Raport z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez ...
Raport z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez ...
Raport z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
RAPORT Z NADZORU PEDAGOGICZNEGO<br />
SPRAWOWANEGO PRZEZ<br />
DOLNOŚLĄSKIEGO KURATORA OŚWIATY<br />
W ROKU SZKOLNYM 2011/2012<br />
Wrocław, 31 października 2012r.
Spis treści<br />
Wstęp …………………………………………………………………………………………. str. 4<br />
1. Ewaluacja ………………………………………………………………………………. str. 4<br />
1 Ogólne informacje o przeprowadzonych ewaluacjach w roku szkolnym 2011/2012 . str. 4<br />
2 Informacja dotyczące organizacji i przeprowadzenia ewaluacji ……………………… str. 7<br />
3 Analiza wybranych danych z wymagań – szkoły ………………………………………. str. 10<br />
1.1 Analizuje się wyniki sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu<br />
maturalnego i egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe …..………… str. 10<br />
1.2 Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności …………………………………… str. 15<br />
1.3 Uczniowie są aktywni …………………………………………………………………. str. 20<br />
1.4 Respektowane są normy społeczne ………………………………………………… str. 25<br />
2.1 Szkoła lub placówka ma koncepcję pracy ………………………………………….. str. 32<br />
2.2 Oferta edukacyjna umożliwia realizację podstawy programowej ………………… str. 34<br />
2.3 Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany ……………………………… str. 37<br />
2.4 Procesy edukacyjne są efektem współdziałania nauczycieli …………………..… str. 43<br />
2.5 Kształtuje się postawy uczniów ……………………………………………………… str. 45<br />
2.6 Prowadzone są działania służące wyrównywaniu szans edukacyjnych ………… str. 48<br />
3.1 Wykorzystywane są zasoby środowiska na rzecz wzajemnego rozwoju ……….. str. 52<br />
3.2 Wykorzystywane są informacje o losach absolwentów …………………………… str. 55<br />
3.3 Promowana jest wartość edukacji …………………………………………………… str. 58<br />
3.4 Rodzice są parterami szkoły …………………………………………………………. str. 61<br />
4.1 Funkcjonuje współpraca w zespołach ………………………………………………. str. 66<br />
4.2 Sprawowany jest wewnętrzny nadzór pedagogiczny ……………………………… str. 69<br />
4.3 Szkoła lub placówka ma odpowiednie warunki lokalowe i wyposażenie ………... str. 72<br />
4 Analiza wybranych danych z wymagań – przedszkola ……………………………….. str. 76<br />
1.1 Dzieci nabywają wiadomości i umiejętności ………………………………………... str. 76<br />
1.2 Dzieci są aktywne ……………………………………………………………………... str. 81<br />
1.3 Respektowane są normy społeczne ………………………………………………… str. 83<br />
2.1 Przedszkole ma koncepcję pracy ……………………………………………………. str. 86<br />
2.2 Oferta zajęć umożliwia realizację podstawy programowej wychowania<br />
przedszkolnego ……………………………………………………………………….. str. 88<br />
2.3 Procesy wspomagania rozwoju i edukacji dzieci mają charakter zorganizowany str. 90<br />
2.4 Procesy wspomagania rozwoju i edukacji dzieci są efektem współdziałania<br />
nauczycieli …………………………………………………………………………….. str. 92<br />
2.5 Prowadzone są działania służące wyrównywaniu szans edukacyjnych ………… str. 94<br />
3.1 Wykorzystywane są zasoby środowiska na rzecz wzajemnego rozwoju ……….. str. 98<br />
3.2 Wykorzystywane są informacje o losach dzieci, które uczęszczały do<br />
przedszkola ……………………………………………………………………………. str. 101<br />
3.3 Promowana jest wartość wychowania przedszkolnego……………………………. str. 102<br />
3.4 Rodzice są parterami przedszkola …………………………………………………... str. 105<br />
4.1 Funkcjonuje współpraca w zespołach ………………………………………………. str. 107<br />
4.2 Sprawowany jest wewnętrzny nadzór pedagogiczny ……………………………… str. 110<br />
4.3 Przedszkole ma odpowiednie warunki lokalowe i wyposażenie …………………. str. 112<br />
5 Wnioski z ewaluacji w poradniach psychologiczno – pedagogicznych ……………… str. 115<br />
2
6 Wnioski z ewaluacji w ośrodkach doskonalenia nauczycieli …………………………. str. 116<br />
7 Wnioski z ewaluacji w bibliotekach pedagogicznych ………………………………….. str. 116<br />
8 Uogólnione wnioski z ewaluacji ………………………………………………………….. str. 117<br />
2. Kontrole …………………………………………………………………………………... str. 119<br />
2.1. Kontrola planowa ……………………………………………………………………….. str. 119<br />
2.1.1. Realizacja kontroli planowych ……………………………………………………... str. 120<br />
2.1.1.1. Ogólne informacje o przeprowadzonych kontrolach planowych ………. str. 120<br />
2.1.2. Wnioski z kontroli planowych ……………………………………………………… str. 123<br />
2.1.3. Wyniki kontroli planowych …………………………………………..……………… str. 124<br />
2.1.3.1. Kontrola prawidłowości wykonywania <strong>przez</strong> dyrektorów publicznych<br />
szkół i placówek planowych zadań w zakresie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> str. 124<br />
2.1.3.2. Kontrola prawidłowości w zakresie zgodności z przepisami prawa<br />
przeprowadzania egzaminów poprawkowych ……………………………… str. 135<br />
2.1.3.3 Kontrola w zakresie wyboru podręczników …………………………………… str. 138<br />
2.1.3.4. Kontrola prawidłowości klasyfikowania i promowania w zakresie<br />
dopuszczania słuchaczy do egzaminów semestralnych w publicznej<br />
i niepublicznej szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych ………………….. str. 141<br />
2.1.3.5. Kontrola prawidłowości organizacji praktyk zawodowych <strong>przez</strong> publiczne<br />
technika dla młodzieży ………………………………………………………… str. 145<br />
2.1.3.6. Kontrola w zakresie zgodności z przepisami prawa organizacji i sposobu<br />
działania innej formy wychowania przedszkolnego ………………………... str. 147<br />
2.1.3.7. Kontrola prawidłowości przestrzegania przepisów dotyczących nauczania<br />
języka mniejszości etnicznej oraz jej własnej historii i kultury …………….. str. 151<br />
2.1.3.8. Kontrola w zakresie zgodności organizacji zajęć z wychowania<br />
fizycznego realizowanych w formie zajęć klasowo-lekcyjnych<br />
z ramowymi planami nauczania w zakresie liczby uczniów w grupach<br />
w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych<br />
oraz podziału na grupy dla dziewcząt i chłopców w szkołach<br />
ponadgimnazjalnych …………………………………………………………... str. 153<br />
2.1.3.9 Kontrola w zakresie zgodności organizacji kształcenia uczniów<br />
z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym<br />
w szkołach podstawowych i gimnazjach ogólnodostępnych,<br />
z oddziałami integracyjnymi oraz integracyjnych z przepisami prawa …… str. 155<br />
2.1.3.10. Kontrola prawidłowości nadzorowania <strong>przez</strong> dyrektora publicznej szkoły<br />
podstawowej spełniania <strong>przez</strong> dzieci pięcioletnie i sześcioletnie rocznego<br />
obowiązkowego przygotowania przedszkolnego …………………………... str. 159<br />
2.2. Kontrole doraźne ……………………………………………………………………… str. 162<br />
2.2.1. Ogólne informacje o przeprowadzonych kontrolach doraźnych ………………. str. 162<br />
2.2.2. Informacje dotyczące organizacji i przeprowadzania kontroli doraźnych ……. str. 163<br />
2.2.3. Wyniki kontroli doraźnych …………………………………………………………. str. 164<br />
2.2.4. Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli doraźnych ……………………. str. 164<br />
3. Wspomaganie …………………………………………………………………………. str. 165<br />
3.1. Organizacja i realizacja wspomagania ………………………………………………. str. 165<br />
3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora<br />
Oświaty …………………………………………………………………………….. str. 165<br />
3.1.2. Wnioski z działalności wspomagającej Kuratora Oświaty ……………………… str. 171<br />
3
Wstęp<br />
Opracowanie niniejsze stanowi podsumowanie realizacji <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong><br />
<strong>sprawowanego</strong> <strong>przez</strong> Dolnośląskiego Kuratora Oświaty w roku szkolnym 2011/2012.<br />
Zawiera ono analizę i wnioski z przeprowadzonych ewaluacji i kontroli. Uwzględnia także<br />
omówienie działań, realizowanych w Kuratorium Oświaty we Wrocławiu, w zakresie<br />
wspomagania oraz wnioski wynikające z tej formy <strong>nadzoru</strong>.<br />
Opracowanie obejmuje dane statystyczne, analizę danych oraz omówienie wyników<br />
ewaluacji i kontroli.<br />
Część końcowa opracowania zawiera wnioski, o których mówi § 19 Rozporządzenia<br />
Ministra Edukacji Narodowej z 7 października 2009 r. w sprawie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong><br />
(Dz. U. Nr 168, poz. 1324). Wynikają one z ewaluacji i kontroli przeprowadzonych<br />
w szkołach dolnośląskich. Wnioski znajdą zastosowanie w dalszych działaniach<br />
kontrolnych i monitorujących, a także wspomagających pracę szkół i placówek.<br />
1. Ewaluacja<br />
1 Ogólne informacje o przeprowadzonych ewaluacjach w roku szkolnym 2011/2012:<br />
1) Celem opracowania dokumentu „Wnioski z ewaluacji” jest:<br />
− przedstawienie i omówienie wyników ewaluacji całościowych i problemowych<br />
przeprowadzonych w roku szkolnym 2011/2012 w szkołach i placówkach<br />
dolnośląskich,<br />
− omówienie problemów uwidocznionych w badanych jednostkach oraz działań, które<br />
przyczyniają się do sukcesów tych szkół i placówek, w tym przykładów dobrych<br />
praktyk,<br />
− przedstawienie wniosków z ewaluacji,<br />
− sformułowanie rekomendacji dotyczących poprawy funkcjonowania szkół i placówek<br />
w województwie dolnośląskim.<br />
2) liczba przeprowadzonych ewaluacji 209, w tym:<br />
− całościowych - 47<br />
− problemowych - 162<br />
Dane ilościowe wyselekcjonowane na platformie Systemu Ewaluacji Oświaty w dniu<br />
30 października 2012 r. za okres 1 września 2011 r. – 31 sierpnia 2012 r. różnią się od<br />
liczby faktycznie przeprowadzonych ewaluacji w roku szkolnym 2011/2012. Na platformie<br />
zarejestrowanych zostało 215 ewaluacji, w tym:<br />
− całościowych – 51<br />
− problemowych – 164.<br />
Różnice wynikają między innymi z faktu uwzględnienia w zestawieniach w Kuratorium<br />
Oświaty we Wrocławiu wszystkich ewaluacji rozpoczętych w roku szkolnym 2011/2012,<br />
natomiast na platformie zliczane są wszystkie ewaluacje, których raporty zostały<br />
zamknięte w roku szkolnym 2011/2012, tzn. również te, które rozpoczęły się w roku<br />
4
szkolny 2010/2011. Inne różnice są być może spowodowane złą selekcją danych, pomimo<br />
prawidłowo ustawionych parametrów.<br />
Poniższa tabela zawiera zestawienie poziomów spełniania wymagań z uwzględnieniem<br />
ewaluacji całościowych i problemowych w poszczególnych typach szkół i placówek oraz<br />
ewaluacji planowanych i przeprowadzonych w szkołach/placówkach samodzielnych<br />
i w zespołach<br />
Typ<br />
placówki<br />
poziom<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
wymagania<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
Przedszkola<br />
Szkoły<br />
podstawowe<br />
Gimnazja<br />
Licea<br />
ogólnokształcące<br />
Zasadnicze<br />
szkoły<br />
zawodowe<br />
A 5 1 2 1 4 1 1 1<br />
B 20 25 25 14 8 14 14 13 10 14 13 12 14 14 11<br />
C 2 1 2 4 1 1<br />
D 1<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane 27 27 27 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14<br />
Planowane<br />
27 27 27 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
A 6 7 11 8 1 2 2 1 4 3 1 1<br />
B 35 39 71 64 14 10 10 19 16 16 16 13 16 14 16 18 16<br />
C 34 35 6 17 5 8 10 1 2 3 7 1 5 4 2 3<br />
D 14 7 1<br />
E 1<br />
Razem<br />
wykonane<br />
89 89 89 89 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20<br />
planowan<br />
e<br />
89 89 89 89 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
A 5 4 5 3 1 1 1 3 0 1<br />
B 19 22 36 32 7 3 7 9 8 8 6 7 8 5 9 10 6<br />
C 21 21 8 14 2 6 3 1 1 1 1 3 2 5 1 3<br />
D 6 3 2 2 1<br />
E 1<br />
Razem<br />
wykonane<br />
51 51 51 51 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10<br />
Planowane<br />
50 50 50 50 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9<br />
A 3 2 6 4<br />
B 3 6 8 7<br />
C 7 7 2 5<br />
D 3 1<br />
E<br />
razem 16 16 16 16 - - - - - - - - - - - - -<br />
Planowane<br />
16 16 16 16 - - - - - - - - - - - - -<br />
A 1 1<br />
B 4 7 6 5<br />
C 3 2 2 3<br />
D 2<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane<br />
9 9 9 9 - - - - - - - - - - - - -<br />
Planowane<br />
9 9 9 9 - - - - - - - - - - - - -<br />
5
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
Technika<br />
Szkoły<br />
specjalne<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
Inne szkoły<br />
1.<br />
1<br />
- - - - - - - - - - - - - - - - -<br />
- - - - - - - - - - - - - - - - -<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
Poradnie<br />
psychologiczno<br />
–<br />
pedagogiczne<br />
Biblioteki<br />
Pedagogiczn<br />
e<br />
Ośrodki<br />
doskonalenia<br />
nauczycieli<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
A 1 2 1<br />
B 3 6 5 4<br />
C 4 3 2 4<br />
D 1<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane<br />
9 9 9 9 - - - - - - - - - - - - -<br />
Planowane<br />
9 9 9 9 - - - - - - - - - - - - -<br />
A 1 1 1<br />
B 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1<br />
C<br />
D<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane<br />
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1<br />
Planowane<br />
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0<br />
A<br />
B<br />
C<br />
D<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane<br />
Planowane<br />
A 2 1 1 1 1 1 2 1 2 1<br />
B 2 3 3 1 1 1 2 1 1 2<br />
C<br />
D<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane<br />
4 4 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2<br />
Planowane<br />
4 4 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2<br />
A<br />
B 1 1 1<br />
C<br />
D<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane<br />
1 1 1 - - - - - - - - -<br />
Planowane<br />
1 1 1 - - - - - - - - -<br />
A<br />
B 1 2 2<br />
C<br />
D 1<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane<br />
2 2 2 - - - - - - - - -<br />
Planowane<br />
2 2 2 - - - - - - - - -<br />
1.<br />
1<br />
1.<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3.1 3.2 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3<br />
6
Placówki<br />
opiane w<br />
trzeciej części<br />
załącznika do<br />
rozporządzenia<br />
A<br />
B<br />
C<br />
D<br />
E<br />
Razem<br />
wykonane<br />
Planowane<br />
- - - - - - - - - - - -<br />
- - - - - - - - - - - -<br />
2 Informacja dotyczące organizacji i przeprowadzenia ewaluacji:<br />
1) Planowanie ewaluacji w Kuratorium Oświaty we Wrocławiu<br />
Plan <strong>nadzoru</strong> w zakresie ewaluacji opracowany został z uwzględnieniem wytycznych<br />
Ministerstwa Edukacji Narodowej dotyczących tematyki ewaluacji, ogólnej liczby<br />
ewaluacji wskazanych do przeprowadzenia w województwie dolnośląskim oraz liczby<br />
ewaluacji do przeprowadzenia w szkołach samodzielnych i w zespołach szkół.<br />
Na początku roku szkolnego 2011/2012 powołanych zostało 12 zespołów ewaluatorów,<br />
a następnie kolejnych 8. W sumie powołano 20 zespołów ewaluacyjnych. Zespoły były<br />
dwu lub trzyosobowe.<br />
Zmiany w składzie zespołów nastąpiły wraz z przystąpieniem do wykonywania<br />
czynności <strong>przez</strong> wizytatorów ds. ewaluacji, którzy ukończyli szkolenia na początku<br />
2012 roku. Wówczas utworzono zespół wizytatorów o różnym doświadczeniu. Zmiany<br />
w składach zespołu związane były również z chorobą wizytatorów.<br />
Do 15 września 2011 roku sporządzany został wykaz szkół i placówek,<br />
w których zostanie przeprowadzona ewaluacja w roku szkolnym 2011/2012.<br />
Przy typowaniu szkół i placówek do ewaluacji zastosowano następujące zasady:<br />
− czas jaki upłynął od ostatnich czynności <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> (mierzenie<br />
jakości pracy szkoły/placówki, wizytacja),<br />
− wyniki <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> <strong>sprawowanego</strong> dotychczas nad szkołą/<br />
placówką,<br />
− konieczność pozyskania informacji o pracy szkoły/placówki, w celu realizacji<br />
innych zadań kuratora oświaty,<br />
− lokalizacja szkoły/placówki.<br />
Przy doborze wizytatorów do przeprowadzenia poszczególnych ewaluacji wzięto pod<br />
uwagę:<br />
− pozostawanie wizytatora w ciągu ostatnich pięciu lat w stosunku pracy<br />
w szkole/placówce,<br />
− sprawowanie <strong>przez</strong> wizytatora bezpośredniego <strong>nadzoru</strong> nad szkołą/placówką<br />
w ciągu ostatnich trzech lat<br />
− oddalenie szkoły/placówki od miejsca pracy ewaluatorów.<br />
7
2) Przeprowadzanie ewaluacji<br />
Realizacja zadań związanych z ewaluacją w zakresie terminów i czasu ich trwania<br />
była zgodna z procedurą ewaluacji obowiązującą w Kuratorium Oświaty we Wrocławiu<br />
oraz z zapisami rozporządzenia w sprawie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, tzn:<br />
− na miesiąc przed planowaną ewaluacją dyrektorzy szkół / placówek zostali<br />
powiadomieni o terminie ewaluacji i jej zakresie,<br />
− każda z ewaluacji trwała nie dłużej niż 5 dni roboczych w ciągu kolejnych dwóch<br />
tygodni,<br />
− w terminie 7 dni od dnia zakończenia każdej ewaluacji zespół ewaluatorów<br />
przedstawił wyniki i wnioski z ewaluacji na zebraniu rady pedagogicznej,<br />
− w terminie 7 dni od dnia zebrania z radą pedagogiczną zespół sporządził raport<br />
z przeprowadzonej ewaluacji, który następnie został przekazany dyrektorowi<br />
szkoły/placówki.<br />
W roku szkolnym 2011/2012 zostały zrealizowanie wszystkie zaplanowane ewaluacje<br />
oraz dwie dodatkowe, które nie były planowane. Podczas realizacji ewaluacji pojawiły<br />
się również problemy. Były one spowodowane dłuższymi zwolnieniami lekarskimi<br />
4 ewaluatorów. W tej sytuacji podjęto czynności organizacyjne polegające na<br />
zmianach w składzie zespołów ewaluacyjnych oraz zmianach w planie ewaluacji<br />
polegających na zwiększeniu liczby ewaluacji w niektórych zespołach.<br />
3) Nadzór Dolnośląskiego Kuratora Oświaty nad realizacją zadań związanych<br />
z organizacją i przeprowadzaniem ewaluacji<br />
Dolnośląski Kurator Oświaty sprawuje nadzór nad realizacją zadań związanych<br />
z organizacją i przeprowadzaniem ewaluacji. Obejmuje on planowanie ewaluacji,<br />
rytmiczność i terminowość realizacji planu, zgodność realizacji poszczególnych<br />
ewaluacji z przepisami rozporządzenia w sprawie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, analizę<br />
raportów pod kątem ich zawartości merytorycznej i formalnej. Analiza merytoryczna ma<br />
na celu ocenę raportu pod kątem rzeczowości i trafności argumentów stanowiących<br />
uzasadnienie dla określonego <strong>przez</strong> wizytatorów stopnia spełnienia poszczególnych<br />
wymagań. O skuteczności <strong>nadzoru</strong> świadczy fakt, że w roku szkolnym 2011/2012 nie<br />
wpłynęły do Dolnośląskiego Kuratora Oświaty żadne zastrzeżenia dyrektorów szkół do<br />
raportu z ewaluacji.<br />
4) Wykorzystanie wyników ewaluacji <strong>przez</strong> Dolnośląskiego Kuratora Oświaty wobec szkół<br />
i placówek<br />
Wyniki ewaluacji wykorzystywane są do określenia obszarów wspomagania<br />
dolnośląskich szkół i placówek.<br />
W przypadku dwóch szkół powołanych w jednym zespole ustalony został poziomu E<br />
w odniesieniu do wymagania Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności<br />
w obszarze Efekty działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej<br />
działalności statutowej szkoły lub placówki. W tych przypadkach Dolnośląski Kurator<br />
Oświaty wydał dyrektorowi polecenie, na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia<br />
8
7 września 1991 r. o systemie oświaty, opracowania w uzgodnieniu z organem<br />
prowadzącym programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub<br />
wychowania uwzględniającego wnioski zgłoszone w raportach z ewaluacji zewnętrznej.<br />
Dyrektor szkoły opracował programy poprawy efektywności kształcenia, które<br />
przedłożył Dolnośląskiemu Kuratorowi Oświaty. Programy spełniały wymogi, o których<br />
mowa w przepisach prawa, tzn.:<br />
− uwzględniały wnioski zgłoszone w raportach z ewaluacji (art. 34 ust. 2 ustawy<br />
o systemie oświaty),<br />
− sporządzone zostały w uzgodnieniu z organem prowadzącym szkoły (art. 34 ust. 2<br />
ustawy o systemie oświaty),<br />
− zaopiniowane zostały <strong>przez</strong> Radę Rodziców (art. 54 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie<br />
oświaty).<br />
Dolnośląski Kurator Oświaty zatwierdził programy oraz ich wdrożenie w terminach<br />
określonych w harmonogramach.<br />
Wdrożenie programów będzie podlegało nadzorowi Kuratora w roku szkolnym<br />
2012/2013. Po zakończeniu realizacji programów, w terminie określonym<br />
w harmonogramach, zostanie przeprowadzona w każdej ze szkół doraźna problemowa<br />
ewaluacja zewnętrzna w zakresie wymagania Uczniowie nabywają wiadomości<br />
i umiejętności w obszarze Efekty działalności dydaktycznej, wychowawczej<br />
i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub placówki.<br />
9
3 Analiza wybranych danych z wymagań - szkoły<br />
1.1 Analizuje się wyniki sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu<br />
maturalnego i egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.<br />
Pytanie badawcze Czy prowadzone są analizy wyników egzaminów zewnętrznych?<br />
W szkołach są prowadzone analizy wyników egzaminów zewnętrznych, co potwierdzają<br />
informacje uzyskane ze źródeł.<br />
Źródła /wskaźniki:<br />
1. Jakie dane/ jakie informacje z egzaminów zewnętrznych są analizowane ilościowo?<br />
W szkołach najczęściej ilościowe analizowane są:<br />
− średnie wyniki szkoły, gminy, powiatu ,województwa;<br />
− średnie wyniki szkoły, klasy, ucznia w porównaniu z gminą, powiatem, województwem;<br />
− średnie szkoły, powiatu, województwa z poszczególnych przedmiotów w rozbiciu na<br />
poziomy podstawowe i rozszerzone, obszary, umiejętności;<br />
− wyniki pojedynczych uczniów<br />
− wyniki zespołów klasowych<br />
− wynik staninowy szkoły;<br />
− wskaźniki łatwości zadań i standardów;<br />
− modalna;<br />
− mediana;<br />
− EWD<br />
oraz:<br />
− zdawalność egzaminu maturalnego<br />
− liczbę uczniów przystąpiło do egzaminu maturalnego w części pisemnej i ustnej, ilu<br />
otrzymało wymagane minimum punktowe z poszczególnych przedmiotów.<br />
Rzadziej lub sporadycznie analizie poddawany/a jest natomiast:<br />
− rozrzut wyników<br />
− rozkład wyników uczniów o specyficznych potrzebach edukacyjnych<br />
− moc różnicująca<br />
− kwartale<br />
− frakcja opuszczeń<br />
− ilości uczniów w poszczególnych staninach<br />
− zestawienie wyników uczniów z ich frekwencją i średnią ocen na koniec roku szkolnego<br />
− liczby uczniów rozpoczynających naukę w szkole, kończących szkołę.<br />
2. Jakie dane/ jakie informacje z egzaminów zewnętrznych są analizowane jakościowo?<br />
W szkołach, w których są prowadzone analizy jakościowe wyników egzaminów<br />
zewnętrznych najczęściej sprawdza się:<br />
10
− łatwość/trudność zadań egzaminacyjnych- wyodrębnia się te obszary, które w sposób<br />
widoczny sprawiają trudność/łatwość uczniom;<br />
− stopień opanowania <strong>przez</strong> uczniów umiejętności kluczowych sprawdzanych na<br />
egzaminie;<br />
− frekwencję uczniów;<br />
− mocne i słabe strony uczniów;<br />
− EWD.<br />
Rzadziej bądź sporadycznie analizuje się:<br />
− zależności między wynikami uzyskanymi z egzaminu gimnazjalnego, a ocenami<br />
końcowymi z przedmiotów objętych egzaminem;<br />
− skład klasy – ilość uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych liczbę dziewcząt,<br />
chłopców;<br />
− wyniki egzaminów na poziomie klas w zestawieniu z wynikami rekrutacji do szkoły;<br />
− wybór i wyniki egzaminów z przedmiotów dodatkowych w kontekście indywidualnego<br />
uczestnictwa uczniów w zajęciach dodatkowych, wyników próbnych egzaminów oraz<br />
wyborów kierunku dalszego kształcenia;<br />
− wnioski formułowane <strong>przez</strong> egzaminatorów po sesji egzaminacyjnej z poszczególnych<br />
przedmiotów;<br />
− dane dotyczące losów absolwentów pod kątem wyboru uczelni, kierunku studiów<br />
i dalszej kariery;<br />
− udział w zajęciach dodatkowych i w konkursach;<br />
− indywidualne wyniki uczniów w odniesieniu do oczekiwań nauczycieli ich uczących,<br />
określonych na podstawie dotychczasowych osiągnięć edukacyjnych (Karta Przebiegu<br />
Nauczania- średnia ocen, zachowanie, udział w zajęciach dodatkowych, itd.)<br />
− najczęstszych błędów popełnianych <strong>przez</strong> uczniów w metodyce rozwiązywania zadań.<br />
W szkołach analizowane są również różne konteksty mające wpływ na efekty kształcenia.<br />
Do najczęściej analizowanych możemy zaliczyć konteksty środowiskowe (np. sytuacja<br />
rodzinna, status materialny, warunki bytowe, wykształcenie rodziców aspiracje rodziców,<br />
stosunek do nauki,) i indywidualne ucznia (np. opinie z poradni o obniżeniu wymagań,<br />
orzeczenia, stan zdrowia, aspiracje edukacyjne, zdolności, zainteresowania, motywacja do<br />
nauki) rzadziej szkolne czy pedagogiczne (np. - nieobecności nauczycieli, - zmiany<br />
nauczycieli uczących, - metody pracy nauczyciela, rodzaj klasy, liczebność, stosunek<br />
nauczycieli do uczniów,).<br />
Analizę jakościową szkoły przeprowadzają: w kontekście zestawienia wyników<br />
egzaminacyjnych ze stopniem opanowania standardów wymagań, umiejętności<br />
kluczowych i realizacji podstawy programowej.<br />
Jedna z wypowiedzi dyrektorów stanowi bardzo dobre podsumowanie analiz jakościowych<br />
w szkołach: W analizie jakościowej uwzględnia się szerszy kontekst, który mógł mieć<br />
wpływ na uzyskane wyniki, a który pozwoli na dokładniejsze prześledzenie procesów<br />
edukacyjnych. Interpretacja wyników liczbowych badania zewnętrznego oraz<br />
uwzględnianie analizy kontekstowej pozwala na: - określenie stopnia opanowania <strong>przez</strong><br />
uczniów standardów egzaminacyjnych, - wskazanie mocnych i słabych stron uczniów, -<br />
11
ustalenie tendencji rozwojowej szkoły, - formułowanie wniosków do dalszej pracy, -<br />
wykorzystanie <strong>przez</strong> nauczycieli wniosków do modyfikacji planów wynikowych, - ocenę<br />
efektywności stosowanych metod i form pracy, - ocenę programów nauczania<br />
i podręczników - przygotowanie informacji, która jest przedstawiana i omawiana<br />
szczegółowo na posiedzeniach rady pedagogicznej.<br />
Niestety, niektóre dane/ informacje wskazywane <strong>przez</strong> dyrektorów szkół jako analizowane<br />
jakościowo, są przykładem typowej analizy ilościowej np. - porównania wyników średnich<br />
i procentowych uzyskanych w szkole i w województwie dolnośląskim - porównania<br />
wyników klas w szkole - porównania wyników wg zadań - porównania wyników egzaminu<br />
i średnich ocen z poszczególnych zajęć edukacyjnych i grup zajęć<br />
3. Podać przykłady wdrożonych wniosków pochodzących z tych analiz – wywiad<br />
z dyrektorem<br />
Do najczęściej wymienianego przykładu wdrożonego wniosków wynikającego z analizy<br />
ilościowej i jakościowej należy przede wszystkim ten dotyczący doskonalenia/<br />
kształtowania umiejętności, wiedzy, kompetencji, jakie na sprawdzianie, egzaminie<br />
gimnazjalnym, maturalnym, potwierdzającym kwalifikacje zawodowe, stwarzały uczniom<br />
trudność.<br />
Dyrektorzy wymieniają zazwyczaj te obszary czy umiejętności, z którymi uczniowie ich<br />
szkoły mieli problem np. doskonalić umiejętność pisania poprawnie pod względem<br />
językowym, ortograficznym, interpunkcyjnym i stylistycznym; uczniowie w niskim stopniu<br />
mają opanowane: umiejętność tworzenia wypowiedzi pisemnej, pisania funkcjonalnym<br />
stylem z dbałością o dobór słownictwa, poprawnego pisania pod względem ortograficznym<br />
i interpunkcyjnym; "Na bieżąco doskonalić umiejętność interpretowania wyników na<br />
podstawie eksperymentu, obserwacji, opisu i schematu" itd.<br />
Wnioski te wdrażane są po<strong>przez</strong>: dodatkowe ćwiczenia, badania, doświadczenia, zajęcia<br />
wyrównawcze, zajęcia pozalekcyjne; uatrakcyjnianie zajęć; wprowadzanie aktywizujących<br />
metod pracy; dodatkowe godziny nauki; zmianę podręcznika; organizację konkursów np.<br />
czytelniczych, ortograficznych, matematycznych i innych; dodatkowe zajęcia lekcyjne (art.<br />
42 KN) z godzin do dyspozycji dyrektora; zwracanie uwagi wszystkich nauczycieli na<br />
poprawność pisowni pod względem gramatycznym i ortograficznym; zwrócenie<br />
szczególnej uwagi <strong>przez</strong> nauczycieli na wszystkich przedmiotach na odczytywanie<br />
i interpretacje danych zawartych w tabelach, na wykresach i w diagramach; skorelowanie<br />
treści nauczania z matematyki, chemii i fizyki, udział uczniów w programach i projektach<br />
edukacyjnych np. „Ortografitii”, „Mistrz logiki”, „Mistrz rachunków”; podnoszenie kwalifikacji<br />
nauczycieli oraz wiele innych działań.<br />
Kolejny wniosek wymieniany <strong>przez</strong> większość dyrektorów dotyczył generalnie<br />
podnoszenia wyników w szkołach.<br />
Uczniów mających trudności w nauce obejmuje się zajęciami wyrównawczymi, terapiami<br />
logopedycznymi, czy pedagogicznymi. Opracowuje się programy naprawcze i szkolny<br />
program poprawy efektów kształcenia. W celu poprawy wyników kształcenia nauczyciele<br />
wprowadzają wiele działań innowacyjnych i nietypowych np. w jednej ze szkół Aby<br />
uczniowie lepiej opanowali umiejętności pisania i czytania nauczyciel j. polskiego<br />
12
wprowadził dla uczniów dodatkową formułę tzw. ,,zeszyt człowieka myślącego”. Uczniowie<br />
w ramach tej formy samodzielnie rozwijali wyżej wymienione umiejętności konsultując<br />
swoje wytwory z nauczycielami.<br />
Wnioski z przeprowadzanych analiz w większości są w szkołach wdrażane. Zdarza się że<br />
dyrektorzy szkół wymieniają pewne wprowadzone działania, ale do końca nie można<br />
stwierdzić, że wynikają one z analizy ilościowej czy jakościowej egzaminów zewnętrznych<br />
np. wprowadzono koła zainteresowań (polonistyczne, matematyczno-przyrodnicze,<br />
teatralne, SKS, zajęcia z języka obcego, schola, brydż sportowy, szachy).<br />
Zdarza się również, że dyrektorzy szkół wymieniają przyczyny niepowodzeń, a nie<br />
przykłady wdrożonych wniosków np. W szkole nie działa koło polonistyczne, które<br />
pozwoliłoby poszerzyć zainteresowanym uczniom kompetencje językowe. Brakuje również<br />
oferty dla uczniów średnio uzdolnionych, nie mających problemów nauce i nie<br />
przejawiających szczególnych zainteresowań w żadnej dziedzinie.<br />
Dane z ewaluacji wskazują, że nauczyciele jak i dyrektorzy szkół mają problem<br />
z formułowaniem wniosków, jakie następnie powinny być wdrażane, za pomocą<br />
konkretnych działań. Nie mają natomiast problemu z wymienianiem działań wdrążanych<br />
w szkołach.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Analizuje się wyniki sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu maturalnego<br />
i egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe<br />
80<br />
70<br />
60<br />
50<br />
40<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
65<br />
68<br />
27<br />
15<br />
0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie dotyczące analizowania wyników sprawdzianu i egzaminów zewnętrznych 15<br />
szkół spełniło na poziomie A, 65 szkół na poziomie B, 68 szkół na poziomie C i 27 szkół<br />
na poziomie D.<br />
W stopniach spełnienia, w tym wymaganiu, nie można znaleźć zależności związanych<br />
z typem szkoły, czy z cechami strukturalnymi. Można jedynie podkreślić, że jedynie żadna<br />
zasadnicza szkoła zawodowa nie uzyskała stopnia spełnienia tego wymagania na<br />
poziomie A.<br />
13
Wyniki ewaluacji wskazują, że wszystkie szkoły, w których przeprowadzono ewaluację<br />
w roku szkolnym 2011/2012, analizują wyniki egzaminów zewnętrznych w celu poprawy<br />
jakości pracy szkoły, a następnie wdrażają wnioski z przeprowadzanych analiz.<br />
15 szkół zostało wyróżnionych najwyższym stopniem spełnienia wymagania A w tym: 6/89<br />
szkół podstawowych, 5/52 gimnazjów, 3/16 licea ogólnokształcące i 1/9 technikum.<br />
W większości wizytatorzy ds. ewaluacji wyróżniali te szkoły za złożone, systematyczne<br />
i przede wszystkim celowe analizy ilościowe oraz analizy jakościowe uwzględniające<br />
różnorodne konteksty funkcjonowania szkoły, w tym również konteksty szkolne oraz za<br />
wdrażanie w szkołach wniosków wynikających z tych analiz.<br />
Ponadto na wysoki stopień spełnienia wymagania mają wpływ bardzo dobre wyniki<br />
egzaminacyjne szkół (oceniane <strong>przez</strong> wizytatorów z uwzględnieniem typowych dla danej<br />
placówki uwarunkowań), oraz dodatnia Edukacyjna Wartość Dodana.<br />
Analizy, w szkołach z najwyższym stopniem spełnienia wymagania A, wykorzystywane są<br />
do planowania pracy, modyfikowania działań, kreślenia drogi indywidualnego rozwoju<br />
każdego z uczniów oraz podejmowania działań profilaktycznych.<br />
W jednej ze szkół podstawowych nauczyciele ponadto podzielili się swoimi wnioskami<br />
z ewaluacji ze środowiskiem oświatowym na łamach "Czasopisma dla nauczycieli"<br />
publikując artykuł "X sprawdzian szóstoklasistów - analiza i refleksje własne nauczyciela<br />
praktyka, nauczyciela egzaminatora".<br />
We wszystkich szkołach, z bardzo wysokim stopniem spełnienia wymagania,<br />
przeprowadzane analizy ilościowe i jakościowe dostarczają istotnych informacji na temat<br />
obszarów wymagających dodatkowej pracy, ćwiczeń czy wprowadzenie odpowiednich<br />
programów.<br />
W szkołach z najwyższym stopniem spełnienia wymagania widać zaangażowanie<br />
wszystkich pracowników szkoły pedagogicznych i niepedagogicznych, wielość działań,<br />
funkcjonowanie różnych zespołów np. Zespół ds. Poprawy Efektów Kształcenia, zespół<br />
nauczycieli do spraw integracji.<br />
Przeprowadzone ewaluacje nie wykazały działań, z którymi szkoły mają trudności na<br />
poziomie D. Z poziomu B, po szczegółowej analizie stopnia spełnienia danego kryterium<br />
składającego się na charakterystykę, można wywnioskować, że szkoły tak jak i w latach<br />
ubiegłych mają trudność z kryterium: wdrażane wnioski przyczyniają się do wzrostu<br />
efektów kształcenia, jakiego nie spełniły w sumie 84 szkoły, w tym: 44 szkoły podstawowe,<br />
24 gimnazja, 9 liceów, 4 technika i 3 zasadnicze szkoły zawodowe.<br />
Według wizytatorów ds. ewaluacji w szkołach dyrektorzy jak i nauczyciele wymieniają<br />
różnorodne wdrażane wnioski, jakie według ich opinii przyczyniają się do wzrostu wyników<br />
kształcenia jednak ta opinia nie jest potwierdzona mierzalnymi faktami takimi jak np.<br />
wyższy średni wynik egzaminacyjny szkoły.<br />
Powodem niespełnienia kryterium może być zbyt powierzchowne przeprowadzanie analizy<br />
wyników. W 34 szkołach stosuje się jakościowe i ilościowe metody analizy. W szkołach<br />
przeprowadzana jest analiza ilościowa, a brak jest analizy jakościowej. W analizie<br />
jakościowej brane są pod uwagę jedynie podstawowe dane liczbowe zestawiane<br />
z wynikami gminy, powiatu czy województwa, a brak jest pracy nauczycieli<br />
14
przedmiotowych z arkuszem egzaminacyjnym, z opisem wymagań dla poszczególnych<br />
standardów. Fakt ten wpływa na zbyt ogólnie formułowane wnioski, które w rezultacie nie<br />
powodują wzrostu wyników egzaminacyjnych.<br />
Skutkuje to tym, że dyrektorzy szkół i nauczyciele mają trudność z wymienieniem<br />
wdrożonych wniosków, które wynikałyby z analiz przeprowadzonych w szkole, a po drugie<br />
ze wskazaniem, jak wdrożone wnioski, przekładają się na wzrost efektów kształcenia.<br />
Najczęściej wymieniane są działania podejmowane <strong>przez</strong> szkołę (nie zawsze wynikają one<br />
z analizy ilościowej i jakościowej) i podawany jest cel wprowadzonych czynności.<br />
Wnioski:<br />
1. Wszystkie badane szkoły analizują wyniki uczniów, ale część szkół nie przeprowadza<br />
analizy jakościowej wyników.<br />
2. W szkołach, w których nie prowadzi się systematycznej i celowej analizy wyników<br />
uczniów formułowane wnioski nie przyczyniają się do wzrostu efektów kształcenia.<br />
1.2 Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności<br />
Pytanie badawcze: Czy uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone<br />
w podstawie programowej stosownie do swoich możliwości rozwojowych?<br />
Według danych źródłowych w większości uczniowie nabywają wiedzę i umiejętności<br />
określone w podstawie programowej stosownie do swoich możliwości rozwojowych.<br />
Natomiast w stosunku do wszystkich szkół nie można jednoznacznie stwierdzić, czy<br />
nauczyciele analizując osiągnięcia szkolne swoich uczniów, uwzględniają ich możliwości<br />
rozwojowe.<br />
Dodatkowo należałoby uzyskać odpowiedź na temat: co wpłynęło na opinie ponad 21%<br />
ankietowanych uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, którzy stwierdzili że<br />
zajęcia lekcyjne bardzo rzadko, bądź wcale nie są dostosowane do ich możliwości.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Proszę o zaznaczenie na skali od 1 do 8, w jakim stopniu Pana(i) uczniowie opanowali<br />
w poprzednim roku szkolnym wiadomości i umiejętności opisane w podstawie<br />
programowej? (ankieta dla nauczycieli)<br />
15
Nauczyciele, stopień opanowania podstawy programowej <strong>przez</strong> uczniów, określają<br />
najczęściej na 6-7 stopień na skali. Można też zauważyć, że to nauczyciele w szkołach<br />
podstawowych mają nieznacznie większe poczucie, że ich uczniowie opanowali program<br />
podstawy programowej.<br />
2) Czy Twoim zdaniem zajęcia lekcyjne, w których uczestniczyłeś(łaś) dzisiaj były<br />
dostosowane do Twoich możliwości? (Ankieta dla uczniów gimnazjum/szkoły<br />
ponadgimnazjalnej „Mój Dzień”)<br />
p Odpowiedź % wszystkich<br />
1 nie, wcale 5,26<br />
2 tak, bardzo rzadko 15,89<br />
3 tak, dość często 57,12<br />
4 tak, bardzo często 21,68<br />
5 brak odpowiedzi 0,06<br />
Uczniowie Gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych w ankiecie przeprowadzonej podczas<br />
ewaluacji stwierdzili, że zajęcia lekcyjne w dniu przeprowadzenia badania były<br />
dostosowane do ich możliwości – 78,8%. W szkołach są jednak uczniowie, w sumie<br />
21,15% ankietowanych, którzy stwierdzili że zajęcia lekcyjne bardzo rzadko, bądź wcale<br />
nie są dostosowane do ich możliwości.<br />
3) Czy analizując osiągnięcia szkolne uczniów, uwzględniają Państwo ich możliwości<br />
rozwojowe? Jeśli tak, proszę opisać, jak jest to realizowane. (wywiad grupowy<br />
z nauczycielami).<br />
Wszyscy nauczyciele, niezależnie od typu szkoły, deklarują, że przy analizowaniu<br />
szkolnych osiągnięć uczniów uwzględniają ich możliwości rozwojowe. Nauczyciele<br />
w swoich wypowiedziach wskazali, że realizowane jest to po<strong>przez</strong>:<br />
− dokładne analizowanie opinii Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych i na tej<br />
podstawie różnicuje się, dostosowuje zadania i wymagania do indywidualnych<br />
potrzeb ucznia;<br />
− indywidualne programy nauczania;<br />
− dostosowanie metod pracy do poziomu uczniów, stopniowanie trudności zadań,<br />
różnicowanie zadań, testów;<br />
− tworzenie Kart Indywidualnych Potrzeb Ucznia oraz IPET-ów;<br />
− organizowanie zajęć rozwijających uczniów, kół zainteresowań, szkolnych<br />
konkursów, zajęć wyrównawczych, zajęć socjoterapeutycznych;<br />
− indywidualne przygotowanie uczniów do konkursów, zasięganie opinii o uczniach<br />
od wychowawców, nauczycieli, rodziców, opiekunów;<br />
− przygotowywanie do konkursu;<br />
− analizowanie kontekstów środowiskowych i indywidualnych ucznia;<br />
− przeprowadzaniu diagnoz;<br />
16
Nauczyciele w wywiadzie udzielają bardzo szczegółowych informacji na temat działań<br />
mających na celu uwzględnianie możliwości rozwojowych uczniów zdolnych<br />
i z trudnościami w nauce bądź działań mających na celu rozpoznawanie mocnych<br />
i słabych stron ucznia. Jednak nie do końca udzielają odpowiedzi na zadanie pytanie Czy<br />
analizując osiągnięcia szkolne uczniów, uwzględniają Państwo ich możliwości rozwojowe?<br />
Jeśli tak, proszę opisać, jak jest to realizowane. W wypowiedziach brak jest<br />
jednoznacznych, konkretnych informacji na ten temat.<br />
Sporadycznie pojawiają się tylko wypowiedzi udzielające odpowiedzi na pytanie źródłowe<br />
np.:<br />
− Uczniowie oceniani są za wkład pracy, zaangażowanie w wykonywane zadanie;<br />
− Wdrażamy zalecenia PPP, np. objęcie uczniów programem zajęć wyrównawczych,<br />
u uczniów z dysortografią błędy ortograficzne nie mają wpływu na ocenę pracy<br />
pisemnej;<br />
− Analizowane są wyniki uczniów, którzy mają opinie o dostosowaniu wymagań.<br />
4) Czy Pana(i) zdaniem nauczyciele w tej szkole wierzą w możliwości uczniów? (ankieta<br />
dla rodziców)<br />
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
% wszystkich<br />
szkoły podstawowe<br />
% wszystkich<br />
gimnazja i szkoły<br />
ponadgimnazjalne<br />
1. zdecydowanie nie 1,83 2,61<br />
2. raczej nie 5,87 11,68<br />
3. raczej tak 59,59 63,90<br />
4. zdecydowanie tak 32,14 21,60<br />
5. brak odpowiedzi 0,57 0,22<br />
Większość ankietowanych rodziców szkół podstawowych – 91,73% oraz gimnazjalnych<br />
i ponadgimnazjalnych - 85,50% potwierdza, że w szkole, do której chodzą ich dzieci<br />
nauczyciele wierzą w możliwości uczniów. W zestawionych wynikach widać jednak, że<br />
zdecydowanie większy procent rodziców (14,29) uczniów szkół z II i III etapu<br />
edukacyjnego ma wątpliwości co do wiary nauczycieli w możliwości uczniów.<br />
% wszystkich<br />
Lp. Odpowiedź<br />
G LO T ZSZ<br />
1. zdecydowanie nie 1.81 3.95 2.35 4.45<br />
2. raczej nie 9.26 19.10 11.73 7.72<br />
3. raczej tak 65.42 60.68 66.86 59.64<br />
4. zdecydowanie tak 23.33 16.05 19.06 27.60<br />
5. brak odpowiedzi 0.19 0.23 0.00 0.59<br />
17
Widać, że na niższy wynik % szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych w szczególności<br />
mają wpływ opinie rodziców uczniów uczęszczających do liceów ogólnokształcących<br />
(23,05%).<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania.<br />
90<br />
80<br />
70<br />
60<br />
50<br />
40<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności<br />
80<br />
71<br />
12<br />
10<br />
2<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności 12 szkół spełniło na poziomie<br />
A, 80 szkół na poziomie B, 71 szkół na poziomie C, 10 szkół na poziomie D i 2 szkoły na<br />
poziomie E.<br />
Wizytatorzy ds. ewaluacji 12 szkół wyróżnili przyznaniem najwyższego stopnia spełnienia<br />
wymagania – A, w tym 6 szkół podstawowych, 4 gimnazja i 2 licea. W większości są to te<br />
same szkoły (8), które w wymaganiu Analizuje się (…) również otrzymały stopień<br />
spełnienia wymagania A. Może świadczyć to o tym, że pogłębiona, wielopoziomowa<br />
analiza wyników egzaminacyjnych wykorzystana w planowaniu pracy, wdrażana<br />
i modyfikowana, przekłada się w istotny sposób na nabywanie wiedzy i umiejętności <strong>przez</strong><br />
uczniów.<br />
Ponadto w blisko 99% dolnośląskich szkół, (uczestniczących w badaniach) uczniowie<br />
nabywają wiadomości i umiejętności zgodne z podstawą programową, analizuje się<br />
osiągnięcia uczniów uwzględniając ich możliwości rozwojowe.<br />
Jako argument, przemawiający za wysokim stopniem spełnienia wymagania w szkołach,<br />
ewaluatorzy podali przede wszystkim, tak samo jak w latach ubiegłych, mierzalne efekty<br />
nabywania wiedzy i umiejętności: wysokie bądź rosnące wyniki ze sprawdzianu<br />
i z egzaminów zewnętrznych w ogólnych średnich punktowych jak i w poszczególnych<br />
standardach wymagań; dodatni wskaźnik EWD.<br />
Szkoły te charakteryzuje również liczny udział uczniów w konkursach i olimpiadach oraz<br />
wysokie lokaty w nich zajmowane.<br />
Na uwagę zasługuje fakt, że są uczniowie w wyróżnionych szkołach są bardzo<br />
wszechstronni i biorą udział w bardzo wielu tematycznie różnorodnych konkursach.<br />
18
W szkołach, w które otrzymały poziom spełnienia wymagania A prowadzone są również<br />
bardzo szczegółowe, systematyczne i przynoszące rezultaty analizy osiągnięć uczniów<br />
(np. uzyskiwane oceny; wyniki sprawdzianów, klasyfikacji, egzaminów zewnętrznych;<br />
udział w konkursach, zawodach, olimpiadach; zaangażowanie w wolontariat; działalność<br />
charytatywna), które uwzględniają również możliwości rozwojowe uczniów. Dyrektor<br />
liceum, jako jeden z przykładów analizy osiągnięć szkolnych uwzględniających możliwości<br />
rozwojowe uczniów, podał formę zdobywania wiedzy o uczniu wychodzącą poza<br />
tradycyjne ramy i poza obszar szkoły: Dyrektor i nauczyciele podkreślili duże znaczenie<br />
"Złazu klas pierwszych" (dwudniowy wyjazd wszystkich uczniów klas pierwszych),<br />
w czasie którego nauczyciele obserwując uczniów wykonujących szereg zadań,<br />
zdobywają wiedzę na temat różnorodnych ich umiejętności, w tym artystycznych,<br />
organizacyjnych, budowania relacji, ich uzdolnień i zainteresowań.<br />
Kolejnym argumentem wizytatorów ds. ewaluacji wskazującym na bardzo wysoki poziom<br />
spełnienia wymagania jest przyczynianie się wdrażanych wniosków z analizy osiągnięć<br />
uczniów do wzrostu efektów kształcenia, a także co bardzo ważne, okazywaniem wiary<br />
w możliwości rozwojowe uczniów ich wspieranie i motywowanie.<br />
Warto dodać, że w jednej ze szkół jednym z wielu argumentów potwierdzających bardzo<br />
wysoki stopień spełnienia wymagania był fakt, że nauczyciele dzielą się swoimi dobrymi<br />
praktykami w środowisku oświatowym po<strong>przez</strong> publikacje scenariuszy zajęć (np. "Skala<br />
i plan" w czasopiśmie "Matematyka") czy prowadzenie lekcji otwartych w ramach<br />
współpracy z Wrocławskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli (np. "Malarstwo Renoire’a"<br />
- lekcja j. angielskiego). W innej z kolei szkole współpracuje się z Politechniką Wrocławską<br />
i Uniwersytetem Wrocławskim. Współpraca ta wpływa na poszerzenie oferty edukacyjnej<br />
szkoły oraz na osiąganie wysokich wyników egzaminów maturalnych i sukcesów<br />
indywidualnych uczniów.<br />
Kolejnym argumentem przemawiającym za spełnieniem <strong>przez</strong> szkoły wymagania na<br />
poziomie A jest szeroka, bogata wiedza dyrektorów i nauczycieli placówek na temat<br />
wdrażanych wniosków w szkołach w różnych obszarach jej funkcjonowania i widocznych<br />
efektów podejmowanych działań.<br />
Wizytatorzy ds. ewaluacji przyznali również najniższy stopień spełnienia wymagania dwóm<br />
szkołom – podstawowej i gimnazjum - wchodzącym w skład tego samego zespołu szkół.<br />
Z przeprowadzonego w tych szkołach badania wynika, że nie wszyscy uczniowie<br />
nabywają wiadomości i umiejętności zgodne z podstawą programową. Nie wszyscy<br />
nauczyciele analizują osiągnięcia uczniów. Ponadto uwagę zwraca duża liczba osób<br />
niepromowanych w gimnazjum (odsetek niepromowanych uczniów wynosił 8,4%; w klasie<br />
pierwszej 7 uczniów nie zostało promowanych, w tym 4 uczniów nieklasyfikowanych<br />
z powodu nieusprawiedliwionych nieobecności).<br />
Trudnością w tym obszarze, podobnie jak w obszarze pierwszym dotyczącym analizy<br />
wyników, było spełnienie kryterium: wdrażanie wniosków przyczynia się do wzrostu<br />
wyników kształcenia, którego nie spełniło 78 szkół w tym: 42 szkoły podstawowe,<br />
24 gimnazja, 8 liceów, 2 technika, 2 zasadnicze szkoły zawodowe.<br />
19
Kryteria w pierwszym i drugim wymaganiu z obszaru Efekty (..), które sprawiły największą<br />
trudność dyrektorom i nauczycielom, brzmią niemal identycznie i odnoszą się do<br />
wdrażanych wniosków.<br />
Trudnością dla 23 szkół jest również wdrażanie wniosków z analizy osiągnięć uczących<br />
się, co wpłynęło na niespełnienie kryterium dotyczącego tych zagadnień.<br />
Wnioski:<br />
1. Podobnie jak w wymaganiu Analizuje się wyniki sprawdzianu i egzaminów<br />
zewnętrznych występuje problem z formułowaniem i wdrażaniem wniosków, co<br />
przekłada się na brak mierzalnych efektów nabywania wiedzy <strong>przez</strong> uczniów.<br />
1.3 Uczniowie są aktywni<br />
Pytanie badawcze: Czy uczniowie są zaangażowani w zajęcia?<br />
Według obserwacji zajęć <strong>przez</strong> wizytatorów ds. ewaluacji można stwierdzić, że uczniowie<br />
w większości są zaangażowani w zajęcia.<br />
Jednak jak wskazują dane źródłowe, według opinii uczniów znaczny procent zajęć<br />
lekcyjnych nie jest interesujący i wciągający (szczególnie dla uczniów szkół gimnazjalnych<br />
i ponadgimnazjalnych aż 41%). W mniejszym stopniu dotyczy to również zajęć<br />
pozalekcyjnych.<br />
Wpływ na opinię uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych na temat zajęć<br />
lekcyjnych może mieć trudniejszy materiał lekcyjny, wymagania stawiane <strong>przez</strong><br />
nauczycieli, inne metody pracy (niż w szkołach podstawowych).<br />
