ملکه خو د کندو يی جديد بنا ميکند.<br />
خا نه زنبور عسل وحشی نواله خوار، (شکل شما ره نوعی زنبو ر عسل و حشی کوچک جثه که به صو رت<br />
اجتماعی زندگی ميکنند و شا نها ی افقی مومی خو درا بر روی محوری (مرکزی)عمو دی بنا می کنند ،اين خا نه اما<br />
پو ششی ندا رد و تا زما نی که نو زا دان بالغ نشده اند ، زنبو را ن کا رگر و نر همچون ديواری سرتا سر شا نها را می<br />
پو شا نند و در انتها تمامی ذخيره خو درامی خو رند و دسته جمعی کو چ می کنند<br />
خانه زنبور زرد گُنج (شکل تقريبآ تمام خانه به شکل تحم مرغی وارونه با پا يه ای به سقف زير شير وانی يا<br />
جايی نيمه تا ريک و مطمئن بنا ميشود اما درو ن آ ن هما نند خا نه زنبور عسل وحشی و جنس آ ن کا غذی است که از<br />
چوب سا خته می شود ديگر صفات اين زنبو را ن نيز همسان منج کاغذ ساز است<br />
خانه ها ی بدوی يا طبيعی زنبو را ن عسل:<br />
يکی از خصو صيات خا نه سازی زنبو را ن عسل آ نست که شا نهارا عمو د ی و بزرگ با سلولها ی شش ضلعی منظم<br />
بر روی هرمی شش بر، به گو نه ای بنا می کنند که کف هر خا نه بر کف سه خا نه مقابل خود استواراست<br />
بنا بر اين خا نه های شش ضلعی ، در هر دو طرف شان به يک ارتفاع و با قطری دقيق و مساوی سا خته شده اند<br />
ويژگی ديگر آ نکه جنس خانه زنبور عسل از پو لکهای بسيارظريف مو م است و در درجه حرا رتی بالای<br />
آسيب پذير است .<br />
لذا زنبور خانه خو درا درمناطق کو هستانی،در دا خل مغاره های سنگی و يا در منا طق جنگلی در لابه لای در ختا ن<br />
پر سايه (شکل شما ره<br />
و يا در دا خل ساقه های تو خا لی در ختا ن کهن ، بنا ميکند<br />
.<br />
.<br />
35 درجه<br />
!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
!<br />
2 2 (<br />
.<br />
.<br />
(<br />
2 (2<br />
2 ( 3<br />
.<br />
.<br />
(3<br />
.
2<br />
– 1<br />
لانه منج گِل کار<br />
2 لانه منج کوزه گر<br />
3 خانه نوعی زنبور خرمايی<br />
شکل شما ره 1
3<br />
1 لانه نو عی زنبور عسل وحشی<br />
2 لانه نوعی زنبور زرد<br />
3 خانه زنبور زرد (گنج)<br />
شکل شماره 2
4<br />
( لانه ) خا نه ها<br />
ها ی بدوی زنبو را ن عسل در طبيعت:<br />
3<br />
.<br />
شکل شما ره<br />
خا نه ها ی بدوی زنبو را ن عسل سا خت بشر!<br />
همانطور که قبلآ تو ضيح داده شد ، درطبيعت ، زنبو را ن خا نه ها ی خو درا در لا بلای سنگها و يا شا خه های انبو ه<br />
درختا ن جنگلی بنا می کنند که عمومآ با گنجا يشی برابر با کار آ يی جمعيت کندووامکا نات محيط طبيعی، پيش بينی<br />
شده اند<br />
اما از زما نی که بشر به مالکيت جمعيت زنبو را ن اراده کرد و از تخريب خا نه های طبيعی آ نان و به دست آ وردن<br />
مقداری محدود ، عسل به قيمت از بين بردن زنبو ران ، دست برداشت ، خود بنا چار ،خا نه ای برای زنبو را ن در<br />
نظر گرفت و با هما ن امکانات بدوی راه تکا ملی اين استثما ررا باز کرد!<br />
در نوعی از اين کند و ها که در سا لها ی اخير نيز در منا طق رو ستايی لرستان مو رد استفا ده بو د ، نحوه رفتار در<br />
ساخت کند و ها و جا دادن به جمعيت طو ری بو د که در بخش سا خته شده کو چکی از کند و ی گلی ، جمعيت محدو د<br />
می شد وزنبورها، الزا مآ شا ن ها را به طبع کندو بنا می کردند (شکل به اين معنی که از راه ورد ودی او ل بر<br />
رو ی شا ن اولين بعد دو می و سو می وارد می شدند<br />
1 ( 4<br />
.
5<br />
امابه گو نه ای اتفا قی يا شايد براساس پيش بينی وآ ينده نگری ، کندو ها ابتدا کاملآ آ ما ده می شد و در نتيجه زنبورا ن<br />
شا نها يشا ن را طوری بنا می کردند تا در مو قع ورود بر رو ی هر شا نی که لا زم است بروند<br />
در آ ز ما يشا تی که شخصآ با زنبو ران بومی ايران، به عمل آ وردم ،بسياری از زنبو را ن ، به طور طبيعی تما يل<br />
دارند تا شا نها را از جلو راه پروا ز، يکی يکی بنا کنند تا به تد ريج کندو از شا ن ، پر شو د اما در آ زما يشهاموفق<br />
شدم تا همين زنبو را ن را به بنا کردن شا ن در مقابل سو را خ پرواز وا دارکنم<br />
در اصطلاح زنبو رد اری ،کندو های با شان مقابل راه پرو از، کندوی گرم(1 4) و با شا نهايی در امتداد راه پرواز ،<br />
کندوی سرد نا ميد ه ميشوند<br />
. ) شکل 2 4) .<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(2 4)!<br />
نسبت لا نه زنبور با جثّه او!<br />
بامشا هده زندگی طبيعی حشرات اجتماعی ،و مقايسه جايگاه زندگی آ نان با کثرت جمعيت و بزرگی جثه آ نا ن ،<br />
ميتوا ن به ضرو رت انتخا ب متنا سب کند و ی زنبو را ن ، از نسلها ی متفا وت توجه کرد<br />
ازجمله زنبور هايی که در حال حا ضر در زنبور دا ريها ی ايرا ن پرو رش داده می شوند ، زنبور ها ی بو می ايرا ن<br />
از هر سه گو نه کو چکتر از زنبو را ن وا ردا تی هستند و لذا اندازه ها ی داده شده کند و های مو رد توصيه در<br />
دفتر چه ها و برگه های تبليغاتی مربوط به زنبو را ن دو رگه آ مريکايی و امثال آن ،( &Dadant<br />
نميتوا ند برای بو می های ايران ، منا سب باشد.<br />
در عمل ، زنبو را ن در اين کندو ها حجم داده شده را نمی توا نند به مو قع پر کنند و نتيجه آ نستکه مثلآ<br />
در زمان بچه دادن ، در کندو هنوز جای خا لی و جو د دارد و تا بيايد پر شود ، فصل بچه دادن سپری شده است<br />
همچنين در امر ذخيره کرد ن و ز مستا ن گذرا نی نيز با همين عدم تنا سب ، مشکلاتی ديگر بروز می کنند<br />
تو ضيح آ نکه فقط نوع تيره رنگ تر زنبو را ن ايرا نی که پشت آ نها گِرد تر است ، سر عت عمل و پيشرفتی متنا سب<br />
با اين حجم کندو را دارند<br />
(Langstrute<br />
!<br />
.<br />
:<br />
:<br />
!<br />
.<br />
(<br />
)<br />
شکل شماره 4
6<br />
کندو ها ی بو می متداول در ايرا ن :<br />
اين کندو ها هر يک متنا سب با مواد او ليه مو جو د در منطقه و بر اساس به ما لکيت در آ ورد ن زنبورا ن بو ده و<br />
جنبه ها ی ديگر، خصو صآ تنا سب و بهره دهی و بهدا شتی بو دن ا نها در نظر گرفته نشده است<br />
!<br />
شکل شما ره ، 5 با شما ره ها ، نوبت سا خت اين کند و ها ی گلين( با مواد اوليه : سرگين گاو،خا کستر و خاک رس)<br />
قابل ملاحظه است اين کندو ها در منا طق کو هستانی مرکزی ايرا ن مو رد بررسی وا قع شده اند<br />
،<br />
.<br />
در شکل شما ره 6 يک کندو ی سا خته شده در منا طق کرد نشين سمت راست و يک کندو ی سبدی با ترکه بيد و<br />
سرگين گاو ، مخصو ص منا طق جنگلی شما ل ايران (گيلان و ما زندران) نقاشی شده است<br />
.<br />
(<br />
)<br />
شکل شما ره 7 نما يشی از سا ختار کندو های چو بی (لوله ای )در منا طقی ما نند خو ا نسار و گلپايگان است .
7<br />
سير تکا ملی استقرارشانها در کندو<br />
:<br />
باتو جه به تو ضيحات قبلی در با ره نحوه استقرار يا به عبا رت ديگر بنا کردن شا نها درکندو ، بالا خره زنبو را ن<br />
تحت حما يت دانش بشری قرار گر فتند و به طو ری که از نوشته های کتب زنبور دا را ن بر می آ يد باتو جه به پی<br />
بردن انسان به اهميت اقتصادی که زنبو را ن داشتند ، زنبو ردا را ن حر فه ای در دنيا پيدا شدند و زنبو ر ا ز صورت<br />
يک ضميمه کم اهميت در کنا ر زندگی رو ستايی به صو رت يک حر فه جدّی و قا بل تو جه درآ مد<br />
در نتيجه قنا عت به اينکه بعضی از زنبو را ن کندو ی گرم و بعض ديگر کند و ی سرد را دو ست دا رند و يا به<br />
عبارت ديگر ، آ نچنا ن که در لر ستا ن ايران گفته ميشود زنبوران يا را ست کا رند (سرد) و يا چپ کار (گرم)<br />
نتوانست پاسخگو ی بهره وری اقتصادی زنبوران با شد زيرا<br />
اولآ زنبورا ن برای نيل به قاب مو رد نظر خو د با يد کو تاه ترين را ه را بپيمايند<br />
ثا نيآ آ فتا ب صبحگا هی با يد تما م جمعيت را بر انگيزد و به تکا پو وا دارد.<br />
ثالثآ هوا ی دا خل کندو با تهو يه عمو می کندو با يد در جه حرا رتی يکنوا خت دا شته با شد تا تو ليد نو زادان و<br />
تخمگزا ری ملکه به نظم وا حدی درآ يد<br />
به همين دلايل ، در مو قع تبديل کند و ها ی بو می به کند و ی مد رن ، خو د با مشکلا تی مو ا جه شدم که عبا رت<br />
بودند از با فتن شا نها ی عمود بر فو ندا سيو ن ها ی افقی ، تمر کز جمعيت در ته کندو ويا در بخش پيشين ويا در وسط<br />
آ ن و اين هر سه نشا نه ها ی سه گو نه از زنبو را ن بو می ايرا ن بو د که غا لبآ دو تا سه دو ره زنبو ر دا ری مرا به<br />
خو د مشغول داشت تا با لاخره تسليم به همکا ری شدند<br />
،<br />
.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
تنها ما لکيت زنبو ران بشررا را ضی نکرد !<br />
.<br />
به همين جهت، بهره بر دا ری از يک کندو ی محدود نيز کا فی به مقصود نبود لذا بشر در کند و ی زنبو را ن دست<br />
به انقلا بی زد تا زنبو را ن را بهتر بشنا سد ، آ نها را با ز ديد کند و از فعا ليتها ی ؛آ نان ، آ گا ه شود<br />
تا آ نجا که اطلا عا ت در اختيا ر اجا زه ميدهد ، برا ی اولين با ر در سال 1814ميلادی در کشور رو سيه شو روی ،<br />
زنبو رداری به نام پتر پروکو پوويچ ، هما ن کندو ها ی سبدی هما نند کندو ها ی شما ل ايرا ن را به گو نه ای تبديل<br />
کرد تا خو ا سته خو درا هر چند نا قص بو د ، عملی سازد.<br />
نحوه عمل آ ن بو د که ته سبد جدا با فته شد تا دِر کندو با شد و در تنه سبد چو بها يی هما نند سر قابها ی امرو زی<br />
قرار داد و. به اين تر تيب ، دا خل کندو و راز ها ی آ ن در اختيار انسا ن قرار گرفت<br />
به اين تر تيب کمک دادن به زنبو را ن ،پيشگيری از بچه دادن بی موقع و بيما ريها و آ فتها ی آ نا ن همچنين :بهره<br />
برداری به مو قع از آ نان امکان پذير شد<br />
.<br />
.<br />
.<br />
خلا صه بخش اول:<br />
کندو ، خا نه زنبوران و تکامل آ ن در طبيعت<br />
منجها<br />
گنجها<br />
نواله خو اران<br />
خا نه های زنبو را ن عسل در طبيعت<br />
خا نه ها ی بدو ی برای زنبور ان با دست بشر<br />
نسبت لا نه زنبور با جثُه او<br />
کندو های بومی ايران<br />
سير تکا ملی استقرار شا نها<br />
تنها ما لکيت کندو بشرراراضی نکرد.
8<br />
بخش دوم<br />
کندو ها ی مو رد استفاده در دنيا<br />
.<br />
پس ازآ نکه ارزش با زديد دا خل کند و ها و پی بر دن به نحوه کمک و همکا ری با جمعيت زنبو را ن برا ی همه<br />
مسلم شد ، در هر يک از کشو رها کو ششهايی برای بهسازی کندو ها به عمل آ مد و در هر جا نوآ وريهايی شد که<br />
مهمترين و عملی ترين آ نها ذيلآ معرفی می شود:<br />
1 پس از تبديل کندو ها ی سبدی به کندو يی با قابهای قابل با زديد ، اولين کندو يی که هنو ز هم با قی و مو رد استفاده<br />
است ، عبا رتست از کندو های دو طبقه که دِر آن از پشت باز می شود ودو رديف ده تايی قاب بر رو ی هم ، در<br />
دسترس قرار می گيرند اما کشيدن و جا گذا شتن اين قا بها ، هر چند با دقت انجام شود ، حد اقلّ مو جب کشتار چند<br />
زنبور و گاه نيز از بين رفتن ملکه خوا هد شد که غا لبآ در زنبو رستا نها ی آ لمان به تجربه ملاحظه شد.ه.<br />
اما فلسفه زنبور داران اين خطه آ نست که :فقط اين نو ع کند و ها را می توان بررو ی يکديگر گذا شت و از جا صرفه<br />
جو يی کرد!<br />
2 کندو های معرو ف به آ مريکايی که به علت بزرگی و سنگينی قابها ، بيش از پنج کيلو گرم) موجب<br />
تضييع و قت زنبوران و زحمت زنبور داران ميشود اما هنو ز در آ ذر با يجان خو دمان ، مو رد استفاده است.<br />
)<br />
(dadant)<br />
(Langstrüt)<br />
که دارا ی ده قاب کا ملآ قابل قبول وبا وزنی (پرعسل)در حدود سه<br />
3 کندو های ارو پايی معرو ف به<br />
کيلو گرم غالبآ در همه جا مو رد استفاده وا قع شده و جا افتاده است<br />
.<br />
.<br />
4 کندو های آ لمانی در دو فر م مختلف :سرد و گرم با ده قاب سبک و قابل طبقه دادن که در ايرا ن نيز زنبو رستا ن<br />
شخصی من با همين کندو ها مجهز بود. با اين تفا وت که برای زنبو را ن ايرا نی ، اندازه های آ تها را کمی کو چکتر<br />
پيش بينی کرده بو دم<br />
تو ضيح: در کشورهای<br />
:<br />
ترکيه ، فرا نسه و ژاپن نيز کندو هايی به همين شکل مو رد استفاده هستند<br />
.<br />
با دا شتن اين معلو ما ت ، می تو ا ن در بخش بعدی از کندو ی ايدآل و نحوه سا خت آ ن و قابهای آ ن گفتگو کرد!
9<br />
آ شنا يی با کند و های متدا و ل در ايران<br />
غالب کند و های متدا ول در ايران ، از نو ع<br />
(Langstrüt)<br />
و دا را ی ده قاب در هر طبقه می با شند<br />
.<br />
8<br />
!<br />
شکل شما ره<br />
طبق تجاربی که دارم ، در بيشتر زنبور دا ريها ی ايران ، بدنه اين کندو ها با کف آ ن به هم د و خته شده و با ز نمی<br />
شوند<br />
اما تو صيه آ نست که کف کندو قابل با ز شدن با شد تا نظا فت و احيا نآ ضد عفو نی کرد ن آ ن به طو ر کا مل انجام<br />
پذيرباشد.<br />
کندو سا زا ن با تجربه ای که در ايرا ن دا ريم ، رعايت اصو ل را در سا ختا رکند و ها می نما يند اما از<br />
آنجايی که ارزان تما م کردن کندو ها، بيشتر زنبو رداران را به سر هم کرد ن کندو وا دا رمی سازد و به جای مرا جعه<br />
به کار گران خبره و با تجربه ، خود دست به کار می شوند ، در هر زنبو ر دا ری نو ع خا صی از اشکال را می توان<br />
به و ضو ح در يا فت.<br />
علاوه بر آ ن ، کا ر گا هها ی سا خت کندو و وسايل زنبو رداری هم يا تعطيل می شوند و يا به ارزانکاری تن در<br />
ميدهند!
10<br />
.<br />
کندوی ايد آل !<br />
هر کندو يی که با ده قاب قابل با زديد سا خته شود ، نميتو ا ند کند و يی ايد آ ل باشد و آ نچه در بخش گذشته گفته شد ،<br />
اغاز آ شنايی با کندو های مدرن بو د<br />
امّا کندوی ايدآل چگو نه کندويی است ؟<br />
از لحاظ کلّی کندو با يد خا نه ای بهدا شتی برای زنبو را ن و کا ملآ قابل کنترل و بررسی برای ز نبو رداربا شد<br />
برای تا مين اين منظور رعا يت نکات ذيل در سا خت کندو ها ضرو ری است<br />
1 انتخاب چوب و پيش بينی های لا زم قبل از سا خت<br />
حرارت و رطو بت دا خلی کندو نبا يد دستخو ش تغييرات جوی باشد به عبا رت ساده نکاتی هستند که بايد در موقع<br />
سا ختن کندو در نظر گر فته شو ند تا نيل به مقصود امکان پذيرد.<br />
جنس چو بی که برای کندو سا زی انتخا ب می شود با يستی قابل اعتماد باشد مثلآ چو ب درختان کهن سرو يا کاج و<br />
به هر صورت چوبی خشک بدو ن گره بی درزويا پيچيدگی<br />
قطر چو ب براسا س تجا ربی که به عمل آ مده نبا يد کمتر از 22 ميليمتر با شد بلکه بهتر آ نست که 2سانتيمترونيم در<br />
نظر گر فته شود تا در مقا بل تغييرات حرات محيط ، عايق با شد..<br />
در کندو رو زنه ها ی لا زم پيش بينی شود تا گا زهای تو ليد شده در کند و تخليه گردد و تهو يه زنبو ران به بهترين<br />
نحوی انجا م پذير باشد<br />
امکا ن نشو و نمای آ فات و انگلها با صاف رنده کردن دا خل و خا رج کندو ، تا حد ممکن کمتر شود.<br />
کندو ازخا رج با يستی با رنگها ی مرغوب (سا خته شده ازرزين ها ی گياهی به خو بی در مقابل رطو بت<br />
باران،نفوذ نا پذير و نسبت به تا بش خو رشيد و حرا رت آ ن مقا وم با شد<br />
2 رعا يت فو ا صل قطعات کندو<br />
استقرار شا نها در دا خل کندو مستلزم رعا يت نکاتی اساسی و جدّی است. قابهای چو بی که بعدآ به شا ن تبديل<br />
خواهند شد ، بايد طو ری کنا ر هم قرار گيرند که زنبور قادر به نظا فت آ نها با شد بخش زيرين قابها بايد امکا ن رفت و<br />
آ مد ملکه و زنبو را ن را تا مين کند اما نبا يد فا صله ای بيش از حد تعيين شده باشد! زيرا موجب با فتن و<br />
اطا له شا نها به وسيله زنبو را ن و نا هنجاری در کار بررسی و عسلگيری خو ا هد شد<br />
فاصله در فيبری از رو ی قابها بايستی آ نقدر با شد که کا ر نظا فت و مبا رزه با آ فات ، برای زنبو ران عملی با شد<br />
نه بيشتر (حد اکثر<br />
کف کند و بهتر است دارا ی کشويی متصل به شبکه را ه پرواز باشد تا هر از گاه از کندو خا رج شده و پس از باز<br />
ديد و نظا فت ، فو رآدر جای خو د قرار داده شو د<br />
فا صله در با لا از در فيبری با يستی به اندا زه ای با شد تا زنبو را ن به نظا فت و تعقيب آ فات دسترسی دا شته باشند<br />
و به در يچه توری با لا نزديک شو ند و کا رتهو يه کند و را انجا م دهند<br />
درهمين فا صله است که می توان ملکه ها ی رزرو را نگا هدا ری نمو د و در مو ا قع اضطراری ،به جمعيت کندو<br />
غذای کمکی داد بنا بر اين با يستی در مو قع سا خت کندو در نظر گر فته شود.<br />
در يچه تهو يه درکندوها يی که در يچه تهو يه ندا رند ، زنبو را ن دچار مشکلات بسياری خو ا هند شد ، خصو صآ<br />
در زما ن کو چ و همچنين در ز مستا ن که در هر دو صورت منجر به خفه شدن جمعيت خو ا هد شد.<br />
نما يش برش يک کندو در را بطه با رعا يت فاصله ها:<br />
.<br />
.<br />
(<br />
:<br />
.<br />
.<br />
!<br />
!<br />
:<br />
.<br />
(9 ميليمتر)<br />
:<br />
.<br />
: 9 ميليمتر) .<br />
(<br />
.<br />
:<br />
)<br />
شکل شما ره 9
11<br />
نا هنجاريهايی که در اثر بی تو جهی در انتخا ب چو ب کند و سازی برو ز می کنند :<br />
اين نا هنجاری ها مو جب می شو ند تا کا رکند و سا زی با نا کا می موا جه شود و خا نه سا خته شد ه ، برا ی<br />
زنبوران غير قا بل استفاد ه و برای زنبو ردا رفاقد از ارزش های مو رد نظرباشد<br />
چوب ها ی انتخا ب شده از جنس های مختلف<br />
تخته ها ی آ ما ده شده با قطر های متفاوت<br />
برشهای نا مناسب و خارج از استاندارد.<br />
قا بها يی با شکل هاو سليقه های متفاوت<br />
عدم رعا يت صاف بو دن در رنده کرد ن چو بها<br />
بی تو جهی به گره دار بو د ن ، خشک نبو دن و درز داشتن چو بها<br />
در تجاربی که قبلآ درعمل به دست آ مده برابر شکل های زير ، اين بی نظمی ها اصو لآ چهره کا رزنبو رداری را که<br />
کاری برای سرگرمی و در صورت دا شتن نظم و ترتيب ، لذتبخش اما بسيار دقيق و حساس است ، به کاری بی اساس<br />
و آزار دهنده تبديل ميکند و نا کا می هايی مخصوص به خو د ش را به همراه می آ ورد<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
!<br />
شکل شماره<br />
10
12<br />
سا ختا ر قابها ی کندو<br />
هر قاب از سه قسمت متمايز سا خته شده (شکل 111 (<br />
سر قاب<br />
محکمترين بخش قاب که در وا قع تما م وزن شان و محتو يا ت آ نرا تحمل ميکند همين سر قاب است<br />
که از هر دو طرف در شيار پهلو يی بد نه کندوقرار می گيرد<br />
در و سط آ ن شيار بار يک سر تا سری برا ی جا دادن فونداسيون (ورق مومی پرس شده پيش بينی شده است.<br />
هر دو طرف سر قاب به صورت فاق و زبانه به پرکها متصل ميشوند.<br />
پَرَک : (شکل 113)<br />
هر دو پهلوی قابها را پرک می نا مند اين پرکها هم قاب را(از پهلوها) تشکيل می دهند و هم به زير قاب متصل ميشوند<br />
علا وه بر آ ن سيم دوخت شا ن را در ميان دارند که به همين سبب با يد هر يک سه سو را خ حفا ظت شده با منگنه<br />
برای گذر سيم مفتولی داشته با شند<br />
فا صله اين سو را خها بايد برابر يک چها رم کل طول قاب با شد<br />
سرپهن پرکها که به سر قاب متصل خو اهند شد از يک پهلو بايد به شکل منشو ری برش بخو رد تا در مو قع قرار<br />
گرفتن قا بها در کنار هم ، سطح تما س سر قابها به حد اقل برسد<br />
بدين تر تيب ،کار بيرو ن کشيدن قاب و با زديد يا عسلگيری تسهيل می شو د<br />
زير قاب : (شکل11 4)<br />
انتها ی هردو پر ک را اين زيرقاب به هم متصل سا خته و مو جب تکميل قاب می شود که با يد متنا سب فاقهای انتهايی<br />
پَرَ کها برش خو رد ه با شد و استحکا م لا زم را برا ی تکيه دادن به بدنه در موا قع بازديد و عسلگيری داشته با شد<br />
(<br />
. (شکل 11 (5<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
: (شکل 11 2)<br />
11 1<br />
112<br />
113<br />
114<br />
115
:<br />
13<br />
تهيه شا ن مصنوعی :<br />
يک قاب مومکشی شده کا مل (با فو ند ا سيو ن يا پايه اصلی پرس شده سلولهای مومی) ر ا شان مصنوعی می نا ميم.<br />
نحوه آ ما ده سازی شان مصنوعی<br />
الف قاب سيمکشی شده:<br />
قاب چو بی آ ما ده شده طبق طرح داده شد ه در بخش قبلی رادر نظر بگيريد ، پس از آ ما ده شدن هر چهار قطعه قاب ،<br />
آ نها را با چسب چو ب وميخ به خو بی به هم متصل کنيد سپس در هر شش سو را خ پرکها ،منگنه های منا سب فرو<br />
کنيد قاب راقبل ازخشک شدن چسب آ ز مايش کنيد تا کا ملآ گو نيا با شد و پس از خشک شدن چسب، با سيم گا لوانيزه<br />
به قطر يک چهارم تا يک دوم ميليمتر سيمکشی نماييد.<br />
ب مومدوزی:<br />
تخته مو مدوزی راکه در ست به اندا زه (فو ندا سيون) موم پايه است ، با آ ب خيس کنيد ،<br />
قاب را به گو نه ای رو ی آن قرار دهيدکه تخته کا ملآ در در و ن قاب جا گير شود<br />
ورقه مو می را رو ی آ ن به دقت طوری قرار دهيد تا بخش با لا يی ورق در درو ن شيار سر قاب ، جا بيفتد<br />
سيمها را تا 45درجه (سلسيوس) با ترانسفو رمر متنا سب گرم کنيد.<br />
و با لاخره رو لت مو مدو زی را بر روی سيمها بچرخانيد<br />
حالا قاب را بر رو ی ميز مومريزی طوری قرار دهيد تا( سر قاب رو ی ميز قرار گيرد سپس به وسيله مو مريز ،<br />
موم ذوب شده درجه را در شيار سرقاب بريزيد تا 3دقيقه قاب را حرکت ندهيد<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
.<br />
.<br />
75 تا95<br />
شکل 12
14<br />
خلاصه بخش دوم :<br />
کندو ها ی مورد استفاده در دنيا.<br />
آشنايی با کندو ها ی متداول در ايران<br />
کندوی ايدآل<br />
نا هنجاری در سا خت کندو<br />
سا ختا ر قابهای کندو<br />
تهيه شا ن مصنو عی
15<br />
تاريخچه زنبور دا ری<br />
:<br />
.<br />
بررسی منا بع تاريخی<br />
از آ نجايی که بررسی منا بع تاريخی مو جو.د،در مورد زنبو را ن بسيار پرا کنده است و به طو ر ضمنی به چنين<br />
پديده ای اشا ره شده<br />
با بر خو رد به عبا رات و جملا تی کو تاه ،در لا بلای داستا نها و نوشته های قديمی و گاه در آ غاز بعضی از کتب<br />
زنبورداری ، به جستجو پرداخته و با لاخره مختصر مطلبی نگا شته شد<br />
تاريخ و زنبور!<br />
اولين سند تا ريخی در مو رد بهره بردار ی انسان از زنبو را ن عسل، مربو ط به 7000 سال قبل از ميلاد مسيح است<br />
و آ ن نقشی است بر دل صخره ای در کو هستا نها ی شرق اسپانيا که خو د نشا ن دهنده بهره بر دار ی غير اقتصادی<br />
وغيرمنطقی ، بلکه همراه بابر هم زدن مسکن طبيعی زنبو ران و قتل عام دسته جمعی آ نا ن بو ده است<br />
برای شرو ع مالکيت دسته ها ی زنبورعسل ، سنددقيقی در دست نيست لکن بر اساس قرائن ، شوا هد و نقل قولها<br />
ابتدايی ترين کندو ها ی قابل حمل که از 7000 تا5000 قبل از ميلاد به دست انسا نها ساخته شده ،در خا ورميا نه و<br />
به عبا رت ديگر در ) (Mesopotam صو رت پذيرفته بدينجهت می تو ا ن اين منطقه رااولين مر کز پر ورش زنبور<br />
عسل دانست.<br />
کندو های سفالين در عصر نئو پوليتيک و در حدو د 5000سال قبل از ميلادسا خته شده اند و آ ثار باقی ما نده از آ نها<br />
در منا طق مديترانه نيز به دست آ مده است.<br />
همزمان با اين کندوها ، کندو های حصيری نيز در منا طق گرم و مرطوب سا خته شده و آ ثار آ نها در منا طق<br />
يورکشاير انگليس همراه با ابزاربافتن کندو از استخوان ،کشف گرديده است<br />
در فا صله 2000-3000 قبل از ميلاد ، آ تار کندو ها ی ساخته شده از شا خه ها ی فندق و امثال آ ن ، در مصر و<br />
ماوراءالنهر وهمچنين در بخشهايی از ارو پا به دست آ مده است<br />
به روايت کتب دينی ، موسی پيا مبر يهو ديان در 1440 سال قبل از ميلاد ، امت بنی اسرا ئيل را به سرز مينی که از<br />
آ ن شير و عسل جاری است رهنمون گشته<br />
زنبور داران مصر با لاخره راه کار راندن زنبو را ن را با دود غير سمی (بدون کشتار) در يا فتند در حا ليکه قبل<br />
از آ ن ، و در هما ن زمان در بسيار ی جا های ديگر، زنبو را ن را با دود گو گرد نا بو د می کردند.<br />
رو ميان به مرگ و مير زنبو ران (به علت گر سنگی) پی برده و به آ نها غذا ی کمکی ميداده اند.<br />
در قرو ن وسطی ، زنبو ردا را ن خا ور ميا نه و مصر برای با زديد کندو ها( کا رکردن با زنبو را ن) ، از وسيله ای<br />
برای پو شش سروصو رت خود استفاده ميکرده اند<br />
يونان، در 350 سال قبل از ميلاد ، ار سطو Arestotalis) )در مورد زنبو را ن ، نظريات علمی قطعی انتشا رداده<br />
است.<br />
کتاب دينی مسلما نا ن ،در سال 628 ميلادی ، در مو ردخا نه گز ينی زنبوران به امر خداوند خبر داده است!<br />
اما م اول شيعيان ، 650 ميلادی)عسل را بر گردا ن (رجيع )حشره ای عنوا ن کرده است<br />
کو ب در<br />
حقا يق مر بوط به تبديل يک تخم بارور به ملکه ، در سال 1568ميلادی تو سط(<br />
آلمان عنوان شد.<br />
در کتا ب خو د به نا م سلطنت ، در سال 1609ميلادی ، اعلام کرد که<br />
چارلز باتلر<br />
سربازهای کندو مذکرند<br />
او لين تصوير آ نا تو می زنبو ر پس از کار نا قص ارسطو ، در خلال سا لها ی 1653 توسط شخصی<br />
به نا م فرانچسکو استلّوتی ، عضو آکادمی علو م در دهکده لئينسی ترسيم شد.<br />
به روا يت کتب آمريکايی ، اولين تصا وير ميکرو سکو پی زنبو رعسل درسنه 1625م توسط پرنس چزی در ايتا ليا<br />
منتشر شد.<br />
ريچارُد مانت در سال 1637م ، در کتا ب خو د به نا م گفتار ، يا تاريخ زنبو ران ،موّنث بو دن زنبورا ن کا رگر<br />
را متذکر شده است<br />
در خا طرا ت خود از کندو ی شيشه ای که به منظورمشا هد ه زندگی ز نبوران<br />
سا موئل پپيس<br />
درسال ، 1687 مشا هده کندو ی<br />
سا خته شده بو د ،ياد می کند درحا ليکه منجّم ايتا ليايی به نا م ماراللی<br />
تک شان ،در با غ تما شا خانه سلطنتی فرا نسه در پا ريس راياد آ ور می شود<br />
در خلال سالهای<br />
جستجو ها و کنجکا ويها ی رئو مور ، منجر به کشف پارتنو ژنزی<br />
شد<br />
تا1793 تو سط شخصی ديگر به نا م شارل بو نه<br />
صحيح ترين و او لين تو ضيح در مو رد نحوه تو ليد موم توسط زنبو را ن کا رگر، درسا ل 1744 تو سط<br />
از کشو ر آ لمان عنوا ن شد.<br />
ه س هورن بوشتل<br />
:<br />
1720<br />
.<br />
!<br />
.<br />
Nicol Jacub )نيکول يا<br />
:<br />
:<br />
1577 تا<br />
.<br />
.<br />
( Maralelli)<br />
.<br />
( Partheno genese )<br />
. ( charls bonne´´ )<br />
(<br />
.<br />
:<br />
.<br />
!<br />
)<br />
(520 <br />
( charls batler)<br />
.<br />
.<br />
( Samuel pepys )<br />
.<br />
( H.C. Horn Bostel )
16<br />
(<br />
)<br />
گرده ای که زنبوران جمع<br />
در سال 1750م در انگلستان ، اعلام نمو د آ رتو ر دو بليس<br />
می کنند ،عضو نرينه گلها هستند.<br />
تااينکه آ نتو نی جنشه<br />
اما اين حقيقت که ملکه با سر با زان ، جفتگيری می کند تا سا ل 1771 م ، مکشوف نشد را دراسلو وينا منتشر سا خت<br />
گزا رشی از (اتفاقات مربوط به زنبو ران کند و ی برگی هو مر ، برا ی مشا هد ه زنبورا ن، چيز گرانبهايی بو د. که امر مشا هد ه و مطا لعه را آسان می کرد.<br />
يکسال پس از انتشار نتيجه مشا هدات و تحقيقات هو.مر (زنبو ردا رنابينای سويسی)، اسپرنگل، مسئله تلقيح گلها را<br />
زنبو ر در هرپرواز ، فقط بر گل يک گياه می نشيند، تاييد کرد. (سال<br />
به و سيله زنبو را ن و اينکه در سال ا806 کندو ی با قا ب متحرک (نقطه مقابل ثابت) به و سيله پتر پرو کو پوويچ سا خته شد و همين امر مو جب<br />
هر چه آ سا نتر شدن امر مشا هده و تحقيق در زند گی زنبو ران شد<br />
تو سط همين شخص بود که در حدود سا ل 1828 در اکراين رو سيه ، اولين مدرسه زنبو ر دا ری افتتا ح شد<br />
کشف پرو کو پو ويچ در رو سيه منجر به تکميل اختراع او در سال 1851تو سط لا نگستروت در آ مريکا شد<br />
در سال 1856 تو ضيحات کا ملی در مو رد مُوّنث بو دن ملکه و تخمگزاری او<br />
لو ييز مندر(<br />
داده است<br />
بنای خا نه زنبو را ن را<br />
و با لاخره در سا ل 1857 م، يک آ لما نی به نا م :يان مهرينگ<br />
فوندا سيون) به وسيله ما شينی که خو د برای عاج داد ن مو م اخترا ع کرده بو د ، تعيين کرد<br />
براساس مو م پرس شده وبرای هميشه به درهم و برهم بو دن شا نهای درو ن کندو خا تمه داد<br />
.<br />
.<br />
1793م) .<br />
.<br />
.<br />
:<br />
( Johan Mehring)<br />
.<br />
.<br />
(<br />
Artur Deblice<br />
:<br />
( Luis Mendrey<br />
)<br />
( Antoni Janscha )<br />
.
:<br />
!<br />
17<br />
زنبور داری<br />
بحث در مفهوم زنبور دا ری فعلی در ايران<br />
بنا بر آ نچه در بخشها ی گذشته تو ضيح داده شد :وقتی از کار ی به نا م زنبو ر دار ی گفتگو می شود ، يقينآ<br />
عبارت از مالکيت چند کندو ی زنبو رعسل در گوشه حياط خا نه و دسترسی به عسل ،نيست<br />
بلکه جدّآ زنبو ردا ری خود حر فه ايست که ميتو ا ند ما در چند کار و کا رگاه و صنعت ديگر با شد<br />
به طو ريکه هر زنبو ر دار نبا يد به دنبال رشته ها ی مختلف مر بو ط به زنبو ر دا ری برود و بهتر است خود به همان<br />
حرفه ما در قنا عت ورزد و کار ها ی ظريف تر ودقيق تر را به عهده کا ردا نا ن و متخصصين تر بيت شده برای هر<br />
رشته ديگر،وا گزارد.<br />
در کشورايران خصو صآ حو مه تهران،تعداد ز نبو ردا را ن بسيارند وپيوسته کندو های رنگارنگ ايشا ن رادر<br />
رديفها ی منظم ، در گو شه و کنار مناطق کو هستا نی ، جنگلی و يا کناره باغها و کشتزار ها مشا هده نمو ده ايد.<br />
اين زنبو ردارا ن با کندو های قابل انتقال خو يش در کا رکو چ زنبو را ن و شنا خت موقعيتها ی طبيعی ، دانسته و يا به<br />
طبع ديگران ، اين با رگرا ن را هر ساله به دو ش می کشند .اما همگی در کا رشا ن آ ن مو فقيتی را که پيشکسو تا ن<br />
دارند ، به دست نمی آ ورند علا وه بر آ ن با استقرار کند و های خو د در نز ديکی زنبو ردا را ن با سا بقه ، موجب<br />
پايين آ مدن ميزان محصو ل در مقاطع حساس می شو ند<br />
در شرا ئط فعلی ، کار اکثر زنبو ر دا را ن ايرا ن بيشتر متمرکز بر تکثير کندوها ،بااتکاء به ملکه ها ی تو ليد ی<br />
خارجی به نا مها ی ميد نايت و استار لاين از آ مريکا ويا زيريفين از اسرائيل بوکفاست انگليس و غيره است که قا بل<br />
خريد ا ری هستند و بدين تر تيب است که با اضا فه کردن کند و های خود ، دلخو ش هستند اما در عا قبت کار ،<br />
باناکامی ها يی پيش بينی نشده مواجه ميشوند<br />
نتيجه کا رايشان، قا بل قيا س با تعداد کمی از زنبو ردا ران ، که اتفا قآتعدا د کند و ها يشا ن را در مرز خا صی کنترل<br />
می کنند و از افزو دن آ نا ن پر هيز می کنند نمی با شد<br />
سبب اين نا کا می ، عدم تو جه به نکا ت بسيار ی در فن زنبو رداری منجمله اين نکته است که<br />
جمعيت يک کندوی دو تاپنج قا بی ، در وسط فصل بها ر، قادر نخو ا هد بو د تا در فصل گلهای کو هستان ، دارای<br />
زنبوران عسل جوی کا فی بشو د<br />
خشکسالی و حمله آ فا ت و بروز بيما ريها نيز در کمين کندو های کم جمعيت هستند<br />
خريدا ر ی مو مها ی وارداتی اعم از موم زنبور عسل،پارافين جا مد و مو مهای معدنی که با امتزا ج آ نا ن ، کيفيت<br />
موم را پا يين آ ورد ه و مو جب نا خا لصی و نقص کار ز نبو را ن ميشو د ، به ابتکار چند تا جر نا درست و سو د جو ،<br />
تو ليد عسل ما زاد بر مصرف داخلی که در سا ل 1348 قيمت عسل را در با زار به کيلو يی هشتاد ريا ل رسا ند<br />
ارزش مو م در سال 1351 به کيلو يی 250 ريال افزا يش يا فت<br />
توليد موم در سا لهايی که خشکسا لی حکمفرما است و شهد کم است ميتو ا ن به تو ليد مو م پرداخت و زنبو را ن را<br />
باتغذيه منا سب دراين جهت به کار و فعاليت وا دا شت!<br />
با اين مقدمه انتقا د آ ميز نميتو ا نيم بلا فا صله به اصل مطلب بپردا زيم بلکه بهتراست مشکلات و موا نع کا ررانيز قبلآ<br />
شنا سايی کنيم و سپس بر سر اصل مطلب بر و يم<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
!<br />
.<br />
.<br />
!<br />
3<br />
مشکلات زنبو ر دا ری در ايران<br />
1 عو ا مل اجرايی و عدم اطلاع.<br />
2 عو ا مل طبيعی و بی اعتنايی به موقع شناسی<br />
رسا نه های گروهی و عدم احسا س مسئوليت<br />
4 وسايل زنبو ردا ری و عدم شناخت آنان<br />
1 در مو رد عوا مل اجرائی که در رآس آ ن زنبو ردا را ن قرار دارند، بايد گفت:<br />
گذشته از عده انگشت شما ری صاحب نظر و چند نفری نيز صا حب ذو ق و سليقه ،بقيه زنبورداران که اکثريت قريب<br />
به اتفا ق اين وا حد تو ليدی را تشکيل ميد هند ، غالبآ فا قد اطلا عات زيست شنا سی و دانش طبيعت می با شند و از آ ن<br />
بدترآ نکه تا کنو ن نشريه يا کتا بی که به طور الفبايی رهنمو ن زنبوردا ربا شد ، در کشو ر ما به مر حله انتشارنرسيده!<br />
آ مو زشهايی هم که درسطح کلا سها ی زنبو ردا ری داده می شود خود مشکلا تی را به بارآ ورده اند و علا و ه بر آنکه<br />
گا می در مسيرآ مو زش زنبو ردا ران بر ند ا شته اند، با طرح مطا لبی از مکا تب ديگر ، هزا ران معما در برا بر<br />
زنبوردا ران نها ده ند<br />
2 عوا مل طبيعی در کشو ر ما از بسياری جهات ، به نفع زنبو ردا را ن است البته خشکسالی و کمبود با رند گی را<br />
نمی توان انکار کرد.<br />
اين ادعاکه عو ا مل طبيعی کشورما در جهت منا فع زنبو ردا را ن است تنها ادعا نيست بلکه با قياس با کشور ها يی<br />
مانند انگلستا ن و فرا نسه که درسرا سر سال فقط چند رو ز آ فتابی دا رند در ايرا ن در بيشتر رو زهای سال آ فتاب<br />
درخشان<br />
.
18<br />
:<br />
!<br />
و گرما ی کافی و جو د دا رد.<br />
هم اکنون اگر دومتر برف بر قله دما وند نشسته است ، خيا ربند ر عبا س در با زا رتهران بابهترين قيمت به فرو ش<br />
ميرسد<br />
پس اگر تو ليد عسل هم دراين فصل مقدور نبا شد ، توليد زنبو ر، ملکه، ژله رو يا ل و موم که ممکن است!<br />
در ابتدا اشا ره کردم که زنبو ردا را ن ايرا ن ، غا لبآ ازز نبو رداری فقط عسل می خو ا هند .و هنوز هما ن ارزش<br />
کذايی را برای زنبو ران عسل قا ئلند واز ديگر محصولا ت ارزنده زنبو را ن هر چند بهره می برند اما بی اطلاع هستند<br />
همين عسلی را هم که زنبو ردارا ن با زحمت بسيار به دست می آ ورند،در زما ن عر ضه به با زا ر به علت نقص بسته<br />
بندی وغير بهدا شتی بو دن کا لا برای فرو ش، ارزش و اقعی را از دست ميد هد و اجبا رآ عسل را به طور يکجا و به<br />
قيمت نا زل در اختيا ر بنکدا را ن می گذا رند آ نها هم بر اساس سو د جو يی به هر و سيله ای متو سل می شو ند.<br />
کمترين و بی ضرر تر ين عمل اين وا سطه ها آ نستکه در زمان عرضه به مشتری به هر حيله ای متو سل می شو ند<br />
مثلآ وقتی مشتری در آ ذر با يجان عسل خر يدا ری ميکند ، يقين دا رد که عسل سبلا ن خريد ه است اما در بسياری از<br />
موارد ديد ه شده که عسل ارزان قيمت مرکبات را به جای عسل کو هستان عرضه کرده اند.<br />
رسا نه ها ی گرو هی وعدم احساس مسئو ليت! در يکی از مصا حبه ها ی را ديو يی در سا ل گذشته ، از<br />
زنبورداری سوآل شد بر د اشت عسل از هر کند و چه قد راست ؟ زنبو ردا ر پاسخ داد بين پا نزده تا 37کيلو ونيم<br />
در حا ليکه پس از بررسی معلو م شد ميانگين بردا شت همان سال،در حدو د 3کيلو هفتصدو پنجاه گرم بو ده است<br />
از زنبو ردار ديگری پرسيده شد نظر شما در مو رد رس کرد ن عسل چيست؟ پا سخ داد: عسلها ی من هرگز رس<br />
نمی کنند وهمه عسلها يی که رس می کنند ، تقلبی هستند<br />
شخص بی اطلا ع ديگری که خو درا مهند س کشا ورز ی معرفی کرد ه بو د در يکی از رو زنا مه های شهرستا نها<br />
که گمان ميرود در استان فا رس بو ده ، چنين اظها رنظر نموده<br />
شرکت ها ی زنبو ر عسل ، عسل تقلبی در ست می کنند و به خو رد مردم ميد هند<br />
آ قا ی ديگری با اشا ره به مدرک تخصصی خو د مهندس کشا ورزی) چنين تو ضيح داده بو د<br />
در جا ده هراز، از چا دری که عسل می فرو خت مقداری عسل خريداری کردم .اما و قتی که چشمم به کند و ها يی که<br />
در وسط بيابان بی آ ب و علف افتاد ، و گلی هم که عسل دا شته با شد نديدم ، يقين کردم که اين عسلها را با شکر می<br />
سازند<br />
آ قا ی محتر م و مسُنّی به يکی از شرکت ها ی فرا ورد ه ها ی عسل ، مرا جعه کرده بو د و با اصرار ، عسل کندو ی<br />
گلين ميخو است و معتقد بو د که عسل اينگو نه کندو ها صحيح و بی ريب است<br />
وسايل زنبورد ا ری :<br />
عدم شنا خت و سا يل زنبو ردا ری يا استفا ده از نو ع ارزان و غير فنی و عد م اطلاع از کا ربرد آ نها خو د دا ستا نی<br />
است که با يد گفت اگر در رو ستا ها، از همان کندوها ی لو له ا ی استفا ده می شد خيلی بهتر و مطمئن تر از اين<br />
کندو های بی قوا ره وپر از درز و سو را خ می بود<br />
امرو زه در ايرا ن شرکت ها ی سا زنده ابزار زنبو ردا ر ی مرتبآ با پر سش نظريات انتقادی پيشکسوتان و مطلعين ،<br />
در حال بهبو د بخشيدن به اين ابزار و آ گا هی دادن به استفا ده کنند گا ن از آ نها ، هستند و اين خو د مو جب خو شبينی<br />
به آ ينده زنبوردا ری است.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
!<br />
!<br />
:<br />
!<br />
.<br />
)<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
!<br />
3 <br />
4
19<br />
وسايل زنبور داری و نحو ه استفاد ه از آنها<br />
بسيا ری از و سايل زنبو رداری برای غا لب زنبو ردا را ن ، نا شنا خته است و به همين جهت ، تعدا دی از اين و سايل<br />
که مهمترين ابزار زنبو ردا ری مدرن می با شند معرفی می شوند بديهی است در بخشها ی آ ينده ، ابزار ديگری نيز بر<br />
حسب مو رد معرفی خو ا هند شد .
شکل شماره 14<br />
20
21<br />
پنجره ملکه<br />
:<br />
موا رد استفا د ه:<br />
اصو لآ عنو ا ن اين ابزاربه اين معنی است که اين پنجره ما نع عبو رملکه، از بخشی از کندو به بخش ديگرآنست ،<br />
امامو ا رد استفا ده ديگری نيز دار ما نند آ نکه در زمان عسل نيز برا ی دسترسی فو ری به عسل خا لص ، اين پنجره<br />
ما نعی برا ی عبو ر زنبو را ن حا مل گر د گل ، به بخش عسل خواهد بود<br />
چنا نچه ذخيره کرد ن چند ملکه برای بر نا مه های خاصی ضرو رت پيدا کند ، اين پنجره ابزار قا بل اطمينانی خو ا هد<br />
بود .همچنين در موا قع اضطراری ميتوا ن استفاد ه ها ی ديگری از اين خا صيت کرد که به مو رد خو د خو ا هد آمد<br />
سا ختا ر پنجره ملکه<br />
.<br />
.<br />
.<br />
6 تا<br />
:<br />
چنا نچه در اشکال صفحه مقابل ملا حظه مينمائيد ، پنجره ملکه با تو جه به اختلا فی که بين قطرشکم زنبورا ن و قطر<br />
شکم ملکه وجو د دا رد ، سا خته شده و ميله ها ی پنجره ،فقط برا ی عبو ر زنبو را ن در نظر گر فته شده است.<br />
از آ نجا ييکه قطر شکم ملکه بين 9 ميليمتر است با يد فاصله، کمتر از حد اقل اين رقم با شد اما چون ضرور ت<br />
دارد که کا رگران به همه جای کندو وا رد شوند و به کار خو د بپردا زند ، اين فا صله با يد عبو ر کا رگرا ن را که به<br />
قطری بين 3ونيم تا 5 ميليمتر هستند ، امکا ن پذير سازد به همين دليل ، فا صله ميله ها 4 ميلی متر در نظر گرفته شده<br />
است تا هر دو هدف حا صل گردد.<br />
اندا زه و شکل عمومی اين پنجره ها يا قفس ها بر حسب هدف مو رد نظر ، متفا و ت می با شند به عنوا ن مثا ل اگر<br />
لا ز م شو د تا ملکه ای بين دو قاب ، محدو د شو د ، پنجره بايد به شکل Uبا شد و اگر برا ی جدا سا زی دو طبقه با شد<br />
به شکل برش عرضی کندو، چها رگو شه ای مسطح است .<br />
جنس پنجره ها : ازسيم گا لو ا نيزه ، کرم نيکل ، فيبر و يا پلاستيک هستند<br />
.<br />
کا ربرد پنجره به طور خلا صه:<br />
او لين کاربرد پنجره به منظو رخا لص ما ند ن عسل در زمان عسلگيری<br />
1 گرده گل در قابها ی عسل ، ذخيره نشود.<br />
2 ملکه در جا ها ی خا لی قابهای عسل ، تخمگزاری نکند<br />
3 محل فعا ليت ملکه برای با زديد و عسلگيری ، مشخص و مطمئن با شد.<br />
دو مين کاربرد ، برای جلو گيری تو سعه ميدان تخمريزی ملکه که با ملکه در قفس انجا م می شود<br />
1 برای پر و رش شا هخانه در کندو<br />
2 برا ی رزرو کر د ن ملکه در کندو.<br />
سو مين کاربرد، پيش بينی و تفنن<br />
1 درصو رت فقدان ملکه ، برای جلو گيری از ما ده تخم گزارشدن کا رگرا ن.<br />
2 برا ی در اختيا رد ا شتن جمعيت همبو از هر سنی<br />
3 برا ی بهره وری بيشتر با تعدادکندو ی کمتر.<br />
.(.<br />
:<br />
)<br />
.<br />
!
شکل شما ره 15<br />
22
23<br />
زنبور عسل ، حشره ای اقتصادی و کار آفرين<br />
رشته های تخصصی.:<br />
گرچه زنبو رعسل حشره ای بيش نيست ، اما از دير باز انسا ن را که هزا را ن با ر،از او بزرگتر است ، از گرسنگی<br />
و ضعف و بيما ری نجات داده است و با ارز ش اقتصادی چند بعدی خو د، يکی از منا بع در آ مد در دنيا شنا خته شده<br />
تا آ نجا که جمعيت بسياری از انسا نها ، زند گی و ا بسته به اين حشره دارند<br />
از جمله منا بع اقتصا دی استرا تژی که بر خو رد های سياسی با آنان.را تجربه کرد ه ايم ميتوا ن به عمق ارزش<br />
فرآورده ها ی اين شا خه» دامداری کشا ورزی » پی برد<br />
در جنگ دو م جها نی يکی از لطمه های بزرگ اقتصادی که به مردم رو سيه سو سياليستی وارد آ مد ، بمبا ران<br />
کندو ها ی زنبور عسل اين کشو ر بود<br />
در آ مريکا ، با غدا را ن به زنبو ردا را ن رشوه ميد هند تا کند و ها ی خو د را برای گرد ه افشا نی شکو فه های<br />
باغاتشا ن به آ ن با غها کو چ دهند<br />
بهترين شمع معطر برا ی مهما نی ها ی مجلل ، پيوسته شمع ها ی تهيه شده ا ز موم زنبو ر عسل بوده است<br />
در معالجات سنتی ، عسل ، نيش زنبور عسل و بره موم ، در رديف موثر ترين دا رو ها بو ده اند<br />
ژله رويال که خو را ک نوزادان (کرم) زنبور و خصو صآ تنهاخورا کی ملکه(ما در زنبو را ن) است،<br />
يکی از موثر ترين دارو های شفا بخش برا ی انسا ن در گونه ها ی بسياری از بيما ريها وکمبو دها،به شمار می آ يد.<br />
...بهترين و بی زيا ن ترين لو ا زم آ را يش و زيبا يی (البته گرا نقيمت) از موم و ژ له رويا ل و عسل ، تهيه می شو ند<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
) شيرزنبور)<br />
:<br />
بنا بر اين جا ی تعجب ندا رد اگر زنبو رد ا ری را مادر مشا غل بسياری بدا نيم.لذا چند رشته مو رد تو جه را که به<br />
خاطر می آ ورم معرفی می نما يم<br />
تهيه عسل : که خو د ميتو ا ند با تنو عی که با اتکاءبه تنو ع گلها و گيا ها ن ،در طبيعت دارد ،به استناد<br />
آزمايشاتی که خو د درزما نی بيش از پنجا ه سا ل زنبور داری ، انجا م دا ده ام ، نمو نه های معتنابهی از عسل به<br />
رنگهای بی رنگ تا سياه و طبيعتآ با عطر، طعم و خواص طبی گو ناگو ن ، گسترش يابد.<br />
تهيه مو م شا مل سا ختن شمع ، مو م عاجدار ، کرم های معالج ، کرم ها ی زيبايی و صابون موم که هريک<br />
از اين تو ليدات ميتو ا ند ايجاد اشتغال و بازار کند.<br />
تهيه بره موم:با توجه به صمغ هايی که اهميت دا رودر مانی دارند و خا صيتها ی مختلفشا ن منجمله ضد قارچ و<br />
ضد با کتری<br />
تو ليد ژله رويال:برای سا خت کرمها ی زيبايی ،خوا ص دارو يی آ ن د ر کمبو دهای هو رمونی ، توا نبخشی و<br />
غيره.<br />
تو ليد ملکه به جا ی وارد کرد ن ملکه های دو رگه ) که تکثير آ نها امر ی اشتباه است تکثير ملکه از زنبو را ن<br />
بو می که از مقا و مترين زنبو ران در مقا بل آ فات و بيما ريها هستند<br />
تو ليد انبو ه زنبو را ن در پا کتها ی قابل فرو ش به منظور جبرا ن خسا رتهايی که در اثر آ فا ت و خشکسا لی و<br />
ناشی بو دن زنبو ردا را ن مبتدی پيش می آ يد و يا گسترش زنبو ردا ريهای موفق!<br />
تو ليد سم زنبو ر ، عصير زنبو ر و ديگر فر آ ورده ها ی دارو يی از زنبو را ن که نظير ندارند.<br />
حرفه ای کردن گرده افشا نی باغها ی ميوه،کشت های صنعتی وغيره به منظورکسب در آ مد برا ی زنبو رداران .<br />
...<br />
(<br />
.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
!
24<br />
: زنبو رستا ن<br />
در هر جا که کندو های زنبو را ن را قرار داده ايم ، آ نجا رازنبو رستا ن می نا ميم!<br />
منظره زنبو رستا نها ی ايران :<br />
شکل شما ره 16: قريه سفيد قبا(اليگو درز)تابستان1332 پيشوای ورا مين<br />
2.12.1352<br />
شکل شما ره 17: کليج خيل مازندران تابستان 1351 جهرم بهار<br />
1351<br />
شکل شما ره18 : اما مزاده قا سم شميران زمستان 1350 اليگو درز تابستان<br />
1349
25<br />
طرح زنبو رستانها ی مما لک مختلف :<br />
يک زنبو رستا ن مدرن در آلمان زنبو رستانی به سبک قديم درآ لمان<br />
زنبو رستا نی در آمريکا<br />
زنبو رستا نی ديگر در کشور ترکيه<br />
شکل شما ره<br />
19
26<br />
با ز ديد کندو ها<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
برای پی بردن به پيشرفت کا رجمعيت از نظر کيفی وکمی ، هر از گا ه با برنا مه ها ی تعيين شده قبلی که با گذشت<br />
فصلی و رسيدن فصل ديگر از گلها تعيين ميشود ، با زديد کندو ها و قيا س آ نها با يکديگر ، با در نظر گرفتن ذخا ير<br />
کند و و توليد نوزا دان و نحو ه تخمگزاری ملکه ها ، ميتوان به موقع نسبت به حذ ف ملکه ها ی ضعيف و يا تقو يت<br />
جمعيتها ی عقب ما ند ه اقدا م کرد<br />
اما چنا نچه آ ثاری در جلو کند و ها ديد ه شود که ، از بروز بيما ری يا آفتی حکا يت کند ،بدو ن تو جه به زما ن از<br />
قبل تعيين شده برا ی باز ديد ، فو رآ بايد به بر رسی دقيق کندو ی اشکالی پردا خت<br />
اگر اين بررسی ها و کمک رسانی ها بدو ن فو ت وقت و به مو رد انجا م گيرد ميتوا ن انتظار برداشت محصو لی<br />
متعارف از زنبورا ن داشت<br />
مهمترين بخش کار زنبوردار ی ، همين با زديد ها هستند و تما م دا نشی که زنبور دا ر در سا يه آ مو زش وتجربه<br />
آ موخته است ، با همين با زديد ها به کار برده می شو ند<br />
اماهر کسی نمی تو ا ند به آ سانی آ موخته ها ی خو د را در مو رد زنبو را ن اعما ل کند مگر زنبو ر دا ر ی که<br />
راز ها ی بر قرا ر کرد ن ار تبا ط با ز نبو را ن را نيز تجربه کرد ه با شد .<br />
شکل شما ره 20<br />
، با ز ديد زنبورا ن (بدون کلاه<br />
(<br />
آلمان، نوع زنبور:کارنيکا<br />
شکل شما ره 21<br />
با زديد زنبو را ن بومی دراواخر زمستان ايران پيشوای ورامين
:<br />
27<br />
امر ضرو ر ی با زديد و مشکل نيش زنبو رها<br />
زنبو ر ها با دا شتن نيش درد نا ک خو د ، که تنها حربه دفا عی آ نها است ، موظف به محافظت از موجو د يت کندو<br />
و ذخا ير گرا نبها ی درون آ ن هستند ، هرچندنيش زدن، به قيمت جا نشا ن تما م ميشود<br />
اما حساسيت زنبو را ن در مقا بل با زديد کننده کند و ، در بعضی مو ارد خا ص خيلی حاد تر می شو د مثلآ<br />
از زما نی که قابها پر از عسل شده و کا رپو لک کردن آ نها شرو ع می شود ، ، خصو صآ اگر زما ن کو تا هی قبل از<br />
خو ا ب زمستا نی با شد.<br />
علت مشخص است و آ ن اينکه اگر گشاينده کندو موفق به بردا شت ذخيره ز مستا نی شود ،تما م جمعيت از بين خوا هد<br />
رفت .لذا اين آ ينده نگری زنبو را ن را با هيچ وعده ووعيدی نمی توان به مر حله انفعالی سوق داد<br />
به همين نحو است که آ فت ها يی هم که قصد غا رت دا رند ، هر چند بزرگتر از خو د زنبو را ن با شند ، آ ما ج نيش<br />
ها ی نيرو ی دفاعی قرار خوا هند گرفت.<br />
در اينگو نه موا رد ، گلو له های در هم پيچيده ز نبورا ن را درجلو کند و های پاييزی بسيار ديده ايم که نتيجه اش<br />
در عمل ،يک لاشه زنبو ر خر ما يی و چند لاشه زنبورعسل در جلو تخته پروازبو ده است<br />
روش ها و آ زما يشها برای تماس مسا لمت آ ميز با زنبورا ن:<br />
با ملا حظه بر د ا شت خصمانه ای که ز نبو را ن از مو جو د نز ديک شده به کندو دا رند، اتخا ذ رو شی لا زم است<br />
تا با زديد ،بدو ن جنگ و گريز و ترس و خرا بکا ری انجا م گيرد.<br />
برای نيل به اين مقصو د به ذکر دوآ زمايش ساده کفايت می کنم تا زنبو ردار آ تی چه آ زما يشی را بهتر و عملی تر<br />
بداند:<br />
آزما يش اول<br />
در اوا خر زمستا ن سال 1350 تصميم گرفتم تا کند و ها ی خو درا که از نو ع زنبو را ن بو می ايران بو دند ،<br />
بازديدکنم باآ نکه از لجا جت و سما جت زنبو را ن بو می اطلا ع دا شتم اما تصميم جدی و انجا م با ز ديد به دلا يلی<br />
ضرور ی بو د بنا بر اين خو درا برا ی صد ها نيش آ ما ده کرده بو دم.<br />
با احتيا ط سر پهن اهرم را بر رو ی تخته پرو از سا ييدم تا:<br />
اولآ، خا طره بر خو رد احتما لی اهرم با قا بها ، چندا ن خصما نه تلقی نشود . ٍثانيآ ، خا طره گذشته در ذهن غالب<br />
جمعيت کندو تداعی شود !بعد با هما ن ترتيب سر پهن و نازک اهرم را لای در کندوفرو برده به آ رامی چرخا ند م تا در<br />
با لا آ مد ، آ نرابا دقت از رو ی کند و بر دا شتم تا اينجا ، با آ نکه زنبورا ن بر با لا ی قا بها ، از دريچه در فيبری ديده<br />
می شدند ، هيچگو نه رفتار تها جمی نشا ن ندا دند ولی تنفر خو درا با با لا گرفتن نيش و ترا و ش بوی سم زنبو ر با<br />
صدايی آ رام ،همچون صدای ريزش باران ابراز داشتند در فيبری که با دقت تما م با بره مومی سخت برديوا ره کندو<br />
چسبيده شده بو د با يد با ز می شد و شکستن اين بره موم سخت را با يد با دقت و به تدريج و آ رامی انجا م ميد ادم به<br />
هر تر تيبی بو د ، در فيبری آ زاد شد و آ نرا که يک رديف کا مل زنبور بر رو يش نشسته بو دند بر گر دا ند م و نگاه<br />
کردم ، با برخو رد نفسم به اين همه زنبور ،بيشتر شان به طرف صو رت من به پرو ازهجوم آ وردند.چون قبلآ خودرا<br />
برا ی نيش خو رد ن آ ما ده کرده بو د م ، هيچ عکس العملی نشا ن ندادم و آ را م و بی حرکت بر جای ما ند م ، زنبور<br />
هاتا يک ميليمتری سرو صو رتم پيش آمدند و لی نا گها ن آ رام گرفتند و يکی يکی بر رو ی قابها ی خو د بر گشتند ،<br />
بوی سم، کم کم در هو ا گم شد به آ هستگی سرم را پا يين بردم تا وسر اهرم را بررو ی قابها کشيدم .بعد با نو ک<br />
انگشت ، پشت چند ز نبوررا لمس کردم ما نند گو سفند به دنبال هم افتا دند و به داخل قابهارفتندبه آ هستگی قابی را از<br />
کندو بيرون کشيدم و بازديد کردم و دوبا ره به کند و بر گرداندم.<br />
آ زما يش دوم<br />
در همين زنبو رستا ن ، چندی بعد ،يکی از زنبو ردا را ن با سا بقه که علاقه مند به بازديد زنبورا ن دو ستا ن بو د<br />
و بدو ن ترديد به دنبال کسب تجربه در مو رد منطقه ميگشت، بااصرارفرا وا ن و تجهيزا ت کا مل برای باز ديد از<br />
کندو ها ی من آ مده بو د<br />
با تو جه به اينکه از من کهنه کار تر بو د ، تو صيه خا صی را لا زم ندا نستم اما و قتی کاررا شرو ع کرد ، منهم<br />
کلاه زنبو رد ا ری را بر سر گذا شتم ! خيلی عجو لا نه سر اهرم رازير در کند و کرد و درراباسرعت بر دا شت<br />
زنبو رها از زير تو ری کلاه و دا خل آ ستين کشدا ر آ نچنا ن مستاصلش کردند که اهرم را پرت کرد و درحا ليکه نيش<br />
ها را ازسرو صو رتش می کشيد گفت اينها بو می هستند و با ز ديد شان غيرممکن است<br />
به همين جهت با زنبو ردا را ن ديگر قرار گذ اشتم تا در حضور ايشا ن ،با زديد را باشيو ه خود ، انجا م دهم. گرچه<br />
توصيه همه با اصرار بر اين بو د تا با کلاه کا ررا شرو ع کنم اما در نيمه کار ، عمدآ کلا ه را از سر بر دا شتم و<br />
کارراتا پا يا ن با دقت انجا م داد م<br />
حا صل اينکه<br />
آرامش و لطا فت در امر با ز ديد کند و ها و در ک دقيق مو قعيت ، اعم از اينکه وسا يل ايمنی کامل با شند ويا<br />
اصولآ مو جو د نبا شند ،شرط لا زم و کا فی برای مو فقيت در بازد يد و همکاری زنبو ران با زنبو ر دار است .<br />
:<br />
!<br />
.<br />
!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
.<br />
:<br />
.
