Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
svijetla. Pinj-bor susrećemo duž naše obale i po nekim otocima. Plod nazvan<br />
»pinjol« sazrijeva treće godine i sabire se počam od mjeseca novembra;<br />
odvojen od koštane ljuske prodaje se kao droga. U srednjedobnim pinjevcima<br />
pri normalnim sastojinskim prilikama može se proizvesti oko 60—70 q<br />
sjemena po ha. Prostorni metar češera teži 600—650 kg (prema veličini<br />
češera i vremenu berbe) i daje 2 hl pinjola u ljuski težine 140—150 kg. Iz<br />
jednog hl pinjola u ljuski proizvede se 11 kg čistog jezgra za prodaju, odnosno<br />
za 1 kg oljuštenih pinjola potrebno je oko 30'kg češera. Dobar pinjevac<br />
sa oko 100 stabala jednolično raspoređenih po ha daje uz ophodnju od<br />
80—100 g maksimalan prirast i obilan urod. Pinj-bor se osim toga mnogo<br />
cijeni sa turističkog stanovišta radi dekorativnog izgleda (Merendi, L'Alpe<br />
1931).<br />
Radi naročitih prednosti uzgaja se po svim našim krajevima mnogo i<br />
dud (Monis alba), nazvan »kraljem bez prijestolja« među plodonosnim<br />
drvećem. Brzo raste, lako se razmnaža, nosi plod ranije od ostalih vrsti<br />
drveća. Za vrijeme rodne sezone, koja dugo traje, ako slučajno pozebe od<br />
mraza prvi rod, u stanju je da još jednom zametne.<br />
Dudov plod služi u svježem i sušenom stanju za prehranu ljudi, peradi<br />
i svinja.<br />
Dobro uzgojena dudova stabla na rastojanju od 15—20 m mogu da za<br />
vrijeme sezone od 2—3 mjeseca prehrane po jednu svinju po stablu.<br />
Hranjivost dudovog ploda može se razabrati iz slijedeće analize sušenog dudinja:<br />
Sveukupne krute tvari 94.81%<br />
pepela 2.75%<br />
alakalija od pepela (K.2 CO3) . . . 0.41%<br />
ekstrakt etera . . .'..'. . • • 1.6 %<br />
proteina 2.59%<br />
malične kiseline 0.3 %><br />
saharoze (tršćanog šećera) . . . 1.2 %<br />
invertnog šećera 70.01%><br />
škroba . 0.0<br />
sirova vlakna . 2.65"/n<br />
Koliko badem obiluje proteinom, toliko je dudinja bogata ugljičnim hidratima,<br />
te je treba što više propagirati s razloga, što i.pored ploda i svojim<br />
lišćem služi za ishranu dudovog prelca i sitne stoke.<br />
Istraživanjima je dokazano, da u brdskim krajevima prirodna proizvodnja<br />
hrane ne pripada žitaricama i travama, već šumsko-voćnom drveću.<br />
Tako neki hrastovi daju i po tonu žira (crnika u Portugalu do 1.200 lit. za<br />
sezone, a pojedinačni plutnjak 850 lit. žira; kalemljeni hrastici u Kolumbiji<br />
nose od 100—400 kg žira po stablu, a kalemljene i presađene mladice rode<br />
već poslije 5 godina), slično bukve, kao i ostale napred navedene plodonosne<br />
vrsti i time korisnije od žitarica. I u nizinskim krajevima zavedena je tako<br />
zvana dvospratna kultura (Two-story agriculture), gdje se pod sastojinom<br />
plutnjaka, kestena, rogača, oraha i t. d., uzgajaju vinova loza, žitarice, povrće,<br />
djetelina i ostalo krmno bilje (»Mixed farming«). Navedeno plodonosno<br />
drveće odlikuje se dubokim korijenjem i može da uspijeva i u posve<br />
aridnim predjelima koristeći se podzemnom vlagom, a ujedno svojim krošnjama<br />
da priječi oticanje oborinskih voda, naročito kad se uzgaja u terasama<br />
ili među horizontalnim rovovima. Na taj način iskorišćava se voćno<br />
drveće za 75% i i žitarice za 75%, dakle svega za 150%, isto kao što vješt<br />
113