Jednak aby znaleźć prawdziwe powody takiego wynik, rekomenduje się aby w/w szkołach<br />
przeprowadzić analizę, która da odpowiedź, co miało wpływ na takie opinie uczniów.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Wybierz zdanie, które najlepiej wyraża Twoją opinię o zajęciach lekcyjnych (ankieta dla<br />
uczniów „Moja szkoła”).<br />
Odpowiedzi<br />
% wszystkich<br />
szkoła<br />
podstawowa<br />
% wszystkich<br />
gimnazja i szkoły<br />
ponadgimnazjalne<br />
zajęcia w ogóle nie są wciągające i angażujące 2.97 4.48<br />
niektóre zajęcia są wciągające, ale zdarza się to dość<br />
rzadko 13.51 36.04<br />
duża część zajęć (choć nie wszystkie) są wciągające i<br />
angażują mnie 42.87 35.97<br />
prawie wszystkie lub wszystkie zajęcia bardzo mnie<br />
angażują 40.64 8.21<br />
brak odpowiedzi 0.00 15.30<br />
20
Ankietowani w czasie ewaluacji uczniowie szkół podstawowych stwierdzili - 83,51%, że<br />
zajęcia szkolne w dużej mierze są wciągające i angażujące, pogląd ten popiera jednak<br />
tylko 44,18% uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych.<br />
Prawie 41% uczniów tych szkół (G i PG) twierdzi, że tylko niektóre zajęcia są wciągające<br />
i to rzadko bądź wcale. Jednocześnie duży procent uczniów z tych szkół 15,3% nie udzielił<br />
odpowiedzi na to pytanie.<br />
% wszystkich<br />
G LO T ZSZ<br />
zajęcia w ogóle nie są wciągające i angażujące 4.34 4.36 4.86 5.62<br />
niektóre zajęcia są wciągające, ale zdarza się to dość rzadko 31.45 48.00 42.11 31.07<br />
duża część zajęć (choć nie wszystkie) są wciągające i angażują<br />
34.72 43.47 31.58 29.59<br />
mnie<br />
prawie wszystkie lub wszystkie zajęcia bardzo mnie angażują 8.81 4.08 12.96 9.17<br />
brak odpowiedzi 20.68 0.09 8.50 24.56<br />
Odpowiedzi uczniów z poszczególnych typów szkół wskazują, że istotnie dla wielu<br />
z nich zajęcia lekcyjne rzadko są wciągające - w szczególności dla uczniów szkół<br />
licealnych 48% i techników ponad 42%. Nie udzielili odpowiedzi na to pytanie głównie<br />
uczniowie gimnazjów i zasadniczych szkół zawodowych. O ile wytłumaczeniem dla braku<br />
odpowiedzi w szkołach zasadniczych może być fakt przeprowadzania ewaluacji<br />
w szkołach, gdzie uczniowie więcej czasu spędzają u pracodawców, o tyle zastanawiający<br />
jest on u uczniów gimnazjów.<br />
2) Uczniowie są zaangażowani w zajęcia (arkusz obserwacji zajęć).<br />
Obserwacja zajęć lekcyjnych szkół podstawowych <strong>przez</strong> wizytatorów ds. ewaluacji<br />
potwierdza w ponad 96%, że uczniowie są zaangażowani.<br />
Jaka część uczniów jest zaangażowana w zajęcia.<br />
% wszystkich<br />
szkoła<br />
podstawowa<br />
% wszystkich<br />
gimnazja i szkoły<br />
ponadgimnazjalne<br />
jeden uczeń 0.34<br />
mała grupa (kilku uczniów) 0.90 5.46<br />
duża grupa (około połowy) uczniów 2.11 7.17<br />
większość uczniów 17.17 22.87<br />
cała klasa 56.02 46.08<br />
brak odpowiedzi 23.80 18.09<br />
Opinię tę umacnia fakt, że w szkołach, w jakich była przeprowadzona ewaluacja<br />
obserwacja zajęć potwierdziła, że w blisko ¾ szkół większość uczniów bądź cała klasa jest<br />
zaangażowana w zajęcia.<br />
3) Wybierz zdanie, które najlepiej wyraża Twoją opinię o zajęciach pozalekcyjnych<br />
(ankieta dla uczniów „Mój dzień” i „Moja szkoła”).<br />
21
% wszystkich<br />
Odpowiedź „Moja szkoła”<br />
gimnazja i szkoły<br />
ponadgimnazjalne<br />
zajęcia w ogóle nie są interesujące, wciągające 9.82<br />
niektóre zajęcia są wciągające, ale zdarza się to dość rzadko 20.70<br />
sporo zajęć (choć nie wszystkie) są interesujące, wciągające 26.42<br />
niemal wszystkie zajęcia bardzo mnie angażują, tylko nieliczne są<br />
nudne 14.81<br />
wszystkie zajęcia są bardzo wciągające i angażują mnie 10.10<br />
brak odpowiedzi 18.15<br />
Według opinii uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, którzy wypełnili ankietę<br />
„Moja szkoła”, zajęcia pozalekcyjne w ponad 30% w ogóle lub rzadko są<br />
interesujące/wciągające, ale w opinii ponad 51% uczniów sporo zajęć, bądź wszystkie<br />
zajęcia, są angażujące.<br />
18,15% ankietowanych uczniów nie udzieliło odpowiedzi na to pytanie. Może być to<br />
związane z nieuczestniczeniem <strong>przez</strong> nich w tego typu zajęciach w szkole.<br />
Odpowiedź „ Moja szkoła”<br />
% wszystkich<br />
szkoła podstawowa<br />
zajęcia w ogóle nie są wciągające i angażujące 4.34<br />
niektóre zajęcia są wciągające, ale zdarza się to dość rzadko 11.83<br />
duża część zajęć (choć nie wszystkie) są wciągające i angażują<br />
mnie 39.90<br />
prawie wszystkie lub wszystkie zajęcia bardzo mnie angażują, tylko<br />
nieliczne są nudne 43.43<br />
brak odpowiedzi 0.50<br />
Uczniowie szkół podstawowych, którzy również wyrażali swoją opinię o zajęciach<br />
pozalekcyjnych stwierdzili, że w 83% są one wciągające i angażujące.<br />
% wszystkich<br />
Odpowiedź „Mój dzień”<br />
gimnazja i szkoły<br />
ponadgimnazjalne<br />
zajęcia w ogóle nie są interesujące, wciągające 12.87<br />
niektóre zajęcia są wciągające, ale zdarza się to dość rzadko 26.16<br />
sporo zajęć (choć nie wszystkie) jest interesujących, wciągających 30.70<br />
niemal wszystkie zajęcia bardzo mnie angażują, tylko nieliczne są<br />
nudne 17.71<br />
wszystkie zajęcia są bardzo wciągające i angażują mnie 10.92<br />
brak odpowiedzi 1.63<br />
22
Według opinii uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, którzy wypełnili ankietę Mój<br />
dzień, zajęcia pozalekcyjne w ponad 39% w ogóle lub rzadko są interesujące/wciągające,<br />
ale w ponad 59% sporo zajęć, bądź wszystkie zajęcia, są angażujące<br />
Wyniki dotyczące opinii uczniów o zajęciach pozalekcyjnych (zarówno ogólnie jak i tych<br />
odbywających się w danym dniu) są zbliżone (różnica na poziomie 8-9%).<br />
% wszystkich<br />
Odpowiedź „Mój dzień”<br />
szkoła<br />
podstawowa<br />
zajęcia w ogóle nie są wciągające i angażujące 4.55<br />
niektóre zajęcia są wciągające, ale zdarza się to dość rzadko 14.31<br />
duża część zajęć (choć nie wszystkie) jest wciągająca i angażująca<br />
mnie 33.38<br />
wszystkie lub niemal wszystkie zajęcia bardzo mnie angażują, tylko<br />
nieliczne są nudne 26.75<br />
brak odpowiedzi 21.01<br />
Uczniowie szkół podstawowych, którzy również wyrażali swoją opinię o zajęciach<br />
pozalekcyjnych stwierdzili, że w 60,13 % są one wciągające i angażujące, a w prawie 19%<br />
nie są. Aż 21% uczniów nie udzieliło odpowiedzi na to pytanie – być może akurat w tym<br />
dniu nie uczestniczyli w zajęciach dodatkowych.<br />
4) Na ile chętnie Pan(i) dziecko angażuje się w zajęcia szkolne? (ankieta dla rodziców)<br />
Odpowiedź<br />
% wszystkich<br />
szkoły<br />
podstawowe<br />
% wszystkich<br />
gimnazja i szkoły<br />
ponadgimnazjalne<br />
zdecydowanie niechętnie 0.91 3.84<br />
raczej niechętnie 9.40 18.21<br />
raczej chętnie 54.24 58.74<br />
zdecydowanie chętnie 34.80 18.91<br />
brak odpowiedzi 0.65 0.30<br />
89% rodziców uczniów szkół podstawowych i 77,6% rodziców uczniów gimnazjów i szkół<br />
ponadgimnazjalnych potwierdza że ich dzieci raczej chętnie i zdecydowanie chętnie<br />
angażują się w zajęcia szkolne.<br />
23
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania<br />
140<br />
120<br />
100<br />
80<br />
60<br />
40<br />
20<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Uczniowie są aktywni<br />
126<br />
26<br />
20<br />
3 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie dotyczące aktywności uczniów, w większości szkoły spełniły na wysokim<br />
poziomie B – 126 placówek, 26 na poziomie A, 20 na poziomie C i 3 na poziomie D.<br />
W roku 2010/2011 szkoły, wymaganie dotyczące aktywności uczniów, również<br />
w większości spełniły na wysokim i bardzo wysokim poziomie. Nie było natomiast żadnej<br />
szkoły, która spełniłaby to wymaganie na poziomie D.<br />
Należy też podkreślić, że to wymaganie jest najlepiej spełnionym z całego obszary<br />
Efektów.<br />
Prawie 15% szkół otrzymało najwyższy stopień spełnienia i aż 72% szkół wysoki.<br />
Wyniki ewaluacji wskazują również, że uczniowie są zaangażowani w zajęcia lekcyjne<br />
i pozalekcyjne organizowane <strong>przez</strong> szkoły.<br />
Wizytatorzy ds. ewaluacji wyróżnili, przyznaniem najwyższego stopnia spełnienia<br />
wymagania – A, 11 szkół podstawowych, 6 gimnazjów, 6 liceów, 2 technika i 1 zasadniczą<br />
szkołę zawodową.<br />
Według wizytatorów ds. ewaluacji za spełnieniem wymagania na poziomie A, świadczy<br />
np.:<br />
− różnorodność działań realizowanych <strong>przez</strong> uczniów oraz szereg ich inicjatyw<br />
skierowanych na rozwój własny, jak również podniesienie atrakcyjności procesu<br />
edukacyjnego;<br />
− aktywność uczniów;<br />
− wysokie zaangażowanie uczniów w działalność charytatywną i wolontariat;<br />
− bardzo aktywnie działający samorząd uczniowski;<br />
− nowatorskie działania uczniów;<br />
− reprezentowanie <strong>przez</strong> uczniów szkoły w środowisku lokalnym i ogólnopolskim;<br />
− realizowanie <strong>przez</strong> uczniów inicjatyw wspólnie z niepełnosprawnymi kolegami;<br />
− realizowanie <strong>przez</strong> uczniów projektów edukacyjnych.<br />
Jedno z wymienionych powyżej działań Papierowa orkiestra zostało zgłoszone <strong>przez</strong><br />
szkołę i opublikowany na stronie Kuratorium Oświaty we Wrocławiu jako „przykład dobrej<br />
praktyki” (www.kuratorium.wroclaw.pl).<br />
24
Przy tak wysoko spełnionym <strong>przez</strong> szkoły wymaganiu praktycznie nie widać, porażek<br />
i niepowodzeń. Pewną trudność sprawiło jednak spełnienie dwóch kryteriów: Uczący się<br />
podejmują inicjatywy na rzecz własnego rozwoju i rozwoju szkoły oraz Szkoła realizuje<br />
działania zainicjowane <strong>przez</strong> uczących się, których nie spełniło odpowiednio 12 i 13 szkół.<br />
Oznacza to, że są szkoły w których uczniowie podejmują nieliczne inicjatywy dotyczące<br />
ich własnego rozwoju i raczej nie zgłaszają propozycji dotyczących rozwoju szkoły.<br />
Wnioski:<br />
1. Uczniowie są zaangażowani w zajęcia lekcyjne i pozalekcyjne.<br />
2. Zdarzają się szkoły, których uczniowie nie podejmują inicjatyw dotyczących ich<br />
własnego rozwoju i nie zgłaszają propozycji dotyczących rozwoju szkoły.<br />
3. Działania inicjowane <strong>przez</strong> uczniów gimnazjum specjalnego na rzecz własnego<br />
rozwoju i rozwoju szkoły dają efekty edukacyjno – wychowawcze oraz zapobiegają<br />
izolacji społecznej dzieci upośledzonych umysłowo.<br />
1.4 Respektowane są normy społeczne<br />
1. Pytanie badawcze: Czy zachowania uczniów świadczą o przestrzeganiu norm<br />
społecznych w szkole?<br />
Dane źródłowe wskazują, że w prawie każdej szkole można zauważyć takie zachowania<br />
uczniów, które świadczą o nieprzestrzeganiu norm społecznych w szkole. Jednak dotyczy<br />
to niewielkiego procentu uczniów.<br />
Według opinii podmiotów szkoły w większości zachowania uczniów świadczą<br />
o przestrzeganiu norm społecznych.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Rodzaje zachowań niewłaściwych/nagannych (Czy w ciągu ostatniego roku zdarzyło<br />
się …) (uczniowie Ankieta „Moja szkoła”).<br />
Szkoły Gimnazja i szkoły<br />
Odpowiedź<br />
podstawowe ponadgimnazjalne<br />
TAK NIE TAK NIE<br />
ktoś Cię obrażał, wymyślał 31% 69% 29% 71%<br />
ktoś obrażał osobę z Twojej klasy 33% 67% 44% 56%<br />
zostałeś(aś) pobity(a) 4% 96% 3% 97%<br />
ktoś z Twojej klasy został pobity 12% 88% 12% 88%<br />
używano w trakcie bójki z Tobą ostrego narzędzia 1% 99% 1% 99%<br />
byłeś(aś) świadkiem bójki z użyciem ostrego narzędzia 1% 99% 2% 98%<br />
inni zmuszali Cię do kupowania czegoś za Twoje własne pieniądze 1% 99% 2% 98%<br />
ktoś z Twojej klasy był zmuszany <strong>przez</strong> innych do kupowania czegoś<br />
za własne pieniądze 2% 98% 3% 97%<br />
ukradziono Ci jakiś przedmiot lub pieniądze 8% 92% 7% 93%<br />
komuś z Twojej klasy skradziono jakiś przedmiot lub pieniądze 14% 86% 17% 83%<br />
żadne z tych wydarzeń nie miały miejsca 43% 57%<br />
25
Uczniowie w swoich wyborach wskazują, że są w szkole obrażani, zwymyślani (31%<br />
uczniów szkół podstawowych i 29% uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych),<br />
a za świadka takiej sytuacji, wobec kolegów, koleżanek z klasy, uznaje się 33%<br />
przebadanych uczniów szkół podstawowych i 40% uczniów szkół gimnazjalnych<br />
i ponadgimnazjalnych. Również 14% uczniów szkół podstawowych i 17% szkół<br />
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych przyznaje, że wiedzą o fakcie, że komuś z ich klasy<br />
skradziono jakiś przedmiot lub pieniądze. Procent udzielonych odpowiedzi na<br />
wyszczególnione powyższe przykłady, jest zdecydowanie niższy od ubiegłorocznego.<br />
2) Jak nauczyciele postrzegają zachowania uczniów ? (dane z pytania: Porozmawiajmy<br />
o respektowaniu norm społecznych. Co uważają Państwo za osiągnięcie szkoły<br />
w kształtowaniu wymaganych w szkole zachowań?) (nauczyciele wywiad grupowy)<br />
Nauczyciele za osiągnięcia szkoły w kształtowaniu wymaganych w szkole zachowań<br />
najczęściej wymieniają: kulturalne zachowanie w szkole, podczas lekcji i na zewnątrz<br />
(wycieczki szkolne, wyjścia do kina czy teatru), zdyscyplinowanie uczniów na lekcjach,<br />
stosowanie zwrotów grzecznościowych, brak agresji pomiędzy uczniami, brak wykluczeń,<br />
tolerancja uczniów wobec siebie, tolerancja religijna, szanowanie mienia, własności<br />
szkoły, bezpieczne korzystanie z Internetu. Jaki i również: widoczną pomoc koleżeńską,<br />
zaangażowanie uczniów do działalności charytatywnej, aktywności w wolontariacie,<br />
respektowanie stroju szkolnego i galowego, poszanowanie symboli narodowych i tradycji.<br />
Często nauczyciele zwracają również uwagę, że w ich szkołach uczniowie nie wagarują,<br />
nie używają wulgaryzmów, nie palą papierosów (co często jest zasługą programów<br />
profilaktycznych) i jest wysoka frekwencja na zajęciach lekcyjnych.<br />
W wielu wypowiedziach nauczyciele podkreślali również, ogromny wpływ na kształtowanie<br />
wymaganych zachowań, poczucie bezpieczeństwa uczniów w szkole.<br />
3) Czy obserwowano zachowanie uczniów odbiegające od ogólnie przyjętych norm<br />
społecznych? W jakich sytuacjach i gdzie? Jakiej części uczniów one dotyczyły?<br />
Jak wyglądała reakcja nauczycieli? (obserwacja placówki),<br />
Podczas obserwacji szkół podstawowych, w 88% nie występowały zachowania uczniów<br />
odbiegające od ogólnie przyjętych norm społecznych. Jedynie w pojedynczych szkołach<br />
zaobserwowano zachowania uczniów, które odbiegały od ogólnie przyjętych norm takie<br />
jak: przepychanki, bieganie, szarpanie, sporadyczne używanie wulgaryzmów. Zdarzenia<br />
takie miały miejsce np. podczas zajęć sportowych, lekcyjnych, na korytarzu szkolnym.<br />
W większości przypadków nauczyciele reagowali natychmiast. W jednym przypadku<br />
nauczyciel nie zwrócił uwagi uczniom, ponieważ był zajęty rozmową z inną osobą dorosłą.<br />
Podczas obserwacji szkół gimnazjalnych i ponad gimnazjalnych w ponad 80%, nie<br />
występowały zachowania uczniów odbiegające od ogólnie przyjętych norm społecznych.<br />
W pojedynczych szkołach wizytatorzy ds. ewaluacji zaobserwowali, że uczniowie<br />
przeszkadzają na lekcjach wdając się w dyskusje z nauczycielami, używają na lekcji<br />
telefonu komórkowego, Podczas przerw zdarzały się przepychanki i krzyki, czasami-<br />
26
używanie <strong>przez</strong> uczniów wulgaryzmów oraz wychodzenie uczniów na zewnątrz budynku<br />
w celu zapalenia papierosa.<br />
W większości przypadków nauczyciele, reagowali natychmiast, ale np. wizytatorzy<br />
ds. ewaluacji zwrócili uwagę, że często w miejscu gdzie uczniowie palą papierosy nie było<br />
nauczycieli.<br />
4) Czy w tym i poprzednim roku szkolnym zostały wymierzone <strong>przez</strong> Pana/Panią kary<br />
statutowe? Jeśli tak, to w jakich sytuacjach? (ankieta z dyrektorem),<br />
Około 70% dyrektorów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych i około 74% dyrektorów<br />
szkół podstawowych stwierdziło, że w bieżącym jak i poprzednim roku szkolnym<br />
(2010/2011 i 2011/2012) w ich szkołach, nie zostały wymierzone kary statutowe.<br />
W szkoła, w których zaistniała konieczność ukarania ucznia/ów karą, głównie<br />
spowodowane było to: nagannymi zachowaniami, paleniem papierosów, naruszeniem<br />
nietykalności cielesnej innej osoby, przemocą cielesną, wysoką absencję bez<br />
usprawiedliwienia, niekulturalnymi, wulgarnymi i arogancki zachowaniami np. wobec<br />
nauczyciela, w czasie wyjścia do teatru, przynoszeniem ostrych narzędzi do szkoły,<br />
odpaleniem petardy w szkole, nieusprawiedliwionym opuszczeniem zajęć i spożywanie<br />
alkoholu w parku miejskim, przychodzeniem w stanie upojenia alkoholowego na zajęcia<br />
lekcyjne, umieszczaniem obraźliwych tekstów w Internecie dotyczących innych uczniów,<br />
wymuszaniem pieniędzy od młodszych kolegów, umyślnym użycie gaśnicy i stworzenie<br />
sytuacji niebezpiecznej dla zdrowia innych.<br />
Niektóre, z zachowań uczniów wymieniane <strong>przez</strong> dyrektorów, zwracają szczególną uwagę<br />
np.<br />
− Uczeń klasy III otrzymał naganę dyrektora. Na przerwie uczeń zepchnął ze schodów<br />
kolegę z klasy II a następnie leżącego uderzył i kopnął, narażając jego zdrowie i życie.<br />
O sprawie poinformowano Zespół ds. Wykroczeń i Patologii Nieletnich Wydziału<br />
Prewencji Powiatowej Policji. Chciałabym podkreślić, że działania eliminujące agresję<br />
w szkole są od dwóch lat traktowane priorytetowo, stąd kary za nie są tak restrykcyjne<br />
i jednocześnie zapewniam, że efektywne.<br />
− Na podstawie § 51 pkt 1 lit. d Statutu. dyrektor szkoły udzielił pisemnej nagany<br />
uczniowi gimnazjum. Chłopiec należy do uczniów sprawiających problemy<br />
wychowawcze. Dzień wcześniej przyniósł do szkoły kij bejsbolowy i zastraszał nim<br />
młodszego kolegę, groził, że go zabije. Konflikt powstał na tle włamywania się uczniów<br />
na cudze konta internetowe. Oprócz kary statutowej i poinformowania o fakcie<br />
rodziców zgłoszono sprawę na policję. Jesienią tego samego roku uczeń rozprowadzał<br />
wśród kolegów tabakę i pobierał za to pieniądze. Sprawa trafiła do sądu rodzinnego,<br />
który w grudniu 2011 r. zwrócił się do szkoły o opinię w sprawie ucznia.<br />
5) Jakie niepożądane zachowania uczniów zdarzają się w szkole? Jak często? (wywiad<br />
z nauczycielami).<br />
Nauczyciele podczas wywiadu grupowego wskazali niepożądane zachowania uczniów,<br />
jakie zdarzają się w szkole. Najczęściej wymieniali: używanie wulgaryzmów, agresja<br />
27
słowna, bieganie, <strong>przez</strong>ywanie, zaczepianie, wyśmiewanie. Rzadziej przemoc fizyczną,<br />
palenie papierosów, alkohol, niszczenie mienia, wagary. W szkołach gimnazjalnych<br />
i ponadgimnazjalnych nauczyciele zwrócili również uwagę na: nieokazywanie szacunku<br />
nauczycielom,<br />
Pojawiały się również takie informacje jak: wyuczona bezradność, eurosieroctwo.<br />
Nauczyciel w większości stwierdzili, że większość z tych przypadków występuje<br />
sporadycznie (szczególnie w szkołach podstawowych w szkołach kolejnego etapu<br />
edukacyjnego wskazywana jest np. większa liczba uczniów wagarujących palących<br />
papierosy, używających wulgaryzmy) a reakcja osób pracujących w szkole na niewłaściwe<br />
zachowania uczniów jest natychmiastowa.<br />
2. Pytanie badawcze: Jakie jest poczucie bezpieczeństwa uczniów w szkole ?<br />
Większość uczniów w szczególności szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych ma<br />
wysokie poczucie bezpieczeństwa w szkole: podczas lekcji, na przerwach, na terenie<br />
szkoły po zajęciach lekcyjnych. Jednak prawie połowa ankietowanych uczniów gimnazjów<br />
i szkół ponadgimnazjalnych wskazuje, że w placówkach są miejsca, w których czują się<br />
mało bezpiecznie. Dodatkowo na uwagę zasługuje duży procent uczniów, którzy<br />
w pytaniach dotyczących ich poczucia bezpieczeństwa nie udzielają odpowiedzi na<br />
pytania.<br />
Źródła /wskaźniki:<br />
1) Czy dzisiaj podczas lekcji czułeś się bezpiecznie? Czy dzisiaj podczas przerw<br />
czułeś się bezpiecznie? (ankieta „Mój dzień”).<br />
– opinie uczniów Ankieta „Mój dzień” (pytania: Czy dzisiaj podczas lekcji czułeś się<br />
bezpiecznie?; Czy dzisiaj podczas przerw czułeś się bezpiecznie?) ankieta „Moja szkoła”<br />
Na terenie szkoły po zajęciach lekcyjnych czuję się bezpiecznie, Jeśli są w szkole miejsca,<br />
w których czujesz się mało bezpieczny/a, wskaż je na liście poniżej)<br />
Ewentualnie inne dane pozwalająca odpowiedzieć na pytanie badawcze<br />
L.p.<br />
Czy dzisiaj podczas lekcji<br />
czułeś się bezpiecznie?<br />
Procent SP<br />
Procent G i PG<br />
1. zdecydowanie nie 1.70 2.73<br />
2. raczej nie 1.65 3.75<br />
3. raczej tak 15.22 28.74<br />
4. zdecydowanie tak 52.58 64.35<br />
5. brak odpowiedzi 28.84 0.42<br />
28
Zdecydowana większość, ponad 67% uczniów szkół podstawowych i ponad 93% uczniów<br />
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, stwierdza że podczas lekcji czuje się bezpiecznie.<br />
Odpowiedzi nie i raczej nie, w stosunku do poczucia bezpieczeństwa na lekcjach,<br />
wskazuje niewielki procent uczniów ( 3,35% SP; 6,48% G i PG).<br />
Ciekawe jest, że blisko 1/3 uczniów szkół podstawowych nie udzieliła odpowiedzi na to<br />
pytanie.<br />
L.p.<br />
Czy dzisiaj podczas przerw<br />
czułeś się bezpiecznie?<br />
Procent SP<br />
Procent G i PG<br />
1. zdecydowanie nie 1.88 2.49<br />
2. raczej nie 3.05 3.60<br />
3. raczej tak 20.28 26.76<br />
4. zdecydowanie tak 45.99 66.73<br />
5. Braki odpowiedzi 28.79 0.42<br />
66% uczniów szkół podstawowych i ponad 93% uczniów szkół gimnazjalnych<br />
i ponadgimnazjalnych, w dniu przeprowadzenia badania, czuło się bezpiecznie podczas<br />
przerw w szkole. Nie miało takiego poczucia około 5% - 6% uczniów. W pytaniu tym,<br />
podobnie jak powyższym, duża grupa uczniów blisko 1/3 nie udzieliła odpowiedzi na to<br />
pytanie.<br />
2) Na terenie szkoły po zajęciach lekcyjnych czuję się bezpiecznie. Jeśli są w szkole<br />
miejsca, w których czujesz się mało bezpieczny/a, wskaż je na liście poniżej (ankieta<br />
„Moja szkoła”).<br />
L.p.<br />
Na terenie szkoły po zajęciach<br />
lekcyjnych czuję się bezpiecznie?<br />
Procent SP Procent G i LO<br />
1. zdecydowanie nie 1.80 2.38<br />
2. raczej nie 4.96 3.50<br />
3. raczej tak 29.00 20.71<br />
4. zdecydowanie tak 44.67 26.85<br />
5.<br />
nigdy nie bywam na terenie szkoły po<br />
lekcjach 19.45 18.77<br />
6. Braki odpowiedzi 0.12 27.78<br />
Z grupy uczniów pozostających na terenie szkoły po zajęciach lekcyjnych bezpieczniej<br />
czują się ci chodzący do szkoły podstawowej - ponad 73%, opinię tę podziela mniej niż<br />
połowa ankietowanych uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych.<br />
Jeśli są w szkole miejsca, w których czujesz<br />
SP<br />
G i PG<br />
się mało bezpieczny/a, wskaż je na liście<br />
poniżej.<br />
TAK NIE TAK NIE<br />
1. klasa 3% 97% 2% 98%<br />
2. korytarz 12% 88% 7% 93%<br />
29
3. boisko 10% 90% 5% 95%<br />
4. toalety 11% 89% 7% 93%<br />
5. szatnia 10% 90% 5% 95%<br />
6. stołówka 1% 99% 1% 99%<br />
7. inne, napisz jakie 6% 94% 3% 97%<br />
8.<br />
-Wszędzie w szkole czuję się bezpiecznie (SP)<br />
-W szkole nie ma miejsc, w których czuję się<br />
MAŁO bezpieczny/bezpieczna (G i LO)<br />
66% 34% 50% 50%<br />
Wyniki przeprowadzonych ankiet wśród uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych<br />
i ponadgimnazjalnych wskazują, że dla uczniów najbezpieczniejszym miejscem jest klasa<br />
lekcyjna i stołówka. Uczniowie SP, jako miejsca, w których nie czują się bezpiecznie<br />
wskazują korytarz, boisko i toalety, szatnię (około 10-12 procent wskazań) jednocześnie<br />
66% deklaruje, że wszędzie w szkole czuje się bezpiecznie. Uczniowie szkół<br />
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych jako miejsca, w których czują się mało bezpiecznie<br />
wskazują szatnie, toalety i korytarz (5 - 7 procent), jednocześnie tylko połowa uczniów,<br />
twierdzi, że w szkole nie ma miejsc, w których czują się mało bezpiecznie.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania<br />
120<br />
100<br />
80<br />
60<br />
40<br />
20<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
114 Respektowane są normy społeczne<br />
42<br />
17<br />
2 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie dotyczące respektowania norm społecznych szkoły najczęściej spełniały na<br />
bardzo wysokim (17) i wysokim (114) poziomie. Na poziomie C spełniły to wymaganie<br />
42 szkoły, a 2 na poziomie D.<br />
Najwyższy poziom spełnienia wymagania A otrzymało 8 szkół podstawowych, 3 gimnazja,<br />
4 licea i po jednej szkole zawodowej i technikum.<br />
Za spełnieniem wymagania na poziomie A przemawiają takie argumenty jak: wysokie<br />
poczucie bezpieczeństwa potwierdzone <strong>przez</strong> uczniów, znajomość norm obowiązujących<br />
w szkole i stosowanie się do nich oraz zróżnicowana i systematyczna diagnoza zachowań<br />
uczniów oraz zagrożeń. O bardzo wysokim poziomie spełnienia wymagania świadczy<br />
ponadto systemowa analiza wyników, prowadzonych diagnoz oraz podejmowanie<br />
adekwatnych i skutecznych działań wychowawczych często realizowanych we współpracy<br />
30
z uczniami. Dodatkowo należy podkreślić systemowe działania szkoły w zakresie<br />
eliminowania zagrożeń oraz wzmacniania pożądanych zachowań, dobieranie<br />
odpowiednich programów profilaktycznych, systematyczne monitorowanie zachowań<br />
uczniów, współpracę z rodzicami i instytucjami. W szkołach tych rodzice i partnerzy<br />
doceniają skuteczność działań w zakresie kształtowania właściwych postaw dzieci.<br />
Trudnością tego wymagania dla 28 szkół (w tym 12 gimnazjów) było spełnienie kryterium:<br />
W szkole prowadzi się analizę podejmowanych działań mających na celu eliminowanie<br />
zagrożeń oraz wzmacnianie pożądanych zachowań, oraz dla 23 szkół kryterium dotyczące<br />
modyfikacji działań wychowawczych uwzględniających inicjatywy uczących się.<br />
Na podkreślenie zasługuje fakt, że kryterium: Uczniowie prezentują zachowania zgodne<br />
z wymaganiami, którego w sumie nie spełniło 16 szkół, w 100% zostało spełnione <strong>przez</strong><br />
szkoły podstawowe.<br />
Wnioski:<br />
1. W szkołach podstawowych uczniowie prezentują zachowania zgodne z wymaganiami.<br />
2. Niektóre szkoły nie podejmują analiz działań, które związane są z eliminowaniem<br />
zagrożeń, wzmacnianiem pożądanych zachowań w szkołach.<br />
3. Część szkół nie uwzględnia inicjatywy uczniów dotyczących modyfikacji działań<br />
wychowawczych w szkołach.<br />
31
2.1 Szkoła lub placówka ma koncepcję pracy<br />
Pytanie badawcze: Jakie jest zaangażowanie nauczycieli w prace nad koncepcją<br />
pracy szkoły?<br />
W szkołach nauczyciele są zaangażowani w prace nad koncepcja pracy. Analizują ją<br />
i modyfikują głównie na zebraniach rady pedagogicznej, w związku z tym większość<br />
nauczycieli ma poczucie, że są współautorami koncepcji pracy szkoły.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Ankieta dla nauczycieli: Czy uczestniczył(a) Pan(i) w pracach nad analizą i/lub<br />
modyfikacją koncepcji pracy szkoły?<br />
szkoła podstawowa<br />
gimnazjum<br />
Lp. Odpowiedź<br />
Liczba % Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 223 70.13 164 65.60<br />
2 raczej tak 68 21.38 72 28.80<br />
3 raczej nie 9 2.83 10 4.00<br />
4 zdecydowanie nie 4 1.26 4 1.60<br />
5 brak odpowiedzi 14 4.40 0 0.00<br />
Nauczyciele szkół podstawowych i gimnazjalnych potwierdzają, że uczestniczą w pracach<br />
nad analizą i/ lub modyfikacją pracy szkoły, w tym zdecydowanie około 70% nauczycieli<br />
szkół podstawowych i blisko 66% nauczycieli szkół gimnazjalnych. Odpowiedzi<br />
zdecydowanie nie udzieliło zaledwie niecałe 2% ankietowanych nauczycieli, czyli<br />
4 nauczycieli zarówno w szkołach podstawowych jak i w gimnazjach.<br />
2) Ankieta dla dyrektora: Kto uczestniczy w analizie i modyfikacji koncepcji pracy szkoły?<br />
szkoły podstawowe gimnazja<br />
Razem<br />
Odpowiedź<br />
TAK NIE TAK NIE TAK NIE<br />
dyrektor 19 4 11 2 30 6<br />
wybrani <strong>przez</strong> dyrekcję nauczyciele 5 18 1 12 6 30<br />
nauczyciele, którzy sami się zgłosili 1 22 2 11 3 33<br />
cała rada pedagogiczna 19 4 12 1 31 5<br />
rodzice 15 8 10 3 25 11<br />
uczniowie 12 11 10 3 22 14<br />
pracownicy niepedagogiczni<br />
9 14 5 8 14 22<br />
32
Dyrektorzy szkół, w których odbyła się ewaluacja, wskazują, że przy analizie i modyfikacji<br />
pracy szkoły współpracują ze sobą głównie całe rady pedagogiczne wraz z dyrektorem.<br />
W większości szkół w pracach nad koncepcja pracy uczestniczą również rodzice<br />
i uczniowie.<br />
3) Ankieta dla nauczycieli: Czy czuje się Pan/Pani współautorem koncepcji pracy szkoły?<br />
Lp.<br />
Szkoła podstawowa Gimnazjum,<br />
Odpowiedź Liczba % Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich odpowiedzi wszystkich<br />
1 raczej tak 92 28.93 100 40.00<br />
2 raczej nie 8 2.52 9 3.60<br />
3 zdecydowanie tak 204 64.15 131 52.40<br />
4 zdecydowanie nie 2 0.63 8 3.20<br />
5 brak odpowiedzi 12 3.77 2 0.80<br />
Przeankietowani nauczyciele w znacznej większości stwierdzili, że czują się<br />
współautorami koncepcji pracy szkoły, odpowiedzi zdecydowanie przeczącej udzieliło<br />
niecałe 4% nauczycieli.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Szkoła ma koncepcję pracy<br />
2<br />
22<br />
7<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie dotyczące koncepcji pracy dolnośląskie szkoły spełniły w większości<br />
w stopniu bardzo wysokim – 2 szkoły i wysokim 22. Na poziomie C spełniło to wymaganie<br />
7 szkół.<br />
Najwyższym poziomem spełnienia wymagania zostały wyróżnione: jedna szkoła<br />
podstawowa i jedno gimnazjum.<br />
W pierwszej szkole argumentami przemawiającymi za najwyższym stopniem spełnienia<br />
wymagania było to, że szkoła działa zgodnie z przyjętą <strong>przez</strong> radę pedagogiczną<br />
koncepcją pracy, która jest znana wszystkim szkolnym podmiotom i <strong>przez</strong> nich<br />
akceptowana, co zostało potwierdzone <strong>przez</strong> uczestników badania. Główne jej założenia<br />
poddawane są analizom, w wyniku których wprowadza się zmiany ukierunkowane na<br />
poprawę jakości funkcjonowania placówki. Podejmowane działania mające na celu<br />
realizację założeń koncepcji pracy szkoły mają szeroki i wieloaspektowy zakres. Szkoła<br />
33
jest otwarta na potrzeby środowiska lokalnego (organizacja imprez kulturalnych dla<br />
środowiska, aktywny udział w miejskich imprezach kulturalnych i sportowych, akcjach<br />
charytatywnych i wolontariacie, pozyskiwanie nowych sojuszników szkoły wspierających<br />
jej działalność).<br />
Podobnie w drugiej szkole realizowane są zadania statutowe zgodnie z wypracowaną<br />
<strong>przez</strong> grono pedagogiczne koncepcją pracy, którą upowszechnia się wśród uczniów<br />
i lokalnej społeczności. Koncepcja pracy szkoły jest systematycznie analizowana <strong>przez</strong><br />
dyrektora i nauczycieli, w miarę możliwości modyfikowana i wzbogacana o nowe działania<br />
służące rozwojowi młodzieży i placówki.<br />
Najważniejsze jest jednak to, że szkoły wyróżnione najwyższym stopniem spełnienia<br />
wymagania potrafią podać założenia, celowość, misję, przesłanie koncepcji pracy<br />
i udowodnić, że podejmowane w szkole działania są zgodne z założeniami koncepcji<br />
pracy.<br />
Ważne jest, aby w szkołach koncepcja pracy była dokumentem, który wskazuję drogę<br />
kształcenia, cele do których się dąży, a także wyznacza kierunki rozwoju szkoły. Ważne<br />
jest, aby Koncepcja pracy była znana wszystkich podmiotom szkoły, aby uczniowie się<br />
z nią identyfikowali i wiedzieli co w ich szkołach jest najważniejsze i na co kładzie się<br />
największy nacisk.<br />
Przy tak wysoko spełnionym wymaganiu w zasadzie nie widać trudności i niepowodzeń.<br />
Można jedynie zwrócić uwagę, że podobnie jak w latach ubiegłych szkoły mają problem<br />
z analizą i modyfikacją koncepcji pracy.<br />
Wnioski:<br />
1. Szkoły działają w oparciu o koncepcję pracy.<br />
2. W niektórych szkołach koncepcja pracy nie jest analizowana i/lub modyfikowana.<br />
2.2 Oferta edukacyjna umożliwia realizację podstawy programowej<br />
Pytanie badawcze Czy oferta szkoły umożliwia zaspokajanie potrzeb edukacyjnych<br />
uczniów?<br />
Nie można jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie badawcze dotyczące oferty szkoły.<br />
Rodzice uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych potwierdzają, że zaspokaja ona<br />
potrzeby edukacyjne ich dzieci. Takiego zdania jest też większość uczniów szkół<br />
podstawowych, którzy w swoich opiniach potwierdzają, że szkoła umożliwi im nauczenie<br />
się najważniejszych dla nich rzeczy oraz, że pomaga rozwijać ich zainteresowania.<br />
Natomiast uczniowie szkół gimnazjalnych w blisko w 40% nie udzielili odpowiedzi na<br />
zadane pytania w ankiecie „Moja szkoła”. Może to oznaczać, że uczniowie nie wiedzą czy<br />
zajęcia szkolne umożliwiają nauczenie się najważniejszych rzeczy i czy w szkole mogą<br />
rozwijać swoje zainteresowania. Rekomenduje się, aby poznać przyczynę braku<br />
odpowiedzi uczniów na to pytanie przeprowadzenie dokładnych badań, analiz w tym<br />
obszarze.<br />
Źródła/wskaźniki<br />
34
1) Czy szkoła zaspokaja potrzeby edukacyjne Pana(i) dziecka? (ankieta dla rodziców)<br />
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
szkoły podstawowe<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
gimnazja<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 10 1.89 13 1.81<br />
2 raczej nie 32 6.06 43 5.99<br />
3 raczej tak 325 61.55 480 66.85<br />
4 zdecydowanie tak 148 28.03 164 22.84<br />
5 brak odpowiedzi 13 2.46 18 2.51<br />
Według opinii rodziców uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych szkoła zaspokaja<br />
potrzeby edukacyjne ich dziecka. Odmiennego zdania jest około 8% rodziców.<br />
2) Czy szkoła umożliwia Ci nauczenie się tych najważniejszych dla Ciebie rzeczy?<br />
(ankieta dla uczniów)<br />
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
szkoły podstawowe<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
gimnazja<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 7 2.16 43 3.49<br />
2 raczej nie 8 2.47 123 9.98<br />
3 raczej tak 126 38.89 402 32.60<br />
4 zdecydowanie tak 183 56.48 191 15.49<br />
5 brak odpowiedzi 0 0.00 474 38.44<br />
Według opinii uczniów szkoły podstawowej szkoła zapewnia nauczenie się<br />
najważniejszych rzeczy. Opinie tą potwierdza jednak zaledwie 48% uczniów gimnazjów.<br />
Aż 38,4% uczniów szkół gimnazjalnych nie udzieliło odpowiedzi na to pytanie.<br />
3) Czy szkoła pomaga Ci rozwijać Twoje zainteresowania? (ankieta dla uczniów)<br />
Lp.<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 10 3.09 87 7.06<br />
2 raczej nie 29 8.95 182 14.76<br />
3 raczej tak 105 32.41 361 29.28<br />
4 zdecydowanie tak 180 55.56 128 10.38<br />
5 brak odpowiedzi 0 0.00 475 38.52<br />
Według opinii uczniów szkół podstawowych szkoła pomaga rozwijać ich zainteresowania.<br />
Odmiennego zdania jest około 12% uczniów. Uczniowie szkół gimnazjalnych twierdzą<br />
natomiast w zaledwie w niecałych 40%, że szkoła pozwala rozwijać ich zainteresowania,<br />
prawie 22% jest odmiennego zdania, a kolejnych 38% uczniów nie udzieliło odpowiedzi na<br />
to pytanie<br />
35
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania<br />
20<br />
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Oferta edukacyjna umożliwia realizację podstawy programowej<br />
13<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
3<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie dotyczące oferty edukacyjnej szkoły spełniły w większości w stopniu: bardzo<br />
wysokim – 3 placówki, wysokim 13. Na 31 szkół 15 placówek spełniło to wymaganie na<br />
poziomie C.<br />
We wszystkich szkołach oferta edukacyjna jest spójna z podstawą programową, zgodna<br />
z potrzebami uczniów oraz uwzględnia w sobie kompetencje potrzebne na rynku pracy.<br />
Dodatkowo realizacja podstawy programowej jest stale monitorowana.<br />
Trzy szkoły zostały wyróżnione najwyższym stopniem spełnienia wymagania (2 szkoły<br />
podstawowe i 1 gimnazjum). Przemawiały za tym głównie nowatorskie rozwiązania<br />
programowe, (które w szczególności związane są z kształtowaniem pożądanych<br />
społecznie zachowań i postaw uczniów), bardzo bogata oferta edukacyjna szkół oraz<br />
realizacja innowacji pedagogicznych, różnorodnych zewnętrznych projektów edukacyjnych<br />
i programów wpływających korzystnie na wszechstronny rozwój uczniów.<br />
Trudnością dla 13 szkół w tym wymaganiu było realizowanie nowatorskich rozwiązań<br />
programowych, a dla 3 szkół modyfikowanie oferty edukacyjnej szkoły w celu umożliwienia<br />
pełniejszego rozwoju uczniów.<br />
Wymieniane <strong>przez</strong> nauczycieli i dyrektorów nowatorskie rozwiązania dotyczą wielu<br />
różnych aspektów funkcjonowania szkoły. Nowatorskie działania wymieniane są<br />
w kontekście pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej np.: utworzenia klasy<br />
o określonym profilu, niekonwencjonalne sposoby podawania wiedzy, wykorzystywanie<br />
pomocy audiowizualnych i innych zalecanych pomocy dydaktycznych, wprowadzenie<br />
programów profilaktycznych i wiele innych. Często zdarza się tak, że w badanych szkołach<br />
nauczyciele nie potrafią określić stopnia nowatorstwa, zaznaczając, że podane działania<br />
są w ich szkole nowościami. Przedsięwzięcia realizowane <strong>przez</strong> szkoły istotnie mają<br />
wpływ na bogatą ofertę edukacyjną, ale nie mają charakteru nowatorskich działań<br />
programowych.<br />
Wnioski:<br />
1. Oferta edukacyjna szkół jest spójna z podstawą programową.<br />
2. Są szkoły, które nie realizują nowatorskich rozwiązań programowych.<br />
36
2.3 Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany<br />
Pytanie badawcze: Czy organizacja procesów edukacyjnych sprzyja uczeniu się?<br />
Według analizowanych danych organizacja procesów edukacyjnych nie zawsze sprzyja<br />
uczeniu się. Wpływ na to maja przede wszystkich opinie uczniów, w tym zdecydowanie<br />
tych uczęszczających do gimnazjów, którzy w znacznym procencie, stwierdzili że:<br />
w danym dniu nikt nie pomógł im się zastanowić czego się nauczyli oraz, że nie dostali od<br />
nauczyciela wskazówki, która pomogłaby mi się uczyć. A także, że nauczyciele nie<br />
rozmawiają z uczniami o postępach w nauce.<br />
Źródła/ wskaźniki<br />
Pytania:<br />
1) Czy liczba godzin zajęć dla poszczególnych klas jest rozłożona równomiernie na<br />
poszczególne dni tygodnia? (analiza dokumentów)<br />
Analiza dokumentów w szkołach podstawowych potwierdza, że godziny zajęć dla<br />
poszczególnych klas są rozłożone równomiernie. W szkołach gimnazjalnych również, za<br />
wyjątkiem jednej szkoły gdzie: analiza planu potwierdza, że liczba godzin zajęć dla<br />
poszczególnych klas nie jest rozłożona równomiernie w poszczególnych dniach tygodnia.<br />
W poniedziałek odbywają się na ósmej godzinie lekcyjnej: w klasie 1f – wychowanie<br />
fizyczne, w 2d - język niemiecki, we wtorek – w 2b wychowanie fizyczne, w 2e - język<br />
niemiecki (grupa), 2f - wychowanie fizyczne; w czwartek: 1a – wychowanie fizyczne, 2a –<br />
informatyka, 2c - język niemiecki.<br />
2) Czy Państwo biorą pod uwagę opinie uczniów o tym, jak powinien przebiegać proces<br />
nauczania? Jeśli tak, proszę podać przykłady. (wywiad grupowy z nauczycielami)<br />
Według nauczycieli biorących udział w wywiadzie grupowym w szkołach, w których uczą<br />
bierze się pod uwagę opinię uczniów o tym jak powinien przebiegać proces nauczania.<br />
Nauczyciele podali następujące przykłady: uczniowie mają wpływ na wybór tematu<br />
projektu edukacyjnego, tematu referatów, prezentacji, tematów i problemów poruszanych<br />
na lekcjach wychowawczych, celi i miejsca wycieczek szkolnych, ustalanie terminów<br />
przeprowadzanych testów, sprawdzianów, planowanie, uroczystości, sposobów<br />
prezentacji twórczości uczniów.<br />
Brane są pod uwagę opinie uczniów na temat jakich zagadnień chcieliby się uczyć<br />
w jakiej formie i za pomocą jakich metod. W gimnazjum specjalnym bierze się pod uwagę<br />
przede wszystkim możliwości rozwojowe dzieci.<br />
3) Co nauczyciele robią, aby uczniowie chcieli się uczyć? (wywiad grupowy z uczniami)<br />
37
By uczniowie chcieli się uczyć, nauczyciele stosują różne formy nagród, aktywności,<br />
działań. Uczniowie w wywiadzie grupowym wymieniają: stawianie dobrych oceny, plusy<br />
i kropki, minusy i inne za aktywność, pochwały, pochwały na forum szkoły, dyplomy, listy<br />
pochwalne do rodziców, ukazywanie dobrych stron nauki. Nauczyciele starają się<br />
zaciekawić tematem, uczą nas jak się uczyć, stosują zachęty słowne, korzystają na<br />
zajęciach z różnych pomocy dydaktycznych – (słowników, plansz, globusów, map,<br />
komputerów, Internetu, tablicy interaktywnej, wykorzystują mikroskop na przyrodzie, lupy,<br />
tablice tematyczne), wprowadzają atrakcyjne sposoby rozwiązywania zadań trudnych,<br />
zachęcają do konkursów, co motywuje ich do lepszej pracy. W jednej ze szkół<br />
gimnazjalnych pojawiły się jednak również takie wypowiedzi jak: ciągle nam<br />
przypominają o obowiązku uczenia się, straszą, że nie zdamy, dzwonią do rodziców,<br />
w innej głosy są podzielone: część uczniów uważa, że w szkole jest zastraszanie<br />
ocenami ndst, są karne kartkówki, w sytuacji gdy 1 uczeń zachowuje się niewłaściwie. Ci,<br />
którzy właściwie się zachowują, uważają, że to nie w porządku, inni uczniowie<br />
zauważają, że obok tych kartkówek karnych są plusy, pochwały, nie ma apeli po<br />
sukcesie ucznia, pojedynczy nauczyciele gratulują sukcesu.<br />
4) Czy ktoś dzisiaj pomógł Ci się zastanowić, czego się nauczyłeś(łaś)? (ankieta<br />
dla uczniów „Mój dzień”)<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Lp. Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 Zdecydowanie nie 13 3.99 56 17.61<br />
2 Raczej nie 75 23.01 121 38.05<br />
3 Raczej tak 159 48.77 113 35.53<br />
4 Zdecydowanie tak 79 24.23 27 8.49<br />
5 brak odpowiedzi 0 0.00 1 0.31<br />
Ankietowani uczniowie szkół podstawowych w 73% stwierdzają, że w danym dniu<br />
ktoś pomógł im zastanowić się czego się nauczycieli, takiej opinii jednak nie<br />
potwierdza 55% ankietowanych uczniów szkół gimnazjalnych.<br />
5) Jak często na zajęciach rozwiązujesz zadania sformułowane <strong>przez</strong> nauczycieli lub<br />
uczniów? (ankieta dla uczniów „Moja szkoła”)<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Lp. Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 na wszystkich zajęciach 42 12.96 8 3.15<br />
2 na większości zajęć 121 37.35 68 26.77<br />
3 na niektórych zajęciach 149 45.99 149 58.66<br />
4 nigdy 12 3.70 28 11.02<br />
5 brak odpowiedzi 0 0.00 1 0.39<br />
38
Według opinii ankietowanych uczniów najczęściej na większości zajęć lub tylko na<br />
niektórych zajęciach rozwiązują oni zadania sformułowane <strong>przez</strong> nauczycieli lub uczniów.<br />
Odmiennego zdania jest 3,7% uczniów szkół podstawowych i 11% uczniów szkół<br />
gimnazjalnych.<br />
6) Nauczyciel zachęca uczniów do wzajemnego uczenia się (obserwacja zajęć).<br />
Na platformie nie ma pytania odpowiadającego temu powyżej, jest natomiast do niego<br />
zbliżone: Nauczyciel prowadzi lekcję tak, by uczniowie mieli możliwość wzajemnie się od<br />
siebie uczyć, dostępne tylko dla szkół podstawowych.<br />
Lp.<br />
Odpowiedź szkoła podstawowa<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 cała lekcja jest oparta na modelu uczenia się od siebie 14 30.43<br />
2<br />
podczas lekcji nauczyciel wykorzystuje elementy uczenia się od<br />
siebie<br />
31 67.39<br />
3 brak odpowiedzi 1 2.17<br />
suma 46 100<br />
Obserwacja zajęć potwierdza, że nauczyciele tak prowadzą lekcje, aby uczniowie mieli<br />
możliwość uczenia się od siebie nawzajem.<br />
7) Nauczyciel umożliwia uczniom poprawę popełnionych błędów/ Obserwacja zajęć<br />
Gimnazja<br />
Szkoły podstawowe<br />
Liczba<br />
Liczba %<br />
% wszystkich<br />
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
odpowiedzi<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 W każdej sytuacji, gdy uczeń popełnił błąd 8 32.00 34 73.91<br />
2<br />
W większości sytuacji, gdy uczeń popełnił<br />
błąd<br />
9 36.00 5 10.87<br />
3<br />
W niektórych sytuacjach, gdy uczeń<br />
popełnił błąd<br />
3 12.00 4 8.70<br />
4<br />
Nie wystąpiły sytuacje, gdy uczniowie<br />
popełniali błędy<br />
3 12.00 2 4.35<br />
5 brak odpowiedzi 2 8.00 1 2.17<br />
Obserwacja zajęć potwierdza, że w prawie wszystkich sytuacjach, gdy uczeń popełnił<br />
błąd, ma możliwość jego poprawy.<br />
8) Nauczyciel zachęca uczniów do wyrażania własnych opinii (obserwacja zajęć).<br />
Nauczyciel prowadzi lekcję w taki sposób, by uczniowie mieli możliwość wyrażania<br />
własnych opinii. Prosimy o wybór jednej odpowiedzi.<br />
39
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
szkoły podstawowe<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
gimnazja<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 <strong>przez</strong> całą lekcję 16 34.78 6 24.00<br />
2 <strong>przez</strong> większość lekcji 15 32.61 7 28.00<br />
3 sporadycznie podczas lekcji 4 8.70 3 12.00<br />
4 nie było takiej sytuacji na lekcji 10 21.74 7 28.00<br />
5 brak odpowiedzi 1 2.17 2 8.00<br />
Obserwacja zajęć potwierdza, że w momencie kiedy zachodzi taka sytuacja, w większości<br />
uczniowie mają możliwość wyrażania własnych opinii podczas lekcji.<br />
9) Nauczyciel reaguje na brak zaangażowania poszczególnych uczniów/grup uczniów<br />
(obserwacja zajęć).<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1<br />
reaguje w każdej sytuacji w przypadku<br />
każdego niezaangażowanego ucznia<br />
32 69.57 6 24.00<br />
2<br />
reaguje w większości sytuacji, tylko<br />
pojedynczy uczniowie są niezaangażowani<br />
11 23.91 12 48.00<br />
3<br />
reaguje w niektórych sytuacjach, duża część<br />
uczniów jest niezaangażowana<br />
1 2.17 3 12.00<br />
4 brak odpowiedzi 2 4.35 4 16.00<br />
Obserwacja zajęć potwierdza, że nauczyciele reagują na brak zaangażowania uczniów/<br />
grup uczniów. W szczególności widoczne jest to podczas zajęć w szkołach<br />
podstawowych.<br />
10) Nauczyciel udziela opisowej informacji zwrotnej po odpowiedziach uczniów<br />
(obserwacja zajęć - źródło fakultatywne)<br />
Liczba %<br />
Lp.<br />
Odpowiedź szkoła podstawowa odpowiedzi wszystkich<br />
1 W każdej sytuacji 21 45.65<br />
2 W większości sytuacji 16 34.78<br />
3 W niektórych sytuacjach 5 10.87<br />
4 Nie dotyczy 3 6.52<br />
5 brak odpowiedzi 1 2.17<br />
Liczba %<br />
Lp.<br />
Odpowiedź gimnazjum<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 W każdej sytuacji 4 16.00<br />
2 W większości sytuacji 8 32.00<br />
3 W niektórych sytuacjach 8 32.00<br />
4 Nigdy 2 8.00<br />
40
5 Nie dotyczy 1 4.00<br />
6 brak odpowiedzi 2 8.00<br />
Obserwacja zajęć potwierdza, że nauczyciel udziela opisowej informacji zwrotnej po<br />
odpowiedziach uczniów. Jednak takiej informacji zdecydowanie częściej udzielają<br />
nauczyciele w szkołach podstawowych, w około 80% przypadków. W gimnazjach jest<br />
znaczny procent przypadków, kiedy informacja zwrotna udzielana jest tylko w niektórych<br />
sytuacjach 32%, bądź nie udzielana jest wcale 8%.<br />
11) Moi nauczyciele rozmawiają ze mną o postępach w nauce i dzięki temu wiem, jak się<br />
uczyć (ankieta z uczniami „Moja szkoła)<br />
Lp.<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Odpowiedź Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 bardzo często 97 29.94 14 5.51<br />
2 często 145 44.75 92 36.22<br />
3 rzadko 69 21.30 104 40.94<br />
4 nigdy 12 3.70 42 16.54<br />
5 brak odpowiedzi 1 0.31 2 0.79<br />
Według opinii uczniów szkół podstawowych – 74,7% nauczyciele często i bardzo często<br />
rozmawiają z uczniami o ich postępach w nauce. Oznacza to, że dla ¼ ankietowanych<br />
uczniów dzieje się tak rzadko lub wcale. Natomiast uczniowie gimnazjów aż w 57,5%<br />
stwierdzają, że nauczyciele rzadko, bądź wcale, nie rozmawiają z nimi o postępach<br />
w nauce.<br />
Dostałem(łam) dzisiaj od nauczyciela wskazówkę, która pomogła mi się uczyć. (ankieta<br />
dla uczniów „Mój dzień”)<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Lp. Odpowiedź Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 tak (7952) 250 76.69 178 55.97<br />
2 nie (7953) 76 23.31 139 43.71<br />