28<br />
الفبا ی با ز ديد کندو<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
بهتراست زنبو ردا رمبتدی ، کندو يی خا لی را مو رد تمرين قرار دهد و در حا ليکه آنرا پر از زنبو ر می پندارد ، با<br />
چندين با ر با زو بستن و تخليه قاب و باز گردا ندن قا بها ، روش کار کرد ن بدون سرو صدا و آ رام را فرا گيرد و<br />
دستهای خو درا به حرکا ت لازم عادت دهد.<br />
برا ی شرو ع با زديد بهتر است پشت کند و قرار بگيريد تا مزا حم پر واز زنبو را ن نشويد.<br />
بردا شتن در کندو و قرار دادن آ ن در جای مناسب<br />
الف:<br />
ب<br />
ج: .بردا شتن در فيبری و دور کرد ن زنبو ران از آن و قرار دادن آ ن در جای پيش بينی شده!<br />
سر اهرم را بين دو سرقاب اول و دوم ، چند درجه می چر خا نيم تا دوسر قاب ازيکطرف با هم فاصله بگير ند.<br />
د برای سر ديگر اين قابها ، عمل قبلی را تکرا ر می کنيم تا قا بها از هم جدا شوند<br />
ه با همين عمل سعی می کنيم تا اگر قاب اول به بدنه چسبيده شده ، آزاد شو د.<br />
و آ يا پلی آ نهارا به هم مربو ط کرده؟ در اينصو رت<br />
حالا بين دو قاب اول و دو م را از با لا نگاه می کنيم تا بدا نيم ز با دقت بسيار و پس از دو د داد ن ،با سر پهن اهرم ، پلها را می بريم(خراب ميکنيم) .<br />
اکنون به اهرم نيازی نداريم ، پس آ نرا در جايی مناسب قرار ميدهيم و با دو دست قاب او ل را که آ زا د شده به<br />
ح آرامی وبه طور کا ملآ عمود ی با لا می آ وريم و از کند و خا رج کرده مو رد مشا هده قرار می دهيم.<br />
اگر ملکه بررو ی آ ن نيست يا تخم تا زه در درو ن سلو لها ی آ ن و جو د ندارد ، آنرا به رو ی قابهای کندو می تکا نيم<br />
و به کنار کندو تکيه ميد هيم<br />
از اين لحظه به بعد، بيرو ن آ وردن و با زديد بقيه قا بها به آ سا نی انجا م پذيراست<br />
.<br />
:<br />
.<br />
:<br />
شکل 22 (باز کردن و باز ديدقابهای کندو (<br />
.<br />
)<br />
هدف از با زديد کندو:<br />
از باز ديد کندو ، پيو سته هد فهای متنو عی مو رد نظر هستند که به مو رد، تو ضيح داده خو ا هندشد.<br />
اگر مثلآ هدف ازاين بازديد ،نظا فت کندو باشد بهتراست قبلآ کندويی آ ما ده به جای کندو ی مو رد با زديد (در جلو آ ن<br />
به فاصله شصت سانتيمتر)قرارداده شو د و قابها بلا فا صله پس از باز ديد ، به کند و ی تميز منتقل گردند.<br />
وا ضح است پس از انتقال قابها به هما ن آ رايش قبلی يا با حذف قاب غير لازم) در فيبری بايدبررو ی قابها برگردد و<br />
در کندو بسته شده به آ رامی به جای خود قرارداده شود
29<br />
با زديد کند و با تصوير<br />
:<br />
شکل 23باز ديد کندو ها با لو ا زم ايمنی
30<br />
با زديد کندو ها و انو ا ع با زديد ها<br />
بعضی از انوا ع باز ديد های معمو لی که در هر زنبو رستا نی لازم ميشود، به قرار زيرند<br />
با زديد ها ی دو ره ای يا فصلی<br />
اين قبيل با زديد ها برا ی اطلاع از کم و کيف درو ن کندو،در ز نبو رستا نها ی ثابت، با با زد يد شرو ع فصل بهار<br />
وملاحظه باقی ما نده زنبو ر و غذا يش آ غاز ميشود و با آ خرين با زد يد ، پس از تکميل غذا ی زمستانی و آ ما د ه<br />
شدن جمعيت برا ی خو اب ز مستا نی به پايا ن ميرسد<br />
آ نچه در اين با زديد ها مو رد مطا لعه و اقع می شو د عبا رتند از<br />
ميزا ن غذا ، جای کا فی ، وجودملکه و سلا مت او پيشرفت کا ر تخم ريز ی ، مو مبافی ، عسل سازی سلامت کندو<br />
قدرت دفاعی شکا يت ها و علا مت های آ فت و بيماری<br />
با ز ديد ها ی اجبار ی : که مربو ط می شود به زنبو رهای ضعيف ، بيمار و يا آ لو ده به آفات که در ملا حظات<br />
ظاهری پرواز زنبو را ن قا بل فهم و مستلزم کمک رسانی هستند<br />
اين کندوهاکمترين سو د را ميدهند و بيشترين وقت زنبوردار را مصرو ف خود می کنند.<br />
با زديد های برنا مه ای که مر بو ط می شو د به برنا مه ها ی تکثير کلنی ها ،تو ليد ژله رويال ، تو ليد ملکه و<br />
امثال آن.<br />
عکسهايی از يک با زد يد عمو می در شکل شماره<br />
:<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:24<br />
:<br />
:<br />
شکل شما ره 24 نمايش باز ديد کند و ها در زنبو رستان.
31<br />
تغذيه دستی زنبو را ن و ضرورت آن:<br />
فلسفه غذا دادن به زنبوران ، دقيقآ نقطه مقابل تقلب ، هوچی گری ها و همچنين توکّل مطلق بر طبيعت است!<br />
کسا نی که وقت خو د را موقو ف ز نبو را ن می کنند ، اعم از آ نکه جنبه تفنن يا کا سبی دا شته با شد ، هرگز به<br />
تقلب ، دست نخو ا هند زد<br />
هو چی گری : عسل فرو شا نی که رس کرد ن عسل را تقلب می نا مند ، فقط هو چی نيستند بلکه خود درو غ گو و هم<br />
متقلب هستند زيرااز 120 نو ع عسلی که تجربه کرديم ، فقط سه نوع آ ن، آ نهم در منا طق خشک ، رس نمی کنند اما<br />
بقيه انوا ع عسل ، رس می کنند.<br />
تنها تو کل به لطف طبيعت برای داشتن زنبو را ن کا فی نيست زيرا در اين عمر درا ز خود بيشتر بی لطفی از طبيعت<br />
ديده ايم و نه لطف! خشکسالی های تما م نشدنی پی درپی ، با را نهای خا نه براندازو بی حا صل همه از بی لطفی های<br />
طبيعت حکايت دارند<br />
و اينهمه ايجا ب می کنند تا زنبو را ن را از مرگ و مير حاصل از گر سنگی نجات داد<br />
يک توضيح برای رفع شبهه وبرای آ نکه دروغ گو يان شرمنده شوند.:<br />
بهتر است اين تو ضيح را همينجا بدهم که اولآ، بسياری از مصرف کنند گان عسل ، از ما ،در خواست عسل رس کرده<br />
دا شتند تا برای صبحانه بتوا ن آ نرا بر رو ی نا ن ماليد در آ لمان همه مشتريهای من ، عسل رس کرد ه را برا ی<br />
صبحا نه ، تر جيح ميدادند و عسل ها ی رو ا ن را به عنوان دارو می خو استند!<br />
اما آ نچه عسل فرو شا ن حيله گر ،برسر عسل می آ ورند آ نستکه عسل های رس کرده و يا عسلهايی راکه ممکن است<br />
رس کنند ، حرا رت ميد هند و بااين عمل بسياری از آ نزيمها ، ويتا مين ها و هور مو ن های معجزه آ سای عسل را<br />
نابود می کنند!<br />
امابا حرارت دادن اگر ميزا ن حرا رت رعا يت شود (65در جه) مانع از آ ن خو ا هد شد تا عسل ، کسا نی را که<br />
حساسيت (آلرژی) دارند ، بيازارد.<br />
ضرو رت تغذيه زنبو را ن:<br />
غذا ی طبيعی زنبو را ن ، از نو ش و گرد ه گلها، تا مين می شود و در صو رت مو جود بو دن اين دو در طبيعت ،<br />
نيازی به تغذيه دستی نيست<br />
اما در طو ل سال ،زما نی دراز فرا می رسد که زنبور بيدار است و غذا می خو اهد اما منبعی که در طبيعت ، موجب<br />
تا مين غذا ی زنبورا ن می شود ، خشکيده است<br />
اگر به زنبو را ن غذا داده نشود به سيلو ها و نانو ايی ها وقنا ديها و ميو ه فرو شيها و با لاخره به سطل های خا کرو به<br />
هجو م می برند و چيزی برا ی خو ردن ،جستجو می کنند. اين پديده را همه می توا نند تجربه کنند و جای انکار ندارد!<br />
اما زنبو ردا ری که زندگيش در گرو اين زنبو را ن است چگو نه می توا ندتغذيه ز نبو را نش را به عهده سر نوشت<br />
واگزار کند؟<br />
آ يا ما انسا نها رو ز گا ران قحطی را نديده يا نشنيده ايم و نميدا نيم که قحطی و گرسنگی ، مرگی دردنا ک به دنبال<br />
دارد؟ زنبور ها درايران و کشو رهايی کم آ ب ،نذير ايران، در گير همين بد بختی هستند چگو نه می تو ا نيم چنين<br />
ظلمی را بر جا نوری مفيد چو ن ز نبورعسل روا داريم ؟<br />
طبيعی است که در صو رت برو ز قحطی با يد به گرسنه ها کمک کرد نه آنکه به حال خو د شا ن وا گذاشت<br />
!<br />
.<br />
.<br />
!<br />
.<br />
!<br />
:<br />
.<br />
!<br />
.<br />
تقلب :<br />
شکل شما ره<br />
زنبو ر هم غذا می خو اهد<br />
!<br />
25
32<br />
موا رد و نوع تغذيه زنبوران :<br />
غذا دادن به زنبو را ن ،دلايل خا ص ديگری نيزدارد که در هر صو رت برا ی بقا ی آ نها غير قابل چشم پو شی است.<br />
1 وقتی در محيط نه گرد گل وجو د دا رد و نه شهد ، در زمستا ن های نيمه گرم که زنبو را ن بی مو قع از خو اب<br />
زمستانی بيدار می شو ند، غذای ذخيره خود را می خو رند و تا بيا يد بها ر بر سد کسری می آ ورند اين کسری با يد به<br />
هر صو رت به دست تو ا نا ی زنبو ردا ر ، تا مين شو د و گرنه گرسنگی و مرگ ، همراه اند.<br />
و لا زم است تا غذای جا نشين ) شا مل پرو تئين و مواد قندی داده شو د).<br />
2 وقتی در محيط گرد گل فرا وا ن شده اما هنو ز شهدی به بار نيا مده او ا يل يهار<br />
که در اين صو رت دادن شربت رقيق ، کار تکثير زنبو را ن را تسريع ميکند<br />
3 وقتی در محيط گرد گل کميا ب ميشو د اما زنبورا ن هنو ز به تکثير جمعيت ، اشتغال دارند او ا خر پاييز)<br />
در اينصو رت بايد غذای جا نشين متنا سب شا مل مو ا دپروتئينی و قندی داده شود<br />
)<br />
(<br />
.<br />
)<br />
بنا بر اين غذای دستی که به زنبو را ن بايد داده شود ، بر حسب کمبو دی که در طبيعت بو جو د ميآيد،متفاو ت خوا هد<br />
بود.<br />
!<br />
)<br />
غذا دادن دستی به زنبو ران قبل از زنبو رداری مدرن<br />
لا زم است تو صيه کنم، جند و رق به غقب برگردا نيد و درشکل شما ره 18 به اولين عکس از سمت را ست<br />
دقت نما ييد.<br />
در اين عکس همان کند و ها ی گلين پشت سر) درحدود 11سال پيش از آ ن عکس ،همه ساله در يکی از رو زهای<br />
نيمه گرم زمستانی ،پدر بزرگم(پدر مادر، صا حب زنبو ران) به دست خود (با با ز کردن پشت کند و ها) در هرکند و ،<br />
يک بشقاب شربت شکر ويک مرغ بريا ن می گذا شت و به فر زندا نش هم تو صيه کرد ه بو د تا اين رشوه تشو يقی<br />
سا لا نه را فرا موش نکنند.<br />
:<br />
:<br />
(<br />
انگاره ها ی لازم ، برای تهيه غذا ی زنبو را ن<br />
برای آ نکه زنبو ردا ربا امکا نات محدو د هم بتوا ند موا د تشکيل دهنده غذای زنبو را ن رابه اند ا زه ها ی صحيح<br />
آ ماده و با مو فقيت بسازد ، انگا ره ها و اندا زه ها را با لوازم معمولی آشپز خا نه تعيين می کنيم<br />
1پوند<br />
برابر<br />
4فنجان آرد 60 قطره مايع برابر يک قا شق غذاخوری مايع 100گرم آرد<br />
برابر يک فنجان آرد 10گرم آرد يک قا شق سو پخو ری آ رد برابر 1 پو ند<br />
2و نيم فنجان خا ک قند برابر 150گرم شکر برابر 3چهارم فنجان شکر 28ونيم گرم<br />
برابر يک اونس تقديبآ 454 گرم برابر 1 پو ند 3و سه چها رم ليتر<br />
تقريبآبرابر يک گالن آ مريکا 1000ميلی گرم 1 گرم برابر<br />
پنجاه و شش صدم ليتر<br />
برابر يک پاينت 4و نيم ليتر تقريبآبرابر 1 گا لن امپريال شکل غذا های کمکی<br />
اين غذا هابر حسب آ نکه از چه موا دی وبرای چه منظو ری و به جبران چگو نه غذايی به زنبو را ن داده می شوند، يا<br />
به عبا رت ديگر بر حسب مواد او ليه لا زم ، به سه شکل متما يز تهيه می شو ند: شربت ، خمير گو نه و پو در!<br />
برای جبرا ن کمبو د شهدگلها ،در اوا خر پاييز ، پس از بر داشت آ خرين عسل ، و در او ا يل بهار<br />
شربت قند (شکر که گردگل بسيار آمّا شهد گلها نا چيز است، با يستی داده شو د<br />
ظرفهای معمو ل فعلی برا ی شربت دادن به زنبورا ن، عبا رتند از ظرفهای فيبری موم اند و د به اندا زه شا ن که در<br />
جای يک شان ، قرار داده می شود<br />
پو در قند و يا<br />
وبرای غذا ها ی پو در ما نند برای دادن غذا ها ی خمير گو نه ،از کا غذ ها ی رو غنی (مومی مخلوط) از کا غذ معمو لی پرز دار د يا رو زنا مه استفا ده ميشود.<br />
)<br />
.<br />
(<br />
!<br />
.
33<br />
زنبو را ن و تشخيص موا د غذائی<br />
زنبو را ن در تشخيص موا د غذايی و ارزش آ نها ، مها رتی فو ق العا ده دار ند و اين انتخا ب طبيعی آ نان<br />
(شهد و گرده گلها) خو د نشا نه حسن انتخاب و تخصص آ نها در جستجوی بهترين خو را کی در طبيعت است.<br />
اما موقعی که غذا ی منتخب خودرا بر رو ی گلها ی مو رد نظر به دست نيا ورند ، خود برا ی پيدا کردن جا نشينی<br />
معادل يا منا سب ،به تکا پو ميافتند و با اين تر تيب زند گا نی جمعيت کلنی را نجات می دهند<br />
تا آ نجا که دربررسی هاو مشا هدات خود در اينمو رد ، به تجربه در يا فته ام آ نستکه زنبو ر د رصو رت وجود<br />
گلها ی گيا ها ن مختلف ، هميشه بهترين راانتخا ب ميکند اما چنا نچه بهترين ها به پا يان بر سند ، به نا چار بر رو ی<br />
گلهايی غذای خودرا جستجو می کند که بهره کمتری دارند. . اگر آ ن گلها هم به پا يا ن رسيده با شند بررو ی گلهايی که<br />
معمولآ هر گز نمی نشينند ، به جستجو ی قو ت و غذا خواهندرفت(حتی اگر سمی با شند<br />
تجارب مربوط به اين مبحث را در کتاب گيا هان عسلزا مفصلآ توضيح داده ام<br />
اما چنا نچه آ نها نيز جو ابگو ی نياز شان نبا شند ، هر گو نه ما ده غذايی ديگری را جا نشين غذای خو د می کنند<br />
درمو ارد اضطراری ، جستجو ی زنبو را ن عسل بر روی فضو لات حيو ا نات و استخراج مواد قندی و پرو تئينی<br />
از هر چيز ممکن ديگر مشاهده شده است<br />
الف :در حدو د سا لهای 1330تا قريه ای (سفيد قبا/ اليگودرز در اثر خشکسالی و بی تو جهی زنبو رداران<br />
محلی ، بسياری از کندو ها ، جمعيت خو درا از دست داده بو دند ودر بعضی از آ نها نيز ، مشتی جمعيت با ملکه ويا<br />
بدو ن ملکه باقی ما ند ه بود که در جمع آ وری شا نها و تبديل کندو ها و نجات با قيما نده ، نتا يج ديگری نيز عايد شد<br />
منجمله غالب شا نها ی با قيما نده محتوی ذخا ير گر د گل ، کمترين سلو لها با گرد گل و بيشترينشان با پو در سبز<br />
رنگ برگ يو نجه پر شده بو د!<br />
ب :در تا ريخ 26 بهمن سال 13 در پيشو ا ی ورامين ، وقتی برای زنبو را ن خو د غذا ی جا نشين گرد گل برده<br />
بودم ، تصادفآ روز آفتابی گرمی بو د و زنبو را ن در صفهای فشرده، به سر عت عجيبی به کار مشغول بو دند<br />
که بسيار موجب شگفتی شد و قتی از نزديک به دقت آ نها را بر رسی کردم ، چيزی مشا به گرد گل بر روی پا های<br />
خود به کند و می بردند که فو رآ بابررسی منبع تها جم زنبو را ن در منطقه ، مشخص شد که از نا نو ايی ها و بارهای<br />
آ رد سيلو ، آ رد برداشت می کرد ند و به کندو می آ ورد ند و در ست ما نند گرد گل ، ذخيره می کردند!<br />
غذ ا ها ی جا نشين و طرز تهيه آ نها:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
».<br />
! (<br />
(<br />
(<br />
:<br />
، Queen Rearing ,<br />
%50<br />
:<br />
خمير گو نه جا نشين گرد گل<br />
الف Beesو & Hiwe چند مجله زنبو ردا ری آمريکايی<br />
فرمول شما ره : 1 به تو صيه کتا بهای<br />
که رو غن آن به طريقه پرس گرفته شده با شد(نه شيميايی)<br />
6فنجان آ رد سويا با يد به صو رت پو در با شد نه به صو رت فلس<br />
1فنجان پو در مخمر آ بجو بدون چربی وکاملآ پو در.<br />
1فنجان شير خشک کريستاليزه ،تهيه شده از چغندر يا نيشکر<br />
10کيلوگرم شکر<br />
عسل مرغوب ، رس کرده و همراه گرد گل<br />
نيم کيلو گرم عسل دو قاشق مربا خوری<br />
سرکه سديم!<br />
شش گرم سو لفاتيازول دو ليتر<br />
آب<br />
مواد معدنی و خشک<br />
فيبر:%5 پرو تئين: فاکتور آ رد سويا طرزتهيه<br />
1 مواد خشک را رو ی رو زنامه يا ورق پلاستيکی ، باهم مخلوط ميکنيم<br />
2 شربت را به طريق زير به عمل ميآ وريم:<br />
سو لفاتيازول سديم را در آب حل کرده در جه حرارت محلول رابه 70درجه ميرسانيم بعد عسل را در آن حل نموده<br />
در آخر کار سرکه را اضافه ميکنيم.<br />
3 پس ازخنک شدن شربت، مواد خشک را به آ رامی وارد و کمی زير ورو می کنيم تا باهم مخلوط شوندو در واقع،<br />
به کريستالهای شکر بچسبند! بنا بر اين با يد مراقب بو د تا مبادا شکر در شربت حل شود لذا همينکه ممزوج شوند ،<br />
کافی است.<br />
1<br />
%45 :<br />
)<br />
!<br />
.<br />
1332 در<br />
52<br />
.<br />
:<br />
«<br />
:
34<br />
27<br />
Kg 132<br />
Kg<br />
g 275<br />
مثالی برای سا ختن 180 کيلو گرم غذا ، طبق همان فرمول:<br />
آب<br />
Kg10 آرد سويا شکر<br />
Kg پودرمخمر آبجو عسل<br />
شيرخشک<br />
سرکه<br />
g 75 سولفاتيازول 6ونيم<br />
ليتر<br />
2<br />
g2150<br />
)<br />
به منظور سا ده کردن کار زنبو ردار/ ساده و عملی تجربه شده) :<br />
13 قسمت(وزنی)<br />
7<br />
فرمول شما ره : 2<br />
پودر مخمر آبجو<br />
آردسويا<br />
يک قسمت (وزنی)<br />
نه قسمت (وزنی)<br />
شکر<br />
آب<br />
قسمت (وزنی)<br />
فرمول شما ره 3: ) به نسبت های وزنی)<br />
پودر مخمر آ بجو<br />
آرد سويا<br />
شکر<br />
آب<br />
16ونيم<br />
8و نيم<br />
2/5<br />
10<br />
فر مو لهای زير از لحاظ ارزش بيشتری که دارند وبه تجربه ساخته و آ زما يش شده اند،به فرمولهای قبلی ترجيح دارند:<br />
) :<br />
3<br />
1<br />
فرمول شما ره 4<br />
آرد سويا<br />
گرد گل<br />
به نسبت ها ی وزنی)<br />
شکر<br />
آب<br />
9ويک چهارم<br />
2وهفتادو پنج صدم<br />
60 تا<br />
طرز تهيه<br />
1 حرا رت آ ب را به 70 درجه برسا نيد ، بعد گرد گل را به دقت در آ ن حل کنيد<br />
2 آ رد سو يا و شکررا با هم مخلوط کرده به آ رامی در شربت (خنک شده با هم ممزوج ميکنيم.<br />
توصيه از به هم زدن زيادی ، خو دداری کنيد!<br />
(<br />
:<br />
:<br />
کليه فر مو لهای داده شده مستلزم مقا ديری ذخيره در کند و ها می با شند تا با اختلاط ذخيره مو جود و غذا ی کمکی ،<br />
نتيجه منا سب عا يد شو د. به عبا رت سا ده ، وجو د گرد گل ذخيره شده زنبو ربه طو ر مناسب ، ميتوا ند موجب استفاده<br />
صددر صد غذای کمکی و ادامه کلی کار های داخلی کندو با شد.!<br />
به همين لحاظ درتجا رب بعدی با فرض پا يا ن يافتن کلی ذخيره کندو ، نسبت به سا ختن و آ ز ما يش غذا با موا د<br />
اوليه ممکن و در اختيا ر، اقدا م شد که در نتيجه سه فرمول مجرب و کامل به دست آ مد.<br />
فر مو ل شما ره5 :<br />
Kg<br />
Kg<br />
g<br />
20<br />
1<br />
50<br />
5<br />
Kg 2<br />
Kg 1<br />
g 250<br />
g 250<br />
پودر ماهی<br />
آ رد گندم<br />
شيرخشک<br />
مخمر آ بجو<br />
شکر<br />
عسل<br />
سرکه<br />
آ ب<br />
ليتر<br />
:<br />
فرمول شماره 6<br />
g 250<br />
g 750<br />
g 750<br />
6<br />
Kg 22<br />
Kg 2<br />
g 250<br />
g2400<br />
شکر<br />
پودر گوشت<br />
پو در يو نجه<br />
عسل<br />
شيرخشک<br />
آ رد سنجد<br />
آ رد جو<br />
آب<br />
ليتر
35<br />
فرمول شما ره : 7<br />
عدس<br />
آرد گندم<br />
پودر مخمر آبجو<br />
شيرخشک<br />
شکر<br />
3 کيلوگرم عسل<br />
نيم کيلوگرم<br />
آب<br />
250 گرم سرکه<br />
250 گرم 25 کيلم گرم<br />
گرم<br />
ليتر<br />
گرم<br />
2200<br />
4<br />
75<br />
طرز تهيه :<br />
عدس را به خو بی پخته و ميکوبيم تا عدسی غليظی از آن به دست آ يد(آ ب مصرفی بايد از آب فرمول کسرشود!)<br />
پس از سرد شدن عدسی ،رو ی آ نرا برميداريم و عدسی را مجددآ حرا رت ميدهيم و عسل را اضافه کرده با قی ما نده<br />
آب و سرکه راهم می افزاييم. بقيه موا د خشک را ابتدا به خو بی با هم مخلوط ميکنيم و سپس در ظرف ما يعات و ا رد<br />
کرده با هم به آ رامی مخلو ط ميکنيم تا خميرگو نه ای به دست آيد<br />
.<br />
در صورت امکان وجوداپيدمی ها خصوصآ<br />
ترامايسين به غذا های کمکی افزود<br />
لُک )<br />
)به منظو ر پيشگيری ، می توا ن به نسبت يک در هزار،<br />
.<br />
TM25<br />
ب<br />
:غذا ها ی کمکی خشک (پودر مانند ها ، برای موارد حاد و در مانی):<br />
اين گو نه غذا ها غالبآ در موا رد بسيا رحا ّد گرسنگی يا بيماری ،موجب نجات جا ن زنبو را ن با قيما نده خواهند شد<br />
!<br />
.<br />
(<br />
: 5<br />
برای معالجه<br />
فرمول شما ره : 1 پو در قند ، مخلو ط با يک در هزار ترا مايسين برای نجات لار وها يی که تانيمه از سلو ل خود خا رج شده اند از گر سنگی!<br />
فرمول شما ره 2 :پو در قند خا لص 2در صد!<br />
گرد فو ما ژيلين (معالج) مخلوط پو د رقند و فوميديل B به نسبت حجمی فرمول شما ره پودر قند وسبوس هر کدام يک قسمت و آ رد گندم، سه قسمت (جا نشين گرد گل ، در موا رد<br />
فرمول شما ره اضطراری)<br />
فر مول شما ره<br />
2فنجان<br />
آردگندم نرم<br />
2فنجان آ رد سنجد<br />
1فنجان<br />
سبوس گندم<br />
1 فنجان پودر مخمر آبجو<br />
3فنجان<br />
پودر قند<br />
1فنجان شيرخشک بدون چربی اين فرمول که خود بسيار غنی تراز فر مول بالا است در صورت امکان اگر با مقداری گرد گل تهيه شود تاثير آ ن<br />
چهار برابر بيشتر خواهد بود!<br />
برا ی تغذيه دستی بهارو پاييز<br />
ج : شربت ها شربت شما ره 1 :يک قسمت شکر و دو قسمت آ ب ، که در شرا يط حرارت عادی قا بل تهيه است<br />
شربت شما ره 2 :يک قسمت شکر و يک قسمت آب ، در حرارت محيط.<br />
شربت شما ره 3 :دوقسمت شکر و يک قسمت آ ب که بايد تا حد قوام آمدن ،جو شا نده شود.<br />
(قبل از جو شا ندن،يک قاشق چايخوری سرکه و نصف قا شق چايخو ری ، نمک طعام ، درآب حل شود.)<br />
در صو رتيکه افزودن (سو لفاتيا زو ل نيز ضرورت دا شته باشد ، با سرکه و نمک بيفزاييد<br />
شربت شما ره مقدار ی سو زنک کا ج را در دو حجم آب و يک حجم شکر دم کرد ه به خوبی بجو شانيد ، محرک<br />
خو بی برای تخمريزی ملکه خو ا هد بود.<br />
خلاصه غذا های کمکی<br />
الف : خمير گو نه ها ،<br />
ب پودر ها<br />
ج<br />
:<br />
7 ن<br />
، 5 نوع<br />
:<br />
: شربت ها ، 4 نوع<br />
وع<br />
(<br />
!<br />
: 3<br />
: 4<br />
)<br />
: 4
36<br />
يا دداشت ها ی ارزنده درمورد غذا های کمکی و تاثير آ نها:<br />
فرمول شما ره 1 خميرگو نه ، در غالب مجله ها و کتا بهای زنبو ردا ری آ مريکايی ، توصيه شده است.<br />
( !! 2536<br />
)<br />
جلد اول شما ره های 3و4 اسفند<br />
فرمولی نظير همين فرمول ، در مجله علو م کشا ورزی ايران نو شته<br />
»اثر تغذيه بها ره با خميرشکر و آ رد کنجاله سو يا، در ميزان تخم ريزی ملکه زنبو ر عسل« زيرعنو ا ن فريدون البرزی و ابراهيم سيمحايی که به ترتيب،استاد يار و مربّی گروه دامپروری دا نشگاه تهران ، بو ده اند ،<br />
آقا يان شا هد) مورد مطا لعه قرار گرفته و نتيجه<br />
در مقا يسه با پو د ر قند و عسل در تا ريخ 1355/7/21 اعلام شده اعجاب انگيز بو ده است<br />
فرمول شما ره 7 ساخته خودم ،در زمستان سال 1352 در اما مزاده جعفر ورا مين (پيشوا) مورد آ ز ما يش وا قع<br />
شد علاو ه بر پيشرفت همه جا نبه کار ز نبو را ن ، در کندو های مو رد آ ز مايش ، ملا حظه شد که زنبو را ن با<br />
همين تغذيه (در ماه آ خر زمستان) مو مبا فی کرد ه اند و موم توليد شد ه دا را ی رنگ غذای داده شده بو د<br />
اين فرمول با آ زما يشا ت زنجيره ای بين 100کندو ، با فر مول های شما ره 4 و6 مو رد مقايسه قرار گرفت و از<br />
صد نمره پيش بينی شده ، 95 نمره کسب کرد. در حا ليکه سه فرمو ل ديگر ، به ترتيب ، نمره ها ی<br />
آوردند البته کندوها ی بدون کمکی ، ميا نگين نمره 17 را به دست آورده بودند.<br />
زمان دادن غذای کمکی و تشخيص آ ن<br />
60، 65 و 40<br />
.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
!<br />
، 1<br />
!<br />
.<br />
)<br />
:<br />
:<br />
:<br />
!<br />
.<br />
:<br />
.<br />
1<br />
2<br />
3<br />
در موقع بهار و اوا يل فصل کا رزنبو ر ،چون با وفور گرد گل ، تخم ريزی ملکه تشديد و تسريع می شود، لذا بايد<br />
کا ر پر و رش نوزا دان بد و ن و قفه بو سيله پر ستا را ن ، به انجا م برسد<br />
اما همين امر به علت نرسيد ن زما ن ترا و ش نو ش گلها ، موجب به پايان رسيدن عسل در کندوميگردد. چنا نچه شهد<br />
مختصری هم عايد شو د ، کفايت کار تغذيه نو زا دان را نمی کند و در اين حا لت است که<br />
گرده گل اضا فی در با لا ترين بخش قا بها ذخيره می شود<br />
در صو رتيکه اگر شهد کا فی برای ذخيره کردن در محيط با شد ، بالاترين بخش قا ب ، جای ذخيره شهد و به عبا رت<br />
ديگر ، عسل است و گرده ها ی ذخيره در زير اين بخش ، قرار می گيرند<br />
همين نشا نه ، در باز ديد ها با يد زنبو ردار غافل را هشدار دهد!<br />
غالبآ به علت کمبود شهد در اوا يل بهار ، با آ ز ما يش د قيق ، مشخص شده است<br />
نو زا دا ن حتی در رو زچها رم ، با ژله رو يال رقيق و پس از آ ن با شهد نا چيزی تغذ يه شده و به زو دی روی آ نها با<br />
گرد گل ، پر شده وبسته ميشود!<br />
تجربه عينی در بها ر1350<br />
پس از يکی دو روز بارانی ، که بر دا شت شهد برا ی زنبو را ن بسيار مشکل و حتی غير ممکن بو د ، ملاحظه شد<br />
که:در جلو چند کندو ، تعدادی لارو سا لم از کند و به بيرو ن ريخته می شوند<br />
در با زديد کندو ها ملا حظ شد که: نوزا دان (کرمها/لارو ها به علت گرسنگی به حرکت درآ مده و تا نيمه از سلولها<br />
خارج شده اند تا حدی که به کف کندو می افتند زنبو را ن پر ستا رهم به نا چار آ نها را از کندو دو ر ميکنند.<br />
برای پيشگيری از چنين فاجعه ای با يد بدو ن تعلل، در شرو ع هر با رندگی، به تغذيه دستی زنبو را ن اقدام نمو د<br />
به طو رخلا صه ميتوان نتيجه گيری کرد که:<br />
در کليه موا قعی که ذخيره کندو ها ،کافی نيست يا پروا ز زنبو را ن برای به دست آ وردن شهد ،ممکن<br />
نيست،بدون توجه به فصل، با يد به تغذيه دستی اقدام نمود<br />
توضيح لازم در صو رتی که با متنا سب شدن مرتع ، برداشت شهد ، امکان پذير شو د ، زنبو را ن نسبت به بر دا شت<br />
شهد دستی رغبتی نشان نخو ا هند داد<br />
تشخيص کمبود شهددر منطقه:<br />
هر زنبو ردا ر با تجربه ای از نحوه پرو ا ززنبو ران و صدا ی آنها و گر ما ی جلو کندو ها ، متو جه کفايت يا کمبو د<br />
شهد درمنطقه خو ا هد شد. مضافآ به اينکه با دا نستن تقو يم گل (کتاب گيا ها ن عسلزا)در هر منطقه می توا ن زما ن<br />
شرو ع و خا تمه شهد را پيش بينی کرد.<br />
بهترين موقع غذا دادن دستی در طو ل شبا نه روز<br />
چنا نچه در جه حرارت محيط به ميزا ن لا زم با لا آمده با شد ، ميتو ا ن شب هنگام به زنبو را ن غذا ی کمکی داد.<br />
ولی در صو رت پا يين بو دن در جه حرارت ، هنگا م بعد ا ز ظهر و عصر ، د ادن جيره کمکی الزامی است.<br />
.<br />
(<br />
.<br />
!<br />
!<br />
:
37<br />
تشخيص لزو م غذا دادن ، با بازديد درو ن کندو<br />
هما نطورکه درآغازبخش تشخيص زمان<br />
غذا دادن اشاره شد،با علم به اينکه جمعيت<br />
يک کندوی سالم ودرحال پيشرفت مو رد<br />
باز ديد قرارگرفته است ، با با زديد چند<br />
قاب کندو ، با يستی مشخص شود که غذای<br />
کمکی لاز م است يا نه!<br />
برای آ شنايی با اين مقو له ، يکی از<br />
قابهای ميا نی يک کندو را که شا مل<br />
ذخاير، خا نه های خالی ، خا نه های دارای<br />
تخم تازه و کرم(لارو) می با شد<br />
« عکس يک قاب کندو« مو رد مطا لعه قرار ميد هيم<br />
:<br />
و با تصويرها ی بعدی که در چها ر<br />
حالت متفا وت از ديدار سطحی و برش<br />
عرضی نشان داده شده اند مو رد مقا يسه<br />
قرار ميد هيم تا بدا نيم يک بازديد، روشنگر<br />
چه نکاتی خواهد بو د :<br />
شا نها ی دارای شفيره<br />
شا نهاييکه دارای کرم و تخم هستند<br />
:<br />
شکل شما ره 26
38<br />
ظرف غذا ی زنبور<br />
برا ی دادن شربت ، ظرف غذا بايد ضامن سلا مت ز نبو را ن وبهدا شتی بو د ن کار تغذيه جمعيت با شد به اين معنی<br />
که از آ لا يش مصو ن باشد و مو جب غرق زنبو را ن در مو قع بر دا شت غذا نشو د<br />
برا ی اين منظو ر ، طی سا لها تجربه ، اين ظر ف ها از صو رت بشقابی پر ازشهدو ساقه بو ته های خشک<br />
(برای مما نعت از غرق شد ن زنبو ر) در با لا ی قابهای کندو ، به شيو ه ها ی مختلفی تغيير شکل و موقعيت داده اند.<br />
1 ظرف غذا ی داخل کندو:شا مل دوگو نه (از لحا ظ موقعيت): که می تو ا ن آ نها را به دو دسته تقسيم کرد <br />
ظرفهای با لا ی شا ن :<br />
که جانشين بشقاب هستند<br />
.<br />
.<br />
ظرفهای لای شان<br />
اين ظرفها به جای يک قا ب،درکندو قرار می گيرند در در و ن آ نها چند تکه چوب ويا يک تو ری پلاستيکی ،<br />
ما نع غرق شدن زنبو را ن ميشود. اين ظرفها غالبآ از فيبرموم اندو د ، پلاستيک وياآلومينيوم ساخته شده اند.<br />
شکل شما ره 27<br />
2 ظرف غذا ی خا رج کندو:<br />
وقتی با زکرد ن کند و ها برای غذا دادن با مشکلاتی از قبيل باران و غارتی و امثال آ ن موا جه ميشود بهتر است<br />
تا تغذيه دستی ،به کمک اين ظرفها انجام پذيرد هما نطور که در شکل شما ره28مشاهده ميشود، اين ظرف غذا شامل.<br />
يک تانک شيشه ای ويک فيلتراست که به داخل راه پروازکندووارد ميشود با داشتن چنين ظرف غذا ، به راحتی<br />
ميتوان پر ياخالی بودن ظرف رادر نظر گرفت وبا تو جه به زما ن خا لی شدن ، به زندگی داخل کند و پی برد!<br />
.<br />
.<br />
(2 )<br />
شکل شما ره 28<br />
بهترين ظرف غذا:<br />
ظرف غذايی است که :بهداشتی(قابل شستن)باشد ،بدون با زکردن کندو ، قابل کنترل باشد. ، زنبو را ن درآ ن غرق<br />
نشو ند و مو جب غارت وهجو م زنبو را ن ديگر نگردد.<br />
ظرف در شکل شما ره 27 همه اين ويژگی ها را دارد اما در زنبور دا ريهايی که به کو چ های فصلی نياز<br />
دا رند ، موجب زحمت خوا هند بو د اما درزما ن انبار کرد ن کند و ها کار زنبو ردا ررا آ سا ن می کنند.
39<br />
تغذيه دستی زنبو ران درموقع مناسب،امری حياتی است<br />
زنبورهای يک کندو در حال بردن شربت از ظرف غذای کنار شا نها:<br />
غذا ی خميرگونه (جا نشين گرد گل)در هوای منا سب ، زنبوران رابه هيجان و تجديدحيات وا ميدارد.<br />
حتی ته ما ند ه غذا ی خشک (جانشين گردگل) ،<br />
به و سيله زنبو را ن،برداشت و به کندوها برده ميشود.<br />
شکل شما ره 29
40<br />
سير پروتئين تبديل و موارد مصرف آن در کندو<br />
موا د پرو تئينی که به و سيله زنبو را ن کا رگر به کندو حمل می شو ند ، اعم ازآ نکه از بهترين ها(گرد گل) يا موا دی<br />
همراه موا د نشا سته ای (آردو سبوس) با شند ، يا از مواد ديگری در طبيعت تهيه و تبديل شده با شند ،مستقيمآبه مصرف<br />
تغذ يه نو زا دان کا رگرونرها وکار گرا ن بالغ و همچنين با تغييراتی به کار تغذيه نر ها می آ يند..<br />
اما تغذيه مادر زنبو ران(ملکه) :<br />
مادر،غذا ی مصرفی خو درا اززنبو را ن پر ستاربه صو رت ژله رو يال ) شير زنبور مخصوص تغذيه ملکه<br />
دريافت می کند.<br />
تغذيه نو زادان<br />
همه نو زا دان درسه روزاول زندگی ، ازهمين شير پرستاران(ژله رو يال) ، همراه با مواد قندی تغذيه می شو ند<br />
غذای رو ز های بعد نو زا دا ن عمومآ، نو ا له ای از عسل و گرد گل است<br />
تغذ يه نرها<br />
نر ها يی که پس از 24 روز از (سلول)گهو ا ره ها ی مو می خا رج می شوند ، خو د قادر به غذا خو ردن نيستند<br />
و پرستا را ن ، آ نها را منظمآغذا ميدهند که شا مل موادپرو تئينی و قند ی است.<br />
لزو م مو ادپرو تئينی مانند مواد قندی برای ادا مه زندگی زنبو ران ، آ نها را به تکا پو در طبيعت واميدارد:<br />
در ز مستان سال<br />
در پيشوای ورا مين<br />
زنبورها آرد و سبو س به کندو می آ وردند:<br />
(<br />
.<br />
.<br />
1352<br />
:<br />
:<br />
عکس مقابل، هجوم زنبو را ن را برای آ رد و<br />
سبوس کشف شده و بردن آ ن به کندو نشا ن ميدهد:<br />
بسيا ر ی از ز نبو را ن فقط آ رد می آ وردند:<br />
بعضی اززنبور ها حا مل سبو س بو دند<br />
شکل شما ره 30
41<br />
آب<br />
آب ، برای جمعيت زنبو را ن دارا ی ارزش و اهميت فو ق العاده ايست به طوری که زنبو را ن ، هر لحظه به آ ن<br />
نيازمندند<br />
پرورش<br />
غذا دادن ملکه ، نر ها و نوزا دان همرا ه آب امکان پذيراست<br />
مصرف زياد آب ،برای ترشح غدد شيری پرستاران (ژله رو يال ، عذا ی ملکه) و يا رقيق کردن عسل برای تغذيه<br />
رو زا نه نوزا دان و آ ما ده سازی غذا ی نرها امری است اجتنا ب نا پذير و فقدا ن آ ب يا کمبو د آ ن ، عملآ بسياری<br />
از فعاليتها ی کندو را فلج يا غير ممکن ميکند.<br />
بيشتر ين فعا ليتها ی دا خلی کندو ، مستلزم مصرف آ ب است<br />
خانه سازی<br />
علا وه بر موا رد بالا ، در موقع مومبا فی که گرمای زنجيره مومبا فان تا حد 65در جه با لا می رود،مصرف آ ب<br />
در حد و د ده برابرزما نها ی ديگراست اما غالبآ مومبا فی ،در بها را ن با لا ترين منحنی خودرا دارد که با رندگی ،<br />
کارآ برسانی را آسان ميکند<br />
دفاع<br />
بره موم سازی که جزء تخصص ها ی زنبو را ن بو می ايرا ن است و غالبآ درفصل پا ييز انجام آ ن به با لا ترين<br />
منحی خو د ميرسد ،با مصرف مقا دير قا بل تو جهی آ ب ، همرا ه است<br />
بنا بر اين چنا نچه بارندگی ها در دوفصل بهار و پاييز ، اندک با شند با يستی آ ب مصرفی رو زا نه زنبو را ن را در<br />
دستر سشان قرارداد از اين بهتر آ نکه شربت رقيق شکر ، علاوه بر حل معضل آ ب ،به حل مشکلات ديگر آنا ن نيز<br />
کمک می کند<br />
برداشت ذخيره<br />
چون طبيعتآ عسل ماده ای جاذب الرطو به است و خود در محيط مرطو ب رقيق می شو د ، زنبو را ن با گشو دن<br />
سرپو ش سلو لها ی عسل ، آنها راد ر معرض هوای مرطوب قرار ميد هند و کار خو درابرای مصرف ذخيره ،آ سانتر<br />
می کنند.<br />
برداشت آ ب:<br />
زنبو را نی که مدت زيادی در سنين پرستاری هستند، در رو ز های گرم تابستان ، از ظهر به بعد فعاليت خودرا به<br />
آبرسا نی کندو اختصا ص ميدهند وبرای نيل به اين مقصود به دنبال بهترين منبع آ ب به پيمو دن راههايی دراز ، تن در<br />
ميد هند وپس از رسيدن به منبع آ ب ، بدون پروا دردرو ن آ ب می نشينند و اين امر مو جب غرق بسياری از زنبو ران<br />
ميشو د<br />
مشاهدات استثنائی<br />
همانگو نه که با رها متذکر شده و خوا هم شد:زنبورا ن بو می ايرا ن خصو صياتی دار ند که در هيچيک از نژاد های<br />
ديگر دنيا اعم از خا لص يا دو رگه ديده نشد<br />
ازاين جمله است کارهوشمندا نه ای که در زما ن کمبود شهد،برا ی بردا شت موا د قندی خشکيده بر ميوه های گيا ها نی<br />
ما نند خو شا روزه (کرفس خاردار يا بعضی از شيرخشتها ، اشتر خار و يا شکر تيغال ، انجا م ميد هند<br />
مو ضو ع از اينقرار است که قبل از بازديد اين گيا هان ، شکم خو درا از آب چشمه يا منبعی که در اختيار دارند ،پر<br />
می کنند و به جا نب مرتع پروا ز می کنند در اين پرواز، سنگين و کم سرعت هستند)و چو ن به منبع شيرينی رسيدند<br />
با عمل فيزيکی جالبی آ ب را بر لکه ها ی شيرين می پا شند و کم کم به سرا غشا ن ميروندو شکم خو د را اين با ربا<br />
شهد ، پر می کنند و به کندو ها ی خود بر ميگردند.<br />
تامين آ ب قبل از کوچ!<br />
هر کندو ی کا مل زنبو ر عسل در فصل ها ی کار ،رو زانه به يک تا هشت ليتر آ ب ، نياز دارد .و علت اين مغايرت<br />
(بين 1تا8ليتر) عبا رتست از گرما ، رطو بت و فعاليت زنبو را ن که در هر صو رت متغيراست اما ضرو رت تامين<br />
آب ايجاب ميکند که زنبو ر دا ر خو درا مو ظف به تا مين اين نياز زنبو را ن بدا ند.<br />
بنابراين قبل از کوچ با يستی چشمه آ بی جستجو کرد ويا منبع آبی دستی در محل مو رد نظر تعبيه نمود.<br />
دردادن آ ب دستی ، دادن آبهای کلر دار و يا تصفيه شده ، ضرورتی ندارد و بلکه خطر نا ک است !زيرا به هر صورت<br />
زنبو رها آ ب رابه صورت مولکول برداشت می کنند!<br />
آب و املاح معدنی<br />
درمنا طق جنگلی :به کرا ت ديده شده است که زنبو را ن برا ی تامين مواد معدنی ، به نمکدانها و يا پو سته تخم مرغ<br />
های دو رريخته هجو م می برند ، زنبو ردا را نی که به اين نوا حی کوچ ميکنند، در چند جای ز نبو رستان خو د ،قطعه<br />
ای نمک سنگ قرار ميد هند البته اگر سنگ آ هکی نرم هم درکنار آ ن با شد برای زنبور سو د بيشتری دارد.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
)<br />
(<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.
42<br />
:<br />
در منا طق کو هستا نی چه بسا زنبو ردا را نی که با ز حمت فرا وان به قرار دادن و تنظيم منبع آ ب ، همت<br />
ورزيده اند اما هر گز زنبو ری را بر روی آ ن در حال بر داشت آب مشا هده نکرده اند!<br />
علت امر آ نست که زنبورا ن منبع طبيعی آبی در دور دستها يا فته اند و تر جيهآ به خاطر کيفيت ومرغو بيت آ ن ، اين<br />
رنج سفردراز را بر خو د هموار می کنند.<br />
توصيه برای ايمنی زنبوران در برداشت آب:<br />
چنا نچه در نزديکی زنبو رستا ن ، استخر يا حو ضچه يا منبع چشمه ای باشد ، زنبو ردا ر بايد کو شش لازم برای<br />
پيشگيری از غرق ز نبو ران به عمل بيا ورد<br />
در اينمورد ، اندا ختن تخته پاره يا قطعه ای پلاستو فوم ، مشکل را تا حدی حل می کند<br />
چنا نچه زنبو رها در نز ديکی رود خا نه ها قرار گر فتند ، زنبو ران به علت سرعت آ ب ،يا از بين ميروند و ياآنکه<br />
به دنبال چاره ای ديگر ميروند که در هر حال ،به سو د زنبو ردار نيست<br />
دراينصو رت ،چاره آ نستکه بر داشت آ ب از رو د خانه رابرای زنبو رها امکان پذير سازيم. و آ ن به اين کيفيت است<br />
که در نزديکترين بخش رو د خانه با زنبو رستان ، تکه پار چه هايی را با سنگ و طناب از جهت پهنا ی پارچه به هم<br />
بسته و سر طنابهای با لا يی را به سا حل محکم کرده سر ديگررا که تا کف رودخانه ميرسند ،در ته رو دخانه طوری<br />
ثابت کنيم که چند سانتی از پارچه در آ ب قرار گيردو همچون فتيله ای عمل کند.<br />
پس از چنددقيقه پار چه آ برابه بالا خو ا هد کشيد و زنبو رهايی را که تشنه به دنبال ساحل آ ب می آيند جلب خوا هند<br />
نمود.<br />
حتی المقدور ، از فاضلابهای خانه ها و کا رخا نجات بايد فاصله گرفت و از آ لايش کندوهاپيشگيری کرد.<br />
خلاصه بخش تغذيه دستی:<br />
تاثير غذا های کمکی<br />
زمان دادن غذای کمکی<br />
تشخيص ضرو رت کمک دادن<br />
ظرف غذا و انواع آن<br />
تغذيه دستی،امری حيا تی<br />
سير پرو تئين در کندو<br />
آب<br />
مشا هدات استثنائی<br />
تامين آ ب قبل از کوچ<br />
آب و املاح معدنی<br />
توصيه برای ايمنی زنبوران<br />
.<br />
.<br />
.<br />
!<br />
شکل ) 31 عکسی از يک چشمه آب<br />
(
و5<br />
و9<br />
43<br />
گاهشناسی در زنبور داری<br />
(تقويم زنبو ر داری)<br />
اين اصطلا ح درذهن بسياری از زنبو ردا ران ، جايی ندارد در حاليکه هر لحظه با آن در گيرهستند !<br />
به هر حال اگر بخو ا هيم آ گا ها نه بااين مقو له آشنا شو يم ، طرح چند سوآل لا زم است<br />
1 در کندو چه ميگذرد ؟<br />
آ يا آنچه در کند و ميگذرد تابعی از گرمای محيط است؟<br />
3 پيشرفت يا عقب ما ند گی زنبورا ن مربو ط به مرتع است.؟<br />
4 مرتع خو ب و متنا سب زنبور عسل کدا م است؟<br />
5 گيا ها ن عسلزا ،چگونه گياهانی هستند؟<br />
6 اين گيا ها ن در چه زما نی به بهره وری ميرسند؟<br />
7 از چه را هها يی می شود به زنبو را ن کمک کرد تا پيشرفت آ نان تضمين شود؟<br />
8 بيماريهای زنبو را ن در چه فصلی بروز می کنند ؟<br />
9 بهدا شت کند و چگو نه است و پيشگيری ها را چه مو قع و چگو نه ميتوا ن انجا م داد؟<br />
پا سخ به اين سو آ لها ، راه را برا ی هميشه در مقا بل زنبور دارمی گشايد و تکليف ونظم کا رهايی را که لا زمه يک<br />
زنبو ردا ری درسا يه وقت شناسی است، رو شن می سازد.<br />
:<br />
مثال و بررسی گاهشناسی<br />
(برای زنبو ردا ری های ثابت /بدون کوچ درفضای آزاد<br />
اگرپيش بينی ميکنيم که در ختا ن ميوه در تهرا ن ، از روز های بيست تا بيست و پنجم اسفند ماه شکو فه ميکنند و<br />
جمع آ وری اين شهد را لازم ميد ا نيم ، در ست از يکماه قبل بيستم تا بيست و پنجم بهمن ماه) با يستی زنبو را ن خو د<br />
را درجهت تخمريزی هر چه بيشتر( ملکه) واداريم<br />
برا ی در ک صحيح مطلب ، بخشی از بررسی کندو ها و تطبيق آ نرا با کا رها ی انجا م شده از روی تقويم زنبورداری<br />
همين سال ، مورد مطالعه قرار ميدهيم .<br />
(<br />
)<br />
.<br />
.<br />
:20 /11 خاتمه1/15 سال ... (بعد)<br />
2<br />
بر نا مه زنبو ردا ری ثابت در زمستان سال....<br />
شروع<br />
حالت داخلی کندو شرح کا رهای انجام شده<br />
فعال غذای خميرگونه /جانشين گردگل<br />
تجديدغذا<br />
بازديد برای تجديد غذا<br />
تجديدغذا<br />
دادن شربت<br />
پرکردن شربت<br />
پاشيدن نمک /شربت پيشگيری<br />
نظافت کندو/ پاشيدن ترامايسين وپودرقند<br />
« شروع گرد گل در منطقه«<br />
از امرو ز يکروز در ميان ،شربت<br />
»زنبور کمی شهد ميآورد«<br />
نظافت<br />
شربت<br />
خا رج کرد ن قا بها ی پر از عسل/ جا نشين کردن شان<br />
/ شربت<br />
%10<br />
% 11<br />
% 15<br />
%20<br />
% 30<br />
%60<br />
%70<br />
80 تا % 90<br />
%100<br />
تاريخ<br />
درجه حرارت محيط<br />
18 تا10 <br />
12 تا8 <br />
10 تا4 <br />
7 تا<br />
5 تا<br />
1 <br />
1<br />
5<br />
1 تا4<br />
:<br />
20 تا11/25<br />
25 تا 11/30<br />
1 تا3 12 /<br />
12/ 4<br />
12 / 6<br />
7 و8 12/<br />
10و11<br />
13و14و15<br />
2تا8<br />
3 تا 12<br />
3 تا 16<br />
4 تا 17<br />
17<br />
4 تا 17<br />
4 تا 18<br />
16 تا20<br />
21 تا25<br />
26 تا 29<br />
1 تا4 فروردين<br />
4تا<br />
5 تا 7<br />
8 تا15<br />
توضيح :<br />
در بعضی از کندو ها به جای قاب مومبافی شده طبقه داده شد!<br />
شانها ی برداشتی:با سرپوش،آکنده از عسل شکو فه های درختا ن ميوه ،عسلی مرغوب باعطرملايم ومزه ای استثنائی
44<br />
برنا مه زنبوردا ر ی ثا بت در انبار های زمستانی<br />
زنبوردار ی که زنبو ر دار ی بدو ن کوچ دارد ، با يد کند و ها يی کا ملآ دقيق و بی اشکال و مقا و م د رمقابل سرما و<br />
آ فتهای معمو لی و يا نفوذ کپک ، داشته با شد.<br />
همچنين در کا ر گاهشناسی منطقه خود ، مها رت داشته و بتوا ند کار خو درا با تغييرات جوی منطبق نما يد<br />
کا ربر رو ی زنبو ران در هوای سرد و شکار او قات ارزند ه در لا بلا ی هوا ی سردو متغير زمستان ، به<br />
مهارتی خا ص خود نيا ز دارد و در طی سا لها تجربه حا صل می شود<br />
هما نگو نه که در بخش برنا مه زمستانی در فضای آ زاد ، ملا حظه شد موفقيت در اين کار ، امکان پذير است<br />
مشرو ط بر آ نکه فرصتی از دست نرود.<br />
اينگونه زنبو ردا ری ثابت را بايد درانبا رهايی انجا م داد که کندوها،دردرون آ نها، از لحاظ رطو بت و نور ، هردو<br />
مصون و محفوظ باشند چه رطوبت ، محتويا ت آ نها را دچار قارچ(کپک) می کند و نو ر ، ز نبورها رابه خرو ج<br />
ازکندوواميدارد.<br />
همچنين ، وزش باد و هر نسيمی می توا ند آ رامش و آ رايش جمعيت کندو هارا برهم بزند<br />
نو ری که زنبوردار در پرتوآ ن بتو ا ند کار کند، بهتر است با نو رچرا غهای قرمز الکتريکی تامين گردد.<br />
در انبار يا نزديکی آ ن هيچگو نه سرو صدا مجاز نيست!<br />
کا ربا زنبو ران د ر انبا رها ، خيلی آ سا نتر از کار در فضای باز نيست و آ نهم سختی های خو درا در بر<br />
دارد.همانقدرکه در فضای باز جای کافی برای با زديد هرکندو وجود دارد ، معمولآ در انبار هاخود مسئله سا زاست و<br />
بهتر است در اين بار ه پيش بينی های لازم بشود.<br />
مهمترين کاری که زنبو ردار در طول انبار کرد ن کندو ها در انبار دارد، بررسی همين نکا تی است که ياد آ وری<br />
شد.<br />
صدای کندو در انبار:<br />
اما نکات ديگری نيز لا زم به تذ کر است که اهم آ نها شنا خت صدای عمومی کندو است و اين يکی را نميشود به<br />
سا دگی با نگارش و گفتگو منتقل کرد ، بلکه به تجربه با يد در يا فت که کدام صدای ز نبوران از چگو نه موقعيتی خبر<br />
ميدهد<br />
به هر صورت ، صدايی آ رام ما نند با رش ظريف و کم سرو صدا ، شا يد دليل بر رضايت و آرامش کندو با شد<br />
اماصدای نسبتآ بلند دليل بر گر مای اطاق است که با يد تهويه شود).<br />
صدايی که همانند غُّرش و دا را ی طنين باشد ،وجود مزاحمی در کندو راخبرميدهد<br />
شنا خت صدا ها راهر نويسنده ای بر اساس احسا س و توا نا يی خودوقدرت تجسم آن بيا ن کرده که شا يد در بخش<br />
بعدی ،تعريف زنبو ر داری چون آ قای کوتوقيان ، رسا تر با شد<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
!<br />
کو توقيان ايروان سال<br />
( 1966<br />
.<br />
.<br />
.<br />
)<br />
نمو نه ای از گا ه شناسی ، ترجمه از متن کتا ب (تقويم زنبو ر داری نوشته<br />
:<br />
ژ انويه رنبو رها در دا خل اطا قهای خا نه مسکو نی نگهداری می شوند..<br />
هر هفته يکبار بايستی به اطا قها سر کشی کرد و تعيين نمود :در جه حرارت و رطو بت اطاق در چه وضعی است؟ و<br />
از روی آ ن فهميد که زنبورا ن در چه شرايطی زندگی می کنند.<br />
آ ن رسيدکی رابا يد هر بار در دفتری ثبت کرد،.ورود به اين اطاقها با يد بد و ن سرو صدا وزير نورقرمز انجام گردد.<br />
حرارت اطاق با يستی بيش از 2تا4 در جه بالا ی صفر با شد .و هر گز به زير صفر نرسد.<br />
برای گرم نگاه داشتن اطاق نبايد از بخاری يا چيز های ديگراستفاده شود بلکه درو پيکر اطاق با يد طوری سا خته شده<br />
با شد که سر ما به درو ن آن نفوذ نکند<br />
اگر درجه حرارت از 6 به بالا ميرود با يد شبها در اطاق را باز گذاشت.و رو ز آ نرا بست<br />
رطو بت بايد از 70 يا80 درجه بيشتر نباشد. چو ن اگر رطوبت بيشتر با شد ، پوکه ها کپک می زنند.و عسل درو ن<br />
شانها ترش می شود.بعضی او قات در اثراين دو عامل(رطو بت و حرارت) تما م زنبو ران کندو از بين خو اهند رفت.<br />
اگر هوا ی اطاق خشک با شد ، زنبو را ن عسل بيشتری خوا هند خورد ودرآ خر کار بيمار می شوند.<br />
لذا اگر هوا خشک با شد ، با آ ب يا پا رچه ای نمدار ، بايدهو ا ی اطا ق را مرطو ب کرد.<br />
برای درک احوال زنبورها ميتوان از صدای کندو ها چيزهايی فهميد:<br />
اگر زنبو را ن در حال سکو ت باشند ، صدای نرمال دارند. اگر بعضی کندو ها صدای بيشتری داشته با شند معلوم می<br />
شو د که نا راحتی دارند. يا ملکه ندارند يا موش به کندو داخل شده است<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.
:<br />
45<br />
اگر اين صدای اضافی خيلی قوی با شد نشانه گرسنگی است. اگر تمام کندو هادارای صدای زيادی با شند، هو ا ی اطاق<br />
گرم است و هواکش لازم دارد در اين حا لت زنبوران به آب بيشتر ی نياز دارند. در اين موا رد بعد از رفع نواقص ، و<br />
تعديل شرايط محيط ،بايد به زنبو را ن خو را ک داد.<br />
به اين تر تيب:<br />
1 مقدار ی قند را خيس نموده در ململ قرارداده روی قابها در کندو می گذارند.و درکندو را می بندند.<br />
2 پنج قسمت پو در قند و يک قسمت عسل را مخلوط کرده رو ی قابها ی کندو می گذارند.<br />
3 جنا نچه موش در دا خل کندو رفته، قاعدتآ جلو راه پرداز با يد خو رده های موم و زنبور ديده شود!<br />
در اين صورت بايد کندو را به وسط انبار برده و موش را خارج و کندو راتميزکرد!<br />
کا رهای ديگرماه ژانويه<br />
تمبز کردن کندو ها و تعمير آنها.<br />
خلاصه گاه شناسی:<br />
مقوله تقو يم زنبورداری<br />
مثال وبررسی گاهشناسی<br />
زنبور داری تابت در فضای آزاد<br />
زنبورداری ثابت در انبار<br />
صدای کندو<br />
نمو نه ای از تقويم زنبور دار ی ايروان.<br />
) 32 شکل<br />
تصو يری از منظره کوچ زنبو ران<br />
(
46<br />
:<br />
کوچ دادن زنبورها در فصول مختلف سال<br />
در رابطه با<br />
شنا خت مراتع طبيعی ايران ،برای زنبو ردا ری<br />
با تو جه به اقليمها ی مختلف کشو ر ايران که از شمال تا جنوبش ،در تما م سال ، هر چهار فصل را می تو ان در<br />
اختيا رداشت ، کوچ دادن زنبو را ن برای بسياری از زنبو ردارا ن پيوسته کاری بسيار ارزنده و ضرو ری بو ده است<br />
چه با ييلاق و قشلاق کردن زنبوران ،از طرفی عملآ کمبود های خشکسالی را می توان تا حدی جبران کرد<br />
و از طرف ديگر ،به تقاضا های خريداران عسلهای مختلف وهمچنين به نياز های کشا ورزان مناطق مختلف از نظر<br />
باروری گلهای مزارع و با غستانها ی آ نها) بايستی پاسخگو و مسئوليت پذير بود.<br />
اما قبل از چنين تصميم گيری با يستی باداشتن شناخت لازم از منطقه به چنين کار پر خرج و زحمتی همت گما شت و<br />
سود و ز يا ن آ نرا هم در نظر گرفت<br />
به همين دليل برای نمو نه يکی دو کوچ زنبو را ن خو د را که با نا کامی ويا مو فقيت ،همرا ه بوده اند از روی<br />
يادداشتها ی مربو ط به آ ن زمان ، مو رد بررسی و نقد قرار ميدهم<br />
)<br />
.<br />
کو چ زنبو را ن به منطقه دزفول<br />
از<br />
محل زنبو رستان در يکی از با غهای مرکبات اجاره شد و با آ نکه بسياری از گلهای با ارزش منطقه تمام شده بود ،<br />
برای فراراز خشکی مراتع کو هستانی و سرمای زو د رس ، چا ره ای جز اين به نظر نرسيد<br />
يکی از شکوفه ها ی در ختی با قيما ند ه در منطقه ، گلهای در خت سدر (کُنار بود که دا را ی شهدی قا بل توجه و با<br />
ارزش و نتيجه اش عسلی از بهترين ها است اين درختان ازهشتم تا دو ا ز دهم مهر ماه بيشترين گل خو درا ارائه<br />
کردند.<br />
شکو فه های اکاليپتوس و کشت های باقلا و گيا ها ن و حشی منطقه ما نند گلايول و هميشه بهار ، همچنين گلهای<br />
فراوان نخلهای موز ، موا ردی بو دند که می تو انستند زنبو را ن را به خو بی ثرو تمند کنند و مو جب تکثير و بچه<br />
گيری با شند<br />
اما:در همين فصل آ فات بسياری درمنطقه خود نمايی کردند که بهتر بودتازنبوران را به جا يی ديگر برده و نجات دهم.<br />
1 قو رک ها هم کوچ کرد ه بو دند و به تعداد ی زياد، به زنبو ران حمله ور شدند. هجو م دسته جمعی آنها به کندوها ،<br />
مو جب شد تا زنبو رستان به مرز نا بو دی سقو ط کرد نا آ نجا که جمعيت يک کندو ی 18 قابی در حال پيشرفت ،پس<br />
از سه هفته بيش از چهار قاب جمعيت نبود.<br />
2 سمپا شی های سا زما ن کشت و صنعت خو زستان نيز، مزيد بر علت شد ودر يک چشم بر هم زدن ، ميليو نها<br />
زنبور به زمين ريختند اين سم پاشی غير قابل اجتناب و بدو ن هشدار ، برای فرو ريختن برگ بو ته های پنبه و آ سا ن<br />
سا ختن بر داشت محصول بو ده است و کسی مسئوليتی در مقابل زنبو ردار، به گردن نگرفت.<br />
!<br />
(<br />
.<br />
پيشوا ی ورا مين<br />
از اول امرداد تاپايان ارديبهشت<br />
برنا مه زنبو رستا ن در ورا مين:<br />
تا پا يا ن فروردين ما ه ، آماده کردن کندو ها برای بچه گيری، آ ما ده سا زی شاهخانه ، زنبو را ن نر و ملکه<br />
2 آماده کردن قفس فرو ش برايی ملکه های اضافی<br />
3 تو ليد مقداری ژله رويا ل برای مشتريها(با سفارش قبلی) .<br />
4 دادن موم (نصفه) برای شرو ع مو مبا فی<br />
5 پيش بردن زنبو را ن تا طبقه سوم<br />
6 شرو ع عسل ، خا رج کردن قا بهای عسل (پر) و جا نشين کردن قا بهای نيمه عسل.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
1353/5/28<br />
( )<br />
.<br />
1<br />
2<br />
اليگو درز<br />
برنا مه کار در منطقه کشا ورزی (کشتها ی گو نا گو ن /بو ستان /با غستان)<br />
1 خا رج کردن ذخيره قبلی<br />
بچه گيری با ملکه رزرو يا شا هخا نه<br />
3 بردن زنبوران تا طبقه سو م<br />
4 شرو ع عسل، جمع کردن کندو ها ی ضعيف و تقسيم آ نها رو ی کندو های ديگر (همبو کردن).<br />
5 خا رج کردن ذخيره گرد گل ، برای مر غو بيت عسل ونگهداری آ ن برای فصل آينده.
