You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Kako narod u Francuskoj cijeni kesten pokazuju svojevremene tržne cijene:<br />
100 kg suhih kestena plaćalo se . 230.— fr<br />
100 kg pšenice . . . , . . 155.— fr<br />
100 kg kukuruze . . . . . . 170.— fr<br />
(Provincija Correze).<br />
Orah (Juglans regia) predstavlja i kao drvo i kao voćka mnogostruke<br />
koristi. U Francuskoj rodi orah na rastojanju od 20 m prosječno 80—100 kgpo<br />
stablu odnosno 1500—1800 kg po ha vanredno ukusnog, krupnog ploda<br />
mekane ljuske, čija je hranjiva vrijednost veća nego odgovarajuća težina<br />
ovčjeg mesa žive vag-e, koja se proizvede na istoj površini dobrog pašnjaka<br />
(Grand-Grenoble).<br />
Prosječni prinos rodnih oraha na površini od 51.300 ha u Kalifomiji kretao se<br />
-prema izvještaju E. P. Serr, 1947. u vremenu od 1930 do 1935. g. oko 600—800 kg<br />
po hektaru<br />
od 1935 do 1940 god. oko 1000 kg po hektaru<br />
od 1940 do 1945. god. oko 1100 kg po hektaru<br />
Posljednjih godina prodalo bi se na tržištu u Kaliforniji oko 4.5 miliona kg<br />
ploda oraha.<br />
Orah i pored toga što nije isključivo šumsko drvo, proizvodi veoma<br />
vrijednu sirovinu za rezanu građu, furnire, rezbariju, luksuzno pokućstvo,<br />
muzičke instrumente, predmete kućne radinosti, kundake za puške i t. d.<br />
Orah kao voćka daje plod, koji se ü zelenom stanju može iskoristiti u<br />
razne medicinske svrhe, u sazrelom stanju za ekstrahiranje orahovog ulja<br />
i razne prehrambene potrebe. Orahova jezgra razvija 6773 kalorije po kg,<br />
te je kao ljudska hrana jača za 3 puta od mesa, 8 puta od krumpira i 10<br />
puta od jabuka, sadržavajući mnogo vitamina (Stojković, 1938). Orah se<br />
razmnožava sjemenom (u pravilu proklijalim) ili presadom običnih, jednom<br />
ili više puta, cijepljenih sadnica. Orah se može cijepiti na pup, spajanjem,<br />
na jezičac, na procjep, u korjen i pod korom. Za podlogu služi obični orah<br />
domaći (koštunac) ili američki crni orah. Hibridizacijom sa crnim orahom<br />
postiže se kasnija cvatnja i veća otpornost proti mrazu (55). Cijepljeni orasi<br />
počinju ranije rađati plodom, već 3—4 godine poslije navrtanja, dostižu punu<br />
rodnost u 35—40 godini, obilnije rode ujednačenim plodom i manje stradaju<br />
od mrazeva, jer cvjetaju za 10—12 dana kasnije od običnih oraha (51).<br />
Vrijednost orahovine kao drveta proizlazi iz fizičkih i mehaničkih osebina,<br />
jer se odlikuje homogenom strukturom, osrednjom težinom i tvrdoćom,<br />
slabo »radi«, ne uteže se, ne puca i ne ljušti se. Najveću vrijednost<br />
pridaje se orahovini radi raznolikosti boja u estetskom pogledu za proizvodnju<br />
prvoklasnih furnira za luksuzno pokućstvo. Orahovi trupci treba da<br />
su pravi, čisti od grana i kvrga, bez kemijskih i fizičkih mana, dovoljne duljine<br />
i debljine da bi imali punu komercijalnu vrijednost. Orah treba stoga<br />
za rana početi kresati progresivnim tempom, da bi se postiglo čisto deblo<br />
i da bi sitne grane što prije zarasle bez ikakvih štetnih posljedica (23, 25).<br />
Ukoliko se uzgaja orah radi ploda, onda pogotovu treba da deblo u<br />
izvjesnoj duljini bude čisto od grana radi cijepljenja, inače se cijepe pojedine<br />
gornje grane, da bi se očuvao donji trupac za proizvodnju drveta homogene<br />
strukture.<br />
Prema statističkim podacima bilo je na području NRH 639.400 orar<br />
hovih stabala, te je u godini 1952. sa 479.654 rodnih stabala proizvedeno<br />
108