3<br />
brak<br />
odpowiedzi 0 0.00 1 0.31<br />
¾ ankietowanych uczniów szkół podstawowych potwierdziło, że w danym dniu otrzymało<br />
od wskazówkę od nauczyciela, która pomogła uczyć się opinię tę potwierdza jednak 56%<br />
uczniów gimnazjów. Liczna grupa uczniów uważa, że w danym dniu nie otrzymało od<br />
nauczyciela wskazówki, która pomogłaby uczyć się.<br />
41
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania<br />
20<br />
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany<br />
18<br />
13<br />
10<br />
5<br />
0<br />
0<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany 18 szkół spełniło na<br />
poziomie B i 13 na poziomie C. Tak samo jak w roku ubiegłym żadna ze szkół, w tym<br />
wymaganiu, nie uzyskała najwyższego stopnia spełnienia A. Sukcesem natomiast,<br />
w porównaniu do zeszłego roku, jest brak poziomu E i D<br />
We wszystkich dolnośląskich szkołach poddanych ewaluacji w roku szkolnym 2011/2012<br />
wykorzystuje się zalecane warunki i sposoby realizacji podstawy programowej. Procesy<br />
edukacyjne są planowane i monitorowane i wynikają z realnych potrzeb szkół i przede<br />
wszystkim uczniów. Organizacja procesów edukacyjnych oraz stosowane w szkole<br />
metody nauczania sprzyjają uczeniu się w szkołach, co zgodnie potwierdzają nauczyciele,<br />
uczniowie i rodzice, a także przeprowadzana <strong>przez</strong> wizytatorów ds. ewaluacji obserwacja<br />
lekcji i placówki oraz udostępniana dokumentacja. Szkoły zapewniają możliwość<br />
korzystania z potrzebnych podczas zajęć pomocy dydaktycznych. Ocenianie uczniów daje<br />
informację o ich postępach w nauce i motywuje do dalszej pracy. Monitoruje się<br />
osiągnięcia uczniów.<br />
Szkoły, które nie otrzymały poziomu B – 6 szkół, nie spełniły kryterium: Informacja<br />
o postępach w nauce pomaga uczniom uczyć się. Problem ten widoczny był głównie<br />
w szkołach podstawowych (4). Wpływ na niespełnienie kryterium miały głównie opinie<br />
uczniów a także ich rodziców, którzy potwierdzają, że nie zawsze uczeń otrzymuje od<br />
nauczyciela informację zwrotną, wskazówkę, która pozwala mu się uczyć, bądź też<br />
uczniowie stwierdzają, że nauczyciele nie rozmawiają z nimi o postępach.<br />
Wnioski:<br />
1. W części szkół informacja zwrotna przekazywana uczniom <strong>przez</strong> nauczycieli nie jest<br />
przydatna w procesie uczenia się.<br />
42
2.4 Procesy edukacyjne są efektem współdziałania nauczycieli<br />
1. Pytanie badawcze: W jaki sposób nauczyciele wspierają się wzajemnie w realizacji<br />
procesów edukacyjnych?<br />
Nauczyciele wspierają się wzajemnie w realizacji procesów edukacyjnych po<strong>przez</strong>:<br />
wymianę doświadczeń, konstruktywną krytykę, przeprowadzenie lekcji otwartych,<br />
wspomaganie nauczycieli młodych stażem, wymianę materiałów dydaktycznych,<br />
artykułów, konspektów itp.<br />
Źródła, wskaźniki<br />
Proszę podać przykłady, w jaki sposób Państwo, jako nauczyciele wspierają się<br />
wzajemnie w organizacji i realizacji procesów edukacyjnych. (wywiad z nauczycielami)<br />
Podczas wywiadów grupowych nauczyciele podali przykłady w jaki sposób wzajemnie się<br />
wspierają w organizacji i realizacji procesów edukacyjnych. Najczęściej wymieniali:<br />
wymiana doświadczeń w ramach zespołów zadaniowych, współpraca przy planowaniu<br />
i organizacji działań wychowawczych, dzielenie się uzyskana wiedzą zdobytą na<br />
szkoleniach w ramach WDN, wymiana materiałów dydaktycznych, pełnienie funkcji<br />
opiekuna stażu i wspomaganie w pracy nauczycieli rozpoczynających pracę w zawodzie,<br />
lekcje koleżeńskie, warsztaty, projekty; pomoc przy doborze skutecznych metod i form<br />
pracy; wspólne omawiania trudnych przypadków wychowawczych; pomoc w organizacji<br />
wycieczek.<br />
2. Pytanie badawcze: Czy wsparcie ze strony innych nauczycieli jest wystarczające?<br />
Wsparcie ze strony innych nauczycieli jest wystarczające.<br />
Źródła, wskaźniki<br />
1) Ankieta dla nauczycieli: Czy wsparcie jakie uzyskuje Pan(i) od innych nauczycieli jest<br />
wystarczające?<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Lp<br />
Liczba % Liczba %<br />
Odpowiedź odpowiedzi wszystkich odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 180 56.60 128 51.20<br />
2 raczej tak 97 30.50 91 36.40<br />
3 raczej nie 3 0.94 7 2.80<br />
4 zdecydowanie nie 17 5.35 20 8.00<br />
5 brak odpowiedzi 21 6.60 4 1.60<br />
Według ok. 87% nauczycieli wsparcie jakie otrzymują od koleżanek i kolegów w pracy jest<br />
wystarczające. Odmiennego zdania jest ponad 6% nauczycieli szkół podstawowych<br />
i ponad 10% gimnazjalnych.<br />
43
2) Czy uważa Pan(i), że Pana(i) głos jest brany pod uwagę w trakcie podejmowania<br />
decyzji o wprowadzaniu koniecznych zmian w realizacji procesów edukacyjnych?<br />
Proszę uzasadnić odpowiedź. (ankieta dla nauczycieli)<br />
Lp.<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 18 5.66 7 2.80<br />
2 raczej nie 15 4.72 7 2.80<br />
3 raczej tak 123 38.68 43 17.20<br />
4 zdecydowanie tak 146 45.91 53 21.20<br />
5 brak odpowiedzi 16 5.03 140 56.00<br />
Nauczyciele szkół podstawowych w 84% potwierdzają, że ich głos jest brany pod uwagę<br />
w trakcie podejmowania decyzji o wprowadzeniu koniecznych zmian w realizacji procesów<br />
edukacyjnych. Natomiast grupa 56% nauczycieli gimnazjum nie udzieliła odpowiedzi na to<br />
pytanie, w związku z tym jedynie grupa 38% potwierdza tezę.<br />
Jednak w uzasadnieniu pytania prawie wszyscy ankietowani nauczyciele wskazują kiedy<br />
ich głos jest brany pod uwagę (np. podczas posiedzeń rad pedagogicznych, przy<br />
tworzeniu programów wychowawczych, profilaktycznych, podczas zebrań zespołów<br />
przedmiotowych, przy ustalaniu rodzaju kół zainteresowań), bądź wskazują na efekty,<br />
które potwierdzają, że ich głos brany jest pod uwagę (np. przydział klasopracowni, zakup<br />
pomocy i materiałów do zajęć, wybór podręczników, programów nauczania).<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania<br />
35<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Procesy edukacyjne są efektem współdziałania nauczycieli<br />
29<br />
0<br />
2<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie „Procesy edukacyjne są efektem współdziałania nauczycieli” zostało<br />
spełnione <strong>przez</strong> większość dolnośląskich szkół na wysokim poziomie. Na 31 badanych<br />
szkół 29 uzyskało wysoki poziom spełnienia wymagania (B), i tylko dwie szkoły spełniły to<br />
wymaganie na poziomie C.<br />
Przy tak wysoko spełnionym wymaganiu praktycznie nie widać trudności i porażek.<br />
Sukcesem jest to, że we wszystkich szkołach poddanych ewaluacji w roku szkolnym<br />
2011/2012 widać współdziałanie i współpracę nauczycieli przy tworzeniu i analizie<br />
44
procesów edukacyjnych. Dyrektorzy i nauczyciele podali wiele argumentów na poparcie<br />
tego faktu. Wspólne planowanie szkolnych działań i analizowanie efektów procesów<br />
edukacyjnych odbywa się w ramach zespołów przedmiotowych, zadaniowych,<br />
problemowych, wychowawczych oraz na zebraniach rady pedagogicznej. Odbywa się<br />
również we współpracy z innymi nauczycielami w trakcie codziennych spotkań gdzie na<br />
bieżąco omawiane są działania <strong>przez</strong> nich prowadzone.<br />
Wnioski:<br />
1. Nauczyciele współdziałają i współpracują ze sobą przy tworzeniu i analizie procesów<br />
edukacyjnych.<br />
2.5 Kształtuje się postawy uczniów<br />
Pytanie badawcze: Czy szkoła kształtuje postawy uczniów zgodnie z ich potrzebami<br />
i z udziałem uczniów?<br />
Według opinii dyrektorów szkół i rodziców większość szkół kształtuje postawy uczniów<br />
zgodnie z ich potrzebami i z udziałem uczniów. Jednak opinie uczniów wskazują, że nie<br />
wszystkie szkoły kształtują postawy uczniów zgodnie z ich potrzebami i z ich udziałem.<br />
Źródła/wskaźniki<br />
1) Ankieta z dyrektorem - Czy uczniowie uczestniczą w tworzeniu i zmianie szkolnego<br />
systemu oddziaływań wychowawczych?<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Lp. Odpowiedź<br />
Liczba % Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 1 4.35 1 7.69<br />
2 raczej tak 10 43.48 6 46.15<br />
3 zdecydowanie tak 11 47.83 5 38.46<br />
4 brak odpowiedzi 1 4.35 1 7.69<br />
Większość dyrektorów szkół podstawowych i gimnazjalnych potwierdza, że uczniowie<br />
w szkołach uczestniczą w tworzeniu i zmianie szkolnego systemu oddziaływań<br />
wychowawczych.<br />
2) Czy Wasze pomysły, oczekiwania mają wpływ na to, w jaki sposób<br />
w szkole kształtuje się właściwe zachowania, pożądane postawy? Jeśli tak, jak możecie<br />
na to wpływać, przedstawiać swoje oczekiwania, pomysły? Jeśli nie - dlaczego?<br />
(wywiad z uczniami)<br />
W nie wszystkich szkołach (5/31) uczniowie mają wpływ na to, w jaki sposób w szkole<br />
kształtuje się właściwe zachowania pożądane postawy. Uczniowie jednej ze szkół zwrócili<br />
45
uwagę, że nauczyciele traktują ich mało dorośle, nie pytają uczniów o zdanie, w innej<br />
zwrócono uwagę, że: z jednej strony mamy możliwość wpływania na sytuacje, ale<br />
w niektórych sytuacjach nauczyciele są nieugięci, są też sytuacje kiedy nauczyciel nie<br />
reaguje na prośby ucznia, nie słucha go, na przedmiocie niesprawiedliwe ocenianie, kiedy<br />
uczeń upomniał się o swoje nauczyciel zadzwonił do rodziców, że uczeń źle się<br />
zachowuje.<br />
W pozostałych przypadkach uczniowie twierdząco odpowiadali na pytanie, wskazywali<br />
czego dotyczą pomysły i oczekiwania np. uczniowskich dyżurów w toaletach, działań<br />
charytatywnych i wolontariackich, różnych akcji szkolnych typu: zbiórka makulatury,<br />
nakrętek, leków, zabawek dla dzieci z domów dziecka. Uczniowie wskazują również, że<br />
akcje związane ze zbiórką dla powodzian, sprzedaż cegiełek itp., zachęcają wszystkie<br />
dzieci do pomocy słabszym i potrzebującym. Uczniowie jednej ze szkół wskazali<br />
natomiast: poprosiliśmy o zakaz gier na „blaszakach”, bo powodowały konflikty wśród<br />
uczniów (zostały zakazane na terenie szkoły).<br />
Wymieniali również w jaki sposób mogą przedstawiać swoje oczekiwania np. zgłaszanie<br />
propozycji, nauczycielom, wychowawcom, dyrektorom, na spotkaniach samorządu<br />
uczniowskiego, podczas lekcji wychowawczych, po<strong>przez</strong> skrzynkę pytań i pomysłów.<br />
3) Czy to, w jaki sposób szkoła wychowuje uczniów odpowiada potrzebom Pana(i)<br />
dziecka? (ankieta dla rodziców)<br />
Lp.<br />
Liczba % Liczba %<br />
Odpowiedź<br />
odpowiedzi wszystkich odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 12 2.27 25 3.48<br />
2 raczej nie 46 8.71 88 12.26<br />
3 raczej tak 314 59.47 458 63.79<br />
4 zdecydowanie tak 148 28.03 129 17.97<br />
5 brak odpowiedzi 8 1.52 18 2.51<br />
87,5 % ankietowanych rodziców uczniów szkół podstawowych i 81,7% uczniów gimnazjów<br />
oraz rodzice uczniów gimnazjum specjalnego potwierdzają, że sposób w jaki szkoła<br />
wychowuje uczniów odpowiada potrzebom ich dzieci.<br />
4) Czy uważasz, że w Twojej szkole uczniowie mają wpływ na to, jakie postawy są<br />
promowane w szkole? (ankieta dla uczniów „Moja szkoła”)<br />
Lp.<br />
Liczba %<br />
Odpowiedź Gimnazjum odpowiedzi wszystkich<br />
1 w ogóle go nie mają 21 8.27<br />
2 raczej go nie mają 66 25.98<br />
3 raczej go mają 137 53.94<br />
4 mają duży wpływ 28 11.02<br />
5 brak odpowiedzi 2 0.79<br />
46
Uczniowie szkół gimnazjalnych przyznają, że raczej mają lub mają duży wpływ na to, jakie<br />
postawy są promowane w szkołach w sumie 64% ankietowanych. Jednak bardzo liczna<br />
grupa uczniów (34,25%) jest odmiennego zdania.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
2<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Kształtuje się postawy uczniów<br />
24<br />
4<br />
1 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie dotyczące kształtowania postaw uczniów zdecydowana większość szkół<br />
podobnie jak w roku ubiegłym spełniła na poziomie B – 24 szkoły, 2 na poziomie A, 4 na<br />
poziomie C i 1 na poziomie D.<br />
We wszystkich dolnośląskich szkołach działania wychowawcze podejmowane w szkołach<br />
są spójne, adekwatne do potrzeb uczniów, a uczniowie uczestniczą w działaniach<br />
sprzyjających kształtowaniu pożądanych społecznie postaw.<br />
Dwie szkoły podstawowe zostały wyróżnione najwyższym stopniem spełnienia<br />
wymagania.<br />
Jedna ze szkół została wyróżniona między innymi za: działania wychowawcze kształtujące<br />
pożądane postawy i właściwe zachowania uczniów, które planuje się i modyfikuje wspólnie<br />
z uczniami. Działania te są spójne i adekwatne do potrzeb uczniów, a uczniowie chętnie<br />
w nich uczestniczą (udział wszystkich uczniów w realizowanych programach, projektach,<br />
kampaniach profilaktycznych i akcjach charytatywnych). Została również wyróżniona za<br />
realizację konkursu „Super klasa" oraz informowanie rodziców i uczniów o wszelkich<br />
działaniach podejmowanych w szkole. Szkoła kształtuje u uczniów postawy prozdrowotne.<br />
Trudnością dla kilku szkół jest udział uczniów w planowaniu i modyfikowaniu działań<br />
wychowawczych w szkołach i wdrażanie wniosków z analizy działań wychowawczych.<br />
W niektórych szkołach nauczyciele nie potrafią wskazać wniosków jakie wynikały z analizy<br />
działań wychowawczych w szkołach.<br />
Wnioski:<br />
1. W szkołach kształtowane są pożądane społecznie postawy uczniów.<br />
47
2.6 Prowadzone są działania służące wyrównywaniu szans edukacyjnych<br />
Pytanie badawcze – Czy i w jaki sposób szkoła umożliwia wszystkim uczniom<br />
odniesienie sukcesu edukacyjnego na miarę ich możliwości?<br />
Szkoły umożliwiają wszystkim uczniom odniesienie sukcesu edukacyjnego na miarę ich<br />
możliwości. Potwierdzają to opinie nauczycieli i dyrektorów szkół, którzy podali liczne<br />
sposoby indywidualizowania metod nauczania oraz działania podejmowane w celu<br />
wyrównywania szans edukacyjnych uczniów. Jednak jest grupa uczniów gimnazjów,<br />
którzy uważają, że nauczyciele nie pomagają się uczyć się, gdy ma się trudności z nauką<br />
oraz nie mają poczucia, że nauczyciele w nich wierzą.<br />
Źródła/wskaźniki<br />
1) Co robi szkoła, aby każdy uczeń mógł odnosić sukcesy w nauce na miarę swoich<br />
możliwości? Prosimy o zanotowanie konkretnych przykładów (wywiad z rodzicami).<br />
Rodzice jako przykłady działań szkoły zmierzających do tego, aby każdy uczeń mógł<br />
odnosić sukcesy w nauce na miarę swoich możliwości wymienili: organizowanie<br />
różnorodnych zajęć pozalekcyjnych, kółek zainteresowań, kółek tematycznych<br />
dostosowanych do możliwości i pasji uczniów; organizowanie konkursów, zachęcanie do<br />
brania udziału w konkursach, organizowanie <strong>przez</strong> szkoły uroczystości angażujących dużą<br />
liczbę uczniów; przeprowadzenie zajęć logopedycznych, kółek wyrównawczych,<br />
możliwość poprawiania ocen, dostosowanie zadań na lekcjach do możliwości uczniów;<br />
praca z uczniem zdolnym i mającym trudności w nauce.<br />
2) Jakie działania zwiększające szanse edukacyjne uczniów prowadzi szkoła? (ankieta dla<br />
dyrektora)<br />
Dyrektorzy szkół wymienili wiele różnorodnych działań zwiększających szanse edukacyjne<br />
młodzieży. Dotyczą one obszarów związanych z dydaktyką, wychowaniem, opieką,<br />
bezpieczeństwem w szkołach. Najczęściej wymieniano:<br />
− z zakresu dydaktyki: organizowanie zajęć specjalistycznych (logopedycznych, terapii<br />
pedagogicznej korekcyjno - kompensacyjnych, itp.), zajęć dydaktycznowyrównawczych,<br />
różnorodnych kół zainteresowań, udział w projektach<br />
edukacyjnych(np. "Indywidualizacja procesu nauczania", " Chcę i mogę"), projektów<br />
unijnych (np.: "Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów wielskiej Gminy Lubin"),<br />
dostosowywanie wymagań, stosowanie zaleceń poradni psychologiczno -<br />
pedagogicznej, praca z uczniem zdolnym i słabym, motywujący system oceniania<br />
i nagradzania, promowanie osiągnięć uczniów diagnozowanie potrzeb i zainteresowań<br />
uczniów, udział w olimpiadach, konkursach, zawodach, spotkania z ciekawymi ludźmi,<br />
intensywna praca z rodzicami podczas zebrań i ich pedagogizacja, zapewnienie<br />
nowoczesnego wyposażenia klas i pracowni, objęcie pomocą uczniów powracających<br />
z zagranicy (dodatkowe zajęcia edukacyjne w celu wyrównania różnic programowych)<br />
i wiele innych.<br />
48
− z zakresu wychowania: zachęca się dzieci do udziału w akcjach charytatywnych,<br />
dbałość o pozytywne zachowania uczniów i atmosferę sprzyjającą nauce, sprawowanie<br />
opieki nad dzieckiem i zapewnienie mu pełnego bezpieczeństwa na terenie szkoły (co<br />
jest szczególnie ważne w związku z obniżeniem wieku szkolnego);<br />
− z zakresu opieki i bezpieczeństwa: W celu pomocy dzieciom, które mają trudną<br />
sytuację rodzinną, pedagog i wychowawcy współpracują z kuratorami, monitorują<br />
sytuację rodzinną, praktykują odwiedziny w domach rodzin. Zdobywają w ten sposób<br />
pełen obraz warunków, w jakich żyje dziecko. Spotkania takie mają na celu wsparcie<br />
rodziców i ucznia; dożywianie, udzielanie pomocy socjalnej, materialnej, stypendia,<br />
współpraca z PPP, Sądem Rodzinnym, Ośrodkiem Kuratorskim, MOPS – em, Policją.<br />
3) W jaki sposób indywidualizowany jest proces edukacji? Proszę podać przykłady.<br />
(wywiad z nauczycielami)<br />
Nauczyciele podali liczne przykłady dotyczące sposobu indywidualizowania procesu<br />
nauczania np.: indywidualizacja pracy podczas lekcji - dostosowanie wymagań<br />
edukacyjnych dla uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych np. dostosowanie<br />
czasu pracy uczniów, sprawdzianów, kryteriów oceniania, metod pracy i podręczników,<br />
inaczej formułuje się pytania, obniżenie wymagań, brak odpytywania na forum klasy, nie<br />
obniżamy oceny za błędy/ dysgrafia/ dysleksja/ - nauczyciele wyznaczają im dodatkowe<br />
terminy zajęć, zachęcają do korzystania z zajęć uzupełniających braki - uczniowie<br />
o specjalnych potrzebach edukacyjnych mają założone karty indywidualnych potrzeb<br />
edukacyjnych - stosuje się nagradzanie za aktywną postawę na lekcji - ocenianie<br />
wspierające, docenianie włożonego <strong>przez</strong> ucznia wysiłku - możliwość poprawy oceny -<br />
rozmowy motywujące, wzmacniające wiarę w siebie, powodujące wzrost samooceny -<br />
sprawdzanie wiedzy i umiejętności jest poziomowane - różne metody pracy w różnych<br />
grupach - organizowane zajęcia dodatkowe dla danych grup uczniów - uczniowie zdolni są<br />
wspierani <strong>przez</strong> nauczycieli, którzy przygotowują dodatkowe zadania na ocenę celującą -<br />
stosują różnorodne metody nauczania - koła zainteresowań dla uczniów zdolnych<br />
rozwijające ich umiejętności; motywowanie uczniów do wysiłku; różnicowanie zadań<br />
domowych dla uczniów zdolnych i mających trudności w nauce uwzględniając zalecenia<br />
PPP, mobilizowanie i aktywizowanie dzieci do pracy w toku zajęć lekcyjnych; stosowanie<br />
metod aktywizujących (drama, praca grupowa, projekt, ćwiczenia manualne, wykresy,<br />
krzyżówki, rebusy, itp.);<br />
Ważnym elementem w procesie indywidualizowania procesu nauczania jest też<br />
przygotowywanie uczniów do konkursów, praca na kołach zainteresowań, zapewnianie<br />
zajęć specjalistycznych, oraz organizowanie dodatkowych zajęć w celu wyrównania<br />
braków, bądź rozwijania uzdolnień.<br />
4) Nauczyciele pomagają mi uczyć się, gdy mam trudności z nauką, Czuję, że nauczyciele<br />
we mnie wierzą. (ankieta dla uczniów „Moja szkoła”)<br />
49
Nauczyciele pomagają mi uczyć się,<br />
gdy mam trudności z nauką.<br />
Czuję, że nauczyciele we mnie<br />
wierzą.<br />
Lp. Odpowiedź Liczba<br />
Liczba<br />
% wszystkich<br />
odpowiedzi<br />
odpowiedzi<br />
% wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 20 7.87 20 7.87<br />
2 raczej nie 38 14.96 43 16.93<br />
3 raczej tak 150 59.06 143 56.30<br />
4 zdecydowanie tak 44 17.32 46 18.11<br />
5 brak odpowiedzi 2 0.79 2 0.79<br />
Pytanie ankietowe w tej formie zastosowane było w stosunku do uczniów szkół<br />
gimnazjalnych. Według opinii uczniów nauczyciele w gimnazjach średnio w 75% raczej lub<br />
zdecydowanie pomagają się uczyć gdy ma się trudności z nauką i wierzą w ucznia.<br />
Oznacza to, że ¼ uczniów jest odmiennego zdania.<br />
Obserwacja zajęć - Nauczyciel potrafi dobrać sposób motywowania odpowiednio do<br />
potrzeb poszczególnych uczniów.<br />
szkoły podstawowe<br />
gimnazja<br />
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
Liczba % Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich odpowiedzi wszystkich<br />
1 całkowicie się zgadzam 29 63.04 3 12.00<br />
2 raczej się zgadzam 12 26.09 12 48.00<br />
3 raczej się nie zgadzam 1 2.17 1 4.00<br />
4 całkowicie się nie zgadzam 2 4.35<br />
5 nie dotyczy 1 2.17 7 28.00<br />
6 brak odpowiedzi 1 2.17 2 8.00<br />
Obserwacja zajęć wskazuje, że nauczyciele w szkołach potrafią dobrać sposób<br />
motywowania odpowiedni do potrzeb poszczególnych uczniów szczególnie w szkołach<br />
podstawowych.<br />
5) Czy diagnozuje Pan(i) możliwości edukacyjne swoich uczniów? (ankieta dla nauczycieli)<br />
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
szkoły podstawowe<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
gimnazja<br />
%<br />
wszystkich<br />
1<br />
tak, w odniesieniu do wszystkich uczniów<br />
których uczę 276 86.79 205 82.00<br />
2 tak, w odniesieniu do większości 19 5.97 32 12.80<br />
3 tak, w odniesieniu do nielicznych 4 1.26 5 2.00<br />
4 nie diagnozuję 3 0.94 4 1.60<br />
5 brak odpowiedzi 16 5.03 4 1.60<br />
50
W swoich wypowiedziach nauczyciele są zgodni, że diagnozują możliwości edukacyjne<br />
swoich uczniów.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności, w zakresie wymagania<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Prowadzone są działania służące wyrównywaniu szans edukacyjnych<br />
25<br />
2<br />
4<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie, dotyczące wyrównywania szans edukacyjnych, 25 szkół spełniła na poziomie<br />
wysokim B, 2 na poziomie A i 4 na poziomie C.<br />
We wszystkich szkołach, poddanych badaniu ewaluacyjnemu, prowadzone są działania<br />
zwiększające szanse edukacyjne uczniów, nauczyciele znają możliwości swoich<br />
podopiecznych, a uczniowie osiągają sukcesy edukacyjne na miarę swoich możliwości.<br />
Dwie szkoły zostały wyróżnione najwyższym stopniem wymagania A – szkoła podstawowa<br />
i gimnazjum.<br />
Szkoła podstawowa została wyróżniona za: bogatą ofertę zajęć prowadzonych w ramach<br />
realizowanych projektów edukacyjnych i terapeutycznych, działania szkoły ograniczające<br />
negatywny wpływ czynników środowiskowych na rozwój kariery edukacyjnej ucznia,<br />
służące wyrównywaniu szans edukacyjnych uczniów. Dodatkowo co ważne, w odczuciu<br />
rodziców dzieci w szkole są traktowane indywidualnie.<br />
Gimnazjum zostało wyróżnione między innymi za bogatą ofertę zajęć pozalekcyjnych<br />
dostosowaną do możliwości i zainteresowań uczniów i bardzo liczną grupę uczniów w nich<br />
uczestniczących.<br />
Trudnością dla 4 szkół są natomiast działania uwzględniające indywidualizację procesu<br />
edukacyjnego.<br />
Wnioski:<br />
1. W szkołach prowadzone są działania zwiększające szanse edukacyjne uczniów.<br />
2. W niektórych szkołach w procesie edukacyjnym nie uwzględnia się indywidualnych<br />
potrzeb ucznia.<br />
51
3.1 Wykorzystywane są zasoby środowiska na rzecz wzajemnego rozwoju<br />
Pytanie badawcze: Jakie działania podejmuje szkoła we współpracy<br />
z podmiotami środowiska i jaki mają one wpływ na rozwój ucznia?<br />
Działania szkoły podejmowane we współpracy ze środowiskiem najczęściej obejmują:<br />
organizację imprez środowiskowych, organizację wyjazdów i wycieczek; realizację<br />
projektów edukacyjnych. Działania te mają wpływ na rozwój ucznia. Badanie ewaluacyjne<br />
wskazuje na to, że dzięki współpracy ze środowiskiem uczniowie poszerzają w atrakcyjnej<br />
formie wiedzę i nabywają nowych umiejętności; rozwijają talenty, uzdolnienia<br />
i zainteresowania; pogłębiają wiedzę o regionie. Uczniowie kształcą wartościowe postawy,<br />
uczą się prezentowania swoich wiadomości, umiejętności, uzdolnień, poglądów, co<br />
przekłada się na wzrost samooceny, akceptacji, poczucia własnej wartości. Kontakt ze<br />
środowiskiem umożliwia także kształtowanie u uczniów postaw prospołecznych,<br />
patriotycznych, proekologicznych, prozdrowotnych oraz integrację ze środowiskiem<br />
lokalnym.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Jakie działania dydaktyczne, wychowawcze i organizacyjne prowadziła Pani we<br />
współpracy z podmiotami środowiska lokalnego w tym lub poprzednim roku szkolnym?<br />
(charakterystyka na poziomie B - współpraca szkoły z instytucjami szkoły<br />
i organizacjami działającymi w środowisku wpływa korzystnie na rozwój edukacyjny<br />
uczniów) (ankieta dla nauczycieli).<br />
Jakie działania dydaktyczne, wychowawcze i organizacyjne prowadziła Pani we współpracy z<br />
podmiotami środowiska lokalnego w tym lub poprzednim roku szkolnym? (pytanie do nauczycieli)<br />
inne<br />
76<br />
461<br />
projekty edukacyjne<br />
259<br />
278<br />
pomoc socjalna dla uczniów<br />
211<br />
326<br />
imprezy środowiskowe<br />
396<br />
141<br />
prowadzenie lub współprowadzenie lekcji<br />
217<br />
320<br />
organizacja zajęć pozalekcyjnych<br />
246<br />
291<br />
zakup sprzętu dla szkoły<br />
215<br />
322<br />
stypendia dla najlepszych uczniów<br />
136<br />
401<br />
organizacja wyjazdów i wycieczek szkolnych<br />
384<br />
153<br />
0 100 200 300 400 500 600<br />
TAK<br />
NIE<br />
52
W opinii nauczycieli szkoła najczęściej współpracuje z lokalnym środowiskiem w zakresie:<br />
− organizacji imprez środowiskowych,<br />
− organizacja wyjazdów i wycieczek,<br />
− realizacji projektów edukacyjnych,<br />
− organizacja zajęć pozalekcyjnych,<br />
− prowadzenia lub współprowadzenia lekcji,<br />
− zakupu sprzętu dla szkoły,<br />
− pomocy socjalnej dla uczniów.<br />
Uwagę zwraca duża rola partnerów zewnętrznych w organizacji zajęć pozalekcyjnych czy<br />
prowadzenia lub współprowadzenia lekcji. W innych przypadkach udział partnerów łączy<br />
się z naturalną potrzebą nawiązania <strong>przez</strong> szkołę kontaktów ze środowiskiem.<br />
2) Proszę wymienić najważniejsze korzyści, jakie odnoszą uczniowie dzięki współpracy<br />
szkoły z organizacjami i instytucjami działającym w lokalnym środowisku? (wywiad<br />
z nauczycielami).<br />
Wśród najważniejszych korzyści wymienianych <strong>przez</strong> nauczycieli, jakie odnoszą uczniowie<br />
dzięki współpracy szkoły z organizacjami i instytucjami działającym w lokalnym środowisku<br />
znajdują się:<br />
− korzyści materialne spowodowane pomocą socjalną (np. dożywianie uczniów,<br />
stypendia socjalne, wyprawka szkolna) lub przyznaniem stypendium naukowego albo<br />
nagrody,<br />
− możliwość autoprezentacji wiadomości, umiejętności, uzdolnień, co przekłada się na<br />
wzrost samooceny uczniów, akceptacji siebie, poczucia własnej wartości,<br />
− kształtowanie u uczniów postaw prospołecznych, patriotycznych, proekologicznych,<br />
prozdrowotnych,<br />
− poszerzają w atrakcyjnej formie wiedzy uczniów i nabywanie ciekawych umiejętności<br />
(np. nauka tańca, zdobywanie karty rowerowej i motorowerowej),<br />
− pogłębienie wiedzy o regionie,<br />
− integracja ze środowiskiem lokalnym,<br />
− możliwość rozwijanie talentów, uzdolnień i zainteresowań,<br />
− wzrost atrakcyjności zajęć szkolnych po<strong>przez</strong> poprawę bazy lokalowej i dydaktycznej.<br />
W niektórych przypadkach nauczyciele za taką korzyść uznali promocję szkoły<br />
w środowisku, poprawę bazy dydaktycznej i wyposażenia szkoły.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Wykorzystywane są zasoby środowiska na rzecz wzajemnego rozwoju<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
22<br />
8<br />
1 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
53
W toku ewaluacji wysoko zostały ocenione działania szkół w zakresie współpracy ze<br />
środowiskiem na rzecz wzajemnego rozwoju.<br />
Uzyskane poziomy spełnienia wymagania potwierdzają, że każda badana szkoła<br />
podejmuje inicjatywy na rzecz środowiska. Mają one różnorodny charakter. W ramach<br />
podejmowanych inicjatyw realizowane się działania: edukacyjne, informacyjne,<br />
profilaktyczne, artystyczne, charytatywne i inne.<br />
Badane szkoły współpracują z różnymi podmiotami działającymi w środowisku, najczęściej<br />
z: organami prowadzącymi i instytucjami samorządowymi, przedsiębiorcami, poradniami<br />
psychologiczno-pedagogicznymi, policją, ośrodkami pomocy społecznej i pomocy rodzinie,<br />
a także placówkami ochrony zdrowia, ośrodkami kultury, szkołami, bibliotekami.<br />
Każda badana szkoła identyfikuje potrzeby i możliwości środowiska. Szkoły uzyskują<br />
informacje w tym zakresie od rodziców, a także po<strong>przez</strong> rozmowy z przedstawicielami<br />
lokalnego samorządu oraz stałą współpracę i wymianę informacji z instytucjami<br />
tworzącymi środowisko lokalne.<br />
Współpraca szkoły z podmiotami działającymi w środowisku wpływa na rozwój uczniów.<br />
Na podkreślenie zasługuje poznawanie <strong>przez</strong> uczniów historii i tradycji regionu, uczenie<br />
młodzieży samorządności i postaw obywatelskich, otwarcie na potrzeby środowiska,<br />
tworzenie łączności pokoleniowej, rozwijanie zainteresowań, propagowanie różnych form<br />
spędzania czasu wolnego.<br />
Ponadto 30 szkół na 31 badanych wykazało, że prowadzą działania, które mają na celu<br />
zaspokojenie potrzeb lokalnego środowiska.<br />
Blisko ¼ badanych szkół spełniła to wymaganie na poziomie bardzo wysokim. Cztery<br />
z nich działają w środowisku wiejskim, trzy w miastach liczących do 20 tys. mieszkańców,<br />
a jedna w mieście liczącym do 100 tys. mieszkańców. Szkoły te podejmują liczne<br />
systemowe działania na rzecz środowiska. Działania są bardzo zróżnicowane i osadzone<br />
w wieloletniej tradycji. Uzupełniają one bądź dopełniające pracę lokalnych instytucji,<br />
integrują społeczność lokalną. Jedna ze szkół jest animatorem życia kulturalnego w swoim<br />
środowisku. Jej inicjatywy sprzyjają również rozwojowi uczniów niepełnosprawnych oraz<br />
przyczyniają się do wzrostu samooceny i innego postrzegania ich <strong>przez</strong> otoczenie. W innej<br />
szkole łączy się tradycję z teraźniejszością i dzięki zaangażowaniu szkoły i środowiska<br />
lokalnego powstaje Szkolna Izba Pamięci.<br />
W badanych dolnośląskich szkołach nie ujawniły się żadne trudności związane ze<br />
spełnieniem tego wymagania, a na przestrzeni ostatnich dwóch lat widoczny jest wzrost<br />
poziomu jego spełnienia.<br />
Wnioski:<br />
1. Szkoły współpracują ze środowiskiem lokalnym i wykorzystują jego zasoby na rzecz<br />
wzajemnego rozwoju. Działania podejmowana na rzecz środowiska stanowią<br />
uzupełnienie pracy lokalnych instytucji oraz przyczyniają się do rozwoju uczniów.<br />
54
3.2 Wykorzystywane są informacje o losach absolwentów<br />
Pytanie badawcze: Czy i w jaki sposób szkoła wykorzystuje informacje o losach<br />
absolwentów?<br />
Wykorzystywanie informacji o absolwentach w większości szkół polega na<br />
rozpowszechnianiu informacji o ich sukcesach, w celu motywowania uczniów do pracy.<br />
Nauczyciele na podstawie losów absolwentów pokazują również konsekwencje<br />
nietrafnych wyborów szkół i zawodów na dalszych etapach edukacyjnych, Rzadziej<br />
informacje przekazane <strong>przez</strong> absolwentów wykorzystywane są do modyfikowania treści<br />
programowych i metod pracy, a także do modyfikowania działań wychowawczych.<br />
Z Informacji przekazanej <strong>przez</strong> uczniów wynika jednak, że około 4 na każdych 10<br />
ankietowanych nie wie czy kończąc szkołę będą dobrze przygotowana do dalszej nauki,<br />
co może świadczyć o tym, że nie posiadają takiej wiedzy np. na podstawie informacji<br />
o losach absolwentów.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) W jaki sposób informacje o losach absolwentów są wykorzystywane <strong>przez</strong> Państwa<br />
w uczeniu i wychowaniu? (wywiad grupowy z nauczycielami).<br />
Nauczyciele głównie prezentują sylwetki absolwentów, którzy osiągnęli sukces i po<strong>przez</strong> te<br />
przykłady motywują uczniów do nauki i pracy nad sobą. Zdaniem nauczycieli wymiernym<br />
przykładem takich sukcesów są absolwenci, którzy realizują w szkołach studenckie<br />
praktyki pedagogiczne. Dzięki posiadanym informacjom nauczyciele zapraszają<br />
absolwentów do przeprowadzenia pogadanek i do prezentowania swoich umiejętności<br />
podczas uroczystości i imprez szkolnych. Absolwenci pełnią rolę opiekunów podczas<br />
wycieczkach i wyjazdów. Nauczyciele na podstawie losów absolwentów pokazują również<br />
konsekwencje nietrafnych wyborów szkół i zawodów na dalszych etapach edukacyjnych.<br />
Rzadziej informacje przekazane <strong>przez</strong> absolwentów wykorzystywane są do modyfikowania<br />
treści programowych i metod pracy, a także do modyfikowania działań wychowawczych.<br />
2) Czy masz poczucie, że kończąc tę szkołę będziesz dobrze przygotowany do dalszej<br />
nauki?(ankieta dla uczniów gimnazjum/szkoły ponadgimnazjalnej „Moja szkoła”).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 50 4,1%<br />
2 raczej nie 116 9,4%<br />
3 raczej tak 445 36,1%<br />
4 zdecydowanie tak 147 11,9%<br />
5 brak odpowiedzi 475 38,5%<br />
suma 1233 100%<br />
55
Zaledwie 48% uczniów gimnazjum jest zdania, że kończąc szkołę będą dobrze<br />
przygotowani do dalszej nauki. Przeciwnego zdania jest ponad 13% ankietowanych.<br />
Zwraca uwagę fakt, że ponad 38% respondentów nie udzieliła odpowiedzi na postawione<br />
pytanie, co może świadczyć o tym, że uczniowie nie potrafią ocenić np. na podstawie<br />
informacji o losach absolwentów czy są dobrze przygotowani do dalszej nauki.<br />
3) Czy mają Państwo poczucie, że uczniowie tej szkoły są dobrze przygotowani do<br />
funkcjonowania w dalszym życiu? (ankieta dla rodziców).<br />
Lp Treść odpowiedzi<br />
Gimnazjum Szkoła podstawowa Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 zdecydowanie tak 93 13,0% 112 22,2% 205 16,8%<br />
2 raczej tak 462 64,4% 305 60,4% 767 62,7%<br />
3 raczej nie 119 16,6% 65 12,9% 184 15,0%<br />
4 zdecydowanie nie 24 3,3% 13 2,5% 37 3,0%<br />
5 brak odpowiedzi 20 2,8% 10 2,0% 30 2,5%<br />
suma 718 100 505 100% 1223 100%<br />
Blisko 80% ankietowanych rodziców uważa, że uczniowie są dobrze przygotowani do<br />
funkcjonowaniu w dalszym życiu (odpowiedzi zdecydowanie tak i raczej tak), przy czym<br />
zdecydowanej odpowiedzi udziela tylko około 17% respondentów, a blisko 63% jest<br />
zdania, że raczej są przygotowani. Natomiast 18% rodziców jest zdania, że dzieci nie są<br />
przygotowani do funkcjonowania w dalszym życiu.<br />
4) Czy nauczyciele opowiadają Wam o losach absolwentów szkoły? (ankieta dla uczniów<br />
„Moja szkoła”).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 nie, nigdy 96 7,8%<br />
2 tak, ale bardzo sporadycznie 221 17,9%<br />
3 tak, od czasu do czasu 397 32,2%<br />
4 tak, regularnie 44 3,6%<br />
5 brak odpowiedzi 475 38,5%<br />
suma 1233 100%<br />
Ponad połowa uczniów gimnazjum (blisko 54%) twierdzi, że nauczyciele z różną<br />
częstotliwością opowiadają im o losach absolwentów, przy czym około 18% uważa, że<br />
dzieje się to sporadycznie. Ponad 38% uczniów nie udzieliło odpowiedzi na to pytanie.<br />
56
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Wykorzystywane są informacje o losach absolwentów<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
21<br />
10<br />
0<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Dolnośląskie szkoły spełniły wymaganie Wykorzystywane są informacje o losach<br />
absolwentów na dwóch poziomach średnim i wysokim. Szkoły, które spełniły wymaganie<br />
na poziomie wysokim stanowią 2/3 badanych.<br />
Z analizy wyników ewaluacji wynika, że każda badana szkoła wykorzystuje informacje<br />
o losach absolwentów w procesie nauczania i wychowania oraz współpracuje<br />
z absolwentami. Najczęściej nauczyciele odwołują się do losów absolwentów, jako<br />
wzorców osobowych w celu podniesienia motywacji uczniów do nauki, do podejmowania<br />
wyzwań w różnych dziedzinach (sport, sztuka, edukacja), kształtowania wzorców postaw<br />
(np. aktywności społecznej), wskazywania możliwości odniesienia sukcesu. Niewielki<br />
procent nauczycieli utrzymuje stały kontakt z absolwentami. Najczęściej kontakty te mają<br />
charakter sporadyczny. Absolwenci są zapraszani na uroczystości szkolne, niekiedy są ich<br />
współorganizatorami. W niektórych szkołach odbywają studenckie praktyki pedagogiczne.<br />
Każda badana szkoła przygotowuje uczniów do funkcjonowania na rynku pracy. Odbywa<br />
się to między innymi po<strong>przez</strong> kształcenie umiejętności posługiwania się technologią<br />
informacyjną, porozumiewania się w języku obcym, współpracy w zespole, organizację<br />
wycieczek edukacyjnych zapoznających ze specyfiką różnych zawodów.<br />
Wyniki ewaluacji wskazują, że 21 szkół spośród 31 badanych przygotowuje uczniów do<br />
dalszej edukacji. W 10 szkołach, które nie spełniły tego kryterium przeważa opinia<br />
rodziców o potrzebie wsparcie dzieci korepetycjami lub dodatkowymi zajęciami<br />
organizowanymi poza szkołą w celu zapewnienia uczniom możliwości dalszej nauki<br />
w wybranej szkole.<br />
Żadna z badanych dolnośląskich szkół nie spełniła wymagania na poziomie bardzo<br />
wysokim.<br />
Analiza wyników ewaluacji w obrębie tego wymagania uwidacznia, że kontakty<br />
z absolwentami nie są organizowane systemowo. Sporadycznie też mówi się o badaniu<br />
losów absolwentów pod kątem osiąganych <strong>przez</strong> nich wyników na kolejnych etapach<br />
edukacyjnych, w celu wykorzystania tych informacji do doskonalenia procesu nauczania<br />
i wychowania.<br />
Z porównania wyników ewaluacji w latach 2010/2011 i 2011/2012 wynika, że badane<br />
szkoły w obydwóch latach szkolnych spełniły wymaganie Wykorzystywane są informacje<br />
o losach absolwentów na podobnych poziomach. Wyniki ewaluacji uwidoczniły również<br />
podobne problemy polegające na wykorzystywaniu informacji o losach absolwentów<br />
57
głównie do prezentowania ich osiągnięć, a nie jako źródła wiedzy do doskonalenia jakości<br />
pracy szkoły.<br />
Wnioski:<br />
1. Wykorzystywane <strong>przez</strong> szkoły informacje o losach absolwentów służą w głównej<br />
mierze tworzeniu pozytywnych wzorców dla uczniów.<br />
2. Szkoły sporadycznie badają losy absolwentów pod kątem osiąganych <strong>przez</strong> nich<br />
wyników na kolejnych etapach edukacyjnych, w celu wykorzystania tych informacji do<br />
doskonalenia procesu nauczania i wychowania.<br />
3. W niektórych badanych szkołach rodzice uważają, że istnieje potrzeba wspierania<br />
dzieci korepetycjami w celu zapewnienia im możliwości dalszej nauki w wybranej<br />
szkole.<br />
3.3 Promowana jest wartość edukacji<br />
Pytanie badawcze: Jak postrzegana jest szkoła w środowisku?<br />
Wśród odpowiedzi na pytania o wizerunek szkoły w środowisku ponad 81%<br />
ankietowanych przedstawicieli partnerów szkół i samorządów wyraziło opinię, że szkoła<br />
dba o jakość uczenia się oraz, że szkole zależy na współpracy ze środowiskiem lokalnym.<br />
Natomiast blisko 70 % ankietowanych uważa, że informacja na temat osiągnięć szkoły jest<br />
raczej wystarczająca. Przy czym żadna z ankietowanych osób spośród partnerów szkoły<br />
nie udzieliła odpowiedzi negatywnych. Świadczy to o dobrym wizerunku szkoły<br />
w środowisku lokalnym. Jednak z drugiej strony zwraca uwagę fakt, że część<br />
ankietowanych osób z tej grupy respondentów (31,3% przedstawicieli partnerów szkół<br />
i samorządów) nie udzieliła żadnej odpowiedzi na pytanie Czy uzyskują pełną informację<br />
na temat osiągnięć szkoły? Natomiast około 18,7% nie udzieliło odpowiedzi na pytania:<br />
Czy szkoła dba o jakość uczenia się? oraz Czy nauczycielom i innym pracownikom szkoły<br />
zależy na współpracy z lokalnym środowiskiem? Może to świadczyć o braku wiedzy na<br />
temat działalności szkoły. Wyżej oceniają wizerunek szkoły rodzice. Blisko 91%<br />
ankietowanych rodziców jest zdania, że nauczycielom i innym pracownikom szkoły zależy<br />
na współpracy z rodzicami, natomiast 86% rodziców uważa, że szkoła dba o jakość<br />
uczenia się. Na potwierdzenie swej opinii respondenci wymienili: działania podejmowane<br />
<strong>przez</strong> szkołę zmierzające do poprawy jakości pracy i wyników uzyskiwanych <strong>przez</strong><br />
uczniów, wyniki na egzaminach zewnętrznych, poprawę bazy dydaktycznej szkoły.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Czy szkoła dba o jakość uczenia się? (wywiady z rodzicami, partnerami i samorządem;<br />
dane statystyczne + pytania otwarte).<br />
Odpowiedź<br />
Rodzice<br />
Partnerzy<br />
i samorząd<br />
Częstość Procent Częstość Procent<br />
zdecydowanie nie 27 2,2% - -<br />
raczej nie 112 9,2% - -<br />
58
Odpowiedź<br />
Rodzice<br />
Partnerzy<br />
i samorząd<br />
Częstość Procent Częstość Procent<br />
raczej tak 716 58,5% 4 12,5%<br />
zdecydowanie tak 336 27,5% 22 68,8%<br />
brak odpowiedzi 32 2,6% 6 18,7%<br />
Razem 1223 100% 32 100%<br />
Około 86% ankietowanych rodziców oraz ponad 81% partnerów i przedstawicieli<br />
samorządu uważa, że szkoła dba o jakość uczenia się (odpowiedzi: raczej tak<br />
i zdecydowanie tak), przy czym blisko 69% przedstawicieli samorządu zdecydowanie<br />
wyraża tę opinię. Rodzice w większości (blisko 59%) uważają, że szkoła raczej dba<br />
o jakość uczenia się.<br />
Ankietowani rodzice oceniają, iż ich szkoła dba o jakość uczenia się. Na potwierdzenie<br />
swojej opinii przytaczają różnorodne argumenty. Przykłady, jakimi się posłużyli, dotyczą:<br />
− podnoszenie skuteczności pracy szkoły po<strong>przez</strong> stosowanie różnorodnych,<br />
atrakcyjnych metod nauczania (wycieczki edukacyjne, eksperymenty, edukacja<br />
teatralna i filmowa), przeprowadzanie diagnoz i testów, realizację zajęć<br />
wyrównawczych, zatrudnianie wykwalifikowanej kadry pedagogicznej i jej<br />
doskonalenie;<br />
− urozmaicenia oferty edukacyjnej szkoły po<strong>przez</strong> realizację projektów edukacyjnych,<br />
dodatkowych zajęć i kół zainteresowań, przygotowanie uczniów do udziału<br />
w konkursach i zawodach sportowych;<br />
− wysokich wyników egzaminu zewnętrznego oraz sukcesów we współzawodnictwie<br />
międzyszkolnym;<br />
− ścisły kontakt z rodzicami, informowanie o postępach uczniów;<br />
− dbałości o szkolną bazę lokalową i dydaktyczną;<br />
współpracy z rodzicami w rozwiązywaniu problemów wychowawczych.<br />
2) Czy uzyskują Państwo pełną informację na temat osiągnięć szkoły? (Wywiad grupowy<br />
z partnerami i samorządem, źródło fakultatywne).<br />
Lp Odpowiedź Częstość Procent<br />
1 raczej wystarczające 22 68,7%<br />
zdecydowanie wystarczające 0 0%<br />
2 brak odpowiedzi 10 31,3%<br />
suma 32 100%<br />
Partnerzy szkoły i samorząd potwierdzili, iż informacje na temat osiągnięć szkoły są raczej<br />
wystarczające, jednak ponad 30% respondentów nie udzieliło odpowiedzi na pytanie, co<br />
może świadczyć o ich rzadkim kontakcie ze szkołą.<br />
59
3) Czy Pana(i) zdaniem nauczycielom i innym pracownikom szkoły zależy na współpracy<br />
z rodzicami? (Pytanie jednokrotnego wyboru ,ankieta dla rodziców)<br />
Treść odpowiedzi Częstość Procent<br />
zdecydowanie nie 19 1,6%<br />
raczej nie 60 4,9%<br />
raczej tak 583 47,7%<br />
zdecydowanie tak 528 43,2%<br />
brak odpowiedzi 33 2,7%<br />
Razem 1223 100%<br />
Blisko 91% ankietowanych rodziców uważa, że pracownikom szkoły zależy na współpracy<br />
z nimi (odpowiedzi raczej tak i zdecydowanie tak).<br />
4) Czy Państwa zdaniem nauczycielom i innym pracownikom szkoły zależy na<br />
współpracy z lokalnym środowiskiem? (wywiad grupowy z partnerami i samorządem)<br />
Treść odpowiedzi Częstość Procent<br />
raczej tak 2 6,3%<br />
zdecydowanie tak 24 75,0%<br />
brak odpowiedzi 6 18,7%<br />
Razem 32 100%<br />
Zdaniem przeważającej części rozmówców (81,3%) nauczycielom i innym pracownikom<br />
szkoły zależy na współpracy ze środowiskiem (odpowiedzi: raczej tak i zdecydowanie tak).<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziomy spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Promowana jest wartość edukacji<br />
30<br />
24<br />
20<br />
10<br />
0<br />
4<br />
3<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie Promowana jest wartość edukacji większość szkół spełnia na poziomie<br />
wysokim. Fakt uzyskania <strong>przez</strong> wszystkie badane szkoły poziomu co najmniej średniego<br />
60
wskazuje na to, że każda badana szkoła prowadzi działania informacyjne dotyczące oferty<br />
edukacyjnej, działań szkoły i jej osiągnięć.<br />
W każdej badanej szkole rodzice i przedstawiciele lokalnego środowiska znają osiągnięcia<br />
szkoły i jej uczniów. Ponadto rodzice i partnerzy każdej badanej szkoły potwierdzają, że są<br />
informowani o celowości i skuteczności działań szkoły. Badania wykazały również, że<br />
w każdej szkole rodzice i przedstawiciele lokalnego środowiska postrzegają szkołę jako<br />
dbającą o relacje z lokalnym środowiskiem.<br />
W 30 szkołach na 31 badanych rodzice i przedstawiciele lokalnego środowiska<br />
postrzegają szkołę jako dbającą o jakość uczenia się. Natomiast w 28 prowadzone są<br />
działania w lokalnej społeczności promujące wartość uczenia się <strong>przez</strong> całe życie.<br />
Cztery szkoły, w tym trzy szkoły podstawowe i jedno gimnazjum uzyskały bardzo wysoki<br />
poziom spełnienia tego wymagania. Szkoły te charakteryzuje wysoka aktywność<br />
podejmowanych działań w środowisku lokalnym i wykorzystywanie jego zasobów na rzecz<br />
wzajemnego rozwoju. Nawiązana współpraca z wieloma lokalnymi instytucjami<br />
i organizacjami jest wszechstronna i ma charakter ciągły, uwzględnia możliwości<br />
środowiska i wzajemne potrzeby, a <strong>przez</strong> to korzystnie wpływa na rozwój edukacyjny<br />
uczniów oraz integrację ze środowiskiem lokalnym.<br />
Stwierdzić również należy, że w roku szkolnym 2011/2012 nie wystąpiły trudności<br />
w realizacji tego wymagania <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły.<br />
Badane dolnośląskie szkoły w roku szkolnym 2011/2012, podobnie jak w roku szkolnym<br />
2010/2011, skutecznie promują wartość edukacji wśród rodziców uczniów oraz<br />
w środowisku lokalnym.<br />
Wnioski:<br />
1. Szkoły współpracują z wieloma lokalnymi instytucjami i organizacjami, uwzględniają<br />
możliwości środowiska i wzajemne potrzeby, co korzystnie wpływa na rozwój<br />
edukacyjny uczniów oraz integrację ze środowiskiem lokalnym.<br />
3.4 Rodzice są parterami szkoły<br />
Pytanie badawcze: W jakim zakresie rodzice uczestniczą w podejmowaniu decyzji<br />
dotyczących pracy szkoły?<br />
Z analizy materiału źródłowego wynika, że rodzice uczestniczą w podejmowaniu decyzji<br />
dotyczących pracy szkoły. Decyzje te dotyczą różnych obszarów działalności szkoły, np.<br />
planowania i organizacji imprez, uroczystości szkolnych i środowiskowych, organizacji<br />
pracy szkoły, planowania i organizacji wycieczek i wyjazdów szkolnych. Część decyzji<br />
wynika z ustawowych obowiązków rady rodziców, takich jak uchwalanie szkolnego<br />
programu wychowawczego i programu profilaktyki, a inne są kompetencjami rady<br />
rodziców, np. ustalanie wysokości składek na fundusz rady rodziców, rozdysponowanie<br />
zebranych funduszy. Rodzice uczniów szkół podstawowych częściej niż rodzice<br />
gimnazjalistów uczestniczą w podejmowaniu decyzji związanych z działalnością szkoły,<br />
a decyzje <strong>przez</strong> nich podejmowane dotyczą wielu obszarów działalności szkoły.<br />
Większość rodziców w wywiadzie grupowym nie wskazuje w jakich sytuacjach uczestniczą<br />
61
w podejmowaniu decyzji dotyczących życia szkoły. Pomimo przeświadczenia 97%<br />
ankietowanych rodziców, że uczestniczą w podejmowaniu decyzji dotyczących życia<br />
szkoły 60% twierdzi, że nie uczestniczyli w podejmowaniu takich decyzji w roku szkolnym<br />
2011/2012 oraz w roku poprzednim. Ponad ¾ ankietowanych rodziców uważa, że ich<br />
opinie są brane pod uwagę przy planowaniu działań szkoły, jednak blisko 1/5 jest<br />
odmiennego zdania.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Czy rodzice uczestniczą w podejmowaniu decyzji dotyczących życia szkoły? (ankieta<br />