و1<br />
)<br />
(<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
47<br />
يا دداشتی از برنا مه ها ی موفق ، در دزفول<br />
با زديد ، دادن شربت، کنترل ملکه ها ، ايجاد موقعيت برای توليد شا هخانه<br />
روز 14 آ ذر تا با زديد برای غذا دادن ، ريختن گند م مسموم ، زير کندوها<br />
10 دی تا رنگ کردن کندو ها ، بازديد و غذا<br />
دهم 2 بهمن تا نشانه گذاری شاهخانه وپيش بينی ملکه<br />
تا بچه گيری ، دادن غذا و مرا قبت از آ نها در مقابل آفات وغارتی ها!<br />
25بهمن تا آ ما ده کردن فو نداسيون)<br />
: سيمکشی، مومکشی از 5 اسفند شبها دادن به کندو ها.<br />
قاب (فونداسيون تا<br />
:باز ديد منظم،غذا ودارو های پيشگيری.<br />
تا با ز ديد پيشرفت کا رکندوها و داد ن قاب لازم.<br />
7و18و25 فروردين کوچ به منطقه ای کوهستانی.<br />
10 دی<br />
25 دی<br />
24 بهمن<br />
4 اسفند<br />
18 اسفند<br />
1/ 1<br />
18<br />
11<br />
12/ 18<br />
5 ارديبهشت<br />
تقويم گل<br />
به طوری که از مطالعه مطالب اين بخش استنبا ط می شود ، شنا خت زما ن گرما و سرما ، به خو دی خو د تعيين کننده<br />
زما ن و مکان کوچ زنبو را ن نيست بلکه گلها ی درختان و بو ته ها ی هر منطقه هستند که تعيين کننده خو ا هند بود<br />
لذا با شنا خت اين گيا ها ن و کا رآيی آ نا ن در جهت بالا بردن و تنو ع محصو لا ت زنبو ردا ر ی ، می توا ن تعيين<br />
کرد که: در چه زما نی و به کجا ، زنبو را ن را با يد کوچ داد<br />
به همين سبب بو د تا با گردشها ی سال ها و فصول آ نها ، جا ی رو يش و زما ن گل دادن گيا ها ن عسلزا را بر رسی<br />
و اينک برخی از يا ددا شتها ی<br />
تنظيم نمو دم نمو ده و کتا بی مفيد با عنوا ن »گيا ها ن عسلزا از آ سيا تا اروپا ، آ ورده ام. :<br />
(تقويم گل قبلی که پايه واساس اين کتا ب بود ند، برا ی در ک بهترمفهوم يادداشت شماره<br />
تقو يم گل شميران<br />
در سال 1350<br />
بدو ن شهد<br />
دارای گردگل اولين گل، گل حسرت اسفند کمی شهد<br />
گرد گل گل بنفشه جويباران(وحشی) فروردين شهد خوب<br />
و گرده شکوفه های بادام<br />
<br />
شهد<br />
و گرده بيد مشک<br />
<br />
شهد فراوان<br />
و گرده شکو فه گيلاس شهد فرا وان<br />
و گرده شکو فه زردآلو و شهد فرا وان<br />
گرده شکو فه گو جه سبز شهد فرا وان<br />
و گرده آلبالو <br />
شهد کم<br />
و گرده فرا وان (بو ته ها) فروردين شکو فه به .گلهای زمينی يادداشت شماره<br />
منطقه : سفيد قبا/لرستان<br />
گل جارو تمام شده<br />
گل خوشا روزه تما م شد!<br />
يا دداشت شما ره<br />
(دره قاسملو)<br />
منطقه : جاده زنجان به ميانه گلی از تيره ثعلب بنفش رنگ به طول 4تا6 ميليمتر به وفور.<br />
نوعی گياه مانند پيچ امين الدوله به رنگ آبی کمرنگ طوا بوته 15 تا 35 سانتی متر.<br />
کنار آ ب جاری قنات شهد دارد<br />
محل رو يش گياهی ازسنتوری ها،گلها درانتهای ساقه :مجتمع غير منظم لو له ای نرو ماده شهدجالب.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
»<br />
!<br />
.<br />
!<br />
:<br />
!<br />
3<br />
1<br />
2<br />
25 29<br />
6 5<br />
12 7<br />
10 8<br />
12 15<br />
13 16<br />
14 18<br />
20 15<br />
20 تا 31<br />
1354/ 6/ 10<br />
1354/ 7 / 8<br />
1356/5/13<br />
1356/5/10<br />
1356/5/10
48<br />
کوچ دادن زنبوران به دنبال گل<br />
هما نگو نه که در بخش تاريخ زنبورداری اشا ره شد، کو چ دادن زنبورا ن به دنبال گل ،سا بقه تاريخی ديرينه ای دارد<br />
اما هدف غائی از کو چ ، پيو سته رسا ندن کندو ها به مرتع بهتر ، برای بهره بر داری عسل بيشتر بو ده است<br />
امرو ز ه با شنا ختی عميق تر از گذشته ، زنبو رداران کار کو چ زنبو ران را با هدفهای مختلفی انجا م ميد هند<br />
که از آ ن جمله است توليد ملکه ، ژله رو يال، زنبو ر ،موم و عسل<br />
بنا بر اين با تو جه به شناخت فصول کار زنبو ر در منا طق مختلف و هدف مو رد نظر ، برنا مه کوچ تهيه ميشود<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
کو چ دادن در زمستان و مشکلات آن<br />
.<br />
هما نطورکه همه ميدا نيم ، زنبو رها در هوای سرد ،از فعاليتها ی شبا نه رو زی دست برداشته خو د را به تدريج به<br />
بالای قابها ميرسانند و از رو ی قابهای کناری به و سط کندو ميروند تا در در جه حرا رتها ی نزديک به صفر با ايجاد<br />
تمرکزتوده وانباشتن در نزديکی يکديگر ، خو شه ای را تشکيل دهند و بدينوسيله از موجو ديت خود دفاع کرده به خواب<br />
زمستانی فروروند<br />
زنبو رداری که قصد کو چ دارد ، با يستی قبل از فرا رسيدن چنين پديده ای (خو اب زمستانی) کار انتقال ز نبو ران<br />
را به منطقه مو رد نظر عملی سازد<br />
زيرا در غير اينصو رت<br />
1 بخش اعظم زنبو را ن در اثر فرو ريختن ،مجرو ح شده و دير يا زود از بين خو اهند رفت<br />
2 در چنين وضعيتی ، ملکه نيز مصونيت نخو ا هد داشت<br />
3 بقيه زنبو را ن که از حا لت خواب ورخوت طبيعی خارج شده اند ، بی هدف به خو ردن ذخيره می پردازند.<br />
4 در حين حرکت خو د رو (وسيله انتقال) و خصو صآ وزش هوا ،بسياری از جمعيت نا بو د خوا هد شد.<br />
5 پس از رسيدن به منطقه گرم ، به علت تغيير نا گهانی گرما ، زنبو را ن دچار شو ک شده وزيان خواهند ديد.<br />
6 در اثر اين گرما ،اگر ملکه ای باقی ما نده باشد به تخمگزاری ميپردازد اما نوزادان بدون پو شش پرستاربه ثمر<br />
نخوا هند رسيد.<br />
7 کا رغذا دادن دستی هم ،نه همانطور که در منطقه قبلی بود ، بلکه با سر عت بيشتری با يد ادامه يابد.<br />
8 در اين منطقه گرم ، چنا نچه جمعيت کا فی باقی نما نده با شد ، غارتی های زنبو رستا نهای مجا ورنيز ، کارتوليد<br />
زنبو رراد شوار تر خوا هند کرد.<br />
البته مشکلات جنبی ديگری هم ايجاد خو ا هند شد و نتيجه اقتصادی اين کوچ را به زيا ن زنبو ردار تما م خواهند نمود.<br />
.<br />
:<br />
تکرار و تاکيد براستحکا م کندو ها ،در هر موردی ضرو رت دارد تا مبادا زحمات زنبو ردار با نتيجه ای نا مطلوب ،<br />
زيانبخش و آ زار دهنده تو ام گردد خصوصآ برای کوچ.<br />
نکاتی که با يد سه روز قبل از کو چ رعايت شوند<br />
ظرف غذايی که دارای شربت است بايد از کندوخارج شود<br />
قابهای سنگين پر عسل با يد از کندو خارج شوند.<br />
قابها به هرصورت با يد در کنار هم به خو بی به يکديگرچسبيده با شند وهيچ جای خالی در کندو نبا شد.<br />
چنا نچه درکندوويادر طبقه ای از کند و يی قاب ، کم با شد با يد در همين موقع، جايگزين شود.<br />
پس از اطمينان از درو ن کندو ، کف ودر هردو به بدنه ،باپيچ يا ابزار ديگری که دارند، محکم شوند<br />
ابزاری که برا ی کو چ بايد در دسترس با شند:<br />
کلاه زنبو رداری به تعدادنفرات ، دو دی ، اهرم ، پيچ و آچار باباطری يا ميخ و چکش) .<br />
چاد رنفری ،پتو و زير انداز<br />
چند کندو ی خالی برای موا رد اضطراری<br />
آب و ابزاری برای پا شيدن آ ب از راه پرواز ، در موا رد ضرو ری<br />
نيرو ی انسانی برای کو چ<br />
کا رگرا نی که برای چيدن و خالی کردن زنبوران در وسيله نقليه يا زنبو رستا ن جديد ، همکار ی می کنند با يد در<br />
کار خو د تخصص داشته با شند تا باناشی گری و تر س از زنبو ر،فجايع تجربه شده چندين ساله تکرار نشود.<br />
بارگيروسيله نقليه با اندازه ها ی کندومطابقت داشته با شد تاکندوها درست در کنا رهم چيده شده وبه هم متکی باشند.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
آ ما ده سا زی کندو ها ی زنبو را ن برای کوچ<br />
)<br />
.<br />
.<br />
:
49<br />
زمان مناسب برای کوچ:<br />
تا آ خرين زنبو ران کا رگر ،به کندو با زنگشته اند ، بستن را ه پرواز صحيح نيست و هر زنبو رداری که به اين<br />
نکته توجه نکند ، کند و های خودرا بی اعتبار و آ سيب پذير می نمايد<br />
بنا بر اين بهتر است تابر چيدن بساط روز صبرکرد.<br />
نکات مهم در موقع با رزدن ، را نندگی و پياده کردن کندوها<br />
وارد شدن هر ضربه ای به کندو ها مو جب خسارت خوا هد شد که<br />
کمترين آ ن از دست دادن جمعيت خوا هد بو د.<br />
بنا بر اين کار بايد با آ رامش و نظم لا زم انجا م پذيرد<br />
در با رزدن زنبو را ن با يد دقت شود تا قابهای کندو ها موازی بار گير<br />
وسيله نقليه با شند يا به عبا رت ديگر، در پرو از ها به طرف پشت وسيله<br />
نقليه قرار گيرند با اين ترتيب از رسيدن موج ضربه ها ی احتمالی به مرکز<br />
شکستنی قابها، پيشگيری می شود ووزش هوا نيز موجب بی نظمی و تهييج<br />
زنبو ر ان نخوا هد شد<br />
!<br />
.<br />
.<br />
شکل شما ره ) 33 جهت بارزدن کندو در بارگير)<br />
شکل شما ره 34<br />
(نظم چيدن کندو ها در بار گير<br />
(<br />
شکل شما ره 35 (تريلر<br />
های مخصوص حمل زنبور)
.<br />
50<br />
اسکان دادن زنبوران<br />
محلی که برای زنبو رستان جديد خود در نظر گرفته ايد با يد دا رای شرا يطی با شد که از هر لحاظ پاسخگو ی اين<br />
زحمت نقل و انتقال باشد<br />
از لحا ظ فصل گل ، وانتخاب زمان انتقال زنبو رستان، اميد بخش وسود آ ور باشد<br />
با زنبو رستا نها ی اسکان داده شده ديگر ، در منطقه ، فاصله لا زم داشته با شد<br />
ظر فيت و کشش گسترش گيا هی<br />
منطقه برای تغذيه زنبو ران کا فی<br />
باشد<br />
.<br />
.<br />
.<br />
شکل شما ره<br />
36 (فا صله زنبورستا نها از يکديگر)<br />
در مو ردظر فيت کشش گسترش گيا هی يا به عبا رت ديگر ، کفا يت گل و گياه منطقه برای تعدادکندو های نزديک<br />
به آ ن ، نميتو ا ن با محا سبه ای نسبتآدقيق ، به نتيجه ای ثابت رسيد اما با مراجعه به تجارب ز نبو ردارا ن نزديک به<br />
فا صله 12کيلو متری با يستی اين محا سبه رامورد بررسی و توا فق قرارداد.<br />
در مناطق جنگلی ،برا ی بهره برداری از شکو فه های در ختا ن ، شا يد بتو ا ن به اين محاسبه ، اکتفا کرد:<br />
)<br />
(<br />
:<br />
مثال اگر دريک جنگل طبيعی کراد ، در هر 12 مترمربع ، يک درخت وجو د دا رد با در نظر گر فتن آنکه هر کندو<br />
به پنج در خت از اين نو ع نياز منداست ، ميتو ا ن با جد ولی که با شکل شما ره 37 نشا ن داده شد ه است ،تعداد<br />
درختها وسپس تعداد کندو ها را محا سبه کرد:<br />
همينگو نه است در مورد<br />
کشتزارها و منا طق کوهستانی<br />
که بايدقبلآ ميزان محصول<br />
مورد انتظاررا بررسی کرد<br />
.<br />
.<br />
چيدن کند و ها در محل زنبو رستان<br />
جهت کندو ها بايد رو به جنوب و يا متمايل به شرق با شد تا آ فتا ب صبحگاهی زود تر زنبو ررا به کار دعو ت کند و<br />
از با د های شبا نه نيز در امان با شند<br />
فاصله کندوها بايد لا اقل برای با زديد ، کافی با شد اما اگر هر چه بيشتر با شد بهتر است<br />
البته فا صله کند و هاو رديف کردن آ نها در کنا ر يک کشتزار يا در خيا با نها ی يک با غ ، با چيدن آ نها در منا طق<br />
کو هستانی و يا محيط های محدود جنگلی بسيار متفا و ت است<br />
بنا بر اين رعايت فاصله کندو ها بستگی به محيط و عو ا مل آ ن دارد.<br />
.<br />
.<br />
شکل شما ره ) 37 جدول محاسبه گل و گياه محيط برای زنبو رستان)<br />
جديد :
51<br />
عو ا مل محيطی<br />
بر حسب آ نکه محيط زنبو رستان ، در چگونه منطقه ای با شد، روش چيدن کند و ها متفا وت است<br />
در منا طق کو هستا نی لا ز م است که قبلآ برا ی جای هر کند و به و سايل مکا نيکی لازم متوسل شد و برای هر<br />
کندو جای طراز و مطمئنی رو به راه کرد!( شکل شما ره<br />
اما اگر دا منه ای و سيع برای اسکان با شد ، کار آسا نتراست .(شکل شما ره 39)<br />
همين طو راست در منا طق جلگه ای مسطح که کشت و کاری در آ نجا وجو د ندارد .(شکل شما ره<br />
(40<br />
:<br />
(38<br />
شکل شما ره 38(منطقه کو هستانی<br />
(<br />
شکل شما ره<br />
39 (دامنه مسطح)<br />
)<br />
شکل 40 منطقه جلگه ای غير از کشتزار)<br />
درحاشيه کشتزارهاومزارع،معمولآجای با ريکی برای چيدن کند و هاباقی ميمانددراينصورت برای هرکندوبايد با<br />
وسايل ممکن ، جای منا سبی تعبيه کرد تا درمسير آ ب و بر رو ی زمين کشا ورزی در معرض آ بياری وا قع<br />
نشوند.<br />
در با غستا نها نيز با يستی کندو ها در کنار خيابا نها ی پهن با غ يا کنار چينه با غ اسکان داد ه شوند تا از گزند<br />
مشکلات محيطی در امان با شند.<br />
در منا طق جنگلی ،اسکا ن کند و ها عا لبآ با مشکلات بسيار ی رو برو خوا هد بود که برا ی پيشگيری از<br />
رويدادهای غير قابل جبران بايد برای هر کندو ، جای جد ا گانه و منا سبی ساخت.<br />
در نزديکی آ با ديها بايستی رعايت شود که نور چراغهای شب، راه پرواز کندو ها را روشن نکند زيرا اين امر ،<br />
زنبو ررا به پرواز به جا نب نور وا ميدا رد و موجب ضررو زيان زنبوردا رومزاحمت سا کنين آ بادی ميشود.<br />
(<br />
)
52<br />
تنظيم جهت کندو ها:<br />
برای تنظيم جهت کند و ها درمکا نها يی که امکا ن انتخا ب وجوددارد،با يستی پيو سته دو نکته مورد تو جه قرار گيرد<br />
کندو طوری قرار داده شود که با اولين شعاع خو رشيد ، رو شن شود<br />
2 وضع استقرار کندو طوری با شد که زنبو ر در موقع پرواز، بر مرتع مو رد نظر ، مسلط با شد<br />
قا عده و استثنا در زمينه اسکان کندو!<br />
قا عدتآ با يستی با اتکا به رعايت نکته اصلی ، کندو پشت بر شما ل و رو به جنو ب قرار گيرد<br />
اما به طو ری که در شکل شما ره 41 ملاحظه ميشود ، گاهی در نظر گرفتن فاصله کندو تا مرتع ، اولی است!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
1<br />
41<br />
.<br />
شکل<br />
اين قا عده در بسياری از محيط های کو هستانی نيز به هم ميخو رد چه بستگی به دو امکان ديگر دارد:<br />
عدم امکان جای دادن صحيح<br />
2 در کو هستانها ، غالبآ لازم است که محل چرا ی زنبو ر(مرتع) با لا تر از محل اسکان کندو باشد<br />
استد لا ل آ نست که زنبو ر ، بدو ن بار و سبکبال ، اوج می گيرد و با با ر ، از با لا به پايين خو درا رهاميکند!<br />
.<br />
1<br />
شکل 42<br />
خلاصه کوچ دادن زنبو رها:<br />
کوچ دادن به دنبال گل<br />
تقويم گل<br />
کوچ در زمستان<br />
زما ن منا سب برای کوچ<br />
اسکان دادن زنبو را ن<br />
تاثيرعوامل محيطی در انتخاب جهت راه پرواز<br />
تنظيم جهت کندو ها
53<br />
آشفتگی های زنبو رستان<br />
اگر انضباط در مديريت زنبو رستا ن نباشداغتشا شات و آ شفتگی ها مو جب از بين رفتن زنبو را ن و زيا نبا رشدن<br />
زنبو رداران خوا هند شد<br />
برا ی اداره کردن صحيح و پيشگيری از عوا مل برهم زدن نظم زنبو رستا ن،با يستی کليه تجا ربی را که در اين زمينه<br />
به دست آ مده ، برشمرد.<br />
برای شناخت و پيشگيری ، اين عو ا مل را به سه دسته بخش می کنيم و آ نها را مو رد به مورد بررسی می نما ييم<br />
دسته او ل ، عبا رتند از رو يداد ها ی طبيعی مانند باد ، سيل ، حمله آ فات ، انگلها وبيماريها<br />
دسته دوم ، اشباهات زنبورداران مانند: غارتگر شدن زنبو ران،آ تش افروزی و آ شفتگی در استفاده از ابزار کار.<br />
دسته سوم..، اغتشا ش در اثر سمپاشی در محيط<br />
مباحث مربوط به دسته اول<br />
برای تو ضيح در اين زمينه لا زم است تا نکته ای ياد آ وری شود وآ ن اينکه :تجربه حاصل اشتباه است و آ سان به<br />
دست نمی آ يد! به همين سبب ياددا شتهايی از اشتباهات و به عبا رت ديگر ، تجارب خود و ديگرا ن را نقل می کنم.<br />
يادداشت شما ره<br />
ترجمه يا دداشتی از Eva Cran<br />
مما نعت از پرا کنده شدن زنبورها<br />
رانده شدن زنبو رها از کندو به کندويی ديگر به علت وزش بادشديد و يا اغتشا شا ت ديگر ،امر ی طبيعی است يک با د<br />
شديد کافی است تا نا گهان زنبور ها ، خو درا در کندو يی غريبه بيا بند و دچار لطما تی بشو ند<br />
حتی اگر بپذيريم که زنبو رها بيشتر سعيشان را می کنند تا به کند و ی خو دشا ن باز گردند.اغتشاش بيشتر در صفوف<br />
آخر ، تحت تسلط باد قابل ملا حظه است که زنبور هارا ميرا ند و اجبارآ از صف خارج می کند تا آ نجا که سراسيمه به<br />
طرف دو سه کندو ی آ خری يو رش می برند<br />
مقدم اين زنبو را ن ، پيو سته گرا می است زيرا بار ی از شهد و گردگل يا آ ب دارند و زنبو رهای سارق نيستند<br />
اگر کند وها ی يک زنبو رستا ن دريک رو ز آ فتابی جا بجا شو ند با زهم به هما ن شکل ، آشفتگی ايجاد خو ا هد شد<br />
وزيا نها ی جدی متو جه جمعيتها ی زنبو را ن خوا هد شد فقط مها رتها ی زيا د در گردهم آ وری کند و ها از اين امر<br />
جلو گيری خو ا هد کرد<br />
مثلآ ،اين آ شفتگی ها را ميتوا ن باجابه جا کردن ما هرا نه کند و ها تا حدی جبران کرد.اين جا بجايی بهتراست پس از<br />
آماده شدن عسل ، و زما ن بر گشت زنبو ر به کندو ،بدو ن زيانبار سا ختن آ نها انجا م شود.<br />
آفتاب کش بسيا ر ديد ه شد ه است<br />
آ شفتگی های زنبو ران جوان نيز در پرو از های آ زمايشی<br />
ممکن است اين پرواز ، قبل از شنا سا يی دقيق کندوانجا م گرفته با شد يا تحت تا ثير با د به وقو ع پيوندد.<br />
قرار دادن کلنی ها به طو ر به هم چسبيده و فشرده ،امکان آشفتگی در ز نبو رستا ن رابيشتر می کند .کندوها بايد با<br />
فاصله 5تا8 پا از يکديگر قرار گيرند<br />
زنبورهای نر،نيز موجبات پرا کندگی زنبو را ن را با پرو ازهای بی نظم خودتابيش از 50 ياردفراهم می کنند.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
/ play flights<br />
)<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
1<br />
يا ددا شت شما ره 2<br />
شهر ستا ن اليگو درز /سال<br />
در خا نه شخصی خود زنبو رستا نی تر تيب داده بو دم که به علت کمی جا ،با يستی کندو ها را نز ديک به هم می چيدم<br />
با د ها ی مو سمی شرو ع شده بو د ، جهت با د همه روزه يکنو ا خت بو د و با گرما ی آ فتا ب شرو ع می شد و تا<br />
غروب ادا مه داشت.وقتی اين زنبو را ن به سرعت ، مشغول به کار بو دند ، با د آ نها رااز جنو ب به شمال<br />
ميراند!زنبور ی که از منتها اليه زنبو رستا ن بر می خاست و به جانب مرتع حرکت می کرد، در مرا جعت آ نچه<br />
کوشش می کرد تا جلوکندوی خو دش بنشيند ، اجبا رآ به طرف شما ل را نده می شد.در نتيجه پس از مدتی به نظر رسيد<br />
که:کندو های سمت شمال ، ديگر جا ندا رند و جمعيتشا ن آ نقدر زياد شد ه بود که شبها رادر بيرو ن کندو ، خوشه<br />
ميشدند اما کندو های جنوبی ،تقريبآ خالی از جمعيت شده بو دند<br />
راه حلی که به نظر رسيد ، ايجاد يک ديوا رظريف (مقوا) به ارتفاع زنبو رستان و به عرض حوزه عمل پرواز<br />
زنبو را ن در محو طه فرود به کندو بود.<br />
يا ددا شت شما ره 3<br />
گزارشی که به سنديکای زنبو ردا ران تهرا ن رسيده بو د<br />
در اثر نزو ل با ران درما ه امردادو جاری شد ن سيل ، درمناطق کو هستانی شمالغرب تهرا ن،تعدادی از زنبو را ن<br />
نابو د شد ه اند! علت نا بو دی راه پرو از کندوهابه علت انسداد باگل و لای حاصل از سيلاب ، آ نچنا ن مسدود شده<br />
بوده که پيش از سررسيدن زنبو ردار ، جمعيت دچار خفگی شده و تعدادزيادی از کند و ها نا بو د شده اند.<br />
.<br />
/ سال 1353<br />
1348
54<br />
3<br />
1353/5/3/<br />
يا ددا شت شما ره<br />
فشندک طا لقا ن<br />
همزمان حادثه با لا ، زنبو رستا ن من و يکی ديگر از دو ستا ن در فشندک طا لقا ن و در معرض همين خطر بو دند<br />
ما با تجارب تلخ گذشته ، جا يگاه زنبو را ن خود را در جا های نسبتآ مرتفع و بر رو ی سنگ قرار داده وروی کندو<br />
هارانيزبا سنگ در مقابل باد و طوفان) محا فظت کرده بو ديم و از اين رهگذر ، زيانی به ز نبور ستانها ی ما نرسيد<br />
در اثر با رندگی ، گل خر گو شک (گل ما هور) دوباره تيرک کرده و غنچه و گل دارد.<br />
يادداشت شماره<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
.<br />
2 الی 4 قاب<br />
)<br />
.<br />
.(<br />
1355/11/ 19<br />
.<br />
)<br />
)<br />
4<br />
1352/12/11<br />
:<br />
(<br />
!<br />
.<br />
5<br />
.<br />
:<br />
بررسی کندو ها نتيجه بسيار عالی بود ،تخمريز ی ملکه، حتی کندوها ی ضعيف د ر هر کند و به اندازه کف دست<br />
(دورو ی قاب تخمريزی دارند.<br />
غذا ی خشک داده شد.<br />
جمعيت بعضی از کندوها ، روی گرد گلها راآب زده بو دند اما گويی قدرت انتقال به مو قع را نداشته اند و موجب<br />
ايجاد فساد کپک سبز وسفيد شده اند. اين قا بها آ فت زدا يی شده بين کندو های قوی تر تقسيم شدند<br />
دربعضی کندو های نسبتآ ضعيف ،شربت مصرف نشده و ترش شده بو د که از کندوها خا رج شد.<br />
درحا ل جا ضر زنبو را ن با سرعت ، چيزی مشا به گرد گل می آورند که در آ ز مايش معلو م شد شيرينی همراه<br />
مغز با دام يا مشا به آ ن است دستبرد به شيرينی پزی<br />
از دو ر صدا ی زنبو را ن مانند فصل عسل به گو ش ميرسد! زنبو رها با سرعت از بيرو ن می آ يند ، مومبا فی در<br />
کندوها ی قو يتر ديده شد تخم رو ز: کافی،پرستار :کافی، شفيرهاز (در کندو ها ی دوطبقه) تخمريزی<br />
ملکه سرعت قا بل تو جهی دارد. به نظر نير سد کندو ی بی ملکه ندا ريم.<br />
کارهای هفته آ ينده( باتو جه به اين با زديد) :<br />
چند کندو،طبقه لا زم دارند<br />
به غذا نياز ندارند . عسل اضا فی با يد خارج گردد.<br />
يادداشت شماره<br />
باز ديد يک زنبو رستان (کارشناسی)<br />
ورود مو ش به کندو هاباعث نا بو دی زنبور ها شده ، فضله موش در کندوپرا کنده است ، لاشه زنبو ر مرده موجب<br />
عفو نت شده،زنبو را ن از خوا ب زمستانی بيدار شده و ذخيره خو درا تما م کرده اند، جمعيت بعضی از کندوها فرار<br />
کرده اند مو رچه ها به کندو های آ شفته و ا رد شده اند<br />
مطالب مربو ط به دسته دوم:<br />
الف اشتبا ها ت زنبو رداران غارتی<br />
برابراطلا عا ت و آ ما رهايی که به سند يکای زنبو ردا را ن و انجمن زنبو ردارا ن تهرا ن رسيد ه ، خسا را ت وارده<br />
به زنبو ران در اثر اشتبا هات و نا شيگريها ی زنبو ردارا ن خيلی بيشتر از خسا رات ناشی از عو ا مل طبيعی است<br />
الف : غارتگری زنبو را ن و علل آن:<br />
زنبو را ن خود بخود به غا رتگری روی نمی آ ورند ولی اشتبا ها ت زنبو ردارا ن به طو رمستقيم و غير مستقيم آ نها<br />
رابه غارت و ا ميدارند<br />
علل غارتگری که مستقيمآ ا زجانب زنبو ردارا ن ناشی ميشوند ،مانند:<br />
(ندا نستن گاهشناسی)<br />
عدم رسيدگی به موقع برای رفع نياز مند يهای کندو ها<br />
و يا اشتبا هکاری و بی دقتی درجمع آ وری با قيمانده های عسلگيری بی مسئوليتی<br />
بيدفاع گذا شتن چند قاب عسل يا پوکه در کندوهای خالی با در يچه پرواز باز (فرامو شکاری)<br />
نگاه دا شتن کند و های ضعيف و آ سيب پذير در کنا ر کند و های قوی و پر جمعيت<br />
بی تو جهی به کندو های لطمه خو رده در کوچ<br />
همه اينها درسا يه مديريت و سر پرستی صحيح پيشگيری خوا هند شد اما مقابله با آ نها نيز را ه حل های پر زحمت<br />
و کم نتيجه ای خو ا هد داشت<br />
چند تو صيه به زنبو ردا را ن تازه کار<br />
از گرفتن بچه های ضعيف خودداری کنيد.<br />
درمو اقعی که هو ا نا مسا عدو شهد در منطقه کم است از بازديدکندو ها خو ددا ری کنيد.<br />
در با زديد هامرا قب با شيد تا ملکه کندو از بين نرود.<br />
آ فات منطقه و زما ن حمله آ نها را بشناسيد تا به موقع پيشگيری کنيد<br />
دارو های پرا کنده کردن و همبوکرد ن زنبو را ن را هميشه در اختيار دا شته با شيد<br />
.<br />
:<br />
.
55<br />
.<br />
پيوسته وسيله مناسبی برای حفاظت کندو ی موردغارت داشته با شيد (شکل 43 تو ری ضد غارت)<br />
پيش از غذا دادن ، ظرفهای غذا دادن را تعمير نماييد!<br />
موقع غذا دادن را پس از غرو ب آ فتاب ، قراردهيد.<br />
درمو قع غذا درست کردن،کاررا در محيط سر بسته و دورا ز زنبو رستان ودر ظرفی مطمئن آ ماده کنيد.<br />
از ريختن غذا درکنار يا کف کند و ها پرهيز کنيد<br />
به زنبو را ن ضعيف تر ، غذای کمتری بدهيد تا همزمان با ديگران با شند.<br />
درزمان عسلگيری،ازريخت و پاش، اشتباه وبا قی گذا شتن لکه ها وقطعه های عسل وابزارعسلگيری بپرهيزيد<br />
43 شکل شماره<br />
:<br />
:<br />
ب اشتبا هات زنبور داران آ تش سوزی<br />
به کرّات شنيده شده که زنبور دا ريها گر فتا ر آ تش سو زی شده اند وغالبآ علت آ ن مر بو ط به رو شن کردن و باز<br />
گذا شتن در دو دی و همزمان ، پرد ا ختن به کار های ديگر بو ده است<br />
لذا توصيه ميشو د دو دی را از لحظه ای که به رو شن کردن آن می پر دازيد نا زما نی که کا ررا با آ ن ، خا تمه<br />
يا فته ميدا نيد ، هر گز به حال خود رهانکنيد ، اول کا رتان را با دو دی تما م کنيد و پس از خا مو ش کردن آ تش ، به<br />
کار ی ديگر بپر دا زيد<br />
از قرار دادن دودی برروی کندو ها ،خو دداری کنيد آ نرا در جای بلندی يا در نزديکی کندوها قرار ندهيد.<br />
.<br />
:<br />
موارد مربوط به دسته سوم اغتشاشات، سمپاشی های با غداران ، مزرعه داران و سا زما نهای کشت و صنعت:<br />
سمپا شی با هو ا پيما ها ی سمپاش<br />
هرساله در منا طق قرق ،فاضل آ باد، گرگان و دشت به علت سمپاشی ها ی کشتزا ر پنبه بمنظورفروريختن<br />
برگ بو ته ها و آ سا ن ساختن برداشت محصول،زنبو ردا را نی که همچنا ن به اميد شهد گل پنبه در منطقه با قی ما ند ه<br />
اند، دچار زيا نها يی غير قا بل جبران می شوند و با آ نکه فا جعه تکرار ميشود نه زنبور دار از چند گل باقيمانده دل<br />
نمی کند و زنبو را نش را از منطقه دو رنمی کند بلکه سا زما نها کشت های صنعتی نيز برای چند رو ز با قی مانده<br />
صبر نمی کنند از طرفی هيچگو نه را بطه منطقی بين اين دو و احد اقتصادی بر قرار نمی شو د تا با برنا مه ها ی<br />
يکديگر ، آ شنايی و هم آ هنگی داشته با شند.<br />
به همين نحو بو ده است در صفی آباددزفول کشتزار پنبه ونيز سمپا شی کشت با قلا کوچ زنبو را ن به منطقه<br />
دزفول/ بخش کوچ<br />
)<br />
عدم هما هنگی ساز ما نها ی دو لتی زيربط در دزفول:<br />
در آ نجا نه تنها زنبو ردا را ن کو چ گر ، زيا نبا رشدند بلکه زنبو را ن سا زما ن دا مپروری خو ز ستا ن نيز بی بهره<br />
از اين تطاول نيستند و به شرحی که سر پر ست اين سازمان اظهار ميداشت کند و ها ی ما در اينجا بخو بی پيشرفت<br />
می کنند واز صد تا به دويست تا ميرسند امابا کشتا ر هوا پيما های سمپاش ، دو باره به هشتاد تفليل می يابند<br />
:<br />
:<br />
.(<br />
.
56<br />
.<br />
سمپاشی با غات و مزار ع کشا ورز ی نيز ، چنا نچه بدون توجه به وجو د زنبو را ن در منطقه صو رت پذيرد،<br />
موجب خسا را تی مشابه خوا هد شد<br />
با آ نکه سمپاشی از بسيار ی جها ت ، کاری است که زيا نها يش بيش از منا فع آ ن تشخيص داده شده مع الوصف<br />
چو ن امری متعا رف است و کسی در بند تو صيه ها ی طرفدا را ن جا نو را ن ضد آ فت ودفاع از جا ن آ نها و در<br />
نظر گرفتن ضر ور ت حفظ تعا دل زنجيره حيا ت نيست ،لا اقل با يد با اطلا ع رسا نی به انجمن ها ی زنبو ردا را ن ،<br />
هشد ا ر لا زم در مو رد سمپاشی ها ی فصلی داده شود<br />
:<br />
.<br />
تو صيه ها ی لا زم برا ی پا يين آ ورد ن سطح خسا را ت به زنبورا ن و زنبو ردا را ن<br />
1 در صو رت امکان از سمو می استفاده شود که فاقد گو گرد و تر کيبات کشنده زنبو را ن با شند.<br />
2 زمان دقيق سمپا شی را يکهفته پيش ،آ گهی کنيد و د ر اختيا ررسا نه ها ی عمو می و انجمن زنبور دارا ن بگذاريد.<br />
3 در هر منطقه ، کار سمپاشی را هما هنگ کنيد تا هم نتيجه بهتر ی به دست آ يد و هم خسارت کمتری به با ر بياورد<br />
4 انجام کا ر سمپا شی را پس از غروب آ فتاب شرو ع کنيد تا هم آ فتها امکان فرار شا ن کمتر با شد و هم ز نبو را ن<br />
و بعضی ضد آ فتها به پنا هگاهها يشان رفته با شند.<br />
5 زنبو ر دارا ن نيز ،کندوها ی خودرادر نزديکی با غات و مزارع با حفظ فاصله ای عاقلانه مستقر کنند تادر صورت<br />
غافلگير شدن و عدم امکان کوچ ،بتو ا نند کند و ها ی خو د را برا ی چند شبا نه رو ز در زير چا در، محبوس کنند تا از<br />
پرو ا ز آ نان و آلايششان به سم جلو گيری شود .<br />
:<br />
/<br />
خلاصه زنبور داری<br />
تا ريخچه<br />
مفهو م ز نبور داری<br />
مشکلات زنبور داری<br />
وسائل زنبو رداری<br />
رشته های تخصصی زنبو رداری<br />
با زديد کندوها<br />
تغذيه دستی زنبو ران<br />
انواع ظرف غذا<br />
سير پرو تئين در کندو<br />
تامين آب و املاح ، آ بخور زنبور<br />
گاهشناسی/ تقو يم زنبورداری<br />
تقويم گل/حاصل بررسی مراتع زنبو رداری<br />
کو چ دادن زنبوران اسکان کندوها<br />
آ شفتگی ها و عوا مل آنان<br />
توصيه برای زنبورداران.
57<br />
زنبور عسل<br />
تا ريخ زندگی زنبورا ن عسل دردنيا!<br />
قدمت زنبورعسل در جها ن هستی:<br />
بر طبق بررسی های بعمل آ مده، حشرات عمومآ قديمی ترين سا کنان کره زمين هستند<br />
کا وشها ی علمی برای به دست آ وردن سنگو ا ره ها ی زنبو را ن عسل ، قدمت او را بر رو ی کره زمين در حدو د<br />
150 ميليون سال گمانه زده!<br />
آ شنا يی انسا ن با زنبورعسل<br />
بر اساس نقو ش با قی ما نده ، مربو ط به 10 هزار سال قبل از ميلاد است<br />
گستر ش زنبو ر عسل بر رو ی کره زمين:<br />
محل سکو نت اصلی زنبورا ن ، برّ قديم آ سيا ، ارو پا و آ فريقا بوده است و پيش از سال 1500 قبل از ميلاد ،<br />
در برّ جديد (استراليا ، آمريکا و زلاند نو) زنبور عسل وجود ندا شته است<br />
اما پس از کشف و سا خت کندو، زنبو ر عسل ،در بسياری ازمهاجرتهای بشر او را همرا هی کرده است .و اولين گرو ه<br />
از مها جرين به برّجديد، کندو های عسل را به همرا ه خو د حمل کرده اند.<br />
درحدودسال 1530م، زنبو را ن عسل از پر تقال به برزيل برده شدند و به نظر ميرسد که در هما ن قرن ازجا ها ی<br />
ديگر نيز ، محمو له زنبو رعسل ، جا به جا شده است .و به آمريکای جنوبی ، مرکزی و شما لی نيز وا رد گرديده است.<br />
او لين اطلا عا ت مستند در مو رد حمل زنبور به آمريکای شما لی ، مربو ط به سا ل 1638 و بعداز آن می با شد<br />
اولين محمو له زنبو رعسل در سال 1822 به استراليا (سيدنی برده شده.<br />
او لين محمو له پستی زنبور عسل را از انگلستا ن به زلاند نوفرستاد<br />
در سال<br />
تا سا لها ی 1850 زنبو ر عسل درسوا حل غربی آمريکای شمالی پرورش نمی يافت اما از وقتی که زنبو رها در<br />
کاليفر نيا متوطن شدند، از آ نجا به ارگن(Oregon )و سپس از به بريتيش کلمبيا برده شدند<br />
در هر پنج<br />
بنا بر اين در حال حاضر (1970م) بيش از 120 سال از زما نی که زنبو ر عسل از جنس<br />
قاره جهان زندگی می کنندنمی گذرد!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
Apismeliferra<br />
!<br />
.<br />
.<br />
(<br />
(<br />
( Oregon)<br />
)<br />
7 تا<br />
1842کاتن(cathen ( Wc<br />
زنبورعسل ،شنا خت<br />
برا ی آ نکه زنبو رعسل را به خو بی بشنا سيم ، لازم است تا دراصا لت آن تحقيق کنيم وبدانيم دردنيای موجودات زنده،<br />
و دسته بندی آ نها ، چه مو قعی دارد و از نظر زيست شنا سی چگونه جا نوری است<br />
تشخيص ظاهری وتحقيق در نحو ه زندگی و خا صه های زيستی آ نا ن مارا در فن نگا هدا ری و پرورش اين جا نو ر ،<br />
ياری خوا هد نمود. لذا تا آ نجا که ممکن است به سا ده ترين شکلی به اين مهم می پردازيم.<br />
اگربه شکل شماره دقت نما ئيد ،موجو دات زنده برروی در ختی فرضی به نام در خت زندگی ، تقسيم بندی شده اند<br />
و در انتها به شاخه های کوچکی ختم شده اند که هر کدام معرف يک گو نه از جا ندا ران می با شند.<br />
در شاخه بزرگ حشرا ت که خود مشتق از بند پايا ن است ، شا خه کو چک انتها يی مر بو ط به زنبو را ن می با شد<br />
درحا ليکه دنيا ی زنبو را ن نيز هما نند دنيايی که از آ ن جدا شده اند (يعنی جهان حشرات) دنيائی متنوع است.<br />
به اين علت بيش از اين وارد جز ئيات نمی شو يم و به طو ر کلی در اين بخش ، از شنا خت ساده حشره به شنا خت<br />
زنبو را ن ميرسيم. سپس با بحث مختصری پيرا مون اصالت زنبورا ن و تکامل فردی آنا ن به تکا مل اجتما عی آ نا ن<br />
اشاره ای داريم.<br />
درانتها، اجدادزنبو ران عسل و نژادهای مختلف آ نها را معر فی می کنيم تا بد ينوسيله بينش لازم نسبت به انتخا ب گونه<br />
مو ردنظرخود را به دست آ وريم و به پرو رشش بپردا زيم.<br />
.<br />
44
58<br />
جايگاه زنبور در شجره حيات<br />
(درخت زندگی)<br />
44 شکل
59<br />
تعريف حشره :<br />
سا ده ترين تعريفی که از حشره شده است به و سيله فرديناندلين به عمل آ مده:<br />
آ سا نترين طريقه شنا سايی حشره و تميز دادن آ ن از ديگر موجو دا ت کو چک ،هما ن شمردن پا ها ی آ نها است<br />
برا ی آ نکه حشرا ت فقط شش پا دارندولی عنکبو ت ها و کنه ها هشت پا هستند<br />
آ نچه را می نوا ن برا ی باز شنا ختن حشرات ، دقيقآ بررسی نمود ، از اين قراراست:<br />
اولآ ، حشرات دارای شش پا هستند.<br />
ثانيآ ، بدن حشره سه قسمت متما يز دارد :سر ، سينه و شکم.<br />
ثالثآ ، حشره در هر پا، نُه بند دارد.<br />
!<br />
.<br />
زنبو را ن :<br />
زنبو ر ها دسته کو چک و نا چيزی از دنيا ی متنو ع حشرا ت هستند وخود چند گو نه اند که می تو ا ن آ نها راازجهت<br />
تجمّع و تشکيلات زندگی ،به شرح زيردسته بندی نمود:<br />
1 زنبو را ن تکرو 2 همزيستان بدو ن همکاری 3 نيمه اجتما عی ها 4 اجتما عی ها<br />
نمو دارنسبی مو جو دات زنده :<br />
در نمودار شما ره 1، نسبت حشرات<br />
در دنيا ی موجودات ،به طو ر تقريبی<br />
نشا ن داده شده است.<br />
زنبو را ن ، درقلب اين دنيا جای دارند!<br />
نمو دا رشماره 1
60<br />
زيست شنا سی زنبورا ن:<br />
زنبوران تکرو:<br />
منج گِل کار<br />
اصو لآ زنبو را ن تکرو بر حسب طبيعت خا ص خود دارای عا دات و اخلا قی هستندبرخلاف زنبو رهای اجتما عی<br />
که مبتنی بر اصل کلی احتيا جات آ نها است بدين معنی که اين زنبو را ن با يد قدرت رفع و رجو ع همه نياز های يک<br />
موجو د زنده را به تنهايی داشته باشند. و چنين است که يک زنبو ر ماده تکرو قادربه لانه سازی ، تخم گزاری و تامين<br />
ذخيره نوزا دان خود( به تنها يی و بد و ن کمک جفتش)می با شد وضع طبيعی تخمها هم به گو نه ای است که تحت هر<br />
گونه شرايط جّوی سا لم می مانند تا فصل منا سب برسد و به نو زاد تبديل شوند .مادر قبلآ لاشه حشره يا عنکبو تی را<br />
بررو ی تخمها با قی گذا شته و درلانه را بسته. نوزاد با هما ن ذخيره پرورش يا فته به حشره کا مل تبديل خواهد شد<br />
منج طفيلی<br />
اين حشره نسبتآ بزرگ که با پا ها ی درا زش به عنکبو ت خا نگی بزرگی می ما ند که پرواز می کند، در زمينها ی<br />
نمو ر و با غچه ها ی عمل آ مده که سبزی ها جوا نه زده اند ، در لابلای گِل ، تخمگزا ری می کند و لا رو های فعالش<br />
از خطر نا کترين آ فات برای کشا ورزان و سبزی کاريها هستند.<br />
زيرا به زو دی از تخم خا رج شده و به جان جو ا نه هامی افتند و د ر مد ت کو تا هی آ نچه بو ستان با ن و با غبا ن<br />
کرده اند به نا بو دی ميکشانند.<br />
!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
زنبو ران نيمه اجتماعی<br />
زنبو رهايی هسنند که ظا هرآ به طو ر دسته جمعی زند گی می کنند ولی عملآ کو چکترين همکاری با يکديگر ندارند.<br />
تنها خا صيت اجتما عی زيستن آ نها حفظ حرارت مختصری برای زنده ماندن معدو د ی از اجتما ع است.<br />
از زنبو را ن نيمه اجتما عی يک نوع جا لب آ نرا شنا سا ئی کرده ام که مشخصات طا هريش از اين قرار است<br />
3ميليمترو به<br />
زنبو ری است نو ش خو ار (بررو ی گلها شهد می نوشد/نوعی از به طول<br />
رنگ خاکستری دارای سه نوار با ريک سفيددر پشت، شا خکها يش نا رنجی رنگ و بلند به اندازه تما م تن او<br />
:<br />
.<br />
9 ميليمتر،قطر<br />
( apis flora<br />
)<br />
زنبو ران اجتما عی<br />
اين زنبو را ن از گو نه های بسيار ی هستند که غا لبآ برای همه آ شنا می باشند مانند زنبو را ن خرمائی.<br />
زنبور زرد،که در اجتما ع آ نان ملکه ها متعدد و مشخص، کار گران نسبتآزياد و فعال، نرها در پائيز ظاهر ميشوند<br />
و پس از جفتگيری با ملکه ها ی جوان ، از بين می روند و با فرا رسيدن سرما ، کا رگرا ن نيز از بين می روند<br />
اما ملکه ها درسو را خهايی مطمئن ، زمستا ن گذرا نی می کنند.<br />
)، با جثه ای به طو ل 6 ميلی متر ، به رنگها ی<br />
اجتما ع زنبو را ن عسل و حشی نوعی از<br />
مختلف ) سياه ، قهوه ای ، سياه و سفيد و قرمز) ديده شده اند اجتما ع آنان ،دارا ی تشکيلات کا مل است.<br />
نرها قوی و دوبرابر کار گران ، تنهاملکه ، مشخص و کشيده تراست. شا نها افقی است و پس از يک دوره عسل ساز ی<br />
به عسل خو اری می پردازند و سپس مها جرت می کنند. ) هما نند Apis cerana در هند وستان<br />
مقايسه و بررسی<br />
در مقايسه اين زنبوران و برآ ورد نتا يج زيست شنا سی و تکا ملی آ نها به نتايج جالبی دست می يا بيم که از هر نظر<br />
قا بل تامل ودقت هستند<br />
از لحا ظ زيست شنا سی ، کار ز نبو را ن تکرو خصو صآ منج طفيلی ، مشا به کار گيا ها ن است که دانه خو درا در<br />
کرا ن طبيعت می پرا کنند تا در خا ک ، رشد کند و خود در کار پرورش نوزا دا ن ، نقشی ندارند!<br />
يا منج غنده کُش که در بدن عنکبو تيان يا حشرات موذی تخم گذاری ميکند و کار پرورش با استفاده از گرما وبدن<br />
ميزبان به مرحله رشد ميرسند ، خو د در کار پر ورش و خزا نت نو زا دان ، دخيل نيستند.<br />
منج کو زه گر، اما زحمت بيشتری را متحمل ميشود ، زيراغذای تخمهايی را که در کو زه های گِلين سا خته<br />
خودميگذا رد ، با لا شه حشرا ت ديگر تامين ميکند و تا چندی اين کوزه رانگهبانی می کند تا نو زادان به دنيا بيايند!<br />
و چنين است که زنبو را ن اجتما عی را درياری با هم ومفهوم بهتری از »اجتماعی در می يابيم<br />
چه همزيستی آ نان ، منجر به تغذيه و پرو ر ش تخم ماده ها تا زمان رشد کامل نوزا دان ميشود.<br />
از همه اين زنبو را ن تخصصی تر ، زنبو را ن عسل هستند که هر جنسی درکا رخود استا دانه عمل می کند.<br />
.<br />
. (<br />
»<br />
Apis<br />
melifera<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
درچهارصفحه متو الی بعد،شکل منج ها، گنج ها و زنبورا ن رابه ترتيب اهميت زيست شناسی ملاحظه خوا هيد نمود
61<br />
منج ها /<br />
زنبو را ن تکرو<br />
شکل شما ره 45
62<br />
زنبو را ن گو شتخوار<br />
/ شهدخوار<br />
شکل شما ره 46
63<br />
زنبو را ن نواله خوار<br />
(گردگل و شهد<br />
.(<br />
شکل شما ره 47
64<br />
انوا ع زنبور عسل وحشی<br />
شکل شما ره 48
65<br />
خا ستگاه نژادهای مختلف زنبو را ن عسل در دنيا:<br />
او لين خا ستگاه زنبو را ن عسل ، برّ قديم بو ده است که در نقشه با نقطه چين مشخص شده است<br />
و در جنو ب تا بلنديهای قفقاز ) شا مل<br />
زنبورا نی که با رشته کو ههای آلپ ، در شمال محدود شده اند ،به نا م Carnica و بعد از کو هها ی قفقاز،تا بلنديهای البز و فلات ايران تا بيا با ن بزرگ در جنوب<br />
بخش شرقی استپها) به نا م و در بخش<br />
و در بخش مر کزی آ فريقا به نا م و در قا ره آ فريقا به نام<br />
شرقی ،به نا م نا مگذاری شده اند<br />
شرقی به نا م .<br />
Dansoni<br />
Melifera<br />
La Markic<br />
.<br />
Media<br />
Intermedia<br />
شکل 49<br />
زنبو را ن بو می هند که Apia cerana نا ميده می شو ند ،همچنا ن در اين سرزمين زند گی می کنند و جنبه<br />
اقتصادی ندارند.<br />
زنبو را ن کو چکتر ، به رنگها و گو نه های مختلفی در تما م دنيا پرا کنده اند واهميت آ نها در با رو ر<br />
سا ختن گيا هانی است که حو د توا نائی گرده افشا نی کا مل ندارند.<br />
Apis flora
66<br />
اجداد گونه های زنبو رعسل کنونی در دنيا<br />
:<br />
هما نطو ر که در بخشهای گذشته اشا ره شد ،آغاززندگی زنبوران عسل بررو ی کره زمين به ميليونها سال قبل برمی<br />
گردد. لکن از رو ی قرا ئن و شواهد می تو ا ن گفت که زنبو را ن به دليل دا شتن قدرت پرواز و آ زا دی نسبی بر<br />
رو ی کره زمين، بهترين ومنا سب ترين مکا نها را برای ادا مه حيات خود انتخاب کرده اند<br />
و اگر به منا سبت رو يدادهای طبيعی ، به تغيير مکان مجبور شده با شند مانعی در ميان نبوده است و با لاخره را هی<br />
برای انتخا ب محيط بهتر و جو د داشته و موجو ديت زنبو را ن، خود دا ل بر اين است<br />
اما با محدو ده های طبيعی که درنقشه ملا حظه ميشو د ميتو ا ن گفت که هر نژاد ی همچنا ن در محيط خو د جا به جا<br />
شده و به هما ن منطقه آ ب و هو ا يی خو کرده است<br />
لذا به دليل رنگ و زيبايی و دلا يلی از اين دست ،انتقال آ نها به سرزمينهای ديگر ، نمی توا ند نتيجه اقتصادی مناسبی<br />
داشته با شد.<br />
ريشه اصلی ز نبو را ن در دنيا<br />
زنبو را ن عسل در سه نقطه اصلی شنا خته شده اند:<br />
ريشه شرقی<br />
ريشه آ فريقايی<br />
ريشه ارو پايی<br />
لذا، نژادهای ديگررا می توا ن اختلا طی از اين ريشه ها دانست که به منا سبت های طبيعی در دنيا پرا کنده شده اند.<br />
اجدادزنبو ر عسل که به زعم محققين ارو پايی ارزش اقتصادی دارند:<br />
دردرجه اول<br />
دارک<br />
ايتاليائی<br />
کارنيولان<br />
قفقازی<br />
دردرجه دوم اهميت:<br />
زنبور عسل روسی<br />
زنبور عسل آ نا تولی<br />
زنبور باک فاست<br />
نسل ها ی ديگر که درغالب کتب اروپايی و آمريکايی از ذکر آنها خوددا ری شده است:<br />
زنبو ر عسل مصری<br />
زنبو رعسل هندی<br />
زنبور عسل قبرسی<br />
دو رگه های محصو ل دخا لت بشر:<br />
دورگه آ مريکايی سياهرنگ<br />
دورگه آ مريکائی خرمايی رنگ<br />
دو رگه اسرائيلی<br />
دورگه رومانی<br />
صفات ژنتيک ، استعداد بچه دادن!<br />
انسان با در هم آميختن نژادهای مختلف جا نوران ، توا نسته گونه های جديد ازموجودا ت ،با خصو صياتی تازه<br />
در با زا ر اقتصا دی عرضه کند<br />
صفات بارز اين دورگه ها غالبآ صفات ظا هری و مشتری پسند ی هستند که ارتباطی با ارزشهای اقتصادی<br />
ندارند بلکه در نقطه مقابل اينچنين انتظاراتی قراردارند.<br />
اين تبليغات تجاری با به دست آ مدن دو رگه ها ی زنبور عسل ،نه تنها نگا هداری زنبو ران بومی را يک تعصب<br />
(عقب ما ندگی ذهنی تلقی کرد بلکه توليد ملکه های دورگه را نيزبرای توليد کننده آ مريکايی و غيره انحصاری نمود.<br />
نتيجه ررسی بيو لوژيکی موضو ع از اين قراراست<br />
با يد گفت که اگر صفات منتخب برای يک ملکه از<br />
درموردزنبور عسل با خصو صيت پارتنو ژنزی(<br />
دو نژاد مختلف بو ده است،همچنا ن بايد زنبور ماده (ملکه) از هما ن نژادانتخاب شده و زنبو رنر نيزاز نژاد منتخب<br />
ديگر باشد تا نوزادشان معادل اين ملکه دو رگه از کار در آ يد!<br />
.<br />
Dark bees (Apimelifera)<br />
Italien Bees (Apis:asustickil mel ).<br />
Carniolan Bees ( Apis meli Carnica pelmann )<br />
Caucasiens ( Apis meli caucasica .bgor )<br />
south Russian Bees<br />
Anatolian Bees<br />
Buckfast bees<br />
Egyptiennes Bees<br />
Indienna Bees<br />
Chipriotten Bees<br />
Midnigth<br />
Starline<br />
Zirifine<br />
Romania<br />
.<br />
(<br />
:<br />
.<br />
parthenogenesie<br />
Orient Rasse<br />
African Rasse<br />
Europeen Rasse<br />
.<br />
Apis Melifera<br />
!<br />
(<br />
:
(<br />
«<br />
!<br />
67<br />
مفهوم پا رتنو ژنزی آ نست که ملکه ای که به پرواززفاف ميرود با همان نرهای همزادش(برادران خودش<br />
جفت گيری می کند تعريف جامع و مختصر :به وجود آ وردن جنس نر از تخمهای بی نطفه »<br />
بنا بر اين با محا سبه ساده ای می توان در يافت که شانس از بين رفتن صفات بارزمورد نظر، صدبرابر بيشتر از<br />
با قی ماندن آنها است و به همين منا سبت است که توليد کنند ه مو ظف است هشدار لا زم به زنبو ر دار بد هد که<br />
بچه گيری با اين جمعيت ، يک ملکه آ ماده لازم دارد وبچه گيری معمو لی با ملکه توليدی از اين نسل دو رگه جز<br />
وقت تلف کردن و ضرروزيا ن نصيبی عايد نخواهدنمود!<br />
علاوه بر اين ، چنين ملکه هايی (دورگه) بعد از دوسال تخمگزاری ،اُفت قابل توجهی دارند و با يد تعو يض شوند!<br />
:<br />
parthenogenes<br />
.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
نسل ها ی بومی ايران<br />
تا کنو ن سه نوع متما يز زنبو ر عسل بو می در ايرا ن شنا خته شده که مورد تا ييد زنبو رداران قديمی نيز<br />
هست.<br />
صفات عمومی : صرفه جو ، مقاوم ،آ ينده نگر، سازگار با تغييرا ت آ ب و هوايی منطقه ، دارای جثه ای کو چکتر از<br />
زنبو را ن دو رگه و توا نا يی های انحصاری ديگر از قبيل بره موم سازی ، نظا فت و کنکاش در گلها.<br />
شکل ظا هری اين سه گونه،بامغايراتی جزئی که دارند بسيا رمشا به و نزديک به همند اما با رفتار و کا رآيی متفا وتی<br />
که دارند ، قابل تشخيص هستند<br />
رنگ يکنوع آن قهوه ای رو شن است و بدنی دوکی دارد،با تغييرات آ ب و هوايی به خوبی کنار می آيد.<br />
نو ع ديگر ، دارای بدنی نسبتآ پهن تر با شکمی چسبيده به سينه به رنگ خرمايی و خطو طی کمرنگ ترمشخص ميشود<br />
نوع سوم ، با رنگ قهوه ای و کمری با ريک وشکمی نوک تيز بسيار مقا وم در مقابل عوا مل طبيعی وآ فات.<br />
کار آ يی زنبو را ن کوچک جثه بو می<br />
برای مقا يسه اين زنبوران با زنبو رها ی درشت<br />
وزيبا ورنگارنگ وارداتی به بررسی کارآ يی آ نها<br />
وپی بردن به دلايل مقا ومت وسازگاريشان درمقابل<br />
تنگناهای طبيعی به آزما يشهای بسياری مبادرت شد<br />
که از آ ن جمله است<br />
کا رآ يی در برداشت نوش گلها. دراين آ زمايش ،<br />
به طوريکه دردوقطعه عکس مقا بل ملاحظه ميشود<br />
با استفا ده از گلهای صبرزرد انجام شد.<br />
تا به گونه ملموس،مشخص گردد که درشتی هيکل<br />
زنبورنمی توا ند خصيصه مثبتی برای زنبوردار ی<br />
با شد بلکه<br />
بر عکس جنبه منفی بارزی دارد.<br />
لذا با تو جه به اينکه دها نه اين گلها ی پرشهد،<br />
چنان تنگ است که هيچ دو رگه ای نميتواند درآ ن<br />
وارد شود<br />
لوله12 تا25 ميليمتری گل ،درانتها درازايی بيشتراز<br />
زبان زنبورهادارد،لذابرداشت نوش برای دو رگه ها<br />
امکان ندارد.<br />
اما در عو ض زنبوران بو می،وارد گل می شو ند<br />
و به زحمت وکوشش چشمگيری شکم خودرااز شهد<br />
پر می کنند و به کندو می برند<br />
برای آ نکه بدا نيم اينچنين گلی فقط صبر زرد نيست ،<br />
چندگل ديگر از اين دست را نا م می برم<br />
گلهای تيره گا و زبا ن، غالبآ لو له ای بلند دارند.<br />
شيرينک که ازهمين تيره است درهوا ی خشک و گرم<br />
تا بستان ، شهد غليظ و با ارزشی دارد.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
شکل شما ره 50/دو عکس ازگل صبر زرد
68<br />
.<br />
کار آ يی زنبو ران بومی و مقا يسه تو ا نايی های آ نهابادورگه ها:<br />
بررسی نژاد های مختلف زنبو را ن در کنا رهم و درشرا يط مساوی ، انگاره ها يی به دست داد که شايان توجه و دقت<br />
است.<br />
برا ی اين کار،کند و هايی از نژاد های مختلف و دو رگه ها رادر محيطها و مرا تع مختلف ايران در کنا رهم مو رد<br />
مطالعه قرار دادم که خلاصه ای از يادداشتهای با قی ما نده از آ ن زمان را مينگارم:<br />
زنبو ران عسل بو می در بد ترين شرا يط ، در مناطق خشک و بی آ ب جنوب وجنوب غربی و همچنين در منا طق<br />
مرطوب وبارانی شمال ايران،خودرا به سرعت بامحيط تطبيق داده وبا سا زشی عجيب به پيشرفت کارکندو می پردازند.<br />
در صو رتی که زنبو را ن خا رجی درهر کوچ،دچار يک حالت توقف چند رو زه شده و کار خودرا معطل<br />
ميگذارند درمنا طق خشک که روزهای گرم وشبهای سردی دا رند ، لار وها يشان بدون پو شش ما نده و با عث<br />
عفونت شده اند.به طو ری که با عث بروز بيماری لُک شده اند.<br />
در منا طق شما لی ذخيره خو درا با شتا ب می خو رند و از جمع آ وری شهد وجبران مواد غذايی عاجز ميمانند<br />
مقا و مت زنبو را ن بو می در مقابل بيماريها خصو صآ بيماريهای نوزادان که خطر ناکترين بيمار ی کلنی ها است<br />
با مآل انديشی و جلو گيری از پيشرفت تخمگزاری ملکه و پو شش و مراقبت مدا وم نو زادان ، صو رت می گيرد<br />
در حاليکه کلنی دورگه ها،روز را که هو ا گرم است در کندو پرا کنده می شوند و دا منه تخمگزاری ملکه را<br />
گسترش ميدهند اما شب هنگام به دو ر هم جمع شده به خوشه می روند<br />
د رنتيجه رو ی تخمها و نو زادان با ز مانده در معرض سرما و با کتريها قرار گرفته فا سد می شوند.<br />
يا دداشتها زياد هستند و موا رد متنوع لذا به همين مختصر کفايت شد تااگر پژو هشگران و زنبو ردارا ن آ تی<br />
کنکاش بيشتر نياز دارند ، خود شان بيازما يند<br />
خلاصه زنبور /زنبور عسل<br />
زنبور عسل<br />
جايگاه زنبور درشجره حيات<br />
تعريف حشره<br />
زيست شنا سی زنبوران<br />
خاستگاه زنبوران در کره زمين<br />
ريشه های زنبور در کره زمين<br />
اجداد گو نه های زنبور در دنيا<br />
نژاد های زنبو را ن<br />
دو رگه های متداول<br />
گو نه های بومی ايران<br />
کارآيی زنبوران بومی<br />
، به<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:
69<br />
اجتماع زنبورعسل (کلنی زنبو را ن<br />
(<br />
.<br />
زنبور عسل حشره ايست اجتماعی، ما نند مو رچه ها و موريا نه ها<br />
اگر يک يا چند ز نبو ررا از کلنی جدا کنيم ، بدون هيچگو نه فعاليتی (جز تلاش برای فرارو پيوستن به جمعيت خود)<br />
پس از مدت کو تاهی خوا هند مرد د رست ما نند قطعه ای که از بدن موجودی (مانند انسان) جدا شده باشد ،به هيچ<br />
کاری نمی آ يد مگردرست در جای خودش (چه همان آدم يا آ دمی ديگر پيوند زده شود!<br />
امامقايسه تشکيلات درو ن کندو با اعضای درو نی بدن يک انسان نيز نمی تواند جا ن کلا م را بيان کند!<br />
زيرا:<br />
در اجتما ع زنبو را ن ، نظم و نسقی حاکم است که هيچيک از افراد آ ن از آ ن نظم و قرار گريز و گزيری ندارند.<br />
(<br />
جمعيت زنبورهاو گونه های آ ن<br />
در جمعيت يک کندوی زنبو رعسل سه نوع متمايز زنبور وجوددارد<br />
ملکه مادر زنبو ران) عامل زايا وتوليد کننده انوا ع زنبوران<br />
زنبو را ن کار گر که بيشترين جمعيت راتشکيل ميدهند،بين5000 تا80000<br />
زنبو را ن نر در حدود<br />
در اين جا معه مادرعمل تخمگزاری و تکثير مدا وم جمعيت را بر عهده دارد با يک بار پرواز زفاف در تمام 3تا<br />
سال عمرخود تقريبآ بدو ن وقفه تخمگزاری می کند از تخمها يش بيشتر زنبو را ن کار گر و در بهاران چندين زنبورنر<br />
و چند ملکه جديد پر و رش می يا بند.<br />
وظيفه نر ها فقط با رور سا ختن ملکه های جوان است آ نهم به قيمت جان به اين معنی که هر زنبور نر در همان دم<br />
که با ملکه جفتگيری ميکند ، خواهدمرد.<br />
کارگران باعمری بين ز،ضامن انجام کليه خدمات کندوهستندازجمله پرستاری نوزادان،نظا فت،آبرسانی،<br />
تغذيه ملکه و نوزا دان، موم سازی (مومبافی) و...<br />
وظايف هرکارگرازلحظه ای که به زنبوری تبديل ميشودتا زما ن مرگ،به مقتضای سنش درغريزه او ثبت شده است<br />
به عبا رت ساده تر با دگر گونی های منظمی که در بدنش به و جود ميآ يد، قادر به انجام و ظيفه بعدی می شود!<br />
7<br />
.<br />
!<br />
50 تا400<br />
!<br />
بحثی درنظام جا معه زنبوران:<br />
موريس متر لينگ نويسنده و فيلسو ف بلژيکی در کتا ب زنبو را ن عسل چنين می نو يسد<br />
زنبورها گاهی کارهايی می کنند که انسان می پندارد ديوانه هستند!يعنی و قتی که ظرف پرازشهدياآب قندرامی بينند ،<br />
خو د را در آ ن غرق می کنند در صورتيکه يک مگس با احتيا ط در کنار ظرف می نشيند و شهد می نو شد<br />
و در جای ديگر می نويسد :ولی با مشا هده پديده های حيرت آ ور اين حشره نميتوا ن بر بی عقلی او گوا هی داد و او را<br />
فا قد شعور فر ض کرد<br />
در مورد اين تنا قض بسيار فکر کرده ام و به اين نتيجه رسيده ام که در توده (جامعه)زنبو را ن ، ضرورتی ندا رد که<br />
همگان ،همه چيز را بدا نند بلکه اين مجمو عه ،موجود عاقل و کاملی است که از افرادی متخصص تشکيل شده و هر<br />
يک در کار خود استادند و نه در هر کاری پس صحيح است تا بگوئيم همه چيز را همگان دانند<br />
زا ئد بر توضيح است که بگو يم مگس ، حشره ايست تکرو و وابسته به هيچ جامعه ای نيست ودر حا لی که آ نها را<br />
گرو هی می بينيم ، ميدا نيم که هيچ پيو ستگی اجتما عی مشا بهی با جا نورا ن اجتما عی ندارند<br />
لذا مقايسه اين دو حشره مبنای درستی نخو ا هد داشت.<br />
علاوه برآ ن اين سوآل برای من مطرح ميشود: آيا زنبو ر عسل خود ميداند که با برداشت شهد و گرده متناوب گلها،<br />
موجب عمل لقاح درآ نان می شود؟ به نظر من ،جوا ب آ ن يقينآ منفی است زيرا حشره کور کو رانه به دنبال غذای خود<br />
آ نهم فقط رو ی يکنوع گل کا ر می کند تا آ ن گل به پايا ن برسدو اين درست ما نند کارماشينی هوشمند است که فقط<br />
يکنوع گرده گل را می شناسد! وزما نی که آ ن گل تمام شد ، گلی ديگررا تجربه می کند!<br />
اين اصل رانبا يد ازنظر دورداشت که :سنسور های شا خک ها يا ديگراعضای زنبوران هريک وظيفه خا صی دارند<br />
زنبورهای عسل به همين نحو ،از رو حيه استثمار ، بر خو ردا رنيستند ومانند بسياری حشرا ت ديگر ، درجهت بهره<br />
برداری مستقيم از جا نوران ديگر نمی روند! اما در بين جانو را ن اجتما عی ديگر ، هستند جا نورانی که دارا ی مغز<br />
متفکر هستند!چه استثمار ، زاييده مغز متفکر ومغز متفکر مادر استثمار است<br />
.<br />
.<br />
!<br />
.<br />
:<br />
.<br />
:<br />
:<br />
!<br />
40 تا 50 رو<br />
:<br />
)
70<br />
برای مثال:<br />
مورچگان هم حشرا تی اجتما عی هستند اما از مغز متفکر بی بهره نما نده اند زيرامثل انسانها که گو سفندان خود به<br />
چرا می برند تا پستا نها يشان پر شير شود ، شته هارابه وقت استرا حت حبس می کنند و برای چرابررو ی برگهای<br />
درختا ن می برند تا مواد قندی برگهارا بگيرندو پراز شهد شوند آ نو قت آ نها را می دوشند.!<br />
البته در بررسی هايی که در مو رد زنبو را ن عسل کرده ام آ نها بر اساس عادت شهد خواری ، و قتی به شته ها ميرسند<br />
و سفره عسلک را پهن می بينند از آ ن اجتناب ندارند بلکه با تر ساندن و تهديد مو رچه ها به عسلک هجوم می برند و<br />
چينه دانهای خودرا پر می کنند.<br />
با تامل و دقتی بيشتر در کندو ی زنبو را ن نتا يج بارز تر ی را در می يا بيم<br />
ملکه و غذای او<br />
درست است که ارزنده ترين وبهترين غذای تهيه شده درکندو ،همان ژله رو يال يا شير زنبو ران است و بيشتر به<br />
مصرف خورا ک ملکه می رسد اما اين به دليل موقعيت و مقام فرضی او( به زعم ساده انديشان) نيست بلکه برا ی<br />
آنست که مادر کندوتنها ابزار توليد تخمهای سالم برای تبديل به زنبو راست علاوه برآن اين تنها ملکه است که عمری<br />
درا ز برا ی بقای جمعيت دارد و گرنه همه افراد کندو عمر ی کو تا ه دارند.<br />
قطع تغذيه ملکه پير:<br />
همين ملکه با همه اهميتی که دارد ، تا وقتی که به خوبی تخمگزاری کند ، پر ستارا ن تغذيه و مرا قبتش می کنند<br />
اماهمينکه آ ثار پيری دراو ظا هر شو د و تخمها رابی نظم يا بدو ن سلولهای نر بگذارد ،جمعيت تغذيه اش را قطع ميکند<br />
تا بميرد و به جای آ ن به پرورش نورادی سالم ميپردازند و به ملکه تازه تبديلش ميکنند.<br />
.<br />
.<br />
سرنوشت رنبورا ن نر<br />
زنبو را ن نر در تما م طول بهار تو سط زنبو را ن پرستار تغذيه می شوند اما وقتی ملکه جوان جفتگيری کرد و به کندو<br />
برگشت ، زنبو را ن نرديگر در اين کندو جايی ندارند و نه تنها تغذيه نمی شوند بلکه از کندو به خا رج رانده می شوند و<br />
نگهبانان راهشان نميدهند تا همگی از گرسنگی بميرند.<br />
نوزادان درکندو:<br />
يک جفت چشم برّاق و سياه در پی دوشا خک ازدرون يک گهواره مومی جوانه ميزند و به زو دی به صو رت يک<br />
زنبورنوزاد بررو ی شا ن به راه می افتد!<br />
اگر از خا نه ای کو چک خا رج شده با شد ، از همان لحظه با بالهای نا آ زموده اش به تهويه خا نه مجاور خود می<br />
پردازد. اين يک زنبو رکار گراست<br />
سه روز ديگر از به دنيا آ مدن نوزادان کو چک سپری شده که دِريکی از خا نه های نسبتآ بزرگتر به هما ن نحو گشوده<br />
ميشود و نوزاد ديگری با چشمهايی درشت تر و جثه ای قوی تر در حاليکه زبان خو درا بيرو ن آ ورده و نياز مند<br />
خوراکی است از همان نو زا دان سه روز پيش کمک می خوا هد اين يک نو زاد نراست.<br />
سرگذشت ملکه های تازه به دنيا آ مده:<br />
دريکی از آن شاهخانه های بزرگ ، جنبشی ميشود و انگشتانه بزرگ مومی به زودی در باز ميکند و ملکه ای زيبا از<br />
درون آن پا به عرصه وجود می گذارد .زبا نش را به هر زنبو ری نشا ن ميدهد و کمک ميخو ا هد. پرستاران به زو دی<br />
در ميانش می گيرند و به پرستاريش می پردازند.<br />
اما همه ملکه هاچنين بختی خوش ندارند:<br />
چنا نچه ملکه ای در کندو وجود داشته باشد که در کمال سلامت ، به دلايلی به موقع کندو را ترک نکرده با شد ، يااولين<br />
ملکه جوا نی باشد که در کندوبه دنياآمده باشد ، بدون درنگ نوزادان ملکه بقيه شا هخانه های درو ن کندو را با نيش<br />
زهر آگين خود خو ا هدکشت چنا نچه اين ملکه جوان ،هنو ز جفتگيری نکرده باشد ، معمولآزنبو را ن پرستار از<br />
کشتارملکه ها ی نباليده در شا هخانه هامما نعت خو اهند نمود.<br />
اما اگر ملکه تازه از جفت بر گشته ،باملکه قديمی که هنور کندو را تر ک نکرده رو برو شود نيش خودرا آخته و به<br />
جنگ ميپردازد و در اينمورد زنبو را ن به دو رآ نها حلقه زده ومانند تما شاچی مرا قبت می کنندتا آ نکه اگر هردودر<br />
يک لحظه نيشهارا به هم نزديک کنند در ميا نشان می گيرند ومانع می شوندتا بالاخره آ نکه چالاکتراست پيروز شود.<br />
!<br />
.<br />
با تو ضيحاتی که داده شد ، در کندو ی زنبورا ن عسل، حکومت يا مديريت وسر پرستی وجود ندارد تا اينهمه نظم و<br />
قا عده بيا فريند بلکه طبيعت با سا ختار بيو لو ژ يکی هر يک از افراد توده ، آ نها را برا ی منظورخا صی ساخته و<br />
هر يک از کار خود با ز بمانند ويا سر باز زنند خود نا بو د خوا هند شد.
