You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Radi svojih hranjivih sastojaka (oko 24% saharoze i 14% glukoze) ne zaostaje<br />
za ječmom i zobi, a bolji je od sijena. Rogač primješan stočnoj hrani jača otpornost<br />
i radnu sposobnost kod volova i konja, a povećava mliječnost kod krava. Plodovi<br />
rogača odijeljeni od sjemenki, osim za hranu, upotrebljavaju se za proizvodnju alkohola,<br />
za surogate kafe i kakao-a, za razne sirupe i t. d. Sjemenke se iskorišćavaju u<br />
svim svojim dijelovima, iz kore se vade plastične substance, iz kotiledona štirka,<br />
ljepila, stabilizatori. Klica sadrži znatnu količinu masnoća, koje, kad se ekstrahiraju,<br />
sadrže u ostatku 65% proteina, iz kog se proizvodi dietsko brašno. Rogači se iskorišćavaju<br />
za proizvodnju šećera (sadrži oko 28%, šećerna trska i repa oko 18°/o) i alkohola.<br />
Radi svoje skromnosti i otpornosti, jer može da se razvija iz sjemena i iz panjača na<br />
suhim i siromašnim staništima, a nadasve radi svog obilnog ploda može se rogač<br />
ubrojiti među najvrednije šumsko-voćno drveće južnog Primorja. Rogač pored izvrsnog<br />
drveta pruža svojim crvenkastim grozdastim cvatovima, svojim tamnosmeđim mahunastim<br />
plodovima, a nadasve svojim ovalnim kožnatim tamnozelenim lišćem i širokim<br />
granatim krošnjama čitavo bogatstvo ljepote i cara. (43)<br />
Plodovi planike, zvani maginje (u Talijana »cera'se marine«) malo su kiselastog<br />
okusa, služe za hranu ljudima i stoci. Iz maginja se pripremaju marmelade, proizvode<br />
vina, likeri i t. d., jer sadrže 10% i više invertnog šećera. (42)<br />
iiiff<br />
•H<br />
Sastojine pitomog^ kestena u Boki Kotorskoj na sjevernim ekspozicijama.<br />
Sprijeda nekoliko primjeraka Pinj-bora.<br />
Foto Ing. Radimir 1953.<br />
t<br />
Slične estetske vrijednosti, iako manjeg ekonomskog značaja, je šumskoplodonosno<br />
drvo planika (Arbutus unedo). Raste uzduž cijele naše<br />
jušne obale i po našim otocima pojedinačno i u većim sastojinama makije,<br />
naročito na otoku Korčuli, Mljetu, šipadu, u Konavlima i u Boki, gdje naraste<br />
i do 8—10 m visine sa promjerom od 20—30 cm. Inače obično grmolika,<br />
smeđecrvene tanke kore, čvrstog ružičastog drveta, bijelih u grozdovima<br />
zvončića združenih cvatova i narančastocrvenih orahastih plodova, cijeni se<br />
kao najljepši ukras makije s jeseni i preko zime, kad obilno cvate i nosi<br />
plodove. Neobično je izbojne snage poslije požara ili resurekcionog sijeka.<br />
U zoni Lauretuma ili bolje području, gdje uspijevaju masline i agrumi,<br />
raste spomena vrijedna četinjasta vrst šumsko-voćnog drveta: pinj-bor<br />
(Pinus pinea), isključivo mediteranska vrsta, koja traži mnogo topline i<br />
112