dla nauczycieli).<br />
Lp Treść odpowiedzi<br />
Gimnazjum Szkoła podstawowa Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 zdecydowanie tak 134 53,6% 190 66,3% 324 60,3%<br />
2 raczej tak 107 42,8% 90 31,4% 197 36,7%<br />
3 raczej nie 4 1,6% 1 0,3% 5 1,0%<br />
4 zdecydowanie nie 3 1,2% 1 0,3% 4 0,7%<br />
5 brak odpowiedzi 2 0,8% 5 1,7% 7 1,3%<br />
suma 250 100% 287 100% 537 100%<br />
97% ankietowanych rodziców uczniów szkół podstawowych i gimnazjów twierdzi, że<br />
uczestniczą w podejmowaniu decyzji dotyczących życia szkoły.<br />
2) Proszę wskazać decyzje, na które rodzice mieli największy wpływ (wywiad<br />
z dyrektorem).<br />
Z wypowiedzi dyrektorów badanych szkół wynika, że rodzice mają wpływ na decyzje<br />
dotyczące różnych obszarów działalności szkół. Najczęściej dyrektorzy twierdzą, że<br />
rodzice mają największy wpływ na planowanie i organizację imprez i uroczystości<br />
szkolnych i środowiskowych - 81,3% ankietowanych.<br />
Ponadto zdaniem dyrektorów największy wpływ mają rodzice na decyzje dotyczące:<br />
− programu wychowawczego i profilaktyki, który jest <strong>przez</strong> rodziców uchwalany, a jak<br />
twierdzą niektórzy dyrektorzy opiniowany - 62,5% ankietowanych,<br />
− organizacji pracy szkoły: organizacji roku szkolnego (ustalenia dotyczące dni wolnych<br />
od zajęć lekcyjnych), organizacji dowozów dzieci do szkoły, stroju szkolnego uczniów,<br />
godzin otwarcia świetlicy szkolnej - 56,3% ankietowanych,<br />
− finansowej działalności rady rodziców tj. wysokości składek na fundusz rady rodziców<br />
lub <strong>przez</strong>naczenia zgromadzonych środków - 40,6% ankietowanych,<br />
− planowania i organizacji wycieczek i wyjazdów szkolnych - 37,5% ankietowanych,<br />
− działań związanych z dydaktyczną funkcją szkoły: zmian podręczników, rezygnacji<br />
z nauczania drugiego języka obcego, organizacji zajęć pozalekcyjnych<br />
62
i dodatkowych, decyzji o realizacji programów i projektów edukacyjnych - 31,3%<br />
ankietowanych.<br />
Rzadziej dyrektorzy wymieniają decyzje dotyczące:<br />
− spraw związanych z ubezpieczeniem uczniów – 15,6% ankietowanych,<br />
− zakupu środków dydaktycznych i wyposażenia sal lekcyjnych - 15,6% ankietowanych,<br />
− dożywiania uczniów – 12,5% ankietowanych,<br />
− bezpieczeństwa i higieny nauki i pracy – 12,5% ankietowanych,<br />
− udziału uczniów w zawodach i konkursach – 9,4% ankietowanych,<br />
− remontów w szkole - 9,4% ankietowanych.<br />
Z wypowiedzi dyrektorów szkół wynika, że rodzice uczniów szkół podstawowych częściej<br />
niż rodzice gimnazjalistów uczestniczą w podejmowaniu decyzji związanych<br />
z działalnością szkoły, a decyzje <strong>przez</strong> nich podejmowane dotyczą wielu obszarów<br />
działalności poszczególnych szkół.<br />
3) W jakich sytuacjach uczestniczyli Państwo w podejmowaniu decyzji dotyczących życia<br />
szkoły? (wywiad z rodzicami).<br />
Większość respondentów (ponad 83%) nie udzieliła odpowiedzi na tak postawione<br />
pytanie. Rodzice mówili o tym, jakie decyzje podejmowali lub czego te decyzje dotyczyły.<br />
W dwóch przypadkach rodzice stwierdzili, że podczas zebrań klasowych i szkolnych<br />
z przedstawicielami dyrekcji są informowani o potrzebach szkoły, stanowiskach w danej<br />
sprawie lub omawiane są <strong>przez</strong> dyrektora zmiany w prawie szkolnym. W jednym<br />
przypadku decyzja podjęta została podczas konkursu na dyrektora szkoły.<br />
4) Czy w tym lub poprzednim roku szkolnym współuczestniczył Pan(i) w podejmowaniu<br />
decyzji dotyczących życia szkoły? (ankieta dla rodziców)<br />
Lp Odpowiedź<br />
Gimnazjum Szkoła podstawowa Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 zdecydowanie tak 44 6,1% 76 15,0% 120 9,8%<br />
2 raczej tak 146 20,3% 142 28,1% 288 23,6%<br />
3 raczej nie 333 46,4% 192 38,0% 525 42,9%<br />
4 zdecydowanie nie 154 21,5% 66 13,1% 220 18,0%<br />
5 brak odpowiedzi 41 5,7% 29 5,8% 70 5,7%<br />
suma 718 100% 505 100% 1223 100%<br />
Blisko 68% rodziców gimnazjalistów i 51% rodziców uczniów szkół podstawowych nie<br />
współuczestniczyło lub raczej nie współuczestniczyło w roku szkolnym 2011/2012 oraz<br />
w roku poprzednim w podejmowaniu decyzji dotyczących życia szkoły.<br />
5) Czy opinie rodziców są brane pod uwagę przy planowaniu działań szkoły? (ankieta dla<br />
rodziców).<br />
63
Lp Odpowiedź<br />
Gimnazjum Szkoła podstawowa Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 zdecydowanie nie 20 2,8% 15 3,0% 35 2,9%<br />
2 raczej nie 136 18,9% 61 12,0% 197 16,1%<br />
3 raczej tak 426 59,3% 283 56,0% 709 58,0%<br />
4 zdecydowanie tak 99 13,8% 121 24,0% 220 18,0%<br />
5 brak odpowiedzi 37 5,2% 25 5,0% 62 5,0%<br />
suma 718 100% 505 100% 1223 100%<br />
Ponad ¾ ankietowanych rodziców uważa, że ich opinie są brane pod uwagę przy<br />
planowaniu działań szkoły, jednak blisko 1/5 jest odmiennego zdania.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Rodzice są partnerami szkoły<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
20<br />
10<br />
1<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
W wymaganiu Rodzice są partnerami szkoły każda badana szkoła spełniła<br />
wszystkie wymogi charakterystyki na poziomie D. Oznacza to, że rodzice w każdej<br />
badanej szkole dzielą się opiniami na temat pracy szkoły oraz procesu nauczania, a opinie<br />
pozyskane od rodziców mają wpływ na działania szkoły. W szkołach tworzone są<br />
możliwości do wyrażania opinii podczas zebrań z rodzicami lub w trakcie indywidualnych<br />
rozmów.<br />
Każda badana szkoła wspiera rodziców w wychowaniu dzieci i informuje ich<br />
o rozwoju dzieci. Wychowawcy i inni nauczyciele utrzymują stały kontakt z rodzicami.<br />
Wskazują na potrzebę kontaktu z poradnią psychologiczno – pedagogiczną. Pośredniczą<br />
w uzyskaniu pomocy zewnętrznych instytucji np. w zakresie pomocy socjalnej.<br />
W 29 szkołach na 31 badanych rodzice uczestniczą w działaniach organizowanych<br />
<strong>przez</strong> szkołę. Biorą udział w organizacji wycieczek, zielonych szkół, pomagają<br />
w organizacji imprez szkolnych, akcji charytatywnych, biorą udział w organizacji pomocy<br />
materialnej dla uczniów, sprawują opiekę nad uczniami podczas wyjazdów oraz imprez<br />
szkolnych. Jednak w bezpośrednią realizację tych działań włącza się niewielka grupa<br />
rodziców.<br />
64
W 23 badanych szkołach rodzice biorą udział w podejmowaniu decyzji dotyczących<br />
życia szkoły. Realizują swoje ustawowe kompetencje dotyczące uchwalania programu<br />
wychowawczego i profilaktyki. Ustalają wysokość składek na fundusz rady rodziców oraz<br />
decydują o sposobach wykorzystania tego funduszu.<br />
Jedna szkoła spośród badanych spełniła wymaganie Rodzice są partnerami szkoły<br />
na poziomie bardzo wysokim. W szkole tej rodzice współdecydują o działalności szkoły<br />
i mają znaczący wpływ na jej funkcjonowanie. Wiele decyzji podejmują autonomicznie.<br />
Strategiczną decyzją podjętą <strong>przez</strong> rodziców jest decyzja o utworzeniu stowarzyszenia<br />
pod nazwą "Stowarzyszenie Miłośników Niedźwiedzic", którego nadrzędnym celem jest<br />
wspieranie działalności szkoły i pozyskiwanie funduszy na rzecz jej rozwoju.<br />
W realizacji wymagania nie wystąpiły trudności, jednak zwraca uwagę uwidoczniony<br />
podczas ewaluacji problem dotyczący ¼ badanych szkół, w tym 5 gimnazjów i 3 szkół<br />
podstawowych. Dotyczy on nieuczestniczenia rodziców w podejmowaniu decyzji<br />
dotyczących życia szkoły, co przełożyło się średni poziom spełnienia <strong>przez</strong> te szkoły<br />
badanego wymagania.<br />
W porównaniu z rokiem szkolnym 2010/2011 wyniki ewaluacji w zakresie tego<br />
wymagania uległy nieznacznemu wzrostowi. W roku 2011/2012 relatywnie więcej szkół<br />
spełniło wymaganie na poziomie wysokim i bardzo wysokim (wzrost o blisko 6 punktów<br />
procentowych).<br />
Wnioski:<br />
1. Opinie rodziców na temat pracy szkoły oraz procesu nauczania wpływają na działania<br />
szkoły.<br />
2. Rodzice uczestniczą w działaniach organizowanych <strong>przez</strong> szkołę, jednak<br />
w bezpośrednią realizację tych działań włącza się niewielka grupa rodziców.<br />
3. W niektórych szkołach rodzice nie biorą udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących<br />
życia szkoły.<br />
65
4.1 Funkcjonuje współpraca w zespołach<br />
Pytanie badawcze: Jaki jest poziom zaangażowania nauczycieli we współpracę<br />
w zespołach?<br />
Poziom zaangażowania nauczycieli badanych dolnośląskich szkół we współpracę jest<br />
wysoki. Świadczą o tym dane źródłowe. Prawie wszyscy nauczyciele, 544 na 547<br />
badanych, współpracują ze sobą w różnorodnych zespołach zadaniowych. Zdaniem<br />
dyrektorów szkół większość nauczycieli angażuje się w pracę zespołów. Ponad<br />
8 nauczycieli na każdych 10 ankietowanych twierdzi, że korzysta z pomocy kolegów<br />
często lub bardzo często. Również około 90% ankietowanych nauczycieli uważa, że<br />
zespoły pomagają w rozwiązywaniu pojawiających się w pracy problemów. Najwięcej<br />
nauczycieli współpracuje ze sobą w ramach zespołów wychowawczych i ds. profilaktyki<br />
oraz przy organizacji imprez. Około 50% nauczycieli współpracuje w zespole ds. ewaluacji<br />
wewnętrznej.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Rodzaje zespołów nauczycieli: W pracę jakich zespołów jest Pan(i) zaangażowany(a)?<br />
(ankieta dla nauczycieli)<br />
W pracę jakich zespołów jest Pan(i) zaangażowany(a)?<br />
(pytanie do nauczycieli)<br />
nie uczestniczę<br />
3<br />
544<br />
inne<br />
231<br />
316<br />
ds. ewaluacji wewnętrznej<br />
270<br />
277<br />
ds. współpracy z otoczeniem zewnętrznym szkoły<br />
148<br />
399<br />
organizacja imprez dla uczniów, rodziców lub nauczycieli<br />
336<br />
211<br />
szkoleniowy (doskonalenie zawodowe nauczycieli)<br />
ds. zarządzania szkołą (planowanie i organizacja działalności<br />
szkoły)<br />
wychowawczy i profilaktyki<br />
104<br />
153<br />
375<br />
443<br />
394<br />
172<br />
metodyczny (rozwijanie metod pracy z uczniem)<br />
164<br />
383<br />
programowy (praca nad treściami nauczania)<br />
185<br />
362<br />
0 100 200 300 400 500 600<br />
TAK<br />
NIE<br />
66
Spośród 547 ankietowanych nauczycieli tylko 3 osoby nie wskazały żadnego zespołu,<br />
w którego pracę byłyby zaangażowani. Analiza danych potwierdza, że w każdej badanej<br />
szkole nauczyciele pracują zespołowo. Nauczyciele najczęściej angażują się w pracę<br />
zespołów wychowawczych i ds. profilaktyki oraz zajmujących się organizacją imprez dla<br />
uczniów, rodziców lub nauczycieli. Respondenci deklarują także współpracują<br />
w zespołach: ds. ewaluacji wewnętrznej (około 50% ankietowanych). Blisko 34%<br />
ankietowanych nauczycieli deklaruje pracę w zespołach programowych, tj. zajmujących<br />
się treściami nauczania, a 30% w zespołach metodycznych, tj. ds. rozwijania metod pracy<br />
z uczniem. Nauczyciele współpracują także w zespołach szkoleniowych (28%<br />
ankietowanych), ds. współpracy z otoczeniem zewnętrznym szkoły ( 27% ankietowanych),<br />
ds. zarządzania szkołą (około 19%).<br />
2) Zaangażowanie we współpracę: Jak ocenia Pan(i) zaangażowanie nauczycieli w pracę<br />
zespołów szkolnych? (ankieta dla dyrektora).<br />
Lp<br />
1<br />
2<br />
Odpowiedź<br />
większość angażuje się w<br />
wysokim stopniu<br />
większość angażuje się w<br />
wystarczającym stopniu<br />
Gimnazjum w tym<br />
specjalne<br />
Szkoła podstawowa<br />
Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
11 78,6% 20 90,8% 31 86,1%<br />
2 14,3% 1 4,6% 3 8,3%<br />
3 brak odpowiedzi 1 7,1% 1 4,6% 2 5,6%<br />
suma 14 100% 22 100% 36 100%<br />
Zaangażowanie nauczycieli w pracę zespołów pozytywnie oceniają dyrektorzy szkół.<br />
Zgodnie z ponad 94% dyrektorów, którzy udzielili odpowiedzi na pytanie ankietowe<br />
większość nauczycieli angażuje się w pracę zespołów w wysokim stopniu lub w stopniu<br />
wystarczającym.<br />
3) Jak często korzysta Pan(i) z pomocy innych nauczycieli w rozwiązywaniu problemów,<br />
które napotyka Pan(i) w szkole? (ankieta dla nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Gimnazjum w tym<br />
specjalne<br />
Szkoła podstawowa<br />
Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 bardzo często 34 13,1% 75 26,1% 109 19,9%<br />
2 często 179 68,8% 170 59,2% 349 63,8%<br />
3 rzadko 44 16,9% 34 11,9% 78 14,3%<br />
4 nie mam takiej potrzeby 2 0,7% 2 0,4%<br />
5 brak odpowiedzi 3 1,2% 6 2,1% 9 1,6%<br />
suma 260 100% 287 100% 547 100%<br />
67
Zaangażowanie nauczycieli we współpracę potwierdza fakt korzystania ze wzajemnej<br />
pomocy. Z różną częstotliwością korzysta z niej 98,0%. Na 547 ankietowanych blisko 84%<br />
nauczycieli stwierdziło, że często lub bardzo często korzysta z pomocy innych nauczycieli.<br />
Tylko 2 nauczycieli szkół podstawowych stwierdziło, że nie ma potrzeby korzystania<br />
z takiej pomocy, a 9 nie udzieliło odpowiedzi.<br />
4) Czy zespoły pomagają Panu(i) w rozwiązywaniu pojawiających się w pracy<br />
problemów? (ankieta dla nauczycieli)<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Gimnazjum w tym<br />
specjalne<br />
Szkoła podstawowa<br />
Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 zdecydowanie nie 16 6,2% 11 3,8% 27 4,9%<br />
2 raczej nie 11 4,2% 9 3,1% 20 3,7%<br />
3 raczej tak 115 44,2% 96 33,5% 211 38,6%<br />
4 zdecydowanie tak 115 44,2% 165 57,5% 280 51,2%<br />
5 brak odpowiedzi 3 1,2% 6 2,1% 9 1,6%<br />
suma 260 100% 287 100% 547 100%<br />
Około 90% nauczycieli uważa, że zespoły pomagają w rozwiązywaniu pojawiających się<br />
w pracy problemów (odpowiedzi zdecydowanie tak lub raczej tak).<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Funkcjonuje współpraca w zespołach<br />
26<br />
5<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie „Funkcjonuje współpraca w zespołach” szkoły dolnośląskie spełniły na dwóch<br />
poziomach: wysokim i średnim, przy czym 26 szkół na 31 badanych spełniło wymaganie<br />
na poziomie wysokim.<br />
Ewaluacja potwierdziła, że nauczyciele w każdej badanej szkole pracują zespołowo<br />
i analizują efekty swojej pracy, wspólnie planują działania opierając się na analizie efektów<br />
pracy zespołów. Oprócz pracy w zespołach zadaniowych nauczyciele stale współpracują<br />
z pedagogiem lub psychologiem szkolnym. Współpraca nauczycieli nie zawsze ma<br />
formalny charakter. Obejmuje ona również rozmowy nauczycieli na temat napotkanych<br />
68
problemów, przekazywanie informacji, udzielanie porad lub korzystanie z doświadczeń<br />
innych nauczycieli, konsultacje. Analiza efektów pracy odbywa się po zakończeniu<br />
realizacji zadania lub na bieżąco w trakcie jego realizacji. Jest przeprowadzana w ramach<br />
zespołów i podczas zebrań rady pedagogicznej. Wyniki analizy wykorzystywane są do<br />
planowania pracy szkoły.<br />
W 30 szkołach na 31 badanych nauczyciele wspólnie rozwiązują problemy. Napotykając<br />
problemy odwołują się do pomocy zespołów, ale także korzystają z pomocy innych<br />
nauczycieli, w tym również pedagoga lub psychologa szkolnego.<br />
Doskonalenie form i metod współpracy potwierdziło się w 27 badanych szkołach,<br />
natomiast w czterech nie przeprowadzano szkoleń w tym zakresie. Z danych źródłowych<br />
wynika, że w celu uzasadnienia spełnienia tego wymogu nauczyciele i dyrektorzy szkół<br />
wymieniają zewnętrzne i wewnętrzne formy doskonalenia, w których uczestniczyli.<br />
Z większości wymienionych tematów szkoleń nie wynika, że było ono poświęcone formom<br />
i metodom współpracy. Tylko w niektórych przypadkach dyrektorzy uzasadnili w jakim<br />
zakresie szkolenie obejmuje tę tematykę.<br />
Żadna dolnośląska szkoła nie uzyskała bardzo wysokiego poziomu spełnienia tego<br />
wymagania, mimo to za sukces dolnośląskich szkół uznać należy autentyczne<br />
funkcjonowanie pracy zespołowej, która pozwala na wielopłaszczyznowe spojrzenie na<br />
problemy i szukanie rozwiązań.<br />
Trudnością, jaką daje się zaobserwować jest realizacja szkoleń dotyczących form i metod<br />
współpracy w zespole.<br />
Podobne wysokie wyniki w zakresie tego wymagania uzyskały dolnośląskie szkoły w roku<br />
szkolnym 2010/ 2011.<br />
Wnioski:<br />
1. Nauczyciele współpracują ze sobą, wspierają się i korzystają ze wzajemnej pomocy.<br />
2. Doskonalenie umiejętności pracy zespołowej najczęściej stanowi część szerszej<br />
tematyki poruszanej podczas szkoleń, w których uczestniczą nauczyciele.<br />
4.2 Sprawowany jest wewnętrzny nadzór pedagogiczny<br />
Pytanie badawcze: W jaki sposób wnioski płynące z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong><br />
wpływają na rozwój szkoły?<br />
W wyniku <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> formułowane są wnioski dotyczące różnych obszarów<br />
działalności szkoły. Wdrożone wnioski powodują zmiany wpływające na rozwój szkoły.<br />
Najczęściej poprawie ulegają: atrakcyjności zajęć w związku z zakupem nowych pomocy<br />
dydaktycznych, wyniki sprawdzianu w szkołach podstawowych oraz wyniki nauczania,<br />
baza lokalowa, kontakty z rodzicami oraz poczucie współodpowiedzialności rodziców za<br />
edukację i warunki nauki, oferta zajęć pozalekcyjnych oraz zwiększenie dostępności do<br />
tego rodzaju zajęć, bezpieczeństwo w szkole. Zwraca jednak uwagę fakt, że około 49%<br />
nauczycieli gimnazjów i szkół podstawowych nie udzieliła odpowiedzi na pytanie „W jakim<br />
stopniu wnioski płynące z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> (ewaluacji wewnętrznej) są podstawą<br />
dla wprowadzanych zmian w funkcjonowaniu szkoły?”. Może to świadczyć o braku<br />
świadomości nauczycieli, że wdrażane wnioski są sformułowane w wyniku<br />
69
przeprowadzanej ewaluacji wewnętrznej i w konsekwencji o braku ich udziału w badaniach<br />
ewaluacyjnych.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1. W jakim stopniu wnioski płynące z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> (ewaluacji wewnętrznej)<br />
są podstawą dla wprowadzanych zmian w funkcjonowaniu szkoły? (ankieta dla<br />
nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Gimnazjum w tym<br />
specjalne<br />
Szkoła podstawowa<br />
Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 są w pełni uwzględniane 84 32,3% 142 49,5% 226 41,3%<br />
2<br />
3<br />
są uwzględniane dużym<br />
zakresie<br />
są uwzględniane w małym<br />
zakresie<br />
32 12,3% 17 5,9% 49 9,0%<br />
3 1,2% 0 0% 3 0,5%<br />
4 brak odpowiedzi 141 54,2% 128 44,6% 269 49,2%<br />
suma 260 100% 287 100% 547 100%<br />
Spośród 547 ankietowanych nauczycieli 269, co stanowi około 49% badanych, nie<br />
udzieliła odpowiedzi na pytanie ankietowe dotyczące wykorzystania wniosków z <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong>. Na pytanie nie odpowiedziało ponad około 54% ankietowanych<br />
nauczycieli gimnazjów i około 45% nauczycieli szkół podstawowych. Blisko 45%<br />
nauczycieli gimnazjów uważa, że wnioski z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> (ewaluacji<br />
wewnętrznej) są podstawą dla wprowadzanych zmian w funkcjonowaniu szkoły, przy czym<br />
blisko 32% sądzi, że są w pełni uwzględniane. Natomiast ponad 55% ankietowanych<br />
nauczycieli szkół podstawowych ocenia, że wnioski z <strong>nadzoru</strong> są podstawą dla<br />
wprowadzanych zmian w funkcjonowaniu szkoły, przy czym blisko 50% uważa, że są<br />
w pełni wykorzystane.<br />
2. W jaki sposób zmiany te wpływają na rozwój szkoły? (wywiad grupowy<br />
z nauczycielami).<br />
Według respondentów na skutek wprowadzonych zmian nastąpił rozwój szkoły.<br />
Ankietowani nauczyciele najczęściej wymieniają poprawę:<br />
− atrakcyjności zajęć w związku z zakupem nowych pomocy dydaktycznych,<br />
− wyników na sprawdzianie zewnętrznym oraz wyników nauczania,<br />
− bazy lokalowej,<br />
− kontaktu z rodzicami oraz wzrostu poczucia współodpowiedzialności rodziców za<br />
edukację i warunki nauki,<br />
− oferty zajęć pozalekcyjnych oraz zwiększenie dostępności do tego rodzaju zajęć,<br />
− bezpieczeństwa w szkole,<br />
− wizerunku szkoły w środowisku.<br />
Rzadziej wymienianymi dowodami świadczącymi o rozwoju szkoły są:<br />
− kształcenie umiejętności językowych uczniów,<br />
70
− większe zaangażowanie uczniów w proces edukacyjny oraz wzrost motywacji do nauki,<br />
− lepsza organizacja pracy szkoły - lepszy obieg informacji, zmiana struktur grona<br />
<strong>pedagogicznego</strong>.<br />
3. Jakie wnioski wynikają z analizy dotyczącej wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>?<br />
(analiza dokumentów).<br />
Na podstawie analizy dokumentów dotyczących wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong><br />
ewaluatorzy wymienili wnioski formułowane w szkołach w ramach ewaluacji wewnętrznej.<br />
Wnioski najczęściej dotyczyły:<br />
− wzbogacania bazy dydaktycznej i poprawy bazy lokalowej szkoły,<br />
− podniesienia skuteczności rozwiązywania problemów wychowawczych, w tym poprawy<br />
frekwencji,<br />
− poprawy współpracy z rodzicami, zwiększenie wpływu rodziców na działalność szkoły,<br />
− poprawy prowadzenia dokumentacji szkolnej oraz opracowania nowych dokumentów<br />
usprawniających pracę szkoły,<br />
− wspierania i motywowania uczniów w procesie uczenia się,<br />
− podnoszenia wyników nauczania oraz sprawdzianów i egzaminów zewnętrznych,<br />
− wzbogacenie form i metod pracy, w szczególności wprowadzania różnorodnych metod<br />
aktywizujących,<br />
− podejmowania działań promujących szkołę, poprawiają wizerunek szkoły<br />
w środowisku, w tym po<strong>przez</strong> upowszechnianie osiągnięć uczniów,<br />
− organizacji szkoleń dla nauczycieli i rodziców,<br />
− przeprowadzania diagnoz i próbnych egzaminów oraz ujednolicenia opracowywania<br />
ich wyników,<br />
− podnoszenia skuteczności <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>,<br />
− wzbogacania oferty edukacyjnej szkoły, w tym wprowadzenia nowych zajęć<br />
pozalekcyjnych i wyrównawczych,<br />
− rozpoznawania potrzeb uczniów wynikających z opiekuńczej funkcji szkoły oraz<br />
zapewnienia uczniom pomocy,<br />
− poprawy organizacji pracy szkoły, np. wydłużenie pracy świetlicy szkolnej.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Sprawowany jest wewnętrzny nadzór pedagogiczny<br />
40<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
29<br />
0<br />
2 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
71
Dolnośląskie szkoły spełniły wymaganie „Sprawowany jest wewnętrzny nadzór<br />
pedagogiczny na wysokim poziomie. Na 31 badanych szkół 29 uzyskało poziom wysoki<br />
(B), 2 – poziom średni (C).<br />
Z przeprowadzonych ewaluacji wynika, że dyrektor każdej badanej szkoły angażuje<br />
nauczycieli do udziału w realizacji ewaluacji wewnętrznej, a wyniki wewnętrznego <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> są wykorzystywane do planowania pracy szkoły. Nauczyciele wspólnie<br />
ustalają obszary podlegające badaniu, wymagania, przedmiot ewaluacji i jej<br />
harmonogram. Najczęściej opracowują narzędzia badawcze i przeprowadzają badania,<br />
opracowują i analizują ich wyniki, formułują wnioski, przedstawiają wyniki ewaluacji.<br />
Wnioski z wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> przyczyniają się w każdej badanej<br />
szkole do wprowadzania zmian w jej funkcjonowaniu.<br />
Stwierdzono również, że w 30 szkołach na 31 badanych ewaluacja wewnętrzna<br />
prowadzona jest z udziałem zespołów nauczycieli oraz że w 30 szkołach wnioski<br />
z wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> przyczyniają się do wprowadzania zmian<br />
w funkcjonowaniu szkoły. Wprowadzone zmiany przyczyniają się do rozwoju szkół.<br />
Wprawdzie żadna badana szkoła nie spełniła wymagania na poziomie bardzo wysokim<br />
(A), jednak sukcesem jest spełnienie wymagania <strong>przez</strong> prawie wszystkie badane szkoły na<br />
poziomie wysokim (B). Wskazuje to na zaangażowanie nauczycieli w realizację<br />
wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> oraz na jego skuteczność.<br />
Wśród badanych szkół nie wystąpiły trudności w realizacji wymagania.<br />
Podobne tendencje w realizacji tego wymagania, świadczące o wysokiej jakości <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> w dolnośląskich szkołach, utrzymują się na przestrzeni ostatnich dwóch<br />
lat.<br />
Wnioski:<br />
1. W szkołach przeprowadzana jest ewaluacja wewnętrzna z udziałem zespołów<br />
nauczycieli.<br />
2. Wewnętrzny nadzór pedagogiczny przyczynia się do wprowadzania zmian, które<br />
wpływają na rozwój szkół.<br />
4.3 Szkoła lub placówka ma odpowiednie warunki lokalowe i wyposażenie<br />
Pytanie badawcze: Czy baza lokalowa i wyposażenie szkoły w pomoce dydaktyczne<br />
umożliwiają realizację podstawy programowej?<br />
Według opinii ponad 94% nauczycieli baza lokalowa badanych szkół umożliwia realizację<br />
podstawy programowej. Około 88% rodziców jest zdania, że warunki lokalowe w szkole są<br />
odpowiednie lub występują w tym zakresie nieliczne braki. Na podstawie opinii ponad 93%<br />
nauczycieli uznać również należy, że wyposażenie szkoły w pomoce dydaktyczne jest<br />
wystarczające do realizacji podstawy programowej. Pytanie postawione uczniom<br />
gimnazjów: Czy w szkole jest wystarczająco dużo pomocy do nauki?, nie odpowiada na<br />
postawione wyżej pytanie badawcze. Jednak zwraca uwagę fakt, że tylko połowa<br />
ankietowanych uczniów jest zdania, że w szkole jest wystarczająco dużo pomocy do<br />
nauki. Ponadto również blisko 4 uczniów na każdych 10 ankietowanych nie potrafi zająć<br />
stanowiska w tej sprawie, ponieważ nie udzieliła odpowiedzi na pytanie ankietowe.<br />
72
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Jak Pan(i) ocenia warunki lokalowe - czy są one odpowiednie do realizowania<br />
podstawy programowej i przyjętych w szkole programów? (ankieta dla nauczycieli).<br />
Lp Odpowiedź<br />
Gimnazjum Szkoła podstawowa Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 są wystarczające 147 58,8% 169 58,9% 316 58,8%<br />
2 występują nieliczne braki 93 37,2% 99 34,5% 192 35,8%<br />
3 występują znaczące braki 6 2,4% 5 1,7% 11 2,1%<br />
są niewystarczające 1 0,4% 5 1,7% 6 1,1%<br />
4 brak odpowiedzi 3 1,2% 9 3,2% 12 2,2%<br />
suma 250 100% 287 100% 537 100%<br />
Ponad 94% nauczycieli uważa, że warunki lokalowe w szkole są odpowiednie do<br />
realizowania podstawy programowej i przyjętych w szkole programów (odpowiedzi: są<br />
wystarczające lub występują nieliczne braki). Podobnie oceniają warunki lokalowe<br />
zarówno nauczyciele gimnazjów, jak i szkół podstawowych.<br />
2) Jak Pan(i) ocenia warunki lokalowe w szkole - czy są one odpowiednie? (ankieta dla<br />
rodziców).<br />
Lp Odpowiedź<br />
Gimnazjum Szkoła podstawowa Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
1 są odpowiednie 443 61,7% 280 55,4% 723 59,2%<br />
2 występują nieliczne braki 198 27,6% 157 31,1% 355 29,0%<br />
3 występują znaczące braki 37 5,1% 32 6,3% 69 5,6%<br />
są one niewystarczające 26 3,6% 19 3,8% 45 3,7%<br />
4 brak odpowiedzi 14 2,0% 17 3,4% 31 2,5%<br />
suma 718 100% 505 100% 1223 100%<br />
Około 88% rodziców jest zdania, że warunki lokalowe w szkole są odpowiednie lub<br />
występują w tym zakresie nieliczne braki.<br />
3) Jak Pan(i) ocenia wyposażenie szkoły w pomoce dydaktyczne - czy jest ono<br />
wystarczające do realizacji Pana(i) przedmiotów? (ankieta dla nauczycieli).<br />
Lp<br />
1<br />
Odpowiedź<br />
wyposażenie jest<br />
wystarczające<br />
Gimnazjum Szkoła podstawowa Ogółem<br />
Częstość Procent Częstość Procent Częstość Procent<br />
110 44,0% 162 51,9% 272 50,7%<br />
2 występują nieliczne braki 123 49,2% 108 42,2% 231 43,0%<br />
3 występują znaczące braki 15 6,0% 6 3,0% 21 3,9%<br />
73
jest ono niewystarczające 0 0% 1 0,8% 1 0,2%<br />
4 brak odpowiedzi 2 0,8% 10 2,1% 12 2,2%<br />
suma 250 100% 287 100% 537 100%<br />
Ponad 93% nauczycieli wyraża opinię, że wyposażenie szkoły w pomoce dydaktyczne jest<br />
wystarczające do realizacji przedmiotu nauczanego <strong>przez</strong> nauczyciela lub występują<br />
w tym zakresie nieliczne brak. Na występowanie nielicznych braków wskazuje 43%<br />
nauczycieli. Odsetek nauczycieli, którzy sądzą, że występują znaczące braki lub jest ono<br />
niewystarczające wynosi blisko 7%.<br />
4) Czy, Twoim zdaniem, w szkole jest wystarczająco dużo pomocy do nauki? (ankieta dla<br />
uczniów).<br />
Lp Odpowiedź<br />
Gimnazjum<br />
Częstość Procent<br />
1 tak 256 20,8%<br />
2 raczej tak 339 27,5%<br />
3 raczej nie 122 9,9%<br />
nie 41 3,3%<br />
4 brak odpowiedzi 475 38,5%<br />
suma 1233 100%<br />
Około 48% ankietowanych uczniów jest zdania, że w szkole jest wystarczająco dużo<br />
pomocy do nauki (odpowiedzi tak lub raczej tak), przeciwnego zdania jest około 13%<br />
uczniów. Zwraca uwagę fakt, że ponad 38% uczniów nie udzieliło odpowiedzi na<br />
powyższe pytanie. Wśród ankietowanych znaleźli się tylko uczniowie gimnazjów. Można<br />
przypuszczać, że uczniowie nie mają wyrobionego zdania na ten temat.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie szkoły wymagania:<br />
Szkoła ma odpowiednie warunki lokalowe i wyposażenie<br />
23<br />
2<br />
5<br />
1 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Badane szkoły spełniły wymaganie Szkoła ma odpowiednie warunki lokalowe<br />
i wyposażenie na czterech poziomach: bardzo wysokim (A) – 2 szkoły, wysokim (B) – 23<br />
74
szkoły, średnim (C) – 5 szkół, podstawowym – 1 szkoła. Żadna szkoła nie uzyskała<br />
poziomu niskiego (E).<br />
Wyniki ewaluacji świadczą o tym, że warunki lokalowe i wyposażenie każdej badanej<br />
szkoły są wystarczające do realizowania podstawy programowej i przyjętych w szkole<br />
programów nauczania.<br />
W dwóch szkołach, nie przedstawiono planu wzbogacania warunków lokalowych<br />
i wyposażenia szkoły, w pozostałych 29 taki plan został opracowany. W 26 na 31<br />
badanych podejmowane są działania mające na celu wzbogacenie warunków lokalowych<br />
i wyposażenia dydaktycznego.<br />
Dwie szkoły, szkoła podstawowa i gimnazjum, które uzyskały bardzo wysoki poziom<br />
spełnienia wymagania posiadają bardzo dobre warunki lokalowe i nowoczesne<br />
wyposażenie umożliwiające realizację podstawy programowej zgodnie z zalecanymi<br />
warunkami. Obydwie szkoły charakteryzuje szczególna aktywność i różnorodność<br />
podejmowanych działań zmierzających do poprawy warunków lokalowych i wzbogacania<br />
wyposażenia dydaktycznego. Ciągła poprawa w tym zakresie jest procesem planowanym.<br />
W gimnazjum potrzeby w zakresie modernizacji bazy i wyposażenia określane są <strong>przez</strong><br />
wszystkie podmioty szkoły: nauczycieli, rodziców, uczniów. W szkole podstawowej<br />
warunki lokalowe systematycznie ulegają poprawie dzięki wymiernemu wsparciu<br />
partnerów szkoły. W obydwóch szkołach zwraca również uwagę aktywność rodziców,<br />
którzy wspierają szkoły finansowo i rzeczowo, pozyskują sponsorów, włączają się<br />
osobiście w prace na terenie szkoły. W szkole podstawowej prace remontowe odbywały<br />
się przy udziale środowiska lokalnego.<br />
Występują również trudności w realizacji tego wymagania. W 6 badanych szkołach<br />
warunki lokalowe ocenione zostały jako niewystarczające. Najczęściej występujące<br />
problemy to: brak świetlicy lub złe warunki w jakich funkcjonuje, brak sali gimnastycznej<br />
lub niepełnowymiarowa sala gimnastyczna, brak gabinetu logopedy lub pedagoga albo<br />
utrudniony dostęp do gabinetu pedagoga po<strong>przez</strong> usytuowanie gabinetu w innym<br />
budynku, brak gabinetów przedmiotowych, niewłaściwe warunki funkcjonowania szatni.<br />
W porównaniu z rokiem 2010/2011 warunki w badanych szkołach zostały ocenione niżej<br />
<strong>przez</strong> ewaluatorów. Potwierdzają to stopnie spełnienia wymagania. W roku 2010/2011<br />
relatywnie mniej szkół spełniło wymaganie na poziomie średnim i podstawowym niż w roku<br />
2011/2012.<br />
Wnioski:<br />
1. Warunki lokalowe i wyposażenie każdej badanej szkoły umożliwiają realizację<br />
podstawy programowej.<br />
2. Konieczna jest poprawa warunków lokalowych w niektórych szkołach, w celu<br />
dostosowania ich do potrzeb uczniów.<br />
75
4 Analiza wybranych danych z wymagań - przedszkola<br />
W roku szkolnym 2011/2012 ewaluacją zewnętrzną objęto 27 przedszkoli.<br />
Przeprowadzono 14 ewaluacji całościowych i 13 problemowych w obszarze „Efekty<br />
działalności dydaktycznej wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej<br />
przedszkola”.<br />
W roku szkolnym 2010/2011 ewaluację przeprowadzono w 16 przedszkolach tylko<br />
w obszarze Procesy, a wcześniej w roku 2009/2010 w 4 przedszkolach, w tym jedną<br />
całościową i trzy problemowe w obszarze Efekty. Zatem na podstawie wyników ewaluacji<br />
w przedszkolach z lat 2010/2011 i 2011/2012 w poniższym opracowaniu znajdzie się<br />
jedynie próba odnalezienia tendencji w działalności dolnośląskich przedszkoli w obszarze<br />
Procesy.<br />
1.1 Dzieci nabywają wiadomości i umiejętności<br />
Pytanie badawcze: Czy dzieci nabywają wiadomości i umiejętności określone<br />
w podstawie programowej?<br />
Dzieci nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej. W opinii<br />
rodziców i obserwatorów zajęć dzieci potrafią wykonywać codzienne czynności, jednak<br />
zdaniem obserwatorów dzieci w mniejszym stopniu niż sądzą rodzice opanowały<br />
codzienne czynności. Zdaniem rodziców prawie wszystkie dzieci chętnie podejmują<br />
zabawę z rówieśnikami i potrafią respektować zasady przyjęte w trakcie tych zabaw.<br />
Z obserwacji zajęć wynika, że w około 53% grup rówieśniczych nie występowały konflikty<br />
podczas zajęć. W sytuacji powstawania konfliktów najczęściej były one rozwiązywane<br />
wewnątrz grupy rówieśniczej bez użycia agresji lub z użyciem zachowań agresywnych.<br />
W przedszkolach prowadzi się aktywizację ruchową dzieci. Jest ona włączona w pakiet<br />
zajęć prowadzonych <strong>przez</strong> nauczyciela opiekującego się grupą oraz wspierana jest<br />
po<strong>przez</strong> maksymalnie długi czas spędzany na placu zabaw. Aktywizację ruchową oraz<br />
wspieranie twórczych działań dzieci prowadzi się również w ramach zajęć dodatkowych<br />
prowadzonych <strong>przez</strong> specjalistów, jednak w opinii ok. 60% ankietowanych nauczycieli<br />
zajęcia te nie stanowią podstawowego pakietu zajęć, ale są włączane odpłatnie do działań<br />
przedszkola.<br />
Wskaźniki/źródła:<br />
1) Jakie czynności dzieci potrafią wykonywać samodzielnie (Proszę o zaznaczenie, które<br />
z wymienionych poniżej czynności Pana(i) dziecko potrafi samodzielnie (ankieta dla<br />
rodziców).<br />
76
Jakie czynności dzieci potrafią wykonywać samodzielnie?<br />
(pytanie do rodziców)<br />
ubieranie się<br />
1318<br />
270<br />
rozbieranie się<br />
1427<br />
161<br />
poprawne trzymanie widelca<br />
1376<br />
212<br />
mycie rąk i twarzy<br />
1447<br />
141<br />
zapinanie guzików<br />
1159<br />
429<br />
poprawne trzymanie łyżki<br />
1410<br />
178<br />
załatwianie potrzeb fizjologicznych<br />
1441<br />
147<br />
0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800<br />
TAK<br />
NIE<br />
W opinii rodziców dzieci radzą sobie z codziennymi czynnościami. Taką opinię wyraża od<br />
73% do 91% rodziców, a wskaźnik procentowy zależy od rodzaju czynności. Zdaniem<br />
rodziców dzieci najlepiej radzą sobie z myciem rąk i twarzy oraz z samodzielnym<br />
załatwianiem potrzeb fizjologicznych, a najsłabiej opanowały czynność zapinania guzików.<br />
2) Obserwacja w najstarszych grupach - Czy dzieci potrafią samodzielnie wykonywać<br />
następujące czynności? (obserwacja zajęć).<br />
Czy dzieci potrafią samodzielnie wykonywać następujące czynności?<br />
(obserwacja zajęć)<br />
ubieranie się<br />
59<br />
45<br />
rozbieranie się<br />
55<br />
49<br />
poprawne trzymanie widelca<br />
54<br />
50<br />
mycie rąk i twarzy<br />
64<br />
40<br />
zapinanie guzików<br />
52<br />
52<br />
poprawne trzymanie łyżki<br />
55<br />
49<br />
załatwianie potrzeb fizjologicznych<br />
66<br />
38<br />
0 20 40 60 80 100 120<br />
TAK<br />
NIE<br />
77
Relatywnie mniej obserwatorów zajęć niż rodziców ocenia, że dzieci radzą sobie<br />
z codziennymi czynnościami. Najwięcej ewaluatorów (63,5%) uważa, że dzieci<br />
samodzielnie załatwiają potrzeby fizjologiczne oraz, że potrafią myć ręce i twarz,<br />
a najmniej (50%), że dzieci potrafią zapinać samodzielnie guziki.<br />
3) Aktywność ruchowa i twórcza dziecka. /W jaki sposób w przedszkolu wspiera się<br />
rozwój aktywności ruchowej dzieci? (ankieta dla nauczycieli).<br />
Lp Odpowiedź TAK NIE<br />
1<br />
2<br />
3<br />
4<br />
zajęcia aktywizujące prowadzone <strong>przez</strong><br />
specjalistów (np. rytmika, taniec) w pakiecie<br />
zajęć dodatkowych<br />
aktywizacja ruchowa jest włączona w pakiet<br />
zajęć prowadzonych <strong>przez</strong> nauczyciela<br />
opiekującego się grupą<br />
maksymalnie długi czas spędzany na placu<br />
zabaw<br />
zajęcia aktywizujące prowadzone <strong>przez</strong><br />
specjalistów (np. rytmika, taniec) są włączone w<br />
podstawowy pakiet zajęć, dostępny bez żadnych<br />
ograniczeń dla wszystkich dzieci<br />
182 19<br />
197 4<br />
196 5<br />
54 147<br />
5 inne - proszę powiedzieć jakie 164 37<br />
Prawie wszyscy ankietowani nauczyciele (98%) są zdania, że aktywizacja ruchowa jest<br />
włączona w pakiet zajęć prowadzonych <strong>przez</strong> nauczyciela opiekującego się grupą oraz że<br />
aktywność ruchowa wspierana jest po<strong>przez</strong> maksymalnie długi czas spędzany na placu<br />
zabaw. Natomiast zdaniem jedynie 27% respondentów zajęcia z dodatkowe, prowadzone<br />
<strong>przez</strong> specjalistów (np. rytmika, taniec) włączane w podstawowy pakiet zajęć, dostępny<br />
nieodpłatnie dla wszystkich dzieci.<br />
4) W jaki sposób w przedszkolu wspiera się działania twórcze dzieci? (ankieta dla<br />
nauczycieli). Dzieci są aktywne.<br />
Lp Odpowiedź TAK NIE<br />
1<br />
2<br />
zajęcia rozwijające np. plastyka, rysunek,<br />
muzyka itp. są oferowane jako odpłatne<br />
uzupełnienie podstawowej oferty<br />
dydaktycznej<br />
zajęcia aktywizujące prowadzone <strong>przez</strong><br />
specjalistów (np. rytmika, taniec) są<br />
włączone w podstawowy pakiet zajęć,<br />
dostępny bez żadnych ograniczeń dla<br />
wszystkich dzieci<br />
129 72<br />
80 121<br />
78
Około 64% nauczycieli uważa, że działania twórcze dzieci wspierane są po<strong>przez</strong> zajęcia<br />
rozwijające np. plastyka, rysunek, muzyka itp. oferowane jako odpłatne uzupełnienie<br />
podstawowej oferty dydaktycznej.<br />
5) Umiejętność pracy w grupie. Czy Pana(i) dziecko potrafi respektować zasady przyjęte<br />
w trakcie zabaw z rówieśnikami? (ankieta dla rodziców).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 8 0,50<br />
2 raczej nie 42 2,64<br />
3 raczej tak 960 60,45<br />
4 zdecydowanie tak 556 35,01<br />
5 brak odpowiedzi 22 1,39<br />
suma 1588 100<br />
Zdaniem ponad 95% rodziców ich dziecko potrafi respektować zasady przyjęte w trakcie<br />
zabaw z rówieśnikami.<br />
6) Czy Pana(i) dziecko chętnie podejmuje zabawę z rówieśnikami? (ankieta dla<br />
rodziców).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 18 1,13<br />
2 raczej nie 36 2,27<br />
3 raczej tak 542 34,13<br />
4 zdecydowanie tak 980 61,71<br />
5 brak odpowiedzi 12 0,76<br />
suma 1588 100<br />
Pomad 95% rodziców uważa, że ich dziecko chętnie podejmuje zabawę z rówieśnikami.<br />
7) Jak dzieci rozwiązują konflikty w grupach rówieśniczych?(obserwacja zajęć)<br />
Respektowane są normy społeczne.<br />
Lp Odpowiedź TAK NIE<br />
1<br />
Wewnątrz grupy rówieśniczej bez użycia<br />
agresji (słownej i/lub werbalnej)<br />
14 83<br />
79
2<br />
Wewnątrz grupy rówieśniczej z użyciem<br />
agresji (słownej i/lub werbalnej)<br />
5 92<br />
3 Proszą o pomoc nauczyciela 20 77<br />
4 Nauczyciel sam interweniuje 30 67<br />
5 Nie dotyczy 52 45<br />
Z obserwacji zajęć wynika, że dzieci najczęściej rozwiązują konflikty wewnątrz grupy<br />
rówieśniczej z użyciem agresji lub bez agresji (opinia odpowiednio około 95% i 86%<br />
obserwatorów zajęć). Blisko 80% obserwatorów stwierdza, że dzieci proszą o pomoc<br />
nauczyciela. Ponad 53% obserwatorów wyraziło opinię, że konflikty nie powstają<br />
w grupach rówieśniczych.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Dzieci nabywają wiadomości i umiejętności<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
20<br />
5<br />
2<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie Dzieci nabywają wiadomości i umiejętności zdecydowana większość<br />
przedszkoli, 25 na badanych 27, spełnia co najmniej na poziomie wysokim. Oznacza to, że<br />
w każdym badanym przedszkolu dzieci potrafią działać samodzielnie i w grupie. Każde<br />
badane przedszkole tworzy warunki sprzyjające aktywności ruchowej dziecka i wspiera ich<br />
działania twórcze. Dzieci adaptują się do grup rówieśniczych. Materiał źródłowy wskazuje,<br />
że w każdym badanym przedszkolu diagnozuje się i analizuje osiągnięcia dzieci<br />
uwzględniając ich możliwości rozwojowe, a w przypadku 25 przedszkoli formułowane<br />
i wdrażane wnioski z tych analiz przyczyniają się do rozwijania umiejętności dzieci.<br />
W 2 badanych przedszkolach wizytatorzy ds. ewaluacji stwierdzili, że podjęte działania<br />
wynikające z wniosków z analizy osiągnięć dzieci nie przyczyniają się do rozwijania ich<br />
umiejętności.<br />
W 5 badanych przedszkolach poziom spełnienia tego wymagania jest bardzo wysoki.<br />
Przedszkola te charakteryzuje duża aktywność w podejmowanych działaniach na rzecz<br />
dobrego przygotowania dzieci do nauki w szkole i radzenia sobie w sytuacjach życiowych,<br />
kształtowania u dzieci nawyków odpowiedniego zwracania się do innych oraz zgodnego<br />
współdziałania z dorosłymi i dziećmi, do dbania o ład i porządek w swoim otoczeniu,<br />
a także do poszanowania przyrody i własności społecznej.<br />
Stwierdzić również należy, że nie wystąpiły trudności w realizacji tego wymagania.<br />
80
Wnioski:<br />
1. Przedszkola skutecznie realizują zadania, które powodują nabywanie <strong>przez</strong> dzieci<br />
wiadomości i rozwijanie ich umiejętności.<br />
1.2 Dzieci są aktywne<br />
Pytanie badawcze: Czy dzieci są zaangażowane w zajęcia?<br />
Dzieci są zaangażowane w zajęcia w przedszkolu. Ma to związek z działaniami<br />
nauczyciela i przemyślanym scenariuszem zajęć. Dzieci aktywnie uczestniczą w grach<br />
i zabawach dydaktycznych, śpiewają, wykonują polecenia nauczycielki, chętnie podejmują<br />
propozycje zabawy.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Czy Pana(i) dziecko chętnie uczestniczy w zajęciach z oferty podstawowej (bez<br />
dodatkowych opłat)? (ankieta dla rodziców).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 9 0,57%<br />
2 raczej nie 26 1,64%<br />
3 raczej tak 521 32,81%<br />
4 zdecydowanie tak 1008 63,48%<br />
5 brak odpowiedzi 24 1,51%<br />
suma 1588 100<br />
Zdaniem ponad 96% ankietowanych rodziców dzieci chętnie uczestniczą w zajęciach<br />
z oferty podstawowej przedszkola.<br />
2) Jaka część dzieci jest zaangażowana w zajęcia, a jaka nie? Czy ma to związek<br />
z działaniami nauczyciela? Czy nauczyciel reaguje na brak zaangażowania<br />
poszczególnych dzieci/grup dzieci? W jakich momentach zajęć dzieci się angażują?<br />
(arkusz obserwacji zajęć).<br />
Z obserwacji zajęć w przedszkolach wynika, że dzieci są zaangażowane w zajęcia. Ma to<br />
związek z działaniami nauczyciela i przemyślanym scenariuszem zajęć. W nielicznych<br />
przypadkach braku zaangażowania nauczyciele zachęcają dzieci do udziału w zajęciach<br />
stosując wzmocnienia werbalne (pochwały, zachęty) i nagrody (znaczki) za aktywność.<br />
Dzieci aktywnie uczestniczą w grach i zabawach dydaktycznych, śpiewają, wykonują<br />
polecenia nauczycielki, chętnie podejmują propozycje zabawy.<br />
3) Czy sami wybieracie zabawy, w które się bawicie, czy robi to Pani? (wywiad z dziećmi).<br />
81
W opinii dzieci formy zabaw wybierane są czasami <strong>przez</strong> panią, a czasami to one<br />
decydują w co się będą bawić.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Dzieci są aktywne<br />
30<br />
25<br />
20<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
25<br />
1<br />
1 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie dotyczące aktywności dzieci, przedszkola w większości spełniły na wysokim<br />
poziomie B – 25 placówek, jedna placówka na poziomie A i jedna - na poziomie C. Według<br />
wizytatorów ds. ewaluacji za spełnieniem wymagania na poziomie A przemawia fakt, że<br />
dzieci chętnie biorą udział w licznych zajęciach dodatkowych, w zawodach i imprezach<br />
środowiskowych (np. przygotowały występy w języku francuskim w ramach Dnia Europy,<br />
na zaproszenie przedstawicielstw Parlamentu Europejskiego i Regionalnej Komisji<br />
Europejskiej). O wysokim poziomie spełnienia wymagania decyduje także fakt, że<br />
wychowankowie rozwijają swoje zainteresowania i aktywizują się po<strong>przez</strong> udział<br />
w programach opracowanych <strong>przez</strong> nauczycieli, akcjach charytatywnych, ekologicznych,<br />
prozdrowotnych oraz działaniach z zakresu bezpieczeństwa. Dzieci mają możliwość<br />
prezentowania swoich umiejętności w przeglądach artystycznych oraz różnorodnych<br />
konkursach. Aktywności przedszkolaków sprzyjają również stosowane <strong>przez</strong> nauczycieli<br />
zróżnicowane metody i formy pracy, bogata oferta zajęć podstawowych i dodatkowych,<br />
różnorodność wykorzystywanych w pracy materiałów plastycznych, rekwizytów<br />
teatralnych, przyborów sportowych oraz instrumentów muzycznych.<br />
Przy tak wysoko spełnionym <strong>przez</strong> przedszkola wymaganiu nie można wskazywać<br />
porażek i niepowodzeń. Tylko w jednej placówce trudność stanowiło spełnienie kryterium<br />
„dzieci są zachęcane do samodzielności w działaniach prorozwojowych”, gdyż<br />
w przedszkolu nie wykorzystuje się w pełni możliwości mających na celu inspirowanie<br />
dzieci do podejmowania samodzielnych działań.<br />
Wnioski:<br />
1. Dzieci w przedszkolach są aktywne, a ich wysoka aktywność przejawia się udziałem<br />
w licznych zajęciach dodatkowych, w zawodach i imprezach środowiskowych<br />
organizowanych <strong>przez</strong> przedszkola.<br />
82
1.3 Respektowane są normy społeczne<br />
Pytanie badawcze: Jakie jest poczucie bezpieczeństwa wychowanków<br />
w przedszkolu?<br />
W przedszkolach jest wysokie poczucie bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo<br />
w przedszkolach gwarantuje ogrodzenie terenu, zamykanie bramek i drzwi wejściowych,<br />
zainstalowanie monitoringu, domofonu lub wideofonu, odpowiednie, tj. dostosowane do<br />
potrzeb dzieci, wyposażenie sal, atestowany sprzęt w salach i na placu zabaw, właściwa<br />
opieka nauczycieli, odpowiednia organizacja zajęć, a także odpowiednio zorganizowane<br />
wydawanie dzieci, tj. osobom, które zostały do tego pisemnie upoważnione <strong>przez</strong><br />
rodziców.<br />
Niekiedy występuje u dzieci poczucie zagrożenia, które wynika głównie z agresywnych<br />
zachowań rówieśników lub z problemów adaptacyjnych.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Czy Pana(i) dziecko czuje się bezpiecznie w przedszkolu? (ankieta dla rodziców).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 nigdy nie mówiło, że się boi 1311 82,56%<br />
2<br />
3<br />
4<br />
raz lub kilka razy wspominało o lęku,<br />
ale wynikał on raczej z problemów<br />
adaptacyjnych niż poczucia<br />
zagrożenia<br />
kilka razy pojawiły się wyraźne<br />
sygnały o poczuciu zagrożenia<br />
sygnały o poczuciu zagrożenia<br />
pojawiają się dość często<br />
211 13,29%<br />
34 2,14%<br />
3 0,19%<br />
5 brak odpowiedzi 29 1,83%<br />
suma 1588 100%<br />
W opinii ponad 82% ankietowanych rodziców dzieci czują się bezpiecznie w przedszkolu.<br />
Około 13% dzieci wspominało o lęku, ale wynikał on raczej z problemów adaptacyjnych<br />
niż poczucia zagrożenia.<br />
2) Czy Państwa zdaniem przedszkole jest miejscem bezpiecznym? (Co świadczy<br />
o bezpieczeństwie lub jego braku?) (wywiad z rodzicami).<br />
Rodzice z 22 przedszkoli na 26 badanych nie zgłaszają żadnych zastrzeżeń do<br />
bezpieczeństwa w przedszkolu. Rodzice uważają, że bezpieczeństwo w przedszkolach<br />
gwarantuje ogrodzenie terenu, zamykanie bramek i drzwi wejściowych, zainstalowanie<br />
monitoringu, domofonu lub wideofonu, odpowiednie, tj. dostosowane do potrzeb dzieci,<br />