71<br />
تشکيلات و نظا م درو ن کندو<br />
1 نظری اجما لی به بنای کندو وآ غازکار<br />
در کندو های مدرن فعلی و قتی دسته زنبورتا زه ای( زنبو ر پاکتی/ بچه طبيعی) را بر روی قابهای کندو وارد کنيم ،<br />
زنبو را ن با نظم خا صی به آ رايش محل زندگی خو د می پردازند.<br />
قاعدتآ زنبو را ن از قاب سمت را ست کار با فتن خانه های شش بررا درست از وسط قاب و درهر دوطرف آ ن آ غاز<br />
می کنند.<br />
دراين زمان ملکه در ميان زنبو ران ، انتظار ميکشد تا او لين خانه ها با فته شوند. و به محض آ ما ده شدن اولين خانه ،<br />
درو ن آن تخمی می گزارد و پس ا زباز ديد کار خود به آ نسوی قا ب ميرود و پس ازتخمگزاری در سه خا نه متقابل به<br />
خا نه اول ، باز به سوی ديگر هما ن قاب ميرود وکاررا به همان نحو ادامه ميدهد<br />
در حا ليکه خا نه سازی مومبا فی)همچنان در با لا ترين درجه حرارت ، به پيش ميرود. جمعيت با هجوم به<br />
خوشه ای که ما نند پرده ظريف و به هم با فته ای به نظر ميرسد ،از کناره ها وارد خوشه ميشوند و آ نها که کا رشا ن<br />
را اول شرو ع کرده بودند از گروه خار ج می شوند..<br />
در جلو سو را خ راه پروا ز کند و به تد ريج پرو از های آ ز ما يشی شرو ع ميشود و پيش از آ نکه ذخيره همرا ه<br />
جمعيت به پا يا ن برسد ، جو يند گان به آ ورد ن ذخاير تازه همت می گمارند.<br />
به تدريج نوبت انبار کردن (ذخيره سازی فرا ميرسدچون خانه های بالا ی قا بها سا خته شده و هنو ز نو بت<br />
تخمگزاری ملکه به آ نها نرسيده ، و اين قا عده همچنا ن به طور مستمر برای همه قا بهای کندو ادامه خوا هد داشت<br />
اين سا خت و ساز و ذخيره ساز ی به زود ی ، طبقه دادن به کند و را ايجا ب می کند و اگر اوضاع و احوا ل مرتع ،<br />
مسا عد با شد تا شش طبقه هم ميتوا ن با لا برد و بالاخره نو بت بهره بر دار ی زنبو ردار هم فراميرسد.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
)<br />
(1<br />
)<br />
2 مشا هده درون يک کندو ی در حال کار<br />
به طو ريکه در تصا وير شکل شماره ملا حظه می کنيد نحوه استقرار و نظم يک کندو ی سا لم و در حا ل<br />
پيشرفت ،با همان ترتيبيی که از اولين قاب شرو ع شده به تد ريج به و سط کند و و با لاخره تما می کندو به پيش رفته تا<br />
باتشکيل فضائی بيضی فرم، موجب تمرکز ذخا ير ، حرارت و نوزا دان شده است .<br />
<br />
مطالعه شرح با زديد کندو:<br />
يکی از يا ددا شتهای مر بو ط به با زديد کندو ها را برای نمو نه آ ورده ام تا شا يد مبين منظو ر نها يی باشد:<br />
با ز ديد کندوها در او ل ار ديبهشت ماه سال 1351/ شميرا ن،امامزاده قاسم<br />
کندوی شماره يک کندو ی قو ی و پر کار مورد با زديد وا قع شد:<br />
شرح با زديد:<br />
قاب اول: در قاب اول ، مقاديری عسل وگرد گل ، به ترتيبی زيبا ذخيره شده ودر وسط آ ن تعدادی از خا نه ها دا را ی<br />
تخم روز هستند<br />
قاب دوم : سر شار از تخم و کرم و شفيره است با بهترين ترتيب<br />
قاب سو م پر از شفيره ،نوزادان وسط قاب در حا ل با زکردن خانه ها هستند.در بخش پايينی قاب چند شا هخا نه<br />
بزرگ و کشيده وجود دارد<br />
.<br />
51<br />
.<br />
:<br />
3<br />
بقيه قا بها به همين نحو ، دارا ی آ را يشی رضا يتبخش هستند به طو ريکه در بعضی هاشفيره های نروجود دارد و<br />
تعداد زيادی نوزا دان کار گر در حا ل خار ج شدن از سلو لها ديده می شو د.<br />
سلو ل خالی و جو د ندارد و درو ن آنها که از وسط يا کنا رقا بهازنبو ری خارج گرديده، تخمی گذا شته شده.<br />
ذخيره کندو کافی است در بخشهای با لا يی قابها که زنبو را ن خارج شده اند غالبآ با عسل يا شهدتازه پر شده است.<br />
جمعيت کندو به حد ی است که پيدا کرد ن و ديدا رملکه به دشوا ری ممکن گرديد.
72<br />
تصاوير مربو ط به با زديد تشکيلات يک کندو ی درحال کار در بهار<br />
:<br />
شکل شما ره 51/<br />
تشکيلات کندو دربهار
!<br />
73<br />
کندوی زنبو ران وسيا ست تمرکز<br />
در کند و ی زنبو را ن،تمرکز ذخاير و توليد نوزا دا ن با سياستی دقيق برنامه ريزی شده تا کار، حرارت ومواد ذخيره<br />
دچار ضرر و زيا ن نشده و انرژی های ايجاد شده هدر نر وند<br />
ازجهت ديگر ، پرو رش نو زادان ، با کمترين مصرف انرژی و از نزديکيرين راه تا مين گردد.<br />
.<br />
شکل / 52<br />
تمرکز در کندو
74<br />
تمرکز در کندو و جنبه های فيزيکی و اقتصادی آن:<br />
(<br />
برای نيل به يک شکل فيزيکی قابل قبول در زمينه های اقتصادی ، در درون کندو، زنبو را ن روشی دائمی و مشخص<br />
دارند که بر طبق آ ن سه اصل سا ده قابل اجرا اتخاذ کرده اند<br />
موبا فی ، از وسط (مرکز هر قاب شرو ع ميشود<br />
تخمگزار ی ملکه پيرو همين قا عده است<br />
انبا شتن ذ خاير در قابها بر اساس تمرکز و در نز ديکی نو زادان انجا م می شود<br />
به شکل 52 توجه نما ييد، برشی است از بيضی تمرکز:<br />
بر اساس عايق سازی به منظو ر حفظ گرما ی درو ن بيضی تمرکز ،ذخا ير گرد گل که با يد قدری خنکتر از عسل<br />
بمانند ،لذا پو سته خا رجی بيضی را تشکيل ميدهند<br />
که البته برای تکميل آ ن در فاصله شانها ، قشری از زنبو را ن آ نرا احاطه کرده و با تهو يه مدا وم ، در جه حرارت<br />
نسبتآ ثابتی را (35/5درجه) تامين می کنند.<br />
پس کار ظريف پرو رش از تفريخ تخم ،گرمای لاروها، گرمای لازم برای پيله شفيره ها و نوزادان و تهو يه آ نان همه<br />
با همين امکا نا ت کوچک و آ سيب پذير ،پيش بينی شده و غالبآ با موفقيت انجا م ميشود.<br />
تاثير عوا مل محيطی بر تمر کز جمعيت کندو<br />
کار پرورش در مر کزی ترين بخش بيضی تمرکز صو رت می پذيرد:<br />
زيرا توليد،حفظ و ثبا ت در جه حرارت در اين بخش که با ذخيره ها و زنبو را ن محدود شده ا ست عملآ امکان پذير و<br />
و مقرون به صرفه است.<br />
اين هسته مر کز ی را که بانوزا دان درحا ل رشد و مصرف مواد قندی و پرو تئينی ، در حال سو خت و ساز است<br />
ميتوان موتو ر ثابت و پر توان حرارتی مرکز انگاشت در حالی که تهو يه مد ا و م پر ستاران اين امررا تثبيت می کند.<br />
در قشر بعدی بيضی تمر کز ، گرد گل قرار دارد که با يد نسبتآ گرم و برای تغذيه ، در حال تفريخی ملايم باشد<br />
لذا علاو ه بر آنکه برای هسته مرکزی عايق است قشر بعدی يعنی عسل را که نبايد زياد گر م شو د از حرا رت مرکزی<br />
حفا ظت می کند.<br />
تغييرا ت حرارت محيط موجب ميشو د تا زنبو را ن بر اثر گر مای بيشتر ، دائره حفا ظتی خو درا توسعه دهند و<br />
برعکس در اثر سرما ، دائره را تنگتر کنند.<br />
همين حرکت تدريجی و مداوم مو جب آ نست که با رسيدن فصل سرما به تد ريج ، عسل جا نشين گرد گل و نو زا دان<br />
شده دايره پرورش محدو د تر و امکان برداشت عسل بيشتر می شود .<br />
تا ثير ذخيره عسل بر تخمگزاری<br />
.<br />
وقتی در منطقه ميزا ن شهد گلها به حد وفو ر بر سد ، تعدادو سرعت عسلجو ها هر لحظه بيشتر می شو د در<br />
حالی که هو ا منا سب است و ملکه نيز برای تخمگزار ی آ ماده<br />
اما اين مسا بقه ايست که درآ ن زنبو را ن برنده می شوند و ملکه بی کار ميگردد<br />
.<br />
در اين زما ن است که زنبو ردا ر، بايد جايی برا ی تخمگذار ی ملکه و چاره ای برای عسلهای آ ماده بينديشد<br />
.<br />
.<br />
:
75<br />
تاثيرعسل سازی بر تخمگزاری<br />
(<br />
نما يش برشهای عرضی و طولی کندو به صو رت ديا گرام ،در پنج گام متوالی ،ميزا ن در صد منطقه عسل و<br />
پرورش نوزا دان( تخمگزاری در حجم بيضی تمرکز کندو، تاثير پيشرفت عسل رابر توليد زنبور ، روشن می سازد.<br />
شکل شما ره / 53 تا ثير عسل برتخمگزاری
76<br />
.<br />
نمو دارتغييرات ميزان تخم گزاری و تا ثير هوای محيط<br />
منحنی تخمگزار ی ملکه ، تابعی از حرارت محيط است که از در جه حرا رتی 20 درجه زيرصفر شروع شده و<br />
تا 30 در جه بالای صفر به اوج خود ميرسد<br />
اما اگر اين حرارت از 30 در جه تجا وز کند ، منحنی با شتابی بيشتر سقوط خوا هد کرد!<br />
منحنی شما ره<br />
2
77<br />
با زديد ها ومشا هدات عينی در طول فصول سال<br />
شرح با زديد ها:<br />
حا لا برا ی اينکه ارتباط حرارت محيط را باتغييرا ت درو نی کندوبه گو نه مشهود ارائه کنم<br />
در فصول مختلف سال ، می پردازم:<br />
.<br />
به شرح مشا هدات خود<br />
با زديد ز مستا نی<br />
پيش ازآغاز سال ، و در هما ن زما نها که زنبو را ن هنو ز در خواب زمستا نی فرو رفته اند ،کندو يی را با احتياط<br />
هرچه بيشتر می گشاييم.که دارا ی ده قاب بو ده و آ نرا در آ خر فصل گذشته ، با فرض پر بود ن از ذخيره خوا بانده ايم.<br />
باباز کردن درِ کندو قشری از زنبو را ن رادربا لای قابها در دايره ای منظم می بينيم که در مرکز دايره انبوه و فشرده و<br />
در کنا ره ها با فو اصل کم و تقريبآ در يک رديف ، پشت بر ديواره ها ی کندو و رو ی بر مرکز دايره دارند.<br />
طبق معمول شکمهارابا لا گرفته با لهارا به آ رامی تکان ميدهند وصدايی همچو ن صدای ريزش باران بر روی برگ<br />
درختان از آ نها به گو ش ميرسد ، کم کم بو ی سم آ نها را ميتوان دريافت.<br />
اولين قا ب را به دقت از قاب بعدی جدا کرده خارج می کنيم و مو رد ملاحظه قرار ميدهيم<br />
قاب هنو ز پراز عسل و گرد گل است ودر وسط آ ن ، چند زنبور خو ا بزده بيشتر نيست<br />
اما در قاب بعدی، زنبو را ن گسترش و فشردگی بيشتری دارند و همينطو ر که به پيش ميرويم قابهای پنجم و ششم<br />
بيشترين و فشرده ترين جمعيت راحائز هستند و در دايره کو چکی سلو لهای باز و بر دو رآ نها ، سلو لها ی شفيره ها<br />
رامی تو ا ن ديد ، ملکه در بين جمعيت اين هردو قاب است<br />
اين زنبور ها بر عکس بقيه کا ملآ بيدار هستند و حتی به بيرون پرواز می کنند تا از علت با زشدن کندو با خبر شوند<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
با ز ديد بها ره<br />
اين با زديدرا در فراز ديگری قبلآ ياد آ ور شده ام(بخش نظام درو نی کندو) . اما نظر شما را به بخش ميا نی شکل<br />
جلب ميکنم<br />
54<br />
:<br />
:<br />
.<br />
با زديد تا بستانی<br />
همانطور که در شکل 54 /قسمت آخرملا حظه می کنيد فشر د گی جمعيت در قشرخا رجی بيضی تمر کز است و<br />
درون آ ن تقريبآ خالی از زنبو راست زيرا گرمای لازم از محيط اخد ميشود وچو ن بيش از حد لا زم است با کمک اين<br />
جمعيت انبوه به سرعت و با مها رت ، تهويه و خنکتر می شود.
78<br />
تا ثير حرارت محيط بر تمرکز جمعيت<br />
:<br />
شکل شما ره / 54 تاثير حرارت برتمرکزجمعيت
79<br />
نمو دارتاثير حرا رت محيط بر فعاليت زنبو را ن<br />
دراين نمودار تا ثير درجه حرارت محيط بر فعاليت زنبو را ن با شکل و بُردار نشان داد ه شده<br />
شکل شما ره 55
80<br />
تاثير ملکه بر تمرکز<br />
نحوه تخمريز ی ملکه ، خود عا ملی است که بر تمرکز ، تا ثيری فو ق العا ده دارد چه اگر ملکه به طو ر عادی<br />
تخمگزا ری کند وجهه عمل به هما ن گو نه ای خو اهد بو د که تا کنون نشا ن داده و تعريف شده است<br />
اما اگر ملکه ای تخمريزی را قطع کند و يا از بين برود ،صورت تمرکز به هم ميخورد و خود هشداری است به<br />
زنبوردار تا به چاره انديشی و رفع مشکل بپردازد.<br />
شکل شما ره / 56 تا ثير ملکه بر تمرکز
81<br />
تجارب ارزنده درمورد تاثير ملکه بر تمرکز:<br />
:<br />
)<br />
(56<br />
با تو جه به تصاوير ) شکل شماره و تجاربی که به دست آ مده به تو ضيح مطلب می پردا زم<br />
در تابستا ن سال<br />
کندو ها ی اين زنبو رستا ن که به دودسته بو دند دسته يک طبقه و دسته دوطيقه ها)<br />
برای بررسی پيشرفت عسل ، با ز ديدشدند ونتيجه کار از اين قرار بو د<br />
کندوهای يک طبقه که ملکه داشتند (در باز ديد ملکه مشاهده شد) پيشرفت عسل از بالا به پايين و از شرق به<br />
غرب بود.<br />
طبيعی است که تخمريزی ملکه در ست در نقطه مقابل آن پيش ميرفت.<br />
کندو ها ی يک طبقه ای که ملکه آ نها را محبوس کرده بو دم ،از با لا به پايين و از پهلو ها به وسط همه جارا<br />
پراز عسل کرده بودندو در مرکز ، فقط چند شفيره هنو ز وجود داشتند.<br />
کند و های دو طبقه ای که ملکه آ زاد داشتند ،وضع نسبتآ پيچيده ای دا شتند به اين معنی که در طبقه با لا<br />
درست از پهلو ها و بالا عسل ، تخم ريزی را محدود کرده بودو عسل به جای نوزادان تا زه باليده وارد شده بود اما<br />
پيشرفت عسل در طبقه پايينی ، از بالا به پايين و از شرق به غرب پيش ميرفت که به وضو ح ، پيشرفت تخمگزاری<br />
بيشتر از پيشرفت عسل بود!<br />
در کند و ها ييکه دو طبقه بو دند و ملکه محبوس داشتند يا ملکه را از دست داده بو دند،کا رذخيره سازی عسل<br />
منظم تر به پيش ميرفت.<br />
:<br />
1351<br />
اين تجربه زمانی را برای محبو س سا ختن ملکه ها .مجاز و بلکه لا زم ميکند<br />
که عسلجو ها به سرعت و شدّت کار می کنند اما با يد زمانی محدود با شد.<br />
!<br />
و آ ن زمان عبا رتست از چند رو زی<br />
شرايط درو نی کندو<br />
برا ی آ نکه کندو يی به خو بی پيشرفت کند،با يستی وا جد شرا يطی با شد که اين پيشرفت را تضمين کنند لذا در<br />
صورت عدم هر يک از اين شرا ئط ، نظم کندو به هم ميخورد و به زو دی از بين خوا هد رفت.<br />
بر اساس آ نچه تا کنون در با ره شناخت (کلنی )جمعيت زنبورا ن مطالعه کرديم ، شرا يط اصلی از اين قرارهستند:<br />
تخمگزاری ملکه به تنا سب جمعيت ، پيشرفت آ ن به نسبت بالا رفتن در جه حرارت و وفور گلها<br />
رو به ازديا د ر فتن يا تقليل عسلجو ها به تناسب اوج گرفتن کار و پايين آ مدن فعاليتهای خارج کندو.<br />
تنا سب پرستاران ، با تو ليد نو زادان و امکانات ذخاير<br />
تنا سب نظا فت کنندگان ، تهويه کنندگان و موظفين ديگر با فعاليتهای بيرو نی کندو.<br />
تنا سب جمعيت، ذخا ئرو آ رايش بيضی تمر کز برای زمستا ن گذرانی<br />
کمک هاو بازديد های به موقع برای رفع نوا قص (وظيفه زنبو ردار)<br />
.<br />
.<br />
کلنی زنبو رعسل و قياس آ ن با يک تن واحد<br />
وقتی به دقت به شرا يط درونی کندو توجه شود ،گو يی ، شرايط درو نی بدن يک موجودزنده (يک تن وا حد)<br />
موردبحث است.<br />
زيرايک کلنی زنبور عسل به يک تن واحد مشا به است که تو ا نا يی های او و نياز هايش به موا زا ت هم برای ادامه<br />
حيا تش ضرورت دارند. وقتی نسبت هر يک از امکا نات از حد تعا دل خا رج گردد،حيا تش دگرگون می شود.<br />
برای مثال يک جا نو ر تک سلو لی ما نند آ ميب را مو رد مطالعه سطحی قرار ميدهيم<br />
اين موجود وقتی در محيطی مناسب قرارگيرد تحت تاثير محيط وتغذيه کافی به زندگی می پردازد اما اگر مواد غذايی<br />
از حد کفايت بگذرد، نسبت هسته سيتو پلاسم «به هم ميخو رد و به تقسيم سلولی منجر ميشود!<br />
اما در موجو دات پر سلولی علاوه بر شرط مزبور،در هر يک از سلو لها، شرط همکا ری و وظايف اعضا نيز<br />
منظو راست<br />
:<br />
«<br />
.<br />
:
82<br />
)<br />
برای اين مقا يسه به شکل شما ره57 تو جه کنيد:<br />
، درست همان نياز هايی را داردکه بدن يک جانور ،(قسمت پايين) نياز<br />
در بخش با لا يی تصوير) کلنی زنبور منداست<br />
نياز های درونی از لحا ظ سو خت و ساز و نياز های خارجی از جهت تغذيه و دفع ،برای هردو ، شرط حيات است.<br />
شکل شماره / 57<br />
مقايسه کلنی زنبور با يک تن واحد<br />
خلاصه جامعه (کلنی) زنبوران عسل<br />
جمعيت وگونه های آن، مبحث نظام جامعه زنبو را ن ، تشکيلات و نظام درونی کندو.<br />
تمرکز / سياست تمرکز ، نمودا ر تغييرات تخمگزاری<br />
تاثيرحرارت محيط برفعاليت زنبور،تاثيرملکه بر تمرکز،شرايط درو نی ، مقايسه کندوباتن واحد.
83<br />
نقل از کتاب تاريخ علوم<br />
نو شته پيير روسو<br />
تا ليف سال<br />
:<br />
1947:<br />
صفحه: 297<br />
»زيست شناسی«<br />
تجارب علمی از نظر زيست شناسی زنبو ران عسل<br />
»<br />
1653)<br />
«<br />
Francesco Stelluti<br />
301:<br />
اولين تصوير (آناتومی)از زنبورعسل: پيير روسو ،در بخش مکتشفين بزرگ جهان ذّرات ، چنين ياد آ ور می شود:<br />
1577 )عضو آ کادمی دهکده لئينسی او لين تصا ويررا از جسم زنبو ر<br />
فرانچسکو استلوتی<br />
عسل رسم نمود و آ نها رابه پيشگاه پاپ اوربن هشتم،تقديم کرد و چنين گفت:<br />
من اين تصاويررا بالّذت وحيرت کشيده ام زيرا اينها مطالبی هستند که نه ارسطو و نه هيچ طبيعی دان ديگر از آن<br />
اطلاع داشته اند!<br />
کشف پارتنو ژنز<br />
صفحه<br />
پير رو سو در همين کتاب زير عنوان رئو مور در حيات شناسی تجربه می کند چنين می نويسد:<br />
رنه فرشوآنتوان دو رئو مور، جستجو هايی نمود که سرانجام الهام بخش و را هنمای دانشمندژنوی به نام شارل بونه شد.<br />
(1720 ( 1793 و منجر به کشف پارتنو ژنزی گرديد.<br />
:<br />
.<br />
شنا خت تشريحی جنسهای سه گانه زنبور<br />
مقا يسه افراد جا معه زنبو ران<br />
شرح مشاهده ظاهری اگر ملکه، کار گر و زنبو ر نر ی را درکنارهم قراردهيم و به دقت مشا هده کنيم خو اهيم ديد:<br />
ملکه دارا ی سری کوچکتر از هر دوآ نها،سينه ملکه از سينه کارگران بزرگتر است ، شکم ملکه کشيده تر و<br />
بزرگتر است<br />
نر دا رای چشمهايی بس در شت می باشد.انتها ی شکم ز نبو رنر ، پشم آلو د و پهن است و نيش ندا رد.<br />
کارگر زبا نی دراز تر از ديگرا ن دارد،بررو ی پا های (خلفی) او ،شا نه هايی مشا هده می شود.<br />
دلايل لازم يرای اين مغايرتها:<br />
شکم ملکه کشيده تراست زيرا پر از تخم خو ا هد شد و گنجا يش لازم رابا يد دا شته با شد.<br />
چشمهای مرکب زنبورنر، تکا مل يا فته تر است تا در پرو از زفاف ملکه ، اورا به خو بی زير نظر داشته باشد<br />
زبان کارگر دراز تر است تاشهد گلها را بيرو ن بکشد و به نوزا دا ن وملکه و نر ها غذا بدهد.<br />
شانه های ابريشمی پا ها يش برای حمل گرد گل پيش بينی شده<br />
مغا يرتها بيش از اين ها هستند و هر يک دليل خود را دارند.مغاير تهای مهمتری نيز دارند که در تشريح ، قا بل مشا<br />
هده هستند مثلآ<br />
مغز ملکه بسيار کوچک است<br />
مغز کار گران به نسبت بسيار بزرگ است<br />
نر ها مغزی کو چکتر از کا رگرا ن و بزرگتر از ملکه دارند.<br />
نيش در ملکه صاف و هر لحظه در اختيا راواست ميتوا ند از نيش خود هر با ر که بخوا هد استفاده کند.<br />
نرها فا قد نيش هستند و به جای آ ن ،آلت نرينه دارند.<br />
د رکارگرا ن اما ، نيش و تما م قطعات مربو ط به آ ن ما نند ما شينی اتو ما تيک ، اما بدون ترمز است.<br />
به اين معنا که و قتی زنبو ری تصميم گرفت تا نيش بزند، ديگر نمی توا ند ازنيش زدن با زماند.نيشش خا رهايی دارد<br />
که وقتی در هدف فرورفت ديگر امکان بيرو ن کشيدن ندارد و با رو ده های اوبيرون خو اهد آ مد وموجب مر گش<br />
خواهد شد.<br />
.<br />
!<br />
:<br />
:
84<br />
مقا يسه مغايرتهای ظا هری و تشريحی اندا مها ی مهم افراد جا معه زنبو ران<br />
شکل شما ره 58 مقايسه زنبو را ن کندو
85<br />
تشريح کلی افراد جا معه زنبو را ن<br />
بررسی اند ا مهای حسی و حرکتی افراد جا معه زنبو رها<br />
برابر آ نچه در بخشهای قبلی گذشت ، آ نچه درهمه افراد جا معه زنبو را ن مشترک است عبا رتند از<br />
سه قسمت متمايز ) حشره) : سر ، سينه ،شکم.<br />
سر شا مل قسمتهای زير است<br />
شا خک :يک جفت درجلوپيشانی چشم سا ده: سه عدد در جلوپيشانی چشم مرکب يک جفت در دوپهلو ی سر.<br />
آ رواره ها دوقسمت درجلو دهان برس زبان: در با لا ی زبان وزيرآرواره ها. زبان در انتهای لو له گو ارش.<br />
مغز دردرو ن کاسه سر.<br />
سينه دارا ی سه بند است<br />
بند اول شامل يکجفت پای قدامی بند دو م شامل يکجفت بال بلند ويکجفت پای ميانی. بند سوم شا مل يک جفت<br />
بال کو تاه ويک جفت پای خلفی<br />
شکم شامل هفت بند دو قسمتی (پشتی بزرگ و شکمی کو چک<br />
:<br />
:<br />
.<br />
. (<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
.<br />
مقايسه اسکلت خارجی و اسکلت داخلی<br />
تو ضيحات داده شده در مورد زيست شناسی زنبوران از بخشهای گذ شته تا اينجا رو شن نموده که زنبور عسل ،حشره<br />
است و حشرات از رده :بند پايان هستند<br />
اما لزو مآ تو ضيح ميدهم که اطلاق عنو ا ن بند پا به طو رکلی نشا نگر آ نست که در بدن حشرات اسکلتی سوای<br />
اسکلت مهره دارا ن ، نگاهدارنده اعضای داخلی و خا رجی بدن است.<br />
اينک در مقايسه مختصر اسکلت اين حشره با اسکلت يک مهره دارتو جه شما رابه سا ختا رظا هری بدن اين جا نور<br />
در رابطه با عنوان بند پا به اين نکته جلب ميکنم که<br />
مهره داران عمو مآ اسکلت داخلی دارند( از جنس استخوان)<br />
وزنبوران دارا ی اسکلت خا رجی می با شند( از جنس شاخ /کيتين).<br />
شکل 59 مقايسه اسکلت انسان وزنبور عسل
86<br />
فيزيو لوژی يا شنا خت ظاهری زنبو ر عسل<br />
درشکل زير ،تشريح ظا هری اندا م يک زنبو ر کا رگر و بخشهای مختلف تشکيل دهنده آ ن( اعصای حسی وحرکتی<br />
با دقت بسيار ترسيم شده است<br />
(<br />
:<br />
شکل شماره 60 /تشريح ظاهری زنبو ر عسل کارگر
87<br />
تشريح اعضای داخلی (آ ناتو می<br />
تشريح زنبو ر کارگر:<br />
(<br />
زنبو را ن عسل<br />
زنبو رعسل کارگر، بی شک يکی از بدايع دستگاه آ فرينش است زيرا در بدنی به اين ظرا فت و کم گنجا يش ، آ نقدر<br />
آلات و ادوات و د ستگا هها ی مختلف قرار داده شده که انسان را مبهوت می کند.<br />
به همين جهت در کار تو ضيح و تشريح اعضای داخلی نيز به شرح زنبو ر کا رگر می پردا زم<br />
اما مو ا ردی چون اعضای تناسلی وباروری را هر يک به مو رد خود جدا گا نه تشريح خوا هم نمود<br />
.<br />
حواس پنجگانه زنبوران :<br />
حس بينايی<br />
چشم ها، ابزار بينايی در زنبو ر ان به دو گونه اند : سه چشم سا ده در پيشانی جا نور برای ديدار اشياء نزديک و ذّرات<br />
گرد و غبار ، که جهت ديد شا ن همجهت شا خکهای حشره است.<br />
چشمها ی مرکب در طرفين سر با برشی محدّب ، امکا ن ميدان ديد وسيعی را به جا نور ميد هند و به همين جهت است<br />
که در گونه نر ، بزرگی ووسعت بيشتری دارد.<br />
هر چشم مرکب ار چندين چشم ساده تشکيل شده که خو د شا مل چهار قسمت است<br />
قسمت پيشين همان قرنيه است ، پس از آ ن عدسی به شکل مخرو ط وا رونه ای است که قاعده آ ن درپشت عدسی و<br />
نوک مخروط به شبکيه ظريفی نزديک ميشود به گو نه ای که تصوير های در يا فتی را برروی شبکيه نقش می کند<br />
وشبکيه ،تصويررا به صو رت جريا نی قابل وصو ل به عصب بينايی منتقل ميسازد.<br />
مجمو عه اعصاب چشمهای ساده ، رشته عصب بينا يی را تشکيل ميدهند که مستقيمآ درپشت چشمها به مغز مرتبط<br />
می گردند .<br />
:<br />
1<br />
) به شکل<br />
تشريح ميکرو سکو پی<br />
(<br />
تو جه فرماييد:<br />
شکل شماره 61 (تشريح چشم زنبور عسل)
88<br />
، 2<br />
3 و4 حس بويائی بسآوائی (لامسه )و شنوائی<br />
شا خکهای زنبوران عسل ، درجلو پيشانی ، درواقع آنتن هايی هستند که سه حس مهم آنهارادرآن واحد بر ميانگيزند .<br />
اين شاخکها از نظر ظا هردوعضو فعال هستند که دا ئمآ در حا ل حرکت هستند و بنا بر ارا ده حشره ، به هر جانب<br />
که متو جه شود، شا خکها را به آ نسو نگاه ميدارد(شماره<br />
علا وه بر استفاده حسی، شا خکها مو رداستفاده ابزار ی نيز وا قع می شوند و به کار زدو دن غبار های بسيار ريز<br />
رو ی تخته پروا زو غيره نيزمی آيند.( شما ره3و4و5)<br />
هر شا خک دارای 12 بند است و هر بند را که در زير ميکرو سکوپ قرار دهيم برروی آ نهاسه نو ع پرز حسی<br />
خواهيم يافت<br />
:1 پرز های کلفت و کو تاه که اعضای بو يائی را تشکيل ميدهند<br />
2 پرزهای نازکتر وبلندتر که سنسو ر های بساوايی حشره هستند<br />
3 مو های نازک و بلندی که د رتما م سطح بدن حشره نيز پرا کنده اند..<br />
عامل شنوايی می باشند و ارتعا شات ما فوق و ما دون شنو ايی انسا ن را نيز در ک می کنند.<br />
تو ضيح تعدادسلو لهای بو يائی بررو ی شاخکها ی زنبو ر کارگر ، بين 5 تا6 هزار و نزد زنبو رمادر بين 2تا3هزار<br />
ولی در زنبو را ن نر بيش از30 هزار است.<br />
.<br />
7و6) .<br />
:<br />
:<br />
شکل شماره 62/ آنتن يا شاخک زنبورعسل
89<br />
حس چشائی<br />
زبا ن زنبورعسل خود ابزار کار مفصلی است که يکی از کا رها ی او عبارت از همان حس چشايی است که با<br />
اعصاب حسی حشره درکاسه سر ، مرتبط است.<br />
درعمل ،نياز حسّی زنبور در.کاربرد زبان ،با دو جفت زايده حسّی در نا حيه دهانی انجا م می پذيرد<br />
و به طو ری که در شکل شماره ، 63 در برشهای مختلف نشا ن داده شده است ،يک جفت از اين زوا يد حسّی که دربيخ<br />
برسهای پا ک کننده زبان جای دارند ، کو تا ه تر وجفت ديگرکه در طرفين زبان و زيربرسها قرار دارند بلند تر ند.<br />
وضعيت عمومی زوا يد حسی و حر کتی زبا ن به گو نه ايست که حشره توانا يی انتخا ب مولکو لهای آ ب و مواد<br />
محلول در آ نرا دارد ولذا در صد املاح اگر بالا تر از حد موردنياز باشد در هما ن مرحله برداشت تصحيح ميشود.<br />
.<br />
5<br />
)<br />
زبا ن ، دهان و آ رو اره زنبور عسل<br />
اگر گما ن کنيم که زنبور در برداشت شهدقند، نوش گلها يا آ ب به ليسيدن آ نها می پردازد ، يقينآ به اشتباه رفته ايم<br />
در مشاهده وقتی زنبور به چنين کاری اشتغال دارد ،زبا نش ساکن و بی حرکت است اما شکم جا نوربا ريتم منظمی<br />
کوتاه و بلند ميشود وبا همين عمل پيچيده ودقيق مکانيکی است که مايع ازمنبعی مانند ظرف شربت يا گل به شکم زنبو ر<br />
منتقل ميشود.<br />
درشکل 64 جزئيات عمل را ملاحظه کنيد:<br />
در نوک زبان5ميليمتری که با ما هيچه های مخصوصی ، بر افراشته ميشود ، تو د ه در همی از رشته های ظريف<br />
ابريشمين مانند ريشک گياهان) ، وقتی در مايع وا رد شوند بر حسب قا نو ن لو له ها ی مويين به سرعت پر می شوند<br />
و کشيدن ما يع ادامه می يابد.<br />
درکنا ره های زبا ن که به صورت ناو دانی ظريف و محکم است ، مژکهای نقّا له ای وجود د ارند که بلا فاصله بعد<br />
از ريشه ها ی مويين و ا قع شده اند و کار بعدی انتقال ما يع را به عهده دارند<br />
دهان و ماهيچه های آن نيز همزمان ما نند پمپی کار بالا کشيدن ما يع را تسريع و تشديد می کنندو عمل پمپ شکمی<br />
هم مايع را به درو ن چينه دان حشره ميکشد.<br />
با اين ترتيب سا ختمان زبا ن زنبو ر طو ری است که و قتی مقدار ی مايع در نوک آ ن قرار گيرد تا چينه دا ن زنبور<br />
هدا يت می شو د و راه بر گشت ندارد.<br />
اما در زما نی که زنبو رمی خوا هد شهد چينه دا ن خودرا در سلو لهای شا نها خا لی کند يا به زنبو ر ديگری بدهد ،<br />
زبان خود را در زير دهان برمی گردا ند (ميخواباند) و برسهای پاک کننده را از هم می گشايد تا قطرات کو چک شهد<br />
به بيرون بطرا وند<br />
.<br />
.
90<br />
تشريح سر و دهان زنبو ر کارگر<br />
شکل شما ره 63
،<br />
:<br />
)<br />
91<br />
تشريح زبا ن زنبو ر کارگر<br />
ابزار نوشيدن<br />
نوک زبان و ريشک های مويين i زيرزبان) (j روی زبان) نمايش برسهای پاک کننده<br />
زبان و ابزارش ما هيچه های حرکتی زبان برش عمودی زبان مقطع زبان<br />
( F )<br />
( K )<br />
( L )<br />
( g )<br />
( h )<br />
شکل شماره<br />
64 /زبان ابزارنوشيدن!
92<br />
تشريح زبان زنبور کارگر<br />
اجزاء حرکتی زبان<br />
شکل شما ره / 65 ماهيچه های زبان
93<br />
5<br />
تشريح سيستم عصبی زنبورکار گر<br />
مرکز سيستم عصبی زنبو رعسل به 10 گره تقسيم شده که بجز مغز، 9گره ديگر،در بخش زيرين شکم او قرار<br />
دارند. اين قسمت با پو شش مخصوصی از ساير اعضای درو نی شکم جا نور ،جدا شده است.<br />
مغز ، مرکز اراده زنبور و در کاسه سر اوقرار دارد.<br />
گره ها ی سينه ای و گره های شکمی 4 عدد هستند و با محا سبه ای ساده می توا ن گفت که هر گره عصبی اعم<br />
از حسی،حرکتی ياسمپاتيک در نزديکی هما ن عضو مربوطه قرار گرفته است<br />
رشته ها ی عصبی به طو ر منظم در تما می سطح بدن حشره گسترش و تا منتها اليه پاها و شاخکها ادامه يافته اند<br />
.<br />
.<br />
اتوما تيک بودن اعصاب حرکتی در زنبو ر عسل ، نکته جالبی است به طو ری که اگر سرحشره را جدا<br />
سازند،امکا ن حرکت اعضای مختلف ، امکان پذير است امااراده ای برای تصميم گيری وجود ندارد<br />
همينطو راست باداستا ن نيش زدن زنبو ر کارگر که چنا نچه نيشش اشتبا ها هم به جايی فرو برود ، تمام نيش و<br />
عصب همراه آ ن ، با قی می ما نندو تا تخليه کيسه زهر ، کار تخليه با نبض خاصی ادامه می يابد.<br />
.<br />
شکل شما ره / 66 سيستم عصبی زنبو ر کارگر
94<br />
تشريح بدن زنبور کارگر<br />
سيستم گردش خون<br />
لوله اصلی گردش خون از با لا ی اعضای داخلی بدن او ميگذرد و با پرده ای ظريف از ساير قسمتها جدا شده است<br />
اين لو له ازنوک سر تا انتها ی شکم کشيده شده و در نا حيه شکمی دا را ی 4 حفره گشاد است که با دريچه های لانه<br />
کبوتری باز يا بسته می شوند وبا رشته اعصابی که به آ نها مربو ط ميشود با ريتمی مشخص کار قلب را در بدن جانور<br />
اداره ميکنند.<br />
جهت گردش خون از انتها ی اين لو له به جانب سر است وبر گشت خون با مويرگهای ظريف گسترده درتمام سطوح<br />
بدن، در جهت مخا لف ادا مه می يابد به طوريکه شبکه ها ی مويرگی با گذرازجلوسوراخهای تنفسی و معده ، کا رتبادل<br />
گاز ها و مواد غذايی و زا ئد رابه خوبی امکان پذير می سازند.<br />
.<br />
شکل شما ره / 67 گردش خون
95<br />
جزئيات خون زنبور عسل<br />
درتجزيه خون زنبورا ن عسل ، دونوع گلبول تشخيص داده شده که يک دسته آ نها کوچکتر و دسته دوم بزرگترند.<br />
کو چکتر هاکه بخش عمده خون را تشکيل ميدهند دارای يک هسته و چندحفره وا کوئول هستند وکارانتقال<br />
مواد غذا ئی و موا د زايد را بر عهده دارند.<br />
بزرگتر هاکه دا را ی هسته ای نسبتآ کو چک و سيتو پلاسمی بزرگ می با شند، با حرکات آ ميبی خود ،عمل<br />
ريزه خواری را در مسير خون ،انجا م ميدهند.<br />
رنگ خون زنبو ر عسل ، قهوه ای رو شن است.<br />
سيستم تنفسی زنبو ران<br />
عمل تنفس ودستگاهها ی تنفسی در حشرا ت عمومآ مشابهتی با پستا ندا را ن ندارد بلکه به مقتضای و ضع اسکلت<br />
و سا ختا رعمو می بدن آ نها اسکلت کيتينی خارجی) سا زمان يافته<br />
مجاری تنفسی درپهلوهای بدن زنبو را ن درهردونا حيه سينه ای و شکمی ، مجموعآ 10جفت سو راخ وجوددارد<br />
که بهتر است آ نها رامنافذ تنفسی بناميم<br />
اين منا فذ منتهی به لو له ها يی بسيار کو تاه و ظريف، به در و ن کيسه های هو ايی اسفنج مانند و گستر ده ای که<br />
سرا سر سينه و شکم حشره را از درون می پوشاند ، راه می يابند..<br />
کيسه ها ی هوايی ،که جفت بزرگترشان در نا حيه شکم و جفت کوچکتر در ناحيه سينه قرار دارد ،در همان نا حيه<br />
سينه ای با ُرباطهای ميان تهی غضرو ف مانندی به هم پيوسته و درانتها با لو له های نازکی به اولين منفذ هوايی در<br />
ناحيه سينه را ه می يابند.<br />
.<br />
.<br />
)<br />
:<br />
شکل شما ره 68<br />
/ سيستم تنفسی
96<br />
.<br />
.<br />
دستگاه گوا رش زنبو ر عسل کارگر<br />
دستگاه گوا رش زنبو ر عسل ،به ترتيب شا مل: دهان ، مخزن مکنده (تلمبه مانند) ،مری ، چينه دان ،معده، لو له جذب<br />
و بخش تخليه و غددضميمه آ نها می باشد<br />
دهان، علاوه برعضوی مانند زبان وضمائم آن ، خود به صو رت تلمبه ايست که از طريق حفره ورودی با دها نه<br />
ای تنگ و دريچه ای قابل انسداد،شرو ع می شو د ويکبا ره در ناحيه جلو سر به فضای بازی ميرسد که عمل تلمبه زدن<br />
با همين قسمت انجا م ميگيرد .تارهای ما هيچه ای به آ رايش شعاعی سراسر طول اين مخزن رابه نا حيه کيتينی جلو<br />
دهان متصل می کنند.انبساط و انقباض ماهيچه ها ی مزبور ،عامل حرکتی اين تلمبه است که درحالت برداشت غذا، آ نرا<br />
به درون می مکد و در صورت تخليه ، موجب خرو ج محتويات چينه دان می شود.<br />
مری ، از انتها ی اين مخزن ،<br />
در ناحيه گردن به روده با ريکی<br />
منتهی ميشودکه مستقيمآ به جانب<br />
چينه دان ميرود.<br />
چينه دان زنبو رعسل مانند<br />
لابراتواری کارتجزيه موا د قندی<br />
و تفکيک موا د خارجی ازآنها را<br />
بر عهده دارد.<br />
درتمام سطح پر چين وشکن<br />
چينه دان که کاملآ بيرنگ و شفاف<br />
به نظرميرسد، غددمترشحه انواع<br />
آنزيمهای لا زم وجود دارند تا کار<br />
عسلسازی وهضم غذا ی حشره را<br />
ممکن سازند.<br />
دريچه رابط چينه دان و معده ،<br />
اين دريچه اعجاب انگيزدرمو قع<br />
عسل سازی ،برداشت شهد و حمل<br />
آن، بسته است و تا حشره احساس<br />
گرسنگی نکند ، باز نخو ا هد شد..<br />
معده به صو رت روده ای گشاد<br />
و پر چين به شکل S پو شيده از<br />
خمل های بسيار، کار انتخاب و<br />
جذب غذای حشره راعهده داراست.<br />
عمل جذب از همين بخش آغاز<br />
می شود اماقسمت عمده جذب غذا<br />
درلو له بعدی که باريکتر است و<br />
با رشته های مالپيکی زيادی احاطه<br />
شده است انجام می پذيرد<br />
غدد ضميمه:علاوه برغدد جدار<br />
چينه دان،و غددسراسر معده،غدد<br />
گو ارشی ديگری نيز دخالت دارند.<br />
شکل شماره 69<br />
دستگاه گوارش زنبور کارگر
97<br />
بالها ابزار پرواز زنبور<br />
سينه (مرکز ماهيچه های حرکتی<br />
وبالها (<br />
با لهای زنبوردوجفت ، يک جفت بلند (قدامی) و جفت ديگر(خلفی) کوتاه هستند ، بالهای بلند بر رو ی<br />
بال: بالهای کو تاه قرار دارند و مفصل های آ نها بر بالای پهلو های حشره و جزء بخش سينه می با شد.<br />
به هم متصل<br />
شکل و اين با لهای ظريف دارای ابزارهايی هستند که در مو قع پروازبه وسيله قلابهای ميشوند و بال های بزرگتری را برای پروازآ رايش ميدهند.<br />
ما هيچه های به حرکت درآ ورنده بالها مانند بقيه ما هيچه هاهمگی در نا حيه سينه حشره قرار دارند.<br />
سينه: بنا بر اين سينه مرکز کليه اندا مهای حرکتی جا نوراست<br />
( 71<br />
)<br />
b<br />
a<br />
.<br />
شکل70 /<br />
بخش سينه و بالها
98<br />
با لها و تکنيک آنها<br />
شکل شما ره / 71 بالهای زنبور
99<br />
پا های زنبورعسل کارگر<br />
پاهای جلويی : از سه جفت پای زنبو رکارگر ، بهتر است که جفت پيشين (قدامی) را دستهای زنبور بنا ميم زيرا<br />
بيش از آنچه که در راه رفتن به کارش آ يند در انجام کارهای دستی او کارساز هستند!<br />
زيرا در موا قع نظا فت کندو با رها ديده شده که حشره ، تکه مو م يا چيزی شبيه به آ نرا در همين دستهاگرفته بر رو ی<br />
تخته پرواز می آ يد و به پروا ز در آ مده قطعه نا کا رآ مد رابه خارج زنبو رستا ن ميبرد.<br />
در مو قع مو مسازی نيز وقتی زنبورا ن در زنجيره مومبا فی قرار می گيرند با پا ها ی عقبی و ميانی درهم می آ ويزند<br />
و با دستها، لاملهای ترشح شده زير شکمشا ن را به دها ن آ ورده آ ماده می کنند و به دست زنبور با لاتر ی می دهند!<br />
درشکل پايين با فلش نشان داده شده) که اين دستها از چه ابراز خاصی برخو ردا رهستند اين ابزار<br />
در مفصل بندپنجم و شکاف روی آن آ کنده<br />
از پرزهای برگشته به سمت داخلی بازبانه<br />
روی بند چهارم ، ابزارمکانيکی بسيار<br />
دقيقی برای شا نه کردن و نظا فت<br />
شاخکهای حشره اند.<br />
پاهای ميانی: اين جفت پا( شکل<br />
نيز علاو ه بر آ نکه ابزار را ه رفتن<br />
جانورند،ابزارهايی بر رو ی آنها تعبيه شده<br />
که در امر تخليه گرد گل و پاک کردن آ نها<br />
از سبد گردگل پاهای عقبی وسيله ای بی<br />
مثال است.<br />
نوک ا ين پاها دارا ی قاشقک ودر دوطرف<br />
آ ن پنستهای متحرکی( مانند انبر) قرار<br />
دارندکه در کار برداشتن گرده ازپرچم گلها<br />
و انباشتن آنها بررو ی سبد های پا های<br />
عقبی ، اعجاب آوراست.<br />
پاهای خلفی پاهای سوم<br />
زنبو رکارگر (شکل ابزار را ه رفتن<br />
و تکيه کردن حشره است اما سبد ابريشمين<br />
حمل گردگل نيز بررو ی همين پاها قرار<br />
دارد.<br />
زنبو ر در موقع نگهبانی دستهارا بالا نگاه<br />
داشته با شا خک و چشم مراقب است امابا<br />
تکيه بر پا های عقبی.!<br />
در موقع مو مبا فی ، (در زنجير مومبا فان)<br />
فقط بند پنجم پاهای عقبی به آ ن شکل پهن و<br />
برسهای منظم بر گشته آ ن به کار برداشتن<br />
لاملهای غدد مو مساز ميآيد.<br />
در محل اتصال بند های چها رم و پنجم<br />
پنس برس ما نند سختی و جودداردکه به<br />
کار بر دا شتن و حمل رزين ها و صمغها<br />
می آيد ودر کار بره موم سازی ابزاری بی<br />
نظيراست.<br />
:<br />
( 73<br />
/<br />
(پشتی) :<br />
( 74<br />
72)<br />
شکل<br />
/ 72 پاهای قدامی زنبو رعسل کارگر
100<br />
پاهای ميانی زنبورعسل کارگر<br />
شکل شماره / 73<br />
پاهای ميانی زنبور عسل کارگر
101<br />
پاهای عقبی<br />
زنبور عسل کارگر<br />
شکل شماره 74/<br />
پاهای خلفی زنبورعسل کارگر
و4<br />
و7<br />
102<br />
(<br />
(1<br />
(<br />
شکم زنبور عسل کارگر<br />
. (8<br />
شکم زنبورعسل کارگر ، در بخش بالايی با احتساب بند آ خر سينه ، دارای 7 بند است و با زوج پوششهای روی نيش<br />
(قسمت هشتم تکميل می شود.<br />
در بخش زيرين شکم ، نيز هفت<br />
بند دا رد. شماره(<br />
بندهای بالايی وپايينی،درپهلوهابه<br />
صورت مَفصَل به هم مربوط شده<br />
وازطرف داخلی بدن حشره نيز،<br />
عمومآباماهيچه های ظريفی به هم<br />
متصل هستند<br />
باانقباض وانبساط اين ماهيچه ها،<br />
(ارادی<br />
داخلی شکم،تنفس دائمی وتکميل کار<br />
مکيدن يابيرون راندن شهد ،امکان<br />
پذير ميشود.<br />
تغييرات عمودی بندهای شکمی<br />
باتوجه به شماره های(<br />
و تعييرات افقی آنهادرشماره های<br />
درشکل شماره75<br />
ملاحظه ميشود.<br />
درزيربند ششم وروی بندهفتم<br />
غده ترشح کننده بويائی<br />
(بوی مخصو ص هر کندو<br />
قراردارد. شمار ه (9)<br />
بر رو ی بند های3 ،4،5و6<br />
بندهای زيرين شکم،غدد بسيار<br />
کوچک و مهم ترشح موم واقع<br />
شده اند. شما ره های(<br />
/ غيرارادی)کارتغييرحجم<br />
( 3<br />
) 5 و6 (<br />
شکل / 75 شکم زنبور کارگر
103<br />
قسمت انتها ئی شکم زنبور کار گر<br />
نيش :<br />
چنين به نظر ميرسد که در زنبو را ن کار گر ،همان سيستم تو ليد مثل که در زنبورا ن نر و در ملکه وجوددا رد ،<br />
براساس نيا ز اين جا معه وسازش طبيعی ، به صو رت آلت دفاعی (نيش تبديل شده است.<br />
موضو ع تخمگزار شدن کار گران در صورت از بين رفتن ملکه و امکا نا ت تو ليد ملکه تا زه، اين گمان را به<br />
يقين نز ديک می کند.<br />
نيش زنبور کارگر:<br />
دستگاه نيش زدن زنبو ران کا رگر ،<br />
به صورت سيستمی مستقل درآخرين بخش<br />
شکمی زنبور قرا ر دارد.<br />
اين دستگاه خو دکار،شامل قسمتها ی<br />
زير است<br />
1 غده های ترشح زهر (يکجفت )که<br />
با لوله ظريفی به انبارزهرمتّصل است<br />
2 کيسه زهر ، که بالو له ای گشاد و<br />
کوتاه از انبا رزهر سرچشمه می گيرد<br />
3 انبار زهر<br />
قطعات سخت منتهی به ماهيچه در<br />
با لا و پايين کيسه زهر.<br />
5 نيش که از دونا و با لايی و پايينی<br />
تشکيل ميشود و خار های برگشته آ ن<br />
نيش برروی هر ناو 10 خار دارد<br />
مجمو عه نيش ،مخرو طی است<br />
نيش ملکه<br />
نيش ملکه بر خلاف نيش کارگر،<br />
صاف است واعصاب نيش زنی او<br />
کا ملآ در اراده اواست.<br />
به همين لحاظ ، در هرجا که لازم<br />
بداند وبه هرچندبار که بخوا هد<br />
تو ا نا ئی نيش زدن را دارد.<br />
(<br />
.<br />
.<br />
.<br />
،.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
4 <br />
شکل شما ره / 76<br />
نيش زنبو ر عسل کارگر
104<br />
مشا هده و بررسی:<br />
زنبو را ن کارگر (مدافع کندو)،به علت وضع بند های کيتينی زنبو ر( متجاوز)، فقط بخش نهائی نيش خودرااز<br />
لای بند ها به بخش نرم و حساس او دارد کرده و دو باره نيش را از کار بازميدارند<br />
و با اين ترتيب درچنين مو ردخاص (دفاع از کندو) بارها تو انا يی نيش زدن به همنوع متجاوز خويش را دارند.<br />
جا لب اينکه زنبور مدافع نيشش را درجايی فر و می کند که نيش طرف مقابل ، فلج می شود<br />
و در اين صورت<br />
زنبو رنيش خو رده انتها ی شکم خو درا جمع کرده<br />
و به تدريج پا های خلفی او فلج ميشود<br />
همزمان، قدرت پرواز را نيز ازدست ميدهد.<br />
نقاط ضعف زنبو ر عسل کار گر با فلش نشان داده شده<br />
!<br />
.<br />
:<br />
(a)<br />
( b )<br />
نيش زدن زنبو را ن کار گر به يکديگر<br />
.<br />
( c )<br />
/<br />
شکل 77 نيش زدن زنبوران کارگر به يکديگر
105<br />
غدد داخلی بدن زنبو را ن<br />
غدد داخلی مهم در بدن زنبور عسل کارگر و وظايف آنها :<br />
وظيفه غده:<br />
محل غده:<br />
نوع خاص بزاق که برای پيله زدن به کارميرود (در زمان لاروی<br />
غده چانه ای<br />
ترشح کننده ژله(شير زنبور) زنبو را ن پرستار ملکه<br />
غده پيشانی<br />
ترشح کننده بزاق دهان<br />
3 غده کاسه سری<br />
ترشح کننده بزاق دهان<br />
غده سينه ای<br />
ترشح لاملهای موم<br />
5 غدد تحت شکمی<br />
غدد ضميمه دستگاه گوارش ترشح آنزيمها ی مختلف<br />
7 غدد پشتی توليد بوی کندو<br />
/<br />
1<br />
2<br />
4<br />
6<br />
کرم)<br />
شکل شماره<br />
/ 78 غددمهم داخلی زنبور عسل کارگر
106<br />
دستگاه تنا سلی زنبورنر<br />
لا زم به توضيح است که زنبو ران نر به جای نيش ، دارای دستگاه تناسلی هستند<br />
اين دستگاه درست همانندسيستم نيش زنبو را ن کار گر، اتوما تيک است<br />
به اين معنا که فقط اراده به کار اندا ختن آ ن را در زمان جفتگيری ملکه و در آن تنگنای هجوم نر ها دراوج آ سمان<br />
دراختيار دارد<br />
لذاهمينکه به تماس با ملکه دست يافت ،دستگاه تناسلی اواز بدنش خارج شده و به همرا ه آن تمام نيرو ی ز ندگی را<br />
نيز از دست ميدهد<br />
اما سلولهای ژرمينال زنبو رنر تا انتها درانباره ملکه تخليه شده و اعضای تناسلی با قی مانده به دو ر افکنده ميشود.<br />
تا جفتگيری نر بعدی ميسّر گردد.<br />
به ندرت ديده شده که ملکه جوا ن در بازگشت از زفاف ،اعضای تناسلی زنبور نری را به دنبال دارد که در<br />
اينصورت کارگران به سرعت آ نها رادو ر ميسازند.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
تجربه<br />
در مشا هده و دقت در اندا مهاوحساسيت زنبو ر نر ،پشت پشمالو وبی نيش آن<br />
و آلت تناسلی او به بيرون ميآيد(2 و وبلافاصله جان می بازد.<br />
( 3<br />
: (<br />
( a)<br />
4<br />
مشاهده (درشکل شماره<br />
تمام غده های توليد مخزن اسپرم و آلت جفتگيری<br />
دو نمايش ميکروسکوپی از اسپرم(سلو لهای ژرمينال) زنبور.<br />
درشکل :لوله خرو ج اسپر ماتو زوئيد باحرف p و زايده های درگير شونده با حرف h و مخزن اسپر ماتوزوئيد و<br />
لوله رابط انباره های اسپرم باحرف m نشا ن داده شده اند<br />
در شکل قسمتی از لوله رابط انباره هاومخزن و بعد از آن يک جفت انباره با حرف c نشان داده ميشود که<br />
محل ترشح مواد مخاطی و قوا م اسپرمها است.<br />
دوغده به وجو د آ ورنده اسپرمها در کنا ره انبار ه های اسپر ماتو زوئيد بوسيله لوله های خميده به محفظه<br />
پرورش و از آنجا با لو له ای کو تاه به انباره مصرف منتهی ميشود.<br />
تجربه و آ زمايش:<br />
اگرمقداری اسپرم زنبو ر نر را بر روی لامی بريزيم مايع سفيد رنگ غليظی به نظر خوا هد آ مد.که به زودی در مقابل<br />
هوا منعقد ميشود<br />
با مشا هده آ ن در زير ميکرو سکوپ ،تمّو ج اسپرم ها را (طبق شماره 6 )از سمت داخل به جانب خارج قطره مو رد<br />
آز ما يش ، مشاهده خو ا هيم نمود.<br />
اسپرمها درنمای ميکرو سکوپی بزرگتری (برابر شکل7 ( ، با دم دراز و سر نا مشخص و پيچيده خود درون مايع<br />
مغذی غليظی شناورند<br />
تو ضيح :<br />
در عمل اين سلو لها ،خود اسپرم نيستند بلکه به وجود آ ورنده اسپر ماتو زو ئيد ها می باشند<br />
دليل آ نست که اين توده سلولهای ژرمينال ، برای مدتی درحدودپنج سال يا بيشتر دو را نها ی تخمگزار ی در<br />
محفظه اسپرم ملکه نگهداری و تغذيه می شوند وهر يک عدد آ نهادر حال تخمگزار ی ملکه به سن کمال رسيده وبايک<br />
تخم آماده ،تر کيب می شود<br />
اين پديده در تشريح تخمدان ملکه باشکل نشان داده خو اهد شد<br />
(<br />
.<br />
)<br />
(1)<br />
.<br />
.<br />
( m<br />
)<br />
7 9<br />
.<br />
.<br />
: 5<br />
:<br />
(b)<br />
4 و 5<br />
6 و7<br />
با مختصرتماسی تحريک ميشود
107<br />
دستگاه تناسلی زنبور ان عسل نر<br />
شکل شما ره / 79 سيستم جنسی زنبورعسل نر
108<br />
(1<br />
دستگاه تناسلی مادرزنبوران عسل (ملکه)<br />
عضو زا ينده (تو ليد کننده)جمعيت کلنی زنبو را ن عسل ، همين ملکه است که کار ش فقط تخمگزار ی است ،<br />
کارپرورش،مراقبت و تغذيه را پرستاران به عهده دارند.<br />
(شماره دستگاه تخم سازی وتخمگزاری ملکه،تشکيل شده از: يک جفت تخمدان ،لوله های عبورتخم(d)،<br />
محفظه آماده سازی تخم ، منبع اسپرما ،محفظه گشنيدن تخم و لوله خروج تخم<br />
شماره 2)تخمدا نها در ملکه جوان ، هنو ز رشد نيافته و به شکل دو رشته در هم پيچيده به نظر ميرسند<br />
منبع اسپرم (C )نيز به صورت کيسه ای خالی در زيرلو له تخمدانها قرار دارد<br />
(شماره3 )شکل عمومی تخمدان ها وضمائم آن در ملکه بارور در اوج تخمگزاری منظره ديگری دارد.<br />
(شماره4)هر وا حد تخم ساز در مجمو عه تخم دان ملکه از سلولهای مولد تخم ياسلو ل همزاد و سلو ل تخم<br />
تکامل نيافته به دنبال هم ديده می شوند<br />
.<br />
(N)<br />
( e)<br />
.<br />
.<br />
.<br />
( c<br />
)<br />
:<br />
:<br />
( o )<br />
)<br />
زوايد و ابزارضميمه: درشکلها به خو بی قابل ملاحظه است واز تو ضيح بيشتر پرهيز ميشود.از آ ن جمله است:<br />
ما هيچه ها ی انتهائی شکم ملکه<br />
به طو ريکه در شماره1 ملاحظه می شود ، به قدری پيچيده و در هم است که تو ضيح يکا يک آ نهامستلزم تهيه تصاوير<br />
ميکرو سکو پی بزرگتر وطبعآ تو ضيحاتی بيشتر است که مو جب اطاله مطلب خوا هد شد<br />
شکل عمو می تخم<br />
تخم ملکه زنبو را ن ،سفيد صدفی رنگ و تقريبآمخرو طی است منتهی اليه آ ن که به ته سلول چسبا نده ميشود باريکتر<br />
و سر آن نسبتآ ضخيم و دارا ی سو راخی است که اسپرم در آ ن وارد ميشود.<br />
مواد ضميمه آن بسيار نا چيز است
109<br />
تشريح تخمدان ملکه زنبور عسل<br />
شکل شما ره 80
110<br />
چگونگی باروری تخم ملکه<br />
روشن است که مادر زنبو ران بدو ن آ نکه با نر ها جفتگيری کرده با شد، تخمگزار ی خواهد کرد »مانندپرندگان«<br />
اما تفاو ت در اينجاست که تخمهای بی نطفه پرندگان هرگز جنينی در خود نمی تو ا نند پر ورش دهند<br />
درصورتيکه تخمهای نگشنيده ملکه،<br />
نرهايی قوی وپرتوان به بارميآ ورند.<br />
وحال آنکه تخمهای گشنيده(نطفه دار)،<br />
به نوزادان ماده ای تبديل خو اهندشد<br />
که لزومآ کارگر و يا ملکه از آ نها<br />
پرورش داده ميشود.<br />
بررسی<br />
»فيزيو لو ژيکی<br />
نحوه باروری تخم ها:<br />
با توجه به شکل شماره<br />
وقتی ملکه به تخمگزاری ميپردازد،<br />
بمحض اراده به اين امر مهم<br />
ازتخمدانش،تخمی آماده به جا نب<br />
فضای گشنگيری رانده<br />
سلولی که ملکه درآن تخم ميگذارد ،<br />
بايدتنگ باشد، دراينصورت است<br />
که دريچه منبع اسپرما نيزباز شده<br />
و سلول نر آ ماده از سو راخ تخم<br />
واردو با آ ن تر کيب ميشود.<br />
اينچنين تخمی در شرايط پرورشی<br />
لازم ،به کارگر ويا ملکه تبديل<br />
خوا هد شد<br />
اما چنانچه سلول گشاد باشد<br />
دريچه منبع اسپرم گشوده نخواهد<br />
شد ودر نتيجه تخم غير بارور<br />
به زنبور نر تبديل ميشود.<br />
.<br />
81<br />
:<br />
ميشود ،<br />
. ( parthenogenesie )<br />
/ آناتومی »<br />
.<br />
شکل شماره 81
(<br />
)<br />
111<br />
(1)<br />
شکل ظا هری تخمهای زنبو را ن<br />
قبلآ گفتيم که تخم ملکه زنبو رعسل به شکل دانه برنج امابسيارريز تر از آنست<br />
تخمی که ملکه می گذارد ، علاوه بر اين شکل فيزيکی ، درهر خا نه يکی آ نهم دقيقآ راست در وسط خانه مومی است.<br />
اماتخمهايی که کارگران در اثر بی ملکه شدن کندو می گذارند ، به شرح زير:<br />
پراکنده ،فرو افتاده ، نا منظم يا چند تخم در يک خانه به نظر می آ يند، که همه نشانه ای از بی نظمی کندو دارند و چنين<br />
هشدارهايی برای زنبو ردار ، ايجاب می کند تا فورآ برای کندو ،ملکه مناسبی تهيه کند .<br />
نظم ملکه در تخمگزاری<br />
باز ديد قبل از تخمگذاشتن<br />
نحوه تخمگزاری ملکه<br />
(3) شکل تخم خوب ملکه<br />
تخم بد ملکه<br />
تخم ماده تخمگزار<br />
فرم تخم درسلول<br />
يک تخم ملکه<br />
درون يک تخم ملکه<br />
(2)<br />
(4)<br />
(5)<br />
(6). .<br />
(7)<br />
(8)<br />
شکل شما ره / 82 تخمگزاری و تخم ملکه<br />
مقايسه آن با تخم کارگران
112<br />
نحوه تخمگزاری :<br />
گر چه در اينمورد به منا سبت ها ی مختلف اشار ه شده اما در اين بخش اختصاصآ بايستی با ذکر جزئيات ،اين مبحث<br />
را از شرو ع تخمگزاری ،نحوه آن، محاسبه آن تاتبديل تخم به نوزاد،دنبال کنيم.<br />
قاعده ونظم ملکه درتخمگزاری:برابرشکل صفحه قبل، سلولی را که برای تخمگزاری در نظرگرفته،با ز ديد ميکند<br />
تخم را راست در بيخ سلول (زاويه آن) مستقر می کند<br />
سه تخم بعدی را در طرف ديگر قاب ، مقابل سلو لهای همين سلول می گذارد.<br />
باز به سوی ديگر قاب رفته درمقابل همان سلولها خا نه های خالی راپر ميکند<br />
بنابر اين در هرروی قاب وتر دايره ای را پرميکند تا قاب کا ملآ پر شود<br />
محاسبه تخم گزاری<br />
اگر ملکه به طورمتوسط درفصل مناسب (بهار) درهر سی ثانيه يک تخم بگذارد ، در هر 24 ساعت تعداد2880 تخم<br />
خوا هد گذاشت. اما پس از چندی تخم گزاری به استراحت کو تاه وگرفتن غذا نياز مند است که با کسر اين مدت ،<br />
ميانگين تخمگزار ی را ميتو ا ن روزی 2000 عدد درنظر گرفت.<br />
قابهای کندو ی لانگستروت تقريبآ گنجايش 5000 تخم را دار ند بنا بر اين هرده قاب به مدت 25 روز به اندازه ظرفيت<br />
کندو تخم گزاری کرده در حاليکه تخمهايی که 21 روز پيش گذا شته، امرو ز از سلو ل خارج خوا هند شد ، پس تخمهای<br />
25 روز پيش ، چهارروز قبل تبديل شده اند<br />
ترتيب کا ررا با توجه به شکل83 بهتر می توان تصور کرد و به اين نتيجه رسيد که شهدآ وران و گرد گل رسانها هم<br />
جايی برای ذخيره پيدا ميکنند.<br />
.<br />
!<br />
:<br />
شکل شماره 83
113<br />
تخمهای مختلفی که ملکه می گذارد<br />
!<br />
.<br />
.<br />
:<br />
گاه چنين استنباط می شود که ملکه مختار است تخم گشنيده و يا بر عکس تخم غير بارو ر بگذا رد زيرا د رهمان<br />
قابها يی که به ترتيب تخمگزاری کرده غالبآ در وسط قابها و گاه در رديفی دور تر، تخمهای بی نطفه ميگذارد که موجب<br />
به دنيا آ مدن نر ها خو ا هد شد<br />
آ يا اين وقت شناسی و آينده نگری زنبور ان را برای زمان بچه دادن و جفتگيری ملکه ها ی جوان ، نشان نمی دهد ؟<br />
پاسخ اين سو آ ل مثبت است! به دليل آ نکه در لا بلای همين خا نه های نرو يا بخش زيرين همين شانها ، شاهد شا هخانه<br />
هايی نيز بو ده ايم.<br />
در مورد گذاشتن تخم غيربارور و به وجود آمدن نرها ،درشانهايی که سورا خ گشاد دارند،بايد گفت:<br />
اگرشا ن رازنبورهابافته باشند ،معمو لآ يا محصول کا ربهار بوده و يا اينکه در زمان ذخيره عسل و صرفه جوئی<br />
زنبورا ن از وقت ، به وقو ع پيوسته<br />
لذاوظيفه زنبور داراست که به موقع اينقبيل شانهارا از کندو خارج نمو ده و شان تازه (نبافته) جانشين کند.<br />
چگونگی تبديل تخم به زنبور<br />
شرا يط تفريخ تخم<br />
سلامت کامل تخم ، گرمای کندو ،تهويه کندو.<br />
عوا مل تبديل تخم به زنبور:<br />
وقتی کرم تازه از سلو ل خا رج شد، تا سه روز به شير مادر (ژله رويال پرستاران) نياز مند است<br />
از رو ز سو م ، غذای نو زادان فرق می کند<br />
آ نها که با يد به کارگر تبديل شوند ،تاروزنهم، باعسل تغذيه ميشوند. ازروز دهم ،روی لاروبا گرد گل وعسل پر و با<br />
موم ،پوشيده می شود<br />
اگرقرار است لاروی به ملکه تبديل شود ، غذايش همان ژله بايد با شد تا به پيله رود و در سلول بسته شود.<br />
لارو های نر تاروزششم ژله می گيرند ، سپس تاپيله بزنند ،با عسل و گرد گل تغذيه ميشوند.<br />
جدول دوران تبديل تخم به نوزاد (دگر ديسی)<br />
حالت زمان تبديل به ملکه زمان تبديل به کارگر زمان تبديل به نر<br />
3روز<br />
3روز<br />
تخم<br />
6روز<br />
5روز<br />
کرم 5روز<br />
3روز<br />
3روز<br />
پردگی 3روز<br />
12روز<br />
10روز<br />
شفيرگی 5روز<br />
حشره روز شانزدهم روز بيست ويکم روز بيست و چهارم<br />
.<br />
:<br />
3 روز<br />
سرنوشت تخم وتبديل آن به حشره<br />
/ 84 شکل<br />
تبديل تخم زيرميکروسکوپ
114<br />
گزارشی از سرگذشت تخم<br />
تخمی راکه ملکه به درون سلولهای شا هخانه کندو می گذارد،بلافاصله تحت شرايط مناسب محيطی شرو ع به رشد<br />
ميکند اما در اين سه روز ، ظا هر آ ن فقط يک خميدگی پيدا ميکند.در حالی که در درون سلول ، دنيايی از تغييرات<br />
روی داده و همچنان ، جريا ن دارد.<br />
آ نگو نه که برابرشکل شما ره ، 84 درزير ميکرو سکو پ ديده ميشود ، اجزائ تخم عبا رتند از<br />
يتوپلاسمی ،و غشاء خارجی<br />
هسته<br />
شماره ( 2 :در آ غاز رشد ، هسته شرو ع می کند به تقسيم شدن و با تو ليد چند هستک پرا کنده که در درون<br />
سيتو پلاسم کار ساختن هسته های بعدی و ايجاد سلو لهای آينده را به پيش می برند. اين مرحله،تقسيم هسته ای نام دارد.<br />
در مرحله بعدی ، هستکها متدرجآ به طرف غشاء خارجی رانده شده و دورآ نها را ضما يم تخم<br />
(سيتوپلاسم)احاطه ميکند و بدين ترتيب سلو لهای جديدی به و جو د می آ يند. اين مرحله را مرولا ناميده اند<br />
(شماره ( 4 :با اين ترتيب به زودی درون تخم خالی شده و سلو لهايی تازه از کنا ره ها شرو ع به رشد نمو ده و به نوبه<br />
خود تقسيم می شوند که هر دسته در ساختار اندامی به کار ميروند. اين مرحله را بلاسترولا، نامند.<br />
) شماره5) :وقتی تقسيم سلو لهای زا ينده ادامه پيداميکند ،شکل خارجی تو ده سلو لی تغيير پيدا کرد ه و برجستگی ها و<br />
فرو رفتگی هايی در آن پديدار می شو د .به اين مرحله، گاسترولا ، می گو يند.<br />
مزودرم در مرحله نهائی جنين بروز ميکند که در آن همه جوا نه های اعضاء ظاهر می شوند<br />
روزنه های هوايی<br />
جوا نه زبان( ( Lm ، جوا نه شاخکها<br />
تقسيم سلولی<br />
1 مراحل تقسيم سلول جنسی (تخم زا)<br />
:<br />
.<br />
:<br />
( Cho )<br />
(ccls<br />
)<br />
( Sp )<br />
( Vit )<br />
( Bld<br />
) Nu ،( سيتو پلاسم ) Ctx )،غشاء س<br />
)<br />
( Md ) جوانه پاها ( Ant )<br />
(شماره1 ( :<br />
)<br />
(شماره3 ( :<br />
) شماره6 ( :پيدايش<br />
مراحل تقسيم سلول تخم<br />
:<br />
3 تقسيم بدون کاهش کروموزوم<br />
تقسيم با کاهش کروموزوم<br />
شکل شما ره 85
115<br />
دگر ديسی (تبديل تخم به حشره)<br />
دگر ديسی به معنای تغيير چند مرحله ای (فعال /غير فعال) تخم جانوران به حشره کا مل است<br />
در اين تبديل ، تخم ابتدا به کرم و بعد به شفيره و سپس به حشره کا مل تبديل می شود.<br />
اگر دگرديسی به همين نظم با شد آ نرا دگرديسی کامل گو يند<br />
بسياری از حشرات در مرحله لاروی (کرمی) فعال هستند<br />
کرم زنبو را ن عسل ، فعاليتی ندارد.<br />
.<br />
درشکل مقابل (شکل شماره86)<br />
:<br />
مراحل تبديل تخم ووضع سلولهای<br />
شا نها رادر هر روز به تر تيب<br />
ملاحظه خواهيدکرد.<br />
هما نطورکه می بينيد<br />
تا روز نهم سلولها باز هستند<br />
و نوزادان تغذيه ميشوند<br />
سپس دوران خواب(شفيرگی)<br />
آغاز ميشود<br />
وبه پيدايش جوانه های<br />
اعضاء حشره و<br />
تبديل تدريجی آن<br />
منتهی ميگردد.<br />
و بالاخره ، حشره<br />
از سلول مومی<br />
خارج می شود.<br />
:<br />
86 شکل شماره
116<br />
سن زنبور عسل کارگر و تغيير وظايف او<br />
نوزاد کارگر از لحظه ای که به دنيا می آيد در آ زمايش اعضای بدن خود و اطمينان از توا نايی های طبيعی با به<br />
حرکت در آ وردن بالها ، عملآکار خو د راشرو ع کرده و به تهويه سلو لهای اطراف اشتغال يا فته است.<br />
کا ربعدی او سر کشی به سلو لهای خالی مجاو ر برای جستجو ی خو راکی است که آنهم منجربه نظافت<br />
سلولهامی شود<br />
بادسترسی به سلو لهای<br />
گردگل وعسل بتغذيه نوزادان<br />
و<br />
سپس بارشدغددترشح ژله به<br />
کار پرستاری و تغذيه ملکه<br />
می پرداز د.<br />
حالاغددموم سازآنهابه حد<br />
رشدرسيده و تدريجآ به جمع<br />
مومبا فان می پيوندند.<br />
وقتی کارهای داخلی کندو<br />
بابه دنياآمدن متوالی<br />
نوزادان ديگر ،<br />
به تازه باليده ها<br />
سپرده شد ،اين زنبوران به<br />
پروازهای شنا سايی موقعيت<br />
کندو ی خو د پرداخته<br />
به طوردسته جمعی<br />
آ واز ه خوان،<br />
پروازآزمايشی انجام ميدهند.<br />
ودرپروا زها ی<br />
جزء جو يندگان موادغذايی<br />
به جمع آوری گردگل<br />
پرداخته<br />
وازپی آن،شهد وآ ب به کندو<br />
ميآورند<br />
تکراری ،<br />
شکل شما ره 87 /تشريح تغييرات وظيفه کارگردررابطه بارشد غددداخلی
117<br />
يادداشتی در آ زما يش ها و تحقيقات<br />
امامزاده قاسم شميران)<br />
(فصل بهار در يک بهار پر باران که تغذيه دستی زنبو ران لازم شد ، تحقيق در تغييرسن زنبو را ن و را بطه رشد غدد داخلی آ نان<br />
با کمک کندو های شيشه ای، انجام گرفت:<br />
اشتغال زنبور:<br />
سن زنبور:<br />
تهويه نوزادان<br />
يک روزه تا دوروزه تنظيف سلو لها،تهويه نوزا دان<br />
2 سه رروزه تا پنجروزه<br />
تغذيه ملکه و نوزادان<br />
پنج روزه تا پانزده روزه<br />
مومباف<br />
تا<br />
آ وردن گرد گل و آب<br />
25 تا30 روزه<br />
حمل شهد،نگهبانی و غيره<br />
6 از روز سی ام به بعد توضيحات:<br />
5 آ نا ن محدود تر ميشودامادرعوض<br />
وظايف زنبو را ن کارگر درموقع وفو ر شهد ،فشرده تر و دور ان دورا ن شهد آوری طو لانی تر می شود<br />
عمر زنبو ر کار گر در فصل کار به حد اقل و در حدود35 الی 45 روز است<br />
خو ا ب زمستانی ، جزء عمر کارگر محسو ب نمی شود<br />
علاو ه بر آ ن با خو اب زمستا نی ، غدد داخلی آ نان مانند غدد تو ليد ژله و موم ساز ، تر ميم می شود<br />
که با اين ترتيب می توا ن جدول زما نبندی ميا نگين را به شرح زير تعيين نمود. :<br />
شغل<br />
روز های عمر زنبو ر مرا حل مختلف تهو يه نو زادان ،نظافت سلولها وگرم کردن لاروها.<br />
دادن ژله به نو زا دان و ملکه<br />
مرحله اول<br />
اولين پرواز آ زمايشی<br />
غذا دادن کرمهای سه روزه به بالا(شهد و گردگل)<br />
مومبافی ، کمک در عمل آوری عسل وتعميرکندو(بره موم)<br />
12تا18<br />
مرحله دوم<br />
دومين پروازآز مايشی<br />
نگهبانی،حمل زباله به خارج کندو ونظافت تخته پرواز<br />
مرحله<br />
آوردن گردگل،شهد ، آب،صمغ و رزينها<br />
سوم<br />
تو ضيحات:<br />
1 برابر شکل شماره 87 سه مرحله تغيير درونی در زنبو رکار گر به وقوع می پيوندد که درجدول سعی شده تا<br />
رابطه اين تغييرات را باتعيير شغل حشره روشن نمايد.<br />
دراين جدول ، پنج خط اولی را کارهای داخل کندو وسه خط نهائی را کار های خارج کندو می ناميم .<br />
.<br />
1 تا<br />
1 تا3<br />
4 تا 8<br />
9<br />
9 تا 11<br />
خلاصه زيست شناسی وتشريح زنبو ران<br />
تجارب علمی اولين تصاوير از آ نا تومی زنبور(1577 1653) / کشف پارتنو ژنزی<br />
شنا خت افراد جامعه زنبوران، مقايسه ظاهری مقايسه تشريحی<br />
تشريح عمومی:سد،سينه،شکم،پاها،شاخک و...<br />
فيزيولوژی زنبوران زنبور عسل از ديدگاه زيستشناسی<br />
تشريح کارگر:شاخک،چشم،زبان،سيستمهای :عصبی،خونی،تنفسی،گوارشی،حرکتی.<br />
نيش، نيش زدن<br />
غددداخلی زنبوران<br />
دستگاه تناسلی: زنبور نر و سلولهای جنسی ،ملکه و تخمدان<br />
چگونگی باروری تخم ، منبع اسپرم،تخم گشنيده.<br />
تخم ملکه ، نحوه تخمگزاری، چگونگی تبديل تخم به زنبور(دگر ديسی متامورفوزی)<br />
سرگذشت تخم، تقسيم سلولهای جنسی، تقسيم سلولی چنين<br />
روز های عمرتخم کارگر و مراحل متامورفوزی<br />
سن زنبور و تغيير شغل او<br />
(1720 1793)<br />
/<br />
.<br />
.<br />
/<br />
20<br />
2 0 تا 22<br />
22 تا42<br />
25 روزه<br />
:<br />
1<br />
3<br />
4 15<br />
5
118<br />
شناخت رفتارهای زنبو ران (روانشناسی)<br />
»<br />
«<br />
.<br />
بدون ترديد زنبو را ن عسل با نظم اجتما عی خاصی که دارند و فلسفه ای که برسير حياتی آنان مترتب است از<br />
زيباترين نشا نه های زندگی ميبا شند.<br />
اگر جامعه زنبورا ن را بر پا يه مفهوم علم رفتار مورد بررسی قراردهيم ، مطالب فو ق العاده ارزشمندی<br />
درخواهيم يافت به همين ملا حظه چندی از عمر خو د را بر اين منوال بر سراين کار مصرو ف کرده و نتا يج آ نرا<br />
همانگو نه که دريا فت کرده ام ، ما نند همه ترجمه ها و بررسی ها،بر يا دداشت ها يی پرا کنده ونامنظم ثبت نمودم<br />
که با همت عموزاده ام( آقا ی فضل االله فولاد پور)تنظيم شد<br />
اينک پس از سی و پنج سال، باادبيات جديدتطبيق داده شده و با کا مپيوتر به تنظيم مجدد آ ن ، همت گما شتم.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
مشاهده زنبورها در حالت کا رکردن و فعاليت های روزا نه<br />
الف :پروازها<br />
1 پروا ز کار ! زنبو ر ی که از روی تخته پرو ازبرا ی کار پرواز می کند ،فقط خط حرکتی راکه قبلآ بررسی کرده<br />
مدّ نظر قرار ميدهد و از بينائيش مدد نمی گيردبلکه کو رکو رانه حرکت می کند.<br />
برای آ ز ما يش ،موانع منا سبی بر سر راه زنبورها قراردادم و مشا هده نمودم که زنبور به مانع بر خورد می کند و<br />
حتی اگر دو باره در چنين مو قعيتی قرار گيرد ، مجددآ بر خو رد خوا هد کرد.<br />
تکرا ر آ زما يشها نشا ن داد: زنبو را نی که برای آ وردن موا د مورد نياز کندو مانند شهد، گرد گل ، آب ،صمغ يا<br />
رزين )پروا ز می کنند با کثرتی که دارند تشکيل پل هوا ئی ميد هند که درعمل نيازی به استفاده از حس بينايی خو د<br />
ندارند و در هما ن مسيری که بوی محصو ل را پرا کنده اند ، با توسل به حس بسيار دقيق ،مطمئن و قوی بو يائی به<br />
کار ادامه ميد هند<br />
پل هو ا ئی که از آ ن سخن به ميا ن رفت ، عبارتست از انبو ه زنبو را نی که در حال پروازرفت يا برگشت ،درمسير<br />
معينی هستند که در هر زنبو رستانی اين پديده را که همراه اموا ج هوا ،باتغييراتی همرا ه است به آ سانی می توان<br />
ملاحظه کرد<br />
پرواز زنبو ر غارتگر<br />
زنبو رهايی که برای غا رت کندو های ديگر پرواز می کنند، از کندو ی خود به سرعت دور می شو ند و تا نزديکی<br />
محل غارت با سرعت به خط مستقيم ميروند ،اگر هد فشا ن ظرف شربت يا قطعه شان عسل و از اين قبيل با شد ، بدون<br />
هيچ ملاحظه ای به آ ن نزديک ميشوند احساس مالکيت می کنند و روشی ارعاب آ ميز با رغيبان خود دارند.<br />
اما اگر هدف ، کندو ی ضعيفی باشد ، با همه سرعتی که دارند ، درفاصله يک تا نيم متری آن، به سرعت از او ج خود<br />
می کاهند وبه آ رامی به جلو می روند به اين معنی که با يک حرکت دندانه اره ای وبا ملاحظه، به هدف نزديک ميشوند<br />
و گاه دوبا ره به عقب برگشته و حرکت خو درا از سر می گيرند تا به تخته پروا ز بنشينند.<br />
در اين زما ن صدای زنبو ر در حين پروا ز زير است<br />
پروا ز بازرسی منطقه<br />
پس از هر کوچ ،زنبو رها درمحيط جديد، پروازهای پرا کنده ای انجام ميدهند که به منظو ربازرسی و شنا خت محيط<br />
انجام می پذيرد زيرا پس از مطا لعه و دقت بسيار با علامتگزاری زنبو را ن،و مشا هده پيگير آ نهادر اطرا ف و<br />
اکناف محيط جديد،ملا حظه شد که زنبو را ن در حاليکه پرو از ی بسيار ملايم و آ رام دارند به دقت ابعاد اشياو محيط<br />
را دو رميزنند و به خا طر می سپارند. مثلآحدو د چا در، ابعاد درختان دو رتا درو ر سا ختمانها ی نزديک وامثال اينها<br />
رابه دقت بررسی ميکنند.<br />
پرواز زنبو را ن تا زه باليده<br />
زنبورهايی که برای اولين با رازکندو بيرون می آ يند، معمو لآ بهترين ساعت روز را (از لحاظ درجه حرارت و نور)<br />
انتخا ب نموده و به بيرو ن می پرند! پس ازاين پرش نا گها نی ،به سرعت به عقب برمی گردند ودرحاليکه روی به<br />
جانب کندو ی خو د دا رندبه پروازی آ رام با صدايی بم ، به با لا و پايين و طرفين حرکتی ملايم دارند و گويی دسته<br />
جمعی سرودی ميخوانند و از اين پرواز ، کسب لذت می کنند .جالب آ نکه در اثر اين پرواز،تمام گرد و غبار جلو کندو<br />
تا حدود يکمتری يا بيشترزدوده ميشود و بنظر ميرسد که آ نجا را ،جارو کشيده اند.<br />
پروا ززنبو را ن هنگام زفاف ملکه يا بچه دادن:<br />
در هنگام پرواز يک ملکه جوان برای جفتگيری و تشکيل کلنی جديد و يا پرواز يک مادر از کندوی قديمی و رها کردن<br />
شهر ثروتمندش برای نسل بعد، بيرو ن ريختن جمعيت کندو وا قعآ منظره ای تما شائی ونوايی دل انگيز دارد.<br />
هما نند پرش آ ب از آ بشاری ، هزاران زنبور به سرعت از کندو به بيرو ن می پرند و در فضا همچون دود درهم می<br />
پيچند و به بالا می روند.وهما نند ابری بر با لای آ سمان به هم می پيوندند و چرخ زنان از محيط زنبو رستان دورمی<br />
شوند .<br />
)<br />
.<br />
.<br />
.<br />
2 <br />
3 <br />
4 <br />
5
119<br />
ب :آوازها<br />
نو ا ی خو شحالی زنبو ران کارگر هما هنگ با صدای بم نرها، سرو د پيروز ی اين جمع خو شبخت است که خانه ای<br />
نو يا فته اند وقصد بنای شهری جديد دارند. .<br />
در اين حالت ، زنبو ردا ر با تجربه ای ، که منتظر اين لحظه بود ه و برای آ ن از پيش تدارک ديد ه شايد اين کلنی جيد<br />
را بتوا ند بر با لا ی درختی يا شا خه ای که خود آ ويخته است ويا به دام اندا ختن ملکه به کندويی جديد که خو د مالک<br />
آنست وارد کند<br />
رفتار های زنبو را ن و صدا های آ نان:<br />
خوشحالی<br />
هما نگو نه که درموقعيت زفاف ملکه و بچه دادن ديد ه شده ، در زمان شرو ع فصل گل نيز خوشحالی و شو رو<br />
نشاط زنبو را ن را می توان ازحرکات و هم صدای آ نا ن درک کرد<br />
به قول زنبو ردا ران ، وقتی زنبوران صدا می زنند معنيش اينست که شهد می آورند<br />
در بر گشت ملکه جوان از پرواز زفاف به کندو و استقبال کارگرا ن از او واصرار آنها برای تميز کردن و غذا دادنش<br />
درروی تخته پروار، منظره دل انگيزی است که هم با سرو د شا دی آ نان همراه است<br />
اگر به اشتباه ، ملکه کند و يی در موقع باز ديد دچار حا دثه شود زنبو را ن با رفتا ر و صدا ی خو د فو رآ مو ضو ع<br />
راخا طر نشا ن می کنند<br />
اندوه<br />
از اين سو به آ ن سوی کندو ميروند در جلو را ه پرو ا زبا بی تابی به دو ر يکديگر می چرخند و صدا يی که نشا ن<br />
دهنده سو گ است از آ نا ن شنيده می شود<br />
اين رفتا رها رادرمو قع از بين بردن عمدی شاهخانه ها يا ملکه های پير می توا ن تجربه کرد.<br />
در کندو يی که بی ملکه شده و يکی دو رو.ز از آ ن گذشته هنو ز با گو ش دادن صدا ی زنبو ران ميتوا ن کندوی<br />
خسارت ديده را پيدا کرد ونجات داد.<br />
رفتارهای همراه با عصبا نيت<br />
درزمانی که زنبوردارمی خو اهد به ذخاير زنبورا ن دست يازد زنبو را ن با صدای اعتراض آميز و نشا ن دادن نيش،<br />
عصبا نيت خو درااز اين تطا ول نشا ن ميدهند. و گاه با پرو از های تند و به جلو وعقب رفتن در مقابل زنبوردار، سعی<br />
بر تر ساندن او دارند.<br />
حرکات با ل زنبو را ن تشويش<br />
غيراز پرواز و يا تهو يه کندو، در زمانی که زنبوران ملکه خو درا گم کرده اند با لهای خو درادر حين جستجو<br />
به طو رمتنا وب به حرکت در ميآورند که اين رفتار، د رست هما نند کسی است که به هر گو شه ای به دنبال گمشده<br />
خود سرگردا ن است.<br />
موقعی که به کندو دو د داده ميشود تا کار با زديد را به زنبو را ن خبر دهد ، زنبو رها با لهای خو درا به آ رامی حرکت<br />
می دهند ودر واقع دو د را از کنار سو را خها ی هوايی بدن خود دو ر می سازند و به همرا ه آ ن صدايی بم که نشا ن<br />
دهنده تسليم و همکاری است سرميدهند.<br />
نگهبانان کند وتشخيص و دقت آ نان<br />
زنبو ران نگهبا ن برروی تخته پرواز،غالبآ با با لاگرفتن دستها ی خود بر رو ی پا های عقبی تکيه کرده و با چرخا ندن<br />
سر و گردن درجها ت مختلف ، ورود و خرو ج زنبو را ن را به دقت زير نظر دا رند و هر لحظه که زنبورغريبه ای<br />
بر تخته پرو از بنشيندبا نگهبانا نی که ظا هرآ در حال استرا حت هستند احاطه می شود<br />
زنبورهای حامل شهد،همينکه برروی تخته پروا ز فرودآيند،تحويل گيرندگان شهد بازبان آخته درجلوآنان ظاهر ميشوند.<br />
زنبوران حامل گردگل با دقت مورد مرا قبت قرارمی گيرند تا بارخو درا در جاييکه قبلآ در نظر گرفته اند تخليه کنند.<br />
زنبوران حا مل صمغ ورزين به فوريت بازنبوران متخصص احا طه می شوند وبارشا ن باآرو ا ره هااز چنگکها ی<br />
آنها زدوده شده درجا به کاربرده می شود.<br />
پدافند در مقابل دشمنان بزرگتر<br />
زنبو رهای حاضر خور« ما نند زنبو رزرد و زنبور خرما يی به طمع آ نکه شهدبی زخمتی به دست آ ورند، گا ه به<br />
کندو ها حمله می کنند اين حمله ها به چند شکل انجا م می گيرنديکی به صور ت شکار که کاملآ اتفاقی است و غالبآ به<br />
نفع شکارچی تما م ميشود<br />
اما وقتی به صورت حمله مدا وم در آ مد ، زنبو را ن به دفاع پردا خته و چند زنبور نگهبا ن دريک حمله ، زنبو ر<br />
متجاوز را در ميا ن می گيرند وبا نيش زدن به سو را خهای تنفسی و لا به لای بند ها يش او را از پا در ميآ ورند<br />
اين منظره عالبآ در عصر رو زها ی پا ئيزی به صورت گلوله در همی از زنبورا ن عسل ديده ميشود که در نهايت به<br />
نفع زنبوران عسل خا تمه می يابد. لاشه متجاوز ، درحال جان دادن به گوشه ای افکنده می شود و زنبو ران زخمی با<br />
شتاب و مظفرا نه به کندو ی خود داخل ميشوند.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
«
120<br />
تشخيص تصميمهای زنبو را ن<br />
از نحو ه پرو ا ز آ نان<br />
شکل 88 نحوه پرواز ها و تصميم گيری زنبو را ن
(<br />
)<br />
(<br />
121<br />
پدا فند (دفاع درمقابل پرندگان ز نبو رخوار<br />
فقط در زنبو را ن بو می ايران ديده شد:<br />
با هجو م پرندگان زنبو رخوار (قرک) زنبو را ن بو می ايرا ن درخط زنجيری منظم ، پرند گان زنبو رخو ا ررا از<br />
دوطرف باهدف نيش زدن چشمها و چاک دهان ،دنبال می کنند و فقط با اين رفتا ر، آ نها را مدتی به عقب نشينی وا<br />
ميدارند<br />
علا مت ترس ونگرانی آ ژير<br />
در موقع حمله زنبور خر مايی و پر ند گا ن زنبو ر خوا ر ، صدا يی همچون نق زدن بچه (منقطع) از زنبوران شنيده<br />
می شود و اگر بر رو ی تخته پرو ا ز دقت کنيم زنبو را ن نگهبان با چر خا ندن سر خو د تا 90 در جه به آ سما ن نگاه<br />
می کنند و نگرا نی و ترس آ نا ن را می توا ن به وضو ح دريا فت.<br />
آ ينده نگری<br />
هما ن ذخيره سازی و جمع آ وری عسل و گرد گل برای در ک آ ينده نگری اين حشره کافی است .<br />
پيشگيری صمغ کاری تمامی سطح داخلی کندوو جلو را ه پرواز برا ی پيشگيری از برو زبيماريها در زمان<br />
(اپيدمی و انتشا ربيماريها درمحيط<br />
رفتار با غارتگران و نحوه<br />
اگر زنبو رعسل غا رتگری با رخنه به درو ن کندو موفق به دزديدن عسل شده با شد در مو قع خرو ج از راه پرواز با<br />
ترس فراوان و جمع کردن بالها به رو ی تخته پرواز می آ يد تا فرارکند وغنيمت خو درا به کندوی خودش ببرد.<br />
اول زنبو ران تحويل گيرنده عسل در مقابلش ، زبا ن خو درا بيرو ن می آ ورند اگربه را حتی عسل را تحو يل داد ،<br />
فقط موهای مهم بدنش را می کنندو رهايش ميکنند تا برود<br />
اما درصورت مقاومت ،چند زنبور پا هايش را می گيرند و بالهايش را با نيش زدن از بيخ فلج می سازند<br />
اگر غارت به طو ر حمله دسته جمعی اززنبورستانهای مجا ورصو رت پذيرد، گرو هی از عسلجو ها باحمله سريع ،به<br />
نيش زدن آ نان پرداخته وهمه را فلج می کنند.<br />
و به زودی درمحيط زنبو رستان زنبو رهايی که نيمه فلج شده و قدرت پروا ز ندارند به هر سو ميدوند!<br />
ياری خواستن :<br />
صداهای مختلف کندو را هر يک در مو رد خود گفته يا ميگو ييم اما به اختصار با يد گفت که صدا ی عمومی کندوها<br />
نيزخود نوعی رفتا ر هشدار دهنده اند که زنبو ردا ران باتجربه را وادار به کمک ونجات زنبو ران خود می کنند .<br />
.<br />
.<br />
.<br />
دفاع :<br />
(<br />
.<br />
(<br />
رقص زنبو را ن (زبا ن يا قدرت بيان زنبور)<br />
آ نچه از صدای زنبو ران و نحوه پرواز آ نان و رفتا رها ی عمومی و رو ز مره آ نان بر رسی شد،<br />
در مقابل گفتگو ها و بيانگر ی آ نا ن بسيار اندک و حتی پيش پا افتاده به نظر ميرسد.<br />
با آ نکه زنبوردارا ن رقص زنبو ران رابرروی قابهابسيار ديده بو دند ، کسی بر مفهوم آ ن وقوف نداشت و شا يد آ نرا<br />
نشا نی از هيجان وخوشحالی جا نور می پندا شتند<br />
تا آ نکه دا نشمندا ن و انديشمندا ن نيز با توجه به آ ن گما ن بردند که در اين رقص با يد را زی نهفته با شد<br />
واز مو قعی که کندو ها ی شيشه ای سا خته شدند اين فرصت را به انديشمندا ن دا دند تا با صرف و قت بيشتری به<br />
واقعيت وارزش اين رقص وقوف يابند.<br />
دکتر کارل فون فريش(آلمانی در اثر سالها دقت و مشا هده در تغييرات وشکلها ی اين رقصها قانع شد که در اين<br />
حرکات با يد نوعی اطلاع رسانی به کلنی با شد زيرا زنبو را ن زيا دی را ميديد که با دقت به اين رقصها می نگرند و<br />
آنها نيز بعضآ هما ن حرکا ت را دنبال می کنند.<br />
و بالاخره باآ زما يشهايی که تر تيب داد، دريافت که اين زنبو را ن اخبار دقيق و حسا ب شده ای را برای کلنی تو ضيح<br />
ميدهند.<br />
حرکت رقص<br />
بدين ترتيب است که زنبور در حين طی کردن دايرهای (فرضی) ،بدن خود رابه زيبايی و مهارتی تما م به طرفين می<br />
جنباند،گرچه اين حرکت هميشه مرا به يادرقاصک ساعتهای جيبی ميانداخت! امامعنای آ نرا می توا نستم بفهمم.<br />
.<br />
:
122<br />
نقل از کتا ب : زبان زنبو را ن<br />
»دکتر کارل فون فريش1920 1953«<br />
دکتر کارل فون فريش، استاد دانشگاه حيوان شنا سی مونيخ آلمان راز گفتگو ی<br />
زنبورا ن را کشف کرد.<br />
.<br />
) حاصل<br />
45 سال کنجکاوی و تلاش!)<br />
(<br />
:<br />
.<br />
)<br />
:<br />
پس از نشرحاصل تحقيقات فريش<br />
درسال 1946 درباره اينکه زنبوران<br />
به وسيله زبانی باهم ارتباط دارند ،<br />
موجی ازمخا لف خوانی هاوانتقادات<br />
توسط زبان شناسان وداعيان اين علم<br />
برانگيخت<br />
اما : حاصل بررسی مقالات ايشان<br />
روشن می سازدکه مطلب عنوان شده<br />
توسط فريش رااصولآدرک نکرده اند<br />
بهرصورت بعدها بابررسی هايی که شکل شماره 89 /رقص زنبور<br />
به عمل آمد و مدا قه ای که لازمه<br />
فهم مطلب بو د ، به کار گرفته شد و حاصل تجربيات فريش ، دراذ هان مردم دنيا بااعچاب فرا وا ن جاگرفت<br />
:<br />
آ زمايش ساده ای که فريش رابه اين اکتشاف رهنمون شد، باين صورت بو د:<br />
در فاصله ای از يک کندوی شيشه ای ،ظرفی آب قند قرار داده شد و پس از چند دقيقه تعدادی زنبور برای بردن شهد به<br />
دو ر ظر ف آ بقند جمع شدند در همين موقع ، زنبو را ن با رنگ علا متگزار ی شدند.<br />
مشا هده کننده کندو ، زنبو را ن علامتگزاری شده را مورد دقت قرار دادو ملا حظه نمود که:<br />
زنبور با حرکت مخصو صی نظرديگرا ن را به خو د جلب می کند . اين حرکت ، يک رقص پا ندولی است ا زاين<br />
قرار:<br />
زنبور د رحا ل راه رفتن ،تما م بدن خودرابه پهلو ها با سرعت به حرکت درمی آ ورد.<br />
اين حرکت به قدری سريع است که ما نند لرزشهای يک ديا پازون به نظر ميرسد!<br />
وقتی زنبو را ن ديگر که غالبآ سه زنبور هستند متوجه اين رقصنده شدند ،<br />
او رقص را متو قف کرده و با صدا يی خاص ، شرو ع مجدد رقص را اعلام ميکند.<br />
در اين رقص با راه ر فتن خود بر رو ی شان ، دائره فرضی را رسم می کند.ووقتی به نقطه ای از دايره رسيدقطر<br />
دايره راقطع کرده به رسم نيمدا يره بعدی می پردا زد وازهمان نقطه قطع ،درجهت مخالف ، نيمدا يره را تکرار می کند<br />
اين عمل چند با ر تکرار می شود و رقص تما م می شود<br />
با تغيير دادن جای طرف آ بقند در همان راستا ،ملاحظه شد که تعداد دو رها دررقص تغيير ميکند.<br />
با جا بجا کردن طرف در را ستای ديگر ،(مثلآ ازشمال به غرب)ملا حظه شد که اين بار نقطه قطع نيمدايره و<br />
همچنين جهت حرکت زنبور رقصنده عو ض می شود.<br />
فاصله منبع غذا يی را تا کندو دقيقآ اعلا م می کند.<br />
: جهتی را که منبع غذايی قرار دار د نشا ن ميدهد.<br />
اولآ<br />
ثانيآ<br />
زنبوراطلاع دهنده ، بااين رقص<br />
نتيجه آنکه در بر رسی های بعد ی ملا حظه شد که رقص زنبو را ن تنها رقصی دا يره ای نيست بلکه رقصی پرو ا نه شکل<br />
نيزدارند و زنبو رگزارش دهنده دراين رقص ، هردو با ل پروانه رادر يک جهت دو رمی زند<br />
دقتی مختصر لا زم بو د تا بدانند که اين زنبو ر خود حامل گرد گل است!<br />
نوع منبع غذائی را هم گزارش ميدهند.<br />
بنا براين زنبو ران ، علاوه بر فاصله و جهت ، !
123<br />
تحليلی از رقص زنبو را ن<br />
:<br />
.<br />
:<br />
آ نچه مسلّم است در رقص دو عمل ، توآمآ صو رت می گيرند<br />
يکی راه رفتن و رسم منحنی و ديگری جنبا ندن شکم<br />
در تحقيقاتی که فريش و همکا را ن او به عمل آ وردند به اين نتيجه رسيدند که<br />
جنبا ند ن شکم ، سرعتی ثا بت داردو تغييرا ت محسو سی درآ ن مشا هده نشده است<br />
حتی با فيلم برداری و شمارش نو سا نات، و تغييرا ت منبع غذائی<br />
اما حرکت دو رزدن، وقتی زنبو ربا جنبا ندن شکم خود ، حرکت می کند تا دا يره فر ضی را رسم کند، سرعت حرکتش<br />
متغير است و با تغيير دادن جای منبع غذا ئی مسلم شد که : سرعت دور زدن بافاصله های منبع غذا، نسبتی دارد<br />
لذا به طو ر خلاصه با يد گفت<br />
اگرلازم با شد که برای بيان فاصله ، دو رهای بيشتری زده شود،زنبو ر سرعت دور زدن را بالامی برد!<br />
پس ميتوا ن نتيجه گيری کرد<br />
در يک زما ن ثا بت ، تعداددورها نشا ن دهنده فا صله کندو تا منبع غذا ئی هستنند.<br />
برای درک بهتر موضو ع ، به نمو دا ر زير ، توجه نمائيد.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
. (<br />
:<br />
:<br />
)<br />
منحنی شما ره<br />
/ 3<br />
نسبت تعداد دوررقص با فاصله منبع غذا
124<br />
ارتبا ط رقص با جهت منبع غذا<br />
(<br />
هما نطور که ملا حظه شد ، زنبور ، علا و ه بر تکراردور های رقص ، وتر دايره رقص يا نقطه قطع رقص پرو ا نه<br />
ای را نيز( در موقعيتها ی مختلف منبع غذا ئی تغيير ميدهد<br />
در آ زما يشها وبررسی ها روشن شد که وتر مزبو ر ، در مقايسه با خط فرضی عمود بر کف کندو درهر<br />
موقعيتی از منبع غذا ئی ،زا ويه ای خاص تر تيب ميدهد که نما ينده جهت کندو ، جهت خو رشيدو موقعيت مرتع است<br />
از اين جهت يابی ،دوجهت مفروض است که در مقايسه ، جهت سوم يا سوی مرتع را ميتوا ن پيدا کرد.<br />
برای بررسی و دقت ، شکل شما ره 90 را ملا حظه نما ئيد:<br />
.<br />
.<br />
شکل شماره 90<br />
:<br />
توضيح لازم :<br />
مقدار زا و يه وتر ترسيم شده با رقص زنبور، نسبت به خط عمود بر کف کندو ، برابر است با زا ويه ای که از<br />
سه نقطه اساسی کندو، منبع غذائی وخورشيد تشکيل می يابد.<br />
محل ورود زنبو ر از هر نيمدايره ای برروی قطرفرضی آن،نشا ن دهنده سو يی است که منبع غذائی قراردارد.<br />
نقطه خرو ج زنبو را ز قطر مزبور تعيين کننده جهت استقرار کندو است.<br />
به قرار مطالب پيش گفته شده ، زنبو را ن در زما نی که شهد به همرا ه می آ و رند ،، درزمان رقص ، دايره ای رابا<br />
قطع قطر آ ن ،می پيما يند و به اين و سيله ،آدرس دقيق منبع غذايی ، نو ع آن و فا صله آ نرا به ديگر زنبو را ن اعلا م<br />
می کنند.<br />
برای ملاحظه و دقت بيشتر شکل شما ره 91 پيشنها د می شود<br />
.<br />
1<br />
2<br />
3
125<br />
رابطه جهت منبع غذا يی و خورشيد<br />
شکل شما ره 91
126<br />
انواع<br />
رقص زنبورا ن بر رو ی شانها و مقايسه آ نها<br />
براساس نوشته های قبلی ، دونو ع رقص زنبو را ن عسلجو را بر رو ی شا نها، به منظو ر مقايسه در شکل زير ،<br />
درکنار هم قرار داده ام تا به خاطر ما ندنی باشند.<br />
شکل شما ره / 92 رقص زنبو ر بر رو ی شان
127 .<br />
رقص زمان! / زما ن رقص<br />
درمشا هدات خود ، زنبو را ن رقصنده ا ی را بر رو ی شا نها ديد م که در تما م شبا نه رو ز می رقصند و وقتی<br />
زنبو ری خسته می شو د ، زنبو ر ديگر ی به جای او و از هما ن نقطه ادا مه ميدهد!<br />
نکته جالب دراين رقص ها ی مدا وم آ نست که اين رقصها به يک منوال نيستند<br />
در يکی از رقصها ، زنبو ر رقصنده با آ زا دکردن تن خود و صدای شرو ع دوبا ره رقص درمدتی حدود 2دقيقه، و به<br />
عبارت سا ده تر ، تکرار هما ن رقص، حکايت از آ در س مرتع دارد و گو يی اين زنبو ر و زنبو را نی که کا راو را<br />
ادا مه ميدهند وظيفه حا فظه کندو را به عهده دارند<br />
اما رقص ديگری را دريا فتم که در آ ن مرتبآ و بسيار به تدريج،زا ويه قطع دايره تغيير می کندو وقتی اين حرکت را<br />
دنبال کردم ،هراز گاه زنبو رد يگری جا نشين او می شد و درست از همان نقطه رقص را با همان ريتم ، دنبال می کرد<br />
و کارتا دميدن خو رشيد ادامه داشت. براساس ياددا شتی که در هر ساعت از قطع وتر دا يره بردا شته بودم برايم يقين<br />
حاصل شد که اين زنبور ، کار ساعت کندو را به عهده دارد<br />
درعمل ، زنبور با اين رقص ،تغيير مکا ن زمين را نسبت به خو رشيد محا سبه می کند و آ نرا به کلنی گزارش ميدهد.<br />
!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
شو را ها<br />
با رها دربين خوشه بچه زنبور های طبيعی ، بر رو ی شا خه درختان مشا هده کرده بودم که چند زنبو ربه رقص<br />
پردا خته و ديگر زنبو را ن را به خو د مشغول ميداشتند<br />
همچنين دررو ی تخته پرو ا ز کندوها يی که صدا ی خا ص پيش از پرو ا ز بچه داشتند ، زنبو رهای رقصنده و<br />
تماشا ی زنبو را ن پيشگا م را مو رد دقت قرار داده بو دم<br />
اما يقين ندا شتم که اين گزا رشهای متفاوت ، برای مشو رت و تصميم گيری کندو است و لی به تجربه ميدا نستم که چند<br />
دقيقه ای پس از اين رقص ، بچه از جای خود به جايی ديگر خوا هد رفت و لذا بيشتر به فکر چا ره انديشی بو دم تابهره<br />
را از دست ندهم.<br />
دراين زمينه ار کتا بهای ترجمه و تاليف شده در ايرا ن،کتا ب دکتر کارل فون فريش به نا م »رقص زنبو ران« و<br />
کتا ب روانشناسی جا نوران ، ترجمه خانم نادره مهتدی و همچنين کتاب حوا س اسرار آميز حيوا نات نو شته ويتوس<br />
تر جمه آ قای اسحق لاله زاری را می توا ن نا م برد.<br />
دو روشه<br />
وسيله ارتباطی ديگر زنبوران<br />
هما نطور که در بخش غدد داخلی زنبو را ن اشاره شده ، غده بو يا ئی نازا نو ف )رانيز ميتوا ن به عنوا ن يکی<br />
از و سايل ارتباطی زنبو را ن دا نست زيرا درزما ن آشفتگی ها ويا مها جرت زنبو را ن ، بچه گيری ها و يا تکا ند ن<br />
جمعيت يک کند و ی اشکالی ، وسيله ايست که زنبو را ن جا گرفته ، با به کاراندا ختن آ ن ، زنبو را ن همبو ی خودرا<br />
به موقعيت جديد دعوت می کنند.<br />
نقل از کتاب يوئيريش»ترجمه دکتر آصفی« صفحه<br />
غده نازا نوف در سال 1883 توسط ن. ناسانوف (نازانوف) حشره شناس روس کشف شده و چو ن بويی مشا به بوی<br />
نارنج و بادرنجبو يه از آن پخش می شود ،.غده معطره ناميده می شود.<br />
)<br />
)<br />
25<br />
( vittus de Rucher<br />
شکل / 93<br />
مقايسه زنبور در حال تهويه و زنبوری که بوی کندو را خبر ميدهد
128<br />
بوی کندو همبوکردن کندوها!<br />
در ست است که غده نا زانوف در سال1883 ميلادی کشف شده اما بوی کندوها و اختلاف آ نها باهم ،گويا خيلی<br />
پيشتر از اينها بر زنبو ردارا ن ،مکشو ف بو ده است.<br />
زيرا مخلو ط کردن جمعيت کندو های بی ملکه با کندو های کا مل (دارای ملکه) بد ون توجه به تفا وت بوی کندو ها ،<br />
موجب کشتار جمعيت و حتی از بين رفتن ملکه خو ا هد شد.<br />
دربسيا ری از شهرستا نها و رو ستاها ، زنبو ردا را ن برای خود فرهنگی داشتند که به کمک آ ن در کار اختلاط<br />
زنبورا ن بدو ن خطر ی جدّی موفق بو ده اند.<br />
در شهر ستا ن برو جرد ، زنبو ردار باتجربه ای در اينمو رد ميگفت<br />
درگذشته وقتی کندو يی يتيم می شد، به علت آنکه باز ديد کندو های لو له ای غير ممکن بود، فقط معدودی از رو ستائيان<br />
که بصيرتی در اين کار داشتند از روی رفت و آمد زنبو ران (رفتار) ،بی ملکه بو دن کندو را تشخيص ميدادند.<br />
در اينمو قع چاره کار ، اين بو د که تما م جمعيت چنين کندويی را با شان از کندو بيرو ن ميکشيدند و بررو ی همه<br />
جمعيت ، آ رد می ريختندو به کندو ی گيرنده اين جمعيت نيز آ رد می پاشيدند سپس هردو جمعيت را مخلو ط می کردند<br />
آنها، معتقد بو دند که آ رد، چلوچشم زنبو را ن را موقتآ می گيرد ووقتی جلو چشما نشان با ز می شود که همه مخلو ط<br />
شده اند وديگر همه را خودی تصور می کنند.<br />
درروستا های ديگر ،به بدنه داخلی کندوها ، گيا هان معطر ،ما نند يونجه زرد ، بو مادران ويا کاج ماليده می شد.<br />
زنبو ردارا ن ديگر ی بو دند که با گلاب همبو ميکردند.<br />
تو صيه به زنبو رداران:<br />
برای آنکه زنبو رهای کندو يی راباجمعيت کندوی ديگر ، مخلوط نما ئيم ضرو ر ت دارد ،شربتی را با اسانس<br />
همبو کننده درهم آ ميزيم و لا اقل بيست دقيقه قبل از کار مخلو ط کردن جمعيت ، هردوکندو را با اين شربت تغذيه کنيم<br />
برای موفقيت واطمينان بيشتر ميتوان شربت را به جمعيت هردوکندو (اسپری کرد) پاشيد<br />
امرو ز ه اسانس عسل را می توان با شربت مخلو ط نموده ،به کاربرد<br />
موا رد ی که همبو کردن زنبو رها الزامی است:<br />
1 مخلوط کردن کندوهای ضعيف ،برا ی آنکه به جای چند کندوی ضعيف ، کندويی قوی داشته با شيم.<br />
2 تقويت کندويی کم جمعيت بادادن جمعيت از کندو های قوی.<br />
3 مخلوط کردن حمعيت کندو يی که تازه بی ملکه شده يا ملکه ای نا کارآمد دارد، با کندو يی دارای ملکه.<br />
4 مخلوط کردن کندو های کم جمعيت ،درموقع کوچ (با حبس ملکه درقفس)<br />
5 مخلوط کردن کند و ها ی کم جمعيت با کار برد پنجره ملکه، درموقع زمستا نی کردن قبل از انبارکردن<br />
6 همبو کردن همه کندوها ی زنبورستا ن در موقع حمله غارتی و بی نظمی<br />
7 همبو کردن جمعيت کندو ی ما ده تخمگزار ، که بايد به کندو های ديگر داده شود.<br />
روشها ی همبو کردن کندوها:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
:<br />
.<br />
1 همرا ه با شربت دردا خل کندو، چند قطره اسانس عسل اضافه شود.<br />
2 پنبه آ لو ده به اسانس درمدخل کندو گذا شته شود.<br />
3 پاشيدن اسانس با پيستوله.<br />
4 ما ليدن اسانس به ديواره دا خلی کندوها.<br />
5 ديوار کا غذی با اسانس !<br />
زما ن همبو ماندن زنبو را ن<br />
انتخاب اين زمان بستگی به مدت کار ی دارد که باکندو بايدانجام شود ويا زما نی که زنبو رستا ن ياکندو يی خاص به<br />
حفظ آرامش نياز دارد.<br />
به همين ملاحظه غلظت اسا نس را در شربت بايد بر حسب زما ن لا زم ، به تجربه به دست آورد.<br />
تغيير بو ی کندوها:<br />
طبيعی است که بو ی کند و ها به هر حال پس از چندسا عت تغيير می کند و هر کندوبو ی طبيعی خو در ا با ز می يابد<br />
اما بو ی اسانس داده شده تابيش از يکهفته در حا فظه جمعيت با قی است و در صو رت برو ز مشکل يک يا دآوری<br />
کوتاه کا فی است
:<br />
:<br />
129<br />
خلاصه شنا خت رفتار های (روانشناسی) زنبو را ن<br />
انواع پرو از ها ومفهوم آ نها<br />
صدا ها ی مختلف زنبوران<br />
عکس العمل ها،در مقاطع مختلف<br />
بال زدن وانو ا ع آن<br />
احسا سات دفاع،ترس ، آ ينده نگری ، پيشگيری ، کمک خواستن.<br />
رقص و بيان رقص ورا بطه آ ن با :نوع منبع غذايی ،آدر س مرتع<br />
شورا ها( و رقص) ، رقص زمان!<br />
وسايل ار تبا طی ديگر : غده بويايی<br />
بو ی کندو ، همبوکردن زنبورا ن<br />
.<br />
زنبو رداری عملی (پرو رش و تکثير زنبوران)<br />
آ نچه در بخشهای گذشته نگا شته شد ، برای هر چه بهترشنا ختن زنبور عسل و پی بردن به توا نا يی ها و ارزشهای اين<br />
حشره با يستی کا فی با شد<br />
اما کار حرفه )زنبو رداری خو د مستلزم دا نستن نکاتی است که درعمل با يستی رعايت شوند و راه کار های صحيح<br />
را به زنبو ردار بنما يند تا امر پرو رش و بهره بردا ر ی در سايه دانسته ها، به نحو احسن انجام پذيرد<br />
به همين ملاحظه ، بخش عملی زنبو ردا ری را در رابطه با نکات علمی که قبلآ آ موختيم به ترتيب شرو ع فصو ل سال<br />
و پيشرفت طبيعی کار ، با ذکر جزئيات آ غاز می کنيم<br />
.<br />
.<br />
)<br />
.<br />
تکثير زنبو را ن<br />
تکثير طبيعی<br />
در او اسط فصل بهار ، اوا يل خردادماه فصل بچه دادن طبيعی زنبو را ن شرو ع ميشو د و تا ده روز الی دو هفته<br />
و گاه تا پايا ن خردادماه ادامه دارد<br />
روستائيا ن، درگذشته براساس سنت کشا ورزی،زما ن<br />
بچه دادن کندوهارا» جودرو«يعنی زمان دروکردن جو<br />
ميدانستندواگربه حسا ب با غدارا ن بگوييم اين زما ن با<br />
رسيدن گيلاس همخوا نی دارد.<br />
روستائيا ن غا لبآوشهرنشينا نی که به طبيعت الفتی دارند،<br />
درهمين فصل،دسته زنبورانی راکه برشاخه ای ازدرختان<br />
با غشان جای گرفته اند و در ون هم ميلو لند ديده اند:<br />
اين توده گرانبهای زنبو ر ، می توا نند يک کلنی با رور<br />
و پر ثمر برا ی هرزنبو ردا ربا شند.<br />
دراصطلاح زنبورداران،اين خوشه را،بهره يا بچه زنبور<br />
مينا مند.<br />
دليل اين پديد ه آنست که ازآغازبهارکه گلها وشکو فه ها<br />
به بارمی آيند ، زنبو را ن برخا سته ازخوا ب زمستانی<br />
شکل شما ره<br />
به ذخيره سا زی می پردازند و ملکه نيز با اتکاء به اين<br />
ذخيره و جمعيت ، به تخمگزا ری خود سرعت بيشتر ی ميدهد تا با لاخره پس از زمانی در حدود70 تا 90روز، جمعيت<br />
کندو به حد انفجار ميرسد و ديگر جا،برا ی فعا ليت آ نان کافی نيست، تا آ نجاکه گاه ،شب هنگام نيز بدنه کندواز خارج<br />
انباشته از زنبو ر شده از تخته پروازنيز می آ ويزند که زنبو ردارا ن به اصطلاح اين حا لت را جوش آ مدن کندو می<br />
خوا نند .<br />
94
130<br />
.<br />
وقتی کارگرا ن ،جا را برای فعاليت خود محدود و شهر شا ن را پراز ذخيره می يا بند ، به بنای چند شا هخانه<br />
ميپردازند تا ملکه هايی جو ا ن درکندو به دنيا آ يند<br />
در اين هنگا م است که ملکه هم که جايی برا ی تخمگزا ری نداردبه همرا ه جمع کثيری از کارگران ، از هر سن<br />
وتخصصی ، کندو را تر ک کرده و به نسل جو ا ن وا ميگذارد.<br />
بی تنا سب نيست که در اينجا يکی ديگراز پيش بينی ها ی ، طبيعت را د رمورد بقای اين حشره پر ارزش در چرخه<br />
طبيعت يا د آ ور شو م و آ ن اينکه<br />
هر ملکه زنبو رعسل بيش از يک دو ره زنبوردا ری يکسال تمام) در کندو يی زندگی نمی کند و رو ا ل طبيعی<br />
آنستکه هر سال محل ز ند گی خو درا عوض می کند.<br />
تکثير مصنوعی<br />
پايين آ ورد ن وجا دادن اين بهره از يک طرف و به موقع رسيدن به اين امر از طرف ديگر ، کاررا بر زنبو ردار<br />
تنگ ميکند وگاه ممکن است در اثر اشتباه يا سهوی ، چنين بهره ارزشمندی از دست برود<br />
مخصو صآ در زنبور داری که جنبه حرفه ای داشته و تعداد کندو ها از ده بيشتر با شد.، اصولآ رها کردن کندوها برای<br />
بچه دادن طبيعی ، اشتباهی غيرقابل جبرا ن خو ا هد بود.<br />
به اين دليل پيشنها د ميشود<br />
قبل از آ نکه کندوئی به مر حله بچه دادن برسد ، به طو رمصنو عی و با دقت از آ ن بچه گيری به عمل آ يد<br />
رو ش ها ی بچه گيری مصنوعی عمومآ به زنبو ردار فرصت ميدهند تا وقت خو د را برا ی کا ردر زنبو رستا ن<br />
بر نا مه ريزی کند و هر گز غافلگير نشود.<br />
با شروع يک دو ره زنبو ردا ر ی ، به طو ر الفبائی با يد با با زديد عمومی ،نظافت داخل کندو ها، پيشگيری از<br />
بيماريها ، بهدا شت زنبو را ن و تعميرا ت کندوها، دادن چند فوندا سيون به موقع و بازديد پيشرفت کار کما کيف<br />
کارکردزنبو را ن را در دست گرفت و در شنا سنا مه هر کندو ياددا شت کرد<br />
وقتی پيشرفت کار به حددادن طبقه دوم رسيد ، لا زم است تا کندو ها ی بچه گيری آ ماد ه شد ه در نز ديکی کند و ها<br />
مستقر گردند.سپس به طو ر مشخص ، رو زی را برای بچه گيری درنظر بگيريد که ملکه ها ی مو رد نيا زرا در<br />
اختيار دا ريد يا شا هخانه های سر بسته کا فی در کندو ها رزرو کرده با شيد.<br />
چند روش بچه گير ی مصنوعی<br />
1 بدو ن شا هخانه<br />
2 با شاهخا نه ها ی رزرو<br />
3 با ملکه های بارورآماده.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
)<br />
.<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
بچه گيری بدون شا هخانه<br />
اين روش درزنبو ردا ری ها يی که کار بچه گيری را زو د تر از موعد معمو لی شرو ع می کنند متدا ول است و لذا<br />
قبل از آ نکه کندوها به مرحله جوش آ مد ن برسند ، با جمعيت کم ، اقدا م به بچه گيری می کنند و در واقع با صرفنظر<br />
از عسل شکو فه ها، کندو ها يشا ن را تا زمان کوچ به کو هستان ، به رقمی در حدود دو برابر ميرسا نند<br />
يا آنکه در آ خرين رو زهای پايانی مرا تع کو هستانی ، به چنين اقدامی دست می زنند تا<br />
اولآ کندوها ی سبکتر و مطمئن برا ی بار گيری و تخليه دا شته باشند.<br />
ثا نيآ در منطقه گرمی که واردمی شوند ،کار شا ن آ سانتر است و با فرصت بيشتری ميتوا نند به دو ر تکثيربعدی<br />
دست يا بند.<br />
اما چنين بچه گيری ها يی با يد حتمآ در زنبو ردا ری انجا م پذيرد که همه زنبو را نش ،از يک نژاد خا لص هستند مثل<br />
نژاد بومی ايران<br />
چنا نچه زنبو رستان ، فاقد اين شرط با شد ، به عبا رت ديگر ، اگر ملکه ها ی زنبورستان دورگه باشند ملکه ها ی<br />
توليد شده در و رطه از دست دادن صفات بارز افتاده و چنين زنبو رستا نی به زو دی بر خو ا هد افتاد<br />
در اين روش بچه گيری ، جمعيت و شا نهای تقسيم شده با يد شا مل زنبو ر ا زهرسنی برروی شا نهايی دارای تخم روز<br />
تا نوزاد تازه با ليده و با ذخيره متنا سب با شد البته تغذيه دستی و با زديد های هفتگی نيز ضرو رت پيدا می کند!<br />
بچه گيری با شاهخا نه ها ی رزرو<br />
ابتدا لا زم به توضيح است که چنين روشی ، مانند روش قبلی ، در زنبو رستانی جايز است که همان شرط نژاد<br />
اصلی را داشته با شد.<br />
شا هخا نه ها ی رزوشده از ملکه نژاد اصيل را با شان مربو طه يا درصو رت تعدد شا هخا نه ها، با برش دقيق<br />
بخشی از شان و پيوند آ ن برروی شان ميا نی شا مل تخم ونو زاد ، ودر کنا رآن شا نهای شفيره ها وسپس شا نها ی<br />
ذخيره با يد قرار داده شو ند .