wyposażenie sal, atestowany sprzęt w salach i na placu zabaw, właściwa opieka<br />
83
nauczycieli, odpowiednia organizacja zajęć. Ponadto dzieci mogą być odbierane wyłącznie<br />
<strong>przez</strong> osoby, które zostały do tego pisemnie upoważnione <strong>przez</strong> rodziców.<br />
W trzech przypadkach rodzice zgłosili problem niezamykanych bramek lub drzwi, w dwóch<br />
niewłaściwe usytuowanie toalet, które sprawia, że dzieci pozostają w czasie wychodzenia<br />
do toalety poza kontrolą, w jednym brak monitoringu przy furtce oraz niewłaściwą opiekę.<br />
3) Czy pomieszczenia, w których przebywają dzieci (sale, korytarz, łazienka) są<br />
urządzone tak, by były bezpieczne dla dzieci? (obserwacja przedszkola).<br />
Wszystkie pomieszczenia w przedszkolach (sale, korytarz, łazienki) są urządzone<br />
w sposób zapewniający bezpieczeństwo wychowanków. W salach są wyznaczone miejsce<br />
do zabawy i relaksu oraz kąciki tematyczne. Toalety i łazienki są odpowiednio<br />
wyposażone. Meble i zabawki są atestowane i dostosowane do wzrostu dzieci.<br />
4) Czy plac zabaw jest miejscem bezpiecznym dla dzieci (jaki jest stan techniczny<br />
urządzeń)? (obserwacja placówki).<br />
Ogląd przedszkoli potwierdza, że wszystkie place zabaw są miejscem bezpiecznym dla<br />
dzieci, a stan techniczny urządzeń nie budzi zastrzeżeń.<br />
5) Z jakim miejscem lub sytuacją (w przedszkolu) najczęściej wiązały się sygnały<br />
o poczuciu zagrożenia? (ankieta dla rodziców).<br />
W opinii blisko 17% ankietowanych rodziców dzieci najczęściej zgłaszały sygnały<br />
o poczuciu zagrożenia w związku z agresywnymi zachowaniami rówieśników. Natomiast<br />
blisko 9% rodziców stwierdziło, że poczucie zagrożenia wynika z problemów<br />
adaptacyjnych. Inne sygnały były sporadyczne i dotyczyły: agresji werbalnej nauczycielki,<br />
problemu akceptacji rówieśników, pobytu na placu zabaw, samodzielnego chodzenia do<br />
toalety, obawy przed niepowodzeniem, publicznych występów.<br />
6) Czy jest coś czego się boicie w przedszkolu? Czy myślicie, że jest tu bezpiecznie?<br />
(wywiad z dziećmi).<br />
Dzieci z 18 na 25 badanych przedszkoli stwierdziły, że czują się bezpiecznie.<br />
W 5 przypadkach stwierdziły, że boją się kolegów, którzy się źle zachowują tzn.<br />
popychają, poszturchują lub biją inne dzieci. W pojedynczych przypadkach dzieci<br />
stwierdziły, że boją się pająków, jak ktoś się denerwuje, gdy jest ciemno, jak ktoś udaje<br />
potwory, strasznych zabaw.<br />
84
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Respektowane są normy społeczne<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
25<br />
0<br />
2 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Dolnośląskie przedszkola spełniły w zdecydowanej większości (25/27) wymaganie<br />
„Respektowane są normy społeczne” na poziomie wysokim. Pozostałe dwa spośród<br />
wszystkich 27 badanych osiągnęły średni poziom spełnienia tego wymagania. Jak<br />
wykazuje analiza danych we wszystkich przedszkolach dzieci mają poczucie<br />
bezpieczeństwa oraz wiedzą, jakich zachowań się od nich oczekuje. Wszystkie<br />
przedszkola diagnozują zachowania dzieci oraz podejmują działania wychowawcze w celu<br />
zmniejszenia zagrożeń oraz wzmacnianie pożądanych zachowań. W dwóch<br />
przedszkolach zastrzeżenia wzbudzał sposób dokonywania analizy działań<br />
wychowawczych, redagowania na tej podstawie wniosków oraz wdrażanie modyfikacji.<br />
We wszystkich przedszkolach diagnoza zachowań dzieci prowadzona jest systematycznie,<br />
na bieżąco i wobec każdego dziecka.<br />
Na poczucie bezpieczeństwa u dzieci składa się wiele działań podejmowanych <strong>przez</strong><br />
przedszkola. Do działań wspierających właściwe postawy i zachowania dzieci podczas<br />
zajęć, zabaw czy spacerów włączani są także pracownicy niepedagogiczni.<br />
Niektóre z przedszkoli poszukują nowych rozwiązań wychowawczych. Przykładem może<br />
być stosowanie elementów programu Caroll Sutton, wdrażanie ćwiczeń z zakresu<br />
Kinezjologii Edukacyjnej Dennisona czy wykorzystanie bajki terapeutycznej.<br />
Jak wynika z analizy danych w większości badanych przedszkoli działania wychowawcze<br />
są analizowane na bieżąco oraz w dłuższej perspektywie czasowej i omawiane podczas<br />
podsumowania pracy przedszkola.<br />
Analiza działań wychowawczych jest też w niektórych przedszkolach poddawana<br />
ewaluacji wewnętrznej, dzięki czemu wypracowuje się systemowe rozwiązania służące<br />
wzmacnianiu zachowań pożądanych i eliminowaniu niepożądanych.<br />
W pojedynczych przypadkach analiza i ocena podejmowanych działań wychowawczych<br />
dotyczą sytuacji doraźnych, a sformułowane wnioski nie wynikają z przeprowadzanych<br />
analiz. Uniemożliwia to wdrażanie systemowych i zaplanowanych modyfikacji<br />
podejmowanych działań.<br />
Wnioski:<br />
1. W badanych przedszkolach dzieci mają poczucie bezpieczeństwa oraz wiedzą, jakich<br />
zachowań się od nich oczekuje.<br />
2. W pojedynczych przypadkach występują problemy z systemowym wdrażaniem działań<br />
wychowawczych.<br />
85
2.1 Przedszkole ma koncepcję pracy<br />
Pytanie badawcze: Jakie jest zaangażowanie nauczycieli w prace nad koncepcją<br />
pracy przedszkola?<br />
Z wypowiedzi nauczycieli przedszkoli wynika, że w wysokim stopniu angażują się oni<br />
w prace nad koncepcją pracy przedszkola.<br />
Źródła /wskaźniki:<br />
1) Czy uczestniczył(a) Pan(i) w pracach nad analizą i/lub modyfikacją koncepcji pracy<br />
przedszkola? (ankieta dla nauczycieli).<br />
NIE<br />
5<br />
105<br />
TAK<br />
TAK<br />
106<br />
4<br />
NIE<br />
0 20 40 60 80 100 120<br />
Ponad 96% nauczycieli uczestniczyło w pracach nad analizą i/lub modyfikacją koncepcji<br />
pracy przedszkola.<br />
2) Czy czuje się Pan(i) współautorem(ką) koncepcji pracy przedszkola? (ankieta dla<br />
nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 18 16,36%<br />
2 raczej nie 2 1,82%<br />
3 raczej tak 7 6,36%<br />
4 zdecydowanie tak 83 75,45%<br />
5 brak odpowiedzi 0 0,00%<br />
suma 110 100%<br />
Blisko 82% nauczycieli czuje się współautorem koncepcji pracy przedszkola (odpowiedzi<br />
zdecydowanie tak i raczej tak). Nauczycieli, którzy zdecydowanie nie czują się<br />
współautorami koncepcji pracy jest około 16%.<br />
86
3) Czy koncepcja pracy przedszkola jest analizowana? Jeśli tak- jakie są wnioski?<br />
(wywiad z dyrektorem).<br />
Z danych źródłowych wynika, że koncepcja pracy w każdym badanym przedszkolu jest<br />
analizowana. Wnioski są specyficzne dla każdego przedszkola. Najczęściej dotyczą<br />
wprowadzenia nowych działań, które wpłyną na poprawę jakości pracy przedszkola.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Przedszkole ma koncepcję pracy<br />
15<br />
14<br />
10<br />
5<br />
0<br />
0<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie „Przedszkole ma koncepcję pracy” wszystkie badane placówki (14) spełniły<br />
na poziomie wysokim – B.<br />
Z przeprowadzonych ewaluacji wynika, że wszystkie dolnośląskie przedszkola podejmują<br />
zaplanowane i systemowe działania realizujące założenia koncepcji pracy, które<br />
w szczególności koncentrują się na zapewnianiu dzieciom bezpieczeństwa, wpajaniu im<br />
norm społecznych, wspieraniu uzdolnień oraz wspomaganiu zgodnie z ich potencjałem<br />
i możliwościami rozwojowymi, a także na dobrym przygotowaniu wychowanków do<br />
podjęcia nauki w szkole. Przedszkola realizują także wiele konkursów i programów<br />
edukacyjnych, np. ekologicznych, prozdrowotnych (najczęściej są to: „Akademia<br />
Zdrowego Przedszkolaka”; „Kubusiowi przyjaciele natury”, „Czyste powietrze wokół nas” ).<br />
Dodatkowo wizytatorzy ds. ewaluacji za fakt przemawiający za wysokim poziomem<br />
spełnienia wymagania uznali: umiejętną analizę i modyfikację koncepcji pracy oraz<br />
współdziałanie wszystkich podmiotów w przedszkolu.<br />
Warto podkreślić, że wszystkie dolnośląskie przedszkola spełniły wymaganie na poziomie<br />
wysokim.<br />
Porównując tegoroczne wyniki badania z danymi z ubiegłego roku, należy wskazać, że<br />
żadne z badanych w tym roku przedszkoli nie uzyskało poziomu średniego – C<br />
(poprzednio – 2 placówki), jednak ani jedno przedszkole nie osiągnęło poziomu bardzo<br />
wysokiego - A (w roku ubiegłym – 1).<br />
Wnioski:<br />
1. Przedszkola podejmują zaplanowane i systemowe działania realizujące założenia<br />
koncepcji pracy, która jest analizowana i modyfikowana.<br />
87
2.2. Oferta zajęć umożliwia realizację podstawy programowej wychowania<br />
przedszkolnego<br />
Pytanie badawcze: Czy oferta przedszkola umożliwia zaspokajanie potrzeb<br />
edukacyjnych dzieci?<br />
Oferta przedszkola umożliwia zaspokojenie potrzeb edukacyjnych dzieci. Takiego zdania<br />
jest około 84% rodziców, którzy wskazują również jakiego rodzaju potrzeby mają ich<br />
dzieci. Do najczęściej wymienianych należy: nauczenie się samodzielności, współpracy<br />
w grupie i zgodnej zabawy z rówieśnikami. Działania podejmowane <strong>przez</strong> nauczycieli<br />
zmierzające do zaspokojenia potrzeb dzieci, to zdaniem nauczycieli przede wszystkim:<br />
− udział dzieci w organizowanych w przedszkolu występach podczas: uroczystości<br />
i imprez, przedstawień i scenek teatralnych,<br />
− wdrożenie programu adaptacyjnego dla dzieci 3 – letnich i nowoprzybyłych,<br />
− organizacja konkursów w tym plastycznych, muzycznych, teatralnych,<br />
− realizacja programów i projektów, w tym przygotowujących do podjęcia nauki w szkole,<br />
− spotkania z ciekawymi ludźmi.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Czego Państwa zdaniem dzieci powinny nauczyć się w przedszkolu? (pytanie otwarte,<br />
wywiad grupowy z rodzicami).<br />
Zdaniem większości rodziców dzieci powinny w przedszkolu nauczyć się przede<br />
wszystkim samodzielności, współpracy w grupie i zgodnej zabawy z rówieśnikami.<br />
Mniejsza liczba rodziców zauważą potrzebę nauczenia się, właściwych zachowań,<br />
rozwiązywania konfliktów i problemów, czynności samoobsługowych. Zdaniem rodziców<br />
przedszkole powinno również przygotowywać dzieci do rozpoczęcia nauki w szkole<br />
po<strong>przez</strong> poznanie liter i cyfr, nauczenie czytania i pisania, wykształcenie umiejętności<br />
manualnych.<br />
2) Czy przedszkole umożliwia Pana(i) dziecku nauczenie się tych najważniejszych<br />
rzeczy- proszę odnieść się do pierwszej wymienionej <strong>przez</strong> Pana(Panią) rzeczy<br />
w poprzednim pytaniu? (pytanie jednokrotnego wyboru, ankieta dla rodziców).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 12 1,55%<br />
2 raczej nie 23 2,97%<br />
3 raczej tak 197 25,45%<br />
4 zdecydowanie tak 455 58,79%<br />
5 brak odpowiedzi 87 11,24%<br />
suma 774 100%<br />
88
Ponad 84% rodziców jest zdania, że przedszkole umożliwia ich dziecku nauczenie się<br />
rzeczy najważniejszej według rodziców.<br />
3) Proszę wskazać najważniejsze działania przedszkola, które zaspokajają wymienione<br />
<strong>przez</strong> Państwa potrzeby? (pytanie otwarte, wywiad grupowy z nauczycielami. Analiza<br />
w kontekście odpowiedzi na pytanie: Jakie są najważniejsze potrzeby edukacyjne<br />
dzieci? Proszę o odniesienie się do poszczególnych grup wiekowych (pytanie otwarte,<br />
wywiad grupowy z nauczycielami).<br />
Najważniejszymi i najczęściej wskazywanymi <strong>przez</strong> nauczycieli działaniami przedszkola,<br />
które zaspokajają potrzeby dzieci są:<br />
− udział dzieci w organizowanych w przedszkolu występach podczas: uroczystości<br />
i imprez, przedstawień i scenek teatralnych,<br />
− wdrożenie programu adaptacyjnego dla dzieci 3 – letnich i nowoprzybyłych,<br />
− organizacja konkursów w tym plastycznych, muzycznych, teatralnych,<br />
− realizacja programów i projektów, w tym przygotowujących do podjęcia nauki w szkole,<br />
− spotkania z ciekawymi ludźmi.<br />
Rzadziej wymieniane są:<br />
− współpraca z logopedą,<br />
− wprowadzenie kodeksu przedszkolaka,<br />
− organizacja zajęć w grupach/zespołach,<br />
− odpowiednie wyposażanie i doposażanie sal i placów zabaw,<br />
− opracowywanie i realizowanie indywidualnych programów wspomagania i korygowania<br />
rozwoju dziecka.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Oferta zajęć umożliwia realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego<br />
10<br />
5<br />
0<br />
8<br />
4<br />
2<br />
0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Dolnośląskie przedszkola spełniły wymaganie „Oferta zajęć umożliwia realizację podstawy<br />
programowej wychowania przedszkolnego” na trzech poziomach: wysokim (8), średnim (4)<br />
i bardzo wysokim (2). Wyniki badania wskazują, że we wszystkich badanych placówkach<br />
oferta zajęć jest zgodna z podstawą programową wychowania przedszkolnego oraz<br />
89
uwzględnia potrzeby edukacyjne i zainteresowania dzieci. Również w każdym badanym<br />
przedszkolu oferta programowa przedszkola jest modyfikowana.<br />
W 10 przedszkolach wprowadzane są i realizowane nowatorskie programy, w 4 natomiast<br />
ich nie stwierdzono.<br />
Dwa przedszkola uzyskały bardzo wysoki poziom spełnienia wymagania. Wpływ na to miał<br />
fakt, że realizowane w nich programy oraz stosowane metody wykraczają poza repertuar<br />
tradycyjnych rozwiązań i są realizowane wspólnie <strong>przez</strong> wszystkich nauczycieli w cyklach<br />
kilkuletnich. Przedszkola monitorują propozycje rozwiązań nowatorskich w środowisku<br />
edukacyjnym i często jako pierwsze przystępują do proponowanych projektów,<br />
poszerzając je o własne autorskie działania (np. włączają do programu treści<br />
wykraczające poza podstawę programową czy realizują programy wczesnej profilaktyki<br />
logopedycznej). Przedszkola wdrażają nowatorskie rozwiązania programowe, tj. m.in.:<br />
asymilację nowych sposobów pracy z dziećmi (np. stosowanie metody „Edukacja <strong>przez</strong><br />
ruch” Doroty Dziamskiej czy pracę metodą projektu), publikowanie twórczości literackiej<br />
nauczycieli oraz propozycji metodycznych, scenariuszy zajęć i materiałów z zakresu<br />
terapii logopedycznej, czy opracowywanie i wdrażanie programów własnych nauczycieli.<br />
Oferta edukacyjna przedszkoli obejmuje także wychowanie <strong>przez</strong> sztukę, m.in. po<strong>przez</strong>:<br />
udział dzieci w przeglądach piosenki, poezji, teatrzyków, wystawy prac plastycznych<br />
dzieci, udział w konkursach recytatorskich, wyjścia do muzeum, teatru, udział<br />
w warsztatach teatralnych i cyklicznych spotkaniach z muzyką. Oferta podstawowa została<br />
rozszerzona o dodatkowe propozycje zajęć, np. ruchowych, tanecznych, logorytmicznych,<br />
warsztatów ceramicznych, nauki gry w szachy i tenisa.<br />
W stosunku do roku szkolnego 2010/2011 można zauważyć, że więcej przedszkoli<br />
wprowadziło nowatorskie rozwiązania (w tym roku 4 placówki nie spełniły tego kryterium,<br />
w poprzednim - 6), co wpłynęło na uzyskanie <strong>przez</strong> większą liczbę placówek wysokiego<br />
poziomu spełnienia wymagania. Nadal jednak realizacja kryterium „przedszkole realizuje<br />
nowatorskie rozwiązania programowe” stwarza problemy i dotyczy to głównie (poza<br />
jednym przypadkiem) placówek w małych miejscowościach.<br />
Wnioski:<br />
1. Oferta zajęć w przedszkolach umożliwia realizację podstawy programowej.<br />
2. Część przedszkoli nie wdraża nowatorskich rozwiązań programowych.<br />
2.3 Procesy wspomagania rozwoju i edukacji dzieci mają charakter zorganizowany<br />
Pytanie badawcze: W jaki sposób w przedszkolu planuje się i doskonali procesy<br />
edukacyjne?<br />
W przedszkolach planowane są procesy edukacyjne. W planowaniu procesów uwzględnia<br />
się przede wszystkim potrzeby, zainteresowania i możliwości dzieci. Ponadto planowanie<br />
opiera się o założenia wynikające z podstawy programowej oraz uregulowań<br />
wewnętrznych, tj. koncepcji pracy przedszkola, planów pracy. W planowaniu procesów<br />
wykorzystywane są wnioski z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>. W wyniku monitorowania<br />
procesów edukacyjnych formułowane są wnioski, które są wykorzystywane do<br />
90
wprowadzania zmian w realizowanym procesie. Zmiany są specyficzne dla danego<br />
przedszkola i wynikają z ujawnionych podczas monitorowania problemów.<br />
W przedszkolach nie występują ograniczenia, które uniemożliwiałyby realizację procesu<br />
edukacyjnego zgodnie z zalecanymi warunkami i sposobami realizacji podstawy<br />
programowej.<br />
Źródła /wskaźniki:<br />
1) Czy w przedszkolu planuje się procesy edukacyjne? Jeśli tak, co uwzględniają<br />
Państwo w planowaniu procesów edukacyjnych? (wywiad grupowy z nauczycielami).<br />
W przedszkolach planowane są procesy edukacyjne. W planowaniu procesów<br />
edukacyjnych uwzględniane są:<br />
− potrzeby dzieci i zainteresowania dzieci,<br />
− możliwości rozwojowe dzieci,<br />
− plan pracy przedszkola,<br />
− podstawa programowa,<br />
− wnioski z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> w tym z ewaluacji wewnętrznej,<br />
− koncepcja pracy przedszkola.<br />
2) Przykłady wykorzystania wniosków wypływających z monitorowania procesów<br />
wspomagania rozwoju i edukacji dzieci? (wywiad grupowy z nauczycielami).<br />
Nauczyciele w wywiadzie grupowym podali przykłady wykorzystania wniosków<br />
z monitorowania procesów edukacyjnych. Są one specyficzne dla każdego badanego<br />
przedszkola. Najczęściej z obserwacji dzieci wynikają wnioski dotyczące<br />
indywidualizowania procesu dydaktycznego, niekiedy opracowania indywidualnego<br />
programu wspierającego, zwiększenia ilości i rodzaju ćwiczeń w celu wyeliminowania<br />
problemów dotyczących poszczególnych dzieci (np. usprawnianie umiejętności<br />
manualnych, realizacja programu adaptacyjnego), tworzenia sytuacji sprzyjających<br />
ćwiczeniu poszczególnych umiejętności. Częstym przykładem wykorzystania wniosków<br />
z monitoringu procesów jest intensyfikacja indywidualnych i grupowych ćwiczeń<br />
usprawniających narządy mowy w oraz zwiększenie ilości godzin zajęć terapii<br />
logopedycznej. Inne podawane przykłady dotyczą: wprowadzenia nowych metod pracy<br />
z dziećmi (metody aktywizujące), zakupu nowych pomocy dydaktycznych,<br />
przeprowadzanie nowych konkursów, opracowania i wdrożenia procedur dotyczących np.<br />
ujednoliceniu działań wychowawczych, prowadzenia diagnozy dziecka i informowania<br />
rodziców na temat wyników diagnozy, doboru pomocy dydaktycznych.<br />
3) Czy w przedszkolu są ograniczenia - a jeśli tak to jakie - w stosowaniu zalecanych<br />
warunków i sposobów realizacji podstawy programowej? (wywiad grupowy<br />
z nauczycielami).<br />
91
Z danych źródłowych wynika, że w zdecydowanej większości przedszkoli (10/13) nie ma<br />
żadnych ograniczeń w stosowaniu zalecanych warunków i sposobów realizacji podstawy<br />
programowej. W pozostałych trzech przypadkach mówi się o utrudnieniach związanych<br />
z brakiem sali gimnastycznej (2 przypadki) oraz zbyt małym ogródkiem przedszkolnym.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Procesy wspomagania rozwoju i edukacji dzieci mają charakter zorganizowany<br />
14<br />
10<br />
5<br />
0<br />
0<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie „Procesy wspomagania i rozwoju edukacji mają charakter zorganizowany”<br />
wszystkie badane przedszkola (14) spełniły na poziomie wysokim – B.<br />
Analiza danych z badania ewaluacyjnego pozwala na stwierdzenie, że we wszystkich<br />
dolnośląskich przedszkolach procesy wspomagania rozwoju i edukacji dzieci są<br />
realizowane w z wykorzystaniem zalecanych warunków i sposobu realizacji podstawy<br />
programowej wychowania przedszkolnego. Zarówno realizacja podstawy programowej<br />
oraz procesy zachodzące w placówce są monitorowane i doskonalone, a wnioski będące<br />
konsekwencją prowadzonych analiz służą doskonaleniu jakości pracy przedszkola<br />
w badanym zakresie. W stosunku do poprzedniego roku szkolnego, należy zauważyć, że<br />
utrzymuje się tendencja dotycząca uzyskiwania wysokiego poziomu spełnienia<br />
wymagania. Pozytywnym elementem jest fakt, że w roku szkolnym 2011/2012 we<br />
wszystkich przedszkolach formułowane były wnioski z monitorowania procesów<br />
wspomagania rozwoju i edukacji dzieci, natomiast w poprzednim roku jedna placówka nie<br />
spełniła tego kryterium.<br />
Wnioski:<br />
1. Wspomaganie rozwoju i edukacja dzieci realizowane są w przedszkolach jako<br />
zorganizowany proces, który jest monitorowany i w miarę potrzeb modyfikowany.<br />
2.4. Procesy wspomagania rozwoju i edukacji dzieci są efektem współdziałania<br />
nauczycieli<br />
Pytanie badawcze: W jaki sposób nauczyciele wspierają się wzajemnie w tworzeniu<br />
i analizie procesów wspomagania rozwoju i edukacji dzieci podejmowanych<br />
w przedszkolu i czy wsparcie to jest wystarczające?<br />
92
Nauczyciele wspierają się wzajemnie w organizacji i realizacji procesów wspomagania<br />
rozwoju i edukacji dzieci w szczególności po<strong>przez</strong>: wymianę doświadczeń, opiekę nad<br />
nauczycielami odbywającymi staż, wspólne organizowanie imprez i uroczystości, wspólne<br />
opracowywanie i doskonalenie scenariuszy zajęć i materiałów dydaktycznych, współpracę<br />
w zespołach, szkoleniowe rady pedagogiczne, dzielenie się materiałami dydaktycznymi,<br />
scenariuszami zajęć, przeprowadzanie zajęć otwartych i koleżeńskich. Zdaniem prawie<br />
wszystkich ankietowanych nauczycieli wsparcie jakie uzyskują od innych nauczycieli jest<br />
wystarczające.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Proszę podać przykłady, w jaki sposób Państwo jako nauczyciele wspierają się<br />
wzajemnie w organizacji i realizacji procesów wspomagania rozwoju i edukacji dzieci<br />
(wywiad z nauczycielami).<br />
Nauczyciele wspierają się wzajemnie w organizacji i realizacji procesów wspomagania<br />
rozwoju i edukacji dzieci w szczególności po<strong>przez</strong>:<br />
− wymianę doświadczeń,<br />
− opiekę nad nauczycielami odbywającymi staż,<br />
− wspólne organizowanie imprez i uroczystości,<br />
− wspólne opracowywanie i doskonalenie scenariuszy zajęć i materiałów dydaktycznych,<br />
− współpracę w zespołach,<br />
− szkoleniowe rady pedagogiczne,<br />
− dzielenie się materiałami dydaktycznymi, scenariuszami zajęć<br />
− przeprowadzanie zajęć otwartych i koleżeńskich.<br />
2) Czy wsparcie jakie uzyskuje Pan(i) od innych nauczycieli jest wystarczające? (ankieta<br />
dla nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 94 85,45%<br />
2 raczej tak 15 13,64%<br />
3 brak odpowiedzi 1 0,91%<br />
suma 110 100%<br />
Prawie wszyscy (99%) nauczycieli uzyskuje wystarczające wsparcie od innych nauczycieli.<br />
93
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Procesy edukacyjne są efektem współdziałania nauczycieli<br />
14<br />
10<br />
5<br />
0<br />
0<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wszystkie dolnośląskie przedszkola, w których przeprowadzono ewaluację (14), spełniły<br />
wymaganie na poziomie wysokim. Z przeprowadzonego badania wynika, że nauczyciele<br />
w przedszkolach współdziałają oraz pomagają sobie w tworzeniu, organizowaniu i analizie<br />
procesów rozwoju i edukacji dzieci, a także inspirują się wzajemnie w obszarze<br />
doskonalenia zawodowego. Współpraca przekłada się nie tylko na doskonalenie<br />
umiejętności nauczycieli, wpływa także na rozwój dzieci oraz przyczynia się do wzrostu<br />
efektywności działań we wszystkich obszarach funkcjonowania przedszkola. Analiza<br />
wykazała także, że w żadnym z przedszkoli nie wystąpiły trudności, które uniemożliwiałyby<br />
współdziałanie nauczycieli.<br />
Porównując obecne wyniki badania z danymi z poprzedniego roku, należy zauważyć<br />
utrzymującą się tendencję spełnienia tego wymagania na poziomie wysokim, jednak warto<br />
wskazać, że żadne z przedszkoli nie wyróżniło się (poprzednio- 1 placówka uzyskała<br />
poziom wysoki- A).<br />
Wnioski:<br />
1. Nauczyciele przedszkoli współdziałają ze sobą w realizacji procesów edukacyjnych.<br />
2.5 Prowadzone są działania służące wyrównywaniu szans edukacyjnych<br />
1. Pytanie badawcze – Czy i w jaki sposób przedszkole dostosowuje proces<br />
wspomagania i edukacji dzieci do ich możliwości i potrzeb rozwojowych?<br />
Przedszkola dostosowują proces wspomagania i edukacji dzieci do ich możliwości<br />
i potrzeb rozwojowych. W przedszkolach przeprowadza się diagnozy możliwości<br />
rozwojowych wychowanków, a ich wyniki uwzględnia się w planowaniu pracy. Nauczyciele<br />
indywidualizują procesy nauczania dziecka w przedszkolu uwzględniając jego mocne<br />
i słabe strony.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
94
1) Czy ma Pan(i) poczucie, że w przedszkolu pracuje się z Pana(i) dzieckiem w sposób,<br />
który uwzględnia jego indywidualne możliwości i potrzeby? (pytanie jednokrotnego<br />
wyboru ankieta dla rodziców)-<br />
Lp. Odpowiedź Liczba odpowiedzi % wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 311 40.18<br />
2 raczej tak 334 43.15<br />
3 raczej nie 84 10.85<br />
4 zdecydowanie nie 26 3.36<br />
5 brak odpowiedzi 19 2.46<br />
Ponad 83% ankietowanych rodziców ma pouczycie, że w przedszkolu uwzględnia się<br />
indywidualne możliwości i potrzeby dzieci. Odmiennego zdania jest 14% rodziców.<br />
2) Czy wychowankowie przedszkola są objęci zindywidualizowanymi działaniami<br />
wspomagającymi ich rozwój i edukację? Jeśli tak, proszę powiedzieć jakie działania są<br />
indywidualizowane i jakiej części dzieci one dotyczą. (wywiad z dyrektorem)<br />
Dyrektorzy zgodnie potwierdzają, że ich wychowankowie w przedszkolach są objęci<br />
zindywidualizowanymi działaniami wspomagającymi ich rozwój i edukację. Wymienili<br />
również działania jakie są indywidualizowane.<br />
W ich opinii indywidualizuje się większość działań począwszy od czynności<br />
samoobsługowych, po<strong>przez</strong> zadania uspołeczniające, po zadania edukacyjne. Dotyczy<br />
ona dzieci zdolnych i mających trudności w wymienionych obszarach. W przedszkolach<br />
indywidualizuje się: zajęcia rozwojowe, kompensacyjno-wyrównawcze, różnicuje się karty<br />
pracy dzieci a także działania wspomagające umiejętności w zakresie: sprawności<br />
manualnej, koordynacji wzrokowo-ruchowej, percepcji wzrokowo-słuchowej, motoryki<br />
dużej i małej.<br />
Wymienione działania w zależności od charakteru placówki dotyczą różnej liczby dzieci -<br />
od kilku nawet do 20-30 osób Nie wszyscy dyrektorzy wskazują jakiej części te działania<br />
dotyczą.<br />
3) Czy wyniki diagnozy potrzeb i możliwości wpłynęły na Pana(i) sposób pracy z dziećmi?<br />
(ankieta dla nauczyciela pytanie jednokrotnego wyboru) Jeśli tak, proszę opisać jakie<br />
zmiany Pan(i) wprowadził(a) w pracy z dziećmi? (pytanie otwarte)<br />
Lp. Odpowiedź Liczba odpowiedzi % wszystkich<br />
1 tak 109 99.09<br />
2 brak odpowiedzi 1 0.91<br />
Nauczyciele w przedszkolach zgodnie przyznają 99%, że diagnozy potrzeb i możliwości wpłynęły<br />
na ich sposób pracy z dziećmi.<br />
95
Wymienili też szereg różnorodnych zmian wprowadzonych w pracy z dziećmi, jakie wynikały z tych<br />
diagnozy. Najczęściej wymieniano: zmiany w zajęciach rozwojowych, ruchowych, adaptacyjnych,<br />
logopedycznych; zmiany w metodach pracy z dziećmi; poszerzanie oferty edukacyjnej; stosowanie<br />
większej ilości wzmocnień pozytywnych; systematyczną współpracę z PPP; zachęcanie dzieci do<br />
brania udziału w konkursach; wydłużony czas pobytu na świeżym powietrzu i na sali<br />
gimnastycznej; zwiększenie zajęcia z zakresu samoobsługi, ubierania i rozbierania;<br />
Dla wielu nauczycieli diagnozy potrzeb i możliwości są motorem zmian w wielu aspektach pracy<br />
zawodowej. Przykładem może być opinia jednego z nauczycieli: Wyniki diagnozy potrzeb<br />
i możliwości wpłynęły na zmiany sposobu mojej pracy z dziećmi. Są to m.in. zastosowanie<br />
w większej liczby zabaw twórczych i badawczych, aby wpłynąć na większą aktywność,<br />
samodzielność dzieci; zastosowanie wielu form wzmocnień pozytywnych dzieci w celu lepszego<br />
motywowania do działania; poszerzenie oferty edukacyjnej po<strong>przez</strong> współpracę z instytucjami;<br />
wprowadzenie elementów pedagogiki zabawy i kinezjologii edukacyjnej; poszerzenie współpracy<br />
ze specjalistami Publicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej dla wsparcia rozwoju dzieci<br />
i działań rodziców; zwiększenie działań mających na celu indywidualizację procesu rozwoju dzieci.<br />
4) Czy widać przykłady indywidualnego podejścia do dzieci? Jakie działania są<br />
zindywidualizowane? Czy to podejście jest zasadne? (obserwacja zajęć)<br />
Obserwacja zajęć wskazuje, że w przedszkolach widać przykłady indywidualnego podejścia do<br />
dzieci. Są wskazania mówiące o tym, że w danej grupie nie było potrzeby indywidualnego<br />
traktowania i jest jedno wskazanie, mówiące że nauczycielka wszystkie dzieci traktuje jednakowo.<br />
Działaniami indywidualizowanymi były: tempo prac; wykonywanie ćwiczeń np. indywidualny dobór<br />
elementów puzzli zgodny z etapem rozwoju dziecka, zaproponowanie ćwiczeń logopedycznych<br />
dzieciom, które mają problem z artykulacją głosek, motywowanie słowne do wykonania zadania<br />
dzieci, które mają trudności; wykonywanie zadań;<br />
Nauczyciele wspierali dzieci w wykonywaniu działań, motywowali do pracy, poświęcali większą<br />
uwagę dzieciom słabszym i przydzielali dodatkowe zadania dzieciom zdolnym.<br />
Tylko w kilku przypadkach było uzasadnienie dotyczące zasadności prowadzonych działań.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Prowadzone są działania służące wyrównywaniu szans edukacyjnych<br />
13<br />
10<br />
5<br />
0<br />
1<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Badane przedszkola spełniły wymaganie „Prowadzone są działania służące<br />
wyrównywaniu szans edukacyjnych” na dwóch poziomach: wysokim (13/14) i bardzo<br />
wysokim (1/14). Z analizy wyników ewaluacji wynika, że w każdym badanym przedszkolu<br />
prowadzona jest diagnoza potrzeb i możliwości dzieci, do których dostosowuje się<br />
96
działania uwzględniające m.in. indywidualizację procesu wspomagania rozwoju i edukacji<br />
dzieci.<br />
Najwyższy stopień spełnienia wymagania został wskazany <strong>przez</strong> wizytatorów ds. ewaluacji<br />
ze względu na wdrożenie programu innowacji pedagogicznej „Wczesna nauka czytania”<br />
z zastosowaniem metody glottodydaktyki. Metoda ta jest stosowana <strong>przez</strong> przeszkolonych<br />
w tym zakresie nauczycieli we wszystkich grupach wiekowych.<br />
Diagnoza potrzeb i możliwości dzieci w badanych przedszkolach prowadzona jest <strong>przez</strong><br />
wszystkich nauczycieli wobec każdego dziecka, także w ramach funkcjonujących<br />
zespołów ds. pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Celem diagnozy jest rozpoznanie<br />
potrzeb i możliwości dzieci oraz monitorowanie postępów we wszystkie sferach rozwoju<br />
dzieci. Dzieci pięcio- i sześcioletnie diagnozuje się przede wszystkim pod kątem gotowości<br />
do podjęcia nauki w szkole. We wszystkich badanych przedszkolach wdrożono działania<br />
dostosowane do zdiagnozowanych możliwości i potrzeb rozwojowych dzieci.<br />
Analiza wyników ewaluacji w obrębie tego wymagania uwidacznia, że przedszkola<br />
dostosowują proces wspomagania i edukacji dzieci do ich możliwości i potrzeb<br />
rozwojowych, dzięki systematycznie przeprowadzanym diagnozom i wdrażaniu<br />
wynikających z nich wniosków oraz indywidualizowaniu działań wspomagających rozwój<br />
i edukację dzieci. Zastosowanie znajdują zasady pomocy psychologiczno-pedagogicznej.<br />
Przedszkola współpracują ze specjalistami oraz instytucjami wspomagającymi. Oferują<br />
również pomoc rodzicom, chociaż dominują działania informacyjne. Nieliczne przedszkola<br />
kierowały do rodziców ofertę w postaci konsultacji ze specjalistami czy szkoleń lub<br />
warsztatów.<br />
Wnioski:<br />
1. Przedszkola dostosowują proces wspomagania i edukacji dzieci do ich możliwości<br />
i potrzeb rozwojowych, co skutecznie wpływa na wyrównywanie szans edukacyjnych<br />
dzieci.<br />
97
3.1 Wykorzystywane są zasoby środowiska na rzecz wzajemnego rozwoju<br />
1. Pytanie badawcze: Jakie działania podejmuje przedszkole we współpracy<br />
z podmiotami środowiska i jaki mają one wpływ na rozwój dzieci?<br />
Dyrektor, nauczyciele i partnerzy podali szereg przykładów świadczących o współpracy<br />
z podmiotami środowiska i wymienili liczne działania np. z udziałem przedstawicieli policji<br />
i straży miejskiej w przedszkolu odbywają się prelekcje, pogadanki, spotkania na temat<br />
bezpieczeństwa, zasad poruszania się na drodze w grupach zorganizowanych<br />
i indywidualnie; z Miejskim Ośrodkiem Sportu - przygotowywanie i udział w imprezach<br />
sportowych tj. Olimpiada Malucha; z Sanepidem udział w programach profilaktycznych;<br />
z Ośrodkiem Zdrowia – zapoznanie z pracą lekarza, pielęgniarki, promowanie zdrowia,<br />
profilaktyczne akcje stomatologiczne, spotkania lekarzy z rodzicami; z pocztą, zakładami<br />
usługowymi, bankami – poznanie zawodów wykonywanych <strong>przez</strong> rodziców; ze szkołami<br />
wyższych etapów edukacyjnych – udział w dniach otwartych szkoły i działaniach świetlicy<br />
organizowanie wspólnych przedstawień teatralnych, jasełek i innych; z Parafiami<br />
wystawianie w kościele "Jasełek" oraz organizowanie koncertu kolęd z okazji Świąt<br />
Bożego Narodzenia.<br />
Dzięki tym działaniom u przedszkolaków: kształtuje się postawy społeczne, - uwrażliwia<br />
się na potrzeby innych, uczy się poprawnych relacji, tolerancji i współdziałania ze<br />
starszymi osobami, utrwala się pozytywne nawyki, uczy się empatii i autoprezentacji,<br />
pozwala się poznać środowisko lokalne, kształtuje się umiejętności współdziałania<br />
i komunikowania się z innymi dziećmi, umożliwia się prezentowanie umiejętności dzieci,<br />
wzrasta zaangażowanie i chęć udziału dzieci w różnych działaniach, przedszkolaki<br />
nabywają odwagę i otwartość, rozwija kompetencje społeczne i ich własnych<br />
zainteresowań.<br />
Źródła/wskaźniki<br />
1) Jak Państwo oceniają współpracę przedszkola z organizacjami i instytucjami<br />
działającymi w lokalnym środowisku? (wywiad z partnerami i samorządem)<br />
Partnerzy oraz przedstawiciele samorządów bardzo dobrze oceniają współpracę<br />
przedszkola z organizacjami i instytucjami działającymi w lokalnym środowisku.<br />
Podkreślają oni, że przedszkola są widoczne w środowisku, a przedstawiciele lokalnych<br />
środowisk chętnie z nimi współpracują.<br />
2. Pytanie badawcze Jakie działania podejmuje przedszkole na rzecz środowiska<br />
i we współpracy z podmiotami środowiska?<br />
Przedszkola we współpracy z podmiotami środowiska i również na ich rzecz podejmują<br />
liczne działania związane z dydaktyką, opieką, wychowaniem i bezpieczeństwem.<br />
98
Źródła, wskaźniki<br />
1) Z jakimi podmiotami, grupami, osobami z lokalnego środowiska Państwo<br />
współpracują? Proszę wymienić te podmioty, a następnie opisać na czym ta<br />
współpraca polega (wywiad grupowy z nauczycielami).<br />
Nauczyciele podali szereg przykładów świadczących o współpracy z podmiotami<br />
środowiska i wymienili liczne działania np. z policją i strażą miejską w przedszkolu<br />
odbywają się prelekcje, pogadanki, spotkania na temat bezpieczeństwa, zasad poruszania<br />
się na drodze w grupach zorganizowanych i indywidualnie; z Miejskim Ośrodkiem Sportu -<br />
przygotowywanie i udział w imprezach sportowych, korzystanie z obiektów, organizowanie<br />
imprez; z Sanepidem udział w programach profilaktycznych; z Ośrodkiem Zdrowia –<br />
zapoznanie z pracą lekarza, pielęgniarki, promowanie zdrowia, profilaktyczne akcje<br />
stomatologiczne, spotkania lekarzy z rodzicami; z pocztą, zakładami usługowymi, bankami<br />
– poznanie zawodów wykonywanych <strong>przez</strong> rodziców; ze szkołami wyższych etapów<br />
edukacyjnych – udział w dniach otwartych szkoły i działaniach świetlicy organizowanie<br />
wspólnych przedstawień teatralnych, jasełek i innych; z Parafiami wystawianie w kościele<br />
"Jasełek" oraz organizowanie koncertu kolęd z okazji Świąt Bożego Narodzenia;<br />
z bibliotekami publicznymi organizowanie warsztatów czytelniczych; z Poradniami<br />
Psychologiczno-Pedagogicznymi,- badanie dzieci, szkolenie rady pedagogiczne;<br />
z Urzędami Miasta, Kuratorium Oświaty– poznawanie pracy urzędników i urzędów<br />
użyteczności publicznej, składanie okolicznościowych życzeń;<br />
2) Proszę wymienić najważniejsze korzyści, jakie odnoszą dzieci dzięki współpracy<br />
przedszkola z organizacjami i instytucjami działającym w lokalnym środowisku?<br />
(wywiad grupowy z nauczycielami)<br />
Nauczyciele stwierdzili, że dzięki współpracy przedszkola z podmiotami dzieci uczą się<br />
autoprezentacji, nabywają otwartości w kontaktach z dorosłymi oraz rówieśnikami, nie boją<br />
się zmian, nie mają problemów adaptacyjnych na dalszym etapie kształcenia; poszerzają<br />
wiedzę z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego; kształcą umiejętności społeczne,<br />
rozwijają czynności intelektualne, poszerzają zakres słownictwa, wiedzy, umiejętności;<br />
rozwijają swoje zdolności i talenty artystyczne; wzmacniają więzi rodzinne, kształcą<br />
umiejętność panowania nad emocjami; uczą się podejmowania nowych wyzwań<br />
i współpracy w realizacji zadań; kształcą umiejętność zachowania się w miejscach<br />
użyteczności publicznej, rozwijają zainteresowania czytelnicze, kształcą właściwe<br />
zachowania i postawy prozdrowotne; poznają ciekawych ludzi reprezentujących różne<br />
zawody; większa się ich świadomość ekologiczna.<br />
99
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
10<br />
5<br />
0<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Wykorzystywane są zasoby środowiska na rzecz wzajemnego rozwoju<br />
9<br />
5<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie Wykorzystywane są zasoby środowiska na rzecz wzajemnego rozwoju<br />
większość przedszkoli, 9 na badanych 14, spełnia na poziomie wysokim, a pozostałe na<br />
bardzo wysokim. Fakt uzyskania <strong>przez</strong> wszystkie badane przedszkola poziomu co<br />
najmniej wysokiego wskazuje na to, że każde badane przedszkole podejmuje inicjatywy<br />
na rzecz środowiska uwzględniając jego możliwości i potrzeby oraz współpracuje<br />
z lokalnymi instytucjami i organizacjami. Ponadto w każdym badanym przedszkolu<br />
współpraca z instytucjami i organizacjami działającymi w środowisku wpływa korzystnie na<br />
rozwój dzieci. Partnerzy i samorząd lokalny wysoko oceniając współpracę przedszkoli<br />
z organizacjami i instytucjami działającymi w lokalnym środowisku wskazali, że badane<br />
przedszkola zaspakajają potrzeby środowiska lokalnego, np.: użyczają pomieszczenia,<br />
sprzęt, organizują spotkania, zajęcia otwarte, festyny i imprezy okolicznościowe, biorą<br />
udział w projektach, programach miejskich i akcjach ogólnopolskich. Efektem współpracy<br />
badanych przedszkoli z podmiotami środowiska jest korzystny wpływ na rozwój dzieci<br />
i placówki. Dzieci uczą się otwartości w kontaktach z dorosłymi i rówieśnikami, nie boją się<br />
zmian, nie mają problemów adaptacyjnych na dalszym etapie kształcenia. Zdobywają<br />
doświadczenia, które budują ich pozytywny obraz samych siebie, uczą się podejmowania<br />
nowych wyzwań i współpracy w realizacji zadań. Kształcą umiejętność zachowania się<br />
w miejscach użyteczności publicznej, rozwijają zainteresowania, kształcą właściwe<br />
zachowania i postawy prozdrowotne.<br />
W 5 przedszkolach na 14 badanych poziom spełnienia badanego wymagania jest bardzo<br />
wysoki. Przedszkola te charakteryzuje wysoka aktywność podejmowanych działań<br />
w środowisku lokalnym i wykorzystywanie jego zasobów na rzecz wzajemnego rozwoju.<br />
Nawiązana współpraca z wieloma lokalnymi instytucjami i organizacjami jest<br />
wszechstronna i ma charakter ciągły, uwzględnia możliwości środowiska i wzajemne<br />
potrzeby, a <strong>przez</strong> to korzystnie wpływa na rozwój dzieci oraz integrację ze środowiskiem<br />
lokalnym.<br />
Stwierdzić również należy, że nie wystąpiły trudności w realizacji tego wymagania <strong>przez</strong><br />
dolnośląskie przedszkola badane w roku szkolnym 2011/2012.<br />
Wnioski:<br />
1. Dolnośląskie przedszkola w wysokim stopniu współpracują z lokalnymi instytucjami<br />
i organizacjami, a współpraca ta korzystnie wpływa na rozwój dzieci.<br />
100
3.2. Wykorzystywane są informacje o losach dzieci, które uczęszczały do<br />
przedszkola<br />
Pytanie badawcze: Czy i w jaki sposób przedszkole wykorzystuje informacje<br />
o losach wychowanków, którzy uczęszczali do przedszkola?<br />
Przedszkola wykorzystują informacje o losach wychowanków przede wszystkim do<br />
doskonalenia pracy własnej, i podnoszenia jakości procesu dydaktyczno-wychowawczego.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) W jaki sposób wykorzystuje się informacje o losach dzieci, które kiedyś uczęszczały do<br />
przedszkola? (wywiad z dyrektorem)<br />
Według dyrektorów informacje o losach dzieci, które kiedyś uczęszczały do przedszkola<br />
wykorzystuje się do: planowania pracy z dziećmi na kolejny rok. (Np. trudności w radzeniu<br />
sobie z porażką – prowadzenie większej ilości zabaw polegających na współzawodnictwie,<br />
wprowadzanie zajęć dodatkowych); do oceny skuteczności procesu edukacyjnego; do<br />
określenia i refleksji czy działania podejmowane w przedszkolu przyniosły efekty, czy są<br />
skuteczne; do modyfikacji koncepcji pracy przedszkola; przygotowywania dzieci do<br />
obowiązków szkolnych.<br />
Wiedza ta pozwala lepiej planować proces dydaktyczno-wychowawczy w przedszkolach<br />
i służy do oceny jakości pracy przedszkola.<br />
2) Do czego wykorzystywane są informacje o losach byłych wychowanków? (wywiad<br />
z nauczycielami)<br />
Nauczyciele w swoich wypowiedziach oprócz działań wymienianych <strong>przez</strong> dyrektorów<br />
związanych z wykorzystaniem informacji o losach wychowanków, zwrócili również uwagę<br />
na: wpływ na wybór programów; planowanie pracy; dobór metod i form pracy; modyfikację<br />
koncepcji pracy przedszkola, doskonalenie pracy własnej, zaspokojenie ciekawości<br />
nauczyciela ,,Jak jego dzieci sobie radzą", poznanie jakości i skuteczności pracy<br />
pedagogicznej i mobilizację nauczycieli do dalszych działań.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
101
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Wykorzystywane są informacje o losach dzieci, które uczęszczały do przedszkola<br />
14<br />
10<br />
5<br />
0<br />
0<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie Wykorzystywane są informacje o losach dzieci, które uczęszczały do<br />
przedszkola wszystkie badane przedszkola spełniają na poziomie wysokim. Uzyskanie<br />
poziomu wysokiego spełnienia wymagania wskazuje na to, że każde badane przedszkole<br />
śledzi losy byłych wychowanków i wykorzystuje informacje o losach dzieci w procesie<br />
doskonalenia pracy dydaktycznej i wychowawczej. Ponadto każde badane przedszkole<br />
przygotowuje wychowanków do dalszego kształcenia i funkcjonowania społecznego.<br />
Badania wykazały, że pozyskiwane <strong>przez</strong> przedszkola informacje o losach swoich dzieci<br />
dotyczą adaptacji do warunków szkolnych, umiejętności wychowanków i trudności na jakie<br />
napotykają w szkole. Badane przedszkola informacje o lasach dzieci wykorzystują do<br />
modyfikowania koncepcji pracy przedszkola, doskonalenia pracy dydaktycznej<br />
i wychowawczej, tworzenia oferty zajęć, organizowania współpracy z rodzicami.<br />
Stwierdzić również należy, że nie wystąpiły trudności w realizacji tego wymagania <strong>przez</strong><br />
dolnośląskie przedszkola badane w roku szkolnym 2011/2012.<br />
W roku szkolnym 2010/2011 nie przeprowadzano w województwie dolnośląskim ewaluacji<br />
w przedszkolu w obszarze Funkcjonowanie przedszkola w środowisku lokalnym.<br />
Wnioski:<br />
1. Przedszkola pozyskują informację o lasach dzieci, które uczęszczały do przedszkola<br />
i wykorzystują ją do modyfikowania koncepcji pracy przedszkola, doskonalenia pracy<br />
dydaktycznej i wychowawczej, tworzenia oferty zajęć oraz organizowania współpracy<br />
z rodzicami.<br />
3.3 Promowana jest wartość wychowania przedszkolnego<br />
Pytanie badawcze Jak postrzegane jest przedszkole w środowisku?<br />
Przedszkola bardzo dobrze postrzegane są w środowiskach lokalnych.<br />
Źródła/wskaźniki<br />
1) Jakie informacje o osiągnięciach wychowanków i samego przedszkola upowszechniło<br />
ostatnio przedszkole w lokalnym środowisku? Proszę podać przykłady. (wywiad<br />
grupowy z partnerami i samorządem)<br />
102
Partnerzy przedszkola i przedstawiciele samorządów wymienili osiągnięcia jakie ostatnio<br />
upowszechniło przedszkole:<br />
• zajęcie trzeciego miejsce w konkursie Reklamuję przedszkole;<br />
• informacja, że przedszkole otrzymała po raz drugi w ciągu ostatnich 3 lat I miejsce<br />
w konkursie na "Świąteczną dekorację posesji" w kategorii instytucje;<br />
• informacje o udziale w konkursie recytatorskim, - udział i wyniki konkursu „Rady na<br />
odpady”, udział w konkursach plastycznych organizowanych <strong>przez</strong> Regionalne<br />
Centrum Edukacji Ekologicznej, wystawy prac w Łużyckim Centrum Rozwoju (np.<br />
choinki ubierane <strong>przez</strong> dzieci Miejskich przedszkoli;<br />
• udział dzieci w konkursie "Bezpiecznie żyć", warsztatów na temat bezpieczeństwa;<br />
• informacje o osiągnięciach wychowanków i samego przedszkola w programie<br />
"Kubusiowi Przyjaciele Natury" oraz akcjach: Sprzątanie Świata, zbiórki zużytych<br />
baterii i segregacji śmieci.<br />
• dotyczące zajmowania wysokich lokat w powiatowym Przeglądzie Piosenki<br />
2) Czy ma Pan(i) poczucie, że przedszkole dba o jakość kształcenia? (ankieta dla<br />
rodziców)<br />
Lp.<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 Zdecydowanie nie 8 1,03%<br />
2 Raczej nie 11 1,42%<br />
3 Raczej tak 267 34,50%<br />
4 Zdecydowanie tak 468 60,47%<br />
5 brak odpowiedzi 20 2.58%<br />
Ankietowani rodzice zgodnie stwierdzili w ponad 95%, że mają poczucie, iż przedszkole,<br />
do którego uczęszcza ich dziecko dba o jakość kształcenia.<br />
3) Czy Państwa zdaniem przedszkole dba o jakość kształcenia i wychowania? (wywiad<br />
grupowy z partnerami i samorządem)<br />
Partnerzy i przedstawiciele samorządów zgodnie potwierdzają, że przedszkola dbają<br />
o jakość kształcenia i wychowania o czym świadczy jedna z wypowiedzi respondentów:<br />
Przedszkole dba o jakość kształcenia, co roku przedszkole tworzy plan doskonalenia<br />
zawodowego nauczycieli, na bieżąco n-le podnoszą swoje kompetencje zawodowe<br />
uczestnicząc w różnych formach doskonalenia, przedszkole zapewnia realizację<br />
oczekiwań rodziców, którzy maja bardzo dobra opinię o placówce, dzieci są b. dobrze<br />
przygotowane do szkoły (świadczą o tym wyniki diagnozy gotowości szkolnej), dzieci<br />
prezentują zachowania zgodne z normami społecznymi są grzeczne, miłe,<br />
zdyscyplinowane. Dzieci są zawsze przygotowane do zajęć, są obyte z poruszaną<br />
tematyką, ponieważ wcześniej są przygotowane do tych spotkań <strong>przez</strong> nauczycieli. Dzieci<br />
są świadome jak należy zachowywać się przestrzegając zasad bezpieczeństwa,<br />
prezentują wiedzę na temat zachowań np. w domu, podczas zabaw, na ulicy. Nauczyciele<br />
103
korzystają z dodatkowych materiałów dydaktycznych ofertowanych <strong>przez</strong> różne<br />
współpracujące instytucje.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Promowana jest wartość wychowania przedszkolnego<br />
13<br />
10<br />
5<br />
0<br />
1<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie Promowana jest wartość wychowania przedszkolnego wszystkie badane<br />
przedszkola spełniają co najmniej na poziomie wysokim. Oznacza to, że każde badane<br />
przedszkole prowadzi działania informacyjne dotyczące przedszkola i osiągnięć<br />
wychowanków. W każdym badanym przedszkolu rodzice i przedstawiciele lokalnego<br />
środowiska znają osiągnięcia przedszkola i jego wychowanków. Ponadto rodzice każdego<br />
badanego przedszkola potwierdzają, że przedszkole prowadzi działania mające na celu<br />
upowszechnienie wychowania przedszkolnego. Badania wykazały również, że w każdym<br />
badanym przedszkolu rodzice i przedstawiciele lokalnego środowiska postrzegają<br />