!<br />
!<br />
( شده<br />
.<br />
)<br />
131<br />
بچه گيری با ملکه ها ی بارور (تلقيح<br />
نحو ه عمل به اين تر تيب است که قابهای ذخيره، شفيره دار و لارو داررا به تر تيب از سمت راست کنار هم می<br />
گذا ريم و دو باره قرينه آ ن ، قاب لارو بعد شفيره و درانتها ذخيره را قرارميدهيم و قفس ملکه را و ا رونه در بين<br />
دوقاب وسطی که هردولارو دارهستند) قرار ميد هيم<br />
در اين روش از وارد کردن تخم ولا رو های تازه(کمترازسه روزه) با يد خو ددا ری کرد زيرا ممکن است جمعيت<br />
به شاهخا نه سازی بپردازد و ملکه را قبول نکند<br />
روشها ی دادن ملکه ها ی آ ماده نيز متفا وتند.<br />
رو ش فوری :اگر يقين بر آ ن باشد که نژاد جمعيت از هر جهت ساز گارند، می توا ن با دادن کمی شربت همبو کننده<br />
به کندو ، فو رآ ملکه را در کندورها کرد<br />
روش برداشت فو ری :چوب پنبه قند!<br />
رو ش مطمئن و احتياط آ ميز: که در اين روش قفس ملکه بين سه تا شش روز به هما ن وضع اول دربين دوقا ب<br />
باقی ميماند تااطمينا ن حاصل شو د که جمعيت ، ملکه راغذا ميدهند ، سپس طرف قند را باز می کنيم<br />
احتياط لازم در هر يک از روشها علاو ه برپيش بينی (بچه گيری باقابهای بدون تخم قبل از رها کردن ملکه ، بايد<br />
اطمينا ن حاصل شود که شاهخانه طرح نشود و چنا نچه ملاحظه شد ،بايد تراشيده شود.<br />
!<br />
.(<br />
محصو لات زنبور داری<br />
زنبورداری فقط به داشتن چند کندومحدودنمی شود بلکه هستند زنبوردارانی که برای توليدانبوه محصو لات<br />
زنبورداری سرما يه گذا ر ی می کنند و موجب ايجاد اشتغال بيشتر می گردند<br />
تو ليد انبو ه زنبورعسل ، خود ميتوا نديکی از اين مشا غل با شد دررو ش تجا رتی تو ليد انبوه زنبور، با تو ليد و<br />
فروش زنبو را ن پا کتی ، همچنا ن که درکشور آ مريکا و کشور ها ی دنباله رو آ ن مرسو م شد ،امکان ارسال زنبوران<br />
به هر کشور ديگر برای متقا ضيا ن خريد ، امکا ن پذير است. .<br />
برای توليد زنبو رهای پاکتی ، کشو رايران يکی از بهترين منا طق دنيا است که همچنا ن با وضع آب وهوا يی<br />
خاصی که دارد، انجا م اين امررا تقريبآ در تمام طول سال امکا ن پذير می سازد<br />
زيرا ،برا ی توليد زنبو ر ، گر مای محيط طبيعی برا ی نشو و نما و پرورش زنبو را ن در همه فصو ل سال در<br />
اختياراست . غذا رسانی و کا رهای لا زم را با يستی با صرف و قت وکار ، تامين نمو د<br />
برای شرو ع اين بر نامه لا زم است تا کندو هابا سرعت تغذيه شوند و در هر فرصت منا سبی ، که کند و ها به جوش<br />
آ مدند ، زنبو رها را در پا کت های از پيش تهيه شده براساس سفا رشا ت دريافتی آ ما ده نمو ده به آ درس متقا ضی<br />
ارسا ل دارند.<br />
با ذکر اين مجمل ، بر نا مه کار را می تو ا ن به صو رت کلی تعيين نمود و به تهيه ضرو ريا ت آن پرد ا خت<br />
قبل از تصميم گيری به تبليغ برای فرو ش ، با يد يک بر نا مه آ ز ما بشی اجرا گردد به عبا رت ساده موضوع<br />
از قوه به فعل در آ يد و آ نچه لا زمه کار است قبلآ (هز ينه و وقت برآ ورد شود کا رگاهها ی لا زم به کار افتد و تمام<br />
جنبه ها ی اقتصادی آ ن در نظر گر فته شود وهمه بررسی ها باکا رشنا سا ن خبره تصحيح و تنظيم و تصويب گردد.<br />
آ نچه برای توليد انبوه زنبورپا کتی لا زم است عبا رتند از<br />
ملکه،پاکت زنبور،عذای همراه پاکت و زنبور<br />
برا ی تو ليد ملکه ويا تهيه آ ن با يد قبلآ اقدا م شو د و به تعداد پاکتهای پيش بينی شده به تعدادهرپا کت يک ملکه در<br />
قفس آ ماده تهيه گردد.<br />
ابزار کار هما نطو رکه درشکل95 مشا هده می نما ئيد عبا رتند از<br />
قيفی متنا سب با پنجره ملکه (به اندازه داخل آن)<br />
پاکت ها ی آ ما ده برای ظرفيت 2تا3 کيلو گرم زنبور.<br />
قفسهای آ ماده با ملکه ها ی بار ور(تلقيح )شده<br />
غذای زنبو را ن به همراه درپاکت<br />
نحوه عمل در شکل به خو بی قابل درک است.<br />
1 قفس ملکه را در پاکت ، وا رونه ببنديد تا قابل تغذيه با شد<br />
2 پا کت را با زنبور پرکنيد.<br />
3 درِ پاکت(قفس آ ماده با غذای سفری را وارد جای آن کنيد و محکم نمائيد تادرراه مشکلی ايجاد نشود<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
(<br />
:<br />
.<br />
(<br />
:
132<br />
محصو لات زنبوردا ری<br />
زنبور پاکتی<br />
شکل شماره / 95<br />
تهيه زنبو ر پاکتی!
133<br />
:<br />
محصولات زنبوردا ری<br />
تو ليد ملکه<br />
الف انتخاب نژاد:<br />
معمو لآ درزنبو رستانی که زنبوران آن ازيک نژاد خالص ومنتخب می با شند می توا ن به تو ليد ملکه انبوه دست زد<br />
زيرا قاعده انتقال صفات ژنتيک در اين حشره که ماده (ملکه) توا نا يی ايجاد نر خودرا نيز دارد(<br />
آنست که در صو رت خلوص ، همچنا ن صفات بارز ، منتقل خو ا هند شد<br />
بنا بر اين ،هما نطور که قبلآ نبز يادآ وری شده در زنبو رستانی که ملکه ها ی نژاد اصلاح شده دو رگه دارند چنين<br />
کاری نتيجه ای بسيار نا منا سب به بار خوا هد آورد.<br />
در صو رتيکه بخو ا هيد ملکه ها ی دو رگه نژاد اصلا ح شده) ارا ئه کنيد ، با زهم مطالعات و آزما يشا تی در هردو<br />
نسل منتخب ، (1 برای توليد نر /2 برای توليد ماده) به گو نه علمی وعملی ، ضرو رت دارد<br />
ب تو ليد شاهخانه مصنوعی<br />
اصو لآ تو ليد شاهخانه د رهر کند و يی<br />
که ملکه اش برداشته شود ، به را حتی<br />
امکا ن پذير است و اين خود اساس تکثير<br />
کلنی های زنبو را ن در بها را ن است<br />
اما درتوليدشاهخانه هاروشهای بسياری<br />
تجربه و پيشنهاد شده است که عمو مآ به<br />
چهار دسته تقسيم می شوند:<br />
توليد شاهخانه درکندو ی باملکه و<br />
مشغول به کار<br />
تو ليد شا هخانه در کندو ی با ملکه<br />
بوسيله دورکردن بخشی ازپرستاران ازملکه.<br />
3 تو ليد شا هخانه در کندويی که ملکه اش<br />
شکل شماره<br />
محدود شده با شد<br />
4 تو ليد شاهخانه درکندوی يتيم (بی ملکه).<br />
مجموعه اين روشها در توليد انبوه شا هخا نه ها قا عده ای کلی را به دست ميدهند که به تشکيل کندو ی پروش منجر<br />
ميشود. بنا بر اين ،پردا ختن به هر يک از روشها به طورجدا گا نه راحذف می کنيم و بر سر مطلب عملی اصلی<br />
ميرويم.<br />
فن ايجاد و سا ختن شا هخا نه به تعداد زياد.:<br />
سا خت شا هخا نه به تعدار زياد خود شا مل دقت و توجه به شرايط شا هخانه ها و کار های آ تی که بررو ی آ نان<br />
انجام خو اهد شد ، صو رت پذير است<br />
که اهم آ نها عبا رت ازآ نست که هر شا هخا نه را بتوا ن جدا گانه و بدون لطمه درقفس شا هخانه قرارداد به همين<br />
ملاحظه قبل از آ نکه شا هخا نه ها را بسازيم با يد پا يکها ی چوبی يا چوبپنبه ای به تعداد و فا صله ها ی لا زم بر رو ی<br />
تخته جدا ساز شا هخانه ، با موم ، دقيق و محکم بچسبانيم<br />
قالبی متناسب با تعداد پا يکها از چو ب آ ما ده دا شته باشيم تا با آ ن قالب ، انگشتانه های مومی را آ ما ده کرد ه سپس<br />
با موم مذاب بر رو ی پا يکها بچسبا نيم<br />
اين تخته بار انگشتا نه مومی ه مصنو عی به تعداد سه تاچهارعدد در يک قاب چوبی،جا ی داده می شوند و<br />
برای انتقا ل لارو آ ما ده می با شند.<br />
قاب سلو لها ی مصنوعی را به دو روش می تو ا ن تهيه نمود<br />
با غذا ، به طو ری که بخش بالايی قاب ، بخش پراز گرد گل و عسل با شد<br />
بدو ن غذا و طبعآ با يکرديف سلول شا هخا نه بيشتر<br />
تقسيم ژله اکنون نوبت ريختن ژله آ ما ده در سلو لهای آ ما ده است که با يستی به ارتفاع حد اقل يک ميليمتر<br />
در سلو ل با لا بيا يد بد يهی است اين ژله با يد قبلآ با يکی از روش های توليد ژله رويال ،آ ما ده شده با شد<br />
انتقا ل لا رو و قتی سلو لها آ ما ده و پر ما يه شدند ، انتقال لار و هايی که سنشا ن از 36 سا عت تجا وز نکرد ه<br />
با ابزار دقيق و د رنهايت دقت و تمرکز، انجا م پذيرد.<br />
لا زم به تذ کراست که تما می اين آ ما ده ساز ی قاب تو ليد ملکه برای کندو ی پرو رش ، با يد در اطاقی با رطو بت ،<br />
حرا رت و نو ر لازم انجا م گردد.<br />
.<br />
( parthenogenese<br />
.<br />
(<br />
.<br />
)<br />
96<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
)<br />
.<br />
.<br />
.<br />
) شاهخان<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
1<br />
2<br />
A<br />
1<br />
2<br />
B<br />
C
134<br />
قاب سلو لها ی مصنو عی شاهخا نه<br />
و مرا حل مختلف تکميل آن<br />
شکل شما ره / 97<br />
قاب تو ليد شاهخانه<br />
تو ليد شا هخانه و مرا حل آن<br />
عکس يک قاب تو ليد شا هخانه که شا هخا نه ها درآ ن کا مل شده اند برای نمو نه ارا ئه شده است<br />
در اين نمو نه بخش با لا يی قاب تا يک سوم ، ذخيره و بخش پايينی قاب آ زا د و خالی باقی ما نده<br />
اما شا هخانه ها دروسط قاب همگی سالم به مرحله تقسيم در قفس رسيده اند .<br />
.<br />
شکل شما ره 98<br />
شا هخانه ها ی کامل
135<br />
:<br />
ج تشکيل کندو ی پرورش<br />
کندو يی که برا ی پرو رش 900 ملکه پيش بينی شده است بر اساس رعا يت نکات ذيل بررسی و تر تيب<br />
داده شده<br />
1 نظم سيستم تمر کز در کندوبه بهترين وجهی در نظر گرفته شده.<br />
2 شا نها به آ رايشی قرار گر فته اند تا پرستا را ن ،در همه جا ، نبو دن ملکه را احساس کنند<br />
3 بر رو ی شا هخا نه ها، بيشتر،زنبو را ن پرستا رريخته شده<br />
4 قابها ی شفيره دا ر برا ی احتراز از ايجاد ما ده تخمگزا ر،در فوا صل مقتضی و موثر قرار گرفته اند<br />
عسل و گرد گل ذخيره شده به قدرکفايت در نزديکی قابهای پرو رش ، پيش بينی شده است.<br />
بنا بر اين در صو رت اقدا م به تو ليد ملکه باچنين ظرفيتی ، ابزار و قطعات لا زم را می توا ن به اين شرح پيش بينی<br />
نمود<br />
.<br />
(<br />
800 تا<br />
:<br />
:<br />
يک کندو ی پنج طبقه (پنج طبقه کندو برا ی قاب بزرگ<br />
6شا ن با فته شده بدو ن ذخيره<br />
2ظرف غذا<br />
8قاب عسل<br />
10قاب گرد گل و عسل (ذخيره مخلوط)<br />
10 قاب شفيره<br />
14قاب هم با شا هخا نه ها ی مصنو عی آ ما ده<br />
در نها يت به اندا زه 50 قاب زنبو ر که بيشتر آ نها پرستا رباشند ، با يد در کندووا رد کرد<br />
!<br />
وقتی شا هخا نه هابه مر حله ای رسيدند که رو ی آ نهابسته شد با يستی شا هخا نه ها ی سر بسته را به قفس شا هخا نه<br />
برد و سپس به کند و های جفتگيری سپرد يا آ نکه برا ی تلقيح مصنوعی ، آ ما ده نمود<br />
تو ضيحات:<br />
اگر شا هخا نه ها به موقع به قفس شا هخانه منتقل نشوند سرنو شت غمگينی دارند.<br />
.<br />
.<br />
5<br />
شکل شما ره 100/A<br />
برای آ نکه شا هخانه ها به قفس شاهخانه منتقل شوند ، پيش بينی لا زم است<br />
:<br />
B/ 100<br />
:<br />
شکل شما ره<br />
د آ ماده کردن قفس فروش<br />
لا زم است قفس های فرو ش قد ر ی زو د ترآ ما ده شو ند تا به مو قع ،قند همرا ه آ ما ده سازی شده جا بيفتد.
136<br />
کندو ی پرورش و تشکيلات آن<br />
شکل شما ره / 99 کندو ی پرورش
137<br />
ه تلقيح ملکه ها :<br />
تلقيح ملکه هما نطور که از نو شته ها ی قبلی برمی آ يد بر دونوع است<br />
يکی به گو نه مصنو عی با ماشين تلقيح و ديگری با رو ش کندوها ی تقسيم شده به طور طبيعی<br />
:<br />
Robert & Mackensen<br />
)<br />
1<br />
تلقيح مصنوعی با دستگاه<br />
طبيعی است ملکه ها يی که با اينهمه زحمت تهيه می شوند ، در صو رتی ارزشمند ند که با رور با شند<br />
در غير اينصورت فا قد ارزشهای لا زم می باشند<br />
علت طبيعی ا مر آ نستکه دو را ن تو ا نايی جفتگيری يا پذ يرش تلقيح مصنوعی برای ملکه محدود است به هفته او ل<br />
عمر او<br />
به همين دليل بو د که از سا لهای 1911م به بعد تلا شهايی برای مقابله با مشکلات توليدو پرورش ملکه به عمل آ مد در<br />
ضمن با در نظرگرفتن قو ا نين (گرگور مندل)در زمينه صفات ژنتيک و انتقال آ ن به نسل بعد، از طرفی و نياز توليد<br />
ملکه ها ی بار ور و کارآ مد از طرف ديگر ،ضرو رت تلقيح ملکه به روش مصنوعی را بيش از پيش ايجا ب ميکرد<br />
اين تلا شهابين دا نشمندان مما لک آ لمان ،آ مريکا و روسيه به ساخت دستگاههای ناقصی منجر شد که در عمل پذيرفته<br />
نبو دند تا آ نکه رابرت و مکنسن تو فيق سا خت بهترين ما شين را به دست آ وردند و پس از آ ن کار توليد انبوه ملکه<br />
رايج شد و به مسابقه بين کشو رهای آ مريکا ،استراليا،ايتاليا و بالاخره اسرائيل انجاميد.<br />
.<br />
:<br />
(<br />
.<br />
.<br />
شرايط تکنيکی ماشين تلقيح مصنوعی<br />
اين د ستگاه با يستی با طبيعت زنبو را ن آ نهم با اين عضو ظريف و لطيف جنسی وازآ ن ظريف تر سلو لها ی نر<br />
همخو ا نی دا شته باشد وِاعمال کو چکترين لطمه و آ زاری راموجب نشو د<br />
شرا يط تلقيح و جزئيات آن<br />
او لين شرط دستگاه قابليت بردا شت و جمع آوری سلو لهای نراززنبوران نر است اين مجمو عه سلول جنسی ،<br />
بسيار فشرده و کم آ ب است و با تماس با هوا به زو دی منعقد می شود. و به هيچوجه نبا يد در مقابل هوا قرار گيرد<br />
بنا بر اين لا زم است به محض تهيه ، درمنبع زهدا ن ملکه تزريق گردد.<br />
برای برداشت سلولهای نر از زنبوران دورا ه و جو د دارد يکی جدا کردن سر زنبو ر نر و ديگری فشردن او است<br />
که در هر حال خوا هد مرد در اينصو رت عضو نرينه حشره در اختيا راست تا با ميکرو سرنگ مکيده و جمع آ وری<br />
شو د کليه اين عمل با يد درزما نی کمتر از سه دقيقه آ نهم در شرايط آ زما يشگاهی انجا م پذيرد<br />
ميکرو سرنگ (سرنگ بسيار کوچک ميکرو سکوپی) پس از پرشدن به مقدار پيش بينی شده با يد درمنبع زهدا ن<br />
ملکه تزريق گردد.<br />
لذا قطرآ ن با يد از 66 صدم ميليمتر تجا و ز نکند. باتو جه به اينکه قطر سلو لها ی نر در حدود 45 صدم ميليمتراست.<br />
به اين جهت ،لو له خرو جی سرنگ با يد با دقت بسيار (از شيشه و يا آکريل) تهيه شده با شد<br />
آ ما ده کرد ن ملکه برای تزريق:<br />
ملکه به هيچوجه برای تزريق ، همکاری نخو ا هد کرد و به سختی با آ ن مقابله خوا هد نمود از حرکت با زداشتن يا<br />
وارد کردن سرنگ در ست در جا ی لازم عملی نخو ا هد بود مگر اينکه او رابيهو ش کنيم<br />
بيهو ش کرد ن ملکه<br />
درهمين دستگاه تکا مل يا فته رابرت مکنسن ، بخشی برا ی نگاهدا ر ی ملکه پيش بينی شده تا در ست در مقابل<br />
ميکرو سرنگ قرار گيرد و انتها ی آ ن با لو له ای متناسب به مخزن انيدريدکربنيک متصل ميشود<br />
بيهو شی با با ز کردن شير گاز انجا م ميشود و فرصتی در حدود 12 ثا نيه برای تزريق به دست می آ يد<br />
بديهی است اگر زمان بيهوشی از 12 ثانيه تجا وزکند ، ملکه خوا هد مرد.<br />
جز ئيا ت عمل تلقيح:<br />
قبلآ با يد دستگاه راطو ری تنظيم کرد تا بستن ملکه در جايگاه نگاهدا ری ، آ خرين مرحله کار باشد.<br />
وضع دستگاه و ملکه<br />
چرا غ دستگاه رو شن ، لنز تنظيم شده،پشت ملکه به طرف ميکرو سرنگ،پنسهای نگاهدا رنده بند های آخرين ملکه به<br />
سرعت وار د و بيهو شی آ غاز شده سرنگ را به آ رامی پا يين آ ورد ه با پنس ظريفی که در دست دا ريم دريچه منبع<br />
اسپرم رابا زکرد ه سرنگ را وا رد و مقدار لا زم ما يع را تزريق کرده به سرعت همه ابزار هارا دورکرده ملکه را در<br />
قفس رزرو و ا رد نمو ده به پرستا را ن می سپاريم<br />
،<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
10 تا<br />
:<br />
.<br />
:<br />
.<br />
:<br />
:<br />
..
138<br />
ما شين تلقيح مصنوعی<br />
شکل شماره / 101 دستگاه تلقيح مصنوعی<br />
شکل شما ره / 102 مرا حل تلقيح ملکه
.<br />
.<br />
139<br />
:<br />
2<br />
تلقيح طبيعی (جفتگيری ملکه ها،درفضای آ زاد)<br />
به فرض مسا عد بو دن هوا و به دليل آ سا نتربو دن روش جفتگيری ملکه ها به طو ر طبيعی ، می توا ن ملکه ها را<br />
برای پر واز زفاف آ ما ده کرد<br />
وا قعيت آ نستکه با توليد انبو ه ملکه ، کار آ ما ده ساز ی اين ملکه ها ، خو د امری است که شرا ئط دقيقی با يددر آ ن<br />
رعايت شود<br />
اولآ استقلال کندو<br />
يک ملکه جوان که برای زفاف ، پرواز می کند ،بايد دا را ی کلنی مستقلی باشد که ملکه ،خود را متعلق به آ ن بداند.<br />
اما اگربه هما ن انبو ه توليدی 900 ملکه توجه کنيم ، با احتساب هر ملکه يک کندو، به900 کندو ی کا مل نياز منديم<br />
بديهی است منظور از کندو ی کا مل ، کندو ئی است که مستقلآ هما ن ملکه و انواع جمعيتش را در بر داشته با شد<br />
برا ی نيل به اين مقصود،کند وهايی کو چک به نا م کندو ی زفاف ساخته شده که دارا ی سه قاب (يا بيشتر) با شد و هر<br />
قاب آ ن به اندا زه يک سوم قاب کندو ی معمولی ، به اين تر تيب که اگر اين قاب تقسيم شده راقبلآ درکندو ی اصلی،<br />
به عمل آ و رده و آ ما ده کنيم به ازاء هر قاب ، يک کندو ی مستقل برای زفاف هر ملکه دراختيا ردا ريم<br />
در مو رد کندو ها ی زفاف ، يا د آو ری اينکه اين کند و ها می توانند در هر بلوک ، شا مل يک يا چند کندو ی مستقل<br />
با شند ، بی مورد نيست گذ شته از اين ميتو ا ن کند و ها ی2 يا 4 قسمتی ساخت که هر قسمت آ ن مستقلآ برای يک<br />
ملکه در نظر گر فته شده است<br />
لذا توجه شما را به شکل بخش با لا ئی آن )جلب ميکنم<br />
ثانيآ تا مين ذخيره و جمعيت و نو زادان<br />
بر اساس آ نچه در بالا گفته شد ، اين قابها بايد سرشارار ذخيره کا فی ،و جمعيت متشکل از شفيره<br />
و نوزاد وپرستاران با شند تا ملکه به پر وا ززفاف تشو يق گردد.<br />
ثالثآ محل مشخص استقرار کندو<br />
همين کندو های کو چک جفتگيری با يد د رمحلی مستقر با شند که جمعيتشان آ ن نقطه را به نا م جا يگا ه زند گی<br />
خود بشنا سند. برا ی اين منظور بر اساس تجاربی که به عمل آ مده بهتر است که اين کندو ها به رنگهايی مختلف رنگ<br />
آميزی شده و به گو نه ای نا منظم مستقرشو ند تا هر زنبوری با شنا خت مشکلا ت را ه کندو و جهت آ ن آ شناگردد.<br />
قرار دا دن علا ئم مختلفی بر سر را ه و مسير زنبو را ن به تشخيص مو قعيت زنبو را ن هر کند و کمک ميکنند<br />
رابعآ محيط زفاف ملکه<br />
محيط زفاف اينهمه ملکه<br />
تو ليد شده با يد به اندا زه<br />
کا فی اززنبور ستا ن<br />
به دو ر با شد تاملکه ها<br />
دچار سر گردا نی<br />
و هرز رفتن نشو ند.<br />
!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
) 104<br />
.<br />
:<br />
:<br />
:<br />
شکل شماره103/ نسب شاهخانه درقابهای کندوی زفاف<br />
تو صيه های لازم<br />
به فا صله 450 متری کند و ها ی زفاف ، چند کند و ی قديمی قرار دهيد تا نر های اين کندو ها نيز در<br />
زفاف شرکت کنند البته بايد از هما ن نسل مو رد نظر با شند<br />
جلسه زنبو ردارا ن<br />
در تا ريخ<br />
زنده يا د ، آ قای دکتر کسائی سه تو صيه کردند که به جا است تا آ نها را نيز به رو يت خو اننده بر سا نم<br />
کندو ی زفاف( با يستی چند رو ز قبل از وا رد کرد ن شا هخا نه،آ ما ده و مستقر گردد تا<br />
a: جمعيت تشنه شا هخا نه شودو حتی رو ی تخم شا هخا نه بزند که حتمآ بايد تراشيده شود) .<br />
b:در اين چند رو زه تعدا دی عسلجو پيدا ميکند ورا هنمائی ملکه را در زما ن زفاف ممکن می سازد.<br />
از نظر جمعيت ، اطمينان بخش و جا افتاده می شود<br />
غذا ی کندو ی ز فاف حتمآ بايد عسل و گرد گل با شد.دادن عذای جا نشين و شربت هم اضافه شود<br />
3 اگرشاهخانه شش روزقبل ازخروج به همين کندوی زفاف سپرده شود،ملکه کشيده تروارزنده ترخوا هد بو د.<br />
:<br />
:<br />
.<br />
)<br />
!<br />
.<br />
( Nuclei<br />
:<br />
300 تا<br />
1353/1/ 24<br />
1<br />
:c<br />
2
140<br />
کندو های زفاف :ساختار و نحو ه استقرار آنا ن<br />
شکل شما ره / 104 کندو ی زفاف
141<br />
اطمينا ن يا فتن از سالم بو دن ملکه:<br />
تخمی که می گزارد بايد را ست باشد و درست در ته سلول قرار گيرد.<br />
در هر سلول فقط يک تخم گذا شته با شد<br />
اندا زه تخم عادی و معمو لی باشد<br />
تخم بارور باشد.<br />
.<br />
حصول اطمينا ن از بارو ری و کا مل بود ن ملکه :<br />
ملکه ها ی تلقيح شده ، به گو نه طبيعی ، با يد عملآ مو رد بررسی قرارگير ند تا معلو م شود که بی عيب هستند<br />
برای حصو ل به اين نتيجه با يد به اين نکته توجه داشت که ملکه با رو ر ،48 سا عت پس از استقرار در کندو به<br />
تخمگزاری می پردا زد<br />
بايک آ زمايش ميکرو سکو پی از تخم او در موا ردفو ری و در صورت فرصت کا فی به فاصله هفت روز از<br />
تخمگزاری ، با تو جه به نحو ه پر ورش نوزاد می توا ن ما هيت کار رادر يا فت.<br />
.<br />
.<br />
جمع آ وری کند وهای زفاف:<br />
پس از هردوره توليد ملکه ، کندوها ی زفاف را با يد جمع آ ور ی کرد<br />
نحو ه عمل به اينصورت است که در نز ديکی هر بلوک مجتمع کندو ها ی زفاف يک کندو قرارداده همه راهمبو نمو ده<br />
تشکيلات آ نها را با يک ملکه در آ ن کندو جمع می کنيم و به تدريج قابهای تقسيم شده رابا قابهای معمو لی تعو يض می<br />
نمائيم<br />
سپس تشکيلا ت کندورابه خو بی بررسی نمو ده و از آ ن رفع نقص می نما ئيم<br />
لازم به تذ کر است که قابهای کو چک با يد با دقت تميز و بسته بندی شده برای دو ره بعد آ ما ده نگهدا ری شوند<br />
.<br />
.<br />
!<br />
.<br />
شکل شما ره / 105 جمع آ وری کندو های زفاف
142<br />
.<br />
و : علامتگزاری ملکه<br />
وقتی از سلامت وکامل بو د ن ملکه اطمينا ن حا صل شد ،<br />
می توا ن اورا با رنگ ياشما ره علامتگزاری کرد.<br />
رنگی که به اين منظور مصرف می شود با يد با سلولوئيد<br />
و مواد رنگی قابل حل در آستن تهيه شده باشدو با قلم موئی<br />
بسيار ظريف آ ما ده گردد<br />
شما ره های آ ما د ه (سلفونی)برای اين منظوربا يد با پيپت<br />
مکنده برداشته شود و پشت آن باچسب استن به دقت آماده<br />
گردد.<br />
ملکه با يد د رمحبس تو قف گيراندا خته شود تا امکان<br />
حرکت ندا شته با شد<br />
که در هر صورت علا متگزاری گردد<br />
و چند ی تا تبخير استن درهما ن محبس بما ند.<br />
وسايل علامتگزاری ملکه:<br />
د رشکل مقابل نشا ن داده شده اند.<br />
شکل شما ره / 106 وسايل علامتگزاری ملکه
ت(<br />
(10<br />
143<br />
:<br />
1×2× 5<br />
که با سه بار<br />
سو راخ<br />
دريل يک و<br />
نيم خالی<br />
شده<br />
وازدوطرف<br />
درازانيز<br />
سوراخهايی<br />
مناسب<br />
قطر اندام<br />
ملکه دارد<br />
در پهلو های<br />
باريک<br />
شيارهايی با<br />
اره داده شده<br />
.<br />
که به بخش<br />
خالی راه<br />
دارند<br />
هو يه).<br />
يکی ازدايره<br />
های خالی<br />
جای غذا<br />
ودوتای<br />
ديگر<br />
جای ملکه<br />
وپرستاران<br />
است<br />
توری فلزی<br />
.<br />
:<br />
.<br />
ز انتقال ملکه به قفس فروش<br />
ملکه هارامعمو لآ بدون قفس فرو ش نمی توا ن برا ی مشتری های ملکه يا زنبو را ن پاکتی فرستاد و لذا با يدآ نها را<br />
قبلآ در قفس فرو ش وار د کردو برای فرو ش آ ما ده سا خت<br />
روش کلی آ نست که ابتدا قفس فرو ش رابه طو ر کا مل آ ما ده می سازند ، ملکه را به همرا ه چند پرستار(6تا<br />
به درون آ ن هد ايت می کنند و سپس چوب پنبه ورود و خرو ج ملکه را محکم می کنند<br />
ساختارقفس فرو ش<br />
بطوريکه<br />
درشکلهای<br />
داده شده می<br />
بينيد<br />
قطعه چوب<br />
کاج مکعب<br />
مستطيلی<br />
است به<br />
ابعادتقريبی<br />
بعدازقراردادن سلفون روی بخش غذا با منگنه کوبيده ميشود.سلفون روی بخش عذا مانع آ لايش می شود.<br />
وقتی قفس آ ما ده شدمی تو ا ن ملکه وپرستاران را به قفس وارد نمود. حالا اين قفسها با يد طوری کنارهم بسته بندی<br />
شو ند تا شيارهای هوا درمقا بل هم و اقع شده وتوريهاهمه به طرف بالا با شند
144<br />
ملکه رزرو (نگاهداری ملکه ها)<br />
.<br />
)<br />
اگر به دلائلی ملکه ها به فروش نرفتند با يستی برا ی نگا هدا ر ی آنا ن در دراز مدت چاره ای انديشيد.<br />
چو ن ملکه ها به تغذيه ودفاع از خود قادرنيستند و با يدپيو سته تحت پر ستا ری زنبو را ن با شند بايستی درکندوها ی<br />
زنبو را ن به گو نه ای نگا هدا ری شو ند تا هم کندو و جمعيت و ملکه اش به کارخو د ادامه دهند و هم پرستاری ملکه<br />
ها ی رزرو بدون بر خو ردواشکال انجا م پذيرد<br />
با همه ارائه طريق هايی که شده ، يک را ه عملی را پيشنهاد ميکنيم و آ ن تهيه قاب رزرو ملکه است<br />
اين قاب به اندا زه يک قاب معمولی کندو است که از درا زابه 12قسمت و از پهنا به سه قسمت با تخته های ظريفی<br />
تقسيم شده و يک طرف آ ن سر تا سر با يک تو ری فلزی ،و طرف مقابل آ ن با همان تخته ظريف پو شيده شده است<br />
درهر يک از بخشهای به دست آ مده ُ سو را خی تعبيه شده که با چو ب پنبه بسته می شود.<br />
ملکه ها ی رزرو را از همين سو راخها و ا رد کرده قا ب را درگو شه ای از کندو ، دو ر از ميدا ن فعا ليت ملکه<br />
کندو نگا هداری می کنيم تا پر ستا را ن کند و آنها راتغذيه و نگا هدا ری نما يند.<br />
در صو رت امکا ن با جدا کر دن يک طبقه به کمک پنجره ملکه) نيز می توا ن قا برا به پرستا ران سپرد.<br />
امکا ن ديگر آ نکه قاب را به طورافقی ميتوان در با لا ی درفيبری کندو قرار داد<br />
تو صيه و تذکر<br />
بيش ازتعداد4قاب رزرورانميتوان به يک کندوتحميل کرد.<br />
زما ن رزرو بيش از 40 رو ز ، مجاز نيست.<br />
توليد ژله رويال<br />
.<br />
.<br />
) سلطانی)<br />
.<br />
:<br />
برا ی تو ليد ژله سلطنتی که درواقع غذای روزانه<br />
ملکه رو شها ی گو نا گو نی ارائه شده که با<br />
توضيح دادن اين روشها،مطلب به درازاکشيده ميشود<br />
بنا براين چکيده ای ازنوشته ها و تجارب شخصی را<br />
در اين زمينه ارا ئه ميدهم<br />
شکل شماره<br />
اصو لآ درفصل بها ر که تما يل زنبو را ن به توليد شا هخا نه زيا د است می تو ا ن قا بها ی شاهخا نه<br />
دارراعلامتگزاری کر د وبه طو ر متنا وب ، هر هشت سا عت يکبار تخليه نمود<br />
روش کار آ نست که در هر شا هخا نه کرم (لا رو) رابا قا شقک ظريفی به آ را می بيرو ن می آ و ريم و بعد ژ له را<br />
باهمان ابزاردر ظرفی که قبلآ پيش بينی کرده ايم ،تخليه<br />
نمود ه کر م را برسر جا يش بر می گردا نيم<br />
رو ش تجارتی توليد ژ له:<br />
درکندو هايی که برای پرورش ملکه انتخا ب کرده ايم<br />
می تو ا نيم به مدت زيادی پر ستاران را به تو ليد ژ له<br />
وا دار کنيم<br />
برای اين منظور ، سلولها ی لارو دا ری را که در<br />
کندوداريم،به طورنيمه کاره برداشته به کندوی ديگری<br />
منتقل می کنيم<br />
و بلافا صله سلو لهای خالی<br />
(شاهخانه های مصنوعی بدون لارووژله)به جای آنها<br />
قرارميدهيم و بعدازگذشت شش ساعت اين شان را<br />
برداشته وژله های ريخته شده رابرداشت می کنيم<br />
چنا نچه مقدارژله ناچيزبود،شش ساعت ديگربه کندو<br />
فرصت داده و بر دا شت را انجا م ميد هيم<br />
پس از تخليه ،شا نها را مجددآ به کندوبر می گردا نيم شکل شماره 109<br />
حالا اين کندووضعيتی دارد که با اطمينان خا طر می تو انيم سلو لهای لا رو دار ديگر ی را درآن قرار دهيم و به محض<br />
ژله ريزی به کندو يی خالی برده، باپرستار ان جديد پر نما ييم تا بقيه کاررا به انجام بر سا نند<br />
بنا براين کا رتو ليد ژ له در هما ن کندوی پر و رش شا هخانه اما با قدری بهره کشی بيشتر، صورت خوا هد پذيرفت.<br />
108<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
است ،
145<br />
عمل گرده افشانی ،<br />
يکی ديگر از محصولا ت زنبو رداری<br />
گل و زنبور<br />
را بطه بين زنبورو گل يکی ازحلقه ها ی مهم چرخه حيات است، زنبو رها بدون گلها ، می ميرند و گلها نيزبدون<br />
زنبو ران نسلشا ن گم ميشود.<br />
برای آ نکه براين رابطه بيشتروقوف يابيم لازم می آ يد تا آ نجا که ممکن است گل رانيز بشنا سيم<br />
ميدا نيم که تکثير گيا ها ن گلدا ر ، با دانه های آ نها است<br />
ازآنجائی که گل،اندام جنسی گياه گلداراست ،دانه گل نيز نتيجه لقاح گل است و بقاءگياه منو ط به تشکيل دانه است.<br />
در گيا ها ن گلدار ، اندا م نربه صورت پر چم و يا سنبله نراست که عمو مآ گرده ها ی گل (سلو لهای بارور کننده) از<br />
اين اندا م خا رج می شوند<br />
دا نه ها ی گرده درخت کا ج را برروی آ ب باران ، پس از يک بارندگی بهاره به صو رت تو ده چرب زرد رنگی<br />
ملاحظه کرده ايد.<br />
ويااگربه بيد مشک دست بما ليد دستتان با گرد زرد رنگی آ غشته ميشود.<br />
ياچنا نچه به بر جستگی و سط گل ختمی دست بما ليد دستتان به توده چرب سفيد رنگی آ لوده می گردد.<br />
اينها همه سلو لها ی نر گيا ه هستند که اگر بر روی عضو مادگی گياه قرار گيرند، عمل لقاح انجا م می شود<br />
ما دگی گل در بسياری از گلها در وسط پر چمها در ميا ن گرفته شده و بلند تر به نظر می آ يد<br />
اگر چا قا له با دا م رابه دقت نگا ه کنيد ،ميله با ريکی درنوک آ ن وجو د دا ردکه به همان اندام ميوه نا رس ختم ميشود<br />
و به آ سانی از آ ن جدا ميگردد.<br />
اين هما ن لو له مادگی و چا قاله، ثمره لقاح است<br />
اينک يک گل سيب را برابر شکل 110 برايتا ن تشريح کرده ام تا نظرتا ن را به چگو نگی عمل لقا ح در اين ميوه<br />
جلب کنم و به کمک آ ن ، ارزش دخا لت زنبو را ن رادرتلقيح گلها، خاطرنشا ن سازم<br />
يک گل سيب دارا ی 5 کاسبرگ سبز، 5گلبرگ رنگين ،تعدا د ی پرچم عضو نر و در وسط پر چمها يک کلاله<br />
(مادگی) است.<br />
هما نطور که دررديف بعدی تصا وير ملا حظه ميشود<br />
پرچم يا اندا م نر با کيسه گرده پر از دانه ها ی گرده ميبا شد<br />
در رديف پايينی ،اندا م ما ده پس از گرده افشا نی با رو رميگردد.<br />
در همين رديف پايينی ، نو شجای گل را می توا ن ديد که خو د باعث جلب حشره برا ی نوشيدن شهد می گردد.<br />
رفتار زنبور و دخالت او:<br />
زنبو ری که باپا ها يش دا نه های گرده راحمل می کند ، درموقع بر دا شت نوش ، با کلا له گل تما س حاصل ميکند و<br />
کافی است تا تعدادی گردگل بررو ی کلا له منتقل نما يد و موجب تلقيح گل گردد.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
)<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
ارزش های گرد گل<br />
گرد گل علا و ه بر همرا ه دا شتن سلو ل ها ی نر ينه گيا ه دا را ی موا د غذا يی فشرد ه پر ار زشی نيز هست که در<br />
و اقع خو رش سلو لها ی نر هستند اما ز نبو ر آ نها رابرا ی تغذيه خود ونو زا دا نش بر ميدارد<br />
اين معا مله که زنبو ربا بر دا شتن گرده گل ها ی اضا فی گل ، و گرده افشا نی کا مل آن ،موجب بقاء گيا ه می شود ،<br />
امری است که به چرخه حيات مرتبط می گردد<br />
چرا زنبو ران د ربقاءگيا ها ن ،عاملی بی بديل هستند؟<br />
گيا ها ن گل دار ، همگی گلها يشان مثل گل سيب نيست و گاه گل نر بر درختی و گل ما ده بر در خت ديگر است<br />
به طو ر خلاصه : عده ای ازگيا ها ن ما نند خر ما ، بادست انسا ن به با رو ر ی مو فق می شو ند.<br />
بعضی هم بدو ن دخالت جا ندا رديگر ی ، با با د يا خود به اين مهم دست می يابند.<br />
اما بسيار ی از گيا ها ن بدو ن دخا لت زنبو را ن ، امکا ن عملی برای بارور ی ندا رند.
146<br />
تشريح گل و گرده افشانی<br />
شکل شما ره / 110 گرده افشا نی
147<br />
.<br />
!<br />
گرد ه افشا نی و باروری گياهان<br />
همانطو ر که يا دآ ور ی شد ، همه گياها ن قدرت با رور ی خو د را بدون عاملی همچون ز نبو ر ندا رند<br />
به شکل 111 تو جه فرماييد:<br />
در گلهای اين گياه ابتدا پر چمها می رو يند و بزر گ می شوند و فرو ميريزند، در حا ليکه ما دگی هنوز به مر حله رشد<br />
نرسيده<br />
اين زنبو راست که از گلی به گل ديگر ميرود و پيام عا شقانه گل تازه دميده ای رابرا ی گلی که پرچمها يش فرو ريخته<br />
ميبرد واو را بار ور می سازد<br />
درشکل رديف اول، گل تازه دميده با پرچمهای پر از گرده ، زنبو ررا به جستجو ی شهد می خوا ند و اورا با دانه<br />
های گرده می آلايد!<br />
در رديف پايين گلی که کلاله اش رسيده و آ ما ده پذيرش سلول نراست ، نو ش را عرضه می کند و گرده را از زير<br />
چانه زنبو ر ، در يا فت می کند<br />
شکل شما ره 111./.نقش زنبو ر عسل درباروری گلها
148<br />
:<br />
.<br />
1 و<br />
2 و<br />
هما ن اتفا ق در دو گونه گل ديگر ، موجب با رور ی آ نها می گردد.<br />
اگر زنبو ران نبا شند ، گلی که پر چمها يش بزرگ شده و بيهو ده فروريخته هر گز به با رور ی و بقای نسل مو فق<br />
نخوا هد شد به شکل 112 توجه نما ييد<br />
دورديف بالا:<br />
3 گل به ژاپونی ، پر چمهايش به رشد کا فی رسيده انداما ما دگيش هنو ز به مرحله رشد نرسيده ، پر چمها يش فرو<br />
ميريزند<br />
4 وقتی ما دگی به مرحله تکا مل ميرسد ، نو شجا هايش هم شهد می ترا وند و زنبو را ن را رشوه ميدهند تا مادگی<br />
آماده آ نها را با چند دا نه گرده بيالايد!<br />
5 و6 در ر ديف پا يين نيز با گل استکا نی همين معامله است که به بار ور ی گل می انجا مد<br />
.<br />
شکل شما ره / 112 مبادله شهدگل با باروری
و3<br />
149<br />
چگو نگی جمع آ وری و ذخيره گرد گل<br />
دربخش زيست شناسی به دقت درمورد اندا مها ی مختلف ز نبو را ن بررسی شد و مشخص گرديد که<br />
زنبور کا رگر ابزاربسياری درروی پاهای عقبی (سبدابريشمين حمل گردگل)،دهان(آرواره ها)، سر(شاخکها)،<br />
دستها( پاهای پيشين) وپاهای ميا نی دارد که آ نها رادرکار جمع آوری و تخليه گرد گل به کار می گيرد.<br />
رو ش کا رحشره، به طو ريکه درشکل 113 ملاحظه ميشود، به اين صورت است که<br />
با کمک دستها ی خود گرده گل را از پرچم آ ن به دقت جدا کرده به پای ميا نی خود ميدهد و بر رو ی سبد پا های<br />
عقبی می گذا رد.<br />
در تما م مدت شا خکهای خود را نيز به کمک می گير د<br />
اين عمل به طو رمسلسل و با سرعت انجا م ميپذيرد<br />
به طوريکه وقتی پا ی ميانيش درحال چسباندن دانه گرد ه برروی سبد است(1) آ رو ا ره ها و شا خکها ، دا نه های<br />
گرد ه ديگر ی راجدا می کنند (2)و درهمان حال پای ميانی،دانه ها ی گرده جدا شده قبلی را دراختيار دا رد.<br />
به عبا رت سا د ه ، حشره در اينمو قع مانند ما شينی سريع و بی اشتباه به نظر می آ يد. که به سرعت سبد هاراپر کرده،<br />
با پا های ميانی آنها رامحکم می گيرد( وبه جا نب کندو پرو از می کند<br />
درجلو را ه پرواز کندوبه دقت فرود می آ يد و باسرعتی شگفت آور به درو ن کندو ميدود<br />
دردرو ن کندو به پشت واردسلولی شده پا های خودرا ميتکاند( a )وآنقدراين کارراتکرارمی کند تا سلول پرميشود<br />
اما چون اين ذخيره هوا گرفته و حجيم است با رها،با سرخود آ نرا محکم می کو بد و فشرده ميسازد<br />
.<br />
:<br />
( d و e )<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(4<br />
(<br />
/<br />
)<br />
(5)<br />
(6)<br />
اقدا ما ت احتياطی زنبو را ن برا ی حفظ گر د گل<br />
گرد گل ما ده ای ازته پرو تئين دار و فساد پذيراست و آفا ت بسياری نيز دا رد که يکی از اين آ فات بيد گرد<br />
گل وديگری بيد موم است که غالبآ کندو هاراآ لو ده می سازند.<br />
علا وه براينها، رطو بت هوا موجب تصرف با کتری ها و تخريب گرد گل خو اهند شد.<br />
زنبورا ن با وقوف به ارزش فو ق العاده اين ماده غذائی و آ سيب پذير ی آ ن ، برای پسشگيری از تخريبش ، پس از<br />
پر کر دن سلو لهای گرد گل و فشردن و تخليه هو ا ی آ نها به تدريج مقدا ری عسل برروی آ ن ريخته و ذ خيره<br />
گرانبهای خود رابيمه می کنند<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
ارزش ها ی کيفی و کمی گرد گل<br />
هما نطو رکه قبلآ نيز اشا ره شد ، گرد گل دارا ی ارزشی فوق العاده است و ز نبو را ن اين ماده حيا تی راکه تنها<br />
منبع تا مين پرو تئين جمعيت کندو است به خو بی می شنا سند و تا بتو انند آ نرابه انبارهای ذخيره شش پهلو ی خو د<br />
منتقل می کنند<br />
اما واقعآ گاه مقدار ذخيره شده از حد مصرف خيلی بيشتر است و دروا قع کندو،گر فتا رتورم می شود د رحاليکه<br />
هنوز گرد گل در منطقه وجود دا رد.<br />
با و قو ف ز نبو ردا ر بر ارزش گرد گلهای اضا فی زنبو ران و موا رد مصرف آ ن برای انسا ن ، و همچنين<br />
ذخيره سا زی احتيا طی آ ن باامکا نا ت خارج از کندو برای موا قع کمبو د گرد گل و ضرو رت را ه اندا زی کندو ها ،<br />
ايجا ب می کند تا اين فراو رد ه زنبو را ن را نيز بردا شت کند.<br />
گردگل اضا فی ، يکی ديگر از محصو لا ت زنبورداری:<br />
گرد گلی که زنبو رذحيره کرد ه و ما زا د بر مصرفش در قابهای کندو با قی می ما ند برای مصرف با زار و<br />
مشتر ی صو رت خو بی ندارند<br />
زيرا به علت در هم کو فتن و فشردگی ارزششان در مصارف معمو لی به اندا زه گرد گل نرم و از هم گسسته تا زه<br />
نيست<br />
علا وه بر آن اگر زو د تر از موعد از زنبو را ن گر فته شوند، زنبو را ن بازهم به ذخيره بيشتر اشتغال خوا هند<br />
ورزيد!<br />
به طو ريکه در تمام ممالک مختلف بين زنبو ردا ران مر سو م است ، گر د گل را درجلو کندو و در همان دم که<br />
زنبوربا شتا ب ميرو د تاانبارش کند ، بايد گرفت که هم نرم است و هم ميتو ا ن ترو تازه نگاهدا ريش کرد و برای<br />
فروش آما ده اش سا خت.
150<br />
زنبو را ن گرد گل را ذخيره می کنند<br />
شکل شما ره 113
151<br />
نحو ه برداشت گرد گل اضافی<br />
( Pollen trap<br />
)<br />
.<br />
در<br />
گر فتن گرد گل اززنبور، در جلو کند و با و سيله ساده ای به نا م تله گرد گل<br />
بيشترزنبورداريها ی دنيا معمول است<br />
آ مريکائی ها اين ابزا ررا با فلز و ترکها با چو ب سا خته و به کار گرفته اند دراسرا ئيل و آ لمان با موا دی ديگر<br />
عکس چند نوع ازاين تله ها رادرشکل شما ره114 ملاحظه خو اهيد نمود.<br />
!<br />
.<br />
شکل شماره / 114<br />
تله گير اند ا ختن گرد گل<br />
توصيه در مورد گرد گل جمع آوری شده:<br />
اين گرد گل با يستی پس از گر فتن از تله و جمع آ وری ، با دقت خشک شود<br />
ها ی در بسته و د رصورت امکان ، خالی از هوا نگاهدا ر ی شود<br />
)<br />
رطو بت آ ن گرفته شود<br />
( و در شيشه<br />
.
152<br />
گرد گل ، شناسنا مه گياه گلدار!<br />
.<br />
گل هر گيا ه ، دانه گرده مشخصی دارد و می توا ن باشنا سايی دانه گرده درزيرميکرو سکو پ ، گرده ای را که زنبو ر<br />
به کندو می برد ، شناسائی کرد.<br />
با شنا سائی گرده گل ، شنا خت عسلی که همزما ن،به کندو برده ميشود نيز امکا ن پذير است.<br />
دا نه های گرده غالبآ سطحی زبر و خا ردار دارند و د رخلال خارها و پرزهای آ نها سو را خهايی و جو د دا رد<br />
در اين صفحه ،شکل ظا هر ی چند نوع گرد گل ، در زير ميکروسکو پ نما يش داده شده است.<br />
.<br />
شکل شما ره / 115<br />
گرد گل در زير ميکرو سکوپ<br />
3<br />
4<br />
برای مثال :نا م بعضی از گلها را از رو ی شکل گرد گل آنها نام می بريم:<br />
گرد گل شما ره از گل اسپرس است<br />
گردگل شما ره از گل اقا قيا است<br />
گردگل شما ره 10 ز گل آفتابگردان است<br />
گرد گل شماره 15 گرده گل توتيا است<br />
گرده گل شما ره 16 گرده گل مو(انگور) است<br />
گرده گل شما ره 17 از گل لاله عباسی است<br />
.
.<br />
153<br />
سهم زنبو رعسل درافزايش کيفيت و کميت توليدات باغداری و کشاورزی<br />
با غدار ی:<br />
به عنوا ن مثال ،در گل در خت سيب ،بد ون دخالت زنبورا ن نيز عمل لقا ح انجام و ميوه تشکيل می شود اما اگر<br />
)، در کارتلقيح گلش دخا لتی ندا شته باشند، اغلب ميوه تشکيل شده به<br />
زنبورا ن<br />
نحوی ناقص خوا هد بود.<br />
واضح است ،اگر لقاح گل به طورناقص انجا م پذيرد،تشکيل ميوه نيزبه گو نه ناقص خواهد بو د و در نتيجه ارزش<br />
کمی وکيفی آ ن پايين خو ا هد آمد.<br />
برای آ نکه دليل نقص لقاح ، در همين مورد به خو بی رو شن گردد، به توضيح مختصر آ ن توجه نماييد.<br />
سيب دارا ی مادگی پنج برچه ای است يعنی تخمدا نی پنج قسمتی دارد. و گو شت ميوه به دو ر همين پنج قسمت ،<br />
تشکيل می شود<br />
حال اگر فقط يک برچه آ ن تلقيح شده با شد ،دا نه کا مل درآن برچه تشکيل شده وآن بخش سيب،به رشدکامل ميرسد.<br />
اما در چهار بر چه با قی ما نده که دانه تشکيل نشده رشدناچيزی انجام خواهد شدوشکل ميوه ناهنجار خوا هد بود.<br />
کشا ورزی (نقل از کتا ب يوئيريش):<br />
بطو ر ی که در مزارع نمو نه روسيه شو روی بررسی شده ،محصو ل آفتابگردان و گندم سياه و سيب زمينی بين<br />
تا60 در صد به وسيله زنبورا ن عسل افزايش داده شده<br />
با رو ر ی هند وانه و خربزه را به دوبرابر و در ختا ن گيلاس راتا هفت برابر و مو را تادوبرابر افزا يش داده است<br />
تجا رب شخصی درکشا ورزی:<br />
درسال 1349 در نز ديکی مزارع اسپرس يکی از روستا ها ی ايران جنوب غربی ، اليگو درز /قريه سفيد قبا)<br />
تعدا دی کندوی ز نبو ر عسل و جو ددا شت که پس از ريختن گلهای اسپرس ، موردمعاينه وا قع شدند تمام دا نه ها ی<br />
اسپرس در کنار هم کامل و پر شده بودند<br />
اما در تا بستا ن سال 1352 درهمين روستا، ملاحظه شد که دا نه های اسپرس به طو ريک يا دودر ميان تشکيل نشده و<br />
ريخته بو د ند . علاوه برآ ن بذر همه علو فه ها کا هشی چشمگيرداشت .علت نبو د ن زنبو را ن در اين سال بود<br />
تجارب در با غداری<br />
درسال 1351 درباغ محل سکو نت خود ،درشميرا ن ، زنبو رستا ن نسبتآ جالبی دا شتم و در همين سال بود که<br />
محصول سيب ،به و گلابی بسيارمرغو ب و عالی بود<br />
در سا ل 1352 که ز نبو را ن را به جهر م و پس از آ ن به جنگل های شمال برده بو دم ، کليه محصو لا ت همين با غ<br />
بسيار نا چيز و نامرغو ب و غير قابل استفا ده بو دند.از جمله ميوه های به بسيار کوچک و غالبآاز يکطرف رشد<br />
کرده بودند.وبقيه بخشها(چهار پنجم باقی رشد نکرده باقی مانده بود. محصول سيب بسيارناچيز ،گلابی هاکوچک و<br />
بزرگ. درختا ن با دا م که هر سال غرق شکو فه بودند ، هر درختی 10 با دا م گرفته بود<br />
محصو ل خر ما لوکه در سا ل پيش از يک درخت بيش از 700عدد بود در اين سال به40 عدد تقليل يافته بود<br />
در اينجا بی مو رد نيست تا تجا رب کشورهايی مانند روسيه و آمريکا را درباغداری يا د آ ور ی کنم<br />
در کشور روسيه ز نبو را ن را برای تلقيح گلهای مورد نظر آ ما ده می سازند تا زنبو ر فقط بر رو ی آ ن گلها کار کند.<br />
درآ مريکا، با غدارا ن کندوهای زنبو ردا را ن را درمو قع شکو فه اجاره می کنند .به عبارت ديگر، بابت تلقيح شکو فه<br />
ها دستمزد ميدهند.<br />
50<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
:<br />
)<br />
6 تا<br />
.<br />
.<br />
Apis flora/Apis Melifera<br />
(<br />
.<br />
(1351)<br />
:<br />
)<br />
شکل شما ره / 116<br />
مقايسه سيب های تلقيح کا مل و نا قص.
154<br />
عسل خود قبل از زنبورعسل کشف شد تا آ نجا که انسا نها ی اوليه با کشتار زنبو را ن، به عسل دست می يا فتند<br />
و اصو لآ به اين را بطه تو جه ندا شتند که اگر اين ز نبو رها نبا شند عسل هم نيست!<br />
هنو زهم عسل درسفره مصرف کنند گا نی ميرو د که خود نميدانند يک قا شق چايخوری آن ، محصول زحمت چند<br />
زنبورعسل است ، يا زنبو ر برای به دست آوردن ماده او ليه آ ن از گلها ، چند کيلو متر را ه را طی کرده ؟<br />
هما ن گو نه که دربخش تشريح زنبو را ن تو ضيحات مختصری داده شده بدن زنبورعسل از اندا مهايی تشکيل شده که<br />
طبيعت ، مجمو عه آ نها رابرا ی اين منظور پيش بينی کرده است تاجا نور غذا ی خو درا از نوش و گرد ه گلها بسازد و<br />
در مقابل آ نها را با رور سازد .<br />
زنبورعسل برای سا ختن عسل چه مراحلی را طی ميکند؟<br />
1 جمع آ وری شهد گلها در چينه دا ن و گرده گلها درسبد پاها ی عقبی.<br />
2 بيرو ن پا شيدن آ ب اضا فی شهد جمع آ وری شده در زما ن برگشت از مرتع (از را ه دهان)و تغليظ نسبی شهد.<br />
3 تحو يل شهد آ ما ده به نگهبا نا ن عسلجو در جلو کندو.<br />
4 تغييرات بيوشيمی (تحت تاثيرآنزيمهای چينه دان زنبوران) با چند ين بار نوشيدن و دوبا ره درسلو لهابرگر داندن.<br />
5 تبخير سطحی و گرم کردن با عمل تهو يه مداوم.<br />
6 جمع آ ور ی منظم عسل در مرا حل مختلف تبخير ، و ذخيره کرد ن و تمرکز آ نها در سلو لهای قابهای ذخيره.<br />
7 افزو دن سم (نيش زدن سطح عسل آ ماده برای جلو گيری از نفوذ با کتريها.<br />
8 سر پو ش گذا شتن پو لک کردن) سلو لهای عسل به عمل آمده.<br />
1 جمع آ وری شهد بر رو ی گلها:<br />
زنبو را ن عسل ، شهد گلها را با زحمت و تلا ش بسيارجمع آ وری می کنند و هر چه تنوع گلها بيشتر با شد تنوع<br />
عسلهايی که ز نبو را ن می سازند به هما ن اندا زه بيشتر خواهد بود<br />
وقتی زنبورا ن بر رو ی گلها ی با غچه خا نه شما می آ يند ، آ نهارا مو رد دقت قرار دهيدو ملا حظه کنيد که چگونه<br />
در لا به لا ی پرچم گلها و يا گلبرگهای در هم ، برای استخرا ج ذره کوچکی شهد فرو می روند<br />
در مو رد محا سبه سا ختن هر قطره عسل، از طر ف پژو هند گا ن بسياری ، دقت و تامل شده ولی در مشاهدا ت<br />
عينی که حود نموده ام ، با يد اعترا ف کنم که اين امر آ نقدرپيچيده است که شايد به کمک ما شينهای محاسب و يک<br />
صاحب نظر، بتو ا ن اين محا سبه را به دقت درموردهر گل ، انجا م داد و بعد به بقيه محا سبا ت پردا خت زيرا<br />
او لآ نوع گل ، تعداد گلها در متر مربع مرتع)، رطوبت محيط و گرما همه در کار ترا وش شهد مو ثرند<br />
ثا نيآ نوع زنبور نژاد و کا رآ ئی او در سرعت برداشت شهد<br />
ثالثآ فاصله زنبو رستا ن تا مر تع و زما ن لا زم<br />
بايستی در محا سبا ت قيد شو ند<br />
به عنوا ن مثال زنبو ر ی که درشرا ئط مطلو ب هوا ،ازمزرعه شبدر به برد ا شت شهد می پردا زد،برای<br />
پرکردن چينه دا نش بايستی تعداد 90 تا120 گل شبدررا باز ديد کند<br />
زما ن اين کا ر ، برای برداشت شهد از هربوته شبدر که بين 40 گل داشته با شد ، به اذای هر گل<br />
جمعآ 2دقيقه و نيم وقت ميخوا هد. حال فاصله کندوتا مرتع هر چه با شد( مثلآ3کيلومتر) بااحتساب سر عت پرواززنبور<br />
45کيلومتر درساعت) يا به عبا رت ديگر 750 متر در دقيقه ، جمعآ 4 دقيقه زما ن می برد. که اگر زما ن تحو يل<br />
قطره را هم د رحدود 30 ثانيه حسا ب کنيم ،تقريبآ زما نی در حدود 7 دقيقه برای هر قطره شهد شبدر لازم است<br />
حال همين قطره شهد که 60 درصد آ ب به همرا ه دارد 35 درصد آ ن بايد تبخير گرددو در چينه دا ن زنبورا ن ديگر به<br />
عمل آ يد و پس از به عمل آ وری ، حجم آ ن به نصف حجم او ليه تقليل يا فته<br />
بنا براين اگر زنبو ر500بارکارخودراتکرارکند تا زه حجمی به اندازه يک سانتی متر مکعب عسل به دست ميآيد. که<br />
با همين حسا ب سر انگشتی ، 500000با ررفت و آ مد يک زنبو ر يا به عبا رت کو تاه تر ، يک کيلو گرم عسل<br />
حاصل بازديد 500000000 گل شبدر و طی 3750000000متر راه است<br />
حال اگرزنبوربرای اين شهد برروی گلهای پرا کنده تر، کو چکترو کم نوش تر کا رکند چه انرژی به کاربرده است ؟<br />
در منا طق خشک کو هستانی در دامنه ها ی فقير گياهی ، وقتی زنبو ری را بر روی خار نيمه خشکی درحال تلاش<br />
برای جستجو ی شهدمی بينم که سعی دارد تازبا ن خو درابه نو شجای آ ن گياه برساند با رها در دل او را تحسين ميکنم<br />
اما اين سوآ ل را با يد عنوا ن کرد<br />
آ يا چه چيز اين حشره ظريف رابر اين تلاش وا ميدارد؟ عشق به جامعه اش،گرسنگی ويا وظيفه؟<br />
:<br />
45 ثانيه ،<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
!<br />
.<br />
30 تا<br />
:<br />
عسل<br />
.<br />
.<br />
(<br />
)<br />
:<br />
(<br />
)<br />
)<br />
:<br />
:<br />
:<br />
)
:<br />
155<br />
2 بيرو ن پاشيدن آ ب اضا فی شهد<br />
اين عمل ،يک عمل فيزيو لوژيکی پيچيده تو صيف شده که به همين اکتفا ميشود<br />
3 تحويل شهد آما ده به نگهبا نان عسلجو(9)از شکل شما ره 117:<br />
در اينکه زنبو را ن با خوردن شهد وبرگرداندن آ ن برای زنبور بعدی(8) و يا خوردن مجدد آ ن از دا خل سلول و<br />
انتقا ل آ ن به سلو ل بعدی ، موفق به تبديل شهد روان به عسل غليظ می شوند تر ديد ی نيست<br />
4 اما دراين گيرو دا ر ، بخش عظيمی ازآ نچه با شهد صورت می گيرد و با عث تبديل آ ن به عسل ميشود دردا خل<br />
چينه دا ن زنبورا ن و تحت تا ثير بيو آ نزيمها ی دا خل بدن حشره است<br />
زيرا وقتی نوش گلها را آ زما يش کنيم ،علاو ه بر نسبت با لای در صدآ ب ، به ند رت دا رای قند سا ده هستند بلکه<br />
فرمولهای ديگری دارندکه شا مل قند های مرکب و صمغها ی متفاو ت ميشود.<br />
اما درسا ختا ر عسل ،قند ها عمومآ ساده و صمغها به جز ئيات ديگر ی تجزيه شده وعلا وه برآ ن موا د زايد د غير قابل<br />
مصرف حشره حذف شده اند (دفع شده اند) وعسلی که آ ما ده شده به راحتی برای لار و ها قا بل جذب است.<br />
5 تبخير سطحی ، گرم کردن<br />
عسل نيمه آ ما ده ای که از چينه دا ن زنبو ر بر سقف سلول چسبا نيده ميشود (7) خود دا رای سطحی نسبتآ و سيع برای<br />
انجام عمل تبخيراست . علا وه بر آن تهويه مدا و م کندوموجب تبخير رطو بت های اضا فی و غير لا زم نيز می شود<br />
.<br />
.<br />
.<br />
تجربيات و آزمايشها در عسل سازی زنبوران<br />
به طو ری که آ زما يشها و تجربيات شخصی ، نشا ن دادند زنبو را ن در دو مو قع ، شهد ی را که به کندو می آ ورند<br />
با سرعت به درو ن کندو برده و در شا نی تخليه می کنندو به اين کا رخو د ادامه ميدهند.<br />
يکی زمانی که نو زا دا ن بسياردا رند ، دراين زما ن شهد رابه جای ذخيره کردن، مستقيمآ بر رو ی لا روهاميريزند<br />
چنين به نظر ميرسد که هما ن شهد دارای کيفيت لا زم برای تغذيه نوزا دا ن هست<br />
ديگری درزمانی که منبع شهدی فراوان کشف کرده اند وبرای استفاده ازوقت ، به سرعت شهد را به کندوميرسانند.<br />
دراين دومورداست که اگر زنبوران را در صبح رو ز بعد با زديدکنيم ،خو ا هيم ديدکه شهد های پرا کنده در قابهای زياد<br />
وجو د ندا رند و به جای آ نهامقداری عسل درو سط يک قاب جمع شده است !<br />
يا دداشتها از بازديد ها<br />
تا بستا ن 1352(اواخرفصل)<br />
زنبو را ن ،با سرعت زيادشهد بی بو يی رابه کندومی آ ورند.<br />
يکی از کندو ها را باز ديد کردم و در با زديدخود چنين مشا هده نمودم:<br />
يک شا نرااز کندو بيرو ن آ وردم تا ببينم چگونه شهدی ميآ ورند اما همينکه شان راقدری برای ديد ن مايل نگاه دا شتم<br />
متوجه شدم که شهد رقيقی بر رو ی قابهای کندو ريخته شد ، وقتی دقت کردم ، تما م سلو لها ی قاب، باشهدی رقيق و ِگل<br />
آ لود پر شده بود آنرا مزه کردم مزه آ ب انگور تازه داشت<br />
در با زديد کندو های ديگر نيز به همين منوا ل ،هر کندوبين 4 تا6 قاب پراز همين شهد داشت<br />
بازديد صبح رو ز بعد،نشا ن داد که تقريبآ همه قابهای پر ، خا لی شده بو دند و فقط مقدار ی عسل شفاف نيمه ساخته در<br />
وسط يک قاب جمع شده بود و زنبو را ن بر روی آن کار ميکردند.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
با ز ديد ی ديگر<br />
صبح زود کندويی سبک را که تازه جمعيتش را تقويت کرده بودم،با ز ديد کردم تا ازوضعيتش آ گاه شوم ، فقط مقدار<br />
سه سانتيمتر عسل در بالای دو قا ب او ل و آ خر آ ن با قی ما نده بود که با تو جه به پو لکهای ريخته شده در کف کندو<br />
معلوم بو د که آخرين ذخيره خود را ميخورند<br />
با تصو ر بر اينکه کندوبه زو دی دچار بی غذائی خوا هد شد تصميم گرفتم تا نز ديک غرو ب ، يک قاب عسل به او<br />
بدهم نوبت با ز ديد مجددو دا دن غذا که رسيد ، قابی را که به خيال خو دم خالی بود با لاکشيدم باکما ل تعجب ديدم که<br />
هردوقا ب کناری و رو ی لار وهااز شهد نسبتآغليظی پو شيده شده است<br />
اين با زديد مشخص کرد که تا زه جمعيت کندو به مرحله عسلجو ئی رسيده است. زيرا منطقه از گلهای پر شهد سرشار<br />
بود.<br />
.