przedszkole jako placówkę dbającą o jakość kształcenia i wychowania. Jedno przedszkole<br />
z badanych 14 uzyskało bardzo wysoki poziom spełnienia tego wymagania. Przedszkole<br />
to charakteryzuje bardzo duża aktywność podejmowanych działań w środowisku lokalnym<br />
na rzecz upowszechnienia wychowania przedszkolnego. Przedszkole podejmuje<br />
wszechstronne działania promocyjno-informacyjne dotyczące swojej działalności<br />
i osiągnięć swoich wychowanków w lokalnym środowisku.<br />
Stwierdzić również należy, że nie wystąpiły trudności w realizacji tego wymagania <strong>przez</strong><br />
dolnośląskie przedszkola badane w roku szkolnym, 2011/2012.<br />
W roku szkolnym 2010/2011 nie przeprowadzano w województwie dolnośląskim ewaluacji<br />
w przedszkolu w obszarze Funkcjonowanie przedszkola w środowisku lokalnym.<br />
Wnioski:<br />
1. Przedszkola skutecznie podejmują działania promocyjno-informacyjne dotyczące<br />
swojej działalności i osiągnięć swoich wychowanków w lokalnym środowisku, co<br />
powoduje, że są postrzegane jako placówki dbające o jakość kształcenia<br />
i wychowania.<br />
104
3.4 Rodzice są partnerami przedszkola<br />
Pytanie badawcze: W jakim zakresie rodzice uczestniczą w podejmowaniu decyzji<br />
dotyczących pracy przedszkola?<br />
Rodzice w szerokim zakresie uczestniczą w podejmowaniu decyzji dotyczącym pracy<br />
przedszkola.<br />
Źródła/wskaźniki<br />
1) Jakie formy współpracy z rodzicami prowadziła Pan(i) w tym lub poprzednim roku<br />
szkolnym? (pytanie wielokrotnego wyboru, ankieta dla nauczycieli)<br />
Lp. Odpowiedź TAK NIE TAK NIE<br />
1 udział w imprezach i uroczystościach przedszkolnych 105 5 95% 5%<br />
2 prace fizyczne na rzecz przedszkola (np. remonty, sprzątanie itp.) 52 58 47% 53%<br />
3 wspólne przygotowywanie imprez i uroczystości przedszkolnych 108 2 98% 2%<br />
4 udzielanie <strong>przez</strong> rodziców pomocy materialnej 98 12 89% 11%<br />
5<br />
współpraca merytoryczna pozwalająca wykorzystać wiedzę i<br />
umiejętności rodziców<br />
94 16 85% 15%<br />
6<br />
akcje integrujące społeczność lokalną (lokalne festiwale,<br />
konkursy, debaty, akcje społeczne i charytatywne itp.)<br />
101 9 92% 8%<br />
7 szkolenia, kursy, warsztaty 72 38 65% 35%<br />
8 konsultacje, debaty angażujące członków lokalnej społeczności 54 56 49% 51%<br />
9 inne - jakie? 75 35 68% 32%<br />
Nauczyciele w przedszkolach przeprowadzają wiele działań przy współudziale rodziców.<br />
Najczęściej, w co najmniej 95%, dotyczą one udziału w imprezach i uroczystościach<br />
przedszkolnych, wspólnym przygotowywanie imprez i uroczystości. Najrzadziej tj. w blisko<br />
50% rodziców angażuje się do prac fizycznych oraz do konsultacji, debat<br />
z zaangażowaniem członków lokalnej społeczności.<br />
2) Czy ma Pan(i) poczucie, że ma Pan(i) wpływ na to, co się dzieje w przedszkolu?<br />
(pytanie jednokrotnego wyboru, ankieta dla rodziców)<br />
Lp. Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie nie 20 2,58%<br />
2 raczej nie 161 20,80%<br />
3 raczej tak 327 42,25%<br />
4 zdecydowanie tak 227 29,33%<br />
5 brak odpowiedzi 39 5,04%<br />
72% rodziców ma poczucie wpływu na to co się dzieje w przedszkolu, ¼ ankietowanych<br />
rodziców jednak nie ma takiego poczucia.<br />
105
3) Proszę opisać decyzje dyrekcji przedszkola, które opiniowali rodzice w tym lub<br />
poprzednim roku szkolnym? (wywiad grupowy z rodzicami).<br />
Rodzice podczas wywiadu grupowego wymienili decyzje dyrekcji przedszkola, jakie<br />
opiniowali. Związane one były: z planem finansowym, z planem wychowawczym,<br />
z wyborem podręcznika, z organizacja zajęć dodatkowych, z harmonogramem wycieczek,<br />
z planowaniem uroczystości przedszkolnych, z wykonaniem remontu, z rozdzieleniem<br />
posiłku na dwie części, z wysokością stawki żywieniowej. Jedna grupa respondentów nie<br />
udzieliła wskazań w tym pytaniu.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Rodzice są partnerami przedszkola<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
12<br />
1<br />
1 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wymaganie Rodzice są partnerami zdecydowana większość, 12 przedszkoli na badanych<br />
14, spełniają na poziomie wysokim, a 1 na poziomie bardzo wysokim. Oznacza to, że<br />
w każdym badanym przedszkolu rodzice dzielą się opiniami na temat pracy przedszkola.<br />
Każde badane przedszkole prowadzi różne formy wspierania rodziców w wychowaniu.<br />
Z analizy materiału źródłowego wynika, że w 13 przedszkolach na 14 badanych rodzice<br />
mają wpływ na działania przedszkola, są zaangażowani we współpracę z przedszkolem<br />
i opiniują jego działania. Uczestniczą w podejmowaniu decyzji, które dotyczą kwestii<br />
dydaktycznych, wychowawczych i organizacyjnych przedszkola, np. planowania<br />
i organizacji imprez, uroczystości przedszkolnych i środowiskowych, wycieczek,<br />
organizacji zajęć dodatkowych. Rady rodziców uchwalają program wychowawczy<br />
i program profilaktyki, ustalają wysokości składek na fundusz rady rodziców, dysponują<br />
zebranymi funduszami.<br />
Jedno przedszkole spośród badanych spełniła wymaganie Rodzice są partnerami na<br />
poziomie średnim. Połowa ankietowanych rodziców tej placówki stwierdziła, że nie ma<br />
wpływu na to co się dzieje w przedszkolu.<br />
Stwierdzić również należy, że nie wystąpiły trudności w realizacji tego wymagania <strong>przez</strong><br />
dolnośląskie przedszkola badane w roku szkolnym 2011/2012.<br />
Wnioski:<br />
1. Rodzice są zaangażowani we współpracę z przedszkolem, opiniują jego działania<br />
i biorą udział w podejmowaniu decyzji dotyczących pracy przedszkola.<br />
106
4.1 Funkcjonuje współpraca w zespołach<br />
Pytanie badawcze: Jaki jest poziom zaangażowania nauczycieli we współpracę<br />
w zespołach?<br />
Zdaniem nauczycieli oraz dyrektorów przedszkoli, wyrażonym w ankietach i wywiadach,<br />
nauczyciele są w wysokim stopniu zaangażowania w działające w przedszkolach zespoły<br />
zadaniowe. Nauczyciele w zdecydowanej większości wykazują poczucie<br />
odpowiedzialności za pracę przedszkola i wywiązują się z podjętych zobowiązań.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) Rodzaje zespołów nauczycieli: Jakie zespoły zadaniowe aktywnie działają<br />
w przedszkolu? (wywiad z nauczycielami).<br />
Lp Odpowiedź TAK NIE<br />
1 programowe (pracujące nad treściami nauczania) 8 5<br />
2 metodyczne (rozwijanie metody pracy z uczniem) ( 8 5<br />
3 wychowawcze i profilaktyczne 11 2<br />
4<br />
zarządzanie przedszkolem (planowanie i organizacja<br />
działalności przedszkola)<br />
7 6<br />
5 szkoleniowe (doskonalenie zawodowe nauczycieli) 12 1<br />
6 nieformalne grupy pracowników 4 9<br />
7<br />
przedszkole i świat zewnętrzny (kooperacja<br />
z otoczeniem zewnętrznym przedszkola)<br />
6 7<br />
8 Inne, jakie? 9 4<br />
Jako zespoły zadaniowe, działające w badanych przedszkolach, nauczyciele w wywiadzie<br />
najczęściej wymieniają zespoły szkoleniowe, wychowawcze i profilaktyczne, programowe,<br />
metodyczne i odpowiedzialne za zarządzanie.<br />
2) Zaangażowanie we współpracę: Jak ocenia Pan(i) zaangażowanie nauczycieli w pracę<br />
zespołów szkolnych? (wywiad z dyrektorem); Czy czuje się Pan(i) odpowiedzialny(a)<br />
za pracę przedszkola jako całości? (ankieta dla nauczycieli).<br />
Odpowiedzi dyrektorów:<br />
1<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
większość angażuje się w<br />
wysokim stopniu<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
% wszystkich<br />
13 100,00%<br />
2 brak odpowiedzi 0 0,00%<br />
suma 13 100%<br />
107
Zdaniem wszystkich dyrektorów, wyrażonym w wywiadzie, nauczyciele wszystkich<br />
badanych przedszkoli w wysokim stopniu angażują się w prace zespołów działających<br />
w przedszkolu.<br />
Odpowiedzi nauczycieli:<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
% wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 104 94,55%<br />
2 raczej tak 3 2,73%<br />
3 zdecydowanie nie 1 0,91%<br />
4 brak odpowiedzi 2 1,82%<br />
suma 110 100%<br />
Zdecydowana większość ankietowanych nauczycieli (95%) bardzo wysoko oceniła swe<br />
poczucie odpowiedzialności za pracę przedszkola jako całości.<br />
3) W Pana(i) ocenie, nauczyciele wywiązują się z podjętych zobowiązań? (ankieta dla<br />
nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
% wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 99 90,00%<br />
2 raczej tak 7 6,36%<br />
3 zdecydowanie nie 1 0,91%<br />
4 brak odpowiedzi 3 2,73%<br />
suma 110 100<br />
Zdaniem ankietowanych nauczycieli wywiązują się oni z podjętych zobowiązań.<br />
Przeciwnego zdania był tylko jeden ze 110 ankietowanych.<br />
Ewentualnie inne dane pozwalające odpowiedzieć na pytanie badawcze.<br />
Opinia dyrektorów:<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
% wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 13 100,00%<br />
2 brak odpowiedzi 0 0,00%<br />
suma 13 100<br />
Zdaniem wszystkich ankietowanych dyrektorów nauczyciele zdecydowanie wywiązują się<br />
z podjętych zobowiązań.<br />
108
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Funkcjonuje współpraca w zespołach<br />
14<br />
10<br />
5<br />
0<br />
0<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Wszystkie badane przedszkola spełniły powyższe wymaganie na poziomie wysokim.<br />
Oznacza to, że w każdym badanym przedszkolu funkcjonują zespoły zadaniowe, które<br />
analizują efekty swojej pracy. We wszystkich przedszkolach działania dyrekcji przyczyniają<br />
się do rozwijania kreatywności nauczycieli, którzy biorą współodpowiedzialność za pracę<br />
przedszkola. Nauczyciele uczestniczą w formach doskonalenia zawodowego dotyczących<br />
metod i form współpracy. We wszystkich badanych przedszkolach została powołana<br />
optymalna liczba zespołów, pośród których na uwagę zasługują zespoły ds. ewaluacji<br />
wewnętrznej czy pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Zespoły analizują i oceniają na<br />
bieżąco wyniki swojej pracy. Nauczyciele współpracują z innymi pracownikami<br />
w rozwiązywaniu problemów przedszkola, opracowują projekty i programy. Czują się<br />
współodpowiedzialni za pracę przedszkola. Nauczyciele poinformowali, że uczestniczą<br />
w różnych formach doskonalenia zawodowego dotyczących metod i form współpracy.<br />
Pomimo tego, że wszyscy nauczyciele wykazali przydatność odbytych szkoleń, nie<br />
wszystkie wymienione formy doskonalenia świadczyły o doskonaleniu umiejętności pracy<br />
zespołowej. Analiza szkoleń wykazała, że zagadnienie umiejętności współpracy<br />
nauczycieli stanowiło część szerszej tematyki poruszanej podczas szkoleń, np. przy okazji<br />
prezentacji metody projektów, szkolenia na temat awansu zawodowego, komunikacji<br />
interpersonalnej, zespołowego konstruowania indywidualnych programów edukacyjnoterapeutycznych,<br />
planowania ewaluacji wewnętrznej.<br />
Wnioski:<br />
1. W przedszkolach nauczyciele współpracują ze sobą w ramach zespołów, wspólnie<br />
planują pracę, realizują zadania oraz rozwiązują problemy.<br />
2. Doskonalenie umiejętności pracy zespołowej najczęściej stanowi część szerszej<br />
tematyki poruszanej podczas szkoleń, w których uczestniczą nauczyciele.<br />
109
4.2 Sprawowany jest wewnętrzny nadzór pedagogiczny<br />
Pytanie badawcze: W jaki sposób wnioski płynące z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong><br />
wpływają na rozwój szkoły?<br />
Wnioski z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, zdaniem nauczycieli uwzględniane w funkcjonowaniu<br />
przedszkoli, przyczyniają się do ich rozwoju. Najczęściej wskazywane <strong>przez</strong> nauczycieli<br />
przykłady zastosowania tych wniosków to zacieśnienie współpracy z rodzicami<br />
i środowiskiem, działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa dzieci, organizacja zajęć<br />
rozwijających zainteresowania oraz poprawa bazy przedszkoli.<br />
Źródła/wskaźniki:<br />
1) W jakim stopniu wnioski płynące z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> (ewaluacji wewnętrznej)<br />
są podstawą dla wprowadzanych zmian w funkcjonowaniu przedszkola? (ankieta dla<br />
nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 są w pełni uwzględniane 96 87,27%<br />
2 są uwzględniane dużym zakresie 12 10,91%<br />
3 brak odpowiedzi 2 1,82%<br />
suma 110 100%<br />
W opinii ankietowanych nauczycieli wnioski z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, w tym<br />
z wewnętrznej ewaluacji, są uwzględniane w funkcjonowaniu przedszkola.<br />
2) Czy zmiany wprowadzane do funkcjonowania przedszkola na podstawie<br />
wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> przyczyniają się do jego rozwoju? (ankieta dla<br />
nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 103 93,64%<br />
2 raczej tak 5 4,55%<br />
3 brak odpowiedzi 2 1,82%<br />
suma 110 100%<br />
Zdaniem wszystkich ankietowanych nauczycieli zmiany, wprowadzane do funkcjonowania<br />
przedszkola na podstawie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, przyczyniają się do jego rozwoju.<br />
3) W jaki sposób zmiany te wpływają na rozwój przedszkola? (wywiad grupowy<br />
z nauczycielami), (komentarz)<br />
110
Wnioski z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, zdaniem nauczycieli wyrażonym w wywiadach<br />
grupowych, prowadziły w przedszkolach do działań takich, jak bliższa współpraca<br />
z rodzicami i ze środowiskiem szkoły, poprawa stanu bezpieczeństwa dzieci, organizacja<br />
zajęć rozwijających zainteresowania dzieci. Podkreślane są też działania na rzecz<br />
poprawy bazy przedszkoli.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
15<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Sprawowany jest wewnętrzny nadzór pedagogiczny<br />
14<br />
10<br />
5<br />
0<br />
0<br />
0 0 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Spośród 14 badanych przedszkoli wszystkie osiągnęły wysoki poziom spełnienia<br />
wymagania Sprawowany jest wewnętrzny nadzór pedagogiczny. Świadczy to o tym, że we<br />
wszystkich badanych przedszkolach nauczyciele są zaangażowani w realizację ewaluacji<br />
wewnętrznej, wyniki wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> są wykorzystywane do<br />
planowania pracy przedszkola. We wszystkich przedszkolach ewaluacja wewnętrzna<br />
prowadzona jest z udziałem zespołów nauczycieli. Wnioski z wewnętrznego <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> powodują korzystne zmiany w funkcjonowaniu przedszkola, które<br />
przyczyniają się do jego rozwoju (poprawa bazy, wdrażanie nowych projektów, planowanie<br />
doskonalenia nauczycieli, zatrudnianie specjalistów zmiany lub modyfikacje programów<br />
nauczania, poszerzanie współpracy z rodzicami, analiza stanu realizacji zalecanych<br />
warunków realizacji podstawy programowej). W celu zaangażowania nauczycieli do<br />
prowadzenia ewaluacji wewnętrznej dyrektorzy zapoznają kadrę pedagogiczną z planem<br />
<strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> oraz powołują zespoły odpowiedzialne za realizację badań.<br />
Efektem ewaluacji wewnętrznej jest poprawa jakości pracy własnej nauczycieli oraz pracy<br />
przedszkola. Zmiany wprowadzane do funkcjonowania przedszkola na podstawie<br />
wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> przyczyniają się do rozwoju przedszkola:<br />
wpływają na skuteczniejsze nauczanie, polepszenie relacji z rodzicami i ich aktywizację,<br />
a także na rozwój samodzielności oraz inicjatywy dzieci.<br />
Wnioski:<br />
1. W przedszkolach przeprowadza się ewaluację wewnętrzną, w której realizację<br />
zaangażowani są nauczyciele.<br />
2. Ewaluacja wewnętrzna ma pozytywny wpływ na zmiany wdrażane w przedszkolach<br />
i przyczynia się do ich rozwoju.<br />
111
4.3. Przedszkole ma odpowiednie warunki lokalowe i wyposażenie<br />
Pytanie badawcze: Czy baza lokalowa i wyposażenie przedszkola w pomoce<br />
dydaktyczne umożliwiają realizację podstawy programowej i przyjętych<br />
w przedszkolu programów?<br />
Zdecydowana większość nauczycieli uznaje warunki lokalowe przedszkoli za<br />
wystarczające do realizacji podstawy programowej. Warunki lokalowe przedszkoli do<br />
zabawy i nauki bardzo wysoko oceniają też rodzice. Jeszcze wyższa (bliska 100%) jest<br />
ocena nauczycieli i rodziców dla wyposażenia przedszkoli w przybory i pomoce do zabawy<br />
i nauki.<br />
Źródła /wskaźniki:<br />
1) Jak Pan(i) ocenia warunki lokalowe - czy są one odpowiednie do realizowania<br />
podstawy programowej i przyjętych w przedszkolu programów? (ankieta dla<br />
nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 są wystarczające (7058) 90 81,82%<br />
2<br />
występują nieliczne braki<br />
(7059)<br />
18 16,36%<br />
3 brak odpowiedzi 2 1,82%<br />
suma 110 100%<br />
Zdaniem większości nauczycieli warunki lokalowe przedszkoli są odpowiednie do<br />
realizowania podstawy programowej i przyjętych w przedszkolu programów. 16%<br />
nauczycieli dostrzega nieliczne braki.<br />
2) Jakie braki w wyposażeniu w pomoce dydaktyczne występują w przedszkolu? (wywiad<br />
z dyrektorem).<br />
Wśród dyrektorów przedszkoli objętych ewaluacją połowa nie dostrzega w swych<br />
placówkach braków w wyposażeniu w pomoce dydaktyczne. Pozostali wskazują na<br />
potrzebę doposażenia w sprzęt taki, jak tablica interaktywna, rzutnik multimedialny czy<br />
komputery. W pojedynczych przypadkach dostrzega się potrzebę wymiany mebli,<br />
doposażenia gabinetu logopedy i zakupu sprzętu nagłaśniającego.<br />
3) Jak Pan(i) ocenia warunki lokalowe i przybory i pomoce do zabawy i nauki<br />
w przedszkolu - czy są one odpowiednie? (ankieta dla rodziców).<br />
112
Jak Pan(i) ocenia warunki lokalowe? Ankieta dla rodziców (101)<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 są bardzo dobre 348 44,96%<br />
2 są odpowiednie 286 36,95%<br />
3 występują braki 90 11,63%<br />
4 występują znaczące braki 25 3,23%<br />
5 są niedostateczne 10 1,29%<br />
6 brak odpowiedzi 15 1,94%<br />
suma 774 100%<br />
Zdaniem większości rodziców warunki lokalowe do zabawy i nauki w przedszkolu są<br />
odpowiednie. 15% rodziców dostrzega braki, nieliczni (1%) oceniają te warunki jako<br />
niedostateczne.<br />
Czy w przedszkolu jest wystarczająco dużo przyborów i pomocy do zabawy i nauki?<br />
Ankieta dla rodziców (101)<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba %<br />
odpowiedzi wszystkich<br />
1 zdecydowanie tak 421 54,39%<br />
2 raczej tak 274 35,40%<br />
3 raczej nie 44 5,68%<br />
4 zdecydowanie nie 16 2,07%<br />
5 brak odpowiedzi 19 2,46%<br />
suma 774 100%<br />
Znaczna większość rodziców (90%) za wystarczające uznaje wyposażenie przedszkoli,<br />
8% z nich jest odmiennego zdania.<br />
4) Jak Pan(i) ocenia wyposażenie przedszkolu w pomoce dydaktyczne, przybory<br />
i pomoce do zabawy i nauki - czy jest ono wystarczające do realizacji Pana(i)<br />
przedmiotów? (ankieta dla nauczycieli).<br />
Lp<br />
Odpowiedź<br />
Liczba<br />
odpowiedzi<br />
%<br />
wszystkich<br />
1 wyposażenie jest wystarczające 102 92,73%<br />
2 występują nieliczne braki 6 5,45%<br />
3 brak odpowiedzi 2 1,82%<br />
suma 110 100%<br />
113
W opinii znacznej większości ankietowanych nauczycieli przedszkola posiadają<br />
wyposażenie wystarczające do realizacji ich przedmiotów. Nieliczne braki dostrzega 5%<br />
z nich.<br />
Wyniki ewaluacji, sukcesy, trudności w zakresie wymagania.<br />
Poziom spełnienia <strong>przez</strong> dolnośląskie przedszkola wymagania:<br />
Przedszkole ma odpowiednie warunki lokalowe i wyposażenie<br />
15<br />
10<br />
5<br />
0<br />
11<br />
1<br />
1 1 0<br />
A B C D E<br />
poziom spełnienia wymagania<br />
Jak wskazują wyniki badań w zakresie wymagania „Przedszkole ma odpowiednie warunki<br />
lokalowe i wyposażenie” 11/14 badanych przedszkoli osiągnęło poziom wysoki.<br />
W pozostałych przypadkach jedno przedszkole osiągnęło poziom bardzo wysoki, jedno<br />
poziom średni oraz jedno – poziom niski. Oznacza to, że warunki lokalowe i wyposażenie<br />
we wszystkich badanych przedszkolach są wystarczające do realizowania przyjętych<br />
programów nauczania oraz podstawy programowej, chociaż w dwóch przedszkolach<br />
sygnalizowano braki w tym zakresie.<br />
Jak wykazały badania w 13/14 badanych przedszkolach istnieją plany poprawy warunków<br />
lokalowych i wyposażenia dydaktycznego przedszkoli.<br />
Przedszkole, które osiągnęło bardzo wysoki poziom spełnienia wymagania posiada<br />
doskonałą bazę lokalową z nowoczesnym, przestronnym ogrodem przedszkolnym, który<br />
oprócz funkcji zabawowej daje możliwość poznawania świata po<strong>przez</strong> obserwacje<br />
ornitologiczne, obserwacje florystyczne, możliwość prowadzenia prac „małego<br />
działkowca”. Sale przedszkolne i gabinet terapeutyczny są bogato wyposażone, w tym<br />
w sprzęt pozwalający na wykorzystywanie technologii informacyjno – komunikacyjnej.<br />
Utrudnienia, o których mowa w dwóch przypadkach wynikają z tego, że budynki, które<br />
zostały adaptowane na potrzeby przedszkola wymagają modernizacji.<br />
Braki występujące w niektórych przedszkolach w zakresie warunków lokalowych i bazy<br />
dydaktycznej są spowodowane niewystarczającym budżetem w stosunku do potrzeb<br />
przedszkola.<br />
Wnioski:<br />
1. Baza lokalowa i wyposażenie przedszkoli umożliwia realizację podstawy programowej.<br />
2. W przedszkolach występują braki w zakresie bazy lokalowej i dydaktycznej,<br />
a w pojedynczych przypadkach baza lokalowa wymaga modernizacji.<br />
114
W roku szkolnym 2011/2012 ewaluację przeprowadzono w czterech poradniach<br />
psychologiczno – pedagogiczne, w tym dwie problemowe w obszarze Efekty i dwie<br />
ewaluacje całościowe.<br />
Wyniki ewaluacji w PPP<br />
3<br />
2<br />
1<br />
A<br />
B<br />
0<br />
1.1 1.2 1.3 2.1 2.2 2.3 2.4 3.1 3.2 4.1 4.2 4.3<br />
5 Wnioski z ewaluacji w poradniach psychologiczno – pedagogicznych<br />
1. Zakres usług poradni jest zgodny z oczekiwaniami klientów, a zgłaszane <strong>przez</strong><br />
nich potrzeby są w miarę możliwości zaspokajane <strong>przez</strong> poradnię.<br />
2. Klienci chętnie korzystają z oferty poradni.<br />
3. W poradniach prowadzi się analizę satysfakcji klientów z jej usług, a jej wyniki<br />
służą modyfikacji oferty poradni, które dostosowują ją do potrzeb klientów<br />
indywidualnych i instytucji.<br />
4. Poradnie systematycznie współpracują z nauczycielami, co wpływa korzystnie na<br />
poszerzenie oferty i podniesienie jakości świadczonych usług.<br />
5. Poradnie efektywnie współpracują z rodzicami uczniów objętych opieką,<br />
rozpowszechniają w środowisku zakres prowadzonych usług i podejmują<br />
działania ułatwiające korzystanie z nich.<br />
6. Poradnie cieszą się uznaniem w środowisku. Są inicjatorem i organizatorem wielu<br />
przedsięwzięć o zasięgu powiatowym i regionalnym, a klienci postrzegają je jako<br />
dbające o jakość usług i współpracę z partnerami.<br />
7. Koncepcja pracy poradni uwzględnia potrzeby środowiska, jest modyfikowana<br />
i realizowane są główne jej założenia.<br />
8. Pracownicy współpracują przy planowaniu, tworzeniu i analizie procesów<br />
edukacyjnych, wspomagają siebie w ich realizacji.<br />
9. Pracownicy poradni pracują indywidualnie oraz w zespołach w zależności od<br />
rodzaju wykonywanych zadań. Planują działania i rozwiązują problemy<br />
w oparciu o analizę efektów swojej pracy.<br />
10. Wyniki i wnioski z wewnętrznego <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> przyczyniają się do<br />
wprowadzania zmian i planowania pracy poradni.<br />
115
11. Warunki lokalowe i wyposażenie są wystarczające do realizacji celów<br />
i priorytetów poradni. Poradnie mają plan poprawy warunków w kontekście<br />
świadczenia usług i go realizują.<br />
Ewaluację przeprowadzono w dwóch ośrodkach doskonalenia nauczycieli<br />
w obszarze Efekty.<br />
Wyniki ewaluacji w ośrodkach doskonalenia nauczycieli<br />
2<br />
1<br />
B<br />
D<br />
0<br />
1.1 1.2 1.3<br />
6 Wnioski z ewaluacji w ośrodkach doskonalenia nauczycieli<br />
1. Nie wszystkie ośrodki doskonalenia nauczycieli prowadzą systemowe działania<br />
w zakresie analiz potrzeb edukacyjnych klientów.<br />
2. Ośrodki podejmują liczne i różnorodne działania na rzecz klientów.<br />
Ewaluację przeprowadzono w jednej bibliotece pedagogicznej w obszarze Efekty.<br />
Wszystkie wymagania zostały ocenione na poziomie wysokim (B).<br />
7 Wnioski z ewaluacji w bibliotekach pedagogicznych<br />
1. W celu zaspokojenia potrzeb swoich klientów biblioteka podejmuje szereg działań<br />
zmierzających do uatrakcyjnienia i wzbogacenia oferty, przeprowadza badania<br />
potrzeb i oczekiwań klientów i na tej podstawie wprowadza zmiany<br />
w funkcjonowaniu i ofercie.<br />
2. Klienci biblioteki wyrażają zadowolenie z jej działalności, zarówno gdy chodzi<br />
o zasoby, jak i sposób udostępniania zbiorów; podkreślają przy tym<br />
profesjonalizm i życzliwość pracowników.<br />
3. Czytelnicy korzystają z usług bibliotecznych dostępnych we wprowadzonym<br />
systemie ALEPH. Największym zainteresowaniem cieszy się katalog on-line,<br />
kartoteka zagadnieniowa oraz takie funkcje katalogu jak np. wyszukiwanie,<br />
rezerwacja i prolongata.<br />
116
4. Oferta placówki tworzona jest z myślą o zdiagnozowanych wcześniej potrzebach<br />
użytkowników; szczególnie widoczna jest sfera edukacyjna, tworzona dla uczniów<br />
i nauczycieli.<br />
Nie przeprowadzano w roku szkolnym 2011/2012 ewaluacji w placówkach opisanych<br />
w trzeciej części załącznika do rozporządzenia w sprawie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>.<br />
8 Uogólnione wnioski z ewaluacji<br />
1. Szkoły i przedszkola posiadają bogatą ofertę edukacyjną. Świadczy o tym<br />
realizacja wielu programów, różnorodność zajęć pozalekcyjnych i przedsięwzięć<br />
o charakterze wychowawczym, w tym między innymi akcji charytatywnych,<br />
działalność wolontariatu i inne.<br />
2. Nauczyciele współpracują i współdziałają ze sobą we wszystkich obszarach<br />
działalności szkół i placówek. Współpraca nauczycieli odbywa się między innymi<br />
w ramach zespołów przedmiotowych, zadaniowych, problemowych<br />
i wychowawczych. Nauczyciele wspólnie planują działania, opierając się na<br />
analizie efektów pracy i rozwiązują problemy. Sprzyja to utożsamianiu się<br />
nauczycieli ze szkołą lub placówką oraz tworzeniu poczucia współodpowiedzialności<br />
za jakość ich pracy.<br />
3. Szkoły i przedszkola aktywnie współpracują z różnymi podmiotami działającymi<br />
w środowisku lokalnym i wykorzystują jego zasoby na rzecz wzajemnego rozwoju.<br />
Podejmują liczne inicjatywy na rzecz środowiska, w ramach których realizowane<br />
się działania: edukacyjne, informacyjne, profilaktyczne, artystyczne, charytatywne<br />
i inne. Współpraca z podmiotami działającymi w środowisku wzbogaca<br />
i uatrakcyjnia działania na rzecz społeczności lokalnej oraz wpływa na rozwój<br />
dzieci i uczniów.<br />
4. W szkołach i przedszkolach kładzie się nacisk na wzmocnienie poczucia<br />
bezpieczeństwa uczniów i dzieci. W celu zapewnienia bezpieczeństwa stale<br />
modernizowana jest baza szkół i przedszkoli. Podejmowane są działania<br />
wychowawcze mające na celu eliminowanie zagrożeń oraz wzmacnianie<br />
właściwych zachowań.<br />
5. W ramach <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> w szkołach i przedszkolach przeprowadzana<br />
jest ewaluacja wewnętrzna. W jej realizację zaangażowane są zespoły<br />
nauczycieli. Wnioski z ewaluacji wewnętrznej przyczyniają się do wprowadzania<br />
zmian w funkcjonowaniu szkół i przedszkoli, które wpływają na ich rozwój.<br />
6. W przedszkolach skutecznie realizuje się zadania, które powodują nabywanie<br />
<strong>przez</strong> dzieci wiadomości i rozwijanie ich umiejętności. Wspomaganie rozwoju<br />
i edukacji dzieci realizowane jest jako zorganizowany proces, monitorowany<br />
i w miarę potrzeb modyfikowany oraz dostosowany do możliwości i potrzeb<br />
rozwojowych dzieci. Taka organizacja procesu edukacyjnego skutecznie wpływa<br />
na wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci.<br />
117
7. Analiza osiągnięć uczniów nie zawsze przekłada się na wzrost wyników<br />
nauczania. Problemem w niektórych szkołach jest przeprowadzanie analizy<br />
jakościowej oraz wykorzystanie do tego rodzaju analiz wyników sprawdzianu<br />
i egzaminów zewnętrznych przekazywanych <strong>przez</strong> Okręgową Komisję<br />
Egzaminacyjną.<br />
8. W niektórych szkołach nie prowadzi się systemowych działań służących<br />
podnoszeniu jakości ich pracy lub we wdrożonych działaniach występują<br />
problemy dotyczące:<br />
− słabej jakości analiz (mało wnikliwe, czasem niewłaściwie wykorzystujące<br />
wyniki okręgowej komisji egzaminacyjnej),<br />
− niewłaściwego formułowania wniosków z przeprowadzonych analiz (zbyt<br />
ogólne, niemierzalne, bez ram czasowych, niewynikające z analizy),<br />
− niewłaściwie opracowanych planów działań realizujących wnioski lub braku<br />
takiego planu,<br />
− niewłaściwej realizacji zadań,<br />
− braku podsumowań i oceny stopnia realizacji zadań.<br />
118
2. Kontrole<br />
Kontrola jest formą <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> polegającą na podejmowaniu <strong>przez</strong><br />
organ sprawujący nadzór pedagogiczny działań w szkole lub placówce, których<br />
celem jest ocena stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności<br />
dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół<br />
i placówek.<br />
Kontrole mogą być przeprowadzane w trybie działań planowych lub doraźnych.<br />
2.1 Kontrola planowa<br />
Kontrola podejmowana <strong>przez</strong> kuratora oświaty w trybie działań planowych jest<br />
przeprowadzana z wykorzystaniem arkuszy kontroli zatwierdzonych <strong>przez</strong> ministra<br />
właściwego do spraw oświaty i wychowania.<br />
W roku szkolnym 2011/2012 Minister Edukacji Narodowej zatwierdził arkusze<br />
do przeprowadzenia kontroli planowych w następujących zakresach:<br />
1) prawidłowość wykonywania <strong>przez</strong> dyrektorów publicznych szkół i placówek<br />
planowych zadań w zakresie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>;<br />
2) zgodność przeprowadzania egzaminów poprawkowych z przepisami prawa;<br />
3) wybór podręczników szkolnych;<br />
4) prawidłowość klasyfikowania i promowania w zakresie dopuszczania słuchaczy<br />
do egzaminów semestralnych w publicznej i niepublicznej szkole<br />
ponadgimnazjalnej dla dorosłych;<br />
5) prawidłowość organizacji praktyk zawodowych <strong>przez</strong> publiczne technika dla<br />
młodzieży;<br />
6) zgodność organizacji i sposobu działania innej formy wychowania<br />
przedszkolnego z przepisami prawa;<br />
7) przestrzeganie przepisów dotyczących nauczania języka mniejszości etnicznych<br />
oraz jej własnej historii i kultury;<br />
8) zgodność organizacji zajęć z wychowania fizycznego realizowanych w formie<br />
zajęć klasowo- lekcyjnych z ramowymi planami nauczania w zakresie liczby<br />
uczniów w grupach w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach<br />
ponadgimnazjalnych oraz podziału na grupy dla dziewcząt i chłopców w szkołach<br />
ponadgimnazjalnych;<br />
9) zgodność organizacji kształcenia uczniów z upośledzeniem umysłowym<br />
w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych i gimnazjach<br />
ogólnodostępnych, integracyjnych oraz ogólnodostępnych z oddziałami<br />
integracyjnymi z przepisami prawa;<br />
10) prawidłowość nadzorowania <strong>przez</strong> dyrektora publicznej szkoły podstawowej<br />
spełniania <strong>przez</strong> dzieci pięcioletnie i sześcioletnie rocznego obowiązkowego<br />
przygotowania przedszkolnego.<br />
119
2.1.1. Realizacja kontroli planowych<br />
2.1.1.1. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEPROWADZONYCH KONTROLACH<br />
PLANOWYCH<br />
W roku szkolnym 2011/2012 pracownicy Kuratorium Oświaty we Wrocławiu<br />
przeprowadzili 717 kontroli planowych w 679 szkołach spośród 3427 nadzorowanych<br />
szkół i placówek. Kontrole te zostały przeprowadzone w szkołach i placówkach<br />
kierowanych <strong>przez</strong> 615 dyrektorów szkół i placówek.<br />
Plan <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> został wykonany w 99 %, albowiem w Kuratorium<br />
Oświaty we Wrocławiu zaplanowano przeprowadzenie 726 kontroli.<br />
Wykonanie planu kontroli wynikających z ustalonych na rok szkolny 2011/2012<br />
zadań z zakresu <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> przedstawiono w tabeli.<br />
l.p. zadanie z zakresu<br />
<strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong><br />
1. prawidłowość<br />
wykonywania <strong>przez</strong><br />
dyrektorów publicznych<br />
szkół i placówek<br />
planowych zadań<br />
w zakresie <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong><br />
2. zgodność<br />
przeprowadzania<br />
egzaminów<br />
poprawkowych<br />
z przepisami prawa<br />
3. wybór podręczników<br />
szkolnych<br />
4. prawidłowość<br />
klasyfikowania<br />
i promowania w zakresie<br />
dopuszczania słuchaczy<br />
do egzaminów<br />
semestralnych<br />
w publicznej i<br />
niepublicznej szkole<br />
ponadgimnazjalnej dla<br />
dorosłych<br />
5. prawidłowość organizacji<br />
praktyk zawodowych<br />
<strong>przez</strong> publiczne technika<br />
dla młodzieży<br />
6. zgodność organizacji<br />
i sposobu działania innej<br />
formy wychowania<br />
przedszkolnego<br />
7. przestrzeganie przepisów<br />
dotyczących nauczania<br />
języka mniejszości<br />
etnicznych oraz jej<br />
własnej historii i kultury<br />
liczba kontroli liczba kontroli uwagi o realizacji<br />
zaplanowanych przeprowadzonych<br />
kontroli –<br />
128 128 zrealizowano<br />
72 72 zrealizowano<br />
119 119 zrealizowano<br />
97 96<br />
nie zrealizowano<br />
(1 kontrola)<br />
9 11 zrealizowano<br />
32 32 zrealizowano<br />
18 8<br />
nie zrealizowano<br />
(10 kontroli)<br />
120
8. zgodność organizacji<br />
zajęć z wychowania<br />
fizycznego realizowanych<br />
w formie zajęć klasowo<br />
– lekcyjnych z ramowymi<br />
planami nauczania<br />
w zakresie liczby uczniów<br />
w grupach w szkołach<br />
podstawowych,<br />
gimnazjach i szkołach<br />
ponadgimnazjalnych oraz<br />
podziału na grupy dla<br />
dziewcząt i chłopców<br />
w szkołach<br />
ponadgimnazjalnych<br />
9. zgodność organizacji<br />
kształcenia uczniów<br />
z upośledzeniem<br />
umysłowym w stopniu<br />
umiarkowanym lub<br />
znacznym<br />
w szkołach<br />
podstawowych<br />
i gimnazjach<br />
ogólnodostępnych,<br />
integracyjnych oraz<br />
ogólnodostępnych<br />
z oddziałami<br />
integracyjnymi<br />
z przepisami prawa<br />
10. prawidłowość<br />
nadzorowania realizacji<br />
<strong>przez</strong> dzieci pięcioletnie<br />
i sześcioletnie rocznego<br />
obowiązkowego<br />
przygotowania<br />
przedszkolnego<br />
RAZEM<br />
168 169 zrealizowano<br />
6 6<br />
zrealizowano<br />
76 76 zrealizowano<br />
726 717<br />
Przyczyny niewykonania planu <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
• liczbę kontroli w zakresie „przestrzegania przepisów dotyczących nauczania<br />
języka mniejszości etnicznych oraz jej własnej historii i kultury” zaplanowano<br />
z przekroczeniem próby określonej <strong>przez</strong> MEN, a wynikającej z błędnego<br />
uwzględnienia szkół, w których nauczany jest język mniejszości narodowych<br />
(dotyczy 6 szkół).<br />
• w pozostałych szkołach język mniejszości etnicznych nauczany jest poza<br />
szkołą, w tych szkołach nie przeprowadzono kontroli ( dotyczy 4 szkół).<br />
121
1. Przeprowadzanie kontroli planowych.<br />
Przeprowadzając kontrole planowe wizytatorzy stosowali przepisy rozporządzenia<br />
w sprawie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>.<br />
Na 717 kontroli planowych było przeprowadzonych <strong>przez</strong>:<br />
• jedną osobę – 696;<br />
• zespół dwuosobowy – 21;<br />
• zespół więcej niż dwuosobowy – 0;<br />
W roku szkolnym 2011/12 kontrole planowe przeprowadziło 5 wizytatorów<br />
Kuratorium Oświaty we Wrocławiu oraz 12 wizytatorów trzech oddziałów<br />
zamiejscowych. W trakcie roku szkolnego liczba kontrolujących uległa zmianie,<br />
ponieważ część spośród wizytatorów ds. kontroli zdobyła uprawnienia ewaluatorów,<br />
zostali zatrudnieni nowi wizytatorzy, a jeden wizytator odszedł z Kuratorium.<br />
Wszystkie komórki organizacyjne Kuratorium Oświaty we Wrocławiu, których<br />
właściwością jest przeprowadzanie kontroli, realizowały kontrole planowe w każdym<br />
z ustalonych na rok szkolny 2011/2012 zadań z zakresu <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>,<br />
jeżeli tylko dany typ placówki występował na terenie działania komórki.<br />
Wszystkie 717 kontrole zostały przeprowadzone na podstawie upoważnień<br />
wydanych <strong>przez</strong> Dolnośląskiego Kuratora Oświaty.<br />
Wszyscy dyrektorzy 615 kontrowanych szkół lub placówek zostali zawiadomieni<br />
o planowanej kontroli w terminie nieprzekraczającym 7 dni od dnia ich rozpoczęcia.<br />
Wszystkie kontrole zostały przeprowadzone w terminie nieprzekraczającym 2 dni<br />
roboczych.<br />
Kontrolujący sporządzili łącznie 717 protokołów kontroli, w tym wszystkie w terminie<br />
7 dni od dnia zakończenia czynności w szkole lub placówce.<br />
W wymienionym okresie kontrolnym (rok szkolny 2011/2012) nie zaistniały<br />
nieprawidłowości w stosowaniu procedury przeprowadzania kontroli.<br />
2. Nadzór Kuratora Oświaty nad przeprowadzaniem kontroli planowych<br />
Dolnośląski Kurator Oświaty <strong>nadzoru</strong>je realizację zadań związanych z planowaniem,<br />
organizowaniem i przeprowadzaniem kontroli planowych.<br />
Dolnośląski Kurator Oświaty podpisał Plan <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> na rok szkolny<br />
2011/2012 zawierający m.in. tematykę kontroli planowych i wyszczególnione typy<br />
placówek zaplanowanych do kontroli. Dyrektor Wydziału Nadzoru Pedagogicznego<br />
określił liczby szkół i placówek podlegających poszczególnym kontrolom z podziałem<br />
na wszystkie ośrodki, biorąc pod uwagę liczbę szkół i placówek znajdujących się na<br />
terenie działania jednostki i liczbę zatrudnionych wizytatorów ds. kontroli.<br />
Działania związane z dokonywaniem przydziału kontroli poszczególnym wizytatorom<br />
realizują kierownicy poszczególnych oddziałów, a wizytatorom zatrudnionym we<br />
Wrocławiu, wizytator upoważniony <strong>przez</strong> Dyrektora Wydziału.<br />
Bezpośredni nadzór nad prawidłową realizacją planu i przebiegiem kontroli sprawuje<br />
Dyrektor Wydziału Nadzoru Pedagogicznego.<br />
122
W roku szkolnym 2011/2012 wszystkie protokoły pokontrolne zostały podpisane<br />
<strong>przez</strong> dyrektorów kontrolowanych szkół i placówek. Do żadnej z przeprowadzonych<br />
kontroli nie wniesiono zastrzeżeń.<br />
W okresie objętym podsumowaniem do Dolnośląskiego Kuratora Oświaty nie<br />
wpłynęły skargi dotyczące prowadzenia kontroli <strong>przez</strong> wizytatorów Kuratorium<br />
Oświaty we Wrocławiu.<br />
2.1.2. Wnioski z kontroli planowych<br />
Wnioski:<br />
a) wynikające analizy wyników kontroli<br />
1) W przypadku dolnośląskich szkół najwięcej nieprawidłowości stwierdzono<br />
w trakcie kontroli planowych przeprowadzonych w zakresie:<br />
− zgodności organizacji zajęć z wychowania fizycznego realizowanych w formie<br />
zajęć klasowo - lekcyjnych z ramowymi planami nauczania w zakresie liczby<br />
uczniów w grupach w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach<br />
ponadgimnazjalnych oraz podziału na grupy dla dziewcząt i chłopców<br />
w szkołach ponadgimnazjalnych.<br />
− prawidłowości klasyfikowania i promowania w zakresie dopuszczania<br />
słuchaczy do egzaminów semestralnych w publicznej i niepublicznej szkole<br />
ponadgimnazjalnej dla dorosłych (zwłaszcza w formie zaocznej).<br />
− prawidłowości w zakresie zgodności z przepisami prawa przeprowadzania<br />
egzaminów poprawkowych.<br />
2) Większość nieprawidłowości stwierdzonych w trakcie kontroli planowych dotyczyła<br />
jednostkowych przypadków.<br />
3) W planowaniu <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> należy uwzględnić kontrolę realizacji<br />
zaleceń wydanych po przeprowadzeniu kontroli planowych.<br />
b) dotyczące organizacji kontroli<br />
Analiza organizacji kontroli planowych nie wskazuje na potrzebę wprowadzenia<br />
zmian.<br />
123
2.1.3. Wyniki kontroli planowych<br />
2.1.3.1. Kontrola prawidłowości wykonywania <strong>przez</strong> dyrektorów<br />
publicznych szkół i placówek planowych zadań w zakresie <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong>.<br />
Celem kontroli było pozyskanie informacji o prawidłowości wykonywania <strong>przez</strong><br />
dyrektorów publicznych szkół i placówek planowych zadań w zakresie <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> w roku szkolnym 2011/2012.<br />
Kontrolą zostały objęte publiczne szkoły wszystkich typów i różne rodzaje<br />
publicznych placówek znajdujące się na obszarze województwa dolnośląskiego.<br />
Zaplanowano przeprowadzenie kontroli w 5 % samodzielnych publicznych szkół<br />
i placówek oraz 5 % publicznych szkół i placówek, wchodzących w skład zespołów<br />
publicznych szkół i placówek.<br />
Kontrola została zrealizowana w okresie od kwietnia do czerwca 2012 roku.<br />
Opis danych i ich analiza<br />
Kontrolą objęto 128 publicznych szkół i placówek, w tym:<br />
• publiczne przedszkola w liczbie 20<br />
• publiczne szkoły podstawowe, publiczne gimnazja, publiczne szkoły<br />
ponadgimnazjalne, publiczne szkoły artystyczne, publiczne placówki kształcenia<br />
ustawicznego, publiczne placówki kształcenia praktycznego, publiczne ośrodki<br />
dokształcania i doskonalenia zawodowego w liczbie 94,<br />
• publiczne placówki oświatowo-wychowawcza, publiczne placówki artystyczne,<br />
publiczne młodzieżowe ośrodki wychowawcze, publiczne młodzieżowe ośrodki<br />
socjoterapii, publiczne specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, publiczne<br />
specjalne ośrodki wychowawcze, publiczne ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze,<br />
publiczne placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie<br />
pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania w liczbie 7,<br />
• publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, publiczne placówki<br />
doskonalenia nauczycieli i publiczne biblioteki pedagogiczne w liczbie 7.<br />
1. Dyrektorzy kontrolowanych szkół i placówek posiadają plany <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> na rok szkolny 2011/2012.<br />
Na 128 skontrolowanych szkół i placówek, plan <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong><br />
posiadało 124 dyrektorów, co stanowi 100 % ogółu.<br />
2. Plany <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> uwzględniają przeprowadzenie ewaluacji<br />
wewnętrznej.<br />
W 128 (100%) skontrolowanych szkołach i placówkach w planach <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> uwzględniono przeprowadzenie ewaluacji wewnętrznej.<br />
124
3. Realizacja zaplanowanej w szkole i placówce ewaluacji wewnętrznej<br />
z uwzględnieniem wymagań określonych w rozporządzeniu.<br />
• realizacja zaplanowanej ewaluacji wewnętrznej w kontrolowanych<br />
przedszkolach (§ 20 ust. 1 pkt 1 i załącznik – część I oraz § 21 ust. 2 pkt 1):<br />
Obszar<br />
Wymaganie<br />
Liczba<br />
przedszkoli,<br />
w których<br />
ewaluacja<br />
została<br />
zaplanowan<br />
a w zakresie<br />
Liczba<br />
przedszkoli, w<br />
których<br />
zaplanowana<br />
ewaluacja<br />
została<br />
przeprowadzon<br />
a 4)<br />
Liczba<br />
przedszkoli,<br />
w których zgodnie<br />
z<br />
harmonogramem<br />
ewaluacji<br />
zamieszczonym<br />
w planie <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong>,<br />
ewaluacja będzie<br />
przeprowadzona<br />
do końca roku<br />
szkolnego 4)<br />
1 2 3 4 5<br />
1. Efekty<br />
działalności<br />
dydaktycznej,<br />
wychowawcze<br />
j i opiekuńczej<br />
oraz innej<br />
działalności<br />
statutowej<br />
przedszkola.<br />
2. Procesy<br />
zachodzące<br />
w przedszkolu<br />
.<br />
1.1. Dzieci<br />
nabywają<br />
wiadomości<br />
i umiejętności<br />
1.2. Dzieci są<br />
aktywne<br />
1.3.<br />
Respektowane są<br />
normy społeczne<br />
2.1. Przedszkole<br />
ma koncepcję<br />
pracy<br />
2.2. Oferta zajęć<br />
umożliwia<br />
realizację<br />
podstawy<br />
programowej<br />
wychowania<br />
przedszkolnego<br />
2.3. Procesy<br />
wspomagania<br />
rozwoju i edukacji<br />
dzieci mają<br />
charakter<br />
zorganizowany<br />
2.4. Procesy<br />
wspomagania<br />
rozwoju<br />
i edukacji dzieci<br />
są efektem<br />
współdziałania<br />
nauczycieli<br />
8 7 1<br />
10 7 3<br />
8 7 1<br />
7 5 2<br />
12 7 5<br />
7 6 1<br />
5 5 0<br />
125
3. Funkcjonowan<br />
ie przedszkola<br />
w środowisku<br />
lokalnym.<br />
4. Zarządzanie<br />
przedszkolem.<br />
5. Inne<br />
zagadnienia<br />
uznane<br />
w przedszkolu<br />
za istotne.<br />
2.5. Prowadzone<br />
są działania<br />
służące<br />
wyrównywaniu<br />
szans<br />
edukacyjnych<br />
3.1.<br />
Wykorzystywane<br />
są zasoby<br />
środowiska na<br />
rzecz<br />
wzajemnego<br />
rozwoju<br />
3.2.<br />
Wykorzystywane<br />
są informacje<br />
o losach dzieci,<br />
które uczęszczały<br />
do przedszkola<br />
3.3. Promowana<br />
jest wartość<br />
wychowania<br />
przedszkolnego<br />
3.4. Rodzice są<br />
partnerami<br />
przedszkola<br />
4.1. Funkcjonuje<br />
współpraca<br />
w zespołach<br />
4.2. Sprawowany<br />
jest wewnętrzny<br />
nadzór<br />
pedagogiczny<br />
4.3. Przedszkole<br />
ma odpowiednie<br />
warunki lokalowe<br />
i wyposażenie<br />
5.1. Zapewnienie<br />
dzieciom<br />
bezpiecznych<br />
i higienicznych<br />
warunków<br />
wychowania<br />
i opieki<br />
5.2. Działania<br />
prozdrowotne<br />
realizowane<br />
w przedszkolu<br />
5.3.<br />
Przestrzeganie<br />
praw dziecka<br />
5.4. Inne (jakie?)<br />
- Adaptacja do<br />
warunków<br />
przedszkola<br />
dzieci 3- letnich. -<br />
6 5 1<br />
4 2 2<br />
6 4 2<br />
2 2 0<br />
6 4 2<br />
3 2 1<br />
4 2 2<br />
3 2 1<br />
1 1 0<br />
1 1 0<br />
1 1 0<br />
2<br />
2 0<br />
126
Rozwój<br />
inteligencji<br />
wielorakich ze<br />
szczególnym<br />
uwzględnieniem<br />
inteligencji<br />
przyrodniczej.<br />
W trakcie przeprowadzonej kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości.<br />
• realizacja zaplanowanej ewaluacji wewnętrznej w kontrolowanych: publicznej<br />
szkole podstawowej, publicznym gimnazjum, publicznej szkole<br />
ponadgimnazjalnej, publicznej szkole artystycznej, publicznej placówce<br />
kształcenia ustawicznego, publicznej placówce kształcenia praktycznego,<br />
publicznym ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego (§ 20 ust. 1<br />
pkt 1 i załącznik – część II oraz § 21 ust. 2 pkt 1):<br />
Obszar<br />
Wymaganie<br />
Liczba szkół<br />
i placówek,<br />
w których<br />
ewaluacja<br />
została<br />
zaplanowan<br />
a w zakresie<br />
Liczba szkół i<br />
placówek w<br />
których<br />
zaplanowana<br />
ewaluacja<br />
została<br />
przeprowadzon<br />
a 4)<br />
Liczba szkół<br />
i placówek,<br />
w których zgodnie<br />
z<br />
harmonogramem<br />
ewaluacji<br />
zamieszczonym<br />
w planie <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong>,<br />
ewaluacja będzie<br />
przeprowadzona<br />
do końca roku<br />
szkolnego 4)<br />
1 2 3 4 5<br />
1. Efekty<br />
działalności<br />
dydaktycznej,<br />
wychowawczej<br />
i opiekuńczej<br />
oraz innej<br />
działalności<br />
statutowej<br />
szkoły lub<br />
placówki.<br />
2. Procesy<br />
zachodzące w<br />
szkole lub<br />
1.1. Analizuje się<br />
wyniki<br />
sprawdzianu,<br />
egzaminu<br />
gimnazjalnego,<br />
egzaminu<br />
maturalnego<br />
i egzaminu<br />
potwierdzającego<br />
kwalifikacje<br />
zawodowe<br />
1.2. Uczniowie<br />
nabywają<br />
wiadomości<br />
i umiejętności<br />
1.3. Uczniowie są<br />
aktywni<br />
1.4.<br />
Respektowane są<br />
normy społeczne<br />
2.1. Szkoła lub<br />
placówka ma<br />
koncepcję pracy<br />
51 35 16<br />
40 27 13<br />
34 22 12<br />
35 23 12<br />
21 17 4<br />
127
placówce.<br />
3. Funkcjonowa<br />
nie szkoły lub<br />
placówki w<br />
środowisku<br />
lokalnym.<br />
4. Zarządzanie<br />
szkołą lub<br />
placówką.<br />
5. Inne<br />
zagadnienia<br />
uznane w<br />
szkole lub<br />