156<br />
مراحل مختلف عسلسازی<br />
1 تا6 تکنيک تخليه نوش يا عسل.<br />
9 تحويل نوش درجلوکندو<br />
8 تکرار خورد ن وبر گردا نيدن عسل<br />
7 ذخيره کردن عسل<br />
شکل شما ره / 117 عسلسازی
157<br />
مقايسه تشريحی زنبو رعسلجو درحال نوشيدن شهد و بر گرداندن آن<br />
شکل شما ره / 118 مکيدن و بر گردا ندن نو ش
158<br />
مشا هده ، دررابطه باتوليد عسل از منبع مشخص (شهد توت سفيد<br />
(<br />
تابستا ن سال 1349 شميران<br />
مو قعی که در ختا ن توت (سفيد) پر ازتوت رسيده بودند،و هر لحظه به زمين می ريختند ، عده ای از زنبورا ن<br />
کارخو د رابه برداشت شهد تو ت اختصاص داده بو دند.<br />
درنز ديکی ظهر از زنبو رستا ن بوی شيره توت استشمام ميشد، گويی شيره توت می پختند<br />
زنبو رها يی که کار تهو يه را به عهده دا شتند ،از جلو راه پرو از تا درون قابها واز آنجا تا جلو هوا کش د ِرکندو، خط<br />
تهو يه را به سختی پيو ندداده بو دند به طوريکه جريا ن هوا همچون هوا کش الکتريکی اما با قدرت هدايتی دقيق جريا ن<br />
داشت و صدای بالها ی زنبورا ن آ شکارو بلند به گو ش ميرسيد<br />
هو ای مر طوب و گرمی که از در يچه با لا يی کندو خارج می شد ، نشانه ای از مصرف آ ب و مواد سوختی داشت و<br />
بو ی پخته شدن شيره تو ت نيز برهمين امر گواهی ميداد<br />
عسلی که به اين شيوه ساخته می شد و د ر هر جای قابها ی خالی کندو ريخته می شددرجريان کا رروز مره به تد ريج<br />
جمع آ ور ی و متمر کز می گرديد.<br />
در با زديد ها ی مکرر اين رو زها مشاهده شد که زنبو را ن ديواره سلو لهارا به گو نه ای غير عادی می کشيدند تا بلند<br />
تر شده ظرفيت بيشتر ی پيدا کنند. و هر رديف سلو لی که به حد موردنظر زنبو ر ان ميرسيد ، هما ن زنبو رها که در<br />
کار مومبا فی و کش دادن ديو ا ره ها بو دند به بستن درسلولها می پردا ختند<br />
پيش از بسته شدن در سلو لها زنبو ری پشتش را به رو ی عسل ذخيره شده ميماليد و آنرا با کمی سم که از نيشش<br />
تراوش ميشد نقطه پايان می گذا شت و مومبا فان به سرعت رويش را می پو شاندند.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
)<br />
انوا ع شهدهايی که زنبو را ن به کندو می برند<br />
شهد هايی که زنبو ران به کندو می برند بسيارمتنوع هستند و بستگی به محيط فعاليت آنان دارد.<br />
شهد های گل ها ی درختان جنگلی و ميوه جات( ما نند اقاقيا،اقاقی جنگلی ، کهلو ،گيلاس ،زرد آلو ووو)<br />
شهد های گيا ها ن کو هستان مانند گون ، آويشن، گاپونه،گل ما هوروووو)<br />
شهد مزا رع سيفی (مانند خيار ،کدو ،هندوا نه ،پنبه ،آفتابگردان ووو<br />
شهد گلهای زينتی با غ و پارک (ما نند آهار، بنفشه، مريمگلی ،استکانی ،هميشه بهار و ووو)<br />
شهد ميوهها ی شيرين مانند توت ، انگور،خربزه، هلو ووو)<br />
شهد بيخ ها و سا قه های شيرين ما نند نيشکر ، چغندر قندو امثال آ نها)<br />
شهد شته ها<br />
شهدبر گ درختان (عسلک ها)<br />
شهد شکر و ديگر غذا های شيرين دستی و از اين قبيل.<br />
(<br />
)<br />
)<br />
ارزش همه اين شهد ها برای زنبو را ن يکسا ن نبو ده و هر کدام از لحاظ تر کيبا ت و کار ی که رو ی آنها انجا م<br />
می شود،ارزش خا ص خودرادا رند و در تبديلشا ن به عسل نيز تر کيبات ضميمه متفاوت و رنگ و بوی خا ص<br />
خودرا دارند.<br />
به همين دليل ، زنبو را ن بين شهد های موجو د در منطقه ، پيو سته آ نرا که مرغو بتر است تر جيح ميد هند مشرو ط<br />
بر آ نکه از لحاظ مقدار ،کافی با شد .که در غير اينصو رت ،نياز خو د رابا شهد های ديگر برمی آ ورند.<br />
:<br />
1<br />
2<br />
3<br />
4<br />
5<br />
6<br />
7<br />
8<br />
9<br />
طبقه بندی شهد ها به نحوی که ارائه شده به جهت وفو ر، تنوع و ا رزشهای ديگر آ نها از هر لحاظ مانند رنگ ، بو و<br />
طعم در فصول مختلف سال و همچنين با توجه به خواص دارويی برا ی سا لم سازی و حتی معالجات تدريجی مصرف<br />
کنندگان درنظر گر فته شده .<br />
به طو ر مثال، يا د آ وری عطر گلها ی بها ری با تنا ول قدری عسل شکو فه ها ی درختی می توا ند فرح بخش باشد!<br />
عسل را نميتوان به عنوا ن يک ما ده غذا ئی در رديف مربا جات به حسا ب آ ورد بلکه اکسيری است شفا بخش و<br />
دا را ی ارزشهايی لطيف و آ ثاری بی نظير برای اعصاب و اند ا مها ی انسان.
159<br />
تمرکز عسل و طريقه رهبری زنبو را ن برای تهيه عسل خالص<br />
همانطو ر که درمبحث تمرکز ملا حظه شد ، زنبو را ن عا دت دارند تا<br />
درست از و سط کندو تخم گزار ی کنندو در با لا ی آ ن عسل و د رطرفين شانهاگرد گل ها راذخيره نما يند.<br />
با اين تر تيب است که شان های عسلی را که زنبو ردا رميخو ا هد بر دا شت کند، غالبآ به گرد گل آ لو ده است و يا با<br />
نوزا دان اشغال شده وبر دا شت آ نها غير مقدو راست<br />
اگر هم به کندو ی در حا ل پيشرفت طبقه بد هيم بارهم همين قا عده اجرا ميشود و دا ئره تمرکز به بيضی تمر کز<br />
تبد يل شده و کار تخم گزا ری به طبقه با لا ئی نيز کشيده ميشود و در واقع امکا ن بر دا شت به مو قع عسل از دست<br />
خو ا هد رفت.<br />
در تجار ب به عمل آ مده ، يادداشتها يی در اين زمينه داشته ام که با مرا جعه به آ نها، را ه کار مشخص ميشود.<br />
در آ خر تا بستا ن سال باز ديد لا زم از کندو هابه عمل آمد:<br />
وضع عمو می کندو های دوطبقه به صو رتی بو د که در شکل شما ره مشا هده ميشود.<br />
قابهای عسل را از طبقه پائين به با لا کشيدم و د رپايين ،شانهای خالی برای تخم ريزی ، جا نشين کردم و طبقه با لايی<br />
از عسل انباشته شد.<br />
شانهای با لا يی عمومآ عسل دا ربو دند ولی در مجمو ع 40 در صد آ نها خا لی بود.<br />
به هر حا ل با اين تنظيم،شکل تمرکز به صو رت شما ره درآ مد.<br />
پس از يکهفته با زديد،مشا هده شد که بخش تخمگزار ی و پر ورش بيضی تمرکز، به دا خل طبقه با لا کشيده شده و<br />
وضع به صو رت شما ره( 119 در آ مده است<br />
و به جای آ نکه قا بها ی بالايی مطابق ميل زنبو ردا ر ، از عسل پرشده با شند<br />
برابر منطق تمرکز زنبو را ن، عسل از با لا به پايين و تخمگرزار ی از پا يين به با لا کشيده شده بود.<br />
در نتيجه برداشت قا بها ی عسل ميا نی ممکن نبو د<br />
اکنون سوآل اينست که برای مقابله بااين عدم هما هنگی چه با يد کرد ؟<br />
در تجا رب بعدی روشن شد که دو را ه حل عملی و جو د دا رد:<br />
1 محدو د کردن تخمگزاری ملکه<br />
2 محدود کردن موقتی ملکه<br />
برا ی اجرا ی طريقه او ل با يستی از پنجره ملکه استفا ده کرد.<br />
تا ملکه کارتحمگزاری خودرادربخش پا ئينی ادا مه دهدوسلو لهای شانهای بالائی، که ازنوزاد تخليه می شوند ، با عسل<br />
انباشته شوند.<br />
روش دو م در موا رد ی که عسل به و فو ر از راه مير سد ، بهترين طريقه عملی است<br />
اما زما ن محدو د کر د ن ملکه باقفس سوزنی نبا يد بيش از ده رو ز باشد وبلکه احتيا طآ به يکهفته محدود می شود.<br />
لزو م دادن طبقه به کندو<br />
وقتی در سا يه با زديد ها ی منظم ، پيشرفت کند وها را زير نظر دا شته با شيم خواهيم ديد که چه مو قع برای وسعت<br />
بخشيدن به دا منه کا رکندو منا سب است<br />
باتو جه به اينکه دادن طبقه به کند ومعمو لآ در دومو رد ضرو رت پيدا می کند<br />
1 زما نی که ديگر جای کافی برای ادا مه تخمگزار ی و جو د ندارد.<br />
2 مو قعی که پيشرفت ذخيره سريع است و جا برای آ ن محدو د ميگردد.<br />
مو رداول غالبآدرفصل بها روفراوا نی گرد گل وسرعت تخمگزاری ملکه پيش می آ يدو ازآنجايی که دراين شرا ئط ،<br />
بچه گيری از کندو امکا ن پذيرميشود ، با دادن طبقه بزرگ (که قابهای آ ن به اندا ره قابهای کندو هستند )وسايل بچه<br />
گيری آ ماده ميگردد.<br />
اما مورد دوم که با يد مو قعيت را برای بر داشت هر چه بيشتر محصو ل عسل آما ده نمود ، ميتوا ن با دادن پنجره<br />
ملکه ، بخش پايينی کند و را به محل تخمگزا ر ی اختصا ص داد و قابهای عسل داررا به با لا منتقل نمود<br />
.<br />
119) (1<br />
) 119 (2<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
3<br />
/1352<br />
وفورشهد ، ذخيره کردن عسلهای مختلف و دستيابی به آ نها<br />
در بها را ن که شکوفه های در ختی به ترتيب باز می شوند (بادام ،زردآ لو، گيلاس و )زنبو را ن ،که معمو لآ بر<br />
روری گل يک درخت کارميکنند، هر يک کندو درآن فرصت کم،شهد يک درخت را به کندومی برد و به همان ترتيب ،<br />
از آ ن عسل می سا زد و ذخيره اش ميکند. بنابراين برروی يک يا چند قاب ، دررديف مشخصی می توا نيم عسل هر<br />
شکو فه ای را باتجربه ای که داريم بيابيم البته جدا سازيش وقت زيادی را نياز دارد، قابهای بسياری را نيز بايد شکست<br />
اما چنا نچه سفارشی براين جدا سازی داشته با شيم يا کلکسيونی را بخواهيم داشته با شيم ،به زحمتش می ارزد.
160<br />
شکل مربوط به آ زمايشهای گسترش کندو<br />
شکل شما ره 119/<br />
آ زمايش جا دادن بيشتر به زنبوران
161<br />
کا ربرد پنجره ملکه<br />
دردو ره عسل<br />
محدو کرد ن ملکه درزما نی که عسلجو ها به سرعت به کندو شهد ميآ ورند ، از يک طرف موجب خلوص عسل در<br />
طبقات بالا ئی کندو شده و از طرف ديگر به ملکه فرصت استرا حت ميد هد و او را از اشتبا ها ت زما ن بردا شت<br />
محصو ل عسل نيز حفا ظت می کند . علاوه بر آن تصرفا تی در نحو ه و زمان عسل گيری هم ممکن ميشو د<br />
مثلآ می توا ن با دادن نيم طبقه يا قا بها ی تقسيم شده، دو نو ع عسل با شا ن برای عرضه به با زار ، تهيه نمود.<br />
.<br />
/ 120 شکل<br />
تا ثير پنجره ملکه
162<br />
انوا ع رو شهای تهيه عسل<br />
عسل را به طو ر کلی به سه روش ميتوا ن تهيه نمود<br />
1 عسل نوش گلها (که به طورتدريجی ازنوش گل ذخيره ميشود.)<br />
2 عسل نو ش گلها ، به روش علمی (به طو ر جدا گانه<br />
3 عسل فو ری که با دادن شربت به کندو داده ميشود)<br />
روش معمو لی برای تهيه نو ش گلها ،آ نست که با کوچ دادن زنبورا ن آنها رابه دنبال گلهای منا طق مختلف ميبريم<br />
و صحيح آ نست که عسلهارا به نا م منا طق کو چ ، نا مگذا ری کنيم<br />
البته اگر عسل خا لصی از گياهی شنا حته شده به دست آ يد ،ذکر نا م گيا ه نيز لازم می آ يد.<br />
رو شی ديگررا که روش علمی می ناميم عبا رت از آ نست که ترتيبی اتخا ذ شو د تا زنبو ر ، شهد يک گل مشخص<br />
را به کندوببرد وآ نرا به عسل تبديل کند<br />
اين عمل بدينگو نه صورت می پذيرد که با يد دسته ای زنبو ررا به دنبال گل مورد نظر فرستاد تا عسل تهيه شده از آ ن<br />
گل باشد و نه مخلوطی از گلهای منطقه!<br />
برای نيل به اين مقصود ، راه کار آنستکه<br />
اگر بنا به فرض ، زنبو را ن رادر يک منطقه با غستا ن مستقر کرده ايم که درختا ن بادام، گيلاس ، زرد آلو و غيره<br />
همزمان شکو فه داده اند، و ما هريک از اين شکو فه ها رابرای يک نوع عسل خا لص انتخاب کرده ايم ، با يد شب<br />
هنگام ، در حد ود 100گرم شربت را با شکو فه مورد نظر بيا ميزيم و به کندو بخو را نيم .زنبو ر اين شهد را به عنوا ن<br />
خو را ک ، مصرف می کند اما خاطره بو ی آ نرا درحا فظه چنا ن می پرورد که از با مداد تا شا مگاه ، فقط همان<br />
شکوفه هارابا زديدمی کند<br />
بدين ترتيب می توا ن هر دسته ز نبو ررا به دنبال شهد موردنياز فرستاد و يقين حا صل کردکه عسل توليد شده بر اساس<br />
سفارش ما ساخته شده<br />
رو ش تهيه عسل فو ری<br />
تهيه عسل فوری شا يد در ايرا ن رايچ نباشد و اگر زنبوردار ی هم به اين عمل دست زده با شد به نوعی مرتکب خلاف<br />
شده زيرا تا کنون کسی دربا زار عسل ايرا ن عسلی که رو ی بسته بندی آ ن اعلام شده باشد که عسل فوری است و فلان<br />
ويتا مين يا د ياستاز را به همرا ه دارد ديده نشده<br />
اما اين روشی است که در کشو ر رو سيه از دير باز ،مرسوم بوده است.<br />
به هرحال روش آنست که هرگونه ويتا مين يا ماده غذايی راکه با شربت قند به عنوا ن غذا به زنبو را ن بد هيم ،زنبوراز<br />
آ ن عسلی می سازد که فساد نا پذير و ما ندگاراست.<br />
از جمله عسل های فوری می توا ن عسل شير ، عسل پلی ويتامينه،عسل هويج را نام برد<br />
در اين مو رد کتا بی را که يو ئيريش درموردخو اص عسل نگا شته و به فارسی نيز تر جمه شده است توصيه می کنم<br />
اما برای اطلا ع بيشتر ذکر اين مطلب لا زم است که غالبآ عسل فو ری کاربرد پز شکی داردو با سفار ش قبلی بايد به<br />
تهيه آ ن اقدام نمود.<br />
فرمول عمومی عسل فوری و يتامينه:<br />
برای تهيه يک کيلو گرم عسل فو ری پلی ويتامينه<br />
1200گرم شکر و هموزن آن آب و مقدار کمی درصد ، بر حسب سفارش) ويتامينهای D B، و A لا زم است<br />
که در مجمو ع 50 ريال هزينه بر ميدارد اين قيمت گذاری ،مربوط به سال1349 است<br />
در حاليکه مواد اوليه عسل تهيه شده از نو ش گلها، رايگان به دست آمده ، آيا درست است که اين عسل به قيمت عسل<br />
طبيعی ،فرو خته شود؟<br />
.<br />
.<br />
. (<br />
)<br />
.<br />
:<br />
)<br />
.<br />
)<br />
:<br />
.<br />
:<br />
.<br />
!<br />
40 الی<br />
تر کيبا ت شيميا ئی عسل<br />
عسلهايی که از گل گيا ها ن مختلف تهيه می شوند ،بر اساس آ لکا لو ئيد ها و و يتامينها و صمغهای هر گياه ، مسلمآ<br />
دا رای تر کيبات متفا وتی هستند اما موا داصلی و نسبت آ نها تقريبآ به صورت زير است<br />
قندهای ساده ديگر<br />
قند ميوه (لولز) 40/5%قند انگور(گلوکز)%34 قند نيشکر(ساکارز) آ نزيم ها،چربی،اسيد های آمينه و غيره<br />
مواد معدنی حا صل تجزيه موا دمعدنی<br />
/0 386 يد و سديم<br />
کلسيم<br />
منيزيم<br />
% 1 /5<br />
:<br />
انوا ع آنزيمهای موجود در عسل % 1/9<br />
آب %17/7<br />
% 4 / 22<br />
% 0/18<br />
:<br />
0/00 4 کلر 0/0 29 پتاسيم<br />
0/00 1 فسفر 0/0 19 آهن 0/000 7 ،0/ 0 18 گو گرد 0/ 00 1<br />
:<br />
:<br />
آميلاز،انورتاز،کاتالاز،ليپازو پراکسيداز.<br />
(<br />
1<br />
2<br />
3
163<br />
بردا شت عسل<br />
عسل را زنبو را ن برای غذای خو د ونوزا دا نشان ذخيره می کنند، زنبوردار هم با دانستن اين راه کار که می توا ند<br />
شربت قند را به زنبو را ن بدهد تا به جای عسل خود ساخته از گيا ها ن ، دو با ره عسل سازی کند و ذخيره اش را<br />
جايگزين سازد ، همه ساله در پايا ن دو ره عسل ، اين معا مله سود آ وررا تکرار می کند و د رنتيجه کالا يی پر<br />
ارزش برای عرضه به با زار دارد.<br />
بردا شت عسل در خلال کار زنبو را ن<br />
گاه ميزا ن عسلی که زنبو را ن درهما ن اوا يل بهار ذخيره ميکنند ، ما زاد بر مصرف کندوو قابل برداشت است اما<br />
چون دادن جای وسيع طبقه) به دليل پا يين بو د ن گرما ی محيط ممکن نيست شانهای آ ما ده راخارج کرد ه و شا<br />
نهای تازه جا يگزين می کنيم. يا آ نکه همان شا نها رابا اکستراکتو ر خالی کرده به کندو هابرمی گردا نيم<br />
اما در تا بستا ن که دو ره بزرگ عسل نا ميده ميشود ، می توا ن شا نها ی تقسيم شده يا شا ن نيمه هم به کندو داد و پس<br />
از پولک کردن خارج نمود<br />
بردا شت عسل در انتها ی دو ره<br />
درآ خر هر دو ره عسل (جنگل ،کشتزار، با غات و کو هستان) نشا نه ها ی پا يا ن کاررا با بازديد منطقه می توا ن پيش<br />
بينی کرد اما زنبو را ن نيز خود نشا نه هايی ارائه ميد هند که قا بل تو جه است<br />
نشا نه ها ی آ خردو ره عسل درهر منطقه<br />
پروا ز عسلجو هامحدود ميشود ، بيشتر زنبو را ن در روی تخته پرواز يا جلوديواره کندو خوشه می زنند ،کندو ی<br />
روی باسکول ، افزايش وزنی را نشان نميدهد.<br />
و د رصورت با زديد ملا حظه خوا هد شد که کا رعمده زنبو را ن ، پولک کردن عسل است<br />
در يک بازديد عمو می با يد شا نها علا متگذاری شوند و فر صت لازم برای بردا شت محصو ل پيش بينی شود.<br />
علا متگزاری شا نها ، برای شناختن آنها:<br />
شا نها يی که با يد برداشته شوند( با توجه به ميزان عسل پو لک شده<br />
شا نها يی که با يد در کندوبا قی بمانند (دارای عسل پو لک نشده، گرد گل و نو زاد.)<br />
بسته بندی عسل با موم<br />
1 يکی از را هها ی بسته بندی عسل با موم همان دادن قابهای ظريف تقسيم شده به جای قابها ی معمو لی کندواست<br />
که پس از بر داشت مستقيمآ قابل بسته بندی هستند<br />
2 تقسيم موم پرس شده (فونداسيون همزمان با پرس کردن موم با ما شين والس، چند رشته سيم نا زک ياسلفون ويا<br />
نخ ظريف و محکم در وسط موم قرار ميد هند تاسر سيمها يانخها ازکنا ره ها ی ورق موم به بيرون قرارگيرد ، وقتی<br />
اين فو ندا سيو ن در قابی جا داده شود و در کند و به صورت شا نی پرعسل درآيد ، با کشيدن نخها ،به راحتی با اندا ره<br />
ها ی پيش بينی شده تقسيم گرديده قابل بسته بندی خوا هد بود.<br />
3 همين شانهای قاب استا نداردکندو را نيز ميتوان با سيم داغ (ماشين) و يا باکارد تيزونازک تقسيم و بسته بندی نمود<br />
عسل صاف در شيشه<br />
برای شيشه کرد ن عسل صاف ، از رو شهای قديمی که بگذريم فعلا رو ش سانتريفوژ(اکستراکتور) برای خارج کرد ن<br />
عسل از شا نها ی مو می را يج و با صرفه است<br />
در اين ر و ش شا نها رابر حسب نوع عسلشا ن می توا ن دسته بندی نمود و هر هو ع عسلراجدا گانه برای اکستراکتور<br />
آ ما ده ساخت<br />
آ ما ده سازی قابها برای ما شين اکسترا کتور:<br />
برای اين کا رابزار ی مو رد نيا زهستند مانند<br />
کار د پو لک تراشی برقی يا معمو لی)،برای با ز کردن پو لک روی عسل<br />
خرک پو لکتراشی برا ی قرار دادن شان بررو ی آ ن در هنگام تراشيدن پو لکها.(چو بی ، فلزی يا تور سيمی<br />
وا ن زير دستی که پو لکترا شی بررو ی آ ن انجا م ميگيرد و پو لکهای همراه عسل در آن جمع می شوند.<br />
اکستراکتور: اين ابزار که بخش گردان آ ن،بر اسا س نيروی گريز از مرکز ،عسل روا ن رااز داخل شانها ی گير<br />
افتاده در توری به ديو ا ره خارجی دستگاه پرتاب می کند<br />
با ظر فيتها ی سه قابی وچهار قاب و غيره سا خته شده و به طو ر دستی و يا با مو تو ری الکتريکی به دورا ن می آ يد<br />
در انتها شيری متنا سب داردکه می توا ن عسل را از ا ن خارج کرد و پس از صا ف نمو دن ، در شيشه ها يفرو ش<br />
بسته بندی نمود<br />
در زنبو ردا ريها ی بزرگ ، اکسترا کتو رهای بزرگتر (راديال) کاربرد دا رند که اساس کا رآ نان باکمی تفاو ت يکی<br />
است<br />
.<br />
(<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
(<br />
.<br />
:<br />
:<br />
(<br />
:<br />
.<br />
:<br />
:<br />
)<br />
) :<br />
:<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.
164<br />
پو لک ترا شی:<br />
به طو ری که در تصوير های مقابل<br />
ملا حظه می شود<br />
1 شا ن رابه دقت بر رو ی خرک<br />
مستقر نمو ده با کارد پو لکتراشی ،<br />
پو لکهای روی سلول های عسل را<br />
دور می کنيم<br />
2 در تصوير بعدی ، شان بدون<br />
پو لک رادر اکستراکتور وارد و<br />
مستقر ميکنيم<br />
به طو ريکه زا يده سر قاب، در<br />
جايگاه پيش بينی شده قرارگيرد.<br />
توصيه :<br />
و قتی شانهای بدون پو لکرا در<br />
ماشين قرارداديد ، نوبت به دورا ن<br />
درآ وردن انست که بايد کا ملآ به<br />
آرامی به حرکت درآ يد.<br />
در غير اينصو رت شان عسل خواهد<br />
شکست.<br />
وقتی به آ رامی به چرخش درآ مد<br />
صدای پرتاب شدن عسل به ديواره<br />
مانند صدا ی باران به گوش ميآيد.<br />
و کم کم ديگر شنيده نمی شود<br />
زيرايک روی قاب تقريبآخالی شده<br />
پس دستگاه را نگاه داريد و قاب را<br />
پشت وروکنيد وادامه دهيد تا هردو<br />
طرف قاب ، خالی گردد.<br />
صاف کردن عسل<br />
به طور کلی مقاديری موم و گرد گل در عسل معلق می مانندکه بايد استخرا ج شوند راه حل آ نست که عسل به دست<br />
آمده از سانتريفوژ را در استو ا نه ای منا سب ريخته و آ نرا با حرار تی بين سی تا سی و پنج در حه به مدت سه شبا نه<br />
رو ز ، قرار دهيد تا عسل کاملآ سيّال شود و مواد زايد به سطح ظرف بيا يند<br />
پس از اين مدت،از شير پا يين استو ا نه با اطمينان ميتوا ن شيشه های فرو ش راازعسل خالص پرکرد.<br />
تو صيه<br />
حتی المقدور ،عسل هر منطقه ودر هر دو ره عسلگيری با يد جدا گانه برای فرو ش آ ماده شود و حد اقل ، نام منطقه و<br />
گياه غالب برروی شيشه ها قيد گردد.<br />
بنابر اين از اختلاط عسلها نيز پيشگيری می شود.<br />
اختلاط عسلها<br />
عسل هر شکو فه ياگياهی ارزشها ، مزه ، رنگ وبو ی خا ص خودرا دار د و به تنها ئی قابل عرضه به با زار است<br />
اما بيشترزنبوردا را ن اصرار دارند تا عسلها يشا ن را مخلوط کنند<br />
علت اين اصرار آ نست که مشتريها ی عسل ، با تبليغات خلا فی که خود زنبو رداران برای سو د جوئی بيشتر عامل آ ن<br />
هستند، موجب بر انگيختن سو ء تفاهم شده اند<br />
اين وضعيت معلول توليد انبوه عسل مرکبات است که کمرنگ است، به زودی بوی و طرا وت خو درااز دست<br />
ميدهدوغلظت پايين تری هم دارد و شبهه بر انگيز است<br />
پس زنبو ردا رآ نرا باعسل آ ويشن ، رنگين سا خته به نا م عسل آويشن آ نهم با قيمت بالاتر می فرو شد!<br />
دراينموردبايدتاکيد کنم که: ذهن مشتری را با يد روشن کرد، محصو ل انبو ه را ارزانتر و محصول کميا ب راگرانتر<br />
فروخت<br />
نا گفته نما ند که عسلهای مخلوط ، گاهی بوو مزه ای بسيار نا متنا سب دارند!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
!<br />
.<br />
!<br />
:<br />
.<br />
.<br />
:<br />
!
165<br />
شکرک زدن عسل<br />
( کريستاليزه<br />
غالبآ مشا هد ه شده است که شيشه های صاف پر از عسل ، به تدريج کدر شده و شروع به شکرک زدن می کنند.<br />
و يا به اصطلاح ، رُس ميکنند.اين حالت ، با رسيدن فصل سرما و يا قراردادن شيشه عسل دريخچال ،بروز ميکند.<br />
گاه در فصل سرد سال ، عسلهای کندو ها (ذخيره جمعيت کندو) نيزدچار همين و ضعيت شده و کار تغذيه زنبورا ن را با<br />
اشکال موا جه می سازند.<br />
علت کريستاليزه (رُس کردن) :<br />
اگرتوازن مقدارآ ب درعسل ،درمقابل لولز که قند روانی است ، باگلوکزکه ميل تبلور دارد، به مرحله اشباع بر سد،<br />
عسل رس خواهدکرد.<br />
اين عمل را با افزودن چندقطره آ ب و سرد کردن عسل ، به طو رمصنوعی هم می توان انجام داد.<br />
(همچنا نکه درآذربايجان خود مان هم متداول است).<br />
با همين طرفنداست که عسل صبحا<br />
نه:Miele Pave de راميسازند<br />
)<br />
عيوب کريستاليزه<br />
1 وا خو ردن مشتری دراثر تبليغاتی که خود ز نبو رداران عامل آ ن هستند.<br />
از دست دادن خاصيت آنتی سپتيک ) ضد با کتری و ضد ميکروب).<br />
اما عسلی که با يد به شراب عسل مل تبديل شود ، ابتدا بهتر است که رس کند و يا آنکه حرارت داده شود!<br />
( Met<br />
(<br />
)<br />
)<br />
:<br />
.<br />
2<br />
آ نچه غالب زنبو ردارا ن می کنند:<br />
عسل را به مقدار و زما ن زياد ،حرارت ميدهند.<br />
اين عمل هم ارزش های نگاهدا رنده عسل را از بين می برد ، هم مزه آ نراتغيير ميدهد و هم بو ی خوش عسل را ضايع<br />
می سازد. وا ضح است ، بسياری از مواد ضميمه عسل را هم از ميا ن می برد.<br />
بعضآ هم موادکنسرو اسيد تارتاريک درعسل واردمی کنند.<br />
هر عسلی به سادگی رُس نمی کند<br />
در بر رسی هائی که شده نتيجه آنست که ميل به کريستاليزه در عسل ها ی مختلف ، نسبت به ترکيب عمومی آ نها<br />
متفاوت است<br />
برا ی اطلاع ،هفت نوع عسل را به شرح زير توضيح داد ه ايم<br />
:<br />
شماره نوع گياه گلوکز%<br />
آب%<br />
مواد معدنی%<br />
گرده گل %<br />
ميل کريستاليزه%<br />
لوولز %<br />
%2<br />
%60<br />
% 70<br />
% 75<br />
%80<br />
% 90<br />
%100<br />
% 1/2<br />
% 1/8<br />
% 2/5<br />
% 2<br />
% 2<br />
% 2/5<br />
% 3/5<br />
% 48<br />
% 28<br />
% 35<br />
% 37<br />
% 35<br />
% 35<br />
% 20<br />
% 0/2<br />
% 0/ 15<br />
% 0/017<br />
% 0/15<br />
% 0 /15<br />
% 0/18<br />
% 0/25<br />
%15<br />
%19<br />
% 22<br />
% 30<br />
% 20<br />
% 22<br />
% 20<br />
%28<br />
% 40<br />
% 40<br />
% 40<br />
% 42<br />
% 45<br />
% 55<br />
عسل گرزو زول<br />
2 عسل شبدرواسپرس<br />
3 عسل مرکبات<br />
4 عسل اقاقيا<br />
5 عسل کراد<br />
6 عسل بهاره(شکوفه)<br />
7 عسل پنبه،کدو،جاليز<br />
1<br />
هما نطورکه از اين مقا يسه بر می آ يد<br />
اولآ هر چه مقدار آ ب بيشتر باشد<br />
ثانيآ هرچه گلو کز بيشتر با شد<br />
ثالثآ هرچه مواد معدنی بيشتر باشند<br />
رابعآ: هرچه مقدار گرد گل بيشتر باشد<br />
امکان رس کردن عسل بيشتر است<br />
:<br />
.<br />
:<br />
:<br />
:
166<br />
منحنی تبلور عسل دررابطه با تر کيبا ت اصلی آ ن<br />
منحنی شما ره / 4<br />
تبلور عسل
167<br />
کلکسيون عسل<br />
برای مقا يسه و شنا خت عسل ، داشتن يک کلکسيون ، از عسلهای هر سال ،موجب اعتبار کار زنبو ردار و<br />
درجای خود ، پا سخگوی يکی ازمعماهای طبيعت است.<br />
از سال 1349 تا سال 1354در کلکسيون عسل خود ، بيش از 30 نوع عسل به رنگهای متفاوت ،از فراورده های<br />
سراسر ايرا ن جمع آ وری و درمعرص ديد با زديد کنندگان زنبوردا ر ی قرار گرفت<br />
اين مجموعه با شيشه های بزرگ و کوچک و محتو يا ت رنگار نگ آ نها ، نشا ن دهنده بخشی از تنوع طبيعت سرزمين<br />
اجدادی ما ايران و نما يا نگر زحمت زنبورا ن عسل در تلاش زيستن و حسن توجه زنبور دارا نی است که نامشا ن در<br />
اين مجموعه آ مده است<br />
از همه اين مجمو عه دوا زده نو ع آ نرا در جدولی به مقايسه نقل کرده ام تا کم و کيف و تنو ع عسل را بر خو ا ننده<br />
نيز رو شن کنم.<br />
.<br />
.<br />
بخشی از اطلا عات جمع آ وری شده در کلکسيو ن عسل سالهای<br />
1349 تا 1354هجری خورشيدی<br />
نا م منطقه فصل سال نا م گل نا م زنبوردار رنگ عسل طعم/بوی مشخص تبلور غلظت<br />
گلابدره بهار<br />
اليگودرز بهار<br />
همدان بهار<br />
جهرم بهار<br />
سرخه حصار/بهار<br />
فشندک تابستان<br />
جهرم تابستان<br />
شميران تابستان<br />
آهاروشمال بهار<br />
ورا مين تابستان<br />
آبعلی بهار<br />
برو جرد پاييز<br />
%70<br />
%70<br />
%95<br />
%98<br />
1350<br />
1349<br />
1352<br />
1351<br />
1354<br />
1353<br />
1353<br />
1350<br />
1354<br />
1352<br />
1352<br />
1352<br />
بلوطی /شفاف<br />
بنفشه جويباران فولادپود بادام سو خته<br />
عنابی شکوفه درختان فولادپور سريع<br />
آقای مهندس نعيمی/زرد ليمويی<br />
مغز بادام<br />
مرکبات/ميوجات حسن آقاحيدری عقيق زرد رقيق<br />
بوته ای سنبل مانند/ فولاد پور/زرد شفاف/مانند روغن بادام زرد کمرنگ<br />
فولاد پور گل ما هور حسن آقا حيدری قهوه ای /قرمزسير بوی شيره انگور<br />
خارزرد عنابی/ شفاف<br />
فولادپور بوته سنبل مانند قرمز/ شفاف<br />
آ قای آ هاری مخلوط سريع<br />
بوی کدو زرد کمرنک فولادپور کدو بسيارغليظ<br />
بيرنگ/شفاف بسيار شيرين فولادپور خارخسک لب ترش<br />
نباتی /شفاف آقای جعفرعسلی تيغ و گرز % 99<br />
%74<br />
%70<br />
%75<br />
%60<br />
%75<br />
%97<br />
%99<br />
%5<br />
%60<br />
در يک دو ره زنبور دا ر ی درآلمان نيز کلکسيو نی از فرآ ورده های عسل اين بخش ارو پا ترتيب داده شد که<br />
درجای خود جالب است و تعدا د آ تها از هشت ، تجاوز نمی کند<br />
البته تنوع گياهان در اروپا کمتر از آ سيا است اما گستر ش( مقدار) گيا ها ن به علت رطو بت بالا و با رندگی ها ی<br />
همه فصلی ، خيلی بيشتر است<br />
.<br />
.<br />
:<br />
از اين عسلها می توا ن چند نوع را نا م برد<br />
عسل بهاره از شکو فه های درختان که شا مل گيلاس، آلو چه و امثال آنست.<br />
عسل تا بستانی از گلهای دشت و صحرا خصو صآ شبدرک<br />
عسل درختان پارک و جنگل ما نند عسل زيرفون ، گيلاس جنگلی<br />
عسل منداب (کشتزار<br />
عسل رنگين معرو ف به عسل جنگلی ، که از عسلک به دست می آ يد.<br />
.<br />
:<br />
. (<br />
بيشترين عسل توليدی اين منطقه ، همان عسل مندا ب است که به سرعت شکرک ميزند و مشتری<br />
عسل ها ی ديگر است!<br />
پسند تر از
168<br />
بره موم<br />
.<br />
بره موم چيست ؟<br />
اگر تا کنو ن به سورا خ را ه پرو از کندو های بو می توجه نمو ده با شيد را ه پرو از آ نها با جسم خمير گونه ای<br />
سياهرنگ ،خا کستری و يا سبز رنگ اندو د شده زنبو ران ،اين سورا خها را در رو زهای گرم گشاد می کنند<br />
ودرزوزهای سرد دوبا ره تنگتر می کنند ، اين جسم خميرگو نه رابره موم نامند<br />
موارد استفاد ه<br />
اگر بتو ا نيم اين ما ده را نيز يکی از محصو لات زنبو رداری بنا ميم ، در گذشته ها نيز برای انسا ن موارد استفا ده<br />
ها يی داشته و اکنون هم گاه و بيگاه خوا ستار هايی دارد.<br />
مورد استفاد ه آ ن در بين مردم ، برای مالش دادن درزما ن نا رسايی ها ی عصبی و درد های کف دستها تجويز شده<br />
درآ زما يشگاههانيز به منظو ر کشت ويرو س ها و يا لام در موارد خاص استفاده ميشود.<br />
اما و ا قعيت آ نستکه زنبو را ن اين ما ده را برای جلو گيری از ورود آفات و برو زبيما ريها ی اپيدميک ميسازند و يا<br />
به منظور حفظ گرما ی درون کندو بنا می کنند<br />
با مطالعات و تجاربی که شخصآ به عمل آ ورد ه ام ، اين قابليت در منتها ی ظرافت ودقت ، فقط از زنبو رها ی بو می<br />
ايرا ن ديد ه شده است و زنبو رهای دورگه چنين فنی را نميدا نند.<br />
اما چنا نچه ملا حظه شده، درصو رت نياز، به غارت بره مومهای زنبو را ن بو می می پردا زند و يا آنکه اگر پشت<br />
با م قير اندو د و ياسطح آ سفالتی پيدا کنند ،نياز خو دراباقير برمی آ ورند<br />
اما درکاربرد آ ن هرگز پيش بينی های زنبو را ن بو می را ندارند و غالبآ برا ی چسبا ند ن قطعات دا خلی کندو مو رد<br />
استفاد ه قرار ميدهند.<br />
قبل از شروع سرما،زنبو را ن بومی باپيش بينی هوا ، به کو چک کردن هوا کش با لای کندو و حتی بستن کا مل آ ن<br />
ميپردازند.<br />
زنبو را ن درچند مورد ، بره موم را به کار می برند:<br />
برای بستن درز ها و سو را خها ی پيدا شده د رکند و ها. ) ما نند بتو نه<br />
در مو قع با لا بر د ن حرارت کند و برای مومبافی<br />
در زمان شرو ع ذخيره کرد ن عسل و برای جلو گيری از غا رتی<br />
پس از با زديد کندوها برای چسبا ند ن مجد د قابها.<br />
درموا ردهجوم آ فات زنبور زردو امثال آن)<br />
درموقع شيو ع بيما ريها ی ميکروبی يا ويروسی.<br />
درموا قعی که قابهای کندوازحدمعمول کوتاهتر با شند.درزير قابها پله هايی بنا می کنند تا به کف کندو مربو ط شوند.<br />
در موا قعی که قابها از حد استاندارد بلند تر با شند زير قابها رابا بره موم به کف می چسبانند تا کرم مومکار درآ نجا<br />
نشو ونمانکند.<br />
حمل مواد اوليه بره موم از طبيعت<br />
موا د اوليه ای که زنبو را ن برا ی سا خت بره مو م به کندوهامی برند عبا رتند ا زصمغ های گياهان، مومها ی نبا تی ،<br />
رزين ها،شيره های گياهی ، پُرز(کرک) برگها، چوب پنبه طبيعی ،خاک،شن (سيليس) و امثال اينها<br />
مشا هده در برداشت مواد اوليه:<br />
زنبو را ن زيا دی به جای آ نکه به دنبال گرد گل و يا شهد گل بررو ی گل گيا ه بنشينند ، بررو ی سا قه های زخمی<br />
وترک خو رد ه گيا ها ن می نشينند و يا بررو ی جو ا نه ها ی ناره درختا ن مشغول به کا رند يا آ نکه در محل های<br />
زخمی درختا ن به بردا شت مواد مشغو لند ،لا به لای پو ست درختا ن کهن را جستجو می کنند و يا بر کنار آ برفتها از<br />
لجن و گل و لا ی بهره می جو يندو ما سه های بسيارريز را با خود حمل می نما يند.<br />
اين زنبو را ن درکار بره موم ساز ی جلو کند وها ، به رسا ندن مواد اوليه اشتغال دارند.<br />
تخليه مواد اوليه<br />
اين زنبو را ن باتو جه به مواد چسبدار و سختی که با پنسهای پاها ی خلفی حمل می کنند و قتی بر رو ی تخته پروا ز<br />
کند و قرارگرفتند با چند زنبو راحا طه می شو ند و به سرعت ودقتی خا ص مواد او ليه از پاها ی آ نها جدا شده مستقيمآ<br />
به کارگرا ن بره موم ساز تحو يل می گردد.<br />
منظره اين عمل زنبورا ن، تما شا گر ناشی رابه اشتبا ه می اندا زدوتصو رمی کند که غارتی به کندو حمله کرده و<br />
محاصره شده است!<br />
.<br />
.<br />
(<br />
.<br />
.<br />
Propolis<br />
)<br />
:
ش/<br />
169<br />
که زنبور از آ نها، مواد لا زم برای بره مو م ساز ی بردا شت می کند<br />
:<br />
معرفی بعضی ازمنابعی<br />
صمغ تازه و سبز رنگ روی جوا نه های تازه صنو بر ، ترشحات سا قه های جوا ن که ساس آ نها را سو را خ کرده .<br />
ترا و شا ت صمغ از سو را خها ی ساقه در ختا نی که کرم خراط به بارآ ورده بيشتر از تيره گل سرخ مانند در ختان<br />
گيلاس و زردآ لووبا دام.<br />
صمغ بيرون زده از زخمها ی در ختا نی مثل انجير ،سرو و کاج<br />
صمغ شبا نه نوک سو زنک ها ی کاج<br />
در منا طق کو هستانی ، صمغ گون ، زول ، شقايق و شيرسگ<br />
در دما وند صمغ با ريجه (شقايق البرز)، درگر مسا رو ورا مين صمغ تنه انار و انجير<br />
درجا هايی که جاده سازی ميشود از قير استفا ده می کنند<br />
در مو قع رنگ کردن کندو ها ،ز نبورا ن به کندوها ی رنگ شده و قو طی های رنگ روی ميآ ورند.<br />
لذا بنابر منا بع مواداو ليه نوع و رنگ و بوی بره مو مها بسيار متفا وت است در حا ليکه سا خت و کا ربرد برابردارند.<br />
سا خت و کاربرد بره موم<br />
هما نند مومبا فی درکار مومسازی هم زنبو را ن با کمک گرما ی تن يکديگر اما پهلو به پهلو،به هم چسبيده و در دو<br />
خط متقابل، در دوطرف محلی که با يد مسدود يا تعمير شود با همکاری تنگا تنگ به اين عمل مبا درت می کنند.<br />
با ترتيب خاصی مواد وارد شده را به آ ب دهان خود می آميزندو بررو ی محل مورد نظر ميچسبانند.<br />
اولين زنبوری که موادهمراه خودرا به اين ترتيب ، تحو يل داد ، از صف خارج شده زنبورديگری جايش را می گيرد<br />
هميشه زنبوران حامل موادآما ده به مصرف ، منتظر جای خالی ميمانند وتاخالی شدن جاباآرامشی خاص صبر ميکنند<br />
جالب آنکه درمحل تخليه و تحو يل مواد او ليه هيجان و حرکت بسيار به کار ميرود و درمرحله ساخت ،آرامش<br />
کارسازاست به اين ترتيب است که به فاصله ده دقيقه ، می توا ن قشر نازک بره موم راملا حظه و لمس کرد.<br />
.<br />
(<br />
)<br />
.<br />
.<br />
.<br />
شرح مشا هده بره موم سازی در پائيز سال 1350<br />
ميرا ن/امامزاده قاسم. :<br />
122اين صحنه هارابا دقت بسيار به ترتيب نقا شی کرده ام<br />
(<br />
(درشکل شما ره<br />
!<br />
در جلو کندوها يی که پنجره پرو ا زشا ن کنده شده بود (1)، زنبو رها دربالا و پايين و دوپهلو ی سو را خ پرواز ،<br />
تنگاتنگ هم ، آ را م نشسته بو ند (7)و فقط دستها و شا خکها يشا ن حرکت ميکرد<br />
من که تا آ نزما ن چنين ر فتا ری را از زنبورهانديده بودم ، با شگفتی به اين منظره چشم دوختم و سعی کردم تا بفهمم<br />
چه اتفاقی در حال شکل گرفتن است<br />
پس از ساعتی دقت، دريا فتم که زنبو ری بر می خيزد و زنبو رديگری به جايش قرار می گيرد<br />
زنبوری که ازجا برخاسته بود به درون غوغا و کشمکش روی تخته پرو ا ز(8) فرو د آ مد ودر رفتار ی که به جنگ و<br />
گريز می ما ند وارد شد<br />
در اين بخش ، هر زنبو ری که از بيرون بر روی تخته پروا ز فرو د می آ مد با سه تا پنج زنبو رنگهبان ، مو رد<br />
بررسی و کنکاشی شديد وا قع می شد ، انگاری که پا ها يش را می خو ا ستند بکنند<br />
اما اين هما ن زنبو ر حا مل مو اد او ليه بو د که با رش را از او می گرفتند<br />
موا دی را که از کار گر حا مل می گرفتند مستقيمآ به طر ف صفهای دور سو را خ پرواز می بردند و منتظر خالی شدن<br />
جا می ما ندند اما بعضی از موا د هم بر رو ی تخته پر واز ريخته ميشد<br />
همين موا د ريخته شده نيز به وسيله زنبو را نی که از صف خارج شده بو د ند جمع آ ور ی ميشد.<br />
.<br />
..<br />
.<br />
!<br />
.<br />
(6)<br />
بنا بر اين ديگر جای شک نبود که اين صف مرتب و آ رام ، صف بره موم سازی است<br />
عصرآنروز، مجددآ همان کندوهارا مورد دقت قرار دادم و با شگفتی بسيار ، (2)مخرو ط های ظريف بره موم را ديدم<br />
که از پايين و با لا درمقابل هم ، سا خته شده بودند.<br />
فردای آ نروز نيز کا رزنبو را ن به هما ن نحو ادامه داشت تا آ نکه کارراتما م کردند و بر روی هر سورا خ پرواز<br />
بزرگ ، جند سو را خ کوچک به قطر بدن زنبو ر با قی گذا شته بو دند<br />
.<br />
.<br />
.
170<br />
بره موم سازان<br />
شکل شما ره 122 زنبورا ن درحال بره موم ساختن<br />
مومسازی زنبورا ن عسل<br />
زنبورانی که برای مومبا فی آ ما دگی پيدا کرده اند. در ضيا فتی که با خورد ن مقادير قابل تو جه گرد گل و عسل آ غاز<br />
ميشود ،(برای توليدهر 100گرم موم 1/2 کيلوگرم عسل به مصرف ميرسد) گرما ی درون کندو را تا درجه حرارت<br />
مطلوب ، با لا ميبرند.<br />
به تدريج محلی را که ميخواهندمومبا فی کنند بررسی کرده و همه محيط لاز م را دورمی زنند و دراين دو رز دنها،<br />
جمعيتی بيشتر به اين گرو ه می پيوندند تا آ نجا که حرکت ،بالاخره متوقف ميشود و زنبورا ن به يکديگر آ ويزان<br />
ميشوند<br />
دراينموقع ،دو رديف از زنبو را ن که سقف کندو ويا سر قاب (شانی را دراشغال دارند با دست (پاهای جلويی)<br />
محکم گرفته و آ ويزا ن می شوند ، زنبو را ن دا خل مجمو عه مو مبافان به همين ترتيب ، با يک دست به پاهای پسين<br />
اين زنبورها آ ويزان شده و صف درهم بافته زنبو ر، تا کف کندو ادامه می يابد<br />
به اين تر تيب ، دوپرده در هم فشرده از زنبو ران ، فضای با ريک و محدود ی را در بين خود به حد اعلا ی درجه<br />
حرارت (50 تا60 درجه) رسا نده در حا ليکه زمزمه به خصو صی دارند ، کار شان با فی را شرو ع ميکنند.<br />
پولک های مومی که به تدريج از زيرشکمشان جو انه ميزند ، رشد می کنندو بيرو ن می آ يند ، هر زنبور،پولکی را<br />
با دست آ زاد خو د بيرو ن کشيده به آ ب دها نش می آ لا يد و به زنبوربالا ئی ميدهد<br />
بالا تر ين زنبو را ن که خود لامهای مومی را در اختيار دارند به سقف می چسبا نند<br />
زنبو ری که آ خرين وا حد مومش تمام شد، به سرعت به بالا می خزد و زنبوری که به پای ا و آ ويزان بود، به سقف<br />
می چسبد<br />
در پايين پرده، زنبورانی که تا زه برای مومبا فی آماده شده اند ، وارد پرده مومبافی ميشوند.<br />
و به اين ترتيب پرده مومبافی از پائين به بالا در حرکت است اما شان مومی از بالا به پايين بنا ميشود<br />
نا گفته نما ند که بسته به جمعيت ، اين پرده تنها يک لايه ندارد بلکه از لايه های بيشتری تشکيل شده و هر چه ترا کم<br />
جمعيت بيشتر با شد ، کار شان سازی يا مومبافی سريعتر به پايا ن ميرسد.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
.<br />
.<br />
.
171<br />
نحوه شا ن سازی زنبورا ن عسل<br />
شکل شماره / 123<br />
مومبافی<br />
( 1<br />
( 2<br />
3 و<br />
( 5<br />
پو لکهای کو چک موم ، از زيرشکم زنبور کارگر ترشح ميشود<br />
زنبو ر ، پو لک را باآنزيمهای دها ن خودآ ماده چسباندن ميکند<br />
4 )زنبوران، پو لکها را با برس پا های عقبی برميدارند<br />
مومبا فان ، خود مانند دانه های زنجير، به هم گره ميخورند.
م(<br />
172<br />
.<br />
شا ن سازی بچه های طبيعی زنبورا ن<br />
بنا کردن خا نه های مو می در يک کندو ی خالی:<br />
امرو زه برای بچه گر فتن طبيعی اززنبوران نيز،قبلآ چندقاب با فو ندا سيو ن قرار ميد هند تا با نظمی که زنبوردارميل<br />
دارد ، شا نها بنا شوند<br />
اما مشا هده وبررسی کار زنبورا ن در يک کندو ی خالی نيز جالب توجه است<br />
وقتی يکدسته زنبو ررا که از رو ی شا خه در ختی پايين ا ورده ايم ، دريک کندوی خالی و ارد کنيم ، بلا فاصله کار<br />
مومبافی بنای خانه جديد)راآغاز می کند برابر شکل و ترتيب شا نهای بنا شده ، ميتوان به زيبائی و ظرا فت<br />
کار زنبو را ن ، آگاهی حاصل نمود<br />
.<br />
124<br />
.<br />
.<br />
)<br />
شکل شماره / 124 شا ن سازی<br />
اندا زه های سلولها ئی ) خانه های ششبر وغيره) که زنبورا ن بنامی کنند:<br />
اين سلو لها راميتوا ن به سه دسته تقسيم کرد:<br />
دسته اول : خا نه ها ی کارگری<br />
حل رشدکارگر)که درخانه سازی های<br />
اوا يل سال، با فوندا سيو ن ويا بدون<br />
پايه ها ی پرس شده ساخته می شوند.<br />
دسته دوم :خا نه های نر<br />
اين خا نه ها نيز در صو رت لزو م<br />
بدون توجه به محدوديتهای فونداسيون،<br />
در هما ن بهارا ن ساخته می شوند.<br />
دسته سو م : خا نه ها ی بزرگتر از<br />
خانه نر ها که در موقع وفو ر عسل<br />
و گاه بدون رعايت فرم بنا می شوند.<br />
علا و ه بر اين سه دسته سلول<br />
سلول شا هخا نه نيز يکی ديگر<br />
از کار های خانه سازی زنبو را ن است
173<br />
فو ندا سيو نهای مصنو عی ياموم والس<br />
:<br />
.<br />
اين پا يه ها ی پرس شده که برای نظم و سرعت بخشيدن به کار شان سازی زنبو را ن ، ساخته می شوند از هما ن<br />
مو م با ز يا فتی از توليدا ت زنبو ردا ری ،<br />
حا صل می شوند و ما شين پر س آ نها ،<br />
در و ا قع کپيه ای هو شمندا نه ازکار<br />
دقيق و محا سبه شده زنبورا ن است<br />
و در عمل لوزيهايی هستندکه با يک زاويه<br />
130 درجه،<br />
از هر پهلو به لو زی ديگر ی چسبيده اند.<br />
باتوجه به شکل 1)125)اگرسو زنی رادروسط<br />
هرلوزی فرو کنيم ، ازخا نه مقابل خود بيرو ن<br />
می آيد و دروا قع،هر خا نه در مقابل سه خانه<br />
ديگر ، شکل گرفته اند<br />
اين خود تقليدی از کار طبيعت است،براساس<br />
منطق تمر کز درکندو.<br />
شيب خا نه ها:<br />
خانه ها ی شش بر طو ری ساخته می شوند که<br />
دهانه خانه ، با زا ويه ای درحدود تا<br />
به طرف بالا باشد وهمين پيش بينی فرصت ميدهد<br />
تا سلول از ما يع پر گردد.<br />
45 درجه<br />
20<br />
تر ميم قابهای ضربه خو رد ه<br />
اگر فو نداسيو ن شا نها به هر علت منحرف<br />
شود ، زنبو را ن آ نرا تر ميم می کنند اما با<br />
حد اقل زحمت و به سا ده ترين وجه ممکن<br />
به اين معنی که باتوجه به نيروی ناچيززنبور،<br />
خم شدگی فو ندا سيون را با مرمت آ ن ،<br />
تا حد<br />
همگون شدن فا صله دو شا ن،<br />
جبرا ن ميکنند.<br />
.<br />
:<br />
125 شکل
174<br />
پو لکها يی که زنبورا ن برای سرپوش گذا شتن روی سلو لها می سازند.<br />
پو لکهای رو ی سلو لهای عسل<br />
اين پو لکها از موم خالص و تا زه سا خته شده اند و غالبآ به رنگ گردگل هما ن گلی هستند که از آ ن شهد و گردگل<br />
بردا شت شده<br />
پيو ستگی اين پو لکها باهم بيشترازپيوستگی آنها به ديوا ره سلو لها می با شد و به همين دليل کار پو لکترا شی عسل را<br />
آ سا ن ميکنند.<br />
پو لکهای سلول های نوزادان<br />
اين پو لکها از جنس چوب پنبه ای نا زک سا خته شده و سورا خها يی بسيارريز برای تنفس نوراد ، دارند.و با<br />
ديواره سلو لها محکم مرتبط بو د ه به آ سانی قابل جدا شدن نيستند لذا برای با زديد نمو نه های نوزا دان بايستی<br />
درپوش سلو ل را پاره کرد.<br />
.<br />
جلو گيری از حيف و ميل شدن اين محصو ل گرانبها<br />
1 برداشت تاژک ها، پل ها و زوايد شا نها وپو لکها ی تراشيده شده از قابهای عسل.<br />
2 تعو يض شا نهايی که دو دوره نوزا د درآ نها پرو رش دا د ه شده با شا نها ی تازه و ذو ب کردن وشمش کردن<br />
همه آ نها.<br />
شا نهايی که نوزا دان درآ نها پرورش داد ه می شوند به زو دی رنگشان عو ض ميشود و به تد ريج ، دراثر آ نزيمهای<br />
طبيعی بدن نو زا دا ن ، به چو ب پنبه تبديل شده و غير قابل استفاده خواهند شد.<br />
منا بع تو ليد موم و لزو م گسترش آنها<br />
علا و ه بر منا بعی که زير عنوا ن جلو گيری ازحيف و ميل موم ، عنوا ن شد ، را هکا رها ی ديگری نيز برای تو ليد<br />
موم وجود دارند که بايد مو رد توجه قرار گيرند.<br />
موم خو د باارزش ترين وآسا نترين منبع درآمد زنبورداراست وخريداری مستمر فوندا سيون ودادن فو ندا سيو نها ی<br />
کامل و برش خو رده به کندوها، موجب پايين آ مدن تو ليد موم و برهم خو ردن توا زن کا ر زنبورا ن خوا هد شد<br />
برا ی اطلا ع بيشتر به يادداشتهای منجر به اين تجربه توجه فرماييد<br />
.<br />
:<br />
/ 1352<br />
بهار سال گزارش رسيده به سنديکای زنبوردارا ن تهرا ن:<br />
زنبو ر ها در جاجرود به بيماری عجيبی مبتلی شده اند و از نا حيه شکم ، پَردر آورده اند<br />
و در هر کندو بيشتر زنبو ر ها به اين وضعيت در آ مده اند<br />
موضو ع کا ملآ مشخص بود و معلو م بو د که در اثر کمک بی رويه و اشتباه ، (موم فو ندا سيون کامل )زنبو ران<br />
جايی برای تخليه پو لکهای مومی نداشته اند ، کا رمو مبافی نيمه کاره مانده در حالی که جايی برای مومبافی ، باقی<br />
نمانده و در نتيجه پرده مومبافی از هم متلا شی شده و زنبو را نی که هنو ز پولک دا شته اند ، بی هوده ما نده اند.<br />
وقتی از زنبو ردار سو آل شد که برای مومبا فی زنبو رها چه کرده ايد ؟ پا سخ داد که پوکه آ ما ده داده است.<br />
پس از ايشا ن خو ا ستم تا به سرعت ، پو که هايی را که داده ،از کندو خارج کند و به جای آ نهافو ندا سيو نهای کوتاه<br />
پنج سانتی بدهد<br />
در با زديد بعدی ملا حظه شد که مشکل رفع شده و تما می سلو لهای جديد ، برخلاف آ نچه شايع است عمومآ سلو لها ی<br />
کارگری بافته شده بودند.<br />
!<br />
.<br />
!<br />
!<br />
بهار سال اما مزاده قاسم شميران<br />
زنبو را نی که رو ی تخته پرواز از اينسو به آنسو هرزه ميرفتند و پو لکهای يخ کرده زير شکمشان از تب مومبا فی<br />
خبر ميداد، مرا متو جه کرد که با يد شا نهای پر وحتی نيمه ذخيره را از کندو خارج کرد ه به جای آ نها در محو رتخم<br />
گزاری ملکه شا نها يی با فو ندا سيو ن کو تا ه بگذارم<br />
پس از دو سا عت ، به طو ر مشهو د ، گرما ی کند و با لا رفت و صدای کندو تغيير محسو سی داشت و محض احتيا ط<br />
با ظرف غذا ی شيشه ای از جلو را ه پروا ز ، غذا ی کمکی داده شد<br />
دربازديد روزبعد شانهای بسيارزيباوظريفی که تمام قابهاراباسلولهای کوچک (کارگری) بافته شده بودند، مشا هده کردم.<br />
.<br />
/ 1350<br />
بنا بر اين دادن فوندا سيون های کوتاه د رزما ن شرو ع مو مبا فی ، خو د يکی از منا بع نوليد مو م خوا هد بو د.
.<br />
175<br />
شا نها ی معيو ب ، يکی ديگر از منابع تو ليد موم هستند:<br />
درچند مورد، شا نها ی عسل ممکن است کش بردارند و سلو لهای آنها، از اندا زه استاندارد سلول کارگری خارج<br />
گردد که درآ ينده موجب پيدا يش بيموقع زنبو را ن نر خوا هند شد<br />
لذا بايد شا نهای اکستراکتو ر شده به دقت با زديد شده و د رصو رت سلا مت کامل ، به جا يگاه تخمگزاری داده شوند.<br />
.<br />
:<br />
)<br />
پس ، قابهای مشکوک و معيوب را نبا يد به خاطر صرفه جو ئی غلط ، مودراستفاده قرار داد بلکه به عنوان يکی از<br />
منابع توليد مو م با يستی مو رداستفاده قرار گيرند<br />
آ نچه در زمينه مومبا فی زنبو را ن به تجربه حا صل شده<br />
1 با آ نکه فوندا سيو ن ، عملآ زنبورا ن را مقيد به ساختن خانه ها ی کارگری ميکند ليکن در زمانی که زنبو ران<br />
در حال ذخيره سازی هستند ، اين انگاره ها به هم ميخورد.<br />
2 دادن فو ندا سيون کامل درفصل مومبافی ،قدرت و اشتهای زنبو را ن را در توليد مو م ، از بين ميبردو محصول<br />
بسيار عالی کندو يعنی موم ، نابود ميشود.<br />
3 اگر مومبافی در فصل پرو رش ، انجا م گيرد حتی بدون فو ندا سيو ن ، زنبو را ن ، تمام خانه ها رابراساس<br />
نياز فصل ، با خا نه های کار گری بنا می کنند.<br />
4 اگر مومبا فی درفصل عسل صو رت پذيرد ،زنبو را ن بدون تو جه به ابعاد خانه ها آنهارا با گنجايش بيشتر و<br />
بزرگتر بنا می کنند.<br />
اگر در کندو ئی توليد نر لا زم آ يد ، درهما ن سلو لهای تنگ هم ملکه تخم نر می گزارد وکارگران ،لبه سلو لهارا<br />
بيشتر می کشند!<br />
(<br />
.<br />
5<br />
نگا هداری موم<br />
از آنجاييکه اين ماده گرا نقيمت ، آفا ت بسيار ی دارد هميشه زنبو ردارا ن با نگاهداری آ ن ، دچار مشکل می شوند اما<br />
اگر روش صحيح نگاهدا ر ی رعايت گردد، آ فا ت نمی توا نند در آ ن نفو ذ کنند.<br />
مومهای باقی ماند ه د ر هر مقطع کار ،بايد فو رآ جمع آ وری و درديگ مخصوص به همرا ه آ ب ، با دمای63 تا65<br />
درجه ذو ب شوند.و پس ازآن درحرارت ملا يمتری به صو رت مذا ب و به مدت 2 تا6 روز نگاهدا ری شو ند تا تمام<br />
موا د غير قابل استفاد ه آ نها در ته و بالای ظرف رفته و پس از آ ن ظر ف را خنک کنيد تا موم به حال شمش درآيد<br />
سپس هردوطر ف آ نرا از مواد غير لازم ، با ابزار منا سب پا ک کنيد و با رو پوش پلاستيکی محکم و بد ون هوا<br />
ببنديد برای اطمينا ن بيشتر کيسه پلا ستيکی را از آبنمک 2درصد پر کنيد و بعد درآ نرا محکم کنيد.<br />
موا د زا يدی را که از موم دو ر کرده ايد درآ تش بريزيد و تا آخر بسو زا نيد تا مو جب دعو ت وگسترش آفات نشود<br />
.<br />
شا نها ی اکسترا کتو ر شده وشا نهای سالم انتهای فصل کا رراکه بی عيب با شند با يد در کند و ها ی خالی قرار داد به<br />
طو ری که از هر جهت قابل اطمينان با شند و بتوا ن ار تبا ط آ نها راباهوای خارج قطع کرد!<br />
به تناسب<br />
هر دسته که با طبقه ها يکجا شدو با بتو نه وغيره در زگيری شدند با يک شيشه<br />
حجم کلی مجموعه با اطمينان، تا بهار آينده بيمه خوا هند شد.<br />
( Ethylen die Bromide )<br />
درزنبو ردا ريها ی بزرگ ، جای نگاهداری بايد انبار ی متنا سب باحجم کلی طبقه هادر نظر گرفته شود .و با سموم<br />
منا سبتر محا فظت گردد.<br />
تو صيه :<br />
برای استفاده مجدد شا نها در دو ره زنبو ردا ری آ ينده لا زم است تا شا نهارا به مدت نيم تا يک ساعت در هوای آ زاد<br />
قرار داد. تا گاز های سمی آ نها تبخير گردد.
176<br />
سم زنبو ر عسل<br />
همچنا نکه د رگذشته ، نيش زدن زنبورانرابرای علاج بيما ريهای پادردواستخو ا ن درد و امثال آن تجو يز ميکردند ،<br />
در قرن بيستم نيزپماد سم زنبو ربرا ی معالجه رما تيسم ، مورداستفاده دارد.<br />
تهيه سم زنبو ر به دليل خوا صی که دارد ، امروزه به صورت عملی تر و منطقی تری درآ مده است.<br />
با بيهو ش کردن زنبو را ن کارگر ، بدون آ نکه زنبو را ن از بين بروند ، سم آ نهارا که در زما ن بيهوشی ، از<br />
نيششان جاری می شود بردا شت می کنند و درسا خت دارو های موردمصرف به کار می برند.<br />
در اينجا بيمو رد نيست تا خاطر نشا ن کنم<br />
يکی از دکتر های رو سی بر انگيخت و مو جب چا پ مقاله ای بر ضد اوشد ، مرا<br />
درمبحثی که درسال<br />
بر آ ن دا شت تا اطلا عا ت بيشتری در موارد استفاده از سم زنبو ربه دست بيا ورم<br />
براساس همين اطلا عات ، مقا له ای نوشتم که در رو زنا مه کيها ن آن زمان در برنامه تريبون آ زاد روز<br />
1351 درج شد .<br />
7 تير<br />
.<br />
:<br />
(1972)1351<br />
تر کيبا ت سم زنبو ر :<br />
اسيد فو رميک ، اسيد کلريدريک ،اسيد ارتوفسفريک ، هيستامين،کولين، تريپتوفان،<br />
فسفات منيزيم،آلبو مين و چربی های فرار.<br />
.<br />
تر کيبا ت گو گردی بامس و کلسيم<br />
موا رد استفا ده سم زنبو رعسل:<br />
درمعا لجه رما تيسم ،بيماريهای عصبی ،ضا يعات جلدی، ما لا ريا ، فشارخون و گواتر (اکزو فتالميک)<br />
خلاصه زنبو رداری عملی<br />
محصولات زنبورداری<br />
زنبور پاکتی<br />
ژله رويال<br />
توليد ملکه<br />
گرده افشانی/باغ و کشتزار<br />
گردگل<br />
عسل<br />
بره موم<br />
موم<br />
سم زنبور
177<br />
آفت های زنبورستانها<br />
کندوی زنبو را ن عسل منبع مواد غذائی کم حجم و پر ارزشی برای بسياری از آفات طبيعی است<br />
اين آ فات محتويا ت کندورا، ازموم ، که اساس زندگی زنبو ران است تا خود ز نبورا ن ،به عنوا ن طعمه مورد استفاده<br />
قرار ميدهند. به همين ترتيب ابتدا باآ فت موم شرو ع می کنم<br />
بيد موم يا شب پره مومکار:<br />
شب پره کرم مومکار که از نوع پروا نه بيد يعنی از دسته شب پره ها (شب پرواز ميبا شد از زما نی که آ فتاب روز<br />
به غرو ب ميرود ، فعال می شود و به بو ی موم به هر سو را خی سرميکند.<br />
درهر جا که قطعه مومی بيابد ، تعدادی تخم برروی آ ن می گذارد و خود آ نجا را ترک می کند.<br />
اگر به مو م دسترسی پيدا نکند ، هما ن بوی موم از توری هوا کش کندو راهنما ئيش ميکند تا با کمک لوله تخمدانش<br />
در حو ا لی هوا کش تخمگزاری کند و همين برای آلود ه کردن کندو به کرم مو مکار کافی است.<br />
اين حشره از آن حشرا تی است که دو را ن فعاليتش (زيانکاری)،دورا ن لاروی (کرم) يعنی دو ره دو م دگرديسی<br />
اواست که از تمام دو را ن ها ی زندگيش طو لانی تر است ، پس از آ ن به پيله ميرود و دو را ن شفيرگی را می گذراند<br />
که چند روزی بيش نيست!<br />
قدر ت واستقامت اين پروا نه از عجايب طبيعت است که من برای پی بردن به اين راز ، به آ زمايش هايی متوسل<br />
شدم که آ نهارا نقل ميکنم.<br />
1 پرو ا نه مومکار ی را در بين دوا نگشت دست ، از نا حيه سينه فشار دادم تا بيهو ش گردد. اما احسا س کردم که<br />
پس از بيهوشی هنوز حرکتی دارد وقتی به دقت نگاه کردم متو جه شدم که لو له تخمدانش خا رج شده و به دنبال<br />
مانعی ميگردد. نا خن خود را در مقابل اين لوله متحرک قرار دادم<br />
فورآ آرا م شد وبا حس کردن اين ما نع به تخمگزاری پرداخت<br />
اين عمل تانيمساعت زمان برد وحشره سطحی به مساحت 5× 5 ميليمتررابدون فاصله و چسبيده به هم تخمگزاری کرد.<br />
2 چند کرم مومکاررا در قوطی کبريتی کردم و در آ زما يشگاه با هوای منا سب) قرار داده پس از سه رو ز<br />
گرسنگی ، از نظر هيکل ، ضعيف شده بو دند اما بدنشا ن به جا نب تکا مل(فاز شفيره) نزديک شده بو د.<br />
پس از يکهفته ديگر( به همان تعداد) آ نها را درو ن پيله يا فتم. وچو ن باز ديد های منظم بعدی ميسر نشد پس ا زگذشت<br />
دوهفته به فکر آ نهاافتادم. با باز کردن قو طی به هما ن تعداد، شب پره هايی 2ميلی متری به جای ما نده بود.<br />
با رديگر که قو طی را باز کردم فقط يک پروانه باقی ما نده بود و با همه کو چکی جثه ، ماده بودنش محرزبود<br />
همچنا ن بی قوت و غذا محبو سش کردم تا آ نجا که تخمريزی کرد. اما پس از چند روز ديگر که با زديد کردم هيچ<br />
اثری از اوو تخمها نيافتم فکر کردم که ممکن است با اين کوچکی و ظرافت ، از روزنه هوا خور خارج شده با شند<br />
که واقعآ چنين بود<br />
آ نها ،تکه مومی را که برای آزما يش گذا شته بو دم ، پيداکرده بودند و حالا کرمها ی چاق و چله ای شده بودند.<br />
بعضی از زنبو ردارا ن ، بر اين با وربو دند که کرم مومکار با گرد گل وارد کندو ميشود و يا ا نکه تخمهايش در موم<br />
ذو ب شده با قی ميما ندو به کرم تبديل می شود ، آ زمايشهای بعدی نشان دادند که چنين نيست وو اقعيت هما نست که<br />
درآغاز گفته شد بنابراين از ذکر آ زما يشات هم خودداری ميکنم.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
(<br />
)<br />
.<br />
.<br />
!<br />
.<br />
.<br />
.<br />
!<br />
شکل شما ره126 /دگرديسی شبپره مومکار
178<br />
آ فات ديگر موم<br />
علا و ه بر بيد موم که خطر نا کترين عامل نا بو د کننده موم و براندا ختن کندو ها ی ضعيف است ، عو ا مل ديگری<br />
نيز هستند که مو جب تخريب شانها می شو ند.<br />
شا نها ی ذخيره ايکه از کند و ها بر داشت شده و يا به تعدادزياد در کند وها با قی مانده وازجمعيت کندو به مدت<br />
طولا نی دو ر ماند ه با شند ، گرفتا رحمله بعض قارچهای ميکرو سکپی شده و موم و عسلشا ن ضا يع خو ا هد شد.<br />
قسمت تيره رو ی شا ن،<br />
منطقه حمله کپک است .<br />
شکل 127 شا نی که موردحمله کپک وا قع شده<br />
.<br />
.<br />
!<br />
1354<br />
.<br />
آ فت گرد گل:<br />
گردگل که خود يکی از محصولات پر ارزش زنبو رداری و محتوی مواد غذا ئی فشرده ای است ، آفات بسيار ی<br />
دارد<br />
در درو ن شانها ،نفوذ رطو بت ، مو جب تخريب آ نها شده و قارچهای ميکرو سکوپی بر روی آ نها ، می نشينند<br />
در کندوهای ضعيف ، نوعی سو سک سياهرنگ به کوچکی يک تا دوميليمتر ،که در رو ی گل ها فعاليت می کند،<br />
برای خوردن گرد گل ، به کندو هم وارد می شود.<br />
اما در زما ن بر داشت گرد گل از گلها نيز آفتی شنا خته شد که برابر يا ددا شت ، عينآمنتقل ميگردد.<br />
دز فول /بهار سال<br />
باآنکه گلها ی باقلا به خو بی وفراوانی بازشده بودند، و کشت با قلاغالب کشتزارهاراانبا شته بو د ،يکبا ره گرد گل<br />
کمياب و بالاخره قطع شد<br />
امری فو ق العاده تعجب آ و ر بود لذاموجب کنجکا وی شد وچند گل با قلا راموردبررسی قرار دادم ، درنظر اول ،<br />
پرچمها و مجمو عه گل سالم و بد و ن عيب بودند<br />
اما همينکه پرچمها رابررو ی قطعه کا غذی تکا ن دادم ، متو جه جنبش موجودا ت بسيارريزی در خلا ل دا نه ها ی<br />
گرده شدم<br />
اين موجو دا ت ، کرمهای بسيارريزی بو دند که به تغذيه از گرد گل اشتعال داشتند و تعدادشان درهر گل بين سه تا شش<br />
عدد بود.<br />
با بررسی کشتزار د ر يک شبا نه رو ز ، رو شن شد که شب پره ای مشا به شب پره بيد موم امابسيار کو چکتر ،<br />
عا مل تخمگزاری بر روی گلهای با قلا است .
179<br />
آ فات و مشکلات ملکه<br />
يکی از آفا ت خطر نا کی که فعاليتهای ملکه را مختل می کند،شپش زنبورا ن است و با همه مراقبتهای پرستاران ،شپش<br />
ها خو د را به ملکه می چسبانند و او را از تخمگزاری وحتی گرفتن غذا،باز ميدارند.<br />
برا ی رفع مشکل ،رسم براينست که گاهگاه ملکه رابا انگشتان دست چپ مستقيمآ ميگيرند و با چو ب کبريتی آلوده به<br />
عسل ، شپش هارا از تن او می زدايند.<br />
روش گرفتن ملکه برابر شکل128 آ نست که<br />
دوانگشت دست چپ را باز، در سر را ه ملکه<br />
طوری نگه با يد دا شت تا ملکه برروی انگشتان<br />
بيايد ، آنوقت پا هايش را با هم محکم گرفته بعد<br />
زدود ن شپش ها را با دست را ست انجام دهيد.<br />
شکل / 128<br />
)<br />
نحوه گرفتن ملکه<br />
بال های ملکه<br />
بالهای ملکه جفتگيری کرده را که در کندو به کار مطمئن مشغو ل است به خا طرمآ ل انديشی و پيشگيری از گريختن<br />
او قطع می کنند.<br />
اين کار شا يد از جها تی صحيح با شد اما قدرت دفا عی حشره را از او سلب می کند و خصو صآ اگر در بها را ن<br />
بخو ا هد کندو را تر ک کند بچه بدهد) ممکن نيست و شا يد موجب از دست دادن او بشود.<br />
آ فا ت زنبو را ن عسل<br />
زنبو را ن عسل عمومآ آ فا ت بسيار ی دارندکه ميتوا ن آ نها رادسته بندی نمود<br />
پستا نداران از انسا نها ی نا پرهيزگار که بگذريم ، خرسها يک دسته از دوستدارا ن بی شعور عسل هستند و بدون<br />
ترس از نيش زنبو را ن ، به نا بو د ی خا نه ها ی طبيعی يا مصنو عی آ نان و نابو د سا ختن زنبو را ن مبادرت ميکنند<br />
و کا م خو درا باعسل شيرين ميسازند.<br />
گزا رشی که در سا ل 1355 به سند يکای زنبو ردارا ن رسيده بود ، حاکی از آ ن بو د که<br />
در منا طق کو هستانی جنگل ها ی ما زندرا ن ، تعداد ی خرس به زنبو رستا نها حمله بردهو با پرتاب کرد ن سنگ، و<br />
ار عا ب زنبوردا را ن ، چند کنو را ربوده اند.<br />
موش انواع کوچک جثه آن) بالا نه سازی در درو ن کندوها، به نا بو د کردن جمعيت و خورد کردن وخو ردن شانها<br />
و زنبو را ن باعث از بين رفتن کندو های بسيار ی می شوند.<br />
پر ند گا ن دارکو بها در زمستا ن به زنبورستا نها ی آ زاد ، لطما ت فرا وا نی واردميسازندو با توک زدن به کندو ها<br />
ز نبو ر ها را بيدار می کنند و گاه از کند و به بيرو ن می کشند.<br />
بلبل :که گفته ميشد،عاشق گل است برروی گلها به شکار زنبو را ن ميپردا زد.<br />
چرخريسک :زنبورخوا رکم اشتهائی است وبه خورد ن زنبو رها ی زخمی و مرده اکتفا می کند<br />
سقاهک در آ بشخورها ، زنبورهاييرا که برای بردن آ ب ميروند شکار می کند.<br />
پرستو اين پرندگان درپروازهای تفريحی عصروهم برفراز کشتزارها،زنبوران بسياری را شکار می کنند.<br />
مرغ زنبو رخوا ر آ فريقی الاصل ، از پر ند گان مها جری است که گاه با کوچ زنبو را ن ، برنا مه مها جرت<br />
خودرا تغيير ميدهد.<br />
و دسته جمعی به زنبو رستا نها ی درحا ل کار حمله می کنند اين پرنده ا زخطر نا کترين آ فات زنبو رستانها است و<br />
به تجربه در يا فته ام که زمان کو چ و منا طق زنبو ردا ر ی ايرا ن رابه دقت شنا سائی کرده است.<br />
حتی ضعف زنبورا ن رادر هوای نيمه با رانی و يا نيمه ابری و مر طوب به خو بی ميداند.<br />
درروز های فرا وا نی عسل ، فقط زنبو را ن بو می ايران با حمله های خود ، اين پرند گان رافرار ی ميدهند<br />
در تجارب خو د دريا فتم که ضد اين آ فت ، قوش (قرقی يا (با ز) است که هم شکار اين پرنده را دوست دارد و هم<br />
صدايش درمنطقه آ نها رافراری ميدهد.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
:<br />
.<br />
(<br />
:<br />
:<br />
:<br />
:<br />
)
180<br />
آ فا ت زنبو را ن عسل<br />
مرغ زنبو ر خوار<br />
سنجاقک<br />
آخوندک<br />
زنبور پيشانی سفيد<br />
شب پره عسلخوار (کله مرده)<br />
شکل /<br />
129 آ فتهای زنبو رعسل
.<br />
.<br />
)<br />
:<br />
:<br />
:<br />
181<br />
خز ند گان مارمولکها گاه زيرکندويی به کمين می نشينند و هراز گاه زنبوری شکار می کنند<br />
دو زيستا ن قوربا غه ها درآبشخو رها، گاه با شکار زنبو را ن شکم خو درا سير می کنند.<br />
حشرات زنبو ر خرمايی شکا رگا هش ،رو ی تخته پروازکندوی زنبو را ن است در بالا ی شا خه درختی يا در زير<br />
تخته پروا ز به کمين می نشيند و با يک حمله دو ز نبو ررامی گيرد و فرار ميکند. البته گاهی هم زنبو ران بايک حمله<br />
انتقامی طو لانی ، تلا فی می کنند.<br />
زنبو ر زرد در رو ز های پائيزی بدون تر س واردکند و های ضعيف می شود وبه خورد ن عسل می پردازد<br />
و تا شکمش پر نشو د به فکر رفتن نمی افتد با آنکه در اينموقع با مقا و مت زنبو را ن رو بروميشود اما گاهی هم در<br />
کندو به بنای لانه همت می گما رد.<br />
زنبور پيشانی سفيد گرگ زنبور) زنبو ر عسلجو را که با رسنگينی دارد، در يک حمله غافلگير ميکند واو را<br />
وادار می کند تا عسلش را تقديم او نما يد وقتی عسل را تحو يل گرفت ، زنبو ررا قطعه قطعه کرده گو شتش را هم به<br />
روش ز نبو رخر ما يی ميخو رد.<br />
سنجا قکها درآنجاهاکه زنبوران آب برداشت می کنند ، برفراززنبو رستان ودرآ سما ن،زنبور شکار می کنند.<br />
آخو ندک در کشتزارها ، برروی شا خه ها ی درختان و گذر گاهها ی زنبو را ن در کمين است<br />
شبا نگاه به کندو واردميشود و آنقدرعسل ميخو رد که ديگرازسوراخ<br />
شب پره بزرگ کله مرده<br />
کندو نمی توا ند بگذرد .در اينمو قع ، زنبو را ن اورا می کشند و لا شه اش را بر کف کندو مو ميائی می کنند.<br />
.<br />
(<br />
Atropusse )<br />
آ فتها ی خونخوار<br />
شپش زنبورکه درمورد مشکلا ت ملکه هم<br />
ازاويادشد،برخلاف همه شپشها اصو لآخونخوا ر<br />
نيست بلکه با جای گرفتن بر رو ی بدن ملکه و<br />
پرستا را نش، از ژ له ای که پرستارا ن به ملکه<br />
ميدهند (از زبا ن پرستاران ( تغذيه ميکنند.<br />
اين انگل شش پا دارد (حشره درزير سر پوش<br />
پولکهای) نوزادان دالانی ميسازد و تخمگزاری<br />
ميکند. اگر تعداد آنها درکندو زياد باشد با يد با<br />
دود تنبا کوی غليظ يا فنومتازين، آ نها را زدود<br />
.<br />
( Meloe Larva ) ِ<br />
ملووخو د<br />
لاروملوا<br />
يک حشره است و اصو لآ وارد کندونميشود<br />
اماچون برروی گلهاتخمگزاری ميکند،لاروهای<br />
زيا نکارش درحال خوردن گردگل به زنبورانی<br />
که گرده جمع ميکنند می چسبند واززيربندهای<br />
آ نهابه خونخو اری می پردا زند.<br />
جرب زنبو ر ) Woodiَ ( Acarapis<br />
اين انگل بسيار کو چک است و بدو ن ذره بين<br />
قابل رو يت نيست.وارد سو را خهای تنفسی<br />
زنبوران بالغ شده وخون آ نهارامی مکد و با<br />
زاد و ولد) وتکثيرموجب نابودی زنبوران<br />
ميشود.<br />
جرب بزرگ آکار اپيس بيرو نی که<br />
گاهی مراحم زنبوران ميشودوکم خطراست.<br />
را ه مبارزه ، دو د دادن بامواد شيميائی سمی است.<br />
شکل شماره<br />
130<br />
(<br />
)<br />
)
182<br />
درکتب قديمی نامی از اين انگل برده نشده و حال آ نکه کشف آ ن درسال<br />
کنه زنبور<br />
1906م . صورت پذيرفته و ابتدا با شپش زنبو ر به اشتبا ه گر فته شده<br />
ليکن بر طبق اطلا عا ت اخير ،به نا م کنه زنبو ر ( Apis Miteَ شنا سائی شده است<br />
در گذشته نظير آ نرابر رو ی جو جه گنجشک ، قناری وکبوتر می شنا ختيم .اين نوع انگل ها،در تما م شبانه رو ز به<br />
ميزبا ن چسبيده و آ ثار زيانباری ، همچون کم خونی ، کم تحرک داشتن ، عدم باروری، کم خو را ک کردن، ضعف<br />
عمومی به بار می آ ورند و با لاخره موجب مرگ جا نور ميزبا ن می شوند<br />
کنه مز بور درست همين آ ثاررادرکندو با قی می گذارد<br />
انگل هشت پا داردو مانند همه کنه ها،سرو سينه وشکم همه به هم جوش خورده است .از سرو ته کو تاهتر ، از پهلو ها<br />
است .د ردوران لا روی شش پا دارد بدنی سخت ، پرز دار وبه رنگ قهو ه ا ی دارد. دورا ن دگر ديسی او شش روز<br />
است تخمگزاريش بر رو ی لار و های زنبورصو رت ميگيرد وتا نوزاد زنبو ری(ميزبان) تکامل پيدا کند ، سه نسل<br />
کنه از آن تغذيه کرده اند.<br />
درآزمايشاتی که برای باراول به منظورشناخت<br />
اين هشتپای مزاحم به عمل آوردم ، رفتاری استثنائی<br />
داشت.<br />
وقتی ازرو ی بدن زنبوری با وسيله ای را نده شود ،<br />
به همه طرف ، حرکت ميکند<br />
به پهلو ها، به جلو و به عقب )اما جهت بدن خودرا<br />
ثابت نگاه ميدارد.<br />
برروی بدن زنبورا ن بالغ ، درحال خونخو ا ری<br />
کاملآ درزيربند ها ی حشره فرو ميرود و فقط ،<br />
بخش کو چکی از بدنش قابل رويت است<br />
امابرروی بدن صدفی رنگ لاروها و شفيره هايی<br />
که ازسلولهابيرون کشيده شد، به راحتی ديده ميشدند.<br />
برروی بدن هرشفيره زنبور،گاه تا شش کنه درحال<br />
خو نخواری ديده شد.<br />
اين کنه علا وه بر خون زنبوران و نوزا دا نشا ن از<br />
ژله ای هم که خورا ک اوليه نوزا دا ن زنبو راست<br />
تغذيه ميکند.<br />
گاه درحال خونخواری جوانه های شا خکها و ديگر<br />
اعضای نوزادان را تخريب ميکند.<br />
مبارزه<br />
منبع تغذيه اين انگل ، در کندوی زنبو ران ،<br />
بيشتر ،بدن نوزا دان بی دفاع است<br />
گرچه زنبو را ن خود نيزدر مقابل اين مزاحم ،<br />
بيدفاع به نظر ميآيند.<br />
اما وقتی زا د و ولد کنه در سلولهای سربسته<br />
نوزا دا ن صو رت می پذيرد ، کار مبارزه را<br />
دشوار و حتی غير ممکن می ساد.<br />
زيراخود بابيماريها ی باسيلی نوزادان،بسيار<br />
متفا وت است<br />
به هرحال دارو ئی که برای دود دا دن تا کنو ن<br />
تجويز شده هما ن دارو يی است که در مقابل<br />
جرب درو نی به کارميرفته وآ ن عبا رت است<br />
از: فنومتازين و يا فنوتيا زين<br />
شکل شما ره 131<br />
.<br />
.<br />
.<br />
)<br />
( Varroa Jacoupsoni<br />
.<br />
.<br />
.<br />
!<br />
)<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
)
)<br />
183<br />
آ فات شهد گلها<br />
گلها، در طبيعت فقط خا ص زنبو را ن نيستند. به عبا رت ديگر ، شهد خو ا ران در طبيعت انوا ع بسياری دارند که<br />
فقط يکنوعش ، تحت سلطه استثمار انسا ن است.<br />
پروا نه های زيبا ی رو زپرواز ، زنبو را ن و حشی انوا ع خاصی از مور چگان ،چند نوع از آ فات گياهی ، ساسها<br />
،نوعی خاص از شته ها،شبپره شکم بزرگ کهمانند پرنده ای کو چک و تند پرواز ، عصرها به بردا شت نو ش گلها می<br />
پردا زد و همچنين پرنده ای به همين کو چکی به نام کُليبری<br />
(<br />
شکل شما ره / 132 پروا نه ها
184<br />
آ نچه را که درطبيعت ، به زعم ما انسانها ،آ فت است ، خو د جز ئی از زنجيره حيا ت است و با همين محاسبه<br />
می توا ن ادعاکرد که هر آ فتی ، ضد آ فتی دارد<br />
را زاصلی حيا ت را به سادگی ميتوا ن در خوردن وخورده شدن نيز تصورکرد.<br />
برای آ نکه ضد آ فت ها را بشناسيم فقط به حو صله و دقت نياز داريم اما اين تامل، گاه بسيار به طو ل می انجامد و<br />
از حو صله عمريک انسا ن خارج است اما اميد آ نست که انسا نها ی نسل بعد ، با دردست دا شتن تجارب نسلها ی ماقبل<br />
خود ، دراين بررسی ها، مدا ومت کنند تا به نتيجه مطلو ب دست يابند.<br />
دراين زمينه تجربه ای دارم که نقل آ نرا خصو صآ در اين مقطع ، ضروری ميدا نم<br />
قبلآ تهمتی را که به جير جير کهای خا نگی ميزدند، درنظر دا شتم و با ملا حظه زيا نکار ی بيد پشم خوار ، تقريبآ<br />
اطمينا ن داشتم که مسئول سو را خ شدن جو را بها و شا لگردنها يپشمی يا بخشی از قالی های کف اطا قها ، اين<br />
جيرجيرکها نيستند .ولی هر گز فر صت منا سبی برا ی تحقيق در اين زمينه به دست نيا ورده بو دم<br />
علت اطمينا نی که بر بی گناهی جيرجيرکها در من پيدا شده بود، مشا هده لا شه کرمها و پو سته پيله هاو شفيره های<br />
کر م بيد بودکه د ر کنار پشمها ی نيمخو رده ديده می شد و تصا دفآ جير جير کها هم آ نجا حی و حا ضر بو دند!<br />
با همين خاطره ذهنی ، درگيرو دار زنبو ردا ری به همين نحو رو برو شدم<br />
يا دداشت ارديبهشت سال ورامين پيشوا<br />
وقتی در کندو ی ضعيفی را که هفته گذ شته چند کر م مومکار در آ ن مشا هده کرده بود م، امروز باز کردم ، در حدود<br />
70 جير جيرک سيا هرنگ، هر کدا م به گو شه ای جستندو فرار کردند!<br />
بی اختيار ، آ نها رابه عسلخو ا ری متهم کردم اما و قتی شا نها ی کندو را بيرو ن کشيدم ،همه آ نها را تميز و بی عيب<br />
و پر و پيما ن يا فتم و ديدم که اين کندوی ضعيف به چه پيشرفت شگفت آ وری دست يا فته است<br />
دراين زما ن بو د که به يا د خو يشا وندا ن خا نگی جير جيرکها افتادم و برا يم مسئله بی پايه اتهام آنان، تدا عی شد.<br />
در با زديد عمومی کندو ها، مشا هده شد که در کليه کندوها چند جير جير ک و جو ددا شت و زنبو را ن نيز آ نهارا<br />
پذيرفته بودند.<br />
آ زمايش:<br />
برا ی يقين حا صل کرد ن از ارزش اين حشره، پس از چندی تکه مومی را که در معرض حمله بيد موم قرار داده بودم<br />
و پراز کرم و پيله شده بود ، درو ن کندوی خالی گذا شتم و برای وارد شدن حشرا ت ديگر را ه پروازآنرا نيمه باز<br />
گذاشتم با با زديد های مکرر ، مشا هده کردم که جير جيرکها حتی تخم پرو انه های بيدرا ميخورند<br />
.<br />
.<br />
.<br />
!<br />
/ 1353<br />
.<br />
.<br />
50 الی<br />
ضد آ فت<br />
!<br />
بسياری از ضد آفتها درزمينه های مختلف ، شناخته شده اند ، اما در زمينه مبا رزه با آ فات زنبو را ن ،تعداد کمی را<br />
می شناسيم ،از آ ن جمله ، ضد آ فت زنبو رخوا ررا که خود آ زموده ام ، همان باز يا قو ش است که وقتی صدايش<br />
طنين افکن ميشود ، زنبور خوا ران تيز پرواز ، به سرعت از منطقه دو ر می شوند.
185<br />
بيما ريهای زنبو را ن عسل<br />
در زنبو را ن عسل ، تا کنون بيماريهای بسياری شنا خته شده که غالبآ عوامل با سيلی يا قارچی دارند وبيماريهای<br />
آ ميبی يا ميکرو بی، کمتر عار ض زنبو را ن می شوند.<br />
اصو لآ بيما ری های زنبو را ن در فصو ل خاصی از سال ، که رطو بت بالا بو د ه يادر خوا ب زمستانی بو ده اند، با<br />
بالا رفتن در جه حرارت محيط و طبعآ سرايت رطو بت و عدم امکان فعاليت زنبورا ن ، بروز می کنند<br />
( Sacbrood<br />
)<br />
بيماری لک<br />
کيسه ای شدن<br />
از اين دست بيما ريها، بيمار ی گچی شدن<br />
وشبه لک را می تو ا ن نا م برد که عمومآ به سلو لهای نوزادان وارد ميشوند و ميتوا ن آ نهارا<br />
بيماری نوزا دان تلقی نمود<br />
1 مر ض گچی شدن<br />
تشحيص داده شده<br />
عامل اين بيماری قارچی انگلی به نا م<br />
علا ئم بيمار ی پيدا شد ن خا لهای قهوه ای روشن در منطقه شکمی و ماده گچی سفيدرنگ درپشت لارو ها ميباشد<br />
مشا هده و تجربه<br />
.<br />
.<br />
در سال ، 1348 در شميرا ن بيمار ی نظير بيماری مزبور ، در بين قابهای نوزادا ن (در سلو لهای سربسته) مشا هده<br />
شد به طو ری که تما م محتو ی سلول به رنگ سفيد و يا قهو ه ا ی و حتی سيا ه خميری يا اسفنجی در آ مده بود.<br />
قابهای محتو ی گرد گل نيز از اين فساد مصون نما نده بودند<br />
بو ی کندونشا ن از حمله کپک داشت و کمی بو ی آ مونيا کی حاکی بر فسادمواد آلی<br />
نفو ذ آ ب درکندو ها به علت با رندگی های شديد و متو ا لی بود.<br />
آ نچه برای نجات کندوانجام دادم و منجر به علاج شد کليه شا نها ی آ لو د ه خارج شدند ،ديواره های کندو تميز و<br />
خشک شد ، مقداری نمک بر ديو اره ها پاشيده شد رو ی شانهای زنبورا ن پودرقند پاشيده شد.<br />
شا نها ی خا رج شده را نيز در آ ب جو شا نده موم آ نها را جدا کردم و با قی مانده هارا درآ تش سو زا ندم<br />
کندو ها به زو د ی به حا ل عادی بر گشتند<br />
بيمار ی کيسه ای شدن<br />
مشا بهتی بسيار با همان بيمار ی بالا دارد. بامرگ نوزاد ، توده ای کيسه ما نند به و جود می آيد و علا جش هم همانند<br />
بيما ری شما ره<br />
1 است .<br />
بيمار ی لک<br />
اين بيماری نيز عاملی باسيلی دا رد ،و لی بر عکس بيماريهای قار چی ، بسيار خطرنا ک است و امکان سرايت به<br />
کندوهای ديگررادارد.<br />
علا يم آ ن بوی تر شيدگی است و نورادا ن در اين بيمار ی به صورت تار های در هم پيچيده ای در می آيند.<br />
برای علا ج اين بيمار ی و همچنين پيشگيری از سرايت آ ن به بقيه کندوهاسو لفاتيازول همرا ه با شربت به نسبت<br />
در هزار بايد داد و آ ثار بيماری را تا آنجاکه ممکن است بايد با آتش نابو دکرد و از اشا عه آ ن جلوگيری نمود<br />
بيما ری شبه لک<br />
در اين بيماری که مشابهت بسيار با بيماری لک دارد کشتار کمتر است اما خطر سرايت آ ن زياد است.<br />
2 تا4<br />
.<br />
.<br />
( Chalk brood )<br />
.<br />
( Ascosphaeva<br />
:<br />
)<br />
.<br />
:<br />
( Fulbrood<br />
:<br />
:<br />
)<br />
.<br />
علت مشهود ،<br />
2<br />
3<br />
4<br />
اين وضعيت ، با رها در زنبو ردا ريهايی که برای زمستا ن ،کندوهارا انبار می کنند پيش آ مده و علا ج آ ن به همين<br />
ترتيب ، کافی به مقصود بو ده است .
186<br />
تجربه درمعالجات /<br />
معالجه نوزادان<br />
تا آ نجا که به تجربه دريافته ام ،در زنبو ردا ر ی کاربرد دارو (هرچه باشد) دردرجه سو م اهميت قرار دارد.<br />
پيشگيری از بيماريها ، با رعايت نکات بهدا شتی هميشه دردرجه اول است ، پس از آ ن نحو ه معا لجه و سپس کاربرد<br />
صحيح و به مورددارو.<br />
خصو صآ درمعالجه نوزادان،به چند نکته مهم بايستی توجه داشت:<br />
1 معالجه مستقيم نوزادان به ظا هر سالم( با اسپری شربت همراه دارو ی پيشگيری).<br />
2 پيشگيری از گسترش بيماری ، بااز بين بردن ضايعات و عو امل بيماری زا<br />
3 جلو گيری موقت ،از به و جود آمدن ميز با ن جديد( نورادزنبور) قطع تحمگزاری ملکه.<br />
نا بو د کردن منا بع اشا عه بيماری (شا نها ی محتوی تخم، لارو و شفيره<br />
5 پاستوريزه کردن کندو ها ، ابزار کار وشا نها ی مشکوک به آ لو دگی.<br />
6 سو زا ند ن لا شه زنبوران و نو زادان آ لو ده( که از کندو بيرون ريخته شده اند<br />
7 پرهيزازکوچ دادن زنبورستان درتمام مدت معالجه (25روز). زمان جا افتادن کارمعالجه (15روز) مجموعآ 40روز.<br />
برا ی نيل به اين نحوه معالجه ، طی شش مرحله لازم است<br />
.(<br />
(<br />
:<br />
: A<br />
B<br />
D<br />
محبو س سا ختن ملکه همراه با 2 تا4 پرستار<br />
يک کندوی تميز و استرليزه به جای کندوگذاشته و فقط دوقاب پراز ذخيره در کندو بگذاريد.<br />
کندوی آ زاد شده رابرای کندو ی بعدی ، گند زدائی کنيد.<br />
شانهای شفيره داررا فو رآ به گرمخانه منتقل نمائيد.<br />
قابهای دارای لارو و تخم راتخريب و عسل آ نها را جدا نموده بقيه را بجو شا نيدومومشان رااستخراج کنيد.<br />
با قيمانده و زوا ئدرا بسو زانيد.<br />
برای مدت يکهفته ، ملکه هارا باقفس خارج کرده کندو رادود سمی بدهيد (کنه ها)<br />
دود سمی برای بيماريهای قارچی،ميکروبی لازم نيست دود تنباکو بدهيد.<br />
در دود داد ن سمی ، پس از سه بار تست کنيد اگر روی کاغذ تست کنه نبود ،دود سمی را قطع کنيد.<br />
زنبوران به دنياآ مده در گرمخانه راروزی دوبار به فاصله 5 ساعت دود سمی داده وتعدادکنه هارا يادداشت کنيد<br />
کليه کندوهای آ ماده و پرستاران گرمخانه را همبو نماييدوتشکيلات درون کندو هارامتناسب با جمعيت تنظيم کنيد.<br />
.پرستاران ، پس از خنک کردن تدريجی به محيط زنبو رستان ،حمل شوند.<br />
جلوتخته پروازکندوها،فيبری (به اندازه طول وعرض کندو)،فرارداده وسهميه پرستارهر کندوراروی آن خالی کنيد<br />
در هر کندو يک ملکه رها نما ئيد اگر گنجايش بيشتر باشد ،با استفاده از پنجره ملکه،ملکه بيشتر بدهيد.<br />
ملکه های اضافی را در کندو های بی ملکه موقتآ رزرونماييد<br />
F<br />
همزمان شربت دادن ، دود تنبا کو بدهيد<br />
پس از اطمينان از معالجه برای احتياط، هر 15 روز يکبا رکندو هارا تست کنيد!<br />
تو ضيح لازم:<br />
درمعالجات مر بو ط به آ لو دگی با کنه ها ، دوهفته پس از را ه اندازی کندوها، شا نهای شفيره رابه گر مخا نه برده و<br />
شان خالی جا نشين کنيد<br />
بااين روش ، از جهتی کار عقب افتاده تا حدی جبران می شود و از طرف ديگر، چنا نچه کنه هابا قی مانده با شند ،<br />
پس از به دنيا آمدن نوزا دان در گر مخانه با دود سمی تست شده و پس از حصو ل اطمينان به کند و ها بر گردانيده<br />
شوند.<br />
چنا نچه انگلی با قی مانده بود ،بايد معالجه تکرار شود.<br />
.<br />
.<br />
C<br />
E<br />
4<br />
کندوها ی تشکيل شده را باشربت 2درهزار اسانس و1/5 در هزارسولفاتيازول سديم ،اسپری کنيد.<br />
کندو های کم جمعيت را باهم مخلوط کنيد.<br />
ملکه های اضافی را رو ی کندوهای قوی (در قفس) رزرو کنيد.
187<br />
.<br />
معرفی بعضی از دارو های را يج برای آ زاد کردن زنبو را ن از کنه :<br />
فنوتيا زين<br />
فنومتا زين<br />
کنه کش های نباتی:<br />
کلتا ن<br />
اسپسياليته های جديدبرای مبارزه باکنه واروا:<br />
فولبکس<br />
واروازين<br />
ديا گوار<br />
پريزين<br />
مقدار و نحوه استفاده دربرو شو رها ملحو ظ است.<br />
توجه پس از پايا ن دو ره معالجه کليه قابهای آلو ده به سموم با يستی دراولين فرصت ، سوزا نده شو ند<br />
زيرا امکان دادرد، عسل توليد شده به سموم باقی مانده آ لوده باشد و خصوصآ به اطفال صدمه بزند.<br />
Phenothiasine<br />
Phenomethasine<br />
Keltan<br />
.Folbexs Va<br />
Varroasine<br />
Diagvar<br />
Prizin<br />
:<br />
بيماريهای زنبو را ن بالغ<br />
زما ن شيو ع بيماريهای زنبورا ن عمو مآ و زنبو را ن با لغ خصو صآدراو ا ئل و اواخر فصل کار است.<br />
اين بيما ريهاگونه های مختلفی دارند و به نو زا دان سرايت نميکنند اما درصورت ادامه بيماری ،به نسلهای بعدی<br />
نيزسرايت خو اهند نمو د<br />
1 اسهال زنبو را ن<br />
با نوجه به اينکه زنبورا ن در شرو ع بهار ، با مواد گونا گون از منا بع مختلف سروکار پيدا می کنند ، خصو صآ آ بهای<br />
آ لو ده مو جب عکس العمل احشا ئ زنبو ر شده و به زو ی ساز ش خوا هند کرد<br />
همچنين يک تخليه عمومی دراو لين پرواز ، مشا هده ميشود که آ ن هم طبيعی و زو د گذ راست<br />
اما چنانچه تخليه دردا خل کندو يا تخته پرواز صو رت بگيرد ، بيماری است و ادامه خوا هد داشت<br />
لذا نياز به معالجه و مداوا دارند<br />
دارو شربتی با 0/5 گرم استرپتومايسين در يک گالنآ ب آ ماده نموده و بررو ی جمعيت و قابهای کندو اسپری نمائيد.<br />
در صو رت ادا مه بيماری ، پودر قند را به نسبت 1 با پو در ترا مايسين مخلو ط نمود ه بر رو ی زنبورا ن<br />
بپا شيد به طو ريکه همه قابها و ديواره و کف کندو را بپو شا ند. ).<br />
2 بيما ر ی آ ميبی ديگری از آ بهای آلو د ه عار ض زنبورا ن ميشو د که زو رگذر است ونيازی به معالجه ندارد<br />
اين بيماری هم دراثررطوبت منطقه شايع ميشوداماخسا رت جدی ندارد.<br />
3 بيماری خونی زنبوران(<br />
4 بيماری عصبی زنبو ران<br />
مشا هده و تجربه 1349/شميران<br />
دوست کنجکا وی که حدود عصر به ديدارم آ مده بو د ، از من بااصرار خواست تا در کندويی رابردا رم تااودا خل<br />
کند و را تما شا کند<br />
صبح روز بعدکه جلو کندو ها رانگاه می کردم ،زنبو رهايی را ديدم که روی زمين افتاده و به دور خو د می چرحيدند<br />
سرو تنه زنبور رو به عقب خم شده و بدنش ميلرزيد و به دو رخود می پيچيد<br />
فو رآ زنبو رستا ن رابازديد کردم ، دربسياری از کندو ها همين حالت را مشاهده کردم<br />
آ نچه فکرکردم علت اين پديده راجز چيری مشابه سرما خو رد گی نيا فتم<br />
ازررو ی نا چاری شربتی با کمی سو لفاتيا زول آ ماده کردم و بر روی جمعيت کندو ها و جلو آ نها وبررو ی زنبئوران<br />
به زمين ريخته اسپری کردم کم کم که آ فتاب با لا آ مد ، درکند و هاراباز گذاشت م و کار خو د را تکرار کردم<br />
مدتی در حدود دو سا عت طو ل کشيد تا زنبورا ن از جابرخا ستند و پروا ز کردند.<br />
5 بيما ری فلج بالها<br />
اين بيماری درجنگلها ی مازندرا ن عارض زنبو را ن شد،<br />
زنبو رهابه آ رامی و بدون هدف روی تما م گيا ها ن و درختا ن جنگل،با بالهای نيمه باز راه ميرفتند و خبری از پرو از<br />
نبو د، چند زنبوررا آ ز مايش کردم ، تا پرو ا زکند اما به زمين می افتاد و به را ه رفتنی بی هدف ادامه ميداد.<br />
در بر رسی هيچ عيب ظاهری در زنبو را ن نيا فتم .با با لا آ مدن آ فتاب ، اين حا لت تخفيفی ظا هری يافت ،به عبا رت<br />
بعضی از زنبو را ن ، می پريدند.<br />
زنبورداران محلی ، نام بيماری را(مستی گل مينا مند. به گما ن من نوعی مسموميت از گرده گل نوعی از بلوط<br />
است.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
4 بر<br />
(<br />
( Cepticemie<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
:<br />
.<br />
:<br />
)<br />
:<br />
ديگر ،
188<br />
6 يبو ست زنبورا ن:<br />
به طو رمسلم ، اين بيماری که در حدَّ ت گرما ی تا بستا ن بروز ميکند ، معلو ل با ز شدن نو ع خاصی از گل است که<br />
پس از چند رو زی ،خود به خود فرو کش ميکند. خسارت آ نهم نا چيز است ، اگر در او ا خر فصل بر دا شت عسل<br />
منطقه باشد با دادن قدری شيره انگور ، به صو رت شربت آبکی رفع ميشود<br />
7 فلج زنبو را ن:<br />
غالبآ پس از سمپاشی ها، پا های عقبی زنبو را ن فلج می شود و اين خود علامت هر نوع مسمو ميتی است<br />
ليکن در بعضی کتب زنبو ردار ی از بيما ر ی به نا م فلج زنبور نا م برده شده که اين نشا نه را متذ کر نشده اند بلکه<br />
موضوع منزوی شدن زنبورا ن را عنوا ن مرده اند!<br />
8 بيما ری نوزما(<br />
عا مل بيماری ار ميکرو اسپريد ها/ )<br />
نحو ه سرايت اسپر های او ليه با آ ب آ لوده زنبو را ن بالغ را گرفتا رميکنند و اسپرهای افزو ده بعدی با مدفوع<br />
زنبو را ن بيما ر ، درمحيط پرا کنده می شو ند<br />
علائم بيماری: با لها ی زنبو را ن تقريبآ فلج می شود،( بالهارا به طرفين ، عنودی نگاه ميدارند. شکم زنبور متورم<br />
ميشود اگر زنبو ری را فشار دهيم ،محتو يا ت شکمش با بوی تعفن خارج ميشود.( ای ن حالت مشابه زنبو راسهالی<br />
است بدن زنبو را ن لرزش دارد و از رو ی شا نهابه زير می افتندو قابل علا ج نيستند ميزا ن کشتار اين بيماری<br />
زياداست<br />
تاثير بيما ری به نوزادان: با آ نکه گفته شده است ، بيماری به نو زا دا ن سرايت نمی کند امابه علت عدم پرستاری و<br />
تغذيه به موقع رنگ لا رو ها نيز کد ر شده و ميميرند و بوی لاشه آ نها نيز مزيد بر علت می شود<br />
در بررسی ميکرو سکوپی ، آ ثار حمله بيماريهای ديگر نيز دراينمو قع به لا رو ها کشف شد ولذا بهتراست ، دارو ی<br />
پيشگيری لک اسپری شود<br />
بيماری خيلی سريع منتشر ميشود، دارو ی معالج ندارد و با يد با تما م امکا نا ت جلو انتشارواشا عه آ نرا گرفت<br />
برای اين منظور:<br />
1 کندو ها ی آلو د ه را با يداززنبو رستان جدا کرد (محيط سربسته وتاريک)<br />
2 لاشه های مرده ها جمع آوری و سو زانده شو ند<br />
.وبه همه کندو ها دا رو ی پيشگيری داده شود.<br />
تنها دارو يی که تا کنو ن در اينمو رد ، موثر بوده است فو ميديل B می با شد نا م شيميائی اين دارو<br />
بی سيکلو هکزيل آ مونيوم فو ما ژيلين است<br />
خا صيت فيزيکی دارو: آ نتی بيو تيک قابل حل درآب<br />
اين دارو در برشو رها ی مربو طه به عنوا ن يک آنتبی بيو تيک قو ی وقادر به جلو گيری از فعاليتهای نوزمامعرفی<br />
شده است مقدار خا لص آن در شيشه های پانصد ميلی گرمی بسته بندی شده<br />
موا رد مصرف آ ن<br />
در مو رد پيشگيری<br />
بين ملکه های توليد شده به عنو ا ن غذا در اختيار پر ستا را ن قرار داده شود.<br />
برا ی جلو گيری ازسرايت آ ن ،درغذای ز نبو را ن پا کتی وارد شو د.<br />
به زنبو را ن سالم به صو رت شربت خو را نده شود<br />
به عنوا ن کنترل به کندوهای آ لود ه خورانده شود.<br />
طرز تهيه شربت فوماژيلين:<br />
مقدار 3/75 تا 5 گرم گرد، در يک گا لن شربت آ ماده حل گردد. (درآ ب سرد حل ميشود) .نسبت شکر با آ ب 1بر<br />
اين مقدار برای 6 کلنی کافی است<br />
اگر سه نوبت داده شود ،کلنی هارا برای تمام سال ،بيمه ميکند.<br />
. 2<br />
.<br />
!<br />
:<br />
.<br />
.<br />
( Zander1907<br />
( Nosema apis<br />
:<br />
:<br />
خلاصه آفتها و بيماريهای زنبورستان:<br />
آ فتها<br />
ضدآ فتها<br />
بيماريها<br />
دارو ها<br />
تجربه در معالجات<br />
پيشگيری ازگسترش بيماريها<br />
).<br />
:<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
.<br />
/<br />
:<br />
:<br />
5 تا<br />
.<br />
(<br />
(<br />
3
189<br />
زمستانی کردن کندوها<br />
زمستان گذرانی زنبوران.<br />
با پايان گرفتن زمان کار و فعاليت زنبو را ن،بايستی برای زمستا ن گذرا نی آ نها ، پيش بينی لازم بشود.<br />
اين پيش بينی ها عبا رتند از<br />
1 در شناسنا مه کندو ها ،خرين نتيجه بازديد را يادداشت نمائيد<br />
و به آ ماده سازی کندوها ی تميز و سالم و مرمت و تجديد رنگ آ نها بپردا زيد<br />
2 با سرعت هرچه بيشتر ، همه رو زه عصر شربت 2بر (جوشانده) همرا ه دارو ی پيشگيری بدهيد تا شا نها پر<br />
شوند.<br />
3 کلنی ها ی ضعيف را دريک کندو کلنی ، با ملاحظه استقلال هر کلنی) با استفاده از ابزار لازم ،جا دهيد.<br />
4 شا نها ی اضافی بدون جمعيت) را از کندو ها خارج کنيد.<br />
5 جاها ی خالی را در کندوها به دقت پر نمائيد.<br />
6 سورا خ بالای در(تهويه )بايد با ز باشد.<br />
7 راه پرو ا ز با يد برای رفت و آ مد يکی دوزنبو ر ، باز بماند.<br />
8 چنا نچه زنبو را ن را درانباری جا داديد ، با يد خشک ، تاريک و سا کت باشد و به هيچوجه وسيله گرمايی ندا شته<br />
باشد..<br />
.<br />
.<br />
1<br />
) 2 تا 3<br />
:<br />
)<br />
محيط استرا حت زنبو را ن:<br />
اعم از اينکه زنبورا ن درفضای آ زاد يا در انبار ، به خو ا ب زمستانی بروند، بايستی از سروصدا ،و زش باد ،<br />
ريزش برف و با ران ،نفوذ رطوبت، مزا حمتهای جانوران و زيانکاريها کا ملآ مصو ن با شند.<br />
بررسی آ نها بايد، حد اقل درهفته يکبا ر، انجام شود تا اگر مشکلی پيش آ مده با شد به زو دی رفع و رجوع شود<br />
دراين بررسی ها با گوش دادن به صدای کندو می توا ن کندوها يی راکه مشکل دارند به فوريت ، باز شناحت<br />
.<br />
.<br />
خو ا ب زمستانی و ارزشهای آ ن<br />
تجديد نيرو:<br />
زنبو ران، با خو اب زمستانی ، کليه نيرو های از دست رفته خود را تر ميم می کنند.<br />
محدود کردن فعاليت:<br />
فعاليتها ی گسترده آ نها به فعاليت بسيار محدودی در وسط خوشه تمرکز ، منحصر ميشود.<br />
در جه حرا رت:<br />
محيط کو چک مر کز خوشه را آ نچنا ن گر م می کنند تاملکه با زهم تخمگزاری کند و چندين نوزاد پرو رش يابد<br />
ارزش نوزا دا ن زمستانی:<br />
نو زا دانی که دراين شرائط رشد و نمو می کنند، زنبو را نی بسيار مقاوم ،خوا هند بو د و به کلنی ارزش مقابله با<br />
سرما و گر سنگی خوا هند بخشيد.<br />
با زسازی<br />
بسيار ی از زنبو را ن خسته و ز خمی ، آ خرين رمقهای خو درا درهمين خو اب زمستانی به کلی از دست ميدهند و می<br />
ميرند اماعده ای هم به باز ساز ی موفق می شوند.<br />
.<br />
:<br />
.
190<br />
شکل عمومی تنظيم زمستانی کندوها<br />
شکل شما ره 134
191<br />
مشکل ماده تخمگزار<br />
تخمگزاری کار گرا ن و تو ليد نر های بيفايده<br />
.<br />
)<br />
علائم مربو ط به پديده ما ده تخمگزار:<br />
بازديد ظا هری جلو کندوها:<br />
بی نظمی در پرو از زنبو را ن( پروا زهای پرا کنده و بی هدف<br />
صدا ی زمزمه ای غير معمو لی در کندو<br />
باز ديد داخل کندو:<br />
تخمگزاری پرا کنده و بی تر تيب<br />
افتادگی تخمها بر کف سلو لها<br />
چند تخم در يک سلول<br />
و با لاخره شا نهای شفيره ، نشان دهنده و جود نر های بی فايده به جای کارگر<br />
پس از چندی گرسنگی و نا بود شدن ذخيره و پرواز باقيمانده نرهای کو چک جثه به هرسو<br />
علت اين امر بی ملکه شدن کندو/ دو رما ندن پرستا را ن از ملکه<br />
.<br />
.(<br />
.<br />
:<br />
به علت از دست رفتن ملکه در کندو دو رما ندن پر ستارا ن از ملکه) ، کندو ها گرفتا رمشکل تخمگزاری پرستاران<br />
و توليد نر های تنبل، به جای کارگر شده و کند و بر می افتد<br />
تلا ش جمعيت کندوبرای توليد ملکه:<br />
در کند وها يی که ملکه خو دراز دست دا ده اند مدت زمان زيادی ، زنبو را ن بيهود ه تلاش ميکنند تا شاهخانه بزنند در<br />
تجارب خود متو جه شدم که زنبو را ن، از رو ی نوميدی ،با ريختن ژله بر رو ی سلو لهای گرد گل و طرح شاهخانه ،<br />
تلا ش می کنند تا از پرو تئين مز بور به خلق ملکه بپردا زند.<br />
دريکی از مقاله های رو زنا مه های آ مريکائی مطالعه کردم که يکی از زنبو رداران مشا هده نمو ده که کارگرا ن<br />
کندو يی بی ملکه ، به دز ديدن تخم يا لارو کارگر ، از کندو ی همسايه دست زده اند.<br />
عو ا ملی که منجر به بی ملکه شدن کندومی شوند:<br />
درصو رت پير بو دن ملکه که منجر به کم شدن تخمگزاری گردد.<br />
در صو رتی که ملکه فقط تخم نر بگذارد.<br />
غير استا نداردبودن شانها و بروزنو زادان بسيار نر<br />
بيماری ملکه و امتناع او از خوردن غذا<br />
در گيريهای فصل فرا وا نی عسل ) عسلجو های عجول /باملکه)<br />
هجوم غارتگران به کندو.<br />
گرسنگی کندو و غارتگر شدن جمعيت<br />
سمپا شی های وسيع منجر به آ لو دگی فضای زنبورستان<br />
اشتبا هات زنبورداردربازديدها<br />
جلو گيری از تخمگزار ی کارگران:<br />
با تما م تلا شهايی که با آ زما يشهای مختلف به عمل آ مد،<br />
دادن ملکه کارکشته<br />
دادن شا هخانه<br />
دادن تخم يا لارو<br />
هيچيک ، مانع تخمگزاری کار گرا ن نشدند تا آ نکه لار و ها به پيله رفتند و شفيره ها تشکيل شدند<br />
بنا براين اگر به کندو های توليد ژله يا توليدملکه به طورمرتب ، شفيره داده شو د ، پديد ه ما ده تخمگزار د رکندو به<br />
وجود نخو ا هد آ مد<br />
همچنين ،در کندو يی که به اين نا بسا مانی مبتلی شده با و اردشدن شانها ی شفيره در کندو ، کارگران از تخمگزاری<br />
خودداری خوا هندنمود و سپس امکان دادن شا هخانه و يا ملکه فراهم ميشود<br />
.
192<br />
رابطه وظايف کارگرا ن در مرا حل مختلف عمر<br />
با<br />
نا هنجاری ماده تخمگزارو حبس ملکه<br />
برای رو شن شدن اين رابطه ، منحنی مر بو ط به فعاليتهای زنبو رکار گررا نسبت به رو ز های عمر او بررسی<br />
ميکنيم.<br />
دراين بررسی ، نکته اساسی اوج زما ن ترشح ژله است يعنی از رو ز چهارم تا هشتم عمر کارگر<br />
!<br />
:<br />
:<br />
منحنی شماره 5<br />
به طو ری که در جدول تحليل فعاليتهای ماده تخمگزار» » A خو اهيم ديد، از روز يتيم شدن جمعيت تا بروز اولين تخم<br />
ماده تخمگزار ها، به مدت 14 روز وقت نياز دارد.<br />
يا به عبارت بهتر ، در ست شش روزپس از خروج آ خرين نوزاد از سلول (پايان شفيره ها)<br />
و لذا و ا قعيت زيست شناسی اين تحول ، آ نست که کارگرا ن جوانی که هنوز غدد ترشح ژله آنان به حد رشد نرسيده<br />
است از يک تا سه روزه از مدت 48 ساعت با يک جهش سه مرحله ای به ماده تخمگزار تبديل می شوند.<br />
مرحله اول درنوزاد کار گر4 تا9 روزه،ضرو رت توليد ژله به آ ن حد ميرسد که وقتی ملکه رانيابد،ژله خو درا<br />
به نوزادان جوان 1تا 3روزه می خو را ند.<br />
مرحله دوم پر ستا را نی که تازه از سلو ل خارج شده اند برا ی تغذيه به همين پرستاران و ا بسته اند وبه جای<br />
شهد، ژله در يا فت خو ا هند نمود.<br />
مر حله سوم نوزا دانی که با ژله تغذيه شده اند ،پس از 24 سا عت دچار تغييرا ت فيزيو لو ژيکی ، شده به<br />
عبارت ديگر تخمدان بالقوه آ نها فعال ميشود.<br />
نتيجه گيری مهم:<br />
با اين محاسبه دقيق ،به اين نتيجه نيز دست می يابيم که درز مان مبا رزه با انگل هاوبيماريهای نوزا دا ن ،که ملکه را<br />
محبو س کرده ايم ،حد اکثر 4 روز پس از خرو ج آ خرين نوزادان ،از سلو لهای سر بسته ، با يستی ملکه را آ زادکنيم<br />
به عبا رت خلاصه ، زما ن موثر حبس ملکه، حد اقل 10 روز و حد اکثر وز است<br />
.<br />
12 ر .<br />
( سپ<br />
:<br />
)
193<br />
تحقيقات ، آ زمايشها و بررسی های جديد پس از آ لوده شدن کندو ها به کنه واروا«<br />
اززمانی که معالجه زنبوران درمقابل آ لوده شدن نوزا دان به انگل وارداتی(کنه واروا) با کمک همه صا حبنظرا ن<br />
وزنبو رداران به صو رت يک چاره جويی همگا نی درآ مد ، منهم به نو به خو د به تلاش و چاره جويی پردا ختم ورا ه<br />
حلی که تا حدی به نتيجه نسبتآ بهتری می انجا ميد به دست آ و ردم که به موقع خو دبه اطلا ع مقاما ت مسئول رساندم و<br />
به صورت مقا له ا ی در مجله کشاورز (ا رگان ساز مان دا مپروری وکشا ورزی منتشر شد<br />
در انگلستا ن و يکی ازمرا کز<br />
اين اطلا عا ت رابا جدولهای خاصی منظم کرده برای سا زما ن<br />
نيز ار سا ل دا شتم<br />
زنبوردا ری آ لمان(<br />
اينک ، جدول مزبوررابا تو ضيحات همراه آ ن به محتوا ی کتاب،می افزايم شايد در معالجات ، کاربرد داشته با شد<br />
زنبور نر سالم از تخم ملکه<br />
زنبو ر نر دروغين از تخم ماده تخمگزار<br />
ژله رويال<br />
ژله درحال مصرف<br />
ژله در حال توليد<br />
کرم( نوزاد زنبور)<br />
نوزاد 1تا6 روزه<br />
ماده تخمگزار<br />
شفيره<br />
شفيره 1تا11روزه<br />
پرستار جوان<br />
تخم (1تا3روزه)<br />
ملکه سالم<br />
شاهخانه<br />
جمعيت بدون ملکه<br />
جمعيت با ملکه<br />
کارگرسالم<br />
کارگر( تخمگزار)<br />
ملکه درقفس (زندانی)<br />
جدول A نشان دهنده تکا مل روز مره زنبوران در يک کندوی سالم<br />
جدول B نشان دهنده کندوی آ لوده به کنه و معالجه آن بدون استفاده از گرمخانه<br />
جدول C نمودار معالجه کندو با استفاده از گرمخانه.<br />
.<br />
D<br />
FB<br />
j<br />
cJ .<br />
Jp<br />
L<br />
L1--6<br />
L W<br />
N<br />
N 1 -N11<br />
NU<br />
O o1 o3-<br />
Q<br />
Q-c<br />
Q--L<br />
Q.R<br />
W<br />
W_o<br />
.<br />
(<br />
( I B R A )<br />
.<br />
«<br />
( Kirchhain Bienensucht<br />
(<br />
(<br />
)<br />
)<br />
راهنمای جدول بارنگها و حرو ف لاتين
194<br />
جدول A
جدول B<br />
195
196<br />
جدول C
:<br />
197<br />
در مقايسه هر سه جدو ل با هم<br />
خوا هيم دريافت که زيا نهای حا صله از کنه وارووا در معالجات بدون گرمخانه تا چه حد است و گر مخانه تا چه حدی<br />
اين زيا ن را جبران می نما يد.
198<br />
برای نگارش اين کتاب از منا بع معتبر ی که تا امروز در با ره زنبو ران نوشته اند ،بشرح زيراستفاده شده است<br />
:<br />
Pierr Russo تر جمه حسن صفاری، چاپ چهارم،ارديبهشت1344<br />
پير روسو تا ريخ علو م R C. h ترجمه خانم نا دره مهتدی چپخانه کيهان<br />
ر. شوان<br />
رو انشناسی جانوران 1949م<br />
سوربن<br />
انتشا رات نيل<br />
فرناندلين جهان حشرات تر جمه ذبيح االله منصوری بدون تاريخ<br />
کانو ن معرفت ناشر: موريس مترلينگ زنبور عسل بدون تاريخ<br />
چاپخانه بانکملی اجتماعات حشره ها برتا موريس پارکر سال<br />
سا زمان انتشارات اشرفی پرورش زنبو ر عسل محمد مشيری سال 1348<br />
انتشا رات گوتنبرگ خواص پزشکی عسل ن. يوئيريش مرداد سال<br />
زنبور دا ر ی در ايرا ن و دنيا /دکتر مصطفی خرمشاهی نشر دهخدا 1349<br />
1350<br />
1345<br />
auvin<br />
Zoologie parti de Insectologie<br />
1351<br />
The interoduction of Queen Bees – Snelgrove- 1948Britain .<br />
Les Abeilles I .Khlifmann Moskou 1955<br />
The Dansing Bees Dr Karl von frisch 1953<br />
The H ive & the H ony bees Roy A. Grout 1949<br />
A .B. C. & X.Y,Z. of Bees cultur—A,I.Root 1966<br />
Queen Rearing -- Harry H. Laidlaw, Jr&J.E.Eckert.<br />
American Bees journal<br />
1962 Uni California<br />
منابع مطالعه<br />
مجله زنبور عسل آمريکا<br />
برشو ر ها و جزوه های آلمانی ،استراليا ، اسرائيل و ترکيه<br />
و سه کتاب ديگر به زبا ن روسی چاپ سالهای<br />
1967 و 1968<br />
با آرزوی مو فقيت برای نسل جوان زنبوردار
178<br />
179<br />
180<br />
فهرست موضوعی<br />
مقدمه<br />
بخش اول کندو<br />
خانه های بدوی زنبور<br />
نسبت لانه وجثه زنبور<br />
کندوهای بومی ايران<br />
سيرتکاملی استقرارشان<br />
تنها مالکيت کندو...<br />
بخش دوم کندوهای دنيا<br />
آشنايی با کندوهای ايران<br />
کندوی ايدآل<br />
ناهنجاری درساخت کند و<br />
ساخت قابهای کندو<br />
تهيه شان مصنوعی<br />
تاريخچه زنبورداری<br />
مفهوم زنبورداری<br />
و سائل زنبورداری<br />
پنجره ملکه<br />
رشته های تخصصی<br />
زنبو رستان<br />
با زديد کندو ها<br />
تغذيه دستی زنبورها<br />
زنبوروتشخيص غذا<br />
عذای جانشين<br />
زمان غذای کمکی<br />
تشخيص زمان غذا<br />
ظرف غذا<br />
سيرپروتئين در کندو<br />
آب ، ارزش ،تامين<br />
گاهشناسی درزنبورداری43<br />
زنبورداری ثابت<br />
کوچ<br />
تقويم گل<br />
کوچ بدنبال گل<br />
اسکان رنبو ران<br />
آشفتگی زنبورستان<br />
تاريخ زنبور عسل<br />
زنبوردرشجره حيات<br />
تعريف حشره<br />
زيست شناسی زنبور<br />
خاستگاه زنبوران<br />
اجداد زنبوران<br />
کارآئی زنبوران بومی<br />
اجتماع زنبور عسل<br />
نظام درون کندو<br />
تمرکز در کندو<br />
بازديد و مشاهده<br />
تاثيرملکه بر تمرکز<br />
تجارب زيست شناسی<br />
تشريح زنبور<br />
فيزيو لوژی زنبور<br />
آناتومی<br />
نيش<br />
نيش زدن به هم<br />
غددداخلی<br />
اندام تناسلی نر<br />
اندام تناسلی ملکه<br />
باروری تخم<br />
شکل ظاهری تخم<br />
محاسبه تخمگزاری<br />
تبديل تخم به نوزاد<br />
سن زنبور ووظيفه او<br />
روانشناسی زنبوران<br />
رقص زنبوران<br />
زمان رقص/رقص<br />
شوراها<br />
نازانوف<br />
بوی کندو<br />
زنبور داری عملی<br />
محصولات زنبورداری<br />
زنبور پاکتی<br />
توليد ملکه<br />
کندوی پرورش<br />
تلقيح ملکه<br />
تلقيح مصنوعی<br />
تلقيح طبيعی<br />
کندوی زفاف<br />
باروری ملکه<br />
علامتگزاری ملکه<br />
قفس فروش<br />
رزرو ملکه<br />
توليدژله<br />
گرده افشانی<br />
ذخيره گردگل<br />
محصول گردگل<br />
گردگل،شناسنامه گل<br />
زنبوروکشاورزی<br />
عسل<br />
کاربرد پنجره ملکه<br />
روش تهيه انواع عسل<br />
برداشت عسل<br />
شکرک زدن عسل<br />
کلکسيون عسل<br />
بره موم<br />
مومسازی<br />
فوندا سيون<br />
محصول موم 174175<br />
محصول سم زنبور<br />
آ فتهای زنبورستان<br />
آفت گرد گل<br />
مشکلات ملکه<br />
آ فات زنبوران<br />
آفات خونخوار 181تا189<br />
آفات شهد گلها<br />
ضد آفت<br />
بيما ريهای نوزادزنبوران<br />
تجربه در معالجات<br />
دارو ها<br />
بيماريهای زنبوران بالغ 187تا188<br />
زمستانی کردن<br />
مشکل ماده تخمگزار<br />
سن زنبورو ناهنجاری ملکه<br />
بررسی جديددرآلايش کنه واروا 193تا197<br />
منا بع مطالعه<br />
فهرست موضوعی<br />
183<br />
184<br />
185<br />
186<br />
187<br />
190/189<br />
191<br />
192<br />
198<br />
199<br />
86<br />
87<br />
102<br />
104<br />
105<br />
106<br />
108<br />
110<br />
111<br />
113<br />
114<br />
116<br />
118<br />
122<br />
127<br />
127<br />
127<br />
128<br />
129<br />
131<br />
132<br />
133<br />
135<br />
137<br />
138<br />
139<br />
140<br />
141<br />
142<br />
143<br />
144<br />
144<br />
145<br />
150<br />
151<br />
152<br />
153<br />
154 تا 160<br />
161<br />
162<br />
163 تا 165<br />
166<br />
167<br />
168<br />
170<br />
173<br />
176<br />
177<br />
0<br />
1<br />
4<br />
5<br />
6<br />
7<br />
7<br />
8<br />
9<br />
10<br />
11<br />
12<br />
13<br />
15<br />
17<br />
19<br />
21<br />
23<br />
24<br />
26<br />
31<br />
33<br />
33<br />
36<br />
37/36<br />
38<br />
40<br />
41<br />
44<br />
46<br />
47<br />
48<br />
50<br />
53<br />
57<br />
58<br />
59<br />
60<br />
65<br />
6 6<br />
67<br />
69<br />
71<br />
73<br />
77<br />
80<br />
83<br />
85