placówce za<br />
istotne.<br />
2.2. Oferta<br />
edukacyjna<br />
umożliwia<br />
realizację<br />
podstawy<br />
programowej<br />
2.3. Procesy<br />
edukacyjne mają<br />
charakter<br />
zorganizowany<br />
2.4. Procesy<br />
edukacyjne są<br />
efektem<br />
współdziałania<br />
nauczycieli<br />
2.5. Kształtuje się<br />
postawy uczniów<br />
2.6. Prowadzone<br />
są działania<br />
służące<br />
wyrównywaniu<br />
szans<br />
edukacyjnych<br />
3.1.<br />
Wykorzystywane<br />
są zasoby<br />
środowiska na<br />
rzecz<br />
wzajemnego<br />
rozwoju<br />
3.2.<br />
Wykorzystywane<br />
są informacje<br />
o losach<br />
absolwentów<br />
3.3. Promowana<br />
jest wartość<br />
edukacji<br />
3.4. Rodzice są<br />
partnerami szkoły<br />
4.1. Funkcjonuje<br />
współpraca<br />
w zespołach<br />
4.2. Sprawowany<br />
jest wewnętrzny<br />
nadzór<br />
pedagogiczny<br />
4.3. Szkoła lub<br />
placówka ma<br />
odpowiednie<br />
warunki lokalowe<br />
i wyposażenie<br />
5.1. Zapewnienie<br />
uczniom<br />
bezpiecznych<br />
i higienicznych<br />
warunków nauki,<br />
wychowania<br />
i opieki<br />
25 20 5<br />
26 13 13<br />
18 13 5<br />
22 15 7<br />
34 16 18<br />
12 8 4<br />
10 8 2<br />
11 9 2<br />
18 13 5<br />
17 12 5<br />
14 9 5<br />
9 7 2<br />
8 8 0<br />
128
5.2. Analiza<br />
wyników<br />
klasyfikowania<br />
i promowania<br />
uczniów<br />
5.3. Organizacja<br />
pomocy<br />
psychologiczno-<br />
-pedagogicznej<br />
5.4. Frekwencja<br />
uczniów na<br />
zajęciach<br />
edukacyjnych<br />
5.4.<br />
Przestrzeganie<br />
praw dziecka<br />
i ucznia<br />
5.5. Inne/jakie::<br />
-Formy<br />
doskonalenia<br />
zawodowego,<br />
a jakość pracy.<br />
11 7 4<br />
9 9 0<br />
12 11 1<br />
4 4 0<br />
- Wykorzystanie<br />
<strong>przez</strong> nauczycieli<br />
techniki<br />
komputerowej<br />
i informacyjnej<br />
w procesie<br />
dydaktycznym.<br />
3 2 1<br />
- Współpraca<br />
nauczycieli zajęć<br />
edukacyjnych<br />
z nauczycielami<br />
wspomagającymi<br />
oraz<br />
nauczycielami<br />
specjalistami przy<br />
organizacji pracy<br />
oddziałów<br />
integracyjnych.<br />
W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości, które dotyczyły:<br />
1) nieumieszczenia w planie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> harmonogramu<br />
ewaluacji wewnętrznej - 1.<br />
• realizacja zaplanowanej ewaluacji wewnętrznej w kontrolowanych publicznej<br />
placówce oświatowo-wychowawczej, publicznej placówce artystycznej,<br />
publicznym młodzieżowym ośrodku wychowawczym, publicznym<br />
129
młodzieżowym ośrodku socjoterapii, publicznym specjalnym ośrodku szkolnowychowawczym,<br />
publicznym specjalnym ośrodku wychowawczym,<br />
publicznym ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym, publicznej placówce<br />
zapewniającej opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza<br />
miejscem stałego zamieszkania § 20 ust. 1 pkt 1 i załącznik – część III oraz<br />
§ 21 ust. 2 pkt 1):<br />
Obszar<br />
Wymaganie<br />
Liczba<br />
placówek,<br />
w których<br />
ewaluacja<br />
została<br />
zaplanowan<br />
a w zakresie<br />
Liczba<br />
placówek,<br />
w których<br />
zaplanowana<br />
ewaluacja<br />
została<br />
przeprowadzon<br />
a 4)<br />
Liczba placówek,<br />
w których<br />
zgodnie<br />
z<br />
harmonogramem<br />
ewaluacji<br />
zamieszczonym<br />
w planie <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong>,<br />
ewaluacja będzie<br />
przeprowadzona<br />
do końca roku<br />
szkolnego 4)<br />
1 2 3 4 5<br />
1. Efekty<br />
działalności<br />
dydaktycznej,<br />
wychowawcze<br />
j i opiekuńczej<br />
oraz innej<br />
działalności<br />
statutowej<br />
placówki.<br />
2. Procesy<br />
zachodzące<br />
w placówce.<br />
1.1.<br />
Wychowankowie<br />
nabywają<br />
wiadomości<br />
i umiejętności<br />
1.2.<br />
Wychowankowie<br />
są aktywni<br />
1.3.<br />
Respektowane są<br />
normy społeczne<br />
2.1. Placówka ma<br />
koncepcję pracy<br />
2.2. Oferta<br />
edukacyjna<br />
umożliwia<br />
realizację zadań<br />
placówki<br />
2.3. Procesy<br />
edukacyjne mają<br />
charakter<br />
zorganizowany<br />
2.4. Procesy<br />
edukacyjne są<br />
efektem<br />
współdziałania<br />
nauczycieli<br />
2.5. Kształtuje się<br />
postawy<br />
wychowanków<br />
2.6. Prowadzone<br />
są działania<br />
służące<br />
wyrównywaniu<br />
szans<br />
edukacyjnych<br />
5 4 1<br />
2 2 0<br />
5 4 1<br />
1 1 0<br />
1 1 0<br />
2 1 1<br />
2 1 1<br />
2 1 1<br />
2 1 1<br />
130
3. Funkcjonowa<br />
nie placówki<br />
w środowisku<br />
lokalnym.<br />
4. Zarządzanie<br />
placówką.<br />
5. Inne<br />
zagadnienia<br />
uznane w<br />
placówce za<br />
istotne.<br />
3.1.<br />
Wykorzystywane<br />
są zasoby<br />
środowiska na<br />
rzecz<br />
wzajemnego<br />
rozwoju<br />
3.2. Promowana<br />
jest wartość<br />
edukacji<br />
3.3. Rodzice są<br />
partnerami<br />
placówki<br />
4.1. Funkcjonuje<br />
współpraca<br />
w zespołach<br />
4.2. Sprawowany<br />
jest wewnętrzny<br />
nadzór<br />
pedagogiczny<br />
4.3. Placówka<br />
ma odpowiednie<br />
warunki lokalowe i<br />
wyposażenie<br />
5.1. Zapewnienie<br />
bezpiecznych<br />
i higienicznych<br />
warunków nauki,<br />
wychowania<br />
i opieki<br />
5.2. Działania<br />
prozdrowotne<br />
realizowane<br />
w placówce<br />
Inne (jakie?)<br />
- Skuteczność<br />
podejmowanych<br />
działań<br />
wychowawczych<br />
i profilaktycznych.<br />
1 1 0<br />
1 1 0<br />
2 1 1<br />
1 1 0<br />
1 1 0<br />
1 1 0<br />
2 2 0<br />
1 1 0<br />
- Ocena<br />
atrakcyjności<br />
i przydatności<br />
oferty zajęć<br />
porannych dla<br />
szkół,<br />
realizowanych<br />
w MDK w ramach<br />
podstawy<br />
programowej.<br />
2 2 0<br />
W trakcie kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości.<br />
131
• realizacja zaplanowanej ewaluacji wewnętrznej w kontrolowanych: publicznej<br />
poradni psychologiczno-pedagogicznej, publicznej placówce doskonalenia<br />
nauczycieli i publicznej bibliotece pedagogicznej (§ 20 ust. 1 pkt 1 i załącznik<br />
– część IV oraz § 21 ust. 2 pkt 1):<br />
Obszar<br />
Wymaganie<br />
Liczba<br />
placówek,<br />
w których<br />
ewaluacja<br />
została<br />
zaplanowan<br />
a w zakresie<br />
Liczba<br />
placówek,<br />
w których<br />
zaplanowana<br />
ewaluacja<br />
została<br />
przeprowadzon<br />
a 4)<br />
Liczba placówek,<br />
w których<br />
zgodnie<br />
z<br />
harmonogramem<br />
ewaluacji<br />
zamieszczonym<br />
w planie <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong>,<br />
ewaluacja będzie<br />
przeprowadzona<br />
do końca roku<br />
szkolnego 4)<br />
1 2 3 4 5<br />
1. Efekty<br />
działalności<br />
dydaktycznej,<br />
wychowawczej<br />
i opiekuńczej<br />
oraz innej<br />
działalności<br />
statutowej<br />
placówki.<br />
2. Procesy<br />
zachodzące<br />
w placówce.<br />
1.1. Potrzeby<br />
osób<br />
korzystających<br />
z oferty placówki<br />
są realizowane<br />
1.2. Osoby<br />
korzystające<br />
z oferty placówki<br />
są aktywne<br />
1.3. Osoby<br />
korzystające z<br />
oferty placówki są<br />
zadowolone z<br />
działalności<br />
placówki<br />
2.1. Placówka ma<br />
koncepcję pracy<br />
2.2. Oferta<br />
placówki<br />
umożliwia<br />
realizację zadań<br />
placówki<br />
2.3. Procesy<br />
edukacyjne mają<br />
charakter<br />
zorganizowany<br />
i są efektem<br />
współdziałania<br />
nauczycieli<br />
2.4. Prowadzone<br />
są działania<br />
służące<br />
wyrównywaniu<br />
szans<br />
edukacyjnych<br />
5 4 1<br />
2 1 1<br />
5 3 2<br />
2 2 0<br />
4 3 1<br />
2 0 2<br />
1 0 1<br />
132
3.<br />
Funkcjonowani<br />
e placówki<br />
w środowisku<br />
lokalnym.<br />
4. Zarządzanie<br />
placówką.<br />
5. Inne<br />
zagadnienia<br />
uznane<br />
w placówce za<br />
istotne.<br />
3.1.<br />
Wykorzystywane<br />
są zasoby<br />
środowiska na<br />
rzecz<br />
wzajemnego<br />
rozwoju<br />
3.2. Promowana<br />
jest wartość<br />
edukacji<br />
4.1. Funkcjonuje<br />
współpraca<br />
w zespołach<br />
4.2. Sprawowany<br />
jest wewnętrzny<br />
nadzór<br />
pedagogiczny<br />
4.3. Placówka ma<br />
odpowiednie<br />
warunki lokalowe<br />
i wyposażenie<br />
5.1. Prowadzenie<br />
działalności<br />
informacyjnej<br />
5.2. Opracowanie<br />
i wdrażanie<br />
programów<br />
doskonalenia<br />
nauczycieli<br />
5.3. Inne (jakie?):<br />
……………<br />
0 0 0<br />
3 3 0<br />
0 0 0<br />
1 0 1<br />
0 0 0<br />
1 1 0<br />
0 0 0<br />
0 0 0<br />
W trakcie kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości.<br />
4. Plany <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> uwzględniają przeprowadzenie kontroli<br />
przestrzegania <strong>przez</strong> nauczycieli przepisów prawa dotyczących działalności<br />
dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej<br />
szkoły lub placówki (zespołu).<br />
W trakcie kontroli nie wykryto przypadków nieuwzględnienia w planie <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> przeprowadzenia kontroli przestrzegania <strong>przez</strong> nauczycieli<br />
przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej<br />
i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub placówki (zespołu).<br />
5. Realizacja zaplanowanych w szkole lub placówce kontroli przestrzegania <strong>przez</strong><br />
nauczycieli przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej,<br />
wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub<br />
placówki (zespołu).<br />
Zaplanowane w szkołach i placówkach kontrole dotyczyły:<br />
− Prawidłowości prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania - 118 (92%).<br />
− Przestrzegania <strong>przez</strong> nauczycieli zasad, oceniania, klasyfikowania i promowania<br />
– 74 (58%).<br />
133
− Realizacji godzin określonych w art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy Karta Nauczyciela i ich<br />
dokumentowanie – 72 (56%).<br />
− Realizacji podstawy programowej / szkolnego zestawu programów – 92 (72%).<br />
− Zapewniania uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania<br />
i opieki – 83 (65%).<br />
− Prawidłowości organizacji turystyki i krajoznawstwa – 47 (37%).<br />
− W 68 (53%) szkołach/placówkach zaplanowano inną tematykę kontroli, która<br />
najczęściej dotyczyła:<br />
− Udzielania pomocy psychologiczno – pedagogicznej uczniom;<br />
− Zajęć pozalekcyjnych.<br />
W trakcie kontroli stwierdzono przypadki nieprawidłowości, które dotyczyły<br />
nieumieszczenia w planie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> harmonogramu kontroli - 2<br />
3. Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
1. wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół i placówek,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
Dyrektorzy dolnośląskich szkół prawidłowo wykonują planowe zadania<br />
z zakresu <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, stąd też nie ma potrzeby organizowania<br />
wspomagania pracy szkół i placówek w tym zakresie.<br />
2. wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
W szkołach, w których w planie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> nie umieszczono<br />
harmonogramu kontroli i ewaluacji zaplanować kontrolę realizacji zaleceń.<br />
134
2.1.3.2. Kontrola prawidłowości w zakresie zgodności z przepisami prawa<br />
przeprowadzania egzaminów poprawkowych.<br />
Celem kontroli było pozyskanie informacji o prawidłowości przeprowadzania<br />
egzaminów poprawkowych.<br />
Kontrolą zostały objęte szkoły publiczne (dla młodzieży): gimnazjum, trzyletnie liceum<br />
ogólnokształcące oraz czteroletnie technikum znajdujące się na obszarze<br />
województwa dolnośląskiego<br />
Zaplanowano przeprowadzenie kontroli w 10 % wskazanych powyżej typów szkół.<br />
Kontrola została zrealizowana w okresie od października do grudnia 2011 roku.<br />
Kluczowym zagadnieniem przedmiotowej kontroli było uzyskanie informacji<br />
o prawidłowości przeprowadzania egzaminów poprawkowych.<br />
Opis danych i ich analiza<br />
Kontrolą objęto 329 egzaminów poprawkowych w 72 szkołach, w tym:<br />
− 185 egzaminów poprawkowych w 43 gimnazjach,<br />
− 74 egzaminy poprawkowe w 15 trzyletnich liceach ogólnokształcących,<br />
− 70 egzaminów poprawkowych w 14 czteroletnich technikach.<br />
Informacje o kontrolowanych egzaminach poprawkowych<br />
1) Dyrektor szkoły wyznaczył termin przeprowadzenia egzaminu poprawkowego<br />
do dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych<br />
w przypadku 329 (100%) egzaminów poprawkowych we wszystkich badanych<br />
szkołach.<br />
2) Dyrektor szkoły powołał właściwy skład komisji do przeprowadzenia egzaminu<br />
poprawkowego w przypadku 321 egzaminów poprawkowych we wszystkich<br />
badanych szkołach, tj.:<br />
− 179 egzaminów poprawkowych w gimnazjach,<br />
− 74 egzaminy poprawkowe w trzyletnich liceach ogólnokształcących,<br />
− 68 egzaminów poprawkowych w czteroletnich technikach.<br />
3) Ze wszystkich przeprowadzonych egzaminów poprawkowych (329) został<br />
sporządzony protokół.<br />
4) Egzamin poprawkowy został przeprowadzony w terminie wyznaczonym <strong>przez</strong><br />
dyrektora szkoły do dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktycznowychowawczych<br />
w przypadku 327 egzaminów poprawkowych we wszystkich<br />
badanych szkołach, w przypadku:<br />
− 183 egzaminów poprawkowych w gimnazjach,<br />
− 74 egzaminów poprawkowych w trzyletnich liceach ogólnokształcących,<br />
− 70 egzaminów poprawkowych w czteroletnich technikach.<br />
135
Dyrektor szkoły wyznaczył dodatkowy termin egzaminu poprawkowego uczniowi,<br />
który z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił do egzaminu poprawkowego<br />
w przypadku 2 egzaminów poprawkowych w gimnazjum.<br />
5) Wszystkie protokoły z egzaminu poprawkowego zawierają skład komisji.<br />
6) Egzamin poprawkowy został przeprowadzony w ostatnim tygodniu ferii letnich<br />
w przypadku 328 egzaminów poprawkowych we wszystkich badanych<br />
szkołach, tj.:<br />
− 184 egzaminów poprawkowych w gimnazjach,<br />
− 74 egzaminów poprawkowych w trzyletnich liceach ogólnokształcących,<br />
− 70 egzaminów poprawkowych w czteroletnich technikach.<br />
7) Egzamin poprawkowy został przeprowadzony w dodatkowym terminie<br />
wyznaczonym <strong>przez</strong> dyrektora szkoły, nie później niż do końca września<br />
w przypadku 2 egzaminów poprawkowych w gimnazjach.<br />
8) Egzamin poprawkowy został przeprowadzony w odpowiedniej formie<br />
w przypadku wszystkich egzaminów poprawkowych.<br />
9) Protokół z egzaminu poprawkowego zawiera pytania egzaminacyjne<br />
w przypadku: 315 (95,73 %) egzaminów poprawkowych we wszystkich<br />
badanych szkołach, tj.:<br />
− 177 egzaminów poprawkowych w gimnazjach,<br />
− 69 egzaminów poprawkowych w trzyletnich liceach ogólnokształcących,<br />
− 69 egzaminów poprawkowych w czteroletnich technikach.<br />
10) Protokół z egzaminu poprawkowego zawiera jego wynik w przypadku<br />
306 egzaminów poprawkowych we wszystkich badanych szkołach,<br />
w przypadku:<br />
− 172 egzaminów poprawkowych w gimnazjach,<br />
− 69 egzaminów poprawkowych w trzyletnich liceach ogólnokształcących,<br />
− 65 egzaminów poprawkowych w czteroletnich technikach.<br />
11) Protokół z egzaminu poprawkowego zawiera uzyskaną <strong>przez</strong> ucznia ocenę<br />
w przypadku wszystkich egzaminów poprawkowych we wszystkich badanych<br />
szkołach.<br />
12) Do wszystkich protokołów z egzaminu poprawkowego dołączono pisemne<br />
prace ucznia.<br />
136
13) Protokół z egzaminu poprawkowego zawiera zwięzłą informację o ustnych<br />
odpowiedziach ucznia w przypadku 323 egzaminów poprawkowych<br />
we wszystkich badanych szkołach, tj.:<br />
− 183 egzaminów poprawkowych w gimnazjach,<br />
− 70 egzaminów poprawkowych w trzyletnich liceach ogólnokształcących,<br />
− 70 egzaminów poprawkowych w czteroletnich technikach.<br />
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
1. Wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół, określające zakres<br />
wspomagania:<br />
Uwzględnić w tematyce konferencji dla dyrektorów szkół omówienie najczęściej<br />
występujących nieprawidłowości w przeprowadzaniu egzaminów poprawkowych<br />
w szkołach województwa dolnośląskiego w kontekście obowiązujących przepisów<br />
prawa.<br />
2. Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
Uwzględnić w planowaniu <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> kontrolę realizacji zaleceń<br />
wydanych po kontroli planowej w zakresie zgodności z przepisami prawa<br />
przeprowadzania egzaminów poprawkowych<br />
137
2.1.3.3 Kontrola w zakresie wyboru podręczników<br />
Celem kontroli było:<br />
− przestrzeganie <strong>przez</strong> szkoły przepisów art. 22a ust. 1 i 2e ustawy o systemie<br />
oświaty;<br />
− zgodność wyboru podręczników z przepisami prawa;<br />
Kontrolą zostały objęte publiczne szkoły podstawowe i publiczne gimnazja,<br />
znajdujące się na terenie województwa dolnośląskiego.<br />
Zaplanowano przeprowadzenie kontroli w 10% samodzielnych szkół wskazanych<br />
powyżej typów szkół i jednostek oraz w 10% tych samych typów szkół i jednostek<br />
w zespołach.<br />
Kontrola została zrealizowana w okresie od września do października 2011roku.<br />
Opis danych i ich analiza<br />
Kontrolą objęto 76 publicznych szkół podstawowych i 43 publiczne gimnazja.<br />
Informacje o kontrolowanych szkołach:<br />
1. Na 76 kontrolowanych szkół podstawowych w 51 (67%) nauczyciele dokonali<br />
wyboru podręczników do obowiązkowych zajęć edukacyjnych spośród podręczników<br />
dopuszczonych do użytku szkolnego.<br />
2. W I etapie edukacyjnym nie dokonano wyboru podręczników do 1 obowiązkowych<br />
(zajęcia komputerowe) zajęć edukacyjnych oraz w II etapie edukacyjnym nie<br />
dokonano wyboru podręczników do 7 (j. polski, matematyka, przyroda, muzyka,<br />
plastyka, technika, informatyka) obowiązkowych zajęć edukacyjnych.<br />
3. Na 43 kontrolowane gimnazja, w 32 (74%) nauczyciele dokonali wyboru<br />
podręczników do obowiązkowych zajęć edukacyjnych spośród podręczników<br />
dopuszczonych do użytku szkolnego.<br />
4. W III etapie edukacyjnym nie dokonano wyboru podręczników do 6 (43%) (wiedza<br />
o społeczeństwie, biologia, plastyka, muzyka, informatyka, edukacja dla<br />
bezpieczeństwa) obowiązkowych zajęć edukacyjnych.<br />
Najczęściej występująca przyczyna niedokonania wyboru podręczników to:<br />
− możliwość zrealizowania podstawy programowej bez konieczności zakupu<br />
podręczników w celu zmniejszenia kosztów zakupu podręczników,<br />
− przygotowywane <strong>przez</strong> nauczycieli pomoce dydaktyczne pozwalają na atrakcyjne<br />
dla uczniów prowadzenie zajęć i realizację podstawy programowej,<br />
− podręczniki do informatyki dostępne na liście dopuszczonych <strong>przez</strong> MEN<br />
podręczników nie są dostosowane do posiadanych <strong>przez</strong> szkołę komputerów.<br />
5. Wszystkie kontrolowane szkoły podstawowe oraz gimnazja, posiadają zestaw<br />
podręczników:<br />
a) 76 szkół podstawowych, co stanowi (100% wszystkich kontrolowanych<br />
jednostek),<br />
138
) 43 gimnazja, co stanowi (100% wszystkich kontrolowanych jednostek).<br />
6. We wszystkich kontrolowanych szkołach podstawowych i gimnazjach dyrektor<br />
szkoły podał do publicznej wiadomości zestaw podręczników obowiązujących<br />
w szkole w roku szkolnym 2011/2012, w terminie do dnia 15 czerwca 2011 r.<br />
7. Najczęściej występującymi formami podania do publicznej wiadomości<br />
obowiązującego w szkole w roku szkolnym 2011/2012 zestawu podręczników były:<br />
− wywieszenie w szkole na tablicy ogłoszeń,<br />
− zamieszczenie na stronie internetowej kontrolowanej szkoły,<br />
− przekazanie zestawu (w formie papierowej) rodzicom.<br />
8. Na 76 kontrolowanych szkół podstawowych, w 72 (95%) szkołach podręczniki<br />
znajdujące się w zestawie podręczników obowiązujących w szkole w roku szkolnym<br />
2011/2012 są wpisane do wykazu podręczników <strong>przez</strong>naczonych do kształcenia<br />
ogólnego, prowadzonego <strong>przez</strong> ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.<br />
Liczba podręczników ujętych w zestawie podręczników, które nie są wpisane do<br />
wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego w szkołach<br />
podstawowych wynosi 4.<br />
9. Na 43 kontrolowane gimnazja, we wszystkich szkołach podręczniki znajdujące się<br />
w zestawie podręczników obowiązujących w szkole w roku szkolnym 2011/2012 są<br />
wpisane do wykazu podręczników <strong>przez</strong>naczonych do kształcenia ogólnego,<br />
prowadzonego <strong>przez</strong> ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.<br />
10. Na 76 kontrolowanych szkół podstawowych, w 75 (99%) szkołach dyrektor szkoły<br />
podejmował działania organizacyjne umożliwiające obrót używanymi podręcznikami<br />
na terenie szkoły.<br />
11. We wszystkich kontrolowanych gimnazjach dyrektor szkoły podejmował działania<br />
organizacyjne umożliwiające obrót używanymi podręcznikami na terenie szkoły.<br />
12. Najczęściej występujące formy podejmowanych działań to:<br />
− indywidualna wymiana podręczników między uczniami,<br />
− kiermasz szkolny,<br />
− przekazywanie podręczników do biblioteki szkolnej.<br />
13. Na 76 kontrolowanych szkół podstawowych, w 42 (55%) szkołach w zestawie<br />
podręczników obowiązujących w szkole w roku szkolnym 2011/2012 dokonano<br />
zmian w porównaniu z zestawem z roku szkolnego 2010/2011.<br />
14. W I etapie edukacyjnym dokonano zmian podręczników do 3 (100%) (edukacja<br />
wczesnoszkolna, język obcy nowożytny, zajęcia komputerowe) obowiązkowych zajęć<br />
edukacyjnych oraz w II etapie edukacyjnym dokonano zmian podręczników do<br />
9 (100%) (język polski, historia i społeczeństwo, język obcy nowożytny, matematyka,<br />
przyroda, muzyka, plastyka, technika, informatyka) obowiązkowych zajęć<br />
edukacyjnych.<br />
15. Na 43 kontrolowane gimnazja, w 24 (56%) kontrolowanych szkołach w zestawie<br />
podręczników obowiązujących w szkole w roku szkolnym 2011/2012 dokonano<br />
zmian w porównaniu z zestawem z roku szkolnego 2010/2011.<br />
16. W III etapie edukacyjnym dokonano zmian podręczników do 14 (100%) (język<br />
polski, historia, wiedza o społeczeństwie, język obcy nowożytny, drugi język obcy<br />
139
nowożytny, matematyka, fizyka, chemia, biologia, geografia, muzyka, plastyka,<br />
informatyka, edukacja dla bezpieczeństwa) obowiązkowych zajęć edukacyjnych.<br />
17. Najczęściej występujące przyczyny zmiany wyboru podręczników to:<br />
− zmiana podstawy programowej w kl. III SP.<br />
− nauczyciele uznali nowo wybrany podręcznik za lepszy do realizacji podstawy<br />
programowej (bogata oprawa metodyczna i programy multimedialne pomocne<br />
w nauczaniu).<br />
− poprzednie podręczniki są wycofywane z obiegu.<br />
18. Na 76 kontrolowanych szkół podstawowych, w 1 (1%) szkół w szkolnym zestawie<br />
podręczników znajdują się podręczniki, które mają formę elektroniczną (e-book,<br />
podręczniki multimedialne).<br />
19. Na 43 kontrolowane gimnazja, w 2 (5%) szkołach w szkolnym zestawie<br />
podręczników znajdują się podręczniki, które mają formę elektroniczną (e-book,<br />
podręczniki multimedialne).<br />
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
1. Wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół i placówek,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
Wyniki kontroli wskazują, że obszar nie wymaga wspomagania.<br />
2. Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
W wyniku kontroli nie wykazano potrzeb w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> w tym obszarze.<br />
140
2.1.3.4. Kontrola prawidłowości klasyfikowania i promowania w zakresie<br />
dopuszczania słuchaczy do egzaminów semestralnych w publicznej<br />
i niepublicznej szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych.<br />
Celem kontroli było pozyskanie informacji o prawidłowości klasyfikowania<br />
i promowania w zakresie dopuszczania słuchaczy do egzaminów semestralnych<br />
w publicznej i niepublicznej szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych.<br />
Kontrolą zostały objęte publiczne szkoły ponadgimnazjalne ogólnokształcące dla<br />
dorosłych, niepubliczne szkoły ponadgimnazjalne ogólnokształcące dla dorosłych<br />
z uprawnieniami szkoły publicznej (liceum ogólnokształcące, uzupełniające liceum<br />
ogólnokształcące), publiczne szkoły ponadgimnazjalne dla dorosłych prowadzące<br />
kształcenie zawodowe i niepubliczne szkoły ponadgimnazjalne dla dorosłych<br />
z uprawnieniami szkoły publicznej prowadzące kształcenie zawodowe (zasadnicza<br />
szkoła zawodowa, technikum, technikum uzupełniające, szkoła policealna)<br />
znajdujące się na obszarze województwa dolnośląskiego.<br />
Zaplanowano przeprowadzenie kontroli w 20 % losowo wybranych publicznych szkół<br />
ponadgimnazjalnych ogólnokształcących dla dorosłych, w 5% niepublicznych szkół<br />
ponadgimnazjalnych ogólnokształcących dla dorosłych z uprawnieniami szkoły<br />
publicznej (liceum ogólnokształcące, uzupełniające liceum ogólnokształcące), oraz<br />
w 20% szkół ponadgimnazjalnych dla dorosłych prowadzących kształcenie<br />
zawodowe i w 5% niepublicznych szkół ponadgimnazjalnych dla dorosłych<br />
z uprawnieniami szkoły publicznej prowadzących kształcenie zawodowe (zasadnicza<br />
szkoła zawodowa, technikum, technikum uzupełniające, szkoła policealna).<br />
Kontrola została zrealizowana w okresie 1 marca do 30 kwietnia w roku szkolnym<br />
2011/2012, za wyjątkiem dwóch kontroli, z których jedna została przeprowadzona<br />
pilotażowo w dniu 6 lutego 2012r., natomiast druga – w dniu 25.06.2012r.<br />
Kluczowym zagadnieniem przedmiotowej kontroli było uzyskanie informacji<br />
o klasyfikowaniu i promowaniu w zakresie dopuszczania słuchaczy do egzaminów<br />
semestralnych w publicznej i niepublicznej szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych.<br />
Opis danych i ich analiza.<br />
Kontrolą objęto 96 losowo wybranych szkół: 61 publicznych i 35 niepublicznych,<br />
w tym:<br />
• 18 liceów ogólnokształcących,<br />
• 20 uzupełniających liceów ogólnokształcących,<br />
• 6 zasadniczych szkół zawodowych,<br />
• 2 technika,<br />
• 19 techników uzupełniających,<br />
• 31 szkół policealnych.<br />
Kontrolą objęto formy kształcenia stacjonarnego - 19, zaocznego - 73 oraz<br />
stacjonarnego i zaocznego - 4.<br />
141
Informacje o organizacji prawidłowości klasyfikowania i promowania w zakresie<br />
dopuszczania słuchaczy do egzaminów semestralnych w publicznej i niepublicznej<br />
szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych.<br />
Forma stacjonarna<br />
Na 19 kontrolowanych szkół kształcących w formie stacjonarnej 18 dopuściło do<br />
poszczególnych egzaminów słuchaczy, spełniających łącznie oba warunki, tj. 50%<br />
obecności i ocena pozytywna z zajęć edukacyjnych. 1 szkoła dopuściła słuchaczy do<br />
poszczególnych egzaminów mimo niespełnienia obu warunków. Nie stwierdzono<br />
przypadków szkół, w których żaden ze słuchaczy nie został dopuszczony do<br />
egzaminu semestralnego.<br />
Dyrektor szkoły, która nie spełniła określonych w tym zakresie wymagań, nie podał<br />
żadnych wyjaśnień dotyczących przyczyn zaistnienia nieprawidłowości.<br />
Na 19 kontrolowanych szkół kształcących w formie stacjonarnej w 1 szkole do<br />
poszczególnych egzaminów dopuszczono słuchaczy, którzy otrzymali ocenę<br />
negatywną z obowiązkowych zajęć edukacyjnych, ale po wykonaniu pracy kontrolnej<br />
złożonej w terminie określonym <strong>przez</strong> nauczyciela prowadzącego dane zajęcia<br />
edukacyjne uzyskali z tej pracy ocenę uznaną za pozytywną w ramach<br />
wewnątrzszkolnego systemu oceniania.<br />
Nie było szkół, w których dopuszczono słuchaczy do poszczególnych egzaminów<br />
mimo niespełnienia wyżej wymienionych warunków.<br />
Nie stwierdzono przypadków szkół, w których żaden ze słuchaczy nie został<br />
dopuszczony do egzaminu semestralnego.<br />
Na 19 kontrolowanych szkół kształcących w formie stacjonarnej, w 1 szkole<br />
słuchacze nie zostali skreśleni z listy słuchaczy, pomimo niespełnienia warunków<br />
dopuszczenia do egzaminów semestralnych i nieotrzymania zgody dyrektora szkoły<br />
na powtarzanie semestru.<br />
Dyrektor szkoły, w której słuchacze nie spełnili wymagań, nie podał żadnych<br />
wyjaśnień dotyczących przyczyn zaistnienia nieprawidłowości.<br />
Forma zaoczna<br />
Na 73 kontrolowane szkoły kształcące w formie zaocznej, 65 szkół dopuściło do<br />
poszczególnych egzaminów słuchaczy, spełniających łącznie oba warunki tj. 50%<br />
obecności na obowiązkowych konsultacjach i ocena pozytywna z wymaganych<br />
ćwiczeń i prac kontrolnych.<br />
W 8 szkołach dopuszczono słuchaczy do poszczególnych egzaminów, mimo<br />
niespełnienia obu warunków.<br />
Nie stwierdzono przypadków szkół, w których żaden ze słuchaczy nie został<br />
dopuszczony do egzaminu semestralnego.<br />
Na 73 kontrolowane szkoły kształcące w formie zaocznej, 9 szkół dopuściło do<br />
poszczególnych egzaminów słuchaczy, którzy otrzymali ocenę negatywną<br />
z wymaganych ćwiczeń i prac kontrolnych po wykonaniu drugiej pracy kontrolnej<br />
złożonej w terminie określonym <strong>przez</strong> nauczyciela prowadzącego konsultacje i po<br />
142
uzyskaniu z tej pracy oceny uznanej za pozytywną w ramach wewnątrzszkolnego<br />
oceniania.<br />
2 szkoły dopuściły słuchaczy do poszczególnych egzaminów mimo niespełnienia<br />
wyżej wymienionych warunków.<br />
Nie stwierdzono przypadków szkół, w których żaden ze słuchaczy nie został<br />
dopuszczony do egzaminu semestralnego.<br />
Dyrektorzy szkół, których słuchacze nie spełnili wymagań, wskazując przyczynę<br />
dopuszczenia słuchaczy do egzaminów semestralnych najczęściej podają:<br />
− Słuchacze, którzy nie spełnili wymogu 50% obecności na obowiązkowych<br />
konsultacjach, wg wyjaśnień dyrektora, uczestniczyli w dodatkowych zajęciach<br />
indywidualnych prowadzonych <strong>przez</strong> nauczycieli w ramach godzin wynikających<br />
z realizacji art. 42 KN;<br />
− Frekwencja słuchaczy na zajęciach nie została poprawnie policzona;<br />
− Prace kontrolne nie były poddawane dotychczas szczegółowej kontroli dyrektora.<br />
Na 73 kontrolowane szkoły kształcące w formie zaocznej, w 8 szkołach słuchacze nie<br />
zostali skreśleni z listy słuchaczy, pomimo niespełnienia warunków dopuszczenia do<br />
egzaminów semestralnych i nieotrzymania zgody dyrektora szkoły na powtarzanie<br />
semestru.<br />
Dyrektorzy, których słuchacze nie spełnili wymagań, wskazując przyczynę<br />
najczęściej podają:<br />
− Słuchacze nie zostali skreśleni z listy słuchaczy, ponieważ dyrektor nie zauważył<br />
pomyłki w obliczeniach frekwencji;<br />
− Dyrektor nie kontrolował dokumentacji związanej z dopuszczeniem słuchaczy do<br />
egzaminu z poszczególnych przedmiotów, dlatego nie posiadał wiedzy<br />
o zaistniałych w tym zakresie nieprawidłowościach.<br />
Forma stacjonarna i zaoczna<br />
Na 4 kontrolowane szkoły kształcące w formie stacjonarnej i zaocznej, 2 szkoły<br />
dopuściły do poszczególnych egzaminów słuchaczy, spełniających łącznie oba<br />
warunki, tj. w formie stacjonarnej - 50% obecności na obowiązkowych zajęciach<br />
edukacyjnych i ocena pozytywna z zajęć edukacyjnych, a w formie zaocznej – 50%<br />
obecności na obowiązkowych konsultacjach i ocena pozytywna z wymaganych<br />
ćwiczeń i prac kontrolnych.<br />
W 2 szkołach dopuszczono słuchaczy do poszczególnych egzaminów, mimo<br />
niespełnienia obu warunków. W obu przypadkach nieprawidłowość ta dotyczyła<br />
kształcenia w formie zaocznej. Nie było natomiast szkół, w których żaden ze<br />
słuchaczy nie został dopuszczony do egzaminu semestralnego.<br />
Na 4 kontrolowane szkoły kształcące w formie stacjonarnej i zaocznej, 1 szkoła<br />
dopuściła w formie zaocznej do poszczególnych egzaminów słuchaczy, którzy<br />
otrzymali ocenę negatywną z wymaganych ćwiczeń i prac kontrolnych po wykonaniu<br />
drugiej pracy kontrolnej złożonej w terminie określonym <strong>przez</strong> nauczyciela<br />
prowadzącego konsultacje i po uzyskaniu z tej pracy oceny uznanej za pozytywną<br />
w ramach wewnątrzszkolnego oceniania.<br />
143
W kontrolowanych szkołach kształcących w formie stacjonarnej i zaocznej nie<br />
stwierdzono natomiast przypadków dopuszczenia w formie stacjonarnej do<br />
poszczególnych egzaminów słuchaczy, którzy otrzymali ocenę negatywną<br />
z obowiązkowych zajęć edukacyjnych, po wykonaniu pracy kontrolnej złożonej<br />
w terminie określonym <strong>przez</strong> nauczyciela prowadzącego dane zajęcia edukacyjne<br />
i po uzyskaniu z tej pracy oceny uznanej za pozytywną w ramach<br />
wewnątrzszkolnego oceniania.<br />
Nie było szkół kształcących w formie stacjonarnej i zaocznej, w których dopuszczono<br />
słuchaczy do poszczególnych egzaminów mimo niespełnienia wyżej wymienionych<br />
warunków.<br />
Nie było szkół kształcących w formie stacjonarnej i zaocznej, w których żaden ze<br />
słuchaczy nie został dopuszczony do egzaminu semestralnego.<br />
Dyrektorzy szkół, których słuchacze nie spełnili wymagań, wskazując przyczynę<br />
dopuszczenia słuchaczy do egzaminów semestralnych najczęściej podają:<br />
− Nieobecność słuchaczy na obowiązkowych konsultacjach tylko nieznacznie<br />
przekraczała 50%. i wynikała z przyczyn losowych;<br />
− Nieobecności słuchaczy wynikały z przyczyn losowych oraz z realizacji<br />
obowiązków zawodowych.<br />
Na 4 kontrolowane szkoły kształcące w formie stacjonarnej i zaocznej, w 2 szkołach<br />
słuchacze nie zostali skreśleni z listy słuchaczy, pomimo niespełnienia warunków<br />
dopuszczenia do egzaminów semestralnych i nieotrzymania zgody dyrektora szkoły<br />
na powtarzanie semestru. W obu przypadkach dotyczyło to formy zaocznej.<br />
Dyrektorzy, których słuchacze nie spełnili wymagań, wskazując przyczynę<br />
najczęściej podają:<br />
− Dyrektor wziął pod uwagę, że nieobecności słuchaczy przekraczające 50%<br />
wynikały z przyczyn losowych oraz obowiązków zawodowych.<br />
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
1. Wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół i placówek,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
Wobec stwierdzenia w trakcie kontroli dość licznych nieprawidłowości (zwłaszcza<br />
w formie zaocznej), należy zamieścić na stronie internetowej Kuratorium Oświaty<br />
we Wrocławiu w zakładce Dyrektorzy omówienie przepisów prawa dotyczących<br />
obowiązków dyrektora szkoły dla dorosłych w zakresie <strong>nadzoru</strong> nad<br />
prawidłowością dopuszczania słuchaczy do egzaminów semestralnych<br />
w publicznej i niepublicznej szkole dla dorosłych.<br />
2. Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
Uwzględnić w planowaniu <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> kontrolę realizacji zaleceń<br />
wydanych po kontroli planowej dotyczącej prawidłowości klasyfikowania<br />
i promowania w zakresie dopuszczania słuchaczy do egzaminów semestralnych<br />
w publicznej i niepublicznej szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych.<br />
144
2.1.3.5. Kontrola prawidłowości organizacji praktyk zawodowych <strong>przez</strong><br />
publiczne technika dla młodzieży.<br />
Celem kontroli było pozyskanie informacji o prawidłowości organizacji praktyk<br />
zawodowych <strong>przez</strong> publiczne technika dla młodzieży.<br />
Kontrolą zostały objęte publiczne czteroletnie technika dla młodzieży kształcące<br />
w zawodzie technik ekonomista znajdujące się na obszarze województwa<br />
dolnośląskiego<br />
Zaplanowano przeprowadzenie kontroli w 20 % losowo wybranych publicznych<br />
czteroletnich technikach dla młodzieży kształcących w zawodzie technik ekonomista<br />
- symbol cyfrowy zawodu 341[02].<br />
W każdej szkole kontrolą objęto 10 losowo wybranych uczniów odbywających<br />
praktyczną naukę zawodu w formie praktyk zawodowych organizowanych poza<br />
szkołą.<br />
Kontrola została zrealizowana w okresie od kwietnia do czerwca w roku szkolnym<br />
2011/2012.<br />
Kluczowym zagadnieniem przedmiotowej kontroli było uzyskanie informacji<br />
o organizacji praktyk zawodowych <strong>przez</strong> publiczne technika dla młodzieży.<br />
Kontrolą objęto 11 losowo wybranych publicznych czteroletnich techników dla<br />
młodzieży kształcących w zawodzie technik ekonomista.<br />
Informacje o organizacji praktyk zawodowych.<br />
1. Na 11 kontrolowanych techników dyrektorzy dopuścili program nauczania dla<br />
zawodu w 11 szkołach.<br />
Dopuszczone do użytku w danej szkole programy określały w 11 technikach zakres<br />
wiadomości i umiejętności nabywanych <strong>przez</strong> uczniów na praktykach zawodowych<br />
i w 11 wymiar godzin praktyk zawodowych.<br />
W 11 kontrolowanych technikach dla młodzieży praktyki zawodowe dla uczniów<br />
odbywały się w rzeczywistych warunkach pracy.<br />
Dyrektorzy 11 szkół zawarli umowę o praktyczną naukę zawodu<br />
z podmiotem przyjmującym uczniów na praktyki zawodowe odbywające się poza<br />
szkołą. W 11 szkołach dyrektorzy zawarli umowę w terminie umożliwiającym<br />
realizację programu praktycznej nauki zawodu w formie praktyk zawodowych.<br />
W 9 technikach zawarta <strong>przez</strong> szkołę umowa o praktyki zawodowe zawierała<br />
wszystkie wymagane elementy, a w 2 szkołach umowy nie zawierały: sposobu<br />
ponoszenia <strong>przez</strong> strony umowy kosztów realizacji praktycznej nauki zawodu<br />
wraz z kalkulacją tych kosztów.<br />
W 11 technikach do umowy o praktyczną naukę zawodu dołączono program<br />
nauczania dla danego zawodu dopuszczony do użytku w danej szkole <strong>przez</strong><br />
dyrektora.<br />
145
W 11 kontrolowanych szkołach nadzorowano realizację programu praktycznej nauki<br />
zawodu, 11 szkół współpracowało z podmiotem przyjmującym uczniów na<br />
praktyczną naukę zawodu i w 11 zapewniono ubezpieczenie uczniów od<br />
następstw nieszczęśliwych wypadków.<br />
11 kontrolowanych szkół kierujących uczniów na praktyki zawodowe zaakceptowało<br />
wyznaczonych opiekunów praktyk zawodowych.<br />
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
1. Wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół i placówek,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
W kontrolowanych szkołach organizacja praktyk zawodowych <strong>przez</strong> publiczne<br />
technika dla młodzieży jest prawidłowa. Wyjątek stanowi wymaganie dotyczące<br />
wpisania do umowy sposobu ponoszenia <strong>przez</strong> strony umowy kosztów realizacji<br />
praktycznej nauki zawodu wraz z kalkulacją tych kosztów, którego nie dopełniono<br />
w dwóch szkołach.<br />
2. Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
W planie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> uwzględnić kontrolę realizacji zaleceń wydanych<br />
po kontroli dotyczącej prawidłowości organizacji praktyk zawodowych <strong>przez</strong><br />
publiczne technika dla młodzieży.<br />
146
2.1.3.6. Kontrola w zakresie zgodności z przepisami prawa organizacji<br />
i sposobu działania innej formy wychowania przedszkolnego.<br />
Celem kontroli było pozyskanie informacji o zgodności z przepisami prawa<br />
organizacji i sposobu działania innej formy wychowania przedszkolnego<br />
Kontrolą zostały objęte punkty przedszkolne/zespoły wychowania przedszkolnego<br />
znajdujące się na obszarze województwa dolnośląskiego. Zaplanowano<br />
przeprowadzenie kontroli w 20 % punktów przedszkolnych i 50 % zespołów<br />
wychowania przedszkolnego.<br />
Kontrola została zrealizowana w styczniu i lutym 2012 r.<br />
1. Wszystkie 32 (100%) kontrolowane punkty przedszkolne/zespoły wychowania<br />
przedszkolnego posiadają organizację ustaloną <strong>przez</strong> organ prowadzący.<br />
2. Organizacja kontrolowanych punktów przedszkolnych/zespołów wychowania<br />
przedszkolnego zawiera:<br />
- nazwę i miejsce prowadzenia - 31 - (97%),<br />
– cele i zadania punktu przedszkolnego/zespołu wychowania przedszkolnego oraz<br />
sposób ich realizacji, z uwzględnieniem wspomagania indywidualnego rozwoju<br />
dziecka oraz wspomagania rodziny w wychowaniu dziecka i przygotowaniu go do<br />
nauki w szkole – 32 (100%),<br />
– dzienny wymiar godzin zajęć świadczonego nauczania, wychowania i opieki<br />
w punkcie przedszkolnym/zespole wychowania przedszkolnego - 32 (100%),<br />
– dzienny wymiar godzin zajęć świadczonego nauczania, wychowania i opieki<br />
w punkcie przedszkolnym/zespole wychowania przedszkolnego, a w przypadku<br />
dzieci niepełnosprawnych – ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju i stopnia<br />
niepełnosprawności - 32 (100%),<br />
– w przypadku publicznego punktu przedszkolnego/zespołu wychowania<br />
przedszkolnego ustalony <strong>przez</strong> organ prowadzący dzienny wymiar godzin zajęć<br />
bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki - 9 (100%),<br />
– w przypadku zespołu wychowania przedszkolnego – dni tygodnia, w których są<br />
prowadzone zajęcia – 4 (100%),<br />
– warunki przyjmowania dzieci na zajęcia w punkcie przedszkolnym/zespole<br />
wychowania przedszkolnego - 32 - (100%),<br />
147
– prawa i obowiązki wychowanków punktu przedszkolnego/zespołu wychowania<br />
przedszkolnego dotyczące warunków pobytu dzieci w punkcie<br />
przedszkolnym/zespole wychowania przedszkolnego zapewniające im<br />
bezpieczeństwo – 32 (100%),<br />
– prawa i obowiązki wychowanków punktu przedszkolnego/zespołu wychowania<br />
przedszkolnego dotyczące przypadków, w których organ prowadzący może<br />
skreślić dziecko z listy wychowanków punktu przedszkolnego/zespołu wychowania<br />
przedszkolnego - 32 (100%),<br />
– sposób sprawowania opieki nad dziećmi w czasie zajęć - 32 (100%),<br />
– warunki przyprowadzania dzieci na zajęcia i odbierania z nich <strong>przez</strong> rodziców<br />
(prawnych opiekunów) lub upoważnioną <strong>przez</strong> nich osobę zapewniającą dziecku<br />
pełne bezpieczeństwo – 32 (100%),<br />
– warunki organizowania zajęć w czasie przekraczającym wymiar zajęć nauczania,<br />
wychowania i opieki, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra<br />
Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie rodzajów innych form<br />
wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form<br />
oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 161, poz.1080, z późn. zm.) - 32 (100%),<br />
– terminy przerw w pracy punktu przedszkolnego/zespołu wychowania<br />
przedszkolnego - 32 (100%),<br />
– zakres zadań nauczycieli prowadzących zajęcia w punkcie<br />
przedszkolnym/zespole wychowania przedszkolnego związanych<br />
z współdziałaniem z rodzicami (prawnymi opiekunami) w sprawach wychowania<br />
i nauczania dzieci, z uwzględnieniem ich prawa do znajomości treści zawartych<br />
w programie wychowania przedszkolnego realizowanym w punkcie<br />
przedszkolnym/zespole wychowania przedszkolnego oraz uzyskiwania informacji<br />
dotyczących dziecka, jego zachowania i rozwoju – 32 (100%),<br />
– zakres zadań nauczycieli prowadzących zajęcia w punkcie przedszkolnym/<br />
zespole wychowania przedszkolnego związanych z zachowaniem właściwej<br />
jakości pracy wychowawczo - dydaktycznej – 32 (100%),<br />
– zakres zadań nauczycieli prowadzących zajęcia w punkcie<br />
przedszkolnym/zespole wychowania przedszkolnego związanych<br />
z prowadzeniem obserwacji pedagogicznych mających na celu poznanie<br />
możliwości i potrzeb rozwojowych dzieci oraz dokumentowaniem tych obserwacji<br />
- 32 (100%)<br />
– zakres zadań nauczycieli prowadzących zajęcia w punkcie przedszkolnym/<br />
zespole wychowania przedszkolnego związanych z przeprowadzeniem, w roku<br />
148
szkolnym poprzedzającym rok szkolny, w którym możliwe jest rozpoczęcie <strong>przez</strong><br />
dziecko nauki w szkole podstawowej, diagnozy gotowości do podjęcia nauki<br />
w szkole – 30 (94 %),<br />
– zakres zadań nauczycieli prowadzących zajęcia w punkcie przedszkolnym/<br />
zespole wychowania przedszkolnego związanych ze współpracą ze specjalistami<br />
świadczącymi dzieciom pomoc psychologiczno-pedagogiczną lub opiekę<br />
zdrowotną - 31 (97%),<br />
Dyrektorzy/nauczyciele 4 (12,5%) punktów przedszkolnych/zespołów wychowania<br />
przedszkolnego, których organizacja nie zawierała informacji zawartych w § 5 ust. 1<br />
pkt 1-11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r.<br />
w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia<br />
i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. Nr 161, poz.1080,<br />
z późn. zm.), jako przyczynę nieprawidłowości wskazali, że:<br />
– organizacja została opracowana na podstawie nieaktualnych przepisów prawa<br />
oświatowego;<br />
– brak zapisów dotyczących przeprowadzania diagnozy gotowości szkolnej wynika<br />
z faktu, iż punkt/zespół wychowania przedszkolnego <strong>przez</strong>naczony jest dla dzieci<br />
3 – 4 – letnich.<br />
3. Liczba dzieci w 32 (100%) punktach przedszkolnych/zespołach wychowania<br />
przedszkolnego jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.<br />
4. Dzienny minimalny wymiar godzin zajęć świadczonego w 32 (100%), punktach<br />
przedszkolnych/zespołach wychowania przedszkolnego nauczania, wychowania<br />
i opieki jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.<br />
5. Tygodniowy wymiar godzin zajęć świadczonego w 30 (94%), punktach<br />
przedszkolnych/zespołach wychowania przedszkolnego nauczania, wychowania<br />
i opieki jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Tygodniowy wymiar<br />
godzin zajęć świadczonego w punktach przedszkolnych/zespołach wychowania<br />
przedszkolnego nauczania, wychowania i opieki wynosi co najmniej:<br />
− w grupie liczącej od 3 do 12 dzieci – 12 godzin - 8 (25%) placówek,<br />
− w grupie liczącej od13 do 16 dzieci – 16 godzin - 13 (41 %) placówek,<br />
− w grupie liczącej od 17 do 20 dzieci – 20 godzin - 4 (12,5%) placówek,<br />
− w grupie liczącej od 21 do 25 dzieci – 25 godzin - 9 (28%) placówek.<br />
Dyrektorzy/nauczyciele 2 (3%) punktów przedszkolnych/zespołów wychowania<br />
przedszkolnego, w których tygodniowy wymiar godzin świadczonego wychowania<br />
i opieki jest niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa, jako przyczynę<br />
nieprawidłowości wskazali, że:<br />
149
− do planowania tygodniowego wymiaru godzin zajęć zastosowano<br />
nieaktualne przepisy prawa oświatowego;<br />
− liczba dzieci w punkcie/zespole wychowania przedszkolnego, od której<br />
uzależniony jest tygodniowy wymiar zajęć, ulega ciągłej zmianie.<br />
6. 32 (100%) punktów przedszkolnych/zespołów wychowania przedszkolnego<br />
prowadzą zajęcia w ciągu liczby dni tygodnia zgodnej z przepisami prawa.<br />
7. Przebieg działalności wychowawczo-dydaktycznej z dziećmi w punkcie<br />
przedszkolnym/zespole wychowania przedszkolnego jest dokumentowany<br />
w dzienniku zajęć w 32 (100%) punktach przedszkolnych/zespołów wychowania<br />
przedszkolnego.<br />
W dzienniku zajęć punktu przedszkolnego/zespołu wychowania przedszkolnego<br />
znajdują się:<br />
Dane osobowe dotyczące<br />
dziecka<br />
Dane osobowe dotyczące<br />
rodziców<br />
Odnotowane obecności<br />
dzieci na zajęciach<br />
wychowawczodydaktycznych<br />
Tak Nie Tak Nie Tak Nie<br />
32 100% 0 0% 32 100% 0 0% 32 100% 0 0%<br />
32 (100%) nauczycieli potwierdziło podpisem przeprowadzenie zajęć wychowawczodydaktycznych<br />
w danym dniu.<br />
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
1. Wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół i placówek,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
W związku ze stwierdzonymi w trakcie kontroli nieprawidłowościami, wskazanym<br />
jest zamieszczenie na stronie internetowej Kuratorium Oświaty we Wrocławiu<br />
w zakładce Wspomaganie materiału dotyczącego prawidłowości opracowywania<br />
organizacji punktu/zespołu wychowania przedszkolnego<br />
2. Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
W punktach/zespołach wychowania przedszkolnego, w których w toku<br />
przeprowadzonych czynności kontrolnych wydano zalecenia należy<br />
przeprowadzić kontrole realizacji zaleceń.<br />
Kontrolą w zakresie zgodności z przepisami prawa organizacji i sposobu<br />
działania innej formy wychowania przedszkolnego należy objąć nowozakładane<br />
punkty/zespoły wychowania przedszkolnego.<br />
150
2.1.3.7. Kontrola prawidłowości przestrzegania przepisów dotyczących<br />
nauczania języka mniejszości etnicznej oraz jej własnej historii i kultury<br />
Celem kontroli było pozyskanie informacji o prawidłowości przestrzegania przepisów<br />
dotyczących nauczania języka mniejszości etnicznej oraz jej własnej historii i kultury<br />
w roku szkolnym 2011/2012.<br />
Kontrolą zostały objęte publiczne szkoły podstawowe, gimnazja znajdujące się na<br />
obszarze województwa dolnośląskiego, w których zorganizowano naukę w tym<br />
zakresie.<br />
Zaplanowano przeprowadzenie kontroli w 100 % szkół wykazanych w Systemie<br />
Informacji Oświatowej, jako prowadzące nauczanie języków mniejszości etnicznych<br />
(wg stanu na dzień 30 września 2011 r.).<br />
Kontrola została zrealizowana w okresie od marca 2012 r. do maja 2012 r.<br />
Kluczowym zagadnieniem przedmiotowej kontroli było uzyskanie informacji<br />
o przestrzeganiu przepisów dotyczących nauczania języka mniejszości etnicznej oraz<br />
jej własnej historii i kultury.<br />
Kontrolą objęto 5 szkół podstawowych i 3 gimnazja.<br />
Informacje o nauczanych w szkołach językach mniejszości etnicznych:<br />
Języki mniejszości<br />
etnicznej<br />
Liczba szkół<br />
podstawowych<br />
Liczba gimnazjów<br />
karaimski<br />
łemkowski 5 3<br />
romski<br />
tatarski<br />
Liczba szkół<br />
ponadgimnazjalnych<br />
1. W 6 kontrolowanych szkołach uczniowie uczestniczą w zajęciach z języka<br />
mniejszości etnicznej organizowanych w szkole, a w 2 kontrolowanych szkołach<br />
uczniowie uczestniczą w zajęciach z języka mniejszości etnicznej<br />
organizowanych w zespole międzyszkolnym.<br />
2. Na 6 kontrolowanych szkół statut szkoły zawiera zapisy dotyczące organizacji<br />
nauczania języka mniejszości etnicznej, zgodnie z typem szkoły.<br />
3. W kontrolowanych szkołach liczba uczniów objętych nauką języka mniejszości<br />
etnicznej wynosi 34 i jest zgodna z liczbą wniosków złożonych <strong>przez</strong><br />
rodziców/prawnych opiekunów w sprawie zorganizowania nauki języka<br />
mniejszości etnicznej.<br />
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
Nieprawidłowości stwierdzono w jednym gimnazjum, w którym uczy się 8 uczniów<br />
języka łemkowskiego.<br />
Uchybienia dotyczyły wymiaru zajęć i prawidłowego prowadzenia dokumentacji<br />
nauczania.<br />
151
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
1. wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół i placówek,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
Wyniki kontroli wskazują, że obszar nie wymaga wspomagania.<br />
2. wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
W szkole, w której wydano zalecenia zaplanować kontrolę ich realizacji.<br />
152
2.1.3.8. Kontrola w zakresie zgodności organizacji zajęć z wychowania<br />
fizycznego realizowanych w formie zajęć klasowo-lekcyjnych z ramowymi<br />
planami nauczania w zakresie liczby uczniów w grupach w szkołach<br />
podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych oraz podziału na<br />
grupy dla dziewcząt i chłopców w szkołach ponadgimnazjalnych<br />
Celem kontroli było pozyskanie informacji o zgodności organizacji zajęć<br />
z wychowania fizycznego realizowanych w formie zajęć klasowo-lekcyjnych<br />
z ramowymi planami nauczania w zakresie liczby uczniów w grupach w szkołach<br />
podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych oraz podziału na grupy<br />
dla dziewcząt i chłopców w szkołach ponadgimnazjalnych.<br />
Kontrolą zostały objęte publiczne szkoły podstawowe, gimnazja i szkoły<br />
ponadgimnazjalne dla młodzieży, z wyłączeniem szkół specjalnych, szkół sportowych<br />
i szkół mistrzostwa sportowego, oddziałów specjalnych w szkołach<br />
ogólnodostępnych oraz szkołach integracyjnych, oddziałów integracyjnych<br />
w szkołach ogólnodostępnych, oddziałów sportowych i oddziałów mistrzostwa<br />
sportowego w szkołach ogólnodostępnych znajdujące się na obszarze województwa<br />
dolnośląskiego. Kontrolą był objęty przydział czynności tylko w tym tygodniu,<br />
w którym kontrolujący był w szkole.<br />
Zaplanowano przeprowadzenie kontroli zajęć prowadzonych <strong>przez</strong> 3 losowo<br />
wybranych nauczycieli wychowania fizycznego w 10 % samodzielnych wskazanych<br />
powyżej typów szkół i jednostek.<br />
Kontrola została zrealizowana w okresie od lutego 2012 r. do marca 2012 r.<br />
Sprawdzano więc, czy:<br />
1) Wylosowany nauczyciel prowadził zajęcia w formie klasowo-lekcyjnej.<br />
2) W grupach prowadzonych <strong>przez</strong> wylosowanego nauczyciela była odpowiednia<br />
liczba uczniów.<br />
3) W grupach prowadzonych <strong>przez</strong> wylosowanego nauczyciela – w przypadku<br />
szkół ponadgimnazjalnych - wprowadzono podział na dziewczęta i chłopców.<br />
4) W szkole są uczniowie, którzy nie biorą udziału w obowiązkowych zajęciach<br />
wychowania fizycznego.<br />
Opis danych i ich analiza<br />
Kontrolą objęto 1855 grup zajęć wychowania fizycznego w 169 szkołach,<br />
prowadzonych <strong>przez</strong> 401 nauczycieli, w tym:<br />
- 1297 - to grupy oddziałowe,<br />
- 443 - to grupy międzyoddziałowe,<br />
- 80 - to grupy międzyklasowe,<br />
- 35 - to grupy inne<br />
Spośród ww. liczby grup:<br />
- 1754 grup liczyło od 12 do 26 uczniów,<br />
- 87 grup liczyło mniej niż 12 uczniów,<br />
- 14 grup liczyło więcej niż 26 uczniów.<br />
153
29 szkołach grupy liczyły mniej niż 12 uczniów / w tym, w 10 liczba uczniów<br />
w szkole nie pozwalała na utworzenie grupy co najmniej 12-osobowej, w 8 szkołach<br />
grupy liczyły więcej niż 26 uczniów.<br />
Z ogólnej liczby 169 kontroli, 52 przeprowadzono w szkołach ponadgimnazjalnych,<br />
które objęły 626 grup, gdzie w:<br />
- 616 grupach dokonano podziału na dziewczęta i chłopców,<br />
- 10 grupach nie dokonano podziału na dziewczęta i chłopców.<br />
Na podstawie przyjętej metodologii skontrolowano 1690 uczniów ze wszystkich szkół<br />
objętych kontrolą, w których nie było przypadków niezakwalifikowania ucznia do<br />
żadnej grupy. Z podanej liczby, 166 uczniów nie uczestniczy w zajęciach<br />
wychowania fizycznego. Powody absencji to:<br />
- 165 uczniów - zwolnienie z wychowania fizycznego decyzją dyrektora szkoły,<br />
- 1 uczeń – realizacja zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.<br />
Wyniki ww. kontroli wskazują, że spośród 169 kontrolowanych szkół, w 142<br />
(84,02 %) zajęcia z wychowania fizycznego realizowane w formie zajęć klasowolekcyjnych<br />
organizowane były zgodnie z ramowymi planami nauczania w zakresie<br />
liczby uczniów w grupach.<br />
W przypadku 52 kontrolowanych szkół ponadgimnazjalnych, w 49 (94,23 %)<br />
dokonano podziału na dziewczęta i chłopców.<br />
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli:<br />
Wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół i placówek,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
1. Wśród dyrektorów oraz nauczycieli wychowania fizycznego rozpowszechnić<br />
informacje o aktualnym stanie prawnym w zakresie dopuszczalnych form realizacji<br />
obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego.<br />
2. Wspomóc nauczycieli wychowania fizycznego w zakresie opracowywania<br />
programów oraz sposobu organizacji zajęć wychowania fizycznego do wyboru <strong>przez</strong><br />
ucznia, uwzględniających ich potrzeby i zainteresowania.<br />
Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
1. Ze względu na niewielką liczbę szkół, które skorzystały z możliwości prowadzenia<br />
obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego w formach do wyboru (35 spośród 169<br />
skontrolowanych), uwzględniających zainteresowania i potrzeby uczniów, objąć<br />
monitorowaniem szerszą liczbę szkół, zwracając uwagę na przyczyny takiego stanu,<br />
sposób przygotowywania oferty dla uczniów oraz ich rekrutacji na te zajęcia.<br />
154
2.1.3.9 Kontrola w zakresie zgodności organizacji kształcenia uczniów<br />
z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym<br />
w szkołach podstawowych i gimnazjach ogólnodostępnych,<br />
z oddziałami integracyjnymi oraz integracyjnych z przepisami prawa<br />
Celem kontroli było pozyskanie informacji o zgodności z przepisami prawa<br />
organizacji kształcenia uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu<br />
umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych i gimnazjach<br />
ogólnodostępnych, z oddziałami integracyjnymi oraz integracyjnych.<br />
Kontrolą objęto 6 szkół (100%) spośród wytypowanych w wyniku monitoringu<br />
nadzorowanych szkół ogólnodostępnych, ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi<br />
i integracyjnych, do których uczęszczają uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu<br />
umiarkowanym lub znacznym. Kontrola została zrealizowana w okresie od maja do czerwca<br />
2012 r.<br />
1. Kluczowe zagadnienia kontroli:<br />
1. Zgodność organizacji kształcenia dla uczniów z upośledzeniem umysłowym<br />
w stopniu umiarkowanym lub znacznym z zaleceniami zawartymi w orzeczeniach<br />
o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanych <strong>przez</strong> zespoły orzekające<br />
działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych.<br />
2. Realizacja kształcenia uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu<br />
umiarkowanym lub znacznym na podstawie:<br />
a) indywidualnych programów edukacyjnych - w szkołach podstawowych<br />
integracyjnych i w oddziałach integracyjnych zorganizowanych w szkołach<br />
podstawowych ogólnodostępnych,<br />
b) indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych - w gimnazjach,<br />
opracowanych z uwzględnieniem treści podstawy programowej kształcenia<br />
ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym<br />
lub znacznym.<br />
3. Zgodność dokumentowania przebiegu nauczania z obowiązującymi przepisami.<br />
4. Indywidualizowanie procesu kształcenia uczniów z upośledzeniem umysłowym<br />
w stopniu umiarkowanym lub znacznym.<br />
5. Zgodność z przepisami prawa procedur przedłużania uczniom z upośledzeniem<br />
umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym okresu nauki na danym<br />
etapie edukacyjnym<br />
6. Zgodność z przepisami prawa oceniania uczniów z upośledzeniem umysłowym<br />
w stopniu umiarkowanym lub znacznym.<br />
Mając powyższe na względzie, w trakcie kontroli sprawdzano:<br />
1. Przedłożone <strong>przez</strong> dyrektora szkoły dokumenty dotyczące organizacji kształcenia<br />
uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym:<br />
− orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego,<br />
− arkusz organizacji pracy szkoły,<br />
− dzienniki lekcyjne,<br />
155
− dzienniki zajęć rewalidacyjnych,<br />
− indywidualne programy edukacyjne,<br />
− indywidualne programy edukacyjno-terapeutyczne,<br />
− szkolny plan nauczania,<br />
− protokoły rady pedagogicznej.<br />
2. Dokumentację 10 losowo wybranych uczniów realizujących podstawę<br />
programową kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym<br />
w stopniu umiarkowanym lub znacznym.<br />
2. Opis danych i ich analiza<br />
Kontrolę zgodności organizacji kształcenia uczniów z upośledzeniem umysłowym<br />
w stopniu umiarkowanym lub znacznym przeprowadzono:<br />
− w 5 szkołach podstawowych ogólnodostępnych, w których było 5 uczniów (po<br />
jednym w każdej szkole) z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym<br />
lub znacznym., tj. 0,72 % ogółu uczniów,<br />
− w 1 gimnazjum ogólnodostępnym, w którym było 2 uczniów z upośledzeniem<br />
umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym., tj. 1,6% ogółu uczniów,<br />
1) Dyrektor zorganizował zgodnie z przepisami prawa kształcenie uczniów<br />
z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym<br />
w szkołach podstawowych i gimnazjach ogólnodostępnych, z oddziałami<br />
integracyjnymi oraz integracyjnych.<br />
Kształcenie uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub<br />
znacznym zorganizowało 5 dyrektorów szkół podstawowych (100%), 1 dyrektor<br />
gimnazjum ogólnodostępnego (100%) zgodnie z obowiązującymi przepisami.<br />
W trakcie kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w tym zakresie.<br />
2) Indywidualny program edukacyjny (IPE)<br />
5 dyrektorów szkół podstawowych (100%) opracowało Indywidualny program<br />
edukacyjny (IPE).<br />
W trakcie kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości<br />
3) Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET)<br />
1 dyrektor gimnazjum ogólnodostępnego (100%) opracował indywidualny program<br />
edukacyjno-terapeutyczny (IPET).<br />
W trakcie nie stwierdzono nieprawidłowości<br />
4) Praca zespołu którego zadaniem jest planowanie i koordynowanie udzielania<br />
pomocy psychologiczno-pedagogicznej - nie dotyczy<br />
156
5) Organizacja zajęć rewalidacyjnych<br />
4 dyrektorów szkół podstawowych (80%), 1 dyrektor gimnazjum ogólnodostępnego<br />
(100%), prawidłowo zorganizowało zajęcia rewalidacyjne.<br />
W trakcie kontroli stwierdzono także nieprawidłowości w tym zakresie, które<br />
dotyczyły:<br />
−<br />
−<br />
liczby uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub<br />
znacznym, dla których nie przydzielono indywidualnych zajęć rewalidacyjnych -<br />
1 (20 %) szkół podstawowych ogólnodostępnych<br />
zorganizowane zajęcia rewalidacyjne nie były zgodne z zaleceniami zawartymi<br />
w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego – 20% szkół podstawowych<br />
ogólnodostępnych (1 szkoła).<br />
Jako najczęstsze przyczyny występujących nieprawidłowości dyrektorzy podawali:<br />
Mimo wnioskowania dyrektora szkoły do JST o przyznanie dodatkowych godzin na<br />
realizację indywidualnych zajęć rewalidacyjnych, organ prowadzący nie wyraził<br />
zgody na ich przyznanie.<br />
6) Dokumentacja<br />
4 dyrektorów szkół podstawowych (80%), 1 dyrektor gimnazjum ogólnodostępnego<br />
(100%) prowadziło dokumentację zgodnie z przepisami prawa.<br />
W trakcie kontroli stwierdzono także nieprawidłowości w tym zakresie:<br />
− nauczyciele nie dokumentują prawidłowo realizacji z uczniem zajęć<br />
rewalidacyjnych – 20% szkół podstawowych ogólnodostępnych (1 szkoła),<br />
− w szkole, w której stwierdzono nieprawidłowości nie były prowadzone zajęcia<br />
rewalidacyjne.<br />
7) Przedłużenie okresu edukacyjnego – żaden z kontrolowanych dyrektorów nie<br />
przedłużał okresu edukacyjnego, ponieważ nie było jeszcze takiej potrzeby.<br />
8) Ocenianie<br />
5 dyrektorów szkół podstawowych (100%) oraz 1 dyrektor gimnazjum<br />
ogólnodostępnego (100%), prawidłowo stosowali przepisy dotyczące oceniania.<br />
W trakcie kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości.<br />
157
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli<br />
1.Wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół i placówek,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
Zwrócić uwagę jednostek samorządu terytorialnego na potrzeby edukacyjne dzieci<br />
i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym<br />
oraz konieczność przydzielania godzin na prowadzenie zajęć rewalidacyjnych dla<br />
nich.<br />
2.Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
W szkołach, w których stwierdzono nieprawidłowości w przedmiotowym zakresie<br />
kontroli zostanie przeprowadzona kontrola realizacji zaleceń.<br />
158
2.1.3.10. Kontrola prawidłowości nadzorowania <strong>przez</strong> dyrektora publicznej<br />
szkoły podstawowej spełniania <strong>przez</strong> dzieci pięcioletnie i sześcioletnie<br />
rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego<br />
Kluczowym zagadnieniem przedmiotowej kontroli było uzyskanie informacji<br />
o prawidłowości nadzorowania <strong>przez</strong> dyrektora publicznej szkoły podstawowej<br />
spełniania <strong>przez</strong> dzieci pięcioletnie i sześcioletnie rocznego obowiązkowego<br />
przygotowania przedszkolnego.<br />
Celem kontroli było również pozyskanie informacji o skuteczności dyrektorów<br />
publicznych szkół podstawowych w sprawowaniu <strong>nadzoru</strong> nad spełnianiem <strong>przez</strong><br />
dzieci pięcioletnie i sześcioletnie obowiązku rocznego przygotowania<br />
przedszkolnego.<br />
Kontrolą zostały objęte publiczne szkoły podstawowe, dla których ustalono obwód,<br />
znajdujące się na obszarze województwa dolnośląskiego. Zaplanowano<br />
przeprowadzenie kontroli w 10 % publicznych szkół podstawowych, dla których<br />
ustalono obwód.<br />
Kontrola została zrealizowana w okresie od 2 stycznia 2012 r. do 29 lutego 2012 r.<br />
Opis danych i ich analiza<br />
1) Kontrolą objęto 76 publicznych szkół podstawowych, dla których ustalono obwód.<br />
76 kontrolowanych szkół podstawowych posiada ewidencję dzieci pięcioi<br />
sześcioletnich z roczników objętych obowiązkiem rocznego przygotowania<br />
przedszkolnego w roku szkolnym, którego dotyczyła kontrola, sporządzoną na<br />
podstawie informacji o aktualnym stanie i zmianach w ewidencji dzieci i młodzieży<br />
przekazanej <strong>przez</strong> wójtów, burmistrzów, prezydentów.<br />
W 76 (100%) spośród kontrolowanych szkół są prowadzone księgi ewidencji dzieci<br />
podlegających obowiązkowi rocznego przygotowania przedszkolnego zamieszkałych<br />
w obwodzie ww. szkół. W 3 (4%) szkołach stwierdzono nieprawidłowości w zakresie<br />
prowadzenia ksiąg ewidencji.<br />
Stwierdzone nieprawidłowości polegały na:<br />
− braku wpisów dotyczących danych osobowych dzieci oraz rodziców –<br />
2 przypadki;<br />
− wpisaniu do księgi ewidencji dzieci niezamieszkałych w rejonie szkoły –<br />
1 przypadek.<br />
2) Na 3498 dzieci pięcioletnich zamieszkałych w obwodzie danej szkoły podstawowej<br />
58 nie realizuje obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego;<br />
Na 3367 dzieci sześcioletnich zamieszkałych w obwodzie danej szkoły podstawowej<br />
34 nie realizuje obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego lub nie spełnia<br />
obowiązku szkolnego.<br />
159
W przypadkach niespełniania <strong>przez</strong> dzieci pięcio- i sześcioletnie rocznego<br />
obowiązkowego przygotowania przedszkolnego, dyrektorzy 29 kontrolowanych szkół<br />
podejmowali działania, do których najczęściej należały:<br />
− próba nawiązania kontaktu z rodzicami dziecka (telefonicznego, pisemnego itp.)<br />
w celu uzyskania informacji o spełnianiu obowiązku <strong>przez</strong> dziecko – 84 podjęte<br />
działania;<br />
− pisemne lub telefoniczne zapytanie do dyrektorów innych szkół/przedszkoli –<br />
69 podjętych działań;<br />
− przeprowadzanie wywiadu w środowisku zamieszkania dziecka – 62 podjęte<br />
działania;<br />
− inne działania – 52 podjęte działania:<br />
• nawiązanie współpracy z policją i strażą miejską,<br />
• nawiązanie kontaktu z dziadkami dziecka,<br />
• powiadomienie organu prowadzącego o wyczerpaniu możliwości ustalenia<br />
miejsca zamieszkania dziecka – 11 podjętych działań.<br />
Przypadki, w których dyrektor nie podjął żadnych działań – 0.<br />
3) Spośród 3498 dzieci pięcioletnich zamieszkałych w obwodach kontrolowanych<br />
szkół 4 dzieci zostało objętych indywidualnym obowiązkowym rocznym<br />
przygotowaniem przedszkolnym.<br />
Spośród 3367 dzieci sześcioletnich zamieszkałych w obwodach kontrolowanych<br />
szkół 1 dziecko zostało objęte indywidualnym obowiązkowym rocznym<br />
przygotowaniem przedszkolnym.<br />
4) 423 dzieci sześcioletnich zamieszkałych w obwodach kontrolowanych szkół<br />
rozpoczęło naukę w klasach pierwszej ww. szkół;<br />
160 dzieci sześcioletnich zamieszkałych poza obwodem kontrolowanych szkół<br />
rozpoczęło naukę w klasach pierwszych kontrolowanych szkół podstawowych.<br />
Analiza wyników kontroli wskazuje, iż dyrektorzy 73 (96%) kontrolowanych szkół<br />
prawidłowo <strong>nadzoru</strong>ją spełnianie <strong>przez</strong> dzieci pięcio- i sześcioletnie rocznego<br />
obowiązkowego przygotowania przedszkolnego lub obowiązku szkolnego.<br />
Odnotowane nieprawidłowości w kontrolowanym zakresie najczęściej dotyczyły<br />
prowadzenia księgi ewidencji, tj:<br />
− braku wpisów dotyczących danych osobowych dzieci oraz rodziców –<br />
2 przypadki;<br />
− wpisania do księgi ewidencji dzieci niezamieszkałych w rejonie szkoły –<br />
1 przypadek.<br />
Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli<br />
1.Wskazujące na potrzeby w zakresie wspomagania pracy szkół podstawowych,<br />
określające zakres wspomagania:<br />
Dyrektorzy dolnośląskich szkół podstawowych prawidłowo <strong>nadzoru</strong>ją spełnianie<br />
<strong>przez</strong> dzieci pięcioletnie i sześcioletnie rocznego obowiązkowego przygotowania<br />
160
przedszkolnego, stąd też nie ma potrzeby organizowania wspomagania pracy szkół<br />
i placówek w tym zakresie.<br />
2. Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
W szkołach, w których stwierdzono nieprawidłowości w zakresie prowadzenia księgi<br />
ewidencji zostanie przeprowadzona kontrola realizacji zaleceń.<br />
161
2.2. Kontrole doraźne<br />
Kontrole doraźne są przeprowadzane <strong>przez</strong> organ sprawujący nadzór pedagogiczny<br />
w sytuacji, gdy zaistnieje potrzeba przeprowadzenia w szkole lub placówce działań<br />
nieujętych w planie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>.<br />
2.2.1 Ogólne informacje o przeprowadzonych kontrolach doraźnych<br />
W roku szkolnym 2011/2012 pracownicy Kuratorium Oświaty we Wrocławiu<br />
przeprowadzili 380 kontroli doraźnych w 165 spośród 3427 nadzorowanych szkół<br />
i placówek. Kontrole te zostały przeprowadzone w szkołach i placówkach<br />
kierowanych <strong>przez</strong> 124 dyrektorów szkół i placówek. W tabeli nr 1 przedstawiono<br />
informację o obszarach, w jakich kontrole doraźne zostały przeprowadzone w roku<br />
szkolnym 2011/2012.<br />
Obszary funkcjonowania szkół i placówek<br />
będące przedmiotem kontroli*:<br />
zgodność zatrudniania nauczycieli<br />
z wymaganymi kwalifikacjami<br />
realizacja podstaw programowych<br />
i ramowych planów nauczania<br />
przestrzeganie zasad oceniania,<br />
klasyfikowania i promowania uczniów oraz<br />
prowadzenia egzaminów, a także<br />
przestrzeganie przepisów dotyczących<br />
obowiązku szkolnego i obowiązku nauki<br />
przedszkolach<br />
szkołach<br />
podstawowych<br />
szkołach dla<br />
dzieci i<br />
młodzieży<br />
Liczba kontroli w:<br />
gimnazjach<br />
szkołach<br />
ponadgimnazjaln<br />
ych<br />
szkołach dla dorosłych<br />
placówkach<br />
0 0 0 0 1 1 2<br />
1 0 0 1 0 1 3<br />
0 0 1 1 2 1 5<br />
przestrzeganie statutu szkoły lub placówki 2 0 0 1 0 2 5<br />
przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia 3 3 2 0 0 3 11<br />
zapewnienie uczniom bezpiecznych<br />
i higienicznych warunków nauki,<br />
wychowania i opieki.<br />
organizowanie zajęć rewalidacyjnych<br />
0 0 0 1 0 1 2<br />
0 9 6 2 0 0 17<br />
organizowanie i realizowanie zajęć<br />
rewalidacyjno-wychowawczych 12 124 36 0 0 8 180<br />
RAZEM<br />
przestrzeganie <strong>przez</strong> szkolę niepubliczną<br />
przepisów art. 7 ust. 3 ustawy o systemie<br />
oświaty<br />
inne - opinia i orzeczenia wydawane <strong>przez</strong><br />
Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne<br />
zgodnie z przepisami<br />
7 14 10 21 87 14 153<br />
0 0 0 0 0 2 2<br />
162
2.2.2. Informacje dotyczące organizacji i przeprowadzania kontroli doraźnych<br />
Przyczyną zarządzenia <strong>przez</strong> kuratora oświaty kontroli doraźnej w szkole lub<br />
placówce jest stwierdzenie potrzeby przeprowadzenia w tej szkole lub placówce<br />
działań nieujętych w planie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>. Takie stwierdzenie może<br />
nastąpić na skutek wniosku pomiotu zewnętrznego lub na skutek analizy <strong>przez</strong><br />
kuratora oświaty dotychczasowych wyników <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> nad szkołą lub<br />
placówką. Podmioty wnioskujące o zarządzenie w roku szkolnym 2011/2012 kontroli<br />
doraźnych w szkołach lub placówkach przedstawiono w tabeli<br />
Liczba kontroli doraźnych<br />
przeprowadzonych<br />
a) na wniosek, prośbę, w związku z<br />
informacją pozyskaną od:<br />
organu prowadzącego szkołę lub<br />
placówkę<br />
przedszkolach<br />
szkołach<br />
podstawowych<br />
Liczba kontroli w:<br />
szkołach dla<br />
dzieci i<br />
młodzieży<br />
gimnazjach<br />
szkołach<br />
ponadgimnazjaln<br />
ych<br />
szkołach dla dorosłych<br />
placówkach<br />
1 0 0 0 4 3 8<br />
MEN – ogółem 0<br />
• MEN - organizacja zajęć<br />
rewalidacyjnych 0 9 6 2 0 0 17<br />
• MEN - organizacja i realizacja zajęć<br />
rewalidacyjno-wychowawczych 12 124 36 0 0 8 180<br />
prokuratury 0 0 0 0 0 0 0<br />
Rzecznika Praw Obywatelskich 0 0 0 0 0 1 1<br />
rodziców 3 3 1 0 0 0 7<br />
uczniów 0 0 0 1 0 0 1<br />
nauczycieli 0 0 0 0 0 0 0<br />
Rzecznika Praw Dziecka 1 1 3 0 0 0 5<br />
innych podmiotów ( dyrektor OKE,<br />
stowarzyszenie, ZNP, Sąd Okręgowy)<br />
b) na skutek stwierdzenia <strong>przez</strong> Kuratora<br />
Oświaty potrzeby przeprowadzenia kontroli<br />
doraźnej<br />
2 1 2 1 2 0 8<br />
RAZEM<br />
7 14 10 21 87 14 153<br />
RAZEM KONTROLI DORAŹNYCH 26 152 58 25 93 26 380<br />
Kontrole doraźne były prowadzone zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie<br />
<strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, co zaprezentowano w tabeli<br />
1.<br />
Liczba kontroli doraźnych, w tym:<br />
a) przeprowadzonych <strong>przez</strong>:<br />
● jedną osobę 343<br />
163
2.<br />
● zespół dwuosobowy 31<br />
● zespół więcej niż dwuosobowy 6<br />
RAZEM KONTROLI DORAŹNYCH 380<br />
b) przeprowadzonych na podstawie imiennych upoważnień. 380<br />
Liczba sporządzonych <strong>przez</strong> kontrolujących protokołów kontroli:<br />
a) w terminie 7 dni od dnia zakończenia kontroli 380<br />
b) w terminie dłuższym niż 7 dni od dnia zakończenia kontroli. 0<br />
RAZEM PROTOKOŁÓW 380<br />
2.2.3. Wyniki kontroli doraźnych<br />
Obszary funkcjonowania szkół i placówek<br />
będące przedmiotem kontroli<br />
Liczba zaleceń<br />
zgodność zatrudniania nauczycieli z wymaganymi kwalifikacjami 26<br />
realizacja podstaw programowych i ramowych planów nauczania 34<br />
przestrzeganie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów<br />
oraz prowadzenia egzaminów, a także przestrzeganie przepisów<br />
dotyczących obowiązku szkolnego i obowiązku nauki<br />
przestrzeganie statutu szkoły lub placówki 31<br />
przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia 14<br />
zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki,<br />
wychowania i opieki.<br />
organizowanie zajęć rewalidacyjnych 6<br />
organizowanie i realizowanie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych 115<br />
przestrzeganie <strong>przez</strong> szkolę niepubliczną przepisów art. 7 ust. 3 ustawy<br />
73<br />
o systemie oświaty<br />
Inne: prowadzenie dokumentacji przebiegu nauczania zgodnie z<br />
przepisami prawa, opinie i orzeczenia wydawane <strong>przez</strong> Poradnie 110<br />
Psychologiczno - Pedagogiczne<br />
RAZEM 479<br />
2.2.4. Wnioski wynikające z analizy wyników kontroli doraźnych:<br />
1. Wskazujące na potrzeby w zakresie planowania <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>:<br />
1) W dalszym ciągu wspomagać dyrektorów szkół niepublicznych<br />
o uprawnieniach szkół publicznych w zakresie spełniania wymogów<br />
określonych w art. 7 ust. 3;<br />
2) Objąć wspomaganiem dyrektorów szkół publicznych w zakresie<br />
organizowania i realizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych;<br />
3) Zaplanować kontrole doraźne dla dyrektorów szkół niepublicznych<br />
z uprawnieniami szkół publicznych, w zakresie prowadzenia dokumentacji<br />
przebiegu nauczania zgodnie z przepisami prawa.<br />
57<br />
13<br />
164
3. Wspomaganie<br />
3.1. Organizacja i realizacja wspomagania<br />
3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora<br />
Oświaty w zakresie:<br />
1) Przygotowywanie i podawanie do publicznej wiadomości na stronie internetowej<br />
Kuratorium analiz wyników <strong>sprawowanego</strong> <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong>, w tym<br />
wniosków z ewaluacji zewnętrznych i kontroli<br />
Sposób dokonywania analiz wyników <strong>sprawowanego</strong> <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong><br />
i wniosków:<br />
Przyjęty w Kuratorium Oświaty we Wrocławiu i realizowany w roku 2011/2012 sposób<br />
dokonywania analizy wyników <strong>sprawowanego</strong> <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> obejmuje:<br />
– analizy bieżące – bieżąca analiza raportów, wyników ewaluacji, bieżąca analiza<br />
statystyczna przeprowadzonych kontroli planowych i doraźnych, bieżąca analiza<br />
zaleceń w ramach przeprowadzonych kontroli,<br />
– analizy problemowe – w odniesieniu do obszarów realizowanych ewaluacji,<br />
tematów kontroli planowych oraz tematycznie powiązanych ze sobą kontroli<br />
doraźnych,<br />
– całościowe – obejmujące wyniki przeprowadzonych wszystkich kontroli<br />
i ewaluacji,<br />
– podsumowujące – formułowanie wniosków z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong><br />
<strong>sprawowanego</strong> <strong>przez</strong> Dolnośląskiego Kuratora Oświaty na podstawie wyników<br />
analiz problemowych i całościowych<br />
– analizy wyników sprawdzianu i egzaminów zewnętrznych.<br />
Źródłami wykorzystywanymi do opracowywania analiz były w przypadku:<br />
− analizy bieżącej i problemowej – raporty z ewaluacji: poziomy spełnienia<br />
wymagań, komentarze do kryteriów z platformy Systemu Ewaluacji Oświaty<br />
oceny ich spełnienia, opisy wymagań, arkusze kontroli, zalecenia,<br />
− analizy całościowej i podsumowującej – dane z platformy Systemu Ewaluacji<br />
Oświaty dotyczące ewaluacji i kontroli, arkusze zbiorcze kontroli.<br />
Szczególnie wartościowym źródłem danych, usprawniającym przeprowadzanie<br />
analiz, jest wewnętrzna baza danych opracowana na potrzeby Kuratorium Oświaty<br />
we Wrocławiu do rejestrowania przeprowadzonych w danym roku szkolnym<br />
czynności wynikających z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> (ewaluacje i kontrole). Znajduje<br />
się w niej wykaz wszystkich szkół i placówek nadzorowanych <strong>przez</strong> Dolnośląskiego<br />
Kuratora Oświaty utworzony na bazie Systemu Informacji Oświatowej. Jest w niej<br />
prowadzony rejestr planowanych i zrealizowanych form <strong>nadzoru</strong>. Umożliwia ona<br />
sprawne planowanie kontroli planowych i ewaluacji, monitorowanie realizacji tych<br />
165
zadań, dokonywanie podsumowań, sporządzanie zestawień ilościowy i sprawozdań.<br />
Usprawnia ona realizację zadań w ramach Wydziału Nadzoru Pedagogicznego.<br />
Analizy wyników ewaluacji i kontroli dokonywane były w Kuratorium Oświaty we<br />
Wrocławiu <strong>przez</strong> zespół ds. wspomagania (wizytator i socjolog edukacji zatrudniony<br />
w Kuratorium Oświaty we Wrocławiu), któremu przydzielono to zadanie w ramach<br />
stałych obowiązków przy współpracy z wizytatorami ds. ewaluacji. Analizy<br />
przeprowadzane były zgodnie z obowiązującymi w Kuratorium Oświaty we Wrocławiu<br />
zasadami:<br />
– opracowanie comiesięcznych zestawień ilościowych dotyczących<br />
przeprowadzonych ewaluacji (z podziałem na całościowe i problemowe) i kontroli<br />
wg tematów,<br />
– dokonywanie, po zakończeniu kontroli, analizy problemowej wyników kontroli,<br />
tj. opracowanie ilościowe wyników kontroli oraz analizowanie wydanych zaleceń,<br />
uwag i wniosków, a także spostrzeżeń wizytatorów przeprowadzających kontrole,<br />
– analizowanie na bieżąco, w trakcie roku szkolnego, wyników ewaluacji na<br />
poziomie kryteriów i stopni spełnienia wymagań,<br />
– całościowe podsumowanie na koniec roku szkolnego, przed konferencjami<br />
podsumowującymi wyniki <strong>nadzoru</strong> w danym roku szkolnym, wyników ewaluacji<br />
i kontroli,<br />
– opracowanie, na początku nowego roku szkolnego, zgodnie z wytycznymi<br />
Ministerstwa Edukacji Narodowej, analizy całościowej i podsumowującej.<br />
Wyniki analizy problemowej i całościowej dotyczące poszczególnych tematów<br />
kontroli i wybranego obszaru ewaluacji szkół/placówek przekazywane były<br />
dyrektorom szkół w ostatnim tygodniu sierpnia na konferencjach podsumowujących<br />
rok szkolny 2011/2012. Materiały z tych konferencji zostały zamieszczone na stronie<br />
internetowej KO.<br />
Wyniki analizy całościowej i podsumowującej oraz wnioski z <strong>nadzoru</strong><br />
<strong>pedagogicznego</strong> za rok szkolny 2010/2011 opublikowane zostały na stronie<br />
internetowej Kuratorium Oświaty we Wrocławiu.<br />
Analizy bieżące nie są publikowane. Są natomiast wykorzystywane do poprawy<br />
jakości <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> i omawiane z wizytatorami indywidualnie.<br />
Inne formy wspomagania:<br />
Wyniki i wnioski z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> przedstawione zostały dyrektorom<br />
w sierpniu 2012 r. podczas konferencji podsumowujących rok szkolny 2011/2012.<br />
W roku szkolnym 2011/2012 przeprowadzono również konferencje wynikające<br />
z aktualnych potrzeb szkół i placówek w województwie, np. poświęcone omówieniu<br />
zmian w prawie oświatowym lub dotyczące zmian w organizacji pracy szkół<br />
i placówek wprowadzanych w związku ze zmianami w prawie oświatowym. Na<br />
stronie internetowej Kuratorium Oświaty we Wrocławiu zamieszczane są prezentacje<br />
z narad z dyrektorami szkół i placówek. W niektórych przypadkach materiały<br />
166
z konferencji przesyłane są do dyrektorów szkół pocztą elektroniczną, jak np.<br />
z konferencji pt. „Podnoszenie efektywności kształcenia w szkołach”.<br />
Materiały z narad i wnioski z <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> są również udostępnione<br />
dyrektorom szkół i placówek na platformie e-learningowej Kuratorium Oświaty we<br />
Wrocławiu.<br />
Wizytatorzy Kuratorium Oświaty we Wrocławiu są współautorami „Informatora dla<br />
rodziców i opiekunów dzieci (nie)pełnosprawnych”. Opracowały na potrzeby tego<br />
wydawnictwa rozdział pt. Edukacja. Informator zawiera w jednej publikacji<br />
kompleksowe informacje niezbędne dla rodziców i opiekunów dzieci<br />
niepełnosprawnych między innymi na temat uprawnień osób niepełnosprawnych,<br />
dofinansowania, rehabilitacji i inne.<br />
2) Upowszechniania przykładów dobrych praktyk<br />
1. Przyjęte w Kuratorium zasady uznawania działań szkół i placówek za dobre<br />
praktyki, godne upowszechniania.<br />
W Kuratorium Oświaty we Wrocławiu uznawanie działań szkół i placówek za dobre<br />
praktyki, godne upowszechniania odbywa się na podstawie procedury regulującej<br />
pozyskiwanie i opiniowanie przykładów dobrych praktyk oraz ich upowszechnianie.<br />
Przykłady dobrych praktyk zgłaszane są <strong>przez</strong> dyrektorów szkół i placówek.<br />
Za przykłady warte upowszechnienia uznawane są takie działania, które nie należą<br />
do standardowych, powszechnie spotykanych w szkołach rozwiązań, ale<br />
jednocześnie prowadzą do podniesienia efektów nauczania oraz służą skuteczności<br />
pracy wychowawczej.<br />
Działania szkół zostały w tym celu pogrupowane w trzech kategoriach: dydaktyka,<br />
wychowanie i opieka oraz organizacja.<br />
Opis prowadzonych działań zawiera m.in. informację o uzyskanych<br />
w ich wyniku rezultatach i wnioski dotyczące realizacji, dyrektor szkoły dołączyć<br />
może również swoje spostrzeżenia a także informacje o napotykanych trudnościach.<br />
Każdy ze zgłoszonych przykładów podlega opiniowaniu <strong>przez</strong> wizytatora,<br />
wyznaczonego <strong>przez</strong> dyrektora Wydziału Nadzoru Pedagogicznego. Po uzyskaniu<br />
pozytywnej opinii wizytatora dyrektor Wydziału Nadzoru Pedagogicznego podejmuje<br />
decyzję o zamieszczeniu przykładu na stronie internetowej Kuratorium Oświaty.<br />
Opis dobrych praktyk, zakwalifikowanych do upowszechnienia, zamieszczany jest na<br />
stronie internetowej Kuratorium Oświaty w zakładce Dobre Praktyki. Każdy przykład<br />
od momentu publikacji znajduje się w tym miejscu <strong>przez</strong> 1 rok. Po tym terminie opis<br />
jest dostępny w archiwum strony.<br />
Ponadto na platformie e-learningowej Kuratorium Oświaty prowadzony jest moduł<br />
o nazwie „Dobre praktyki”.<br />
167
2. Zaproponowanie przykładów dobrych praktyk (najwyżej trzech) do szerszego<br />
upowszechnienia<br />
• Zastosowanie piosenki w nauczaniu języka angielskiego – czasowniki<br />
nieregularne<br />
W roku szkolnym 2011/2012 radykalnie zmniejszyła się liczba przesłanych do<br />
publikacji przykładów dobrych praktyk. Dyrektorzy 5 szkół, w tym 4 szkół<br />
podstawowych i 1 gimnazjum przesłali do Kuratorium Oświaty we Wrocławiu łącznie<br />
8 przykładów, a w roku 2010/2011 - 23 przykłady. Od dnia wejścia w życie<br />
rozporządzenia w sprawie <strong>nadzoru</strong> <strong>pedagogicznego</strong> z dnia 7 października 2009 r.<br />
żadnego przykładu dobrej praktyki nie przesłali dyrektorzy szkół zawodowych.<br />
3. Sposoby wykorzystania dobrych praktyk w działaniach wspomagających<br />
Dobre praktyki są wykorzystane w działaniach wspomagających po<strong>przez</strong> ich<br />
upowszechnienie na stronie internetowej Kuratorium Oświaty we Wrocławiu.<br />
W roku szkolnym 2011/2012 przykłady dobrych praktyk, dotyczące takiej organizacji<br />
pracy szkół, która umożliwia uzyskanie wysokiej jakości ich pracy, były<br />
upowszechniane <strong>przez</strong> dyrektorów szkół na konferencjach poświęconych<br />
Podnoszenie efektywności kształcenia w szkołach. Dwie konferencje o tej tematyce<br />
zostały przeprowadzone dla dyrektorów i pedagogów szkół podstawowych<br />
i gimnazjów w maju 2012 r.<br />
1) Promowanie wykorzystania ewaluacji w procesie doskonalenia jakości<br />
działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności<br />
statutowej szkół i placówek<br />
W Kuratorium Oświaty we Wrocławiu wykorzystanie ewaluacji w procesie<br />
doskonalenia jakości działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz<br />
innej działalności statutowej szkół i placówek promowane jest podczas konferencji<br />
organizowanych dla dyrektorów szkół i placówek. Inne spojrzenie na ewaluację<br />
wewnętrzną w zakresie wymagania „Zarządzanie”, tj. ewaluację funkcjonującą<br />
w sieci przedstawione zostało podczas pięciu konferencji wojewódzkich w sierpniu<br />
2012 r.<br />
Analizowane są informacje o działalności szkół i placówek uzyskiwane w wyniku<br />
ewaluacji w celu wyłonienia obszarów, zagadnień, których funkcjonowanie ma<br />
szanse ulec poprawie na skutek ich zbadania w czasie ewaluacji. Ewaluatorzy<br />
wskazują w raportach przykłady działań w zakresie ewaluacji wewnętrznej warte<br />
upowszechnienia.<br />
W roku szkolnym 2011/2012 promowana była, po<strong>przez</strong> szkolenia organizowane<br />
w ramach grantów Dolnośląskiego Kuratora Oświaty, tematyka związana<br />
z ewaluacją np. Edukacyjna Wartość Dodana - Interpretacja i wykorzystanie do<br />
168
modyfikacji pracy szkoły, Efektywne sposoby poprawy wyników kształcenia<br />
w szkołach podstawowych z wykorzystaniem analiz wyników sprawdzianu,<br />
Przygotowanie szkół ponadgimnazjalnych do wdrożenia nowej podstawy<br />
programowej, Pragmatyka szkolna w zakresie umiejętności tworzenia, wyboru<br />
i modyfikowania programów nauczania w kształceniu zawodowym, Metody<br />
kształcenia i ocena ich efektywności w zakresie przedmiotów matematycznoprzyrodniczych,<br />
Umiejętności interpersonalne nauczycieli w szczególności w relacji<br />
z uczniem i rodzicem, Kształcenie umiejętności nauczycieli w zakresie oceny<br />
dojrzałości szkolnej dzieci, Kształcenie uczniów ze specjalnymi potrzebami<br />
edukacyjnymi.<br />
Formą promowania wykorzystania ewaluacji były również Konferencje Regionalne,<br />
których 6 zorganizowano na terenie Dolnego Śląska przy współpracy z Ośrodkiem<br />
Rozwoju Edukacji. Adresatami tych konferencji byli dyrektorzy, nauczyciele, rodzice,<br />
uczniowie oraz przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego.<br />
b) Wyłonione w roku szkolnym 2011/2012 obszary doskonalenia objęte<br />
promocją.<br />
W roku szkolnym 2011/2012 promocją objęto wspomaganie w zakresie:<br />
− wdrażania nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego oraz nowej<br />
organizacji pomocy psychologiczno – pedagogicznej na II i IV etapie<br />
edukacyjnym,<br />
− wdrażania nowej podstawy programowej kształcenia zawodowego,<br />
− zmian w systemie kształcenia zawodowego<br />
− zmian w systemie kształcenia dorosłych,<br />
− zmian organizacji pracy szkół.<br />
4) Organizowania konferencji i narad przeprowadzonych w roku szkolnym<br />
2011/2012.<br />
– Dane liczbowe<br />
Lp.<br />
Zakres tematyczny<br />
konferencje<br />
Liczba<br />
narady<br />
Inne formy<br />
szkoleń<br />
Adresaci<br />
Liczba<br />
uczestn<br />
ików<br />
1<br />
2<br />
3<br />
Nadzór<br />
pedagogiczny<br />
Bezpieczeństwo<br />
w szkole<br />
Organizacja pomocy<br />
psychologicznopedagogicznej<br />
5 6<br />
6<br />
1<br />
Dyrektorzy szkół i<br />
przedstawicieli<br />
organów<br />
prowadzących<br />
Dyrektorzy szkół<br />
posiadających<br />
certyfikaty „Szkoła<br />
Dbająca<br />
o Bezpieczeństwo”,<br />
przedstawiciele jst<br />
Dyrektorzy<br />
i nauczyciele<br />
przedszkoli<br />
i gimnazjów,<br />
szkół podstawowych,<br />
ponadgimnazjalnych<br />
Dyrektorzy SOSW<br />
2800<br />
14<br />
400<br />
169
4<br />
5<br />
Szkolnictwo<br />
zawodowe, w tym<br />
Rada Konsultacyjna<br />
ds. Kształcenia<br />
zawodowego przy<br />
DKO<br />
Rada do spraw<br />
Integracji przy<br />
Dolnośląskim<br />
Kuratorze Oświaty<br />
8 12 2<br />
6<br />
Dyrektorzy szkół<br />
zawodowych i<br />
nauczyciele,<br />
przedstawiciele JST,<br />
UMWD, CIZ, CKP,<br />
WUP, ARAW, IR,<br />
Przedstawiciele<br />
organów<br />
prowadzących<br />
Przedstawiciele<br />
samorządów<br />
i dyrektorzy szkół<br />
i placówek<br />
oświatowych<br />
640<br />
120<br />
6 Wychowanie<br />
komunikacyjne<br />
7<br />
Europejskie<br />
programy<br />
edukacyjne<br />
8 Zmiany programowe<br />
i organizacyjne<br />
w szkołach<br />
ponadgimnazjalnych<br />
9<br />
Sześciolatek między<br />
zabawą a nauką<br />
10 Konferencje<br />
informacyjne dla<br />
delegacji<br />
zagranicznych władz<br />
oświatowych i szkół<br />
6<br />
wizytujących<br />
Kuratorium Oświaty<br />
we Wrocławiu.<br />
11 Prawa ucznia 1<br />
12 Stan warunki<br />
funkcjonowania<br />
MOW oraz MOS<br />
13 Podnoszenie<br />
efektywności<br />
kształcenia<br />
w szkołach<br />
4<br />
4<br />
1<br />
1<br />
6<br />
2 4<br />
Nauczyciele szkół<br />
wszystkich typów 200<br />
Nauczyciele,<br />
dyrektorzy,<br />
przedstawiciele 700<br />
organów<br />
prowadzących szkół.<br />
Dyrektorzy szkół<br />
ponadgimnazjalnych i<br />
gimnazjów 1800<br />
Rodzice i dyrektorzy<br />
przedszkoli i szkół<br />
podstawowych, dyr.<br />
PPP, przedstawiciele<br />
JST<br />
Nauczyciele,<br />
dyrektorzy,<br />
przedstawiciele<br />
organów<br />
prowadzących<br />
500<br />
120<br />
Nauczyciele,<br />
uczniowie 600<br />
Dyrektorzy MOW,<br />
MOS i pedagodzy tych<br />
150<br />
placówek<br />
Dyrektorzy szkół<br />
podstawowych i<br />
gimnazjów 530<br />
Niektóre konferencje organizowane były przy współpracy z Ministerstwem Edukacji<br />
Narodowej, Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, Krajowym Ośrodkiem Wspierania Edukacji<br />
Zawodowej i Ustawicznej oraz innymi podmiotami.<br />
– Wnioski<br />
1. Zmniejszyła się liczba przykładów dobrych praktyk przekazywanych do<br />
publikacji <strong>przez</strong> dyrektorów szkół.<br />
2. Dyrektorzy szkół ponadgimnazjalnych nie dzielili się w roku 2011/2012<br />
doświadczeniami w zakresie dobrych praktyk, a dyrektorzy szkół zawodowych<br />
od dnia wdrożenia rozporządzenia o nadzorze.<br />
3. Kontynuować upowszechnianie przykładów dobrych praktyk w ramach<br />
konferencji i narad z dyrektorami szkół i placówek.<br />
170
4. Wskazane jest wprowadzenie nowych zasad gromadzenia bieżących danych<br />
z ewaluacji zewnętrznych w celu usprawnienia analiz przeprowadzanych<br />
w Kuratorium Oświaty we Wrocławiu.<br />
5. Wskazane jest uwzględnienie w planach pracy Kuratorium organizację<br />
konferencji lub innych form szkoleniowych poświęconych promowaniu<br />
wykorzystania ewaluacji w procesie doskonalenia jakości działalności<br />
dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej<br />
szkoły lub placówki;<br />
– Forma upowszechnienia przeprowadzonych szkoleń<br />
Informacja na temat przeprowadzonych szkoleń oraz materiały konferencyjne<br />
zamieszczane są na stronie internetowej i platformie e-learningowej dla dyrektorów<br />
szkół prowadzonej <strong>przez</strong> Kuratorium Oświaty we Wrocławiu.<br />
Nadal wspomaganie realizowane jest z wykorzystaniem platformy e-learningowej<br />
Kuratorium Oświaty we Wrocławiu. Korzystają z niej między dyrektorzy szkół,<br />
nauczyciele oraz wizytatorzy. W roku szkolnym 2011/2012 zarejestrowanych zostało<br />
na niej około 300 użytkowników.<br />
Na platformie zamieszczanie są informacje o zmianach w prawie oświatowym,<br />
interpretacje obowiązujących przepisów, materiały szkoleniowe i konferencyjne.<br />
Platforma daje też możliwość wymiany uwag i doświadczeń pomiędzy uczestnikami.<br />
Platforma jest wykorzystywana również, w części dostępnej wyłącznie wizytatorom,<br />
do zamieszczania i wykorzystywania dokumentów związanych z nadzorem<br />
pedagogicznym.<br />
3.1.2. Wnioski z działalności wspomagającej Kuratora Oświaty<br />
a) wynikające z działań podejmowanych w ramach wspomagania<br />
− Uwzględnić w planie <strong>nadzoru</strong>, w zakresie pozostającym w dyspozycji<br />
Dolnośląskiego Kuratora Oświaty, ewaluację problemową w obszarze<br />
Zarządzania.<br />
− W ramach wspomagania szkół i placówek objąć grantami Dolnośląskiego<br />
Kuratora Oświaty formy doskonalące dotyczące wykorzystania ewaluacji<br />
w procesie doskonalenia jakości działalności dydaktycznej, wychowawczej<br />
opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek.<br />
b) dotyczące organizacji wspomagania<br />
− Podjąć działania zmierzające do zachęcenia dyrektorów szkół i nauczycieli do<br />
dzielenia się przykładami dobrych praktyk.<br />
− Podczas konferencji organizowanych w ramach wspomagania częściej<br />
umożliwiać dyrektorom szkół i placówek dzielenie się przykładami dobrych<br />
praktyk.<br />
171
− Wprowadzić nowe zasady gromadzenia bieżących danych z ewaluacji<br />
zewnętrznych, które ułatwią przeprowadzanie analiz na poziomie Kuratorium.<br />
c) określające zakres wspomagania<br />
− W zakresie wspomagania dyrektorów szkół i placówek uwzględnić tematykę<br />
kierunków polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2012/2013 w ramach<br />
konferencji, narad i szkoleń organizowanych <strong>przez</strong> Dolnośląskiego Kuratora<br />
Oświaty.<br />
− Wspomagać dyrektorów szkół po<strong>przez</strong> zamieszczenie na stronie internetowej<br />
Kuratorium Oświaty we Wrocławiu:<br />
• omówienia przepisów prawa dotyczących obowiązków dyrektora szkoły<br />
dla dorosłych w zakresie <strong>nadzoru</strong> nad prawidłowością dopuszczania<br />
słuchaczy do egzaminów semestralnych w publicznej i niepublicznej<br />
szkole dla dorosłych,<br />
• materiału dotyczącego prawidłowości opracowywania organizacji<br />
punktu/ zespołu wychowania przedszkolnego,<br />
• informacji o aktualnym stanie prawnym w zakresie dopuszczalnych<br />
form realizacji obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego.<br />
− Wspomóc nauczycieli wychowania fizycznego w zakresie opracowywania<br />
programów oraz sposobu organizacji zajęć wychowania fizycznego, do<br />
wyboru <strong>przez</strong> ucznia, uwzględniających ich potrzeby i zainteresowania.<br />
− Objąć wspomaganiem dyrektorów szkół publicznych w zakresie organizowania<br />
i realizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.<br />
− Kontynuować wspomaganie dyrektorów szkół niepublicznych o uprawnieniach<br />
szkół publicznych w zakresie spełniania wymogów określonych w art. 7 ust. 3.<br />
− Uwzględnić w tematyce wspomagania szkół metodologię przeprowadzania<br />
analizy osiągnięć uczniów ze szczególnym uwzględnieniem analizy<br />
jakościowej oraz analizy wyników sprawdzianu i egzaminów zewnętrznych<br />
przekazywanych <strong>przez</strong> Okręgową Komisję Egzaminacyjną.<br />
− Wspomagać szkoły w zakresie wdrażania systemowych działań służących<br />
podnoszeniu jakości ich pracy.<